Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk 10 1213 42714525 42644575 2026-10-29T14:26:46Z Aca 108187 standardizacija naziva 42714525 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedijini srodni projekti/styles.css" /> <p style="margin-bottom:0.5em">Wikipedija je pohranjena na serverima [[Fondacija Wikimedija|Fondacije Wikimedija]], neprofitne organizacije koja stoji iza mnogih drugih projekata:</p> {{plainlist}} <ul id="sister-projects-list"> <li> <div>[[File:Commons-logo.svg|x40px|link=c:|Wikiostava|alt=Logo Wikiostave]]</div> <div><span>[[:c:|Wikiostava]]</span><br/>Skladište datoteka</div> </li> <li> <div>[[File:MediaWiki-2020-icon.svg|x40px|link=mw:|MediaWiki|alt=Logo MediaWikija]]</div> <div><span>[[:mw:|MediaWiki]]</span><br/>Razvoj wiki-softvera</div> </li> <li> <div>[[File:Wikimedia Community Logo.svg|x40px|link=m:|Meta-Wiki|alt=Meta-Wiki logo]]</div> <div><span>[[:m:|Meta-Wiki]]</span><br/>Koordinacija projekata</div> </li> <li> <div>[[File:Wikibooks-logo.svg|x40px|link=b:|Wikiknjige|alt=Logo Wikiknjiga]]</div> <div><span>[[:b:|Wikiknjige]]</span><br/>Knjige i priručnici</div> </li> <li> <div>[[File:Wikidata-logo.svg|x25px|link=d:|Wikipodaci|alt=Logo Wikipodataka]]</div> <div><span>[[:d:|Wikipodaci]]</span><br/>Baza znanja</div> </li> <li> <div>[[File:Wikifunctions-logo.svg|x40px|link=f:|Wikifunkcije|alt=Logo Wikifunkcija]]</div> <div><span>[[:f:|Wikifunkcije]]</span><br/>Katalog funkcija</div> </li> <li> <div>[[File:Wikiquote-logo.svg|x40px|link=q:|Wikicitat|alt=Logo Wikicitata]]</div> <div><span>[[:q:|Wikicitat]]</span><br/>Zbirka citata</div> </li> <li> <div>[[File:Wikisource-logo.svg|x40px|link=s:|Wikiteka|alt=Logo Wikiteke]]</div> <div><span>[[:s:|Wikiteka]]</span><br/>Digitalna biblioteka</div> </li> <li> <div>[[File:Wikispecies-logo.svg|x40px|link=species:|Wikivrste|alt=Logo Wikivrsta]]</div> <div><span>[[:species:|Wikivrste]]</span><br/>Katalog bioloških vrsta</div> </li> <li> <div>[[File:Wikiversity logo 2017.svg|x40px|link=v:|Wikiverzitet|alt=Logo Wikiverziteta]]</div> <div><span>[[:v:|Wikiverzitet]]</span><br/>Obrazovni materijali</div> </li> <li> <div>[[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|x40px|link=voy:|Wikivodič|alt=Logo Wikivodiča]]</div> <div><span>[[:voy:|Wikivodič]]</span><br/>Turistički vodič</div> </li> <li> <div>[[File:Wiktionary-logo.svg|x40px|link=wikt:|Wikirječnik|alt=Logo Wikirječnika]]</div> <div><span>[[:wikt:|Wikirječnik]]</span><br/>Rječnik i leksikon</div> </li> </ul> {{endplainlist}}<noinclude> {{dokumentacija}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> mn7omxlsf09vz19lxd65vrhblj821wf 42714527 42714525 2026-10-29T14:31:06Z Aca 108187 uvjeti licence 42714527 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedijini srodni projekti/styles.css" /> <p style="margin-bottom:0.5em">Wikipedija je pohranjena na serverima [[Fondacija Wikimedija|Fondacije Wikimedija]], neprofitne organizacije koja stoji iza mnogih drugih projekata:</p> {{plainlist}} <ul id="sister-projects-list"> <li> <div>[[File:Commons-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikiostave]]</div> <div><span>[[:c:|Wikiostava]]</span><br/>Skladište datoteka</div> </li> <li> <div>[[File:MediaWiki-2020-icon.svg|x40px|alt=Logo MediaWikija]]</div> <div><span>[[:mw:|MediaWiki]]</span><br/>Razvoj wiki-softvera</div> </li> <li> <div>[[File:Wikimedia Community Logo.svg|x40px|alt=Meta-Wiki logo]]</div> <div><span>[[:m:|Meta-Wiki]]</span><br/>Koordinacija projekata</div> </li> <li> <div>[[File:Wikibooks-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikiknjiga]]</div> <div><span>[[:b:|Wikiknjige]]</span><br/>Knjige i priručnici</div> </li> <li> <div>[[File:Wikidata-logo.svg|x25px|alt=Logo Wikipodataka]]</div> <div><span>[[:d:|Wikipodaci]]</span><br/>Baza znanja</div> </li> <li> <div>[[File:Wikifunctions-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikifunkcija]]</div> <div><span>[[:f:|Wikifunkcije]]</span><br/>Katalog funkcija</div> </li> <li> <div>[[File:Wikiquote-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikicitata]]</div> <div><span>[[:q:|Wikicitat]]</span><br/>Zbirka citata</div> </li> <li> <div>[[File:Wikisource-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikiteke]]</div> <div><span>[[:s:|Wikiteka]]</span><br/>Digitalna biblioteka</div> </li> <li> <div>[[File:Wikispecies-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikivrsta]]</div> <div><span>[[:species:|Wikivrste]]</span><br/>Katalog bioloških vrsta</div> </li> <li> <div>[[File:Wikiversity logo 2017.svg|x40px|alt=Logo Wikiverziteta]]</div> <div><span>[[:v:|Wikiverzitet]]</span><br/>Obrazovni materijali</div> </li> <li> <div>[[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|x40px|alt=Logo Wikivodiča]]</div> <div><span>[[:voy:|Wikivodič]]</span><br/>Turistički vodič</div> </li> <li> <div>[[File:Wiktionary-logo.svg|x40px|alt=Logo Wikirječnika]]</div> <div><span>[[:wikt:|Wikirječnik]]</span><br/>Rječnik i leksikon</div> </li> </ul> {{endplainlist}}<noinclude> {{dokumentacija}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> on3rvdwcvkk1b4rqdo90xd95let5ume 0 1240 42714531 42675583 2026-10-29T15:12:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714531 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Crab Nebula.jpg|mini|250p|[[Rak maglina|Maglina Rak]] slikana [[teleskop Habl|teleskopom Habl.]]]] '''Astronomija''' ([[Starogrčki jezik|starogrčki]]: ''αστρον'' + ''νόμος'' i u prevodu znači ''zakon zvezda'') je [[nauka]] koja proučava objekte i pojave izvan [[Zemlja|Zemlje]] i njene [[Zemljina atmosfera|atmosfere]]. Ona proučava poreklo, razvoj, [[fizika|fizička]] i [[hemija|hemijska]] svojstva, [[kretanje]], kao i procese koji se odvijaju na [[Nebesko telo|nebeskim telima]] (kao što su [[planeta|planete]], [[zvezda|zvezde]], [[zvezdani sistem]]i, [[galaksija|galaksije]]...), pojave kao što je [[Kozmičko pozadinsko zračenje|kosmičko pozadinsko zračenje]], i nastanak, razvoj i sudbinu [[svemir]]a. Osobe koje se bave astronomijom zovu se [[astronom]]i. Astronomija je jedna od najstarijih nauka. Astronomi ranih civilizacija izvodili su planska zapažanja o noćnom nebu, a astronomski artefakti su pronađeni i iz mnogo ranijeg perioda. Međutim, bilo je potrebno otkriće [[teleskop]]a pre nego što je astronomija mogla da se razvije u savremenu nauku. Istorijski gledano, astronomija je uključivala raznovrsne discipline kao što su [[astrometrija]], [[nebeska navigacija]], posmatračka astronomija, [[izrada kalendara]], pa čak i [[astrologija]], ali profesionalna astronomija se danas često poistovećuje sa [[astrofizika|astrofizikom]]. Od 20. veka, profesionalna astronomija je podeljena na posmatračke i teorijske grane. Posmatračka astronomija usmerena je na sticanje i analiziranje podataka, uglavnom korišćenjem osnovnih principa fizike. Teorijska astronomija je usmerena prema razvoju računarskih ili analitičkih modela za opisivanje astronomskih objekata i pojava. Dva polja dopunjuju jedno drugo, tako da teorijska astronomija nastoji objasniti rezultate posmatranja, a posmatranja se koriste se za potvrdu teorijskih rezultata. Astronomija se mora razlikovati od [[astrologija|astrologije]] koja je [[pseudonauka]] o predviđanju ljudske sudbine posmatranjem putanja zvezda i planeta. Iako dva polja dele zajedničko poreklo i deo metodologije (naime, korišćenje efemerida), ona su različita.<ref name="new cosmos">{{harvnb|Unsöld|2001|pp=}}</ref> [[Amaterska astronomija|Astronomi amateri]] su doprineli mnogim važnim astronomskim otkrićima, i astronomija je jedna od preostalih nauka u kojoj amateri još uvek mogu igrati aktivnu ulogu, posebno u otkrivanju i posmatranju prolaznih pojava. == Leksikologija == Reč ''astronomija'' bukvalno znači ''zakon zvezda'' ili, zavisno o prevodu, ''kultura zvezda'', i izvedena je iz [[grčki jezik|grčkog]] αστρονομία, ''astronomia'', koja je nastala od reči άστρον (''astron'' — zvezda) i νόμος (''nomos'' — zakon ili kultura). === Upotreba izraza ''astronomija'' i ''astrofizika'' === Uopšteno, u današnje vreme, bilo pojam ''astronomija'' bilo ''astrofizika'' može se koristiti za ovu temu.<ref name="scharrinhausen">{{cite web |title=Curious About Astronomy: What is the difference between astronomy and astrophysics? |url=http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=30 |author=B. Scharringhausen |accessdate=20. 6. 2007. |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609102139/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=30 |archive-date=2007-06-09 |url-status=dead}}</ref><ref name="odenwald">{{cite web |title=Archive of Astronomy Questions and Answers: What is the difference between astronomy and astrophysics? |url=http://www.astronomycafe.net/qadir/q449.html | author=S. Odenwald | accessdate = 20. 6. 2007.}}</ref><ref name="pennstateerie">{{cite web |title=Penn State Erie-School of Science-Astronomy and Astrophysics |url=http://www.erie.psu.edu/academic/science/degrees/astronomy/astrophysics.htm | accessdate = 20. 6. 2007.}}</ref> Prema rečničkoj definiciji, ''astronomija'' se odnosi na „proučavanje materije i tela van Zemljine atmosfere i njihovih fizičkih i hemijskih svojstava“<ref name="mw-astronomy">{{cite web |title=Merriam-Webster Online | work=Results for "astronomy". |url=http://www.m-w.com/dictionary/astronomy | accessdate = 20. 6. 2007.}}</ref>, a ''astrofizika'' se odnosi na granu astronomije koja se bavi „ponašanjem, fizičkim svojstvima i dinamičkim procesima nebeskih objekata i pojava“.<ref name="mw-astrophysics">{{cite web |title=Merriam-Webster Online | work=Results for "astrophysics". |url=http://www.m-w.com/dictionary/astrophysics | accessdate = 20. 6. 2007.}}</ref> Ponekad, kao u uvodu udžbenika ''Fizički svemir'' ({{jez-eng|The Physical Universe}}) [[Frenk Šu|Frenka Šua]], ''astronomija'' se koristi za opisivanje kvalitativnog proučavanja teme, dok se ''astrofizika'' koristi za opisivanje dela nauke orijentisanog na fiziku.<ref name="shu1982">{{Cite book |author= F. H. Shu |title=The Physical Universe |url= https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf |publisher=University Science Books | date = 1982 | location = Mill Valley, California|isbn=978-0-935702-05-7}}</ref> No, pošto se većina modernih astronomskih istraživanja bavi temama vezanim za fiziku, moderna astronomija može se u stvari nazvati i astrofizikom,<ref name="scharrinhausen"/> iako je pojam astronomija u značenju širi od pojma astrofizika, i podrazumeva više oblasti, kao što su na primer [[astrometrija]], [[nebeska mehanika]], [[kosmologija]], pa i neke multidisciplinarne oblasti kao što su [[fundamentalna kosmička biologija|astrobiologija]], [[arheoastronomija]], i slično. Mnogi profesionalni astronomi zapravo su školovani kao fizičari.<ref name="pennstateerie"/> Jedan od vodećih naučnih časopisa u polju zove se [[Astronomija i astrofizika]] ({{jez-eng|Astronomy and Astrophysics}}). == Historija == {{glavni|Istorija astronomije|Arheoastronomija|Etnoastronomija}} === Rana istorija === [[Datoteka:Planisphæri cœleste.jpg|mini|Nebeska mapa iz 17. veka, koju je izradio holandski kartograf Frederik de Vit.]] U ranim vremenima, astronomija je jedino obuhvatala posmatranje i predviđanja kretanja objekata vidljivih golim okom. Na nekim mestima, kao što je [[Stounhendž]], rane kulture skupile su masivne predmete koji su verovatno imali određene astronomske svrhe. Pored njihovih ceremonijalnih upotreba, ove opservatorije mogle su biti korišćene da se izradi i prati [[kalendar]] i utvrde godišnja doba, što je važan faktor za znanje kada zasaditi useve, kao i u razumevanju dužine godine.<ref name="history">{{Cite book|last=Forbs|first=Džordž|title=History of Astronomy |publisher=Watts & Co. | location=London |year=1909| format =Slobodna e-knjiga iz [[Projekat Gutenberg|Projekta Gutenberg]] |url=http://www.gutenberg.org/etext/8172}}</ref> Astronomija je takođe imala velik uticaj na razvoj čovečanstva, jer su prikupljeno znanje i iskustvo unapredili ekonomiju, trgovinu, pomorstvo. Pre nego što su izmišljeni instrumenti kao što je [[teleskop]] rano proučavanje zvezda i neba je vršeno golim okom, sa dostupnih povoljnih položaja, visokih građevina i zemljišta. Najraniji poznati astronomski uređaj je [[Antikitera mehanizam]], [[Antička Grčka|antički grčki]] uređaj za proračunavanje kretanja planeta, koji datira iz oko [[150. p. n. e.|150]]—[[80. p. n. e.]], i prvi je predak astronomskih [[računar]]a. On je otkriven na drevnoj olupini kod grčkog ostrva [[Antikitera]], između [[Kitera|Kitere]] i [[Krit]]a u [[Egejsko more|Egejskom moru]]. Uređaj je postao poznat po svojoj primeni [[Diferencijal (infinitezimalni račun)|diferencijala]], za koga se ranije verovalo da je smišljen u [[16. vek]]u, i minijaturizaciju i složenost njegovih delova, uporedivih sa satom iz [[18. vek]]a. Izvorni mehanizam prikazan je u ''Bronzanoj zbirci'' [[Nacionalni arheološki muzej u Atini|Nacionalnog arheološkog muzeja u Atini]], zajedno sa replikom. Kako su se civilizacije razvijale, posebno [[Mesopotamija]], [[Egipat]], [[Ahemenidsko kraljevstvo|Persija]], [[Grčka]], [[Maje]], [[Indija]], [[Kina]], [[Nubija]]<ref>[http://www.planetquest.org/learn/nabta.html PlanetQuest: History of Astronomy] - Dobavljeno dana 2007-08-29</ref> i [[islamski svet]], pravljene su astronomske opservatorije i počele su se istraživati ideje o prirodi svemira. Većina rane astronomije zapravo se sastojala od kartiranja položaja zvezda i planeta, nauka koja se danas naziva [[astrometrija]]. Iz ovih zapažanja, formirane su rane ideje o kretanju planeta, a priroda Sunca, Meseca i Zemlje u svemiru su filozofski istraživane. U Mesopotamiji su podelili godinu na 12 meseci i dali imena sazvežđa [[Zodijak]]a. U Egiptu su odredili trajanje godine, a prestupna godina potiče od tog vremena. [[Haldejsko kraljevstvo|Haldejci]] su otkrili da se [[Pomračenje Meseca|pomračenja Meseca]] ponavljaju u ciklusu poznatom kao [[saros]].<ref>[[Astronomski magazin]]: [http://static.astronomija.co.rs/suncsist/Sunce/pomracenje/saros.htm Saros, serija 145] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510152642/http://static.astronomija.co.rs/suncsist/Sunce/pomracenje/saros.htm |date=2013-05-10 }} Dobavljeno dana 2008-06-22.</ref> U to doba su u Kini umeli da predvide pomračenje Meseca i Sunca, a vreme su merili sunčanim satovima. Nagnutost [[Ekliptika|ekliptike]] u odnosu na [[nebeski ekvator]] je procenjena još 1000. g p. n. e. u Kini. U kulturama Amerika, pre Kolumba, imali su precizne podatke o kretanjima nebeskih tela i o trajanju godine. U Staroj Grčkoj su uveli pored posmatranja i misaone eksperimente i logičko zaključivanje. [[Aristarh sa Samosa|Aristarh]] ([[310]] — [[210]]. g p. n. e.) je stavio Sunce u centar oko koga obilazi Zemlja i druge planete ([[heliocentrični sistem]]). [[Hiparh sa Rodosa|Hiparh]] ([[180]] — [[125]]. g p. n. e.) je napravio katalog zvezda i razvrstao ih na osnovu sjaja u šest grupa; otkrio je precesiju zemljine ose, a procenio dimenzije i udaljenost Meseca.<ref>[http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Hipparchus.html Hipparchus of Rhodes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023062202/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Hipparchus.html |date=2007-10-23 }} Škola Matematike i statistike, Univerzitet Sv. Andreje, Škotska. Dobavljeno dana 2007-10-28.</ref> [[Klaudije Ptolemej|Ptolomej]] je [[geocentrični sistem sveta|geocentrični sistem]] opisao u delu „Velika sinteza“. Ovaj sistem podrazumeva redosled u kome se Zemlja nalazi u centru, a zatim Mesec, Merkur, Venera, Sunce, Mars, Jupiter, Saturn i na kraju zvezde. Ptolomej je redosled odredio na osnovu brzina objekata na nebu. Mesec obiđe nebo za jedan mesec, Sunce za godinu dana, a Saturn za 29,5 godina. Da bi pomirio pogrešne ideje sa posmatranjima Ptolomej smatra da se svaka planeta okreće u malim krugovima (epicikli) dok orbitira oko Zemlje. Ptolomejov Geocentrični sistem je bila vodeća teorija tokom narednih 1400 godina. Tokom [[Srednji vijek|srednjeg veka]], posmatračka astronomija je uglavnom stagnirala u srednjovekovnoj Evropi, barem do [[13. vek]]a. Međutim, posmatračka astronomija procvetala je u islamskom svetu i drugim delovima sveta. Arapska kultura, u poznatom svetu, postaje centar astronomije od [[9. vek]]a. Od tada, Arapi, grade brojne opservatorije – velike astronomske instrumente, zidne kvadrante korišćeni za merenje nadmorske visine astronomskih objekata na prelasku preko ravni sever-jug ([[Meridijan (geografija)|meridijana]]). Neki od istaknutih arapskih astronoma su napravili značajne doprinose nauci, recimo [[Al-Batani]] i [[Tebit]]. Astronomi su u tom periodu uveli mnoga [[Arapski jezik|arapska]] imena koja se sada koriste za imena sjajnijih zvezda na nebu.<ref name="short history">{{harvnb|Beri|1961|pp=}}</ref><ref name="Cambridge history">{{Cite book| editor=Majkl Hoskin |title=The Cambridge Concise History of Astronomy | url=https://archive.org/details/cambridgeconcise0000unse_m7d0 |publisher=Cambridge University Press |year=1999|isbn=978-0-521-57600-0}}</ref> Takođe se veruje da su kompleksi u [[Veliki Zimbabve|Velikom Zimbabveu]] i [[Timbuktu]]<ref>{{Cite book|last=|first=|authorlink= |title=The Royal Kingdoms of Ghana, Mali and Songhay|year=|url=http://books.google.com/books?id=Pk-bZMS_KdUC&pg=PA103&lpg=PA103&dq=astronomy+in+medieval+Africa&source=bl&ots=aRLD55EWpi&sig=a6mM7gqHkev1GQPCFRY84gCNEcE&hl=en&ei=V4yQSbaQLZaitgea1aSRCw&sa=X&oi=book_result&resnum=10&ct=result|publisher=|location= |id=|ref=harv}}, Pristupljeno 24. 4. 2013.</ref> mogle imati astronomsku opservatoriju.<ref>[http://www.newscientist.com/article/dn3137-eclipse-brings-claim-of-medieval-african-observatory.html Eclipse brings claim of medieval African observatory], Pristupljeno 24. 4. 2013.</ref> Evropljani su smatrali da nije bilo astronomskih osmatranja u prekolonijalnoj srednjovekovnoj [[podsaharska Afrika|podsaharskoj Africi]], ali moderna otkrića pokazuju drugačije.<ref>[http://www.scienceinafrica.co.za/2003/november/cosmic.htm Cosmic Africa explores Africa's astronomy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031203055223/http://www.scienceinafrica.co.za/2003/november/cosmic.htm |date=2003-12-03 }}, Pristupljeno 24. 4. 2013.</ref>{{sfn|Holbrook|Medupe|Urama|2008||pp=180}}<ref>{{cite web |url=http://royalsociety.org/news.asp?year=&id=4117 |title=The Royal Society}}</ref> === Naučna revolucija === [[Datoteka:Galileo moon phases.jpg|mini|desno|upright|Galilejeve skice i posmatranja Meseca otkrile su on ima brdovitu površinu.]] [[Nikola Kopernik]] ([[1473]] — [[1543]].) je opisao [[heliocentrični sistem]] u delu „O kruženju nebeskih tela“ 1543. godine. Ovaj sistem pokazuje da Zemljina osa nije fiksirana i da je Mesec Zemljin satelit. [[Galileo Galilej]] ([[1564]] — [[1642]].) u posmatranje uvodi [[durbin]] otkriva planine na Mesecu, uočava da Venera ima mene i shvata da njihovo postojanje može da se objasni samo ako kruži oko Sunca a ne oko Zemlje. Uočava tamne mrlje na Suncu i otkriva četiri Jupiterova satelit, a u Mlečnom putu vidi pojedinačne zvezde. Godine [[1616]]. teološki savetnici [[Inkvizicija|inkvizicije]] osudili su ga zbog toga što je zastupao novu astronomiju (zalagao se za Kopernikov heliocentrični sistem), i tada mu je zabranjeno da zastupa, predaje i brani osuđeno učenje. Početkom [[17. vek]]a u [[Holandija|Holandiji]] se pojavljuju prvi teleskopi [[refraktor]]i. Godine [[1608]]. Hans Liperšei (Hans Lippershey) prijavio je patent za otkriće teleskopa, ali je odbijen jer su slične instrumente prijavili i drugi optičari Zaharije Jansen (Zacharias Janssen) i Jakob Metijus (Jacob Metius). U isto vreme, Galileo Galijej je [[1609]]. godine unapredio optičku konstrukciju i prvi upotrebio teleskop za astronomska posmatranja. Galileo Galilej je koristio teleskope koji su imali uvećanje 15 i 20 puta i dimenzije sočiva 2-3 centimetara. Godine [[1663]]. godine [[Džejms Gregori]] je konstruisao reflektujući teleskop sa velikim udubljenim primarnim ogledalom i manjim udubljenim sekundarnim ogledalom koje je odbijalo nazad kroz otvor u primarnom ogledalu do sočiva koje se nalazilo na donjem kraju cevi. [[Isak Njutn]] (1564—1642) je [[1672]]. godine popravio konstrukciju i dodao ravno sekundarno ogledalo koje je odbijalo prikupljenu svetlost na okular postavljen sa strane glavne cevi Kepler je prvi matematički došao do [[Keplerovi zakoni|zakonitosti]] koji su ispravno opisali kretanja planeta sa Suncem u žiži eliptičnih putanja kojim se kreću planete. Međutim, Kepler nije uspeo da sastavi teoriju koja stoji iza zakona koje je zapisao. Tek su [[Isak Njutn|Njutnovo]] otkriće [[Nebeska dinamika|nebeske dinamike]] i njegov [[zakon gravitacije]] konačno objasnili kretanje planeta. Dalja otkrića pratila su poboljšanja u veličini i kvalitetu teleskopa. Opsežnije zvezdane kataloge izradio je [[Lakaj]]. Astronom [[Vilhelm Heršel|Vilijam Heršel]] napravio je detaljan katalog maglina i jata, a u [[1781]]. otkrio planetu [[Uran (planet)|Uran]], prvu pronađenu pomoću teleskopa. Udaljenost do jedne zvezde je prvi put objavljena u [[1838]]. kada je [[Fridrih Besel]] izmerio [[Paralaksa|paralaksu]] zvezde [[61 Labuda]]. Krajem [[18. vek|osamnaestog]] i početkom [[19. vek|devetnaestog veka]], pažnja koju su [[Problem tri tela|problemu tri tela]] posvetili [[Leonard Ojler|Ojler]], [[Aleksis Klod Klero|Klero]] i [[Žan le Ron d'Alamber|D'Alamber]] dovela je do tačnijeg predviđanja o kretanju Meseca i planeta i procvata [[Nebeska mehanika|nebeske mehanike]]. Ovaj rad su dodatno usavršili [[Žozef Luj Lagranž|Lagranž]] i [[Pjer Simon Laplas|Laplas]], čime su mase planeta i satelita mogle biti procenjene prema perturbacijama njihovih putanja. Značajan napredak u astronomiji došao je uvođenjem novih tehnologija, uključujući [[spektroskop]]iju i [[Fotografija|fotografiju]]. [[Jozef fon Fraunhofer|Fraunhofer]] je otkrio oko 600 linija u spektru Sunca u [[1814]]—[[1915|15]] koje je, [[1859]], [[Gustaf Kirhof|Kirhof]] pripisao prisutnosti različitih elemenata na Suncu. Za ostale zvezde u svemiru se pokazalo da su slične našem Suncu, ali sa širokim rasponom [[temperatura]], [[masa]], i veličina.<ref name="short history"/> Priroda naše galaksije, [[Mlečni put|Mlečnog puta]], kao zasebne grupe zvezda koja ima milijarde članova bila je i ranije poznata, ali je pokazano tek u [[20. vek]]u, da u svemiru postoje i druge galaksije, slične Mlečnom putu. Ubrzo zatim, otkriveno je i širenje [[svemir]]a, uočeno kao udaljavanje većine galaksija od nas. Savremena astronomija je takođe otkrila mnoge egzotične objekte kao što su [[kvazar]]i, [[pulsar]]i, [[blazar]]i, i [[Radio-galaksija|radio-galaksije]], te je iskoristila ova zapažanja za razvoj fizičkih teorija koje opisuju neke od tih objekata uporedo sa jednako egzotičnim objektima kao što su [[Crna rupa|crne rupe]] i [[Neutronska zvezda|neutronske zvezde]]. [[Fizička kosmologija]] napravila je ogroman napredak tokom 20. veka, sa modelom [[Veliki prasak|Velikog praska]] kojeg su snažno podržali dokazi koje su obezbedile astronomija i fizika, kao što su [[kosmičko pozadinsko zračenje|mikrotalasno pozadinsko zračenje]], [[Hablov zakon]], i [[Primarna nukleosinteza|količina i odnos elemenata u svemiru]]. Tokom 62. Generalne skupštine [[Organizacija ujedinjenih nacija|UN]], [[2009]]. je proglašena za [[Međunarodna godina astronomije|Međunarodnu godinu astronomije]] (MGA2009). == Posmatračka astronomija == [[Datoteka:USA.NM.VeryLargeArray.02.jpg|mini|''Very Large Array'' u Nju Meksiku, primer radio-teleskopa.]] {{glavni|Posmatračka astronomija}} U astronomiji, [[informacija]] se prima uglavnom detekcijom i analizom vidljive svetlosti ili drugih vrsta [[Elektromagnetsko zračenje|elektromagnetskog zračenja]].<ref>{{cite web |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l1/emspectrum.html |title=Electromagnetic Spectrum |publisher=NASA | accessdate = 8. 9. 2006.}}</ref> Posmatračka astronomija može biti podeljena prema posmatranom delu [[Elektromagnetski spektar|elektromagnetskog spektra]]. Neki delovi spektra mogu se videti sa površine [[Zemlja|Zemlje]], dok su ostali delovi vidljivi samo sa velikih visina ili iz svemira. Posebne detalji o ovoj podeli slede u nastavku. === Radioastronomija === {{glavni|Radioastronomija}} Radioastronomija proučava zračenja sa [[Talasna dužina|talasnim dužinama]] većim od približno jednog milimetra.<ref name="cox2000">{{Cite book | author=A. N. Cox, editor |title=Allen's Astrophysical Quantities | url=https://archive.org/details/allensastrophysi0004alle |year=2000 |publisher=Springer-Verlag | location=New York|isbn=978-0-387-98746-0}}</ref> Radioastronomija se razlikuje od većine drugih oblika posmatračke astronomije u tome što se posmatrani [[Radio-talasi|radio talasi]] mogu tretirati kao [[Talas (fizika)|talasi]] pre nego kao diskretni [[foton]]i, tj. kao čestice. Zbog toga je srazmerno lakše meriti amplitudu i fazu radio-talasa, što nije tako lako obaviti na kraćim talasnim dužinama.<ref name="cox2000"/> Iako neke radio-talase odašilju astronomski objekti u obliku [[Toplotno zračenje|toplotnog zračenja]], većina radio zračenja koja se vidi na Zemlji je u obliku [[Sinhrotronsko zračenje|sinhrotronskog zračenja]], koje nastaje kada [[elektron]]i interaguju sa [[Magnetsko polje|magnetskim poljem]].<ref name="cox2000"/> Osim toga, jedan broj [[spektar zračenja|spektralnih linija]] koje proizvodi [[međuzvezdani gas]], naročito spektralna linija molekularnog [[vodonik]]a, se detektuje na radio-talasnim dužinama (na 21&nbsp;cm).<ref name="shu1982"/><ref name="cox2000"/> Raznovrsni objekti se mogu posmatrati na radio-talasnim dužinama, uključujući [[Supernova|supernove]], međuzvezdani gas, [[pulsar]]e i [[Aktivno galaktičko jezgro|aktivna galaktička jezgra]].<ref name="shu1982"/><ref name="cox2000"/> === Infracrvena astronomija === {{glavni|Infracrvena astronomija}} Infracrvena astronomija bavi se otkrivanjem i analizom [[infracrveno]]g zračenja (sa talasnim dužinama većim od crvenog svetla i manjim od radio-zračenja). Osim talasnih dužina bliskih vidljivoj svetlosti, atmosfera umnogome upija infracrveno zračenje, a i sama značajno zrači u infracrvenom delu spektra. Shodno tome, infracrvene opservatorije moraju biti smeštene na visokim, suvim mestima ili u svemiru. Infracrveni spektar koristan je za proučavanje objekata koji su previše hladni da bi zračili vidljivo svetlo, poput planeta i [[Zvezdani disk|zvezdanih diskova]]. Duže infracrvene talasne dužine takođe mogu da prodru kroz [[Oblak prašine|oblake prašine]] koji zaustavljaju vidljivu svetlost, što omogućava posmatranje mladih zvezda u molekularnim oblacima kao i galaktičkih jezgara.<ref>{{cite news | author=Staff | date = 11. 9. 2003. |title=Why infrared astronomy is a hot topic |publisher=ESA |url=http://www.esa.int/esaCP/SEMX9PZO4HD_FeatureWeek_0.html | accessdate = 11. 8. 2008.}}</ref> Neki molekuli snažno zrače u infracrvenom, što se može koristiti za proučavanje hemije u svemiru, kao i otkrivanje vode u kometama<ref>{{cite news |title=Infrared Spectroscopy - An Overview |publisher=NASA/IPAC |url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Spectra/irspec.html |accessdate=11. 8. 2008. |archivedate=2008-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081005031543/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Spectra/irspec.html |deadurl=yes }}</ref> === Optička astronomija === [[Datoteka:The Keck Subaru and Infrared obervatories.JPG|desno|mini|[[Subaru teleskop]] (levo) i [[Kek opservatorija]] (sredina) na [[Mauna Kea|Mauna Kei]], oba su primeri opservatorije koje posmatraju na bliskim infracrvenim i vidljivim talasnim dužinama. [[NASA postrojenje infracrvenog teleskopa]] (desno) je primer teleskopa koji posmatra samo na bliskim infracrvenim talasnim dužinama.]] {{glavni|Optička astronomija}} Istorijski gledano, optička astronomija, takođe zvana astronomija vidljive svetlosti, je najstariji oblik astronomije, iz razloga što je prvi instrument kojim je posmatrano nebo — [[ljudsko oko]].<ref name="moore1997">{{Cite book | author=P. Moore |title=Philip's Atlas of the Universe |year=1997 |publisher=George Philis Limited | location=Ujedinjeno Kraljevstvo|isbn=978-0-540-07465-5}}</ref> Posmatranja teleskopom da bi se sačuvala su isprva crtana rukom i pravljene su skice. U kasnom devetnaestom veku, posmatranja su počela da se beleže pomoću [[Fotografija|fotografije]]. Savremene slike se izrađuju pomoću digitalnih detektora, posebno detektora koji koriste [[Pravougaona matrica senzora|pravougaonu matricu senzora]] ({{jez-eng|charge-coupled device}}). Iako se sama vidljiva svetlost prostire od oko 4000[[Angstrem (jedinica)|Å]] do 7000Å (400&nbsp;nm do 700&nbsp;nm),<ref name="moore1997"/> ista oprema koja se koristi na ovim talasnim dužinama se koristi i za posmatranje [[Blisko ultraljubičasto|blisko-ultraljubičastih]] i [[Blisko infracrveno|blisko-infracrvenih]] delova spektra. === Ultraljubičasta astronomija === {{glavni|Ultraljubičasta astronomija}} Ultraljubičasta astronomija se uglavnom odnosi na posmatranje u [[Ultraljubičasto|ultraljubičastim]] talasnim dužinama otprilike između 100 i 3200Å (10 do 320&nbsp;nm).<ref name="cox2000"/> Svetlo na ovim talasnim dužinama upija Zemljina atmosfera, tako da se osmatranja na njima moraju vršiti iz visokih slojeva atmosfere ili iz svemira. Ultraljubičasta astronomija je najbolja za proučavanje toplotnog zračenja i spektralnih emisionih linija toplih plavih [[zvezda]] ([[OB zvezde|tipa OB]]) koje su veoma sjajne u ovom delu spektra. To uključuje i plave zvezde u drugim galaksijama. Ostali objekti koji se često posmatraju u ultraljubičastom svetlu uključuju [[Planetarna maglina|planetarne magline]], [[Ostatak supernove|ostatke supernovih]], i aktivna galaktička jezgra.<ref name="cox2000"/> Međutim, ultraljubičasto svetlo lako upija [[međuzvezdana prašina]], i merenja ultraljubičastog zračenja objekata moraju biti ispravljana zbog ovog efekta [[Ekstinkcija|ekstinkcije]].<ref name="cox2000"/> === Astronomija iks-zraka === {{glavni|Astronomija iks-zraka}} Astronomija iks-zraka ili rendgenska astronomija je proučavanje astronomskih objekata na talasnim dužinama iks-zraka. Tipično, objekti odašilju iks-zrake kao [[sinhrotronsko zračenje]] (proizvedeno od elektrona koji se kreću oko linija magnetskog polja), toplotno zračenje retkih gasova ([[zakočno zračenje]]) na temperaturama iznad 10⁷ (10 miliona) Kelvina, i toplotno zračenje gustih gasova ([[zračenje crnog tela]]) na temperaturama iznad 10⁷ [[Kelvin (jedinica)|Kelvina]].<ref name="cox2000"/> Budući da iks-zrake upija Zemljina atmosfera, sva posmatranja iks-zraka moraju se obavljati visokoletećim balonima, [[raketa]]ma ili svemirskim opservatorijama. Značajni izvori iks-zraka su [[rendgenski binarni sistem|rendgenske binarne zvezde]], [[pulsar]]i, ostaci supernova, [[eliptička galaksija|eliptične galaksije]], [[galaktičko jato|galaktička jata]], i aktivna galaktička jezgra<ref name="cox2000"/>. === Astronomija gama-zraka === {{glavni|Astronomija gama-zraka}} Astronomija [[gama zračenje|gama-zraka]] je proučavanje astronomskih objekata u najkraćim talasnim dužinama elektromagnetskog spektra. Gama-zraci mogu biti posmatrani direktno putem satelita kao što su [[Komptonova opservatorija gama zraka]] ili specijalizovanih teleskopa zvanih atmosferski Čerjenkovljevi teleskopi.<ref name="cox2000"/> Čerjenkovljevi teleskopi zapravo ne detektuju gama zrake direktno već prepoznaju bleskove vidljive svetlosti proizvedene kada gama zrake upija Zemljina atmosfera.<ref name="spectrum">{{cite web |last=Penston|first=Margaret J. | date = 14. 8. 2002. |url=https://www.ice.cam.ac.uk/components/tutors/?view=tutor&id=2002 |title=The electromagnetic spectrum |publisher=Particle Physics and Astronomy Research Council | accessdate = 17. 8. 2006.}}</ref> Većina izvora gama-zračenja su zapravo [[Eksplozija gama-zraka|eksplozije gama-zraka]], objekti koji proizvode gama zračenje za nekoliko milisekundi do nekoliko hiljada sekundi pre nego što nestanu. Samo 10% izvora gama-zraka su stalni izvori. Oni uključuju pulsare, [[Neutronska zvezda|neutronske zvezde]], i kandidate za [[Crna rupa|crne rupe]], kao što su aktivna galaktička jezgra.<ref name="cox2000"/> === Područja posmatračke astronomije van elektromagnetskog spektra === Pored elektromagnetnog zračenja, postoji još načina da posmatramo svemir sa planete Zemlje. U [[Neutrinska astronomija|neutrinskoj astronomiji]], astronomi koristite posebne podzemne objekte kao što su [[SAGE]], [[GALLEX]] i [[Kamioka opservatorija|Kamioka II/III]] za detektovanje [[Neutrino|neutrina]] koji potiču uglavnom iz [[Sunce|Sunca]], ali i iz drugih objekata kao što su [[Supernova|supernove]].<ref name="cox2000"/> [[Kosmičko zračenje|Kosmički zraci]] sastoje se iz čestica velike energije koji se mogu videti kada uđu u Zemljinu atmosferu i interaguju sa česticama u njoj. Očekuje se da će neki budući detektori neutrina biti osetljivi i na neutrine nastale kada kosmički zraci ulete u Zemljinu atmosferu.<ref name="cox2000"/> Detekcija [[Gravitacioni talas|gravitacionih talasa]] je novo polje astronomije, u kojem se pokušavaju naći gravitacioni talasi. Detektori kao što je LIGO ({{jez-eng|Laser Interferometer Gravitational Observatory}}) već postoje, ali kako se gravitacioni talasi ekstremno teško mogu posmatrati,<ref>{{cite web |author=G. A. Tammann, F. K. Thielemann, D. Trautmann |date=2003 |url=http://www.europhysicsnews.com/full/20/article8/article8.html |title=Opening new windows in observing the Universe |publisher=Europhysics News |accessdate=22. 8. 2006. |archivedate=2006-11-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061116033426/http://www.europhysicsnews.com/full/20/article8/article8.html |deadurl=yes }}</ref> ove opservatorije još nisu imale rezultata. Detekcija i posmatranje gravitacionih talasa će pomoći dalji razvoj teorije, kao i proučavanje izuzetno kompaktnih objekata u svemiru. Planetarna astronomija ima velike koristi od direktnog posmatranja pomoću svemirskih letelica i misija donošenja uzoraka materijala sa planeta i ostalih nebeskih tela u Sunčevom sistemu. Ovo podrazumeva misije sa daljinskim senzorima, robotizovanim vozilima koja mogu da obave eksperimente na površini planete, udarnih objekata koji omogućavaju daljinsko posmatranje materijala unutar nebeskih tela, kao i misije za vraćanje uzoraka koje omogućavaju neposredno, laboratorijsko ispitivanje. === Astrometrija i nebeska mehanika === {{glavni|Astrometrija|Nebeska mehanika}} Jedna od najstarijih oblasti u astronomiji, i u celokupnoj nauci, je merenje položaja nebeskih tela. Istorijski gledano, poznavanje tačnih položaja Sunca, Meseca, planeta i zvezda je oduvek bilo važno u [[Nebeska navigacija|nebeskoj navigaciji]]. Pažljiva merenja položaja planeta je dovelo do saznanja i razumevanja gravitacione sile u svemiru, i mogućnosti da se utvrde prošli i budući položaji planeta sa velikom preciznošću, polje poznato kao [[nebeska mehanika]]. Skora praćenja [[Objekti blizu Zemlje|nebeskih tela koji prolaze blizu Zemlje]] će nam omogućiti da predvidimo susrete i potencijalne sudare Zemlje sa tim objektima. Merenja [[Paralaksa|zvezdane paralakse]] obližnjih zvezda stvara osnov za [[Merenje daljina u svemiru|merenje daljina bližoj galaktičkoj okolini]]. Merenja paralakse obližnjih zvezda predstavlja osnov za utvrđivanje karakteristika udaljenih zvezda, prostim poređenjem njihovim osobina. Merenja [[Radijalna brzina|radijalne brzine]] i [[Sopstveno kretanje|sopstvenog kretanja]] prikazuje kretanje i položaj objekata u Mlečnom putu. Astrometrički rezultati se takođe koriste za merenje rasporeda [[Tamna materija|tamne materije]] u Galaksiji. Za vreme [[1990e|1990-ih]] godina, astrometrijska tehnika merenja zvezdanih kolebanja je korišćena za otkrivanje [[Ekstrasolarne planete|vansolarnih planeta]] koje orbitiraju oko obližnjih zvezda. == Teorijska astronomija == <!-- {{Nukleosinteza}} --> Teorijska astronomija koristi širok spektar alata koji uključuje [[Matematički model|analitičke modele]] i računarske [[Numerička analiza|numeričke simulacije]]. Svaki od ovih modela ima svoje prednosti i mane. Analitički modeli proseca generalno su najbolji za uvid u suštinu onoga šta se dešava. Numerički modeli mogu otkriti postojanje fenomena i efekata koji na drugi način ne mogu da se vide.<ref>H. Rot, ''A Slowly Contracting or Expanding Fluid Sphere and its Stability'', ''Phys. Rev.'' ('''39''', p;525–529, 1932)</ref><ref>A. S. Edington, ''Internal Constitution of the Stars''</ref> Teoretičari u astronomiji nastoje da stvore teorijske modele i shvate šta bi bili njihovi posmatrani rezultati. Ovo pomaže posmatračima da traže podatke koji mogu da potvrde ili pobiju model ili da pomognu u odabiru između nekoliko alternativnih ili sukobljenih modela. Teoretičari takođe pokušavaju da stvore ili izmene modele uzimajući u obzir nove podatke. U slučaju nedoslednosti, osnovna tendencija je da se pokuša sa pravljenjem minimalnih modifikacija modela kako bi odgovarao dobijenim podacima. U nekim slučajevima, velika količina nedoslednih podataka vremenom može dovesti do potpunog odbacivanja modela. Teme kojima se bave teoretičari u astronomiji su: [[zvezdana dinamika]] i [[zvezdana evolucija|evolucija]]; [[formiranje galaksija]], [[Struktura svemira velikih razmera|strukture velikih razmera]] [[Materija|materije]] u [[svemir]]u; poreklo [[kosmičko zračenje|kosmičkih zraka]]; [[opšta relativnost]] i [[fizička kosmologija]], uključujući [[Teorija struna|kosmologiju struna]] i [[Fizika astročestica|fiziku astročestica]]. [[Opšta teorija relativnosti]] služi kao alat za merenje svojstva struktura velikih razmera kod kojih gravitacija igra značajnu ulogu u fizičkim pojavama koje se izučavaju i kao osnova za (astro)fiziku [[Crna rupa|crnih rupa]] i proučavanje [[Gravitacioni talas|gravitacionih talasa]]. [[Tamna materija]] i [[tamna energija]] su trenutno među vodećim temama u astronomiji, i trenutno su to samo teorijski modeli nastali tokom proučavanja galaksija pri pokušaju da se objasne određeni posmatrački podaci. Neke široko prihvaćene i proučavane teorije i modeli u astronomiji, sada uključeni u [[Lambda-HTM model]] su model [[Veliki prasak|Velikog praska]], [[inflacija svemira]], tamna materija i fundamentalne teorije [[Fizika|fizike]]. Nekoliko primera ovog procesa: <center> {| {{prettytable}} |- | |<!-- A --> '''Fizički proces''' | |<!-- B --> '''Posmatračka alatka''' | |<!-- C --> '''Teorijski model''' | |<!-- D --> '''Objašnjava / predviđa''' |- | |<!-- A -->[[Gravitacija]] | |<!-- B -->[[Radio-teleskop]]i, [[infra-crveni teleskopi]] | |<!-- C -->[[Gravitaciono-sažimajući sistem]] | |<!-- D -->[[Stvaranje zvezda]] |- | |<!-- A --> [[Nuklearna fuzija]] | |<!-- B --> [[Spektroskopija]] | |<!-- C --> [[Zvezdana evolucija]] | |<!-- D --> Stvaranje energije i elemenata u zvezdama |- | |<!-- A -->[[Veliki prasak]] | |<!-- B -->[[Teleskop Habl|Hablov svemirski teleskop]], [[COBE]], [[WMAP]]… | |<!-- C --> [[Širenje svemira]] | |<!-- D --> [[Starost svemira]] |- | |<!-- A --> [[Kvantna fluktuacija|Kvantne fluktuacije]] | |<!-- B --> — | |<!-- C --> Inflacija svemira | |<!-- D --> [[Geometrija svemira]] |- | |<!-- A --> [[Gravitacioni kolaps]] | |<!-- B --> [[Astronomija iks-zraka]] | |<!-- C --> Opšta relativnost | |<!-- D --> [[Crna rupa|Crne rupe]] u centru [[galaksija]] |} </center> == Oblasti astronomije prema predmetu izučavanja == === Astronomija Sunca === {{glavni|Sunce}} Na udaljenosti od oko osam svetlosnih minuta (149.476.000&nbsp;km), nalazi se najčešće proučavana zvezda, [[Sunce]], tipična [[zvezda]] [[Glavni niz|glavnog niza]] [[Zvezdana klasa|zvezdane klase]] [[G2V]] i stara oko 4,6 milijardi godina. Sunce nije [[promenljiva zvezda]], ali podleže periodičnim promenama u aktivnosti poznatim kao [[Solarni ciklus|Sunčev ciklus]]. To je 11-godišnja fluktuacija u broju [[Sunčeve pege|Sunčevih pega]]. Sunčeve pege su oblasti potprosečne temperature koje su povezane sa intenzivnom magnetnom aktivnošću.<ref name="solar FAQ">{{cite web |last=Johanson |first=Sverker |authorlink=Sverker Johanson |date=27. 7. 2003. |url=http://www.toarchive.org/faqs/faq-solar.html |title=The Solar FAQ |publisher=Talk.Origins Archive |accessdate=11. 8. 2006. }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Datoteka:Uvsun trace big.jpg|mini|levo|[[Ultraljubičasta]] slika [[Fotosfera|fotosfere]] Sunca, kako je vidi [[TRACE]] svemirski teleskop ([[NASA]]).]] Sunce je vremenom povećavalo svoju luminoznost, povećavši je za oko 40% od vremena kad je postalo zvezda glavnog niza. Sunce takođe ima periodične promene u luminoznosti koje mogu imati značajan uticaj na Zemlju.<ref name="Environmental issues : essential primary sources.">{{cite web |last=Lerner i K. Li Lerner |first=Brenda Vilmot | date = 2006 |url=http://catalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?v3=1&DB=local&CMD=010a+2006000857&CNT=10+records+per+page |title=Environmental issues : essential primary sources." |publisher=Thomson Gale | accessdate = 11. 9. 2006.}}</ref> Za [[Maunderov minimum]], na primer, veruje se da je prouzrokovao [[mini ledeno doba]] u [[Srednji vijek|srednjem veku]].<ref>{{Cite book|last=Bokšić|first=Predrag|url=http://static.astronomija.co.rs/suncsist/planete/zemlja/Klima/Ledena_doba/Aktivnost_Sunca.htm|title=Vodič kroz ledena doba za astronome|accessdate=22. 6. 2009.|access-date=2015-02-21|archive-date=2009-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802121626/http://static.astronomija.co.rs/suncsist/planete/zemlja/Klima/Ledena_doba/Aktivnost_Sunca.htm|url-status=dead}}</ref> Vidljiva spoljna površina Sunca se zove [[fotosfera]]. Iznad ovog sloja nalazi se tanka oblast poznata kao [[hromosfera]]. Ovo je okruženo prelaznom oblašću naglo povećanih temperatura, a zatim i super-zagrejanom [[Korona (astronomija)|koronom]]. U središtu Sunca je jezgro, prostor dovoljno visoke temperature i pritiska za odigravanje [[Nuklearna fuzija|nuklearne fuzije]]. Iznad jezgra je [[radijaciona zona]], gde plazma provodi energiju putem zračenja. Spoljni slojevi formiraju [[Konvektivna zona|konvektivnu zonu]] gde gas prenosi energiju prvenstveno preko [[Konvekcija|konvekcije]]. Veruje se da granica između radijacione i konvektivne zone stvara magnetnu aktivnost Sunca, koja između ostalog izaziva i Sunčeve pege.<ref name="solar FAQ" /> [[Sunčev vetar]] čestica plazme neprestano struji od Sunca sve dok ne dođe do [[Heliopauza|heliopauze]]. Čestice Sunčevog vetra interaguju sa [[Magnetosfera|magnetnim omotačem]] Zemlje i tako stvaraju [[Van Alenov pojas]] zračenja, kao i [[Polarna svetlost|polarnu svetlost]]. === Planetarna astronomija === {{glavni|Planetologija|Planetarna geologija|Povijest promatranja Marsa}} Istraživanje planeta daje podatke o sastavu i orbitama [[planeta]], [[satelit (prirodni)|satelita]], [[patuljasta planeta|patuljastih planeta]], [[kometa]], [[asteroid]]a i drugih tela koja orbitiraju oko Sunca, kao i [[Ekstrasolarne planete|vansolarne planete]]. Sunčev sistem je relativno dobro proučen, uglavnom teleskopskim posmatranjima i kasnije svemirskim letelicama. Ovo je omogućilo dobro razumevanje nastajanja i razvoja ovog planetarnog sistema, iako su mnoga nova otkrića i dalje u toku.<ref name="geology">{{Cite book |author=J. F. Bell III, B. A. Campbell, M. S. Robinson |title=Remote Sensing for the Earth Sciences: Manual of Remote Sensing |publisher=John Wiley & Sons |edition=3. |year=2004 |url=http://marswatch.tn.cornell.edu/rsm.html |accessdate=23. 8. 2006. |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025030504/http://marswatch.tn.cornell.edu/rsm.html |archive-date=2015-10-25 |access-date=2015-02-21 |url-status=dead}}</ref> [[Datoteka:dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|mini|levo|Crna tačka na vrhu je [[Tromba|pijavica]] koja se penje uza zid kratera na [[Mars]]u. Pokretni, rotirajući stub [[Atmosfera Marsa|Marsove atmosfere]] (uporedljiv sa zemaljskim [[tornado]]m) napravio je dugačku tamnu senku ([[NASA]]).]] Sunčev sistem je podeljen na [[terestrička planeta|unutrašnje planete]], glavni [[Glavni asteroidni pojas|pojas asteroida]], [[spoljašnje planete]], [[Kojperov pojas]] i [[Ortov oblak]]. Unutrašnje ili [[terestrička planeta|planete Zemljinog tipa]] su [[Merkur]], [[Venera]], [[Zemlja]] i Mars. Asteroidni pojas sadrži veliki broj asteroida i [[patuljasta planeta|patuljastu planetu]] [[Cerera (patuljasta planeta)|Cereru]]. Spoljašnje planete, [[planeta Jupiterovog tipa|gasoviti džinovi]], ili [[planeta Jupiterovog tipa|planete Jupiterovog tipa]] su [[Jupiter]], [[Saturn]], [[Uran (planet)|Uran]] i [[Neptun]].<ref name="planets">{{cite web |author= E. Grayzeck, D. R. Williams | date = 11. 5. 2006. |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/ |title=Lunar and Planetary Science |publisher=NASA | accessdate = 21. 8. 2006.}}</ref> Iza Neptuna leži Kojperov pojas sa nekoliko patuljastih planeta od kojih je najpoznatiji [[Pluton]], i konačno Ortov oblak, stanište kometa, koji se možda proteže i na udaljenosti od oko jedne svetlosne godine. Planete su stvorene iz [[Protoplanetarni disk|protoplanetarnog diska]] koji je okruživao proto-Sunce. Kroz proces koji je uključivao gravitaciono privlačenje, sudare i akreciju, disk je stvarao zgrušnjenja materije koje su, vremenom, postale [[Protoplaneta|protoplanete]]. Pritisak zračenja [[Sunčev vetar|Sunčevog vetra]] je izbacio veći deo preostale materije, a samo planete sa dovoljnom masom su zadržale svoje atmosfere. Planete su nastavile da izbacuju preostalu materiju za vreme trajanja perioda intenzivnog bombardovanja (kao dokaz tog perioda ostali su [[udarni krater]]i na Mesecu). Za vreme ovog perioda, neke od protoplaneta su se sudarile, što je [[Nastanak Meseca|vodeća hipoteza nastanka Meseca]].<ref name="formation">{{cite web |last=Roberge |first=Aki |date=5. 5. 1997. |url=http://www.dtm.ciw.edu/akir/Seminar/seminar.html |title=Planetary Formation and Our Solar System |publisher=Carnegie Institute of Washington—Department of Terrestrial Magnetism |accessdate=11. 8. 2006. |archive-date=2006-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060721071541/http://www.dtm.ciw.edu/akir/Seminar/seminar.html |url-status=dead }}</ref> Jednom kada planeta dostigne dovoljno veliku masu, materijali različitih gustina odvajaju se tokom [[Planetarna diferencijacija|planetarne diferencijacije]]. Ovaj proces može stvoriti kameno ili metalno jezgro, okruženo omotačem i spoljnom površinom. Jezgro može imati čvrste i tečne oblasti, i neka planetarna jezgra proizvode sopstveno [[Magnetsko polje|magnetno polje]] koje štiti njihovu atmosferu da je ne oduva Sunčev vetar.<ref>{{cite web |last=Roberge |first=Aki |date=21. 4. 1998. |url=http://www.dtm.ciw.edu/akir/Seminar/internal.html |title=The Planets After Formation |publisher=Department of Terrestrial Magnetism |accessdate=23. 8. 2006. |archive-date=2006-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060813092601/http://www.dtm.ciw.edu/akir/Seminar/internal.html |url-status=dead }}</ref> Unutrašnja toplota planete ili satelita nastaje od sudara koji su stvorili telo, od radioaktivnih materijala (npr. [[Uranijum|uran]], [[torijum]] ili [[Aluminijum|²⁶aluminijum]]), ili [[plimsko zagrevanje|plimskog zagrevanja]]. Neke planete i sateliti nakupe dovoljno toplote da se pokrenu geološki procesi kao što su [[vulkan]]i i tektonski pokreti. One planete koje nakupe ili uspeju da povrate [[Atmosfera nebeskog tela|atmosferu]] mogu takođe podleći površinskoj eroziji od strane vetra ili vode. Manja tela, bez plimskog zagrevanja, hlade se brže i njihove geološke aktivnosti prestaju sa izuzetkom udarnih kratera.<ref name="new solar system">{{Cite book| editor=J.K. Beatty, C.C. Petersen, A. Chaikin |title=The New Solar System |publisher=Cambridge press | edition = 4. |year=1999|isbn=978-0-521-64587-4}}</ref> === Zvezdana astronomija === [[Datoteka:Ant Nebula.jpg|mini|desno|[[Mz3|Planetarna maglina Mrav]]. Izbacivanje gasa iz umiruće zvezde u središtu stvara simetrične oblike za razliku od haotičnih oblika običnih eksplozija.]] {{glavni|Zvezda}} Proučavanje [[zvezda]] i [[zvezdana evolucija|njihovog razvoja]] je u osnovi razumevanja svemira. Znanja o zvezdama su dobijena pomoću posmatranja, teorijskog istraživanja i iz računarskih simulacija. [[Stvaranje zvezda]] se odigrava u gustim oblastima prašine i gasa, poznatim kao [[molekularni oblaci]]. Kada su destabilizovani, delovi tog oblaka mogu da kolabiraju pod uticajem gravitacije, da bi formirali [[protozvezda|protozvezde]]. Dovoljno gusto i vruće jezgro će pokrenuti proces [[Nuklearna fuzija|fuzije]], i tako stvoriti [[zvezda glavnog niza|zvezdu glavnog niza]].<ref name="sead">{{cite web |url=http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html |title=Stellar Evolution & Death |publisher=NASA Observatorium |accessdate=8. 6. 2006. |archivedate=2008-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html |deadurl=yes }}</ref> Skoro svi elementi teži od [[vodonik]]a i [[helijum]]a su [[nukleosinteza|nastali]] unutar jezgara zvezda. Karakteristike zvezde koja nastaje zavise najviše od njene mase. Što je zvezda masivnija, veća je njena luminoznost, i brže se troši vodonik u jezgru. Vremenom, vodonik se u potpunosti pretvori u helijum, i zvezda počinje da se [[zvezdana evolucija|menja]]. Fuzija helijuma zahteva veće temperature jezgra, tako da zvezda narasta i u veličini i u gustini jezgra. Tako nastaje [[crveni džin]]. Crveni džin živi kratak vremenski period, pre nego što se helijum u jezgru u potpunosti potroši. Veoma masivne zvezde takođe mogu da prođe kroz određene faze razvoja koje podrazumevaju fuziju težih elemenata. Konačna sudbina zvezde zavisi od njene mase. Zvezda mase veće od oko osam [[Sunce|Sunčevih]] masa postaje [[supernova]], dok se manje zvezde formiraju [[planetarna maglina|planetarnu maglinu]] i pretvore u [[beli patuljak|bele patuljke]]. Ostatak supernove je gusta [[neutronska zvezda]], ili, ako je zvezdana masa bila najmanje tri puta veća od Sunčeve, [[crna rupa]].<ref name="Cambridge atlas">{{Cite book| editor=Jean Audouze, Guy Israel |title=The Cambridge Atlas of Astronomy | edition=3. |publisher=Cambridge University Press |year=1994|isbn=978-0-521-43438-6}}</ref> Bliski dvojni sistemi zvezda mogu poći kompleksnijim evolucionim putem, kao što je prenos mase na belog patuljka koji potencijalno može izazvati supernovu. Planetarne magline i supernove su neophodne za širenje metala u međuzvezdano okruženje; bez njih, sve nove zvezde (i njihovi sistemi planeta) bili bi stvoreni samo iz vodonika i helijuma. === Galaktička astronomija === {{glavni|Galaktička astronomija}} [[Datoteka:Spiralni kraci Mlecnog puta.svg|mini|Posmatrana struktura spiralnih krakova [[Mlečni put|Mlečnog puta]].]] Naš [[Sunčev sistem]] orbitira unutar [[Mlečni put|Mlečnog puta]], [[Spiralna galaksija sa prečagom|spiralne prečkaste galaksije]] koja je član [[Lokalna grupa galaksija|Lokalne grupe galaksija]]. To je rotirajuća masa gasa, prašine, zvezda i drugih objekata, koje drže na okupu međusobna gravitaciona privlačenja. Pošto se Zemlja nalazi u prašinastom spoljašnjem kraku, postoje mnogi delovi Mlečnog puta koji su za nas nevidljivi. U središtu Mlečnog puta je jezgro, šire (deblje) u odnosu na okolni disk galaksije. Jezgro ima izduženi oblik (oblik prečke) i sadrži u centru, kako se veruje, [[Supermasivna crna rupa|supermasivnu crnu rupu]]. Ono je okruženo sa četiri primarna kraka koji se uvijaju od centra ka spolja. Ovo je region aktivnog formiranja zvezda koji sadrži mnoštvo mladih zvezda, [[Zvezde populacije I|populacije I]]. Disk je okružen loptastim haloom starih [[Zvezde populacije II|populacije II]], kao i relativno gustim koncentracijama zvezda poznatih kao [[Zbijeno zvezdano jato|globularna jata]].<ref>{{cite journal |last=Faulkner |first=Danny R. |title=The Role Of Stellar Population Types In The Discussion Of Stellar Evolution |journal=CRS Quarterly |year=1993 |volume=30 |issue=1 |accessdate=2006 |url=http://www.creationresearch.org/crsq/articles/30/30_1/StellarPop.html |pages=174-180 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514095342/http://www.creationresearch.org/crsq/articles/30/30_1/StellarPop.html |dead-url=yes }}</ref> Između zvezda se nalazi [[međuzvezdani prostor]], prostor retke materije. U najgušćem delu, [[Molekularni oblak|molekularni oblaci]] sastavljeni od [[Molekularni vodonik|molekularnog vodonika]] i drugih elemenata formiraju regione ''zvezdanih porodilišta''. Oni počinju kao nepravilna [[tamna maglina]], koja se koncentriše i kolapsira (u zapreminama određenim [[Džinsova dužina|Džinsovom dužinom]]) da bi formirala zgusnute [[Protozvezda|protozvezde]].<ref>{{cite web |last=Hanes |first=Dave |date=24. 8. 2006. |url=http://www.astro.queensu.ca/~hanes/p014/Notes/Topic_063.html |title=Star Formation; The Interstellar Medium |publisher=Queen's University |accessdate=8. 9. 2006. |archivedate=2006-10-02 |archiveurl=https://archive.today/20061002091114/http://www.astro.queensu.ca/~hanes/p014/Notes/Topic_063.html |deadurl=yes }}</ref> Kako se pojavljuju masivnije zvezde, one pretvaraju oblak u [[H II region]], oblast sjajnog jonizovanog gasa i plazme. [[Zvezdani vetar]] i eksplozije supernovih od ovih najmasivnijih zvezda služe za širenje oblaka, često ostavljajući iza sebe jedno ili više mladih [[Rasejano zvezdano jato|otvorenih jata]] zvezda. Ova jata se postepeno rasturaju i zvezde se priključuju populaciji Mlečnog puta kao pojedinačne zvezde. Proučavanje kretanja materije u Mlečnom putu i drugim galaksijama je dokazalo da u njima postoji više mase nego što se može izmeriti u vidljivoj materiji. [[Halo tamne materije]] izgleda da je dominantna masa, iako priroda ove tamne materije ostaje nepoznata.<ref>{{cite journal | author=Van den Berg, Sidni | title=The Early History of Dark Matter | journal=Publications of the Astronomy Society of the Pacific | year=1999 | volume=111 | doi=10.1086/316369 | url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/316369 | pages=657-660 | issn=0004-6280}}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Vangalaktička astronomija === {{glavni|Vangalaktička astronomija}} Proučavanje objekata van naše galaksije je grana astronomije koja se bavi [[nastanak i evolucija galaksija|formiranjem i evolucijom galaksija]], njihovom [[Morfološka klasifikacija galaksija|morfologijom i klasifikacijom]], i ispitivanjem [[Aktivna galaksija|aktivnih galaksija]]. Ovo poslednje je važno za razumevanje [[Struktura velikih razmera|strukture velikih razmera u svemiru]].<ref>{{cite web |last=Kil|first=Bil| authorlink = Bil Kil | date = 1. 8. 2006. |url=http://www.astr.ua.edu/keel/galaxies/classify.html |title=Galaxy Classification |publisher=University of Alabama | accessdate = 8. 9. 2006.}}</ref> [[Datoteka:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|mini|levo|Ova slika pokazuje nekoliko plavih objekata oblika petlje, koji su višestruke slike iste galaksije, umnožene dejstvom [[Gravitaciono sočivo|gravitacionog sočiva]] koji pravi jato (žutih) galaksija blizu središta slike. Sočivo proizvodi gravitaciono polje jata koje iskrivljuje svetlost tako da uvećava i iskrivljuje sliku udaljenijeg objekta.]] Većina galaksija je organizovana u jasne oblike koji omogućavaju njihovo klasifikovanje. One su obično podeljene na [[Spiralna galaksija|spiralne]], [[eliptička galaksija|eliptične]] i [[Nepravilna galaksija|nepravilne galaksije]]. Kao što im ime kaže, ''eliptične galaksije'' imaju oblik [[Elipsa|elipse]]. Zvezde se kreću duž nasumičnih orbita bez preovlađujućeg pravca. Ove galaksije sadrže malo ili nimalo međuzvezdane prašine, malo ''zvezdanih porodilišta'' i uglavnom starije zvezde. Eliptične galaksije se često nalaze u jezgrima galaktičkih jata, i mogu nastati spajanjem velikih galaksija. ''Spiralna galaksija'' je organizovana u ravan, rotirajući disk, obično sa izbočinom ili prečkom u središtu i svetlim krakovima koji se šire prema ivici. Krakovi su oblasti ''zvezdanih porodilišta'' kojima masivne mlade zvezde daju plavu nijansu. Spiralne galaksije su tipično okružene haloom starijih zvezda. I [[Mlečni put]] i [[Mesje 31|Andromedina galaksija]] su spiralne galaksije. ''Nepravilne galaksije'' su haotičnog izgleda, i nisu ni eliptične ni spiralne. Oko četvrtina svih galaksija su nepravilne, i osobenost izgleda tih galaksija možda je rezultat gravitacionih interakcija. One su, po pravilu, galaksije manjih dimenzija, u poređenju sa spiralnim i eliptičnim. ''Aktivna galaksija'' je galaksija koja emituje značajnu količinu svoje energije iz izvora koji nisu zvezde, prašina i gas; već iz zgusnute oblasti u jezgru, za koju se obično misli da je supermasivna crna rupa koja emituje zračenje zbog materijala koji u nju upada. ''[[Radio-galaksija]]'' je aktivna galaksija koja je veoma svetla u [[radio]] delu spektra, i izbacuje ogromne oblake gasa. Aktivne galaksije koje emituju zračenje visoke energije uključuju [[Sejfertova galaksija|Sejfertove galaksije]], [[kvazar]]e i [[blazar]]e. Kvazari su nasvetliji poznati objekti u svemiru.<ref>{{cite web |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l1/active_galaxies.html |title=Active Galaxies and Quasars |publisher=NASA | accessdate = 8. 9. 2006.}}</ref> [[Struktura velikih razmera|Strukturu velikih razmera u svemiru]] predstavljaju [[Galaktička grupa|grupe]] i [[Galaktičko jato|jata galaksija]]. Ova struktura je organizovana u hijerarhiju grupa, od kojih su najveća [[Superjato|superjata]]. Ukupna materija je organizovana u [[Galaktička nit|galaktičkim nitima]] i [[Galaktički zid|zidovima]], koji ostavljaju velike [[Praznina (astronomija)|praznine]] među sobom.<ref name="evolving universe">{{harvnb|Zeilik|2002|pp=}}</ref> === Kosmologija === {{glavni|Fizička kosmologija}} Kosmologija ({{jez-gr|κοσμος}} — svet, univerzum i ''λογος'' — nauka, proučavanje) se bavi proučavanjem svemira u celini. Posmatranja [[Struktura velikih razmera|strukture velikih razmera u svemiru]], oblast poznata kao [[fizička kosmologija]], doprinela je razumevanju o stvaranja i evolucije kosmosa. Fundamentalna za modernu kosmologiju je dobro poznata teorija [[Veliki prasak|Velikog praska]]. Koncept Velikog praska vodi poreklo još i pre otkrića [[Pozadinsko mikrotalasno zračenje|pozadinskog mikrotalasnog zračenja]] [[1965]]. godine, koje je nesumnjivo iznelo ovu teoriju u prvi plan. Tokom ovog širenja, svemir je prošao kroz nekoliko evolucionih faza. U veoma ranim momentima, smatra se da je svemir doživeo veoma brzu [[Inflacija svemira|inflaciju]], koja je ujednačila početne uslove. Nakon toga, [[nukleosinteza]] je proizvela obilje elemenata u ranom svemiru. (Vidi još [[nukleokosmohronologija]].) Kad su nastali prvi atomi, svemir je postao providan za zračenje, oslobađajući energiju koju danas vidimo kao pozadinsko mikrotalasno zračenje. Svemir koji se i dalje širio ušao je u Tamno doba zbog nedostatka zvezdanih izvora energije.<ref name="cosmology 101">{{cite web |last=Hinshaw |first=Gary | date = 13. 7. 2006. |url=http://map.gsfc.nasa.gov/m_uni.html |title=Cosmology 101: The Study of the Universe |publisher=NASA WMAP | accessdate = 10. 8. 2006.}}</ref> Hijerarhijska struktura materije počela je da se stvara od malenih varijacija u gustini mase. Materija se akumulira u najgušće oblasti, stvarajući oblake gasa i [[Zvezde populacije III|najranije zvezde]]. Ove masivne zvezde su izazvale [[Rejonizacija|rejonizaciju]] i veruje se da su stvorile većinu težih elemenata (težih od vodonika i helijuma) u ranom svemiru. Gravitacione skupine su se nagomilale u duge niti, ostavljajući praznine za sobom. Postepeno, skupine gasa i prašine su se spajale i stvorile prve primitivne galaksije. Vremenom, one su uvlačile sve više i više materije, i često su bile organizovane u [[Galaktičke grupe i jata|grupe i jata galaksija]], a zatim i u superjata velikih dimenzija.<ref>{{cite web |url=http://www.damtp.cam.ac.uk/user/gr/public/gal_lss.html |title=Galaxy Clusters and Large-Scale Structure |publisher=University of Cambridge | accessdate = 8. 9. 2006.}}</ref> Smatra se da je osnovno za strukturu svemira postojanje [[Tamna materija|tamne materije]] i [[Tamna energija|tamne energije]]. Za njih se danas smatra da čine 96% mase svemira, mada ne postoji ni najmanje saznanje o njihovoj fizičkoj prirodi. Zbog ovog razloga, mnogo napora se troši u pokušajima shvatanja njihove fizike.<ref>{{cite web |last=Preuss |first=Paul |url=http://www.lbl.gov/Science-Articles/Archive/dark-energy.html |title=Dark Energy Fills the Cosmos |publisher=U.S. Department of Energy, Berkeley Lab |accessdate=8. 9. 2006. |archive-date=2006-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060811215815/http://www.lbl.gov/Science-Articles/Archive/dark-energy.html |dead-url=yes }}</ref> == Međudisciplinarna proučavanja == Astronomija i astrofizika su razvile značajne međudisciplinarne veze sa drugim naukama. [[Arheoastronomija]] i [[etnoastronomija]] proučavaju drevne i tradicionalne astronomije u njihovom kulturnom kontekstu, koristeći arheološke i antropološke dokaze. [[Fundamentalna kosmička biologija|Astrobiologija]] je nauka o nastanku i evoluciji bioloških sistema u svemiru, sa posebnim naglaskom na mogućnost postojanja vanzemaljskog života. Proučavanje atoma, [[molekul]]a i jedinjenja u svemiru, uključujući njihov nastanak, interakcije i uništenje zove se [[astrohemija]]. Ove supstance se obično nalaze u [[Molekularni oblak|molekularnim oblacima]], iako se mogu naći i u zvezdama niskih temperatura, smeđim patuljcima i planetama. [[Kosmohemija]] je proučavanje elemenata, molekula i jedinjenja pronađenih u Sunčevom sistemu, uključujući poreklo elemenata i raspored odnosa [[izotop]]a. Oba ova polja predstavljaju spoj astronomije i hemije. == Amaterska astronomija == {{glavni|Amaterska astronomija}} [[Datoteka:Telescope trailer 22.jpg|mini|desno|upright|Astronomi amateri mogu da sami izrade svoju opremu, i prave astronomska okupljanja.]] Astronomija je jedna od nauka kojoj amateri mogu najviše da doprinesu.<ref>{{cite journal |last=Mims III |first=Forrest M. |title=Amateur Science--Strong Tradition, Bright Future | journal=Science |year=1999| volume=284 | issue=5411|pages=55-56 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/284/5411/55 | accessdate = 2008 | doi=10.1126/science.284.5411.55|quote=Astronomy has traditionally been among the most fertile fields for serious amateurs [...]}}</ref> Astronomi amateri posmatraju razne nebeske objekte i pojave, ponekad [[Samogradnja teleskopa|opremom koju su sami napravili]]. Najčešći ciljevi su Mesec, planete, zvezde, komete, meteorski rojevi, te razni [[objekti dubokog neba]] kao što su zvezdana jata, galaksije i magline. Jedna grana amaterske astronomije, amaterska [[astrofotografija]], uključuje pravljenje fotografija noćnog neba. Mnogi amateri se specijalizuju u posmatranju određenih objekata, vrsta objekata, odnosno vrsta događaja koji ih zanimaju.<ref>{{cite web |url=http://www.amsmeteors.org/ |title=The Americal Meteor Society | accessdate = 24. 8. 2006.}}</ref><ref>{{cite web |first=Jerry |last=Lodriguss |url=http://www.astropix.com/ |title=Catching the Light: Astrophotography | accessdate = 24. 8. 2006.}}</ref> Većina amatera radi na vidljivim talasnim dužinama, ali postoje i oni koji eksperimentišu sa talasnim dužinama van vidljivog spektra. To uključuje korišćenje infracrvenih filtera na konvencionalnim teleskopima, kao i korišćenje radio-teleskopa. Pionir amaterske radioastronomije je [[Karl Janski]] koji je počeo da osmatra nebo na radio-talasnim dužinama [[1930e|1930-ih]]. Jedan broj astronoma amatera koristiti bilo teleskope napravljene u samogradnji ili teleskope koji su prvobitno izgrađeni za astronomska istraživanja, a koji su sada dostupni amaterima (npr. [[Teleskop od jedne milje]]).<ref>{{cite web | author=F. Ghigo | date = 7. 2. 2006. |url=http://www.nrao.edu/whatisra/hist_jansky.shtml |title=Karl Jansky and the Discovery of Cosmic Radio Waves |publisher=National Radio Astronomy Observatory | accessdate = 24. 8. 2006.}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.users.globalnet.co.uk/~arcus/cara/ |title=Cambridge Amateur Radio Astronomers |accessdate=24. 8. 2006. |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514083801/http://www.users.globalnet.co.uk/~arcus/cara/ |archive-date=2012-05-14 |url-status=dead}}</ref> Astronomi amateri i dalje naučno doprinose astronomiji. Zapravo, to je jedna od retkih naučnih disciplina u kojoj amateri još uvek mogu da učine značajne doprinose. Amateri, recimo, mogu da vrše posmatranja [[okultacija]] koja se koriste za usavršavanje orbita malih planeta. Oni takođe mogu otkriti komete, i obavljati redovna posmatranja [[Promenljiva zvezda|promenljivih zvezda]]. Poboljšanja u digitalnoj tehnologiji omogućila su amaterima da ostvare impresivan napredak u oblasti astrofotografije.<ref>{{cite web |url=http://www.lunar-occultations.com/iota/iotandx.htm |title=The International Occultation Timing Association | accessdate = 24. 8. 2006.}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.aavso.org/ |title=American Association of Variable Star Observers |publisher=AAVSO | accessdate = 24. 8. 2006.}}</ref> == Otvorena pitanja u astronomiji == {{vidi još|Nerešeni problemi u fizici}} Mada je astronomija načinila ogromne korake u razumevanju prirode svemira i njegovog sadržaja, postoje važna pitanja koja su još uvek ostala otvorena. Odgovori na njih mogu zahtevati izgradnju novih instrumenata na Zemlji i u svemiru, i moguće nova otkrića u teoretskoj i eksperimentalnoj fizici. * Šta je poreklo rasporeda zvezdanih masa? To jest, zašto astronomi uvek vide isti raspored zvezdanih masa — [[Inicijalna funkcija mase|inicijalnu funkciju mase]] — bez obzira na početne uslove?<ref>{{cite journal |last=Kroupa|first=Pavel |title=The Initial Mass Function of Stars: Evidence for Uniformity in Variable Systems | journal=Science |year=2002| volume=295 | issue=5552|pages=82-91 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/295/5552/82?ijkey=3Dzzwlrn9nK7LUM&keytype=3Dref&siteid=3Dsci | accessdate = 2007 | doi=10.1126/science.1067524 | pmid=11778039}}</ref> Potrebno je bolje razumevanje procesa stvaranja zvezda i planeta. * Ima li [[Vanzemaljac|vanzemaljskog života]] u svemiru? Posebno, ima li drugog inteligentnog života? Ako ima, šta je objašnjenje za [[Fermijev paradoks]]? Postojanje vanzemaljskog života ima važne naučne i filozofske implikacije.<ref>{{cite web |url=http://www.astrobio.net/great-debates/complex-life-elsewhere-in-the-universe/ |title=Complex Life Elsewhere in the Universe? |publisher=Astrobiology Magazine | accessdate = 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bigear.org/vol1no2/sagan.htm |title=The Quest for Extraterrestrial Intelligence |publisher=Cosmic Search Magazine | accessdate = 12. 8. 2006.}}</ref> * Kakva je priroda tamne materije i tamne energije? Izgleda da one dominiraju evolucijom i sudbinom svemira, pa ipak mi još uvek ne znamo kakva je njihova priroda.<ref name="physics questions">{{cite web |url = http://www.pnl.gov/energyscience/01-02/11-questions/11questions.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060203152634/http://www.pnl.gov/energyscience/01-02/11-questions/11questions.htm |archivedate = 2006-02-03 |title = 11 Physics Questions for the New Century |publisher = Pacific Northwest National Laboratory |accessdate = 12. 8. 2006. |deadurl = yes }}</ref> * Zašto je svemir nastao? Zašto su, na primer, fizičke konstante [[Antropički princip|raspoređene]] tako da dozvoljavaju postojanje života? Može li to biti rezultat [[Kosmološka prirodna selekcija|kosmološke prirodne selekcije]]? Šta je uzrok [[Inflacija svemira|inflacije]] koja je učinila naš svemir homogenim?<ref>{{cite web |url=http://www.meta-library.net/cq-wein/index-frame.html |title=Was the Universe Designed? |publisher=Counterbalance Meta Library |accessdate=12. 8. 2006. |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721211753/http://www.meta-library.net/cq-wein/index-frame.html |dead-url=yes }}</ref> * Šta je [[konačna sudbina svemira]]?<ref>{{cite web |last=Hinshaw |first=Gary | date = 15. 12. 2005. |url=http://map.gsfc.nasa.gov/m_uni/uni_101fate.html |title=What is the Ultimate Fate of the Universe? |publisher=NASA WMAP | accessdate = 28. 5. 2007.}}</ref> == Povezano == * [[Astronomija u Srbiji]] * [[Spisak astronoma]] * [[Astrofizika]] * [[Astrologija]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{Cite book|ref=harv|last1=Holbrook|first1=Jarita Charmian|last2=Medupe|first2=Rodney|last3=Urama|first3=Johnson O.|title=African Cultural Astronomy: Current Archaeoastronomy and Ethnoastronomy research in Africa|url=http://books.google.com/books?id=4DJpDW6IAukC&pg=PA180|year=2008|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4020-6639-9|pages=180–}} * [[Milutin Milanković]], [http://poincare.matf.bg.ac.rs/~zlucic/MilutinMilankovic.pdf Istorija astronomske nauke], drugo izdanje, Beograd, 1979. {{pdf}} * ''Jedan deo ovog članka preuzet je iz članka Zorana Tomića „Šta je to astronomija?“ ([http://www.mmilan.com/sta-je-to-astronomija-i-deo/ I deo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214102211/http://www.mmilan.com/sta-je-to-astronomija-i-deo/ |date=2010-02-14 }}, [http://www.mmilan.com/zoran-tomic-sta-je-to-astronomija-ii-deo/ II deo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214100102/http://www.mmilan.com/zoran-tomic-sta-je-to-astronomija-ii-deo/ |date=2010-02-14 }}, [http://www.mmilan.com/zoran-tomic-sta-je-to-astronomija-iii-deo/ III deo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091009164228/http://www.mmilan.com/zoran-tomic-sta-je-to-astronomija-iii-deo/ |date=2009-10-09 }}) a koji je prevod članka [[:en:Astronomy|Astronomy]].'' * {{Cite book |ref= harv|last=Unsöld|first=Albrecht| coauthors=Bodo Baschek, W.D. Brewer (translator) |title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics |year=2001| location=Berlin, New York |publisher=Springer |isbn=978-3-540-67877-9}} * {{Cite book|ref= harv|author= F. H. Shu|title= The Physical Universe|url= https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf|publisher= University Science Books|year= 1982|location= Mill Valley, California|isbn= 978-0-935702-05-7}} * {{Cite book|ref=harv|last=Forbs|first=Džordž|title=History of Astronomy|publisher=Watts & Co.|location=London|year=1909|format=Slobodna e-knjiga iz [[Projekat Gutenberg|Projekta Gutenberg]]|url=http://www.gutenberg.org/etext/8172}} * {{Cite book |ref= harv|last=Beri|first=Artur|title=A Short History of Astronomy From Earliest Times Through the Nineteenth Century |publisher=Dover Publications, Inc. | location=Njujork |year=1961}} * {{Cite book |ref=harv |editor=Majkl Hoskin |title=The Cambridge Concise History of Astronomy |url=https://archive.org/details/cambridgeconcise0000unse_m7d0 |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-57600-0}} * {{Cite book|ref=harv|author=A. N. Cox, editor|title=Allen's Astrophysical Quantities|url=https://archive.org/details/allensastrophysi0004alle|year=2000|publisher=Springer-Verlag|location=New York|isbn=978-0-387-98746-0}} * {{Cite book |ref= harv|author=P. Moore|title=Philip's Atlas of the Universe|year=1997|publisher=George Philis Limited| location=Ujedinjeno Kraljevstvo|isbn=978-0-540-07465-5}} * {{Cite book|ref=harv|last=Bokšić|first=Predrag|url=http://static.astronomija.co.rs/suncsist/planete/zemlja/Klima/Ledena_doba/Aktivnost_Sunca.htm|title=Vodič kroz ledena doba za astronome|accessdate=22. 6. 2009.|access-date=2015-02-21|archive-date=2009-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802121626/http://static.astronomija.co.rs/suncsist/planete/zemlja/Klima/Ledena_doba/Aktivnost_Sunca.htm|url-status=dead}} * {{Cite book |ref=harv |author=J. F. Bell III, B. A. Campbell, M. S. Robinson |title=Remote Sensing for the Earth Sciences: Manual of Remote Sensing |publisher=John Wiley & Sons |edition=3. |year=2004 |url=http://marswatch.tn.cornell.edu/rsm.html |accessdate=23. 8. 2006. |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025030504/http://marswatch.tn.cornell.edu/rsm.html |archive-date=2015-10-25 |access-date=2015-02-21 |url-status=dead }} * {{Cite book |ref= harv|editor=J.K. Beatty, C.C. Petersen, A. Chaikin |title=The New Solar System |publisher=Cambridge press | edition = 4. |year=1999|isbn=978-0-521-64587-4}} * {{Cite book |ref= harv|editor=Jean Audouze, Guy Israel |title=The Cambridge Atlas of Astronomy | edition=3. |publisher=Cambridge University Press |year=1994|isbn=978-0-521-43438-6}} * {{Cite book|ref=harv|last=Zeilik|first=Michael|title=Astronomy: The Evolving Universe|url=https://archive.org/details/astronomyevolvin0000zeil|edition=8th|publisher=Wiley|year=2002|isbn=978-0-521-80090-7}} {{refend}} == Vanjske veze == * {[http://www.astronomija.co.rs/ Astronomski magazin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216020517/http://www.astronomija.co.rs/ |date=2008-12-16 }} * [http://www.astronomija.rs/ Astronomija.rs] * {{en icon}} [http://www.nasa.gov/ NASA] * {{en icon}} [http://www.astronomy2009.org/ Međunarodna Godina Astronomije 2009.] * {{en icon}} [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomska slika dana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126064324/http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ |date=2011-01-26 }} * {{sr icon}} [http://zika.rs/index.php/svemir.html Zika.rs - Svemir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100417001653/http://www.zika.rs/index.php/svemir.html |date=2010-04-17 }} - portal za inovacije i futuristiku, vesti iz oblasti astronomije i istraživanja svemira ;Ostali projekti {{Drugi projekti | commons = Astronomy | wikispecies = | wiktionary = | wikiversity = | wikibooks = | wikisource = | wikiquote = | wikinews = Astronomija }} {{Prirodne nauke}} [[Kategorija:Astronomija| ]] [[Kategorija:Astrofizika]] 5rk7wg9ejkl6wqxmrhkuaj47t1s8336 10 1329 42714524 42714329 2026-10-29T14:24:52Z Aca 108187 42714524 wikitext text/x-wiki {{Glavna stranica/Slika | datoteka =2026 Serbian Election Map.svg | opis = Preliminarni rezultati izbora u Srbiji po općinama | širina = srednja }}<!-- Prikladne opcije za širinu: mala, portret, srednja --> <!-- Ograničiti na pet do sedam natuknica. --> * [[26. oktobra]] – Napadač [[Bayern München]]a i [[Fudbalska reprezentacija Engleske|engleske reprezentacije]], [[Harry Kane]], dobio [[Zlatna lopta France Footballa|Zlatnu loptu]]. * [[25. oktobra]] – Na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2026.|vanrednim parlamentarnim izborima]] u [[Srbija|Srbiji]] (''rezultati na slici'') [[Studentska lista]] odnijela je uvjerljivu pobjedu protiv [[Srpska napredna stranka|Srpske napredne stranke]] bivšeg predsjednika [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]] i osvojila apsolutnu većinu u [[Narodna skupština (Srbija)|Narodnoj skupštini]]. Istovremeno, [[Luiz Inácio Lula da Silva]] pobijedio je [[Flávio Bolsonaro|Flávija Bolsonara]] u drugom krugu predsjedničkih izbora u [[Brazil]]u. * [[17. oktobra]] – u raznim dijelovima Europe (Francuska, Belgija, Nizozemska, Njemačka, Italija, Španjolska, Portugal i Albanija) izbile su [[Protesti u Europi u oktobru 2026.|masovne studentske i narodne demonstracije]], često popraćene nasilnim sukobima između policije i prosvjednika. Do najtežih incidenata došlo je u Francuskoj i u Italiji, dok su [[Prosvjedi u Albaniji (2026)|u Albaniji posvjedi]] eskalirali u urbanu gerilu. U Francuskoj, [[gradska vijećnica]] u [[Limoges]]u djelimično je uništena u podmetnutom požaru tokom protesta. * [[16. oktobra]] – Lideri indijskog satiričnog političkog pokreta pod nazivom [[Narodna partija bubašvaba]] uhapšeni su u [[New Delhi]]ju nakon protesta protiv izbornih reformi, koje obuhvataju brisanje 130 miliona birača iz biračkog spiska. * [[15. oktobra]] – [[Međunarodni biro za tegove i mjere]] glasao je za ukidanje [[Prijestupna sekunda|prijestupne sekunde]] zbog zabrinutosti oko poremećaja u radu [[Kompjuter|računarskih]] sistema. * [[11. oktobra]] – Najmanje 20 ljudi je poginulo, dok je više od 370 njih ranjeno u napadima [[Huti (Jemen)|Huta]] na aerodrome u [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]]. * [[9. oktobra]] – Južnoafrička pravnica [[Navi Pillay]] dobila je [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]]. Ostali dobitnici [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] bili su: [[Karl Deisseroth]] ([[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|medicina]]), [[Peter Hegemann]] (medicina), [[Georg Nagel]] (medicina), [[Francis Halzen]] ([[Nobelova nagrada za fiziku|fizika]]), [[Henri B. Kagan]] (kemija), [[Kenso Soai]] ([[Nobelova nagrada za hemiju|kemija]]), [[Anne Carson]] ([[Nobelova nagrada za književnost|književnost]]), [[Robert E. Hall]] (ekonomija) i [[Michael Woodford]] ([[Nobelova nagrada za ekonomiju|ekonomija]]). <div class="main-box__meta"> <!-- Koristiti abecedni red. --> <div>'''[[:Kategorija:Aktualni događaji|Aktualne teme]]''': {{hlist |class=inline | [[Rat u Gazi]] |[[Rat u Iranu (2026)|Rat u Iranu]] | [[Rusko-ukrajinski rat]] }}</div> <!-- Ograničiti na pet do sedam stavki, koristiti hronološki red, prvo najnovije. --> <div>'''[[:Kategorija:Umrli 2026.|Nedavne smrti]]''': {{hlist |class=inline |[[Yasuo Fukuda]] | [[Walter Koenig]] | [[Tom Skerritt]] | [[Richard Riehle]]| [[Goran Bare]] | [[Eva Marie Saint]] | [[Carlos Alberto Dias]] }}</div> </div> l2uuarrd6girog3s59fkpsjw7c05i66 42714573 42714524 2026-10-29T21:33:04Z Edgar Allan Poe 29250 42714573 wikitext text/x-wiki {{Glavna stranica/Slika | datoteka =2026 Serbian Election Map.svg | opis = Preliminarni rezultati izbora u Srbiji po općinama | širina = srednja }}<!-- Prikladne opcije za širinu: mala, portret, srednja --> <!-- Ograničiti na pet do sedam natuknica. --> * [[26. oktobra]] – Napadač [[Bayern München]]a i [[Fudbalska reprezentacija Engleske|engleske reprezentacije]], [[Harry Kane]], dobio [[Zlatna lopta France Footballa|Zlatnu loptu]]. * [[25. oktobra]] – Na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2026.|vanrednim parlamentarnim izborima]] u [[Srbija|Srbiji]] (''rezultati na slici'') [[Studentska lista]] odnijela je uvjerljivu pobjedu protiv [[Srpska napredna stranka|Srpske napredne stranke]] bivšeg predsjednika [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]] i osvojila apsolutnu većinu u [[Narodna skupština (Srbija)|Narodnoj skupštini]]. Istovremeno, [[Luiz Inácio Lula da Silva]] pobijedio je [[Flávio Bolsonaro|Flávija Bolsonara]] u drugom krugu predsjedničkih izbora u [[Brazil]]u. * [[17. oktobra]] – u raznim dijelovima Europe (Francuska, Belgija, Nizozemska, Njemačka, Italija, Španjolska, Portugal i Albanija) izbile su [[Protesti u Europi u oktobru 2026.|masovne studentske i narodne demonstracije]], često popraćene nasilnim sukobima između policije i prosvjednika. Do najtežih incidenata došlo je u Francuskoj i u Italiji, dok su [[Prosvjedi u Albaniji (2026)|u Albaniji posvjedi]] eskalirali u urbanu gerilu. U Francuskoj, [[gradska vijećnica]] u [[Limoges]]u djelimično je uništena u podmetnutom požaru tokom protesta. * [[16. oktobra]] – Lideri indijskog satiričnog političkog pokreta pod nazivom [[Narodna partija bubašvaba]] uhapšeni su u [[New Delhi]]ju nakon protesta protiv izbornih reformi, koje obuhvataju brisanje 130 miliona birača iz biračkog spiska. * [[15. oktobra]] – [[Međunarodni biro za tegove i mjere]] glasao je za ukidanje [[Prijestupna sekunda|prijestupne sekunde]] zbog zabrinutosti oko poremećaja u radu [[Kompjuter|računarskih]] sistema. * [[11. oktobra]] – Najmanje 20 ljudi je poginulo, dok je više od 370 njih ranjeno u napadima [[Huti (Jemen)|Huta]] na aerodrome u [[Saudijska Arabija|Saudijskoj Arabiji]]. * [[9. oktobra]] – Južnoafrička pravnica [[Navi Pillay]] dobila je [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]]. Ostali dobitnici [[Nobelova nagrada|Nobelove nagrade]] bili su: [[Karl Deisseroth]] ([[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|medicina]]), [[Peter Hegemann]] (medicina), [[Georg Nagel]] (medicina), [[Francis Halzen]] ([[Nobelova nagrada za fiziku|fizika]]), [[Henri B. Kagan]] (kemija), [[Kenso Soai]] ([[Nobelova nagrada za hemiju|kemija]]), [[Anne Carson]] ([[Nobelova nagrada za književnost|književnost]]), [[Robert E. Hall]] (ekonomija) i [[Michael Woodford]] ([[Nobelova nagrada za ekonomiju|ekonomija]]). <div class="main-box__meta"> <!-- Koristiti abecedni red. --> <div>'''[[:Kategorija:Aktualni događaji|Aktualne teme]]''': {{hlist |class=inline | [[Rat u Gazi]] |[[Rat u Iranu (2026)|Rat u Iranu]] | [[Rusko-ukrajinski rat]] }}</div> <!-- Ograničiti na pet do sedam stavki, koristiti hronološki red, prvo najnovije. --> <div>'''[[:Kategorija:Umrli 2026.|Nedavne smrti]]''': {{hlist |class=inline |[[Patrick Stewart]] | [[Yasuo Fukuda]] | [[Walter Koenig]] | [[Tom Skerritt]] | [[Richard Riehle]]| [[Goran Bare]] | [[Eva Marie Saint]] }}</div> </div> lhs310qtsess7b82laihgcl7sn22zj5 0 1873 42714534 42675584 2026-10-29T15:25:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714534 wikitext text/x-wiki {{Ateizam}} '''Ateizam''' ({{jez-grč|α}} - odrični prefiks, {{jez-grč|Θεος}} – [[Bog]]; ''bez Boga'' u doslovnom prevodu) je, u širem smislu, neverovanje u [[postojanje Boga|postojanje božanstava]]<ref>*{{Cite encyclopedia |first=Kai |last=Nielsen |authorlink=Kai Nielsen (philosopher) |encyclopedia=[[Enciklopedija Britanika|Encyclopædia Britannica]] |title=Atheism |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism |year=2010 | accessdate = 9. 4. 2011.}} *{{Cite encyclopedia |title=Atheism |first=Paul |last=Edwards |authorlink=Paul Edwards (philosopher) |publisher=MacMillan Reference USA (Gale)|editor=Donald M. Borchert |origyear=1967 |year=2005 |edition=2nd |encyclopedia=[[Encyclopedia of Philosophy|The Encyclopedia of Philosophy]] |volume=Vol. 1 |page=359 |isbn=0028657802 |isbn13=9780028657806 |quote=}}</ref>, bezbožnost, bezboštvo. U užem smislu, ateizam je stav da ne postoje [[božanstvo|božanstva]].<ref name=RoweRoutledge> {{cite encyclopedia |url=http://books.google.ca/books?id=lnuwFH_M5o0C&pg=PA530&lpg=PA530&dq=atheism+routledge&source=bl&ots=D7oHkocuKE&sig=IOLNADKE-9gpnREO-S8QJfJft3g&hl=en&ei=3kpQS8_sBYyQtgOKltGKCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB8Q6AEwBg#v=onepage&q=atheism%20routledge&f=false |first=William L. |last=Rowe |authorlink=William L. Rowe |encyclopedia=[[Routledge Encyclopedia of Philosophy]] |title=Atheism |year=1998 |editor=Edward Craig | isbn=9780415073103 | publisher=Taylor & Francis|quote=| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Kroz istoriju se često pojavljuje i kao odrečan stav prema zvaničnoj [[religija|religiji]]. <!--Najčešće se, mada ne nužno, vezuje za filozofske škole [[materijalizam|materijalizma]], [[agnosticizam|agnosticizma]], [[empirizam|empirizma]] ili [[racionalizam|racionalizma]]. -->Ateizam je opozicija [[teizam|teizmu]], [[Deizam|deizmu]] koji je u svom najopštijem obliku verovanje da postoji barem jedno božanstvo.<ref name=OED-theism>{{Cite book |title=Oxford English Dictionary |edition=2nd |year=1989 |quote=Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/theism |title=Merriam-Webster Online Dictionary |quote=belief in the existence of a god or gods | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Termin „ateizam“ je u početku imao negativno značenje kojim su označavane osobe koje su odbijale da veruju u ono u šta su tada verovali širi slojevi društva. Širenjem [[slobodoumlje|slobodoumlja]], [[naučni skepticizam|naučnog skepticizma]] i potonje [[kritika religije|kritike religije]], značenje reči je primilo uže značenje. Prve osobe koje su se izjašnjavale kao ateisti pojavile su se u staroj Grčkoj pa u [[18. vek]]u.<ref name=KArmstrong/> Postoji ''prvobitni ateizam'' (kod nekih plemena i naroda kod kojih ne postoji potreba za bogom te nemaju pojam boga), zatim ''praktični ateizam'' kod čoveka koji živi i deluje bez boga, ''teorijski ateizam'' (dogmatski ili kritički) koji svesno, kritički, radikalno i argumentirano pokazuju, dokazuju (obarajući teološko tumačenje egzistencije boga, božanstava) i samu nemogućnost postojanja boga (božanstava) te ''marksizam'' koji nije ateizam, već njegovo praktičko i historijsko prevladavanje (pravi ili pozitivni humanizam ima da pozitivno počinje od sebe sama, a ne od boga, tj. njegove kritike i negacije u čistoj teoriji). Ateisti su [[skepticizam|skeptični]] prema tvrdnjama o [[natprirodno|natprirodnim]] pojavama, obrazlažući svoj stav nedostatkom empirijskih dokaza. Takođe, ateisti su ponudili brojne razloge za neverovanje u bilo koje božanstvo. Među njima su [[problem zla]], [[argument protivrečnih otkrovenja]] i [[argument neverovanja]]. Drugi razlozi za ateizam spadaju u spektar od filozofskih do društvenih i istorijskih. Iako su neki ateisti prihvatili [[sekularizam|sekularne]] filozofije<ref>Honderich, Ted (Ed.) (1995). "Humanism". ''The Oxford Companion to Philosophy''. Oxford University Press. p 376. {{ISBN|0-19-866132-0}}.</ref><ref>Fales, Evan. "Naturalism and Physicalism", in {{harvnb|Martin|2007|pp=122–131}}.</ref>, ne postoji jedna ideologija ili skup pravila o ponašanju koji svi ateisti poštuju.<ref>{{harvnb|Baggini|2003|pp=3–4}}.</ref> U zapadnom svetu, ateisti se smatraju isljučivo nereligioznim i nespiritualnim osobama.<ref name=cline-buddhism>{{cite web |last=Cline |first=Austin |title=Buddhism and Atheism |url=http://atheism.about.com/b/2005/11/28/buddhism-and-atheism.htm |year=2005 |publisher=[[about.com]] |accessdate=9. 4. 2011. |archive-date=2011-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142043/http://atheism.about.com/b/2005/11/28/buddhism-and-atheism.htm |dead-url=yes }}</ref> Međutim, ateizam postoji u nekim verskim ili duhovnim sistemima verovanja, kao što su [[đainizam]], [[budizam]] i [[hinduizam]]. Đainizam i neki vidovi budizma ne propovedaju verovanje u bogove.<ref>{{Cite book |last=Kedar |first=Nath Tiwari |year=1997 |title=Comparative Religion |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |isbn=81-208-0293-4 |page=50}}</ref> == Etimologija == [[Datoteka:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|mini|levo|Grčka reč {{lang|grc|αθεοι}} (''ateoi''), koja se pojavljuje [[Poslanica Efescima|Poslanici Efescima]] na papirusu sa početka 3. veka.]] U ranoj [[Antička Grčka|antičkoj Grčkoj]], pridev ''({{lang|grc|ἄθεος}}'' (od odričnog prefiksa ἀ- i {{lang|grc|θεός}} „bog“) je značio „bezbožan“. Prvim put se koristio kao cenzorski izraz koji je otprilike značio „sraman“ ili „grešan“. U 5. veku p. n. e. reč je počela da se upotrebljava da označi odlučnije i aktivnije bezbožništvo u smislu „kvarenja odnosa sa bogovima“ ili „negiranja bogova“. Reč ἀσεβής (''asebēs'') je kasnije počela da se upotrebljava protiv onih koji su bez stida negirali ili nisu poštovali lokalne bogove, čak i ako su verovali u njih. Moderni prevodi klasičnih tekstova ponekad daju ''atheos'' kao „ateistički“. Kao apstraktna imenica postojala je reč {{lang|grc|ἀθεότης}} (''atheotēs''). [[Marko Tulije Ciceron|Ciceron]] je [[preslovljavanje|preslovio]] ovu grčku reč u [[latinski jezik|latinsku]] ''{{lang|la|atheos}}''. Ova reč se često koristila u raspravama između [[rano hrišćanstvo|ranih hrišćana]] i [[Starogrčka religija|helenista]], u kojoj je svaka strana tako opisivala onu drugu u [[pejorativ|pežorativnom]] smislu.<ref name=drachmann>{{Cite book |last=Drachmann |first=A. B. |title=Atheism in Pagan Antiquity |url=http://books.google.com/?id=cguq-yNii_QC&dq=Atheism+in+Pagan+Antiquity&printsec=frontcover&q= |publisher=Chicago: Ares Publishers |year=1977 ("an unchanged reprint of the 1922 edition") |isbn=0-89005-201-8 |quote=Atheism and atheist are words formed from Greek roots and with Greek derivative endings. Nevertheless they are not Greek; their formation is not consonant with Greek usage. In Greek they said ''atheos'' and ''atheotēs''; to these the English words ungodly and ungodliness correspond rather closely. In exactly the same way as ungodly, ''atheos'' was used as an expression of severe censure and moral condemnation; this use is an old one, and the oldest that can be traced. Not till later do we find it employed to denote a certain philosophical creed.}}</ref> U [[engleski jezik|engleskom jeziku]] reč ''-{atheist}-'' (od [[francuski jezik|francuske]] ''{{lang|fr|athée}}''), u značenju „onaj koji poriče ili ne veruje u postojanje bogova“, prethodi reči ''-{atheism}-'', a prvi put se koristila najranije od 1566. godine,{{sfn|Martiall|1566|pp=51}} i ponovo od 1571.<ref>Rendered as ''Atheistes'': {{Cite book |last=Golding |first=Arthur |authorlink=Arthur Golding |title=The Psalmes of David and others, with [[Žan Kalvin|J. Calvin]]'s commentaries |year=1571 |pages=Ep. Ded. 3 |quote=The Atheistes which say..there is no God.}} Translated from Latin.</ref> Reč ''-{atheist}-'' (ateistički) kao izraz za praktično neverništvo se počela koristiti najranije od 1577.<ref>{{Cite book |last=Hanmer |first=Meredith |authorlink=Meredith Hanmer|title=The auncient ecclesiasticall histories of the first six hundred years after Christ, written by Eusebius, Socrates, and Evagrius |publisher=London |year=1577 |page=63 |oclc=55193813 |quote=The opinion which they conceaue of you, to be Atheists, or godlesse men.}}</ref> Reč ''-{atheism}-'' (ateizam) je izvedena od francuske reči ''{{lang|fr|athéisme}}'', i pojavljuje se u engleskom oko 1587.<ref name=Golding>Rendered as ''Athisme'': {{Cite book |others=Translated from French by [[Arthur Golding]] & [[Philip Sidney]] |authorlink=Philippe de Mornay |first=Philippe |last=de Mornay |title=A Woorke Concerning the Trewnesse of the Christian Religion: Against Atheists, Epicures, Paynims, Iewes, Mahumetists, and other infidels |publisher=London |year=1587 |pages=xx. 310 |trans-title=De la vérite de la religion chréstienne (1581) |quote=Athisme, that is to say, vtter godlesnes.}}</ref> Ranije delo, nastalo oko 1534, je koristilo reč ''-{atheonism}-''.<ref>{{Cite book |url=http://books.google.ca/books?id=gW-gAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=vergil+english+history&hl=en&ei=Ptg_Ta22BZL2swPzuYCeCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=Godd%20would%20not&f=false |year=c1534 |first=Polydore |last=Vergil |title=English history |quote=Godd would not longe suffer this impietie, or rather atheonisme. | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref><ref>The ''[[Oxford English Dictionary]]'' also records an earlier, irregular formation, ''atheonism'', dated from about 1534. The later and now obsolete words ''athean'' and ''atheal'' are dated to 1611 and 1612 respectively. {{Cite book|title=[[Oxford English Dictionary|The Oxford English Dictionary]]|edition=Second|year=1989|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=0-19-861186-2|author=prep. by J. A. Simpson ...}}</ref> Povezane reč su nastale kasnije: ''-{deist}-'' 1621,<ref name=1621Deist>{{citation |last=Burton |first=Robert |authorlink=Robert Burton (scholar)|work=[[The Anatomy of Melancholy]] |year=1621 |at=Part III, section IV. II. i |quote=Cousin-germans to these men are many of our great Philosophers and Deists |url=http://books.google.com/books?id=cPgveWnCdRcC&printsec=frontcover&dq=anatomy+of+melancholy&hl=en&ei=p610TbKxEYi-sQOk5dDwDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=deists&f=false |title=deist | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref>''-{theist}-'' 1662. godine,<ref>{{Cite book |last=Martin |first=Edward |authorlink= |title=His opinion concerning the difference between the Church of England and Geneva [etc.] |publisher=London |year=1662 |chapter=Five Letters |page=45 |quote=To have said my office..twice a day..among Rebels, Theists, Atheists, Philologers, Wits, Masters of Reason, Puritanes [etc.].}}</ref>''-[[deizam|deism]]}-'' 1675. godine,<ref name=1675Deism>{{Cite book |url=http://books.google.com/books?id=CFBGAAAAYAAJ&pg=PT255&dq=deism&hl=en&ei=Yq50TcHSNIH4swOAltHHCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&q=deism&f=false |title=An universal etymological English dictionary |first=Nathan |last=Bailey |year=1675 | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> i ''-[[teizam|theism]]}-'' 1678. godine.<ref>"Secondly, that nothing out of nothing, in the sense of the atheistic objectors, viz. that nothing, which once was not, could by any power whatsoever be brought into being, is absolutely false; and that, if it were true, it would make no more against theism than it does against atheism.." Cudworth, Ralph. The true intellectual system of the universe. 1678. Chapter V Section II p.73 </ref> [[Karen Armstrong]] piše da je „tokom 16. i 17. veka, reč „ateista“ još uvek bila rezervisana isključivo za [[polemika|polemiku]]... Reč „ateista“ je bila uvreda. Niko nije ni sanjao da nazove sebe ateistom.“<ref name=KArmstrong>{{Cite book |last=Armstrong |first=Karen |authorlink=Karen Armstrong |title=A History of God |url=https://archive.org/details/historyofgod00unse |year=1999 |publisher=London: Vintage |isbn=0-09-927367-5}}</ref> Sredinom 17. veka još uvek se smatralo da je nemoguće neverovati u boga;<ref>{{cite web|url=http://www.investigatingatheism.info/historyseventeenth.html |title=17th Century History – Investigating Atheism |publisher=Investigatingatheism.info | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> reč „ateista“ je značila neprihvatanje trenutnog poimanja božanskog. Reč ''ateizam'' je prvi put upotrebljena u Evropi krajem 18. veka, a označavala je samopriznato izričito neverovanje u [[monoteizam|monoteističkog]] [[Avramske religije|avramskog boga]]. Delimično zahvaljujući svojoj širokoj upotrebi u monoteističkom zapadnom društvu, reč ateizam obično znači „neverovanje u boga“, više nego uoštenije „neverovanja u božanstva“. U modernim radovima, ne pravi se jasna razlika između ove dve definicije. U engleskom jeziku, [[arhaizam|arhaično]] značenje reči ''-{atheism}-'' je značilo samo neverovanje u jednog boga, a ne i u [[politeizam|politeistička]] božanstva. Na osnovu ovoga je u 19. veku skovana zastarela reč ''-{adevism}-'' da označi neverovanje u politeistička božanstva.<ref name="adevism">{{cite journal |author=Britannica |title=Atheonism |journal=[[Enciklopedija Britanika|Encyclopædia Britannica]] |edition=11th |year=1911 |ref=harv}}</ref> Početkom 20. veka, [[globalizacija]] je doprinela širenju značenja reči ateizam na neverovanje u sve vidove božanstava, iako je u zapadnom svetu česta pojava da se ateizam označi prosto kao „neverovanje u Boga“.<ref name="mmartin">Martin, Michael. ''{{Cite book|last=|first=|authorlink=|title=The Cambridge Companion to Atheism|year=|url=http://books.google.com/books?vid=ISBN0521842700|publisher=|location=|id=|ref=harv}}''. Cambridge University Press. 2006. {{ISBN|0-521-84270-0}}. </ref> Neki ateisti su se usprotivili samoj prirodi reči „ateizam“. U svojoj knjizi ''-[[Letter to a Christian Nation]]}-'', [[Sem Haris (pisac)|Sem Haris]] je napisao:<ref> {{Cite book|first=Sam|last=Harris|authorlink=Sam Harris (author)|title=Letter to a Christian Nation|url=http://books.google.com/books?id=ypyMZlkgHGIC&pg=PA51&dq=In+fact,+%22atheism%22+is+a+term+that+should+not+even+exist.+No+one+ever+needs+to+identify+himself+as+a+%22non-astrologer%22+or+a+%22non-alchemist.%22+We+do+not+have+words+for+people+who+doubt+that+Elvis+is+still+alive+or+that+aliens+have+traversed+the+galaxy+only+to&hl=en&ei=SMH6TKZhw4LyBvWI5coL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=In%20fact%2C%20%22atheism%22%20is%20a%20term%20that%20should%20not%20even%20exist.%20No%20one%20ever%20needs%20to%20identify%20himself%20as%20a%20%22non-astrologer%22%20or%20a%20%22non-alchemist.%22%20We%20do%20not%20have%20words%20for%20people%20who%20doubt%20that%20Elvis%20is%20still%20alive%20or%20that%20aliens%20have%20traversed%20the%20galaxy%20only%20to&f=false|page=51|year=2008|publisher=Random House, Vintage Books|isbn=978-0-307-27877-7| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> {{izdvojeni citat|Zapravo, „ateizam“ je reč koja ne bi trebalo ni da postoji. Nikom nije nikad potrebno da se izjasni kao „neastrolog“ ili „nealhemičar“. Nemamo reči za ljude koji sumnjaju da je Elvis još uvek živ ili da su vanzemaljci prešli galaksiju samo da bi uznemiravali farmere i njihovu stoku. Ateizam je ništa drugo do buka koju razumni ljude prave u prisustvu neosnovanih religioznih verovanja.}} == Historija == {{Main|Istorija ateizma}} Iako izraz ateizam potiče iz Francuske iz 16. veka,<ref name=Golding/> ideje koje bi danas bile priznate za ateističke su zabeležene od [[vedski period|vedskog perioda]] i [[antika|antike]]. === Rana indijska religija === Ateističke ideje su zabeležene u ranim indijskim školama i postojale su u vreme [[vedizam|vedizma]].<ref>{{Cite book | last = Pandian| title = India, that is, sidd| publisher = Allied Publishers| year = 1996| page = 64| url = http://books.google.com/?id=B90uj14NHjMC&pg=PA64| isbn = 978-81-7023-561-3| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Od šest [[astika i nastika|pravovernih]] škola indijske filozofije, [[samkhja]], najstariji filozofski sistem, ne prihvata postojanje bogova, dok rana [[mimansa]] takođe odbija pojam Boga.<ref>{{Cite book | last = Dasgupta| first = Surendranath| title = A history of Indian philosophy, Volume 1| publisher = Motilal Banarsidass Publ.| year = 1992| page = 258| url = http://books.google.com/?id=PoaMFmS1_lEC&pg=PA258| isbn = 978-81-208-0412-8| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Rana mimansa ne samo da ne prihvata boga, već tvrdi da su ljudske akcije dovoljne da stvore potrebne okolnosti da bi se uživalo u plodovima svoga rada.<ref>{{Cite book | last = Tripathi| title = Psycho-Religious Studies of Man, Mind and Nature| publisher = Global Vision Publishing House| year = 2001| page = 81| url = http://books.google.com/?id=zWFM_SaX24AC&pg=PA81| isbn = 978-81-87746-04-1| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Potpuno materijalistička i antiteistika škola [[čarvaka]] (poznata i pod imenom nastika ili lokajta) koja je nastala u Indiji oko 6. veka p. n. e. je verovatno najizraženija ateistička škola filozofije u Indiji, slična grčkoj [[kirenska škola|kirenskoj školi]]. Ova grana indijske filozofije je klasifikovana kao [[nastika|heterodoksna]] zbog svog negiranja autoriteta [[vede|veda]] i zbog toga se ne smatra delom šest pravovernih škola hinduizma, ali je važna pomena kao dokaz materijalističkog pokreta u hinduizmu.<ref>Sarvepalli Radhakrishnan and Charles A. Moore. ''A Sourcebook in Indian Philosophy''. (Princeton University Press: 1957, Twelfth Princeton Paperback printing 1989) pp. 227–249. {{ISBN|0-691-01958-4}}.</ref> Negiranje boga kao tvorca se takođe vidi u [[đainizam|đainizmu]] i [[budizam|budizmu]].<ref name="Joshi">{{cite journal |last=Joshi |first=L.R. |year=1966 |title=A New Interpretation of Indian Atheism |url=https://archive.org/details/sim_philosophy-east-and-west_july-october-1966_16_3-4/page/189 |journal=Philosophy East and West |volume=16 |issue=3/4 |pages=189–206|doi=10.2307/1397540 |ref=harv|jstor=1397540| issn=0031-8221}}</ref> === Antika === [[Datoteka:Socrates Louvre.jpg|thumb|U [[Platon]]ovoj ''[[Odbrana Sokratova|Odbrani Sokratovoj]]'', [[Melet]] je optužio [[Sokrat]]a (bista prikazana na slici) da ne veruje u bogove.]] Zapadnjački ateizam ima svoje korene u [[presokratovci|presokratovskoj]] [[grčka filozofija|grčkoj filozofiji]], ali se nije pojavio kao poseban pogled na svet sve do kraja [[prosvetiteljstvo|doba prosvećenosti]].{{sfn|Baggini|2003|pp=73–74}} Grčki filozof iz 5. veka p. n. e. [[Dijagora sa Melosa|Dijagora]] je poznat kao „prvi ateista“,{{sfn|Solmsen|1942|pp=25}} i citirali su ga mislioci kao što je [[Marko Tulije Ciceron|Ciceron]] u svojoj knjizi ''[[O prirodi bogova]]''.<ref name="CIC">''...nullos esse omnino Diagoras et Theodorus Cirenaicus...'' Cicero, Marcus Tullius: ''De natura deorum.'' Comments and English text by Richard D. McKirahan. Thomas Library, Bryn Mawr College, 1997, page 3. {{ISBN|0-929524-89-6}}</ref> Anaksagora je tvrdio da je Sunce usijan kamen, a ne božanstvo otelotvoreno u bogu [[Helije|Heliosu]].<ref>{{Cite web |url= http://www.iep.utm.edu/anaxagor/#H3|title= Anaxagoras (c.500—428 BCE)|accessdate= |last= Patzia|first= Michael|date= |work= |publisher=Internet Encyclopedia of Philosophy}}</ref> [[Kritija]] je opisao religiju kao ljudski izum koji se koristi da zastraši ljude kako bi pratili moralni red.<ref>{{cite web |url=http://www.stenudd.com/myth/greek/critias.htm |title=Critias on cosmology, religion, and myth |publisher=Stenudd.com |date= |accessdate=29. 5. 2012. |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829030444/http://www.stenudd.com/myth/greek/critias.htm |archive-date=2012-08-29 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wku.edu/~jan.garrett/302/critias.htm |title=The Critias Fragment |publisher=Wku.edu |date = 19. 10. 2009. |accessdate = 29. 5. 2012.}}</ref> [[Atomizam|Atomisti]] kao što je [[Demokrit]] su pokušali da objasne svet na čisto [[materijalizam|materijalistički]] način, bez pozivanja na duhovno ili mistično. Drugi presokratovci koji su verovatno imali ateističke poglede na svet su [[Prodik]] i [[Protagora]]. U 3. veku p. n. e. grčki filozofi [[Teodor Bezbožnik]]<ref name=CIC/><ref>Diogenes Laërtius, The Lives and Opinions of Eminent Philosophers, ii</ref> i [[Straton (filozof)|Straton]]<ref>Cicero, ''Lucullus'', 121. in Reale, G., ''A History of Ancient Philosophy''. SUNY Press. (1985).</ref> nisu verovali u postojanje bogova. Teodor Bezbožnik je bio proteran iz svog grada zbog neverovanja u bilo koje božanstvo. [[Sokrat]] je bio optužen za [[bezbožnost]] (vidi [[Eutiprova dilema]]) na osnovu toga što je inspirisao ljude da sumnjaju u [[državna religija|državne bogove]].<ref>{{cite web |url=http://www.bartleby.com/65/at/atheism.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061104032305/http://www.bartleby.com/65/at/atheism.html |archivedate=2006-11-04 |title=Atheism |year=2005 |work=The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition |publisher=Columbia University Press |accessdate=9. 4. 2011. |deadurl=yes }}</ref> Iako je osporio optužbu da je „potpuni ateista“,{{sfn|Brickhouse|2004|pp=112}} kazavši da ne može da bude ateista jer veruje u duhove,<ref>{{cite web|url=http://classics.mit.edu/Plato/apology.html |title=Apology |publisher=Classics.mit.edu | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Sokrat je na kraju [[Suđenje Sokratu|osuđen na smrt]]. Sokrat se takođe molio u Platonovom dijalogu [[Fedar]]<ref>{{cite web |url=http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&title=111 |title=The Dialogues of Plato, vol. 1 |publisher=Oll.libertyfund.org |accessdate=9. 4. 2011. |archive-date=2021-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210312024520/https://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&title=111 }}</ref> i govorio je „po [[Zevs]]u“ u dijalogu „[[Država (Platon)|Država]]“.<ref>{{cite web |url=http://classics.mit.edu/Plato/republic.html |title=The Republic |publisher=Classics.mit.edu |accessdate=9. 4. 2011. |archive-date=2011-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411054817/http://classics.mit.edu/Plato/republic.html |dead-url=yes }}</ref> [[Euhemer]] je objavio svoj stav da su bogovi samo [[deifikacija|deifikovani]] vladari, osvajači i osnivači iz prošlosti, i da su njihovi kultovi i religija bili u osnovi nastavak nestalih kraljevstava i ranih političkih struktura.<ref>Fragments of Euhemerus' work in Ennius' Latin translation have been preserved in [[Church Fathers|Patristic]] writings (e.g. by [[Laktancije|Lactantius]] and [[Evsevije Cezarejski|Eusebius of Caesarea]]), which all rely on earlier fragments in [[Diodorus Siculus|Diodorus]] 5,41–46 & 6.1. Testimonies, especially in the context of polemical criticism, are found e.g. in [[Callimachus]], ''Hymn to Zeus'' 8. </ref> Iako nije bio strogi ateista, Euhemer je kasnije kritikovan da je „proširio ateizam na celoj naseljenoj Zemlji brisanjem bogova“.<ref>[[Plutarh|Plutarch]], ''Moralia—Isis and Osiris'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Moralia/Isis_and_Osiris*/B.html#23 23], Pristupljeno 21. 4. 2013.</ref> Atomistički materijalista [[Epikur]] je osporio mnoge religijske doktrine, među kojima su postojanje [[zagrobni život|zagrobnog života]] ili [[lični bog|ličnog boga]]; smatrao je da je [[duša]] čisto materijalna i smrtna. Iako [[epikurejstvo]] nije negiralo postojanje bogova, on je verovao da, ako oni i postoje, nisu zainteresovani za čovečanstvo.<ref name="BBC">{{cite web |author=BBC |authorlink=BBC |title=Ethics and Religion—Atheism |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/atheism/ |publisher=[[bbc.co.uk]] | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Rimski pesnik [[Lukrecije]] se složio s tim, da ako postoje bogovi, da su oni nezaiteresovani za čovečanstvo i nesposobni da utiču na prirodu i svet. Zbog ovoga je verovao da se čovečanstvo ne mora plašiti natprirodnog. Lukrecije je izložio svoje epikurejske poglede na kosmos, atome, dušu, smrtnost i religiju u knjizi „[[Ο suštini stvari]]“,<ref>{{Gutenberg|no=785|name=On the Nature of Things by Lucretius}} Book I, "Substance is Eternal". Translated by W.E. Leonard. 1997. Retrieved on 2007-APR-12.</ref> koja je popularizovala Epikurovu filozofiju u [[Antički Rim|antičkom Rimu]]. [[Gaj Julije Cezar|Julije Cezar]], koji je znatno naginjao ka epikurejstvu, je takođe odbacio ideju o zagrobnom životu, što je na primer dovelo do njegovog prigovora protiv smrtne kazne na suđenju [[Lucije Sergije Katilina|Katilini]], na kom je on govorio protiv [[stoicizam|stoicizma]] [[Katon Mlađi|Katona Mlađeg]].<ref>(cf. [[Sallust]], ''The War With Catiline'', Caesar's speech: [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Sallust/Bellum_Catilinae*.html#51.20 51.29] & Cato's reply: [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Sallust/Bellum_Catilinae*.html#52.13 52.13]).</ref> Rimski filozof [[Sekst Empirik]] je zastupao jednu formu skepticizma poznatu kao [[pironizam]] po kojoj bi ljudsko biće trebalo da prestane da donosi sud o bukvalno svim verovanjima jer ništa na ovom svetu nije nasledno zlo, i da je [[ataraksija]] (duševni mir) moguća ukoliko se suzdrži od osuđivanja. Veliki deo njegovih dela koja su uspela da se održe do danas, izvršila su jak uticaj na kasnije filozofe.<ref name="gordonstein">{{Cite book|last=Stein|first=Gordon|title=An Anthology of Atheism and Rationalism|url=http://books.google.com/books?id=w4_XAAAAMAAJ|year=1980|publisher=Prometheus Books|isbn=978-0-87975-136-4|pages=295}} </ref> Značenje reči „ateist“ se menjalo tokom antike. Nehrišćani su nazivali prvobitne hrišćane ateistima zbog neverovanja u paganske bogove.<ref name="cathencyc-atheism">{{ws|"[[s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Atheism|Atheism]]" in the 1913 Catholic Encyclopedia}}</ref> Za vreme [[Rimsko carstvo|Rimskog carstva]], hrišćani su bili pogubljivani zbog negiranja rimskih bogova i posebno zbog neobožavanja careva. Kada je hrišćanstvo postalo državna religija u Rimskom carstvu 381. godine za vreme cara [[Teodosije I|Teodosija I]], [[jeres]] je postala kažnjiv prestup.{{sfn|Maycock|2003|pp=}} === Od ranog srednjeg veka do renesanse === [[Datoteka:William of Ockham.png|mini|levo|Princip [[Okamova britva]] koji je formulisao [[Vilijam Okamski]] se često koristi u debatama.]] Izražavanje ateističkih ideja je bilo retko u Evropi tokom [[srednji vijek|srednjeg veka]]; metafizika, religija i teologija su bile od dominantnog interesa.<ref name="Zdybicka 2005 4">{{harvnb|Zdybicka|2005|p=4}}</ref> Međutim, u ovom periodu postojali su pokreti koji su iznosili heterodoksne koncepcije hrišćanskog boga, uključujući različite poglede na prirodu, transcedentnost ili poznavanje boga. Individualci i grupe kao što su [[Jovan Skot Erijugena]], [[David od Dinana]], [[Amalrik iz Bena]] i [[Bratstvo slobodnog duha]] su zadržali hrišćanske poglede uz [[panteizam|panteističke]] tendencije. Panteisti su često bili svrstavani u istu grupu sa ateistima zbog „čudnovatosti“ njihovog pogleda na božansko. [[Nikola Kuzinski]] je sastavio [[fideizam]] koji je nazvao „[[O učenom neznanju]]“ ({{jez-lat|De Docta Ignorantia}}), tvrdeći da je bog izvan ljudske kategorizacije i da je ljudsko znanje o bogu ograničeno pretpostavkama. [[Vilijam Okamski]] je inspirisao antimetafizičke tendencije sa svojim [[nominalizam|nominalističkim]] ograničenjem ljudskog znanja samo na objekte, i tvrdio je da je božanska suština intuitivno ili racionalno neshvatljiva za ljudski razum. Sledbednici Vilijama Okamskog, kao što su [[Jovan Mirekurski]] i [[Nikola Otrkurski]] su produbili ovo shvatanje. Rezultujuća podela između vere i razuma je uticala na kasnije teologe kao što su [[Džon Viklif]], [[Jan Hus]] i [[Martin Luter]].<ref name="Zdybicka 2005 4"/> [[Renesansa]] je mnogo uticala na proširivanje obima slobodnog mišljenja i skeptičnog istraživanja. Pojedinci, kao što su [[Leonardo da Vinči]] i [[Galileo Galilej]], su zagovarali [[eksperiment]]isanje kao način objašnjavanja i suprotstavili su se [[argument od autoriteta|argumentima od verskih autoriteta]]. Drugi kritičari religije i Crkve u ovom periodu bili su [[Nikolo Makijaveli]], [[Bonavantur de Perie]] i [[Fransoa Rable]].<ref name="gordonstein"/> === Moderno doba === Renesansa i doba [[reformacija|refomacije]] su period u kome je došlo do oživljavanja verske revnosti, što se vidi iz širenja novih verskih redova, bratstava i masovne pobožnosti u katoličkom svetu, kao i pojave strogih [[protestantizam|protestantskih]] grupa, kao što su [[kalvinizam|kalvinisti]]. Ovaj period međuverskog rivalstva dozvolio je čak i širi obim teološkog i filozofskog razmatranja, od kojih će se mnogi kasnije koristiti da unaprede skeptični religijski pogled na svet. [[Datoteka:Feuerbach Ludwig.jpg|thumb|desno|[[Ludvig Fojerbah|Fojerbahova]] ''[[Osnova hrišćanstva]]'' (1841) će kasnije mnogo uticati na filozofe kao što su [[Fridrih Engels|Engels]], [[Karl Marks|Mark]], [[David Štraus|Štraus]], [[Fridrih Niče|Niče]] i [[Maks Štirner|Štirner]]. On je smatrao boga ljudskim izumom, a verske aktivnosti načinom traženja ispunjenja želja. Zbog toga se smatra osnivačem moderne [[antropologija religije|antropologije religije]].]] [[Kritika hrišćanstva]] je sve češća u 17. i 18. veku, naročito u Francuskoj i Engleskoj. Neki protestantski mislioci, kao što je [[Tomas Hobs]], zastupali su materijalističku filozofiju i [[skepticizam]] prema natprirodnim pojavama, dok je jevrejsko-holandski filozof [[Baruh Spinoza]] odbacio božansko proviđenje u korist [[Panenteizam|panenteističkog]] naturalizma. Do kraja 17. veka, za [[deizam]] se otvoreno zalažu intelektualci kao što je [[Džon Toland]] koji je skovao termin „panteista“. Prvi poznati eksplicitni ateista bio je nemački kritičar religije [[Matijas Knucen]] u svoja tri dela iz 1674.<ref>Winfried Schröder, in: Matthias Knutzen: Schriften und Materialien (2010), p. 8. See also Rececca Moore, ''The Heritage of Western Humanism, Scepticism and Freethought'' (2011), calling Knutzen "the first open advocate of a modern atheist perspective" [http://reason.sdsu.edu/germany.html online here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330182416/http://reason.sdsu.edu/germany.html |date=2012-03-30 }}, Pristupljeno 21. 4. 2013.</ref> Pola veka posle njega pojavio se još jedan eksplicitni ateistički pisac, francuski sveštenik [[Žan Meslije]], koji je živeo početkom 18. veka.{{sfn|Walters|2010|pp=26}} Meslije je izneo mišljenje da je religija sredstvo za kontrolisanje masa, a slična ideja će kasnije implicitno biti prisutna i u [[marksizam|marksističkoj]] misli. Knucena i Meslijea su pratili drugi ateistički mislioci, kao što su [[Baron d'Holbach|baron Holbah]], [[Žak Andre Nežon]] i drugi francuski materijalisti.<ref name=Holbach-SoN>{{Cite book |last=d'Holbach |first=P. H. T. |authorlink=Baron d'Holbach |title=The System of Nature |url=http://fulltextarchive.com/page/The-System-of-Nature-Vol-21/ |accessdate=7. 4. 2011. |year=1770 |volume=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030211033/http://www.fulltextarchive.com/page/The-System-of-Nature-Vol-21/ |archive-date=2013-10-30 |access-date=2011-08-24 |url-status=dead}}</ref> Filozof [[Dejvid Hjum]] je razvio skeptičnu epistemologiju utemeljenu na [[empirizam|empirizmu]], podrivajući [[metafizika|metafizičku]] bazu prirodne teologije. [[Francuska revolucija]] je izvela ateizam i antiklerikalni deizam iz salona u javnu sferu. Jedan od glavnih ciljeva Francuske revolucije bio je reorganizacija i podređivanje sveštenstva državi kroz [[Građanski ustav sveštenstva]]. Ovaj pokušaj je doveo do antiklerikalnog nasilja i proterivanja mnogih sveštenika iz Francuske. Haotična politička dešavanja u revolucionarnom Parizu na kraju su omogućila još radikalnijim [[jakobinci]]ma da preuzmu vlast 1793. godine, nakon čega je nastupila [[Vladavina terora]]. Jakobinci su bili deisti i uveli su [[Kult vrhovnog bića]], kao novu francusku državnu religiju. Neki ateisti okupljeni oko [[Jacques-René Hébert|Žaka Heberta]] su umesto toga nastojali da uspostave [[kult razuma]], oblik pseudo-ateističke religije sa boginjom koja personifikuje [[razum]]. Oba pokreta su delimično doprinela pokušajima da se nasilno dehrišćanizuje Francuska. Kult razuma okončao se posle tri godine kada su jakobinci [[giljotina|giljotinirali]] njegovo vođstvo, uključujući i Žaka Heberta. Antiklerikalni progoni okončani su [[Termidorska reakcija|Termidorskom reakcijom]]. [[Napoleon I Bonaparta|Napoleonovo]] doba institucionalizovalo je sekularizaciju francuskog društva, i izvelo revoluciju u severnu Italiju, u nadi da će doprineti stvaranju savezničkih republika. U 19. veku ateisti su doprineli političkim i socijalnim revolucijama, ubrzavajući [[revolucije 1848.|nemire iz 1848. godine]], [[ujedinjenje Italije|rizorđimento]] u Italiji, kao i rast međunarodnog socijalističkog pokreta. U drugoj polovini 19. veka, ateizam se proširio pod uticajem [[racionalizam|racionalističkih]] i [[slobodoumlje|slobodoumnih]] filozofa. Mnogi ugledni nemački filozofi tog vremena negirali su postojanje božanstava i bili su kritičari religije, a među njima su se nalazili [[Ludvig Fojerbah]], [[Artur Šopenhauer]], [[Maks Štirner]], [[Karl Marks]] i [[Fridrih Niče]]. Karl Marks je religiju nazivao [[religija je opijum za narod|opijumom za narod]]. === Od 1900. === Ateizam je u 20. veku, naročito u vidu [[apateizam|praktičnog ateizma]], napredovao u mnogim društvima. Ateistička misao je priznata u širokom spektru drugih, širih filozofija, kao što su [[egzistencijalizam]], [[objektivizam]], [[sekularni humanizam]], [[nihilizam]], [[anarhizam]], [[logički pozitivizam]], [[marksizam]], [[feminizam]]<ref>{{Cite book |url=http://books.google.com/?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Feminism+and+Atheism%22&q=%22Feminism%20and%20Atheism%22 |last=Overall |first=Christine |title=Feminism and Atheism |isbn=978-0-521-84270-9 |year=2007 |accessdate = 9. 4. 2011.}} in {{harvnb|Martin|2007|pp=233–246}}</ref> i opšti naučni i racionalistički pokret. Logički pozitivizam i [[scijentizam]] su utrli put [[neopozitivizam|neopozitivizmu]], [[analitička filozofija|analitičkoj filozofiji]], [[strukturalizam|strukturalizmu]] i [[Naturalizam (filozofija)|naturalizmu]]. Neopozitivizam i analitička filozofija odbacuju klasični racionalizam i metafiziku u korist strogog empirizma i epistemološkog nominalizma. Zagovornici kao što su [[Bertrand Rasel]] su nedvosmisleno odbacili veru u boga. [[Ludvig Vitgenštajn]] je u svojim ranim radovima pokušao da odvoji metafizički i natprirodni jezik iz racionalnog diskursa. [[Alfred Ejer]] je podvlačio neproverljivost i besmisao verskih tvrdnji, navodeći svoju privrženost empirijskim naukama. [[Džon Nimejer Findli]] i [[Dž. Dž. K. Smart]] tvrdili su da postojanje Boga nije logički neophodno. Prirodnjački i materijalistički monisti poput [[Džon Djui|Džona Djuia]] su smatrali da bi prirodni svet trebalo da bude osnova svega, negirajući postojanje Boga ili besmrtnosti.<ref name="stanford"/>{{sfn|Zdybicka|2005|pp=16}} U 20. veku se dogodio i proboj ateizma u politici, raširen tumačenjem dela Marksa i Engelsa. Nakon [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]], povećanje stepena verskih sloboda za manjinske religije je trajalo nekoliko godina, pre nego što je politika [[staljinizam|staljinizma]] pokrenula progon religije. Nekoliko [[komunizam|komunističkih]] država se usprotivilo religiji i uvelo [[državni ateizam]],<ref>{{cite journal |url=http://newhumanist.org.uk/627/the-perils-of-atheism |last=Baggini |first=Julian |title=The Perils of Atheism |publisher=New Humanist |volume=118 |issue=2 |date= 2003 |accessdate = 2011}} Extract from his book ''Atheism: A Very Short Introduction'' (2003), Oxford University Press</ref> među njima su bivši [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]], [[Albanija]], a još uvek i [[Kina]], [[Severna Koreja]] i [[Kuba]]. Ostali lideri kao što je [[Perijar Ramasami]], istaknuti ateistički indijski lider, su se borili protiv hinduizma i [[bramani|bramana]] u cilju okončanja diskriminacije i podele ljudi u ime religije i [[kasta|kasti]]. Godine 1966, časopis [[Tajm (časopis)|Tajm]] je postavio pitanje: „Je li Bog mrtav?“<ref>[http://www.time.com/time/covers/0,16641,19660408,00.html ''TIME Magazine'' cover] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130812213258/http://www.time.com/time/covers/0,16641,19660408,00.html |date=2013-08-12 }} online. Apr 8, 1966. Retrieved 2007-04-17.</ref> kao odgovor na [[Bog je mrtav|teološki pokret Smrt boga]], navodeći tadašnje procene da skoro polovina svih ljudi u svetu živi u državama na čijem čelu su antireligiozni režimi, dok milioni ljudi u Africi, Aziji i Južnoj Americi nemaju znanje o jednom Bogu.<ref>"[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,835309,00.html Toward a Hidden God] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827203533/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,835309,00.html |date=2013-08-27 }}". ''Time Magazine'' online. Apr 8, 1966. Retrieved 2007-04-17.</ref> Godine 1967. albanska vlada [[Enver Hodža|Envera Hodže]] je najavila zatvaranje svih verskih institucija u zemlji, izjavivši da je Albanija prva zvanično ateistička država na svetu.<ref>{{cite journal | last1 = Majeska | first1 = George P. | year = 1976 | title = Religion and Atheism in the U.S.S.R. and Eastern Europe, Review | url = http://links.jstor.org/sici?sici=0037-6752(197622)1%3A20%3A2%3C204%3ARAAITU%3E2.0.CO%3B2-G | journal = The Slavic and East European Journal | volume = 20 | issue = 2| pages = 204–206}}</ref>, mada je poštovanje religije u Albaniji obnovljeno 1991. Ovi režimi su ojačali negativne asocijacije na ateizam, posebno tamo gde su antikomunistička osećanja bila jaka kao u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], uprkos činjenici da su neki istaknuti ateisti bili i antikomunisti.<ref>{{cite journal |quotes= |last=Rafford |first=R.L. |year=1987 |title=Atheophobia—an introduction |url=https://archive.org/details/sim_religious-humanism_winter-1987_21_1/page/32|journal=Religious Humanism |volume=21 |issue=1 |pages=32–37 |ref=harv}}</ref> Od pada [[Berlinski zid|Berlinskog zida]], broj aktivnih antireligioznih režima je znatno smanjen. Timoti Šah je 2006. napisao da je primetio „globalni trend u svim većim verskim grupama, u kojima pokreti zasnovani na Bogu i uopšte na veri doživljavaju porast poverenja i uticaja u odnosu na sekularne pokrete i ideologije“.<ref>"[http://pewforum.org/Politics-and-Elections/Timothy-Samuel-Shah-Explains-Why-God-is-Winning.aspx Timothy Samuel Shah Explains 'Why God is Winning'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101021111513/http://pewforum.org/Politics-and-Elections/Timothy-Samuel-Shah-Explains-Why-God-is-Winning.aspx |date=2010-10-21 }}." 2006-07-18. The Pew Forum on Religion and Public Life. Retrieved 2011-04-07.</ref> Međutim, Gregori S. Pol i Fil Zakerman smatraju ovo mitom i ukazuju na to da je stvarna situacija mnogo složenija i nijansirana.<ref>{{cite journal |first=Gregory |last=Paul |authorlink=Gregory S. Paul |coauthors=Phil Zuckerman |title=Why the Gods Are Not Winning |journal=Edge |volume=209 |year=2007 |url=http://www.edge.org/documents/archive/edge209.html#gp |ref=harv |accessdate=2011 |archive-date=2007-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513205846/http://edge.org/documents/archive/edge209.html#gp |dead-url=yes }}</ref> [[Datoteka:Ariane Sherine and Richard Dawkins at the Atheist Bus Campaign launch.jpg|thumb|levo|250px|Ričard Dokins u kampanji za promociju ateizma]] Verski motivisani teroristički [[napadi 11. septembra 2001.]] i delimično uspešan pokušaj [[institut Diskaveri|instituta Diskaveri]] za promenu nastavnog plana u američkim školama i uključivanje [[kreacionizam|kreacionističke]] ideje, zajedno sa podrškom koju je [[Džordž V. Buš|Džordž Buš]] 2005. dao tim idejama, podstakli su ateističke pisce [[Sem Haris (pisac)|Sema Harisa]], [[Daniel Dennett|Danijela S. Deneta]], [[Ričard Dokins|Ričarda Dokinsa]], [[Viktor Dž. Stenger|Viktora Stengera]] i [[Kristofer Hičens|Kristofera Hičensa]] da objave knjige koje su postale bestseleri u Americi i širom sveta.<ref>{{Cite web |url= http://www.amazon.com/Best-Sellers-Books-Atheism/zgbs/books/12764|title= Amazon Best Sellers|accessdate= |last= |first= |date= |work= |publisher=amazon.com}}</ref> Istraživanje iz 2010. je pokazalo da osobe koje sebe identifikuju kao ateisti ili agnostici u proseku imaju više znanja o religiji od sledbenika velikih vera. Osobe koje ne veruju su bolje odgovorile na pitanja o centralnim načelima protestantizma i katoličanstva. Samo su [[mormoni]] i [[judaizam|jevreji]] postigli isti rezultat kao ateisti i agnostici.<ref name="religion knowledge"> {{cite news|last=Landsberg|first=Mitchell|title=Atheists, agnostics most knowledgeable about religion, survey says |url=http://articles.latimes.com/2010/sep/28/nation/la-na-religion-survey-20100928|newspaper=Los Angeles Times|date = 28. 9. 2010. |accessdate = 8. 4. 2011.}}</ref> [[Ateizam 3.0]] je pokret u okviru ateizma koji ne veruje u postojanje boga, ali tvrdi da je od religije bilo koristi za pojedince ili društvo, i da je njeno eliminisanje od manjeg značaja od drugih stvari koje bi trebalo da se urade.{{sfn|Ledewitz|2011|pp=197}} ==== Novi ateizam ==== Novi ateizam je naziv za pokret nekolicine ateističkih autora iz 21. veka koji zagovaraju stanovište da „religiju ne treba samo prosto tolerisati već joj se treba suprotstaviti, kritikovati je i ogoliti kad god se primeti njen uticaj“<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/europe/11/08/atheism.feature/index.html|title=The rise of the New Atheists|publisher=[[Si-En-En|CNN]]|first=Simon|last=Hooper|accessdate = 16. 3. 2010.}}</ref><!--- NB: they may also advocate other views---> Pokret se obično dovodi u vezu sa [[Ričard Dokins|Ričardom Dokinsom]], [[Danijel Denet|Danijelom Denetom]], [[Sem Haris|Semom Harisom]], [[Kristofer Hičens|Kristoferom Hičensom]] i [[Viktor Stenger|Viktorom Stengerom]].<ref>{{cite journal |title=Preview: The Four Horsemen of New Atheism reunited |first=Alice |last=Gribbin |url=http://www.newstatesman.com/blogs/the-staggers/2011/12/richard-dawkins-issue-hitchens |journal=[[New Statesman]] |date= 2011-12-22 |accessdate = 2012}}</ref>{{sfn|Stenger|2007|pp=}} Nekoliko bestselera od ovih autora, objavljenih između 2004. i 2007. su predmet mnogih diskusija o Novom ateizmu.<ref>{{cite web|url=http://www.colorado.edu/philosophy/vstenger/battle.html|title=The New Atheism|publisher=[[Colorado University]]|first=Victor J|last=Stenger|accessdate=2009|archive-date=2012-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011014538/http://www.colorado.edu/philosophy/vstenger/battle.html|dead-url=yes}}</ref> == Definicije i razlike == [[Datoteka:AtheismImplicitExplicit3 sr.svg|220p|mini|Dijagram koji pokazuje odnose između definicija [[čvrst i slab ateizam|čvrstog/slabog]] i [[implicitni i eksplicitni ateizam|implicitnog/eksplicitnog]] ateizma. Ekplicitni čvrsti/pozitivni/jaki ateisti (purpurno sa desne strane) su stanovništa da je tvrdnja ''„da postoji barem jedno božanstvo“'' netačna. Ekplicitni slabi, negativni/meki ateisti (plavo sa desne strane) odbacuju ili se uzdržavaju od verovanja da neka božanstva postoje bez da zapravo tvrde da je ''„postojanje makar jednog božanstva“'' netačna tvrdnja. Među implicitne slabe/negativne ateiste (u plavoj boji sa leva) bi spadali ljudi (kao što su mala deca ili neki agnostici) koji ne veruju u neko božanstvo, ali nisu jasno odbacili takvo verovanje (veličine skupova u dijagramu ne pokazuju stvaran odnos među stanovništvom).]] Teoretičari se ne slažu kako da najbolje definišu i klasifikuju ateizam,<ref name="eb911-atheism">{{cite web |year=1911 |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism |title=Atheism |work=Encyclopedia Britannica |accessdate=2011 |archivedate=2011-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110512015453/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism |deadurl=yes }}</ref> u smislu na koje se natprirodne entitete odnosi, da li je to neka tvrdnja ili odsustvo tvrdnje i da li to zahteva svesno, jasno odbijanje. Predložene su različite vrste kategorija kako bi se napravila razlika između različitih oblika ateizma. === Spektar === Neke od nejasnoća i kontroverzi u definisanju ateizma potiču od poteškoće dostizanja konsenzusa o definicijama reči „božanstvo“ ili „bog“. Brojnost drastično različitih koncepicija boga i božanstava dovodi do različitih ideja koje se odnose na primenu ateizma. Na primer. [[Antički Rim|Rimljani]] su optuživali hrišćane da su ateisti jer nisu verovali u [[paganizam|paganska]] božanstva. Ovaj problem je postepeno rešen pošto je [[teizam]] usvojen kao izraz koji obuhvata verovanja u bilo kakva božanstva.<ref name="mmartin"/> U zavisnosti od skupa fenomena koje odbacuje, ateizam se može suprotstavljati svemu, počevši od verovanja u božanstva, pa do postojanja [[duhovnost|spiritualnih]], [[natprirodno|natprirodnih]] ili [[transcedentalnost (religija)|transcedetalnih]] koncepata, poput onih u [[budizam|budizmu]], [[hinduizam|hinduizmu]], [[đainizam|đainizmu]] i [[taoizam|taoizmu]].<ref name="Britannica-Rejection-of-all-religious-beliefs">{{cite encyclopedia |author=Britannica |title=Atheism as rejection of religious beliefs |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40634/atheism |encyclopedia=[[Enciklopedija Britanika|Encyclopædia Britannica]] |edition=15th |volume=1 |page=666 |year=2011 |id=0852294735 |ref=harv| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> === Implicitni i eksplicitnivi ateizam === {{Main|Implicitni i eksplicitnivi ateizam}} Definicije ateizma takođe zavise i od stepena razmišljanja koje neka osoba treba da posveti ideji bogova da bi bila smatrana ateistom. Ateizam je nekada definisan da znači prosto odsustvo verovanja da bilo koje božanstvo postoji. Ova široka definicija bi obuhvatila novorođene i druge osobe koje nisu bile pod uticajem teističkih ideja. Još 1772. godine [[Baron d'Holbach|baron Holbah]] je rekao da su „sva deca rođena kao ateistička; ona nemaju ideju o bogu“.<ref>{{Cite book |last=d'Holbach |first=P. H. T. |authorlink=Baron d'Holbach |title=Good Sense |url=http://www.gutenberg.org/ebooks/7319 |year=1772 |accessdate = 7. 4. 2011.}}</ref> Slično tome [[Džordž H. Smit]] (1979) je izjavio: „Čovek koji nije upoznat sa teizmom je ateista samo zato što ne veruje u boga. Ova kategorija bi obuhvatala dete sa konceptualnim kapacitetom da shvati ova pitanja, ali koje je još uvek nesvesno tih pitanja. Činjenica da to dete ne veruje u boga ga kvalifikuje kao ateistu.“{{sfn|Smith|1979|p=14}} Smit je skovao termin implicitni ateizam da označi odsustvo teističkih verovanja bez svesnog odbacivanja samih verovanja i eksplcitni ateizam da označi uobičajenu definiciju svesnog neverovanja. [[Ernest Nagel]] se usprotivio Smitovoj definiciji ateizma kao prostog odsustva teizma, priznajući samo eksplicitni ateizam kao pravi ateizam.<ref> {{Cite book |title= Basic Beliefs: The Religious Philosophies of Mankind |chapter=Philosophical Concepts of Atheism |first=Ernest |last=Nagel |authorlink=Ernest Nagel |year=1959 |publisher=Sheridan House|quote=}}</ref> === Pozitivni i negativni ateizam === {{Main|Pozitivni i negativni ateizam}} Filozofi kao što su [[Entoni Flu]],<ref name="presumption">{{Cite book |last=Flew |first=Antony |authorlink=Antony Flew |title=The Presumption of Atheism, and other Philosophical Essays on God, Freedom, and Immortality |url=https://archive.org/details/presumptionofath0000flew_e4d9 |location=New York |publisher=Barnes and Noble |year=1976 |pages=14ff |quote=}}</ref> i [[Majkl Martin (filozof)|Majkl Martin]],<ref name="mmartin" /> su postavili pozitivni (jak/čvrst) ateizam protiv negativnog (slabog/mekog) ateizma. Pozitivni ateizam je ekplicitno tvrđenje da bogovi ne postoje. Negativni ateizam obuhvata sve druge oblike neteizma. Stoga, prema ovoj kategorizaciji, svako ko nije teista je ili negativni ili pozitivni ateista.<ref>{{cite web |last=Cline |first=Austin |title=Strong Atheism vs. Weak Atheism: What's the Difference? |url=http://atheism.about.com/od/atheismquestions/a/strong_weak.htm |year=2006 |publisher=[[about.com]] |accessdate=9. 4. 2011. |archive-date=2012-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205025348/http://atheism.about.com/od/atheismquestions/a/strong_weak.htm |dead-url=yes }}</ref> Termini slab i jak su relativno novijeg datuma, dok su termini negativni i pozitivni ateizam stariji, i koristili su se (u malo drugačijem smislu) u filozofskoj literaturi<ref name="presumption"/> i među katoličkim [[apologija|apologetima]].<ref>{{cite journal |url=http://www.nd.edu/Departments/Maritain/jm3303.htm |title=On the Meaning of Contemporary Atheism |journal=The Review of Politics |first=Jacques |last=Maritain |date=July 1949 |volume=11 |issue=3 |pages=267–280 |doi=10.1017/S0034670500044168 |ref=harv}}</ref> Po ovakvom razgraničenju ateizma, većina [[agnosticizam|agnostika]] su negativni ateisti. Većina agnostika vidi svoje poglede drugačijim od ateističkih, smatrajući ga ne više opravdanim od teizma ili tretirajući ih jednako.<ref>{{Cite book |first=Anthony |last=Kenny |authorlink=Anthony Kenny |title=What I believe |url=https://archive.org/details/whatibelieve0000kenn |chapter=Why I Am Not an Atheist |publisher=Continuum |isbn=0-8264-8971-0 |quote= |year=2006}}</ref> Tvrdnja o nedostupnosti saznanja za ili protiv postojanja bogova se ponekad vidi kao indikacija da i ateizam zahteva [[skok vere]].<ref>{{cite news |title=Many atheists I know would be certain of a high place in heaven |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2009/0725/1224251303564.html |publisher=Irish Times |accessdate=9. 4. 2011. |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520132651/http://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2009/0725/1224251303564.html |dead-url=yes }}</ref> U uobičajene ateističke odgovore na ovaj argument spada odgovor da nedokazane verske tvrdnje zaslužuju istu količinu neverovanja kao i sve ostale nedokazane tvrdnje,<ref>{{harvnb|Baggini|2003|pp=30–34}}. "Who seriously claims we should say 'I neither believe nor disbelieve that the Pope is a robot', or 'As to whether or not eating this piece of chocolate will turn me into an elephant I am completely agnostic'. In the absence of any good reasons to believe these outlandish claims, we rightly disbelieve them, we don't just suspend judgement."</ref> i da neproverljivost postojanja bogova ne podrazumeva jednaku vrednost bilo koje mogućnosti.<ref>{{harvnb|Baggini|2003|p=22}}. "A lack of proof is no grounds for the suspension of belief. This is because when we have a lack of absolute proof we can still have overwhelming evidence or one explanation which is far superior to the alternatives." </ref> [[Dž. Dž. K. Smart]] dalje tvrdi da „ponekad neka osoba koja je zapravo ateista može predstaviti sebe, čak i strastveno, kao agnostika zbog nerazumno generalizovanog [[filozofski skepticizam|filozofskog skepticizma]] koji bi nas sprečio da kažemo da znamo sve drugo, osim možda istina koje pružaju matematika i formalna logike.“<ref name="stanford">{{cite web |url=http://plato.stanford.edu/entries/atheism-agnosticism/ |title=Atheism and Agnosticism |first=J.C.C. |last=Smart |date = 9. 3. 2004. |publisher=Stanford Encyclopedia of Philosophy | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Zbog toga neki ateistički pisci, kao što je [[Ričard Dokins]] više vole da razlikuju teističke, agnostičke i ateističke stavove po [[Spektar teističke verovatnoće|verovatnoći]] koji svaki daju tvrdnji „bog postoji“.{{sfn|Dawkins|2006|pp=50}} === Definicija nemogućeg i nepostojanog === Pre 18. veka, postojanje nekog boga je bilo opšte prihvaćeno u zapadnom svetu tako da je čak mogućnost istinskog ateizma bila pod znakom pitanja. Ovo se zvalo ''teistički [[inatizam]]'' - mišljenje da svi ljudi veruju u boga od rođenja; po ovom mišljenju ateisti su prosto vernici u samoporicanju.<ref>{{Cite book |last=Cudworth |first=Ralph |authorlink=Ralph Cudworth |title=The True Intellectual System of the Universe: the first part, wherein all the reason and philosophy of atheism is confuted and its impossibility demonstrated |url=https://archive.org/details/bub_gb_HKbl4NOjBr8C |year=1678}}</ref> Postoji i stav da su ateisti skloni da veruju u boga u kriznim trenucima, da ateisti postaju vernici na samrti i da ne postoje ''[[ne postoje ateisti u rovovima|ateisti u rovovima]]''.<ref>See, for instance, {{cite web|url=http://www.lds-mormon.com/atheist.shtml|title=Atheists call for church head to retract slur|date=3. 9. 1996.|accessdate=9. 4. 2011.|archive-date=2011-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515175331/http://www.lds-mormon.com/atheist.shtml}}</ref> Neki zagovornici ovog stava tvrde da je prednost religije u tome što vera omogućava ljudima da bolje podnesu teške trenutke, delujući kao [[religija je opijum za narod|opijum za narod]]. Međutim, postoje i suprotni primeri razočaranja u religiju u teškim trenucima, među koje bukvalno spadaju i „ateisti u rovovima“.<ref>{{cite web |last=Lowder |first=Jeffery Jay |year=1997 |title=Atheism and Society |url=http://www.infidels.org/library/modern/jeff_lowder/society.html | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> === Druge upotrebe izraza „pozitivni ateizam“ === Kao što je opisano gore, izrazi pozitivan i negativan su korišćeni u filozofskoj literaturi na sličan način kao i izrazi slab i jak. Međutim, u knjizi ''„Pozitivni ateizam“'' [[Goparaju Ramančadra Rao|Goparajua Ramančadre Raoa]], uvedeno je alternativno značenje ovih izraza.<ref>{{Cite book |last=Rao |first=Goparaju |authorlink=Goparaju Ramachandra Rao |title=Positive Atheism |publisher=Atheist Centre, Patamata, Vijayawada, India |year=1972 |location=Vijayawada, India}}</ref> Odrastivši u [[kasta|kastinskom]] hijerarhijskom sistemu sa religioznom podlogom, Gora je tražio sekularnu [[Indija|Indiju]] i predložio smernice za pozitivnu ateističku filozofiju, koja će promovisati pozitivne vrednosti.<ref>{{cite web |last=Walker |first=Cliff |title=The Philosophy of Positive Atheism |url=http://www.positiveatheism.org/faq/faq1111.htm#WHATISPOSATH |accessdate=9. 4. 2011. |archive-date=2009-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090106203455/http://positiveatheism.org.//faq/faq1111.htm#WHATISPOSATH |dead-url=yes }}</ref> Pozitivni ateizam, definisan na ovaj način, podrazumeva takve stvari koje bi bile moralno ispravne, pokazujući razumevanje da pobožni ljudi imaju razloge da veruju, ne pokušavajući da [[Prozelitizam|preobrate]] ili uče druge, i braneći sebe istinoljubivšću umesto traženjem da pobede u bilo kakvom sukobu sa otvorenim kritičarima. == Koncepti u ateizmu == [[Datoteka:D'Holbach.jpg|mini|[[Baron d'Holbach|Pol Anti Titi, baron Holbah]], je bio zagovornik ateizma iz 18. veka. ''„Uzrok čovekove nesreće je njegovo nepoznavanje prirode. Istrajnost kojom je vezan za slepa mišljenja kojima je zadojen u svom detinjstvu, koja su isprepletana sa njegovim postojanjem, posledična predrasuda koja izopači njegov um, koja sprečava njegovo razvijanje, koja ga čini robom izmišljotine, čini se da ga osuđuju na trajnu pogrešku.“ ''<ref>Paul Henri Thiry, Baron d'Holbach, ''System of Nature; or, the Laws of the Moral and Physical World'' (London, 1797), Vol. 1, p. 25 </ref> ]] Najgrublja podela ateističkih argumenata je na praktične i teoretske. === Praktični ateizam === {{main|Apateizam}} U praktičnom ili pragmatičnom ateizmu, takođe poznatom pod nazivom apateizam, osobe žive kao da nema bogova i objašnjavaju prirodne fenomene bez njihovog pripisivanja nečemu božanskom. Postojanje boga nije obavezno odbačeno, ali se može smatrati bespotrebnim ili beskorisnim; prema ovom mišljenju, bogovi ne objašnjavaju svrhu života, niti utiču na svakodnevni život.<ref name="Zdybicka-p20">{{harvnb|Zdybicka|2005|p=20}}.</ref> Oblik praktičnog ateizma sa implikacijama za [[naučna zajdnica|naučnu zajednicu]] je [[metodološki naturalizam]] – „tiho usvajanje tvrdnje o filozofskom naturalizmu u okviru [[metod|naučnog metoda]] sa ili bez potpunog prihvatanja ili verovanja u njega.“<ref name="neps">{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |url=http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:NSuw6hjn_w0J:www.tcnj.edu/~scholars/111%2520Evolution%2520FSP/NATURALISM%2520IS%2520AN%2520ESSENTIAL%2520PART%2520OF%2520SCIENCE%2520AND%2520CRITICAL%2520INQUIRY.doc+Naturalism+is+an+Essential+Part+of+Science+and+Critical+Inquiry&hl=en&gl=ca&pid=bl&srcid=ADGEESiOoQ0c8zeA-NUM5qRN7EZqXoJs8b3hGUyuOedNRD9OheY2WLJHpdgNCsxwDJ0iJVdxIhSyytGXR-RXodM3cV8JYd6mEmBRuSQhAsvgFyIDPrw2HT3KXZTEoujo4lXsMckPLn-U&sig=AHIEtbS7vrl9TTdgC7ZY94opxblINuXYMw&pli=1 |title=Naturalism is an Essential Part of Science and Critical Inquiry |date=February 1997 |publisher=Conference on Naturalism, Theism and the Scientific Enterprise. Department of Philosophy, The University of Texas |accessdate = 7. 4. 2011.}} Revised May 2007 </ref> Praktični ateizam može imati različite oblike: * odsustvo verskih motiva – verovanje u bogove ne motiviše moralne akcije, religiozne akcije ili bilo koji drugi oblik akcije; * aktivno isključivanje problema boga i religije iz intelektualnih težnji i praktičnih akcija; * indiferentnost – odsustvo bilo kakovog interesa za probleme bogova i religije; * nepoznavanje koncepta božanstva.<ref>{{harvnb|Zdybicka|2005|p=21}}. </ref> === Teoretski ateizam === ==== Ontološki argumenti ==== {{main|Agnostički ateizam|Teološki nonkognitivizam}} Teoretski ateizam ekplicitno postavlja argumente protiv postojanja bogova, kao odgovor na česte teističke argumente kao što su [[argument o dizajnu]] ili [[Paskalova opklada]]. ==== Epistemološki argumenti ==== {{main|Agnostički ateizam|Teološki nonkognitivizam}} [[Epistemologija|Epistemološki]] ateizam tvrdi da ljudi ne mogu spoznati boga ili utvrditi postojanje boga. Osnova za epistemološki ateizam je [[agnosticizam]], koji ima različite oblike. U filozofiji [[imanentnost]]i, božanstvo je neodvojivo od sveta, uključujući ljudski um, i [[svest]] svake osobe je zaključana u [[subjekt (filozofija)|subjektu]]. Prema ovom obliku agnosticizma, ovo ograničenje u pogledu onemogućava svaki objektivni zaključak od verovanja u boga do potvrde njegovog postojanja. [[Racionalizam|Racionalistički]] agnosticizam [[Imanuel Kant|Kanta]] i [[prosvetiteljstvo|doba prosvećenosti]] prihvata samo znanje izvedeno iz ljudske racionalnosti; ovaj oblik ateizma je stava da bogovi u načelu nisu primetni i stoga se ne može znati da postoje. Skepticizam, zasnovan na idejama [[Dejvid Hjum|Dejvida Hjuma]], je stava da je izvesnost nečega nemoguća, pa niko nikad ne može znati za postojanje boga. Određivanje granice između agnosticizma i ateizma nije prosto; agnosticizam se može smatrati kao nezavisni, osnovni pogled na svet.<ref name="Zdybicka-p20"/> Drugi argumenti za ateizam koji se mogu klasifikovati kao epistemološki ili ontološki, uključujući [[logički pozitivizam]] i [[ignosticizam]], navode besmislenost ili nerazumljivost osnovnih izraza kao što je „bog“ ili tvrdnji kao što je „bog je svemoguć“. [[Teološki nonkognitivizam]] smatra da stav „bog postoji“ ne iskazuje neki jasan stav, već da je besmislen. Dosta se raspravljalo oko toga da li takve osobe mogu biti tretirane kao ateisti ili agnostici. Filozofi [[Alfred Ejer]] i [[Teodor M. Drejndž]], odbacuju obe kategorije argumentujući svoj stav time da obe kategorije prihvataju da postoji mogućnost da Bog postoji; stoga oni smeštaju nekongnitivizam u posebnu kategoriju.<ref>{{Cite web |url= http://www.infidels.org/library/modern/theodore_drange/definition.html|title= Atheism, Agnosticism, Noncognitivism|accessdate= |last= Drange|first= Theodore M.|date= 1998|work= |publisher=}}</ref><ref>[[Alfred Ayer|Ayer, A. J.]] (1946). ''Language, Truth and Logic''. Dover. pp. 115–116. In a footnote, Ayer attributes this view to "Professor H. H. Price".</ref> ==== Metafizički argumenti ==== {{main|Monizam|Fizikalizam}} Metafizički ateizam obuhvata sve doktrine koje drže do metafizičkog monizma. Metafizički ateizam može biti ili apsolutni - izričito negiranje postojanja boga povezanog sa materijalističkim monizmom (svi materijalistički trendovi, i u antici i u modernim vremenima) ili relativni - impliticno negiranje boga u svim filozofijama, koje, iako prihvataju postojanje apsolutnog, doživljaj apsolutnog ne poseduje nijednu od osobina koja se pripisuje bogu: transcendentnost, ličnost ili jedinstvo. Relativni ateizam je povezan sa idealističkim monizmom (panteizam, panenteizam, deizam).<ref>{{harvnb|Zdybicka|2005|p=19}}.</ref> [[Datoteka:Epikouros BM 1843.jpg|thumb|levo|Smatra se da je [[Epikur]] prvi izneo [[problem zla]], postavivši pitanje: „Ako bog želi, a ne može da iskoreni zlo, onda nije svemoguć. Ako može, ali ne želi, onda je zao i maliciozan. Ako Bog može i želi da ukine zlo, otkuda onda zlo u svetu? Ako niti može niti želi, onda zašto ga zvati bogom?“]] ==== Logički argumenti ==== {{main|Problem zla}} Logički ateizam drži da su različitim koncepcijama boga pripisane logički protivrečne osobine. Ovi ateisti navode deduktivne argumente protiv postojanja boga, posebno ističući nekompatibilnost i protivrečnost između određenih osobina, kao što su savršenstvo, status tvorca, [[nepromenljivost (teologija)|nepromenljivost]], [[sveznanje (enciklopedija)|sveznanje]], [[sveprisutnost]], [[svemogućnost]], [[sveblagonaklonost]], [[transcendentno]]st, ličnost (kao osoba), nefizikalnost, [[pravda|pravednost]] i [[božja milost|milost]].<ref>Various authors. "Logical Arguments for Atheism". [[Internet Infidels]], ''The Secular Web Library''. Retrieved on 2007-APR-09.</ref> [[Teodiceja|Teodicejski]] ateisti su mišljenja da je svet, kako ga oni doživljavaju, protivrečan osobinama koje teolozi često pripisuju bogu ili bogovima. Prema njima, tvrdnje o sveznajućem, svemogućem i sveblagonaklonom bogu nisu usaglašene sa svetom gde postoji zlo i patnja i gde je božja ljubav [[božja skrivenost|skrivena]] od mnogih ljudi.<ref>{{Cite web |url= http://www.infidels.org/library/modern/theodore_drange/aeanb.html|title= The Arguments From Evil and Nonbelief|accessdate= |last= Drange|first=Theodore M. |date= 1996|work= |publisher=}}</ref> Sličan argument se pripisuje i [[Sidarta Gautama|Sidarti Gautami]], utemeljivaču budizma.<ref>{{Cite web |url= http://www.buddhismtoday.com/english/buddha/Teachings/basicteaching6.htm|title= Basic Buddhism |accessdate= |last= Gunasekara|first= Victor A.|date= |work= |publisher=}}</ref> === Negiranje postojanja bogova === Filozofi poput [[Ludvig Fojerbah|Ludviga Fojerbaha]]<ref>Feuerbach, Ludwig (1841) ''[[The Essence of Christianity]]'' </ref> i [[Sigmund Frojd|Sigmunda Frojda]] zastupali su mišljenje da su bog i druga religiozna verovanja ljudsko delo, stvoreno da se zadovolje različite psihološke i emocionalne želje i potrebe. Ovo je takođe stav mnogih budista.<ref>Walpola Rahula, ''What the Buddha Taught.'' Grove Press, 1974. Pages 51–52.</ref> [[Karl Marks]] i [[Fridrih Engels]], ispirisani Fojerbahovim radom, su tvrdili da su bog i religija društvene funkcije, koje koriste oni na vlasti da iskorišćavaju [[radnička klasa|radničku klasu]]. Prema [[Mihail Bakunjin|Mihailu Bakunjinu]], „ideja boga podrazumeva napuštanje ljudskog razuma i pravde; to je najodlučnije negiranje ljudske slobode, i neizostavno se okončava porobljavanjem čovečanstva, u teoriji i u praksi“. Bakunjin je obrnuo [[Volter]]ov čuveni [[aforizam]] „ako bog ne postoji, potrebno ga je izmisliti“, napisavši umesto toga „ako je bog zaista postojao, trebalo bi ga ukinuti“.<ref>{{cite web |url=http://dwardmac.pitzer.edu/anarchist_archives/bakunin/godandstate/godandstate_ch1.html |title=God and the State |last=Bakunin |first=Michael |authorlink=Michael Bakunin |year=1916 |work= |publisher=New York: Mother Earth Publishing Association | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> == Ateizam, religija i moral == === Povezanost sa pogledima na svet i društvenim ponašanjem === Sociolog Fil Zakerman je analizirao prethodna istraživanja o sekularnosti i neverovanju, i zaključio da je blagostanje društva u pozitivnoj korelaciji sa nereligioznošću. Njegovi zaključci koji se posebno odnose na ateizam su:<ref name="Zuckerman">{{cite journal | first1=Phil | last1=Zuckerman | year=2009 | title=Atheism, Secularity, and Well-Being: How the Findings of Social Science Counter Negative Stereotypes and Assumptions | url=http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/Zuckerman_on_Atheism.pdf | journal=Sociology Compass | volume=3 | issue=6 | pages=949–971 | doi=10.1111/j.1751-9020.2009.00247.x | access-date=2011-08-24 | archive-date=2014-08-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140806125950/http://www.pitzer.edu/academics/faculty/zuckerman/Zuckerman_on_Atheism.pdf | dead-url=yes }}</ref><ref name=Guardian> * [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/belief/2010/sep/12/pope-benedict-atheism-secularism Societies without God are more benevolent], [[Gardijan (novine)|The Guardian]], September 2, 2010 </ref> * u poređenju prema religioznim ljudima, ateisti i sekularne osobe su manje [[nacionalizam|nacionalističke]], [[antisemitizam|antisemitske]], [[rasizam|rasističke]], dogmatske, [[etnocentrizam|etnocentričke]], autoritativne i sa manje predrasuda i zatvorenog uma. * u SAD u državama sa najvećim procentom ateista, stopa ubistava je manja od proseka. U [[biblijski pojas|najreligioznijim američkim saveznim državama]], stopa ubistava je veća od prosečne. === Ateizam i nemanje religije === [[Datoteka:Lightmatter buddha3.jpg|mini|150p|Zbog nepostojanja boga tvorca, budizam se često opisuje kao neteistička religija.]] Za osobe koji se samoidentifikuju kao ateisti se često pretpostavlja da su [[nereligioznost|nereligiozni]], ali i neke sekte u okviru velikih religija odbacuju postojanje ličnog [[bog tvoraca|boga tvorca]].{{sfn|Winston|2004|pp=299}} U poslednjih nekoliko godina, u nekim verskim denominacijama se nakupio određen broj otvoreno ateističkih sledbenika, poput [[humanistički judaizam|humanističkih jevreja]]<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/judaism/subdivisions/humanistic.shtml |title=Humanistic Judaism |date = 20. 7. 2006. |publisher=BBC | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref><ref> {{cite journal |last=Levin |first=S. |date=May 1995 |title=[[Jewish Atheism]] |journal=New Humanist |volume=110 |issue=2 |pages=13–15 |ref=harv}}</ref> i [[hrišćanski ateizam|hrišćanskih ateista]].<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/atheism/types/christianatheism.shtml |title=Christian Atheism |date = 17. 5. 2006. |publisher=BBC | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref><ref>{{Cite book |last=Altizer |first=Thomas J. J. |authorlink=Thomas J. J. Altizer |title=The Gospel of Christian Atheism |url=http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=523 |year=1967 |publisher=London: Collins |pages=102–103 |accessdate=9. 4. 2011. |archivedate=2006-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060929171840/http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=523 |deadurl=yes |access-date=2011-08-24 |archive-date=2006-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929171840/http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=523 |url-status=dead }}</ref><ref> {{cite journal |last=Lyas |first=Colin |date=January 1970 |title=On the Coherence of Christian Atheism |journal=Philosophy: the Journal of the Royal Institute of Philosophy |volume=45 |issue=171 |pages=1–19 |ref=harv| doi = 10.1017/S0031819100009578}}</ref> koji odbacuju postojanje božanstva, ali se pridržavaju poruka o moralu. U najužem smislu pozitivni ateizam ne povlači neka specifična verovanja, osim neverovanja u bilo kakvo božanstvo. Zbog toga ateisti mogu imati širok spektar duhovnih verovanja. Iz istog razloga, ateisti mogu da poseduju širok spektar etičkih verovanja, od moralnog univerzalizma humanizma, koji zagovara da se moralni zakon mora dosledmo primeniti na sve ljude, pa do moralnog nihilizma, koji je stava da je moralnost besmislena.{{sfn|Smith|1979|pp=21–22}} === Božanska zapovest nasuprot etici === Iako je tvrdnja da je „uloga bogova da odlučuju šta je ispravno a šta ne ili nepotrebna ili proizvoljna“ filozofski [[truizam]] (obuhvaćen u Platonovoj [[Eutifronova dilema|Eutifronovoj dilemi]]), argument da moralnost mora poticati od bogova i da ne može postojati bez mudrog tvorca je trajni predmet političke, ali ne toliko i filozofske debate.<ref>{{harvnb|Smith|1979|p=275}}. "Among the many myths associated with religion, none is more widespread -or more disastrous in its effects—than the myth that moral values cannot be divorced from the belief in a god." </ref><ref name="Kant CPR A811"> Za [[Imanuel Kant|Imanuela Kanta]] je postojanje boga, duše i slobode bilo praktično pitanje Moralnost, sama po sebi, predstavlja sistem, ali sreća ne, osim ako je raspodeljena u tačnom odnosu prema moralnosti. Ovo je moguće u inteligentnom svetu samo pod inteligentnim tvorcem i vladarom. Razum nas obavezuje da priznamo postojanje takvog vladara, zajedno sa životom u takvom svetu, , the presupposition of God, soul, and freedom was a practical concern, for "Morality, by itself, constitutes a system, but happiness does not, unless it is distributed in exact proportion to morality. This, however, is possible in an intelligible world only under a wise author and ruler. Reason compels us to admit such a ruler, together with life in such a world, which we must consider as future life, or else all moral laws are to be considered as idle dreams..." (''Critique of Pure Reason'', A811). </ref> Moralni koncepti kao što je „ubistvo je pogrešno“ se vide kao [[božanski zakon]]i, koji zahtevaju božanskog zakonodavca i sudiju. Međutim, mnogi ateisti tvrde da tretiranje moralnosti u zakonskom smislu uključuje [[lažna analogija|lažnu analogiju]] i da moralnost ne zavisi od zakonodavca u istoj meri kao i zakoni.{{sfn|Baggini|2003|pp=38}} Drugi ateisti, kao što je [[Fridrih Niče]], se nisu složili sa ovim pogledom i tvrdili su da je moralnost „istinita samo ako je bog istinit - ona stoji ili pada sa verom u boga“.<ref name="Fortin & Benestad">{{Cite book|url = http://books.google.com/?id=19ccmx1W58IC&pg=PA16&dq=has+truth+only+if+God+is+truth%E2%80%93it+stands+or+falls+with+faith+in+God#v=onepage&q=has%20truth%20only%20if%20God%20is%20truth%E2%80%93it%20stands%20or%20falls%20with%20faith%20in%20God&f=false|title =Human Rights, Virtue, and the Common Good|publisher = [[Rowman & Littlefield]]|quote=That problem was brought home to us with dazzling clarity by Nietzsche, who had reflected more deeply than any of his contemporaries on the implications of godlessness and come to the conclusion that a fatal contradiction lay at the heart of modern theological enterprise: it thought that Christian morality, which it wished to preserve, was independent of Christian dogma, which it rejected. This, in Nietzsche's mind, was an absurdity. It amounted to nothing less than dismissing the architect while trying to keep the building or getting rid of the lawgiver while claiming the protection of the law. | accessdate = 9. 4. 2011.|isbn = 978-0-8476-8279-9|year = 1996}}</ref><ref name="Craig & Moreland"> {{Cite book|url = http://books.google.com/?id=g8bHRrVu3SsC&pg=PA392&dq=there+is+no+God+there+is+no+morality+Nietzsche#v=onepage&q=there%20is%20no%20God%20there%20is%20no%20morality%20Nietzsche&f=false|title =The Blackwell Companion to Natural Theology|publisher = [[Wiley-Blackwell]]|quote=Morality "has truth only if God is truth–it stands or falls with faith in God" (Nietzche 1968, p. 70). The moral argument for the existence of God essentially takes Nietzche's assertion as one of its premises: if there is no God, then "there are altogether no moral facts." | accessdate = 9. 4. 2011.|isbn = 978-1-4051-7657-6|date = 11. 5. 2009.}}</ref><ref name="Miller"> {{Cite book|url = http://books.google.com/?id=VgMB9-tMSMoC&pg=PA85&dq=has+truth+only+if+God+is+truth%E2%80%93it+stands+of+falls+with+faith+in+God#v=onepage&q=has%20truth%20only%20if%20God%20is%20truth%E2%80%93it%20stands%20of%20falls%20with%20faith%20in%20God&f=false|title =Victorian Subjects|publisher = [[Duke University Press]]|quote=Like other mid-nineteenth-century writers, George Eliot was not fully aware of the implications of her humanism, and, as Nietzsche saw, attempted the difficult task of upholding the Christian morality of altruism without faith in the Christian God.| accessdate = 9. 4. 2011.|isbn = 978-0-8223-1110-2|year = 1991}}</ref> Postoje [[normativna etika|normativni etički sistemi]] koji ne zahtevaju da principi i pravila potiču od božanstava. Tu spadaju [[etika vrlina]], [[društveni ugovor]], [[Kantova etika]], [[utilitarizam]] i [[Objektivizam (Ajn Rand)|Objektivizam]]<!--MORA VELIKO SLOVO-->. [[Sem Haris]] je predložio da moralni recept (etičko donošenje odluke) nije samo pitanje koje je potrebno istražiti u filozofiji, već da se može smišljeno praktikovati [[nauka o moralnosti]]. Ipak, svaki takav naučni sistem mora odgovarati na kritike oličene u [[naturalistička zabluda|naturalističkoj zabludi]].<ref>{{Cite book |title=Principia Ethica |url=http://fair-use.org/g-e-moore/principia-ethica/s.13 |year=1903 |first=G. E. |last=Moore |authorlink=G. E. Moore | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Filozofi [[Suzan Nejman]]<ref>{{cite video |people=[[Susan Neiman]] |title=Beyond Belief Session 6 |medium=Conference |publisher=The Science Network |location=[[Salk Institute]], La Jolla, CA |date=November 6, 2006}}</ref> i [[Džulijen Bagini]]{{sfn|Baggini|2003|pp=40}} (između ostalih) tvrde da etičko ponašanje samo zbog božanske zapovesti nije pravo etičko ponašanje, već samo slepa poslušnost. Bagini zastupa stav da je ateizam superiornija osnova za etiku, tvrdeći da je moralna osnova izvan verskih imperativa neophodna da se proceni moralnost imperativa - da bude u stanju da raspozna, na primer, da je „ti ćeš krasti“ nemoralno, čak i ako nečija vera to nalaže - i da stoga ateisti imaju prednost da su skloniji da daju takve ocene.{{sfn|Baggini|2003|pp=43}} Današnji britanski filozof Martin Koen je ponudio više istorijskih primera biblijskih zapovesti u korist mučenja i ropstva kao dokaz da verske zapovesti prate političke i društvene običaje, a ne obrnuto, ali je takođe primetio da ista težnja izgleda važi i za navodno nepristrasne filozofe.<ref>101 Ethical Dilemmas, 2nd edition, by Cohen, M., Routledge 2007, pp184-5. (Cohen notes particularly that Plato and Aristotle produced arguments in favour of slavery.) </ref> Koen razlaže ovaj argument u više detalja u ''Političkoj filozofiji od Platona do Maoa'', gde tvrdi da je [[Kuran]] odigrao svoju ulogu u održavanju društvenih pravila iz ranog 7. veka, uprkos promenama u sekularnom društvu.<ref>{{Cite book|last= Cohen|first= Martin|authorlink= |title= Political Philosophy from Plato to Mao|year= 2008|url=https://archive.org/details/politicalphiloso0000cohe|publisher= |location= |id=}}</ref> === Kritika religije === Neki istaknuti ateisti, kao što su [[Bertrand Rasel]], [[Kristofer Hičens]], [[Danijel Denet]], [[Sem Haris]] i [[Ričard Dokins]], kritikovali su religiju navodeći štetne aspekte religijskih praksi i doktrina.<ref>* [[Sam Harris (author)|Harris, Sam]], ''The end of faith: religion, terror, and the future of reason, W. W. Norton & Company, 2005'' * [[Sam Harris (author)|Harris, Sam]], ''Letter to a Christian Nation, Random House, Inc., 2008'' * [[Ričard Dokins|Dawkins, Richard]], ''The God Delusion'', Houghton Mifflin Harcourt, 2008 * [[Kristofer Hičens|Hitchens, Christopher]], ''God Is Not Great: How Religion Poisons Everything'', Random House, Inc., 2007 * [[Bertrand Rasel|Russell, Bertrand]], ''Why I am not a Christian, and other essays on religion and related subjects'', Simon and Schuster, 1957 </ref> Ateisti se često uključuju u debate sa zagovornicima religije, a debate se ponekad odnose na to da li religije uopšte donose korist pojedincu i društvu. Jedan argument da religije mogu biti štetne je da oslanjanje [[avramske religije|abrahamskih religija]] na božanski autoritet vodi ka [[autoritarnost]]i i [[dogma]]tizmu.<ref>{{cite web |last=Harris |first=Sam |authorlink=Sam Harris (author) |title=The Myth of Secular Moral Chaos |url=http://www.secularhumanism.org/index.php?section=library&page=sharris_26_3 |publisher=[[Free Inquiry]] |year=2006a |accessdate=9. 4. 2011. |archivedate=2006-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060927095359/http://www.secularhumanism.org/index.php?section=library&page=sharris_26_3 |deadurl=yes }}</ref> Ateisti takođe navode podatke koji pokazuju vezu između [[fundamentalizam|verskog fundamentalizma]] i opredeljenosti ka nekoj veri (kada se religija održava jer služi skrivenim interesima)<ref name=Moreira-almeida2006>{{cite journal |doi=10.1590/S1516-44462006005000006 |author=Moreira-almeida, A. |coauthors=Lotufo Neto, F.; Koenig, H.G. |year=2006 |title=Religiousness and mental health: a review |journal=Revista Brasileira de Psiquiatria |volume=28 |pages=242–250 |url=http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S1516-44462006000300018&script=sci_arttext |accessdate = 2007 |pmid=16924349 |issue=3 |ref=harv}}</ref> i autoritarnosti, dogmatizma i predrasuda.<ref>See for example: {{cite journal | last1=Kahoe |first1= R.D.|date=June 1977 |title=Intrinsic Religion and Authoritarianism: A Differentiated Relationship| url=https://archive.org/details/sim_journal-for-the-scientific-study-of-religion_1977-06_16_2/page/179 |journal=Journal for the Scientific Study of Religion|volume=16|issue=2 |pages= 179–182 |jstor=1385749 | doi=10.2307/1385749 |ref=harv}} Also see: {{cite journal | last1=Altemeyer |first1= Bob |first2= Bruce|last2= Hunsberger |year=1992| url=http://www.informaworld.com/smpp/content~content=a785040926~db=all |title=Authoritarianism, Religious Fundamentalism, Quest, and Prejudice| journal = [[International Journal for the Psychology of Religion]]| volume=2|issue=2| pages= 113–133 | doi = 10.1207/s15327582ijpr0202_5 | accessdate = 2011 |ref=harv}}</ref> Ovi argumenti, zajedno sa istorijskim događajima za koje se navodi da pokazuju opasnosti od religije, kao što su [[Krstaški ratovi]], [[džihad]], [[inkvizicija]], [[lov na veštice]] i teroristički napadi, koriste se kao odgovor na tvrdnje o korisnim efektima verovanja u religiju.<ref>{{cite web |last=Harris |first=Sam |authorlink=Sam Harris (author) |title=An Atheist Manifesto |url=http://www.truthdig.com/dig/print/200512_an_atheist_manifesto |accessdate=9. 4. 2011. |publisher=[[Truthdig]] |year=2005 |quote=In a world riven by ignorance, only the atheist refuses to deny the obvious: Religious faith promotes human violence to an astonishing degree. |archivedate=2011-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516191405/http://www.truthdig.com/dig/print/200512_an_atheist_manifesto |deadurl=yes }}</ref> Vernici kao kontraargumente navode da su [[državni ateizam|neki režimi koji su se zalagali za ateizam]], kao što je Sovjetska Rusija, takođe krivi za masovna ubistva.<ref name="John S. Feinberg, Paul D. Feinberg">{{Cite book|url = http://books.google.com/?id=Nl-f5SKq9mgC&pg=PA697&dq=Aleksandr+Solzhenitsyn+But+if+I+were+asked+today+to+formulate+as+concisely+as+possible+the+main+cause+of+the+ruinous+revolution+that+swallowed+up+some+60+million+of+our+people,+I+could+not+put+it+more+accurately+than+to+repeat:+'Men+have+forgotten+God;+that's+why#v=onepage&q&f=false|author=John S. Feinberg, Paul D. Feinberg|title =Ethics for a Brave New World|publisher =[[Stand To Reason]]|quote=Over a half century ago, while I was still a child, I recall hearing a number of old people offer the following explanation for the great disasters that had befallen Russia: 'Men have forgotten God; that's why all this has happened.' Since then I have spend well-nigh 50 years working on the history of our revolution; in the process I have read hundreds of books, collected hundreds of personal testimonies, and have already contributed eight volumes of my own toward the effort of clearing away the rubble left by that upheaval. But if I were asked today to formulate as concisely as possible the main cause of the ruinous revolution that swallowed up some 60 million of our people, I could not put it more accurately than to repeat: 'Men have forgotten God; that's why all this has happened.'|accessdate = 2007–10–18|isbn = 978-1-58134-712-8|date = 4. 11. 2010.}}</ref><ref name="Totalitarianism and Atheism">{{cite web|url = http://catholiceducation.org/articles/apologetics/ap0214.htm|title = Answering Atheist’s Arguments|publisher = Catholic Education Resource Center|first = Dinesh|last = D'Souza|authorlink = Dinesh D'Souza|accessdate = 9. 4. 2011.|archive-date = 2007-10-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20071014184253/http://catholiceducation.org/articles/apologetics/ap0214.htm|dead-url = yes}}</ref> == Broj ateista == [[Datoteka:Europe No Belief enhanced.png|thumb|Procenat ljudi u evropskim državama koji je rekao: „Ne verujem da postoji bilo kakav oblik duha, boga ili životne sile.“ (2005)<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf |title=ReportDGResearchSocialValuesEN2.PDF |format=PDF | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref>]] Teško je odrediti broj ateista u svetu. Osobe koje odgovaraju na ankete o veri mogu drugačije definisati ateizam ili praviti drugačije razlike između ateizma, nereligioznih verovanja i neteističkih religioznih i duhovnih verovanja.<ref>{{cite web |url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html#Nonreligious |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents, Section on accuracy of non-Religious Demographic Data |accessdate=9. 4. 2011. |archivedate=2008-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080615140203/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html#Nonreligious |deadurl=yes }}</ref> Hindus ateista bi mogao sebe da predstavi kao hindusa, iako je u isto vreme ateista.<ref>{{Cite book | last = Huxley| first = Andrew| title = Religion, law and tradition: comparative studies in religious law| publisher = Routledge| year = 2002| page = 120| url = http://books.google.com/?id=YsUMTA4MebwC| isbn = 978-0-7007-1689-0| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Istraživanje iz 2010. koje je objavljno u ''[[Enciklopedija Britanika|Enciklopediji Britanika]]'' pokazalo je da nereligiozne osobe čine oko 9,6% svetskog stanovništva, a ateisti 2,0%. Ove brojke ne ubrajaju one koji slede ateističke religije, kao što su neki budisti.<ref name="Britannica demographics">{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1731588/Religion-Year-In-Review-2010/298437/Worldwide-Adherents-of-All-Religions |title=Worldwide Adherents of All Religions by Six Continental Areas, Mid-2010 |publisher=Encyclopædia Britannica |year=2011 |accessdate = 25. 5. 2012.}}</ref> U anketi iz 2006. objavljenoj u ''[[Financial Times|Fajnenšl tajmsu]]'' daju se procenti za [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjene Države]] i pet evropskih država. Najmanji procenat ateizma je bio u SAD, samo 4%, dok se procenat ateizma u evropskim državama pokazao znatno višim: [[Italija]] (7%), [[Španija]] (11%), [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] (17%), [[Nemačka]] (20%) i [[Francuska]] (32%).<ref name="Harris">{{cite web |url=http://www.harrisinteractive.com/news/allnewsbydate.asp?NewsID=1131 |title=Religious Views and Beliefs Vary Greatly by Country, According to the Latest Financial Times/Harris Poll |publisher=Financial Times/Harris Interactive |date = 20. 12. 2006. | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref><ref name="abs"> {{cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Lookup/1301.0Feature+Article7012009%E2%80%9310 |title=Characteristics of the Population |publisher=Australian Bureau of Statistics |year=2006 | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Procenti u ovoj anketi za evropske države su slični onima u zvaničnom istraživanju [[Evropska unija|Evropske unije]], koje je pokazalo da 18% stanovništva EU ne veruje u nekog boga.<ref name="EU">{{Cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |title=Social values, Science and Technology |publisher=Directorate General Research, European Union |year=2005 |location= |pages=7–11 |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf |doi= |id= |isbn= |format=PDF | accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Druga istraživanja su procenila procenat ateista, agnostika i drugih nevernika u nekog boga na manje od 10% u [[Poljska|Poljskoj]], [[Rumunija|Rumuniji]], [[Kipar|Kipru]] i nekim drugim evropskim državama,<ref name="Martin2007b">{{Cite book|last=Zuckerman|first=Phil|editor=Martin, Michael T|title=The Cambridge companion to atheism|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England|isbn=0-521-84270-0|page=51|url=http://books.google.com/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA51| accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> i do 85% u [[Švedska|Švedskoj]], 80% u [[Danska|Danskoj]], 72% u [[Norveška|Norveškoj]] i 60% u [[Finska|Finskoj]].<ref name="Martin2007">{{Cite book|last=Zuckerman|first=Phil|editor=Martin, Michael T|title=The Cambridge companion to atheism|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England|isbn=0-521-84270-0|page=56|url=http://books.google.com/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA56|accessdate = 9. 4. 2011.}}</ref> Prema [[Australijski statistički biro|Australijskom statističkom birou]], 19% [[Australija]]naca nema religiju, a u ovu kategoriju su uključeni i ateisti.<ref name="abs"/> Između 64% i 65% [[Japan]]aca su ateisti, agnostici ili ne veruju u boga.<ref name="Martin2007"/> [[Datoteka:Irreligion map.png|thumb|400px|left|Odnos ateista i agnostika u svetu.]] Međunarodno istraživanje je pokazalo pozitivnu korelaciju između nivoa obrazovanja i neverovanja u neko božanstvo,<ref name="Zuckerman"/> a istraživanje Evropske unije je pokazalo pozitivnu korelaciju između ranog napuštanja škole i verovanja u nekog boga.<ref name="EU"/> U članku objavljenom u časopisu ''[[Nejčer]]'' 1998. godine, spomenuto je istraživanje koje je sugerisalo da je verovanje u ličnog boga ili zagrobni život na najnižem nivou ikada među članovima američke [[Nacionalna akademija nauka|Nacionalne akademije nauka]], gde je 7,0% verovalo u boga u poređenju sa 85% ukupnog stanovništva SAD.<ref>{{cite journal |title=Correspondence: Leading scientists still reject God |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-07-23_394_6691/page/312 |last=Larson |first=Edward J. |coauthors=Larry Witham |year=1998 |journal=Nature |volume=394 |issue=6691 |pages=313–4 |doi=10.1038/28478 |pmid=9690462 |ref=harv}} Available at [http://www.stephenjaygould.org/ctrl/news/file002.html StephenJayGould.org], Stephen Jay Gould archive. Retrieved on 2006-12-17</ref> Nasuprot tome, u članku koji je objavio Univerzitet u Čikagu koji je razmatrao gore navedeno istraživanje, objavljeno je da je 76% lekara verovalo u boga, što je više od 7% među naučnicima, ali manje od 85% među ukupnim stanovništvom.<ref name="Physicians">{{cite web|url = http://chronicle.uchicago.edu/050714/doctorsfaith.shtml|title =Survey on physicians’ religious beliefs shows majority faithful|publisher = [[The University of Chicago]]|quote=|accessdate=2011–04-08}}</ref> Iste godine, Frenk Selovej sa [[Masačusetski tehnološki institut|Masačusetskog tehnološkog instituta]] i [[Majkl Šermer]] sa [[Kalifornijski državni univerzitet|Kalifornijskog državnog univerziteta]] su sproveli anketu prema kojoj je u odabranom uzorku odraslih visokoobrazovanih osoba (12% osoba je imalo [[doktor nauka|doktorat]], a 62% su imali završeni fakultet) 64% verovalo u boga, te je postojala veza koja je pokazivala da verska ubeđenja opadaju sa višim nivoom obrazovanja.<ref>{{Cite book |last=Shermer |first=Michael |authorlink=Michael Shermer |coauthors= |title=How We Believe: Science, Skepticism, and the Search for God |publisher=William H Freeman |year=1999 |location=New York |pages=pp76–79 |url= |doi= |isbn=0-7167-3561-X}}</ref> Inverzna [[korelacija]] između religioznosti i inteligencije/obrazovanosti je pronađena u 39 istraživanja sprovedenih između 1927. i 2002.<ref>According to Dawkins (2006), p. 103. Dawkins cites Bell, Paul. "Would you believe it?" ''Mensa Magazine'', UK Edition, Feb. 2002, pp. 12–13. Analyzing 43 studies carried out since 1927, Bell found that all but four reported such a connection, and he concluded that "the higher one's intelligence or education level, the less one is likely to be religious or hold 'beliefs' of any kind." </ref> Ovi nalazi se uglavnom podudaraju sa [[meta-analiza|meta-analizom]] koju je 1958. sproveo profesor Majkl Argajl sa [[univerzitet u Oksfordu|univerziteta Oksford]]. On je analizirao sedam istraživanja koja su istraživala korelaciju između stava prema religiji i [[količnik inteligencije|izmerene inteligencije]] među đacima i studentima iz SAD. Iako je utvrđena jasna negativna korelacija, ova analiza nije otkrila uzrok, ali je napomenuto da su život u autoritativnoj porodici i društveni položaj mogli uticati.<ref>{{Cite book |last=Argyle |first=Michael |authorlink=Michael Argyle (psychologist) |coauthors= |title=Religious Behaviour |publisher=Routledge and Kegan Paul |year=1958 |location=London |pages=[https://archive.org/details/religiousbehavio0000argy/page/93 93]–96 |url=https://archive.org/details/religiousbehavio0000argy|doi= |isbn=0-415-17589-5}}</ref> === Diskriminacija ateista === [[Datoteka:Discrimination against atheists.png|mini|desno|350px|Države i teritorije u kojima su ateisti diskriminisani: {{legend|red|Ateisti se mogu suočiti sa smrtnom kaznom}}{{legend|yellow|Ateisti se mogu suočiti sa zatvorskom kaznom}}{{legend|blue|Ateisti imaju manje prava po zakonima}}]] Diskriminacija ateista obuhvata progone i diskriminaciju sa kojom se suočavaju ateisti i oni za koje se sumnja da su ateisti u prošlosti i sadašnjosti. Zbog različitih istorijskih i kulturnih definicija ateizma, oni koji su diskriminisani možda ne mogu da se smatraju pravim ateistima po današnjim standardima. U ustavnim demokratijama, pravna diskriminacija ateista nije česta, ali neki ateisti i ateističke grupe, pogotovu one u Sjedinjenim Državama, protestuju protiv zakona, pravila i institucija koje smatraju diskriminatornim. Prema ustavu [[Iran]]a, [[Predsjednik Irana|predsednikom države]] može da postane isključivo vernik<ref>{{Cite book|author=Skupština stručnjaka|title=Ustav Islamske Republike Iran|publisher=Alhoda|location=Teheran|year=2011.|isbn=978-694-439-485-0}}</ref>. U nekim drugim islamskim zemljama, ateisti mogu da se suoče sa zatvorskom ili čak sa [[smrtna kazna|smrtnom kaznom]] u slučaju [[apostasija|apostasije]]. == Veze == * [[Agnosticizam]] * [[Apostasija]] * [[Empirizam]] * [[Sekularizam]] * [[Tabula rasa]] * [[Kritika religije]] * [[Filozofija religije]] * [[Kritika hrišćanstva]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|30em}} * {{Cite book|url = http://books.google.com/?id=VgMB9-tMSMoC&pg=PA85&dq=has+truth+only+if+God+is+truth%E2%80%93it+stands+of+falls+with+faith+in+God#v=onepage&q=has%20truth%20only%20if%20God%20is%20truth%E2%80%93it%20stands%20of%20falls%20with%20faith%20in%20God&f=false|title = Victorian Subjects|publisher = [[Duke University Press]]|quote = Like other mid-nineteenth-century writers, George Eliot was not fully aware of the implications of her humanism, and, as Nietzsche saw, attempted the difficult task of upholding the Christian morality of altruism without faith in the Christian God.|accessdate = 9. 4. 2011.|isbn = 978-0-8223-1110-2|year = 1991|ref = harv}} * {{Cite book|url = http://books.google.com/?id=g8bHRrVu3SsC&pg=PA392&dq=there+is+no+God+there+is+no+morality+Nietzsche#v=onepage&q=there%20is%20no%20God%20there%20is%20no%20morality%20Nietzsche&f=false|title = The Blackwell Companion to Natural Theology|publisher = [[Wiley-Blackwell]]|quote = Morality "has truth only if God is truth–it stands or falls with faith in God" (Nietzche 1968, p. 70). The moral argument for the existence of God essentially takes Nietzche's assertion as one of its premises: if there is no God, then "there are altogether no moral facts."|accessdate = 9. 4. 2011.|isbn = 978-1-4051-7657-6|year = 2009|ref = harv}} * {{Cite book |last=Altizer |first=Thomas J. J. |authorlink=Thomas J. J. Altizer |title=The Gospel of Christian Atheism |url=http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=523 |year=1967 |publisher=London: Collins |pages=102–103 |accessdate=9. 4. 2011. |ref=harv |archivedate=2006-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060929171840/http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=523 |deadurl=yes |access-date=2011-08-24 |archive-date=2006-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929171840/http://www.religion-online.org/showbook.asp?title=523 |url-status=dead }} * {{Cite book|last=Stein|first=Gordon|title=An Anthology of Atheism and Rationalism|url=http://books.google.com/books?id=w4_XAAAAMAAJ|year=1980|publisher=Prometheus Books|isbn=978-0-87975-136-4|ref=harv}} * {{Cite book |title=[[Oxford English Dictionary|The Oxford English Dictionary]] |edition=Second |year=1989 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=0-19-861186-2 |author=prep. by J. A. Simpson ...|ref=harv}} * {{Cite book |others=Translated from French by [[Arthur Golding]] & [[Philip Sidney]] |authorlink=Philippe de Mornay |first=Philippe |last=de Mornay |title=A Woorke Concerning the Trewnesse of the Christian Religion: Against Atheists, Epicures, Paynims, Iewes, Mahumetists, and other infidels |publisher=London |year=1587 |pages=xx. 310 |trans-title=De la vérite de la religion chréstienne (1581) |quote=Athisme, that is to say, vtter godlesnes.|ref=harv}} * {{Cite book |last=Golding |first=Arthur |authorlink=Arthur Golding |title=The Psalmes of David and others, with [[Žan Kalvin|J. Calvin]]'s commentaries |year=1571 |pages=Ep. Ded. 3 |quote=The Atheistes which say..there is no God.|ref=harv}} * {{Cite book |last=Hanmer |first=Meredith |authorlink=Meredith Hanmer|title=The auncient ecclesiasticall histories of the first six hundred years after Christ, written by Eusebius, Socrates, and Evagrius |publisher=London |year=1577 |page=63 |oclc=55193813 |quote=The opinion which they conceaue of you, to be Atheists, or godlesse men.|ref=harv}} * {{Cite book|last=Baggini|first=Julian|authorlink=Julian Baggini|title=Atheism: A Very Short Introduction|url=http://books.google.com/books?id=N2LkoqtWx_EC|year=2003|publisher=Oxford: Oxford University Press|isbn=0-19-280424-3|ref=harv}} * {{Cite book|editor-last=Martin|editor-first=Michael|editor-link=Michael Martin (philosopher)|title=The Cambridge Companion to Atheism|url=http://books.google.ca/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA8#v=onepage&q&f=true|publisher=Cambridge: Cambridge University Press|year=2007|isbn=0-521-60367-6|accessdate=9. 4. 2011.|ref=harv}} * {{Cite book|last=Smith|first=George H.|authorlink=George H. Smith|title=Atheism: The Case Against God|url=https://archive.org/details/atheismcaseagain0000smit_c3p0|year=1979|location=Buffalo, New York|publisher=Prometheus Books|isbn=0-87975-124-X|ref=harv}} * {{Cite book|title=God: The Failed Hypothesis—How Science Shows That God Does Not Exist|url=https://archive.org/details/godfailedhypothe0000sten|publisher=Prometheus Books|location=Amherst, New York|year=2007|isbn=978-1-59102-652-5|first=Victor J.|last=Stenger|authorlink=Victor J. Stenger|ref=harv}} * {{Cite book|last=Zdybicka|first=Zofia J.|year=2005|contribution=Atheism|url=http://ptta.pl/pef|contribution-url=http://ptta.pl/pef/haslaen/a/atheism.pdf|editor-first=Andrzej|editor-last=Maryniarczyk|title=Universal Encyclopedia of Philosophy|volume=1|publisher=Polish Thomas Aquinas Association|postscript=<!--None-->|accessdate=9. 4. 2011.|ref=harv|archive-date=2021-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312032653/http://ptta.pl/pef/}} * {{Cite book|last= Solmsen|first= Friedrich|authorlink= Friedrich Solmsen|title= Plato's Theology|year= 1942|url= http://books.google.com/books?vid=0blEqYn0npw5h4r_qPHc_fk&id=rLASAAAAIAAJ&pgis=1|publisher= Cornell University Press|location= |id= |ref= harv}} * {{Cite book|last= Maycock|first= A. L.|authorlink= |coauthors= Ronald Knox|title= Inquisition from Its Establishment to the Great Schism: An Introductory Study|year= |url= http://books.google.com/books?id=DmL8CljbqDwC|publisher= |location= |isbn= 0-7661-7290-2|ref= harv}} {{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book |title=Oxford English Dictionary |edition=2nd |year=1989 |ref=harv}} * {{Cite book |last=Kedar |first=Nath Tiwari |year=1997 |title=Comparative Religion |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |isbn=81-208-0293-4 |page=50|ref=harv}} * {{Cite book |last=Drachmann |first=A. B. |title=Atheism in Pagan Antiquity |url=http://books.google.com/?id=cguq-yNii_QC&dq=Atheism+in+Pagan+Antiquity&printsec=frontcover&q= |publisher=Chicago: Ares Publishers |year=1977 ("an unchanged reprint of the 1922 edition") |isbn=0-89005-201-8 |ref=harv }} * {{Cite book |series=English recusant literature, 1558–1640 |volume=203 |title=A Replie to Mr Calfhills Blasphemous Answer Made Against the Treatise of the Cross |page=51 |first=John |last=Martiall |authorlink=John Marshall (priest) |location=Louvain |year=1566 |url=http://books.google.com/books?id=20snAQAAIAAJ&q=%22to%20entre#v=snippet&q=atheist&f=false |accessdate=9. 4. 2011. |ref=harv }} * {{Cite book |last=Hanmer |first=Meredith |authorlink=Meredith Hanmer|title=The auncient ecclesiasticall histories of the first six hundred years after Christ, written by Eusebius, Socrates, and Evagrius |publisher=London |year=1577 |page=63 |oclc=55193813 | ref = harv}} * {{Cite book |last=Martin |first=Edward |authorlink= |title=His opinion concerning the difference between the Church of England and Geneva [etc.] |publisher=London |year=1662 |chapter=Five Letters |page=45 | ref = harv}} * {{Cite book |last=Armstrong |first=Karen |authorlink=Karen Armstrong |title=A History of God |url=https://archive.org/details/historyofgod00unse |year=1999 |publisher=London: Vintage |isbn=0-09-927367-5 |ref=harv }} * {{Cite book |url=http://books.google.ca/books?id=gW-gAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=vergil+english+history&hl=en&ei=Ptg_Ta22BZL2swPzuYCeCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=Godd%20would%20not&f=false |year=c1534 |first=Polydore |last=Vergil |title=English history |ref=harv }} * {{Cite book |url=http://books.google.com/books?id=CFBGAAAAYAAJ&pg=PT255&dq=deism&hl=en&ei=Yq50TcHSNIH4swOAltHHCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&q=deism&f=false |title=An universal etymological English dictionary |first=Nathan |last=Bailey |year=1675 |ref=harv }} * {{Cite book |first=Thomas C. |last=Brickhouse |coauthors=Nicholas D. Smith |title=Routledge Philosophy Guidebook to Plato and the Trial of Socrates |url=https://archive.org/details/routledgephiloso0000bric |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=0-415-15681-5 |ref=harv }} * {{Cite book |last=d'Holbach |first=P. H. T. |authorlink=Baron d'Holbach |title=The System of Nature |url=http://fulltextarchive.com/page/The-System-of-Nature-Vol-21/ |accessdate=7. 4. 2011. |year=1770 |volume=2 |ref=harv |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030211033/http://www.fulltextarchive.com/page/The-System-of-Nature-Vol-21/ |archive-date=2013-10-30 |access-date=2011-08-24 |url-status=dead }} * {{Cite book|title=The New Atheism|year=2009|url=https://archive.org/details/newatheismtaking0000sten|4=The New Atheism: Taking a Stand for Science and Reason|first=Victor J|last=Stenger|isbn=1-59102-751-9|ref=harv}} * {{Cite book |last=Flew |first=Antony |authorlink=Antony Flew |title=The Presumption of Atheism, and other Philosophical Essays on God, Freedom, and Immortality |url=https://archive.org/details/presumptionofath0000flew_e4d9 |location=New York |publisher=Barnes and Noble |year=1976 |pages=14ff |ref=harv }} * {{Cite book|last=Dawkins|first=Richard|authorlink=Richard Dawkins|title=The God Delusion|url=https://archive.org/details/goddelusion0000dawk|year=2006|publisher=Houghton Mifflin Co|isbn=0-618-68000-4|page=[https://archive.org/details/goddelusion0000dawk/page/50 50]|ref=harv}} * {{Cite book |url=http://books.google.com/?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Feminism+and+Atheism%22&q=%22Feminism%20and%20Atheism%22 |last=Overall |first=Christine |title=Feminism and Atheism |isbn=978-0-521-84270-9 |year=2007 |accessdate=9. 4. 2011. }} in {{harvnb|Martin|2007|pp=233–246| ref = harv}} * {{Cite book |last=d'Holbach |first=P. H. T. |authorlink=Baron d'Holbach |title=Good Sense |url=http://www.gutenberg.org/ebooks/7319 |year=1772 |accessdate=7. 4. 2011. |ref=harv }} * {{Cite book |last=Rao |first=Goparaju |authorlink=Goparaju Ramachandra Rao |title=Positive Atheism |publisher=Atheist Centre, Patamata, Vijayawada, India |year=1972 |location=Vijayawada, India| ref = harv}} * {{Cite book|url = http://books.google.com/?id=19ccmx1W58IC&pg=PA16&dq=has+truth+only+if+God+is+truth%E2%80%93it+stands+or+falls+with+faith+in+God#v=onepage&q=has%20truth%20only%20if%20God%20is%20truth%E2%80%93it%20stands%20or%20falls%20with%20faith%20in%20God&f=false|title = Human Rights, Virtue, and the Common Good|publisher = [[Rowman & Littlefield]]|ref = harv}} * {{Cite book|url =http://books.google.com/?id=Nl-f5SKq9mgC&pg=PA697&dq=Aleksandr+Solzhenitsyn+But+if+I+were+asked+today+to+formulate+as+concisely+as+possible+the+main+cause+of+the+ruinous+revolution+that+swallowed+up+some+60+million+of+our+people,+I+could+not+put+it+more+accurately+than+to+repeat:+'Men+have+forgotten+God;+that's+why#v=onepage&q&f=false|author =John S. Feinberg, Paul D. Feinberg|title =Ethics for a Brave New World|publisher =[[Stand To Reason]]|ref =harv}} * {{Cite book|last=Zuckerman|first=Phil|editor=Martin, Michael T|title=The Cambridge companion to atheism|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England|isbn=0-521-84270-0|page=51|url=http://books.google.com/books?id=tAeFipOVx4MC&pg=PA51|accessdate=9. 4. 2011.|ref=harv}} * {{Cite book|last=Shermer|first=Michael|authorlink=Michael Shermer|title=How We Believe: Science, Skepticism, and the Search for God|publisher=William H Freeman|year=1999|location=New York|pages=pp76–79|url= |doi=|isbn=0-7167-3561-X|ref=harv}} * {{Cite book |first=Anthony |last=Kenny |authorlink=Anthony Kenny |title=What I believe |url=https://archive.org/details/whatibelieve0000kenn |chapter=Why I Am Not an Atheist |publisher=Continuum |isbn=0-8264-8971-0 |year=2006 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Cudworth |first=Ralph |authorlink=Ralph Cudworth |title=The True Intellectual System of the Universe: the first part, wherein all the reason and philosophy of atheism is confuted and its impossibility demonstrated |url=https://archive.org/details/bub_gb_HKbl4NOjBr8C |year=1678 |ref=harv }} * {{Cite book |last=Winston |first=Robert (Ed.) |title=Human |url=https://archive.org/details/human0000unse_n1j1 |publisher=New York: DK Publishing, Inc |year=2004 |isbn=0-7566-1901-7 |page=[https://archive.org/details/human0000unse_n1j1/page/299 299] |ref=harv}} * {{Cite book |title=Principia Ethica |url=http://fair-use.org/g-e-moore/principia-ethica/s.13 |year=1903 |first=G. E. |last=Moore |authorlink=G. E. Moore |accessdate=9. 4. 2011. |ref=harv }} * {{Cite book|last=|first=|authorlink=|title=Social values, Science and Technology|publisher=Directorate General Research, European Union|year=2005|location=|pages=7–11|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf|doi=|id=|isbn=|format=PDF|accessdate=9. 4. 2011.|ref=harv}} * {{Cite book|last=Argyle|first=Michael|authorlink=Michael Argyle (psychologist)|title=Religious Behaviour|publisher=Routledge and Kegan Paul|year=1958|location=London|pages=[https://archive.org/details/religiousbehavio0000argy/page/93 93]–96|url=https://archive.org/details/religiousbehavio0000argy|doi=|isbn=0-415-17589-5|ref=harv}} * {{Cite book|last=Walters|first=Kerry|authorlink=|title=Atheism: A Guide for the Perplexed|url=http://books.google.rs/books?id=eHOtkVFCKscC&dq|year=2010|publisher=Continuum|isbn=9780826424938|ref=harv}} * {{Cite book|last=Ledewitz|first=Bruce|authorlink=|title=Church, State, and the Crisis in American Secularism|url=http://books.google.rs/books?id=7xgPUVgEaLoC&dq=atheism+3.0&hl=sr&source=gbs_navlinks_s|year=2011|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253001368|ref=harv}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Atheism}} * [http://www.ateisti.com Ateisti Srbije] * [http://ateizam.org/ Portal za ateiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110901232849/http://www.ateizam.org/ |date=2011-09-01 }} * [http://www.velikiprasak.com/ Veliki Prasak, časopis Ateista Srbije] * [http://www.mudremisli.com/2010/04/ateizam/ Ateizam (mudre misli)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110921130706/http://www.mudremisli.com/2010/04/ateizam/ |date=2011-09-21 }} * [http://pescanik.info/arhiva/books/ostale_knjige/BOG%20NIJE%20VELIKI/hicens.pdf Kristofer Hičens: Bog nije veliki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230417223106/http://pescanik.info/arhiva/books/ostale_knjige/BOG%20NIJE%20VELIKI/hicens.pdf |date=2023-04-17 }} * [http://pescanik.info/content/view/2149/164/ Bertrand Rasel, Zašto nisam hrišćanin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120917113818/http://pescanik.info/content/view/2149/164/ |date=2012-09-17 }} * [http://pescanik.info/content/view/2149/164/ Simon Critchley, Vera nevernika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120917113818/http://pescanik.info/content/view/2149/164/ |date=2012-09-17 }} {{Ireligioznost}} {{Teološka misao}} {{Religijske teme}} {{filozofija-navigacija}} {{Izabran}} [[Kategorija:Ateizam| ]] [[Kategorija:Kritika religije]] [[Kategorija:Filozofija religije]] [[Kategorija:Filozofske škole i tradicije]] [[Kategorija:Sekularizam]] jt46w4db6p2e6vv8y3xrt82dsvlsnr6 0 2838 42714701 42675419 2026-10-30T06:00:16Z ~2026-57708-36 406703 42714701 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vojna jedinica |naziv_jedinice= <span style="font-size: medium;">'''13. SS oružana gorska divizija "Handžar"''' |zemlja = {{flag|Njemačka|Nazi}} |dio= '''[[Vafen-SS|SS trupa]]''' ({{jez-nem|Wafen SS}}) |slika= [[Datoteka:13rd SS Division Logo.svg|200px]] |o slici= |datumi= [[9. mart]] [[1943]]. - [[8. maj]] [[1945]]. |mesto= [[Francuska]] |komandna_struktura={{komandna struktura| ime=13. SS oružana brdska divizija Handžar |datum=1943-45 |podređene= *27. SS brdski lovački puk (3. hrvatski) *28. SS brdski lovački puk (4. hrvatski) *13. SS brdski lovački artiljerijski puk *13. SS izviđački bataljon *13. SS bataljon oklopnih lovaca *13. SS divizion flakova *13. SS inženjerijski bataljon }} |veličina= 21.000 vojnika i oficira |znameniti_komandanti={{ubl|SS-štandartenfirer [[Herbert von Obwurzer]]; [[9. mart]] [[1943]] - [[9. avgust]] [[1943]].)|SS-oberfirer [[Karl-Gustav Sauberzweig]]; [[9. avgust]] [[1943]] - [[19. jun]] [[1944]])|SS-oberfirer [[Desiderius Hampel]]; [[19. jun]] [[1944]] - [[8. maj]] [[1945]])}} |oficir2= |oficir3= |oficir4= |bitke=[[Operacija Wegweiser]]<br />[[Operacija Sava]] ([[pokolj u Rači]])<br />[[Operacija severoistočna Bosna marta 1944.]]<br />[[Operacija Osterei]]<br />[[Operacija Maibaum]]<br />[[Operacija Hakflajš]]<br />[[Operacija Majbaum]]<br />[[Operacija Kornblume]]<br />[[Operacija Roze]]<br />[[Operacija Fliegenfänger]]<br />[[Operacija Rezlajn]]<br />[[Operacija Ribecal]]}} '''13. oružana brdska divizija SS-a Handžar''' (njem. ''13. Waffen-Gebirgs-Division der SS Handschar''), skraćeno '''Handžar divizija''', bila je [[divizija]] [[Njemačka|njemačkog]] [[Schutzstaffel|Waffen SS]]-a formirana uglavnom od [[muslimani (religija)|muslimana]] iz [[NDH]]. Nazvana je "[[Handžar]]" prema tradicionalnom oružju te regije.<ref name="Malcolm">[http://utickibosnjaci.com/video/media/document/393.pdf Povijest Bosne - Noel Malcolm]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bila je poznata i kao '''1. hrvatska''' (''kroatische Nr. 1'') jer je prikupljena sa područja [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]]. Načelo stvaranja SS divizija od "dobrovoljaca" okupiranih zemalja bilo je provjerena njemačka praksa, odnosno takve divizije su postojale u Francuskoj, Belgiji, Nizozemskoj i Danskoj.<ref name="Malcolm" /> Na području Jugoslavije su postojale i SS-jedinice sastavljene od kosovskih Albanaca ([[albanische Nr. 1]]) i [[Jugoslavija|jugoslovenskih]] [[folksdojčeri|folksdojčera]] ([[Princ Eugen-divizija]]). Handžar-divizija je nastala [[1943]]. godine nakon [[Pokolj muslimana Pljevalja, Čajniča i Foče|pokolja u istočnoj Bosni]] počinjenih od strane [[četnici|četnika]], nakon čega su muslimani od njemačkih vlasti tražili oružje ili zaštitu. Osnovna namjena jedinice je prvobitno trebala biti zaštita domova i obitelji, ali taj dogovor nije ispoštovan, već su poslati van zemlje. ''Prva Hrvatska'' je poznata kao jedina jedinica SS-a koja je digla pobunu protiv Nijemaca i nacističkog režima nakon što je poslana u Francusku. Tom prilikom je ubijeno osam njemačkih [[časnik]]a. Oni koji su pobjegli pokušali su se pridružiti [[Francuski pokret otpora|francuskom pokretu otpora]], ali su ubrzo uhvaćeni i pogubljeni.<ref name="Stephen Schwartz: The Jews, the Serbs, and the Truth">{{cite web|url=http://www.frontpagemag.com/Articles/ReadArticle.asp?ID=17416|title=Stephen Schwartz: The Jews, the Serbs, and the Truth|3=}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Handžar divizija spada među najneobičnije, ali ujedno i najkontroveznije vojne formacije koje su djelovale na prostorima Bosne i Hercegovine tijekom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. U proteklih pola stoljeća uz ovu vojnu jedinicu vezao se pridjev "zloglasna", najčešće u srpskoj literaturi, te su joj na teret stavljani [[ratni zločin]]i odnosno kršenja zakona i običaja rata. == Regrutacija u Bosni == [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 146-1978-070-04A, Amin al Husseini bei bosnischen SS-Freiwilligen.jpg|mini|210p|Veliki muftija Jerusalimski [[Mohammed Amin al-Husseini]] obilazi jedinice 13. SS divizije sastavljene od bosanskih muslimana ]] [[Novačenje]] je započelo u travnju [[1943]]., a Nijemci su iskoristili boravak u Sarajevu pronjemackog Velikog muftije iz Jeruzalema da pozove muslimansko svecenstvo na suradnju u tom poslu. Veliki muftija [[Mohammed Amin al-Husseini]] je bio poznat po svojoj silnoj mržnji na Britance. Nakon Balfourove deklaracije o Palestini 1917. godine pozvao je Arape da osnuju arapskomuslimansko-njemački savez protiv britanske politike. Neki od bosanskih muftija i imama pomogli su novačenje, a svaka jedinica u diviziji dobila je mladog muftiju za duhovnoga savjetnika; časnici su gotovo svi bili Nijemci, a u čitavoj je divizi bilo osam muslimanskih časnika.<ref>Redžic, ''Muslimansko autonomaštvo'', str. 87, 119-120, 155, 189, u fusnoti.</ref> Do kraja travnja unovačeno je 12 000 mladića, a divizija je na kraju imala 21 000 boraca. Novačenje je većinom bilo dobrovoljno, ali su mnogi regruti imali prilicno pogrešnu predodžbu o svrsi same divizije.<ref>Redžic, Muslimansko autonomaštvo, str. 89.</ref><ref>Sundhaussen, "Zur Geschichte der Waffen-SS in Kroatien", str. 193.</ref> Bosanski muslimani su bili razočarani jer su povjerovali da će ta divizija braniti njihove gradove i sela, a umjesto toga su u ljeto 1943. upućeni na dugotrajnu izobrazbu u Njemačku i Francusku. Mnogi od njih su poslani da se pridruže hrvatskim inženjercima u centru za izobrazbu u [[Villefranche-de-Rouergue]], nedaleko od [[Toulouse]]a.<ref name="Malcolm"/> == Pobuna u Francuskoj == {{main|Pobuna u Villefrancheu}} U [[Villefranche-de-Rouergue]] su, u noći 17. rujna, pod vodstvom muslimana [[Ferid Džanić|Ferida Džanića]] i Hrvata [[Božo Jelenek|Bože Jeleneka]] regruti pohvatali svoje njemačke oficire, na brzinu ih osudili na [[smrt]] i strijeljali. Namjeravali su pobjeći i pridružiti se francuskom pokretu otpora, ali je jedan časnik digao uzbunu pa su ih napale njemacke postrojbe. Jelenek im je umaknuo, ali su petnaestorica pobunjenika poginula, a još je 141 ubijen u kasnijoj operaciji čišcenja terena. Obljetnica ove pobune slavi se i dan-danas u Villefranche-de-Rouergueu pod nazivom ''La révolte des Croates'' ("Pobuna Hrvata"). == Povratak u Bosnu == [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 146-1973-116-11, Waffen-SS, 13. Gebirgs-Div. "Handschar".jpg|mini|desno|Pripadnici 13. SS divizije Handžar]] Pošto je "Handžar divizija" upućena na daljnju izobrazbu u još dalje mjesto u Šleskoj, u Bosni je nezadovoljstvo sve više raslo. Mnogi su muslimani počeli osnivati lokalne obrambene jedinice poznate pod nazivom "[[Zeleni kadar]]". Ta je organizacija imala svoga političkog vodu, profesora Nešada Topčića, koji se zalagao za autonomiju Bosne i Hercegovine. Slicno je poduzeo i stariji clan Islamskog vijeca u Sarajevu Muhamed Pandža, koji je u studenom 1943. pozvao muslimane da zbace ustaški jaram i osnuju autonomnu bosansku državu s jednakim pravima za sve gradane, bez obzira na vjersku pripadnost. Vijest o njegovu apelu snažno je odjeknula u Handžar diviziji jer je on bio jedan od predvodnika kampanje za novacenje muslimana.<ref>Redžic, Muslimansko autonomaštvo, str. 140, 147, 177-178.</ref> Istodobno su, međutim, muslimani sve više stupali u partizanske redove, privuceni stvaranjem "[[Šesnaesta muslimanska brigada|Šesnaeste muslimanske brigade]]", u rujnu 1943.<ref>Purivatra, Nacionalni i politicki razvitak, str. 114.</ref> Nakon višekratnih zahtjeva za povratak Handžar divizije, [[Hitler]] ju je najposlije vratio u Bosnu u ožujku 1944. radi operacija za "održavanje mira". Razmještena je po sjevernoj i istočnoj Bosni ([[Tuzla]], [[Gradačac]], [[Brčko]], [[Bijeljina]] i [[Zvornik]]), gdje je u proljeće i ljeto iste godine izvršila niz okrutnih odmazdi - ubojstava i drugih zločina - nad srpskim pučanstvom.<ref>Redžic, Muslimansko autonomaštvo, str. 166-167, 183.</ref> Iako je prema izvješćima njemačkih zapovjednika divizija zabilježila niz uspjeha u borbama s partizanima u istočnoj Bosni, pri čemu je zabilježena i dobra suradnja s [[JVUO|četničkim]] formacijama, od ljeta se bilježi stalno osipanje ljudstva i prelaženje u partizanske redove. Dijelom i zbog toga je divizija povučena iz Bosne u Hrvatsku. Tamo je u mjestu [[Cerna]] kraj Vinkovaca 21. listopada - dan nakon vijesti o [[Beogradska operacija|padu Beograda u partizanske ruke]] - divizijski imam [[Abdulah Muhasilović]] podigao pobunu i sa 100 sljedbenika samovoljno otišao u Bosnu, gdje se predao partizanima. Do studenog je divizija - u kojoj su na početku godine 95 % ljudstva činili ne-Nijemci bila sastavljena od 50 % Nijemaca. Povučena je u [[Mađarska|Mađarsku]] gdje se borila protiv [[Crvena armija|Crvene armije]]; kraj rata je dočekala u [[Austrija|Austriji]] gdje se 15. svibnja predala [[UK|Britancima]]. Ljudstvo joj je poslano u zarobljenički logor u [[Rimini]]ju; odatle se najveći dio vratio u domovinu, dok je dio, uglavnom časnika, izručen jugoslavenskim vlastima te osuđen na smrt ili dugogodišnje zatvorske kazne. == Zločini == {{main|Pokolj u Rači}} Prema raspoloživoj sačuvanoj dokumentaciji, 13. SS „Handžar“ divizija je za period od marta meseca do oktobra [[1944]]. godine izvršila velik broj posebno svirepih zločina u [[Srem]]u<ref>[https://www.znaci.org/00001/3_3_1.htm Basil Davidson: PARTISAN PICTURE, Bedford Books, London 1946 (THE ART OF INFILTRATION)]</ref>, te u severoistočnom delu [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. O tome pred narodnim sudom [[1945]]. godine svedoči [[Matias Franja]], komandant 28. puka te divizije, a kasnije član divizijskog štaba. U svom iskazu (govoreći o jednoj akciji) kaže: {{izdvojeni citat|„U ovom maršu ovi su ljudi klali sve na što su nailazili, a što nije nosilo [[fes]]. Bilo je slučajeva da je oficir koji je bio na čelu kolone video kako ljudi rade na njivi. Kad se docnije okrenuo, mogao je videti da ti ljudi koji su maločas radili na njivi više nisu bili živi. Albanci, čim bi primetili, jednostavno bi izlazili iz kolone i klali ih.“ <ref>Šire izvode o zločinima ove jedinice videti: [[Vladimir Dedijer]]: „Novi prilozi za biografiju Josipa Broza Tita“ (str. 1219 – 1227).</ref>}} U periodu od šest meseci na području [[Brčko]]g, [[bijeljina|Bijeljine]], [[Zvornik]]a, [[Opština Ugljevik|Ugljevika]], [[šekovići|Šekovića]], [[vlasenica|Vlasenice]], [[gradačac|Gradačca]], [[Šamac|Bosanskog Šamca]], [[Lopare|Lopara]], [[Tuzla|Tuzle]], [[Lukavac|Lukavca]] i [[Opština Kladanj|Kladnja]] pobijeno je najmanje 1.803 lica, s tim da je na području [[Šid]]a, [[Sremska Rača|Sremske Rače]] i [[vinkovci|Vinkovaca]] stradalo preko 700 civila. U bestijalnosti, pripadnici ove jedinice posebno su se istakli u masakriranju ranjenih, zarobljenih partizana. Ubijali su starce, žene i decu, te odrasle muškarce. Naročito su svirepi bili prema mladim ženama, koje su silovali do nesvesti, zatim ih masakrirali rezanjem delova tijela (dojki i polnih organa) i na zverski način ubili. Svedočeći o zločinima pripadnika ove jedinice u Loparskom srezu, jedan zarobljenik daje iskaz: {{izdvojeni citat|„Nakon ubistva partizana iz baze trupe 13. SS divizije pohapsile su 218 lica, što ljudi, što žena i izvestan broj dece a svi stanovnici sela [[Jablanica (Čajetina)|Jablanice]] (oko 70), [[Mačkovci|Mačkovaca]] (33), [[Tobut]]a (4), sela [[Vukosavci (Lopare)|Vukosavci]] i [[lopare|Lopara]] (23). Ista lica su pohapšena kao Srbi a uz to i kao meštani partizanskih sela. Tako pohvatana grupa ljudi je dovedena u Lopare, jedan deo je zatvoren u prostorije kafane Milana Žarkića, a jedan deo je držan pred kafanom. Kad je pala noć, a to je bilo tačno na treći dan pravoslavnog [[Uskrs|Vaskrsa]] [[1944]]. godine, nekako oko 9 sati uveče, započela je krvava klanica nedužnih ljudi. Kako su svi pohapšeni bili vezani žicom na rukama iza leđa, to su [[SS]]-ovci uzimali jednog po jednog i stavljali mu omču oko vrata i podizali na jednu granu, na lipu. Pošto su žrtvu dvojica obesili, nekoliko njih su je mlatili po prsima gvozdenim šipkama i štanglama. Kada je izgledalo da žrtva pokazuje znake života, onda su je skidali, a zatim je neki pripadnik 13. SS divizije s nadimkom 'krvavi' iz Čelića uzimao nož i probadao žrtvi ispod grkljana. Posle toga ostali zločinci pripadnici 13. SS divizije stavljali bi žrtvi zapaljenu cigaretu u usta, a 'krvavi' ostavljao nož zaboden u vrat i pušio cigaretu. Popušivši cigaretu dopola ponovo se laćao posla, a kad se žrtva počela u samrtničkom ropcu koprcati, 'krvavi' ju je konačno priklao“.<ref>ibid., str. 1225.</ref>}} Komandant Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, [[Stevan-Leko Damjanović]], i njegov pomoćnik, vojvoda majevičkih četnika [[Radivoje Kerović]] sastajali su se tokom marta i aprila sa članovima štaba „Handžar“ divizije<ref>Ljubo Kerović, Popis srpskih žrtava i bilješke za istoriju, 1995.</ref>, sa kojima su se dogovorili o saradnji u otkrivanju i uništavanju partizanskih saradnika i partizanskih bolnica koje su ostale u severoistočnoj Bosni. Četnici i esesovci uspeli su da otkriju većino sakrivenih bolnica, masakrirajući pri tome bolničko osoblje, ranjenike, civile osumnjičene za vezu asa partizanima i članove njihovih porodica.<ref>[https://www.znaci.org/00001/103.htm Radivoje Kovačević; Sjeveroistočna Bosna 1944-1945. Prilog istoriografiji, Brčko 2005]</ref> == Saradnja sa četnicima == Tokom delovanja u istočnoj Bosni, divizija je uspostavila veze sa četnicima, i redovno ih uključivala u svoje akcije. {{izdvojeni citat|Nakon potiskivanja od strane naših trupa, partizane u povlačenju su često napadale iz zasede četničke jedinice u potrazi za oružjem... Tokom poslednjih operacija, četničke snage su se borile dobro. Uspostavljena je prihvatljiva, gotovo drugarska saradnja.<ref>After being routed by our troops, retreating Partisans are often ambushed by Četnik units seeking weapons.... During the latest operations, the Četnik forces have fought well. An acceptable, almost comradely cooperation with the Četniks has emerged. (Privatni dnevnik Jerga Dea, (Jörg Deh) 4. jun 1944, Lepre, HIMMLER'S BOSNIAN DIVISION, strana 199)</ref>}} Predstavnici 27. SS puka pozvani su da prisustvuju četničkoj svečanosti kod manastira Tavna 4. juna,{{sfn|Lepre|1997|pp=199}} a u julu se komandant divizije [[Deziderius Hampel]] sastao se sa četničkim vojvodom [[Radivoje Kerović|Radivojem Kerovićem]].{{sfn|Lepre|1997|pp=231}} I u ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta pomenuta je naklonost komandanta divizije SS-oberführera [[Karla Gustava Sauberzweiga]] četnicima: {{izdvojeni citat|Pored Vermahta i nemačke SS-vojne formacije nastojale su da stvore sopstvene jedinice u Hrvatskoj. 13. SS-brdska dobrovoljačka divizija bila je sastavljena od bosanskih muslimana i istakla se u borbama sa Titovim snagama. Ova divizija posedovala je posebnu kasarnu u Zagrebu i hrvatska vlast ju je posmatrala sa određenim nepoverenjem. Njen komandant je bio Zaubercvajg. 13. SS-diviziji i njenom komandantu Zaubercvajgu Hrvati su zamerili da favorizuju pravoslavni elemenat i četnike.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (SS-divizija "Kama")}} == U popularnoj kulturi == [[Datoteka:Spomenik u Villefranche de Rouergueu.jpg|mini|Grob "hrvatskih boraca" u [[Villefranche-de-Rouergue|Villefancheu]].]] Handžar divizija se relativno slabo spominjala u [[SFRJ|bivšoj Jugoslaviji]], najvećim dijelom zbog toga što je djelovala u kasnoj fazi rata te nije mogla ostaviti dojam kao neke druge [[kvislinzi|kvislinške]] i kolaboracionističke formacije. To se odrazilo i na prikaze u popularnoj kulturi; jedan do rijetkih izuzetaka je igrani film ''[[Veliki transport]]'' iz 1983. godine. S druge strane, u vrijeme neposredno pred i za vrijeme [[raspad SFRJ|raspada Jugoslavije]] se često koristila u propagandne svrhe. Srpski nacionalisti su postojanje divizije, pogotovo pred međunarodnom javnošću, koristili kao ključni argument za sklonost Bošnjaka fašizmu. Hrvatski nacionalisti su, pak, isticali Handžar diviziju kao "svijetli primjer" Hrvata islamske vjere, pa su se za vrijeme [[Rat u Hrvatskoj|rata u Hrvatskoj]] mnoge hrvatske vojne i paravojne postrojbe sa velikim udjelom Bošnjaka kolokvijalno nazivale "Handžar divizijom", uključujući i jednu neformalnu grupu kojoj se pripisuju [[ubojstva Srba u Sisku 1991 - 1992]]. == Literatura == * {{Cite book|last= Lepre|first=George |authorlink=|title=HIMMLER'S BOSNIAN DIVISION - The Waffen-SS Handschar Division 1943-1945|year=1997|url=https://www.znaci.org/00002/374.pdf|publisher=Schiffer Publishing|location=Atglen, PA, USA|id=|ref = harv}} * ''"Vremeplov"'', ''"Nedjeljni Glas Slavonije"'', 85 (3!), 125, 33 - [[Osijek]], 11. IX. 2005. * ''[[Izvori#HER|Hrvatski enciklopedijski rječnik]]'' == Reference == {{reflist|2}} == Povezano == * [[Huskina vojska]] == Vanjske veze == {{Commonscat|13th Waffen Mountain Division of the SS Handschar (1st Croatian)}} * [http://emperors-clothes.com/bosnia/svijet.htm Stranica na engleskom o SS Handžar diviziji] * [http://www.feldgrau.com/croatia.html Croatian Volunteers in the German Wehrmacht in WWII by Allen Milcic - feldgrau.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170212005640/http://www.feldgrau.com/croatia.html |date=2017-02-12 }} {{en}} * [http://www.kip.ba/2011/05/08/jedinu-pobunu-u-historiji-njemacke-vojske-izazvao-biscanin-a-istu-ugusio-krupljanin/ Jedinu pobunu u historiji njemačke vojske izazvao Bišćanin a istu ugušio Krupljanin]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{SS divizije}} {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} [[Kategorija:Vojne formacije u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Nezavisna Država Hrvatska]] [[Kategorija:SS divizije]] [[Kategorija:Nemačke jedinice na jugoslovenskom ratištu u Drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:Kvislinške formacije u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] pvpr1u7rbhv4ydoelg3rqmbcbxax2oz 0 3007 42714702 42694795 2026-10-30T06:04:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714702 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bizant}} {{Historija Grčke}} '''Bizant''' ('''Vizantija''') ili '''Bizantsko Carstvo''' ('''Vizantijsko Carstvo'''), je [[historija|historijski]] naziv za istočno [[Rimsko Carstvo]] koje je nastalo [[285]] godine kad je [[Popis rimskih careva|car]] [[Dioklecijan]] administrativno podjelio tadašnje [[Rimsko Carstvo]] na [[Istočno Rimsko Carstvo|Istočno]] i [[Zapadno Rimsko Carstvo|Zapadno]]. No obično se uzima [[395]] godina za godinu početka, kada je car [[Teodosije I|Teodosije I Veliki]] dao svojim sinovima carstvo: [[Arkadije|Arkadiju]] Istok, a [[Honorije|Honoriju]] Zapad. Godina pada se smatra [[1453]], kada su [[Osmansko Carstvo|Osmanlije]] zauzeli [[Carigrad]]. Naziv '''Bizant''' se nije koristio u vrijeme postojanja države nego ga je tek u 18. vijeku uveo francuski povjesničar Montesquieu. Kao i drugi povjesničari tog vremena on je smatrao da Bizantsko carstvo nakon 5. vijeka nije vrijedno imena '''Rimsko''' iako su vizantinci sebe smatrali rimljanima, a vizantijski car je sebe smatrao jedinim pravim vladarom Rima "rođenim u purpuru". Zato je Montesquieu uzeo latinizirano ime glavnog grada '''Byzantium''' (od grčkog '''Byzántion''', današnji [[Istanbul]]), za cijelo carstvo. Prvi naziv ovog grada je bio '''Constantinopolis''' po caru [[Konstantin Veliki|Konstantinu]] koji ga gradi i koji iz Rima prenosi ovde prestonicu. Ovo čini zbog tadašnje velike ekonomske krize i neuspeha ranijih reformi vojske i državne uprave. Konstantin najzad priznaje hrišćanstvo kao zvaničnu religiju carstva i vrši ostale potrebne reforme, te Rim polako počinje sa oporavkom. Građani Bizantskog carstva su sebe smatrali Rimljanima, a službeni jezik je bio isprva latinski, kao i u zapadnom dijelu Carstva, a od 7. vijeka, odlukom cara [[Heraklije|Iraklija]] (vladao od 610. - 641.), grčki. Vizantijski car je do 800. godine i krunisanja [[Karlo Veliki|Karla Velikog]] bio jedini car u hrišćanskom svetu. Posle 800. godine institucija vizantijskog cara biva poljuljana, ali on i dalje sebe naziva "vasilevs - car Rimski" što ni jedan drugi vladar tog vremena nije mogao reći za sebe. Vizantija je bila država jako vezana za hrišćanstvo koje je bilo jedina zvanična religija carstva vekovima. Viševekovno rivalstvo dva hrišćanska poglavara i pokušaj prevlasti nad carevinom kulminira 1054. godine kada rimski [[Papa]] odbijajući da prizna samoizabranog arhiepiskopa Carigradskoig [[Fotije|Fotija]], demonstrativno baca anatemu na istočnu hrišćansku crkvu u velelepnoj crkvi Sveta Marija (današnja [[Aja Sofija]]). Od tog doba dve hrišćanske crkve se samostalno razvijaju i grade sve veće razlike među sobom, pokušavajući da se nametnu u hrišćanskom svetu. Česti su, u prošlosti, bili pokušaji falsifikovanja istorijskih činjenica, pa čak sukoba i otvorenih ratova prouzrokovanih ovim neslaganjima. == Poreklo imena „Vizantijsko Carstvo“ == Termin „Vizantijsko Carstvo“ je moderan naziv i bio bi stran njegovim savremenicima. Domaći, vizantijski, naziv je bio '''{{Polytonic|Ῥωμανία}}''' – ''Romania'' ili '''{{Polytonic|Βασιλεία Ῥωμαίων}}''' – ''Basileia Romaion'', što predstavlja direktan prevod [[latinski jezik|latinskog]] naziva za [[Rimsko Carstvo]], '''Imperium Romanorum''', a svi postojeći zapisi govore o Vizantijcima kao "[[Romeji]]ma", dakle zemlji koja je naslednik Rimskog Carstva i njenim podanicima. Sam naziv prvi put se koristi [[1557]]. od strane nemačkog istoričara [[Hieronymus Wolf|Heronima Volfa]] u njegovom delu „Corpus Historiae Bizantinae“. Potiče od starog grčkog naziva Vizantion, grčke kolonije na [[Bosfor]]u, na čijem je mestu kasnije podignuta prestonica Istočnog Carstva, [[Konstantinopolj]]. Prema predanju, grad su osnovali grčki kolonisti, koje je predvodio neki Viza (Biza) ili [[Bizas|Vizas]] (Bizas) i po njenu je i naselje dobilo ime [[Bizantion|Vizantion]] (Bizantion). Zbog povoljnog geografskog položaja Vizantion je brzo postao važan primorski i trgovački grad, ali pak u antičkom periodu nije zauzeo neku značajniju ulogu. == Grčka kultura == [[Datoteka:Byzantium550.png|thumb|right|350px|Bizantsko Carstvo [[555]] godine je prikazano crvenom i zelenom bojom]] Osnovni današnji problem Bizanta je da se niti danas svi povjesničari ne mogu složiti kada je ovo Carstvo nastalo i nestalo. Godine njegovog nastanka se pomiču zavisno od izvora između [[283]]. godine kada umire car [[Cirk|Kar]] i kada se carstvo prvi put dijeli ( što će potvrditi [[Dioklecijan]] ) i [[640]]. godine kada [[Sredozemno more|Mediteran]] prestaje biti Rimsko jezero. Iako je [[323]]. godine samo 10 - 15 posto stanovnika Carstva bilo kršćanske vjere to će se tijekom sljedećih 100 godina promjeniti u potpuno obratnu situaciju. Tijekom V. stoljeća dok Zapadne prefekture ( [[Zapadno Rimsko carstvo|Zapadno Rimsko Carstvo]] ) propadaju pod navalom barbara Istok se osjetio pozvanim sudjelovati u pokušaju spasa. Sve od [[410]]. godine ti pokušaji bez uspješnih rezultata će dovesti praktički '''Bizant''' do bankrota nakon čega on financijski iscrpljen pušta ostatak Carstva svojoj sudbini. Koristeći gotovo potpuni mir koji traje 40 godina tijekom vladavina [[Anastasije I|Anastazija]] i [[Justin I|Justina]] Carstvo je bilo financijski spremno za povratak izgubljenih provincija. Tijekom vladavine [[Justinijan I. Veliki|Justinijana I.]] doći će do oslobađanja [[Rimska Afrika|Afrike]], [[Italija|Italije]], [[Dalmacija|Dalmacije]], južne obale [[Hispanija|Hispanije]] i svih sredozemnih otoka. Da li je njegov san o obnovi cjelokupnog Carstva bio moguć ili ne nikada nećemo doznati pošto je Carstvo (i [[Perzija]] ) bilo potreseno velikom epidemijom po broju žrtava prilično sličnom kugi. Ostatak ovog razdoblja nalazi državu u defanzivi pod napadima [[Avari|Avara]] i [[Slaveni|Slavena]] na [[Balkan]]u, [[Langobardi|Langobarda]] u Italiji, Perzije na Bliskom Istoku i [[Zapadni Goti|Vizigota]] koji početkom VII. stoljeća uspjevaju osloboditi [[Hispanija|Hispaniju]]. Veliki, četvrt stoljeća dugi, rat s Perzijom će napokon završiti [[627]]. godine pobjedom car [[Heraklije|Heraklija]] koja je trebala donesti pobjedu. Ta pobjeda na kraju postaje pirova kada [[Arapi]] ujedinjeni muslimanskom vjerom čiji nastanak je Carstvo potpomoglo (točnije [[Muhamed]]a) pobjeđuju Rimsku vojsku, osvajaju [[Bliski Istok]], a ubrzo potom [[640]]. godine i [[Egipat]]. Gubitkom žitnih polja ove provincije kao i [[Sirija|Sirije]] koja se specijalizirala za proizvodnju ulja dolazimo do granice koja označava zbog općih životnih promjena stanovništva kraj [[Antika|Antike]]. == Borba za život == [[Datoteka:ByzantineEmpire717AD.png|thumb|right|400px|Bizant u doba stupanja na vlast [[Leon III. Izaurijac|Leona III. Izurijanca]] [[717]]. godine]] Gubitak više od pola Carstva u samo jednom desetljeću je rezultiralo borbom na život i smrt protiv fanatično nastrojenih Arapa u njihovom širenju vjere. Tijekom tih bitaka bivše multietnička Carstvo će padom [[Kartaga|Kartage]] [[695]]. godine postati gotovo jednonacionalna, grčka država. U bitkama tijekom kojih će doći čak i do dvije opsade [[Istanbul|Carigrada]] '''Bizant''' će preživjeti samo zbog otkrića [[Grčka vatra|Grčke vatre]] koja će spaliti protivničku flotu. Do stabiliziranja ostataka države koja je spala s carstva gradova na carstvo tvrđava dolazi stupanjem na vlast [[Leona III., Izaurijac|Leona III. Izurijanca]] u VIII. stoljeću. To vrijeme mira neće zadovoljiti stanovništvo koje sada bez vanjskih neprijatelja počinje njih tražiti među sobom putem unutrašnjih nemira kojima se odlučuje da li će biti dopušteno ili ne pravljenje [[ikona]]. Ova polemika će trajati gotovo do polovice IX. stoljeća kada će [[regent Teodora]] donesti odluku u korist ikona. == Makedonci == [[Datoteka:Map_of_the_Byzantine_Empire,_1025_AD.PNG|thumb|right|400px|Bizant u doba smrti [[Bazilije II. Bugaroubojica|Bazilija II.]] [[1025]]. godine]] Kraj tih nemira daruje državi sada vjersko kao što je prije imalo i nacionalno jedinstvo. Takav razvoj situacije će dati snagu Carstvu za ponovno vođenje aktivne vanjske politike čemu će malo poslužiti i sreća. Politika pobjeda i poraza u ratu sa susjedima cara [[Vasilije I Makedonac|Bazilija I.]] će biti nastavljena sve do [[961]]. godine kada vlast preuzimaju najprije vojni zapovjednici, a potom sposobni [[Bazilije II. Bugaroubojica|Bazilije II.]] Bugaroubojica. Tijekom njegove vladavine biti će anektirano [[Bugarsko Carstvo]], a nakon toga careva riječ će se slušati od rijeke [[Kupa|Kupe]] pa sve do [[Kaspijsko more|Kaspijskog mora]]. Njegova smrt dovodi do povratka vlasti iz glavnog zapovjedništva vojske ponovno u dekadentnu palaču čijim vladarima je sve teško raditi ( čak i imati djecu ) osim pojavljivama na svakodnevnim zabavama. To je dovelo do smanjivanja stajaće vojske kako bi car više novca mogao trošiti na svoje "gluposti". Rezultat te politike će biti poraz cara [[Roman IV. Diogen|Romana IV.]] od [[Turci|Turaka]] [[1071]]. godine i gubitak u ratu 50 posto stanovništva. == Komneni == Koristeći praktički raspad države na prijestolje će se popeti plemić [[Aleksije I Komnen|Aleksije I. Komnen]] koji ne vidjevši druge mogućnosti traži od pape pomoć za oslobađanje kršćanskih zemalja što će dovesti do [[Križarski ratovi|Križarskih ratova]]. Carstvo će tijekom njegove vladavine povratiti dio izgubljenog teritorija ali unutrašnjo-politički gledano to više neće biti država kao prije. Sada se ona pretvara u feudalno društvo što je točno ono protiv čega se veliki [[Bazilije II. Bugaroubojica|Bazilije II.]] borio. Pored toga nova negativnost ovog uređenja postaje ukidanje stalne vojske i sve veća ovisnost o plaćenicima ili feudalnim gospodarima koji trebaju dati vojsku za potrebu države. Sljedeći Komneni će nastaviti ovu politiku koja će rezultirati klasičnom feudalnom borbom za vlast i padom [[Istanbul|Carigrada]] u ruke križara [[1204]]. godine. == Restauracija i kraj == [[Datoteka:ByzantineEmpire1265-sr.svg|thumb|right|400px|Stanje na Balkanu i u Maloj aziji [[1265]]. godine.Narančasta boja prikazuje '''Bizant''', žuta Turke pod vrhovnom vlašću Mongola, crvena [[Venecija|Veneciju]] koja vlada [[Dubrovnik]]om, a sivkasta na sjeveru [[Srbija|Srbiju]] dok je [[Bugarska]] zelene boje]] Pad Carigrada će rezultirati stvaranjem kvislinškog [[Latinsko Carstvo|Latinskog carstva]], dok će lojalna grčka područja proglasiti svoje nezavisne države. One će biti [[Trapezuntsko Carstvo]] stvoreno od Komnena još u ožujku [[1204]]., [[Nikejsko Carstvo]] osnovano u travnju [[1204]]. ( u trenutku pada [[Istanbul|Carigrada]] ), ali službeno proglašeno tek [[1206]]. i posljednje osnovano [[Epirska Despotovina|Solunsko Carstvo]] koje će veći dio postojanja provesti pod imenom [[Epirska Despotovina|Epirska despotovina]]. U bitkama za obnovu Carstva koje će trajati sve do [[1261]]. godine pobjednik će postati Nicejsko Carstvo sa svojim carem uzurpatorom [[Mihajlo VIII. Paleolog|Mihajlom Paleologom]] koji će osnovati posljednju vladajuću dinastiju. Nakon njegove smrti [[1282]]. godine državom će vladati s kratkim prekidima nesposobni, neaktivni carevi koji ništa ne poduzimaju protiv Tursko-Srpskih osvajanja. [[Bizantsko-osmanski ratovi]] pokazali su se kao smrtni udarac carstvu. Rezultat toga postaje pad [[Istanbul|Carigrada]] [[1453]]. godine, a ubrzo potom i [[Moreja|Moreje]] 1460/61 godine. Posljednje Carstvo koje preuzima direktno nasljedstvo od starog [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]] će umrijeti kada [[David, car Trapezunta]] potpisuje bezuvjetnu kapitulaciju svoje države [[1461]]. godine [[Otomansko Carstvo|Osmanskom sultanu]] [[Mehmed II|Mehmedu II.]] == Povezano == * [[Vizantijski kalendar]] * [[Popis bizantskih careva|Vizantijski carevi]] * [[Zapadno Rimsko carstvo|Zapadno rimsko carstvo]] * [[Latinsko Carstvo|Latinsko carstvo]] * [[Nikejsko Carstvo|Nikejsko carstvo]] * [[Trapezuntsko Carstvo|Trapezuntsko carstvo]] * [[Epirska Despotovina|Epirska despotovina]] * [[Morejska Despotovina|Morejska despotovina]] * [[Vizantijska književnost]] == Literatura == === Primarni izvori === {{Refbegin|2}} * {{cite book|last=Choniates|first=Nicetas |title=Translations and Reprints from the Original Sources of European History by D.C. Munro (Series 1, Vol 3:1)|location=Philadelphia|publisher=University of Pennsylvania Press|pages=15–16|year=1912|chapter=The Sack of Constantinople (1204)|ref=harv}} * {{cite book|last=Cinnamus|first=Ioannes |title=Deeds of John and Manuel Comnenus|url=https://archive.org/details/deedsofjohnmanue0000kinn|location=New York and West Sussex|publisher=Columbia University Press|year=1976|isbn=0-231-04080-6|ref=harv}} * {{cite book|author=Eusebius |title=Life of Constantine (Book IV)|publisher= Christian Classics Ethereal Library |url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.iv.vi.i.i.html}} * {{cite book|author=Geoffrey of Villehardouin |title= Chronicles of the Crusades (translated by Margaret R. Shaw)|publisher=Penguin Classics|year=1963|isbn=0-14-044124-7|chapter=The Conquest of Constantinople|ref=harv}} * {{cite book|last=Komnene|first=Anna|title=The Alexiad (translated by Elizabeth A. S. Dawes)|publisher=Internet Medieval Sourcebook|chapter=Books X-XIII|url=http://www.fordham.edu/halsall/basis/annacomnena-alexiad00.html#INTRODUCTION|year=1928|ref=harv|access-date=2015-04-14|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413122745/http://www.fordham.edu/halsall/basis/annacomnena-alexiad00.html#INTRODUCTION}} * {{cite book|editor-last=Seeck|editor-first=Otto|title=Notitia Dignitatum; accedunt Notitia Urbis Constantinopolitanae Laterculi Prouinciarum|location=Berlin|publisher=Weidmann|year=1876|url=http://archive.org/details/notitiadignitat00silvgoog|ref=harv}} {{Refend}} === Sekundarni izvori === {{Refbegin|2}} * {{cite book|first=Agustí|last=Alemany|title=Sources on the Alans: A Critical Compilation|location=Leiden|publisher=Brill|year=2000|pages=170–243|isbn=90-04-11442-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Ahrweiler|first=Hélène|last2=Laiou|first2=Angeliki E. |title=Studies on the Internal Diaspora of the Byzantine Empire|url=https://archive.org/details/studiesoninterna0000unse|chapter=Preface|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|year=1998|isbn=0-88402-247-1|ref=harv}} * {{cite journal|last=Anastos|first=Milton V.|year=1962|title=The History of Byzantine Science. Report on the Dumbarton Oaks Symposium of 1961|journal=Dumbarton Oaks Papers|issn=0070-7546|volume=16|pages=409–411| doi=10.2307/1291170|jstor=1291170|ref=harv}} * {{cite book|last=Angold|first=Michael|title=The Byzantine Empire, 1025–1204: A Political History|url=https://archive.org/details/byzantineempire10000ango|location=London|publisher=Longman|year=1997|isbn=978-0-582-29468-4|ref=harv}} * {{cite journal|last=Antonucci|first=Michael|year=1993|title=War by Other Means: The Legacy of Byzantium|journal=History Today|volume=43|issue=2|pages=11–13|issn=0018-2753|url=http://www.historytoday.com/michael-antonucci/war-other-means-legacy-byzantium|accessdate=21 May 2007|ref=harv}} * {{cite book|first=Sophocles Evangelinus|last=Apostolides|title=Greek Lexicon of the Roman and Byzantine Periods|location=Hildesheim|publisher=Georg Olms|year=1992|isbn=3-487-05765-4|ref=harv}} * {{cite journal|last=Bayless|first=William N.|year=1976|title=The Treaty with the Huns of 443|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-philology_summer-1976_97_2/page/176|journal=The American Journal of Philology|volume=97|pages=176–179|jstor=294410|ref=harv}} * {{cite journal|last=Baynes|first=Norman Hepburn|year=1912|title=The Restoration of the Cross at Jerusalem|url=https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1912-04_27_106/page/287|doi=10.1093/ehr/XXVII.CVI.287|journal=The English Historical Review|volume=27|issue=106|issn=0013-8266|pages=287–299|ref=harv}} * {{cite book|editor1-last=Baynes|editor1-first=Norman Hepburn|editor2-last=Moss|editor2-first=Henry St. Lawrence Beaufort|title=Byzantium: An Introduction to East Roman Civilization|url=https://archive.org/details/byzantiumintrodu00baynrich|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|year=1948|ref=harv}} * {{cite book|last=Baynes|first=Spencer|chapter=Vlachs|title=Encyclopædia Britannica|edition=11th|location=New York|year=1907|ref=harv}} * {{cite book|last=Beaton|first=Roderick|title=The Medieval Greek Romance|url=https://archive.org/details/medievalgreekrom0000beat|location=New York and London|publisher=Routledge|year=1996|isbn=0-415-12032-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Beckwith|first=John|title=Early Christian and Byzantine Art|location=New Haven|publisher=Yale University Press|origyear=1970|year=1993|isbn=0-300-05296-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Béhar|first=Pierre|title=Vestiges d'Empires: La Décomposition de l'Europe Centrale et Balkanique|location=Paris|publisher=Éditions Desjonquères|year=1999|isbn=2-84321-015-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Benz|first=Ernst|title=The Eastern Orthodox Church: Its Thought and Life|year=1963|location=Piscataway|publisher=Aldine Transaction|isbn=978-0-202-36298-4|url=http://books.google.com/books?id=Q5Z_evECb1UC|ref=harv}} * {{cite book|last1=Bideleux|first1=Robert|last2=Jeffries|first2=Ian|title=A History of Eastern Europe: Crisis and Change|url=https://archive.org/details/historyofeastern0000bide|location=New York and London|publisher=Routledge|year=1998|isbn=0-415-16111-8|ref=harv}} * {{cite book|last=Birkenmeier|first=John W.|title=The Development of the Komnenian Army: 1081–1180|location=Leiden|publisher=Brill|year=2002|isbn=90-04-11710-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Blume|first=Fred H.|editor-last=Kearley |editor-first=Timothy|title=Annotated Justinian Code|year=2008|url=http://www.uwyo.edu/lawlib/blume-justinian/index.html|location=Laramie|publisher=University of Wyoming|ref=harv}} * {{cite book|last=Bray|first=R. S.|title=Armies of Pestilence: The Impact of Disease on History|publisher=James Clarke|year=2004|isbn=0-227-17240-X|ref=harv}} * {{cite book|last=Browning|first=Robert|chapter=The Continuity of Hellenism in the Byzantine world: Appearance or Reality?|pages=[https://archive.org/details/greeceoldnew0000unse_o7v6/page/n134 111]–128|editor1-last=Winnifrith|editor1-first=Tom|editor2-last=Murray|editor2-first=Penelope|title=Greece Old and New|url=https://archive.org/details/greeceoldnew0000unse_o7v6|year=1983|location=New York|publisher=Macmillan|isbn=0-333-27836-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Browning|first=Robert|title=The Byzantine Empire|url=https://archive.org/details/byzantineempire0000brow|location=Washington, DC|publisher=The Catholic University of America Press|year=1992|isbn=0-8132-0754-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Bryce|first=James|title=Studies in History and Jurisprudence, Vol. 1|url=https://archive.org/details/isbn_9781402190469|publisher=H. Frowde|year=1901|isbn=1-4021-9046-8|ref=harv}} * {{cite book|last=Brooke|first=Zachary Nugent|title=A History of Europe, from 911 to 1198|url=https://archive.org/details/historyofeuropef0000broo|location=London|publisher=Methuen|year=1962|ref=harv}} * {{cite book|last=Burns|first=Thomas S.|title=A History of Ostrogoths|url=https://archive.org/details/historyofostrogo0000burn|location=Bloomington and Indianapolis|publisher=Indiana University Press|year=1991|isbn=0-253-20600-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Bury|first=John Bagnall |title=History of the Later Roman Empire|location=London|publisher=Macmillan|year=1923|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/BURLAT/home.html|ref=harv}} * {{cite book|last1=Bury|first1=John Bagnall|last2=Philotheus|title=The Imperial Administrative System of the Ninth Century: With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos|year=1911|location=London|publisher=Oxford University Press|ref=harv}} * {{cite book|last1=Bury|first1=John Bagnall|title=The Early History of the Slavonic Settlements in Dalmatia, Croatia, & Serbia|location=New York|publisher=Macmillan|year=1920|url=http://archive.org/stream/earlyhistoryofsl00consrich|ref=harv}} * {{cite journal|last=Cameron|first=Averil |year=1979|title=Images of Authority: Elites and Icons in Late Sixth-century Byzantium|doi=10.1093/past/84.1.3|journal=Past and Present|volume=84|issue=1|page=3|ref=harv |issn = 0031-2746}} * {{cite book|last=Cameron|first=Averil|title=The Cambridge Ancient History. Vol. 14: Late antiquity|year=2000|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|editor=Averil Cameron, Bryan Ward-Perkins and Michael Whitby|chapter=Vandal and Byzantine Africa|pages=552–569|isbn=0-521-32591-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Cameron|first=Averil|title=The Byzantines|url=https://archive.org/details/byzantines0000came|year=2006|location=Oxford|publisher=Blackwell|isbn=978-1-4051-9833-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Cameron|first=Averil|script-title=el:Οι Βυζαντινοί|location=Athens|publisher=Psychogios|year=2009|language=Greek [translation of Cameron 2006]|isbn=978-960-453-529-3|ref=harv}} * {{cite book|last=Cameron|first=Averil|title=The Byzantine and Islamic Early Near East I: Problems in the Literary Source Material|year=1992|publisher=Darwin|editor=Averil Cameron and Lawrence I. Conrad|chapter=New Themes and Styles in Greek Literature, 7th and 8th centuries|isbn=0-87850-080-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Campbell|first=George L.|title=Compendium of the World's Languages: Abaza to Kurdish|url=https://archive.org/details/compendiumofworl00camp|year=2000|origyear=1991|location=New York and London|publisher=Routledge|isbn=0-415-20296-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Chrysos|first=Evangelos|title=Byzantine Diplomacy: Papers from the Twenty-Fourth Spring Symposium of Byzantine Studies, Cambridge, March 1990 (Society for the Promotion of Byzant)|url=https://archive.org/details/byzantinediploma0000spri|year=1992|publisher=Variorum|isbn=0-86078-338-3|editor=Jonathan Shepard, Simon Franklin|chapter=Byzantine Diplomacy, CE 300–800: Means and End|ref=harv}} * {{cite book|last=Clark|first=Victoria|title=Why Angels Fall: A Journey through Orthodox Europe from Byzantium to Kosovo|url=https://archive.org/details/unset0000unse_o2c0|location=London|publisher=Macmillan|year=2000|isbn=0-312-23396-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Cohen|first=H. Floris|title=The Scientific Revolution: A Historiographical Inquiry|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press|year=1994|isbn=0-226-11280-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Comrie|first=Bernard|chapter=Russian|pages=[https://archive.org/details/languagestheirst0000unse/page/91 91]–152|editor-last=Shopen|editor-first=Timothy|title=Languages and Their Status|url=https://archive.org/details/languagestheirst0000unse|location=Philadelphia|publisher=University of Pennsylvania Press|year=1987|isbn=0-8122-1249-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Davies|first=Norman |title=Europe: A History|url=https://archive.org/details/europehistory00davi_0|year=1996|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=0-19-820171-0|ref=harv}} * {{cite journal|last=Day|first=Gerald W.|title=Manuel and the Genoese: A Reappraisal of Byzantine Commercial Policy in the Late Twelfth Century|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-history_1977-06_37_2/page/289|journal=The Journal of Economic History|volume=37 |issue=2|pages=289–301|doi=10.1017/S0022050700096947|year=1977|jstor=2118759|ref=harv}} * {{cite book|last=Dennis|first=George T.|title=Three Byzantine Military Treatises|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|year=1985|ref=harv}} * {{cite web|last=Dickson|first=Paul|title=Mathematics Through the Middle Ages (320–1660 AD)|accessdate=1 April 2008|work=Medieval Mathematics|publisher=University of South Australia|url=http://www.roma.unisa.edu.au/07305/medmm.htm|ref=harv|archivedate=2008-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513152720/http://www.roma.unisa.edu.au/07305/medmm.htm|deadurl=yes}} * {{cite book|last=Diehl|first=Charles|chapter=Byzantine Art|editor1-last=Baynes|editor1-first=Norman Hepburn|editor2-last=Moss|editor2-first=Henry St. Lawrence Beaufort|title=Byzantium: An Introduction to East Roman Civilization|url=https://archive.org/details/byzantiumintrodu00baynrich|location=Oxford|publisher=Clarendon|year=1948|oclc=1058121|ref=harv}} * {{cite journal|last=Drake|first=H. A.|title=Constantine and Consensus|url=https://archive.org/details/sim_church-history_1995-03_64_1/page/n7|journal=Church History|volume=64|issue=1|year=1995|pages=1–15|jstor=3168653|ref=harv}} * {{cite book|last1=Duiker|first1=William J.|last2=Spielvogel|first2=Jackson J.|title=The Essential World History|url=https://archive.org/details/essentialworldhi0000will_w8n2|year=2010|location=Boston|publisher=Wadsworth|isbn=978-0-495-90227-0|ref=harv}} * {{cite book|last=El-Cheikh|first=Nadia Maria|title=Byzantium Viewed by the Arabs|url=https://archive.org/details/byzantiumviewedb0000elch|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, MA|year=2004|isbn=0-932885-30-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Esler|first=Philip Francis|title=The Early Christian World|url=https://archive.org/details/earlychristianwo0001phil|year=2004|location=New York and London|publisher=Routledge|isbn=0-415-33312-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Evans|first=James Allan Stewart|title=The Emperor Justinian and the Byzantine Empire|url=https://archive.org/details/emperorjustinian0000evan|location=Westport|publisher=Greenwood|year=2005|isbn=0-313-32582-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Evans|first=Helen C.|title=Byzantium, Faith and Power (1261–1557)|year=2004|location=New York, NY|publisher=Metropolitan Museum of Art/Yale University Press|isbn=1-58839-114-0|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/58371/rec/3|ref=harv}} * {{cite journal|last=Foss|first=Clive|year=1975|title=The Persians in Asia Minor and the End of Antiquity|url=https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1975-10_90_357/page/721|journal=The English Historical Review|volume=90|issue=357|pages=721–747|doi=10.1093/ehr/XC.CCCLVII.721|ref=harv}} * {{cite book|last1=Fossier|first1=Robert|last2=Sondheimer|first2=Janet|title=The Cambridge Illustrated History of the Middle Ages|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=0-521-26644-0|ref=harv}} * {{cite book|last1=Fouracre|first1=Paul|last2=Gerberding|first2=Richard A.|title=Late Merovingian France: History and Hagiography, 640–720|url=https://archive.org/details/latemerovingianf0000unse|location=Manchester|publisher=Manchester University Press|year=1996|isbn=0-7190-4791-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Freeman|first=Charles|title=The Greek Achievement – The Foundation of the Western World|url=https://archive.org/details/greekachievement0000free_c9o7|location=New York|publisher=Penguin|year=1999|isbn=0-670-88515-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Gabriel|first=Richard A.|year=2002|title=The Great Armies of Antiquity|location=Westport|publisher=Greenwood|isbn=0-275-97809-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Garland|first=Lynda|year=1999|title=Byzantine Empresses: Women and Power in Byzantium, CE 527–1204|url=https://archive.org/details/byzantineempress0000garl|location=New York and London|publisher=Routledge|isbn=0-415-14688-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Gibbon|first=Edward |title=The Decline and Fall of the Roman Empire (Volumes II, III, and IX)|editor=J. B. Bury (with an Introduction by W. E. H. Lecky)|location=New York|publisher=Fred de Fau|year=1906|ref=harv}} * {{cite book|last=Grabar|first=André|title=L'iconoclasme Byzantin: le dossier archéologique|url=https://archive.org/details/liconoclasmebyza0000grab|publisher=Flammarion|year=1984|isbn=2-08-081634-9|ref=harv}} * {{cite journal|last=Grant|first=Robert M.|jstor=1202069|title=Religion and Politics at the Council at Nicaea|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-religion_1975-01_55_1/page/1|journal=The Journal of Religion|volume=55|issue=1|year=1975|pages=1–12|ref=harv|doi=10.1086/486406}} * {{cite book|last1=Greatrex|first1=Geoffrey B.|editor-last=Maas|editor-first=Michael|chapter=Byzantium and the East in the Sixth Century|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2005|pages=477–509|isbn=0-521-81746-3|ref=harv}} * {{cite book|last1=Greatrex|first1=Geoffrey|last2=Lieu|first2=Samuel N. C.|title=The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars (Part II, 363–630 AD)|url=https://archive.org/details/romaneasternfron0000unse_q1n9|location=New York and London|publisher=Routledge|year=2002|isbn=0-415-14687-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Gregory|first=Timothy E.|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|location=Malden|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|isbn=1-4051-8471-X|ref=harv}} * {{cite book|last=Grierson|first=Philip|title=Byzantine Coinage|year=1999|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|url=http://www.doaks.org/byzcoins.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927000204/http://www.doaks.org/byzcoins.pdf|archivedate=2007-09-27|deadurl=yes|isbn=0-88402-274-9|format=PDF|ref=harv|access-date=2015-04-14|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927000204/http://www.doaks.org/byzcoins.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last=Gross|first=Feliks|title=Citizenship and Ethnicity: The Growth and Development of a Democratic Multiethnic Institution|url=https://archive.org/details/citizenshipethni0000gros|year=1999|location=Westport|publisher=Greenwood|isbn=0-313-30932-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Gutas|first=Dimitri|title=Greek Thought, Arabic Culture: The Graeco-Arabic Translation Movement|url=https://archive.org/details/greekthoughtarab0000guta|year=1998|isbn=0-415-06132-6|location=New York and London|publisher=Routledge|ref=harv}} * {{cite book|last1=Hacikyan|first1=Agop Jack|last2=Basmajian|first2=Gabriel|last3=Franchuk|first3=Edward S.|last4=Ouzounian|first4=Nourhan|title=The Heritage of Armenian Literature: From the Sixth to the Eighteenth Century|location=Detroit|publisher=Wayne State University Press|year=2002|isbn=0-8143-3023-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Haldon|first=John|title=Byzantium: A History|location=Stroud, Gloucestershire|publisher=Tempus Publishing|year=2002|isbn=1-4051-3240-X|ref=harv}} * {{cite book|last=Haldon|first=John|title=Byzantium in the Seventh Century: The Transformation of a Culture|url=https://archive.org/details/byzantiuminseven0000hald|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1990|isbn=0-521-31917-X|ref=harv}} * {{cite book|last=Haldon|first=John|title=Byzantium at War 600–1453|location=New York and London|publisher=Routledge|year=2003|isbn=0-415-96861-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Haldon|first=John|title=The Byzantine and Early Islamic Near East VI: Elites Old and New in the Byzantine and Early Islamic Near East|year=2004|publisher=Darwin|editor=John Haldon and Lawrence I. Conrad|chapter=The Fate of the Late Roman Senatorial Elite: Extinction or Transformation?|isbn=0-87850-144-4|ref=harv}} * {{cite web|last=Halsall|first=Paul|title=East Asian History Sourcebook: Chinese Accounts of Rome, Byzantium and the Middle East, c. 91 B.C.E. – 1643 C.E.|url=http://www.fordham.edu/halsall/eastasia/romchin1.html|location=New York|publisher=Fordham University|year=1998|accessdate=21 April 2012|ref=harv|archive-date=2014-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140910050947/http://www.fordham.edu/halsall/eastasia/romchin1.html}} * {{cite book|last=Harris|first=Jonathan|year=2014|title=Byzantium and the Crusades|publisher=Bloomsbury|edition=2nd|isbn=978-1-78093-767-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Harvey|first=Alan|title=Economic Expansion in the Byzantine Empire, 900–1200|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-52190-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Haywood|first=John|title=Cassell's Atlas of World History|url=https://archive.org/details/cassellsatlasofw0000hayw|location=London|publisher=Cassell|year=2001|origyear=1997|isbn=0-304-35757-X|ref=harv}} * {{cite book|last=Heather|first=Peter|title=The Fall of the Roman Empire|year=2005|location=London|publisher=Macmillan|isbn=978-0-330-49136-5|url=http://books.google.com/books?id=dYR4ngEACAAJ|ref=harv}} * {{cite book|last1=Heisenberg|first1=August|last2=Kromayer|first2=Johannes|last3=von Wilamowitz-Moellendorff|first3=Ulrich|title=Staat und Gesellschaft der Griechen und Römer, Volume 2, Part 4|location=Leipzig and Berlin|publisher=Teubner|year=1923|ref=harv}} * {{cite book|last=Herrin|first=Judith|title=Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|year=2008|isbn=0-691-13151-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Hindley|first=Geoffrey|title=A Brief History of the Crusades|url=https://archive.org/details/briefhistoryofcr0000hind|year=2004|location=London|publisher=Robinson|isbn=978-1-84119-766-1|ref=harv}} * {{cite book|last1=Hooper|first1=Nicholas|last2=Bennett|first2=Matthew|title=The Cambridge Illustrated Atlas of Warfare: The Middle Ages|url=https://archive.org/details/cambridgeillustr00nich|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=0-521-44049-1|ref=harv}} * {{cite book|last=James|first=Liz|title=A Companion to Byzantium|location=Chichester|publisher=John Wiley|year=2010|isbn=1-4051-2654-X|ref=harv}} * {{cite book|last=Jenkins|first=Romilly James Heald |title=Byzantium: The Imperial Centuries, CE 610–1071|location=Toronto|publisher=University of Toronto Press|year=1987|isbn=0-8020-6667-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Jones|first=Arnold Hugh Martin|title=The Later Roman Empire, 284–602: A Social Economic and Administrative Survey|url=https://archive.org/details/laterromanempire01jone|location=Baltimore|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1986|isbn=0-8018-3353-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Kaegi|first=Walter Emil|title=Heraclius, Emperor of Byzantium|url=https://archive.org/details/heracliusemperor0000kaeg|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-81459-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|title=Hellenism in Byzantium: The Transformations of Greek Identity and the Reception of the Classical Tradition|url=https://archive.org/details/hellenisminbyzan0000kald|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=0-521-87688-5|ref=harv}} * {{cite journal|last=Karlin-Heyer|first=P.|year=1967|title=When Military Affairs Were in Leo's Hands|journal=Tradition|volume=23|pages=15–40|jstor=27830825|ref=harv}} * {{cite book|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander Petrovich |title=[[Oxford Dictionary of Byzantium]]|location=New York and Oxford|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-504652-6|ref=harv}} * {{cite book|last1=Kazhdan|first1=Alexander Petrovich|last2=Constable|first2=Giles|title=People and Power in Byzantium: An Introduction to Modern Byzantine Studies|url=https://archive.org/details/peoplepowerinbyz0000kazh|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|year=1982|isbn=0-88402-103-3|ref=harv}} * {{cite book|last1=Kazhdan|first1=Aleksandr Petrovich|last2=Epstein|first2=Ann Wharton|title=Change in Byzantine Culture in the Eleventh and Twelfth Centuries|url=https://archive.org/details/changeinbyzantin0000kazh|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=University of California Press|year=1985|isbn=0-520-05129-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Kean|first=Roger Michael|title=Forgotten Power: Byzantium: Bulwark of Christianity|url=https://archive.org/details/forgottenpowerby0000kean|location=Shropshire|publisher=Thalamus|year=2006|isbn=1-902886-07-0|ref=harv}} * {{cite journal|title=Reviews: ''The Astronomical Works of Gregory Chioniades, Volume I: The Zij al- Ala'i'' by Gregory Chioniades, David Pingree; ''An Eleventh-Century Manual of Arabo-Byzantine Astronomy'' by Alexander Jones|first=David A.|last=King|journal=[[Isis (journal)|Isis]]|volume=82|issue=1|date=March 1991|pages=116–118|doi=10.1086/355661|ref=harv}} * {{cite book|last=Kitzinger|first=Ernst|chapter=Byzantine Art in the Period between Justinian and Iconoclasm|year=1976|location=Bloomington|publisher=Indiana University Press|editor=W. E. Kleinbauer|title=The Art of Byzantium and the Medieval West: Selected Studies by Ernst Kitzinger|pages=157–232|isbn=0-253-31055-5|ref=harv}} * {{cite journal|last=Klein|first=Holgen A.|title=Eastern Objects and Western Desires: Relics and Reliquaries between Byzantium and the West|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=58|year=2004|pages=283–314|jstor=3591389|ref=harv}} * {{cite book|last=Kountoura-Galake|first=Eleonora|title=Ο βυζαντινός κλήρος και η κοινωνία των "Σκοτεινών Αἰώνων ["The Byzantine Clergy and the Society of the 'Dark Ages'"]|year=1996|location=Athens|publisher=Ethniko Idryma Erevnon|isbn=978-960-7094-46-9|language=Greek|ref=harv}} * {{cite journal|last=Kuhoff|first=Wolfgang|year=2002|title=Die diokletianische Tetrarchie als Epoche einer historischen Wende in antiker und moderner Sicht|doi=10.1007/BF02898434|journal=International Journal of the Classical Tradition|volume=9|issue=2|pages=177–194|jstor=30224306|ref=harv}} * {{cite book|last=Laiou|first=Angeliki E.|title=The Economic History of Byzantium (Volume 2)|year=2002|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Exchange and Trade, Seventh-Twelfth Centuries|pages=697–708|url=http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb36-trade|ref=harv|access-date=2015-04-14|archivedate=2013-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930114425/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb36-trade|deadurl=yes|archive-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930114425/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb36-trade|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Laiou|first1=Angeliki E.|last2=Morisson|first2=Cécile|title=The Byzantine Economy|url=https://archive.org/details/byzantineeconomy0000laio|year=2007|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-84978-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Laiou|first=Angeliki E.|title=The Economic History of Byzantium (Volume 1)|year=2002|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Writing the Economic History of Byzantium|pages=3–8|url=http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/EHB01-Writing%20the%20economic%20history%20of%20Byzantium.pdf|ref=harv|access-date=2015-04-14|archivedate=2013-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930114212/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/EHB01-Writing%20the%20economic%20history%20of%20Byzantium.pdf|deadurl=yes|archive-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930114212/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/EHB01-Writing%20the%20economic%20history%20of%20Byzantium.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Lapidge|first1=Michael|last2=Blair|first2=John|last3=Keynes|first3=Simon |title=The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England|url=https://archive.org/details/blackwellencyclo0000unse_e6a8|location=Malden|publisher=Blackwell|year=1998|isbn=0-631-22492-0|ref=harv}} * {{cite journal|last=Lenski|first=Noel|year=1999|title=Assimilation and Revolt in the Territory of Isauria, From the 1st Century BC to the 6th Century AD |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|issn=0022-4995|volume=42|pages=413–465|doi= 10.1163/1568520991201687|jstor=3632602|ref=harv}} * {{cite book|last=Louth|first=Andrew|title=The New Cambridge Medieval History (Volume I)|editor=Paul Fouracre and Rosamond McKitterick|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=0-521-36291-1|chapter=The Byzantine Empire in the Seventh Century|ref=harv}} * {{cite web|last=Lowe|first=Steven|author2=Baker, Martin|title=The Seljuqs of Rum|url=http://www.geocities.com/egfroth1/Seljuqs.htm|accessdate=9 July 2007|archiveurl=https://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/egfroth1/Seljuqs.htm&date=2007-07-22+04:56:02|archivedate=2007-07-22|ref=harv|deadurl=yes}} * {{cite book|last=Madden|first=Thomas F. |title=Crusades: The Illustrated History|url=https://archive.org/details/crusadesillustra0000thom|location=Ann Arbor|publisher=University of Michigan Press|year=2005|isbn=0-472-03127-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Magdalino|first=Paul|title=The Economic History of Byzantium (Volume 2)|year=2002|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Medieval Constantinople: Built Environment and Urban Development|pages=529–537|url=http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb20-cp|ref=harv|access-date=2015-04-14|archivedate=2013-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930114407/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb20-cp|deadurl=yes|archive-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930114407/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb20-cp|url-status=dead}} * {{cite book|last=Magdalino|first=Paul|title=The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2002|isbn=0-521-52653-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Mango|first=Cyril A. |title=Η Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης ["Byzantium: The Empire of the New Rome"]|location=Athens|publisher=Educational Institution of the National Bank of Greece|year=2007|language=Greek [translated from the original by Dimitris Tsoungarakis]|ref=harv}} * {{cite book|last=Mango|first=Cyril A. |title=The Oxford History of Byzantium|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-814098-3|ref=harv}} * {{cite web|last=Markham|first=Paul|title=The Battle of Manzikert: Military Disaster or Political Failure?|work=De Re Militari|url=http://faculty.uml.edu/ethan_spanier/Teaching/documents/TheBattleofManzikert.pdf|date=1 August 2005|accessdate=19 May 2007|ref=harv|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429203111/http://faculty.uml.edu/ethan_spanier/Teaching/documents/TheBattleofManzikert.pdf|archive-date=2016-04-29|url-status=dead}} * {{cite book|last=Matschke|first=Klaus-Peter|title=The Economic History of Byzantium (Volume 2)|year=2002|location=Washington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|editor=Angeliki E. Laiou|chapter=Commerce, Trade, Markets, and Money: Thirteenth-Fifteenth Centuries|pages=771–806|url=http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb37-trade-late|ref=harv|access-date=2015-04-14|archivedate=2013-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930114138/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb37-trade-late|deadurl=yes|archive-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930114138/http://www.doaks.org/resources/publications/doaks-online-publications/byzantine-studies/the-economic-history-of-byzantium/ehb37-trade-late|url-status=dead}} * {{cite book|last=McDonnell|first=Myles Anthony|title=Roman Manliness: Virtus and the Roman Republic|url=https://archive.org/details/romanmanlinessvi0000mcdo|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-82788-1|ref=harv}} * {{cite journal|last=Meier|first=William N.|year=2003|title=Die Inszenierung einer Katastrophe: Justinian und der Nika-Aufstand|issue=142|pages=273–300|journal=Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik|jstor=20191600|ref=harv}} * {{cite book|last=Meyendorff|first=John |title=The Byzantine Legacy in the Orthodox Church|url=https://archive.org/details/byzantinelegacyi0000meye|year=1982|location=Yonkers|publisher=St Vladimir's Seminary Press|isbn=0-913836-90-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Millar|first=Fergus|title=A Greek Roman Empire: Power and Belief under Theodosius II (408–450)|url=https://archive.org/details/greekromanempire00ferg|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=University of California Press|year=2006|isbn=0-520-24703-5|ref=harv}} * {{cite journal|last=Miller|first=William|title=Monemvasia|journal=The Journal of Hellenic Studies|volume=27|year=1907|url=http://www.archive.org/stream/journalofhelleni27sociuoft|ref=harv}} * {{cite book|last=Moravcsik|first=Gyula|title=Byzantium and the Magyars|year=1970|location=Amsterdam|publisher=Hakkert|ref=harv}} * {{cite book|last=Mousourakis|first=George|title=The Historical and Institutional Context of Roman Law|url=https://archive.org/details/historicalinstit0000mous|location=Burlington and Hampshire|publisher=Ashgate|year=2003|isbn=0-7546-2114-6|ref=harv}} * {{cite journal|last=Neumann|first=Iver B.|year=2006|title=Sublime Diplomacy: Byzantine, Early Modern, Contemporary|journal=Millennium: Journal of International Studies |volume=34|issue=3|pages=865–888|issn=1569-2981|ref=harv|doi=10.1177/03058298060340030201}} * {{cite book|last1=Neubecker|first1=Ottfried|last2=Brooke-Little|first2=John Philip|title=Heraldry: Sources, Symbols and Meaning|publisher=Time Warner|year=1997|isbn=0-316-64141-3|ref=harv}} * {{cite book|last=Neville|first=Leonora Alice|title=Authority in Byzantine Provincial Society, 950–1100|url=https://archive.org/details/authorityinbyzan0000nevi|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=0-521-83865-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Nicol|first=Donald MacGillivray|title=The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453|url=https://archive.org/details/lastcenturiesofb0000nico|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-43991-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=A Short History of Byzantium|url=https://archive.org/details/shorthistoryofby0000norw_l9m6|location=Ringwood, Vic.|publisher=Penguin|year=1998|isbn=978-0-14-025960-5|ref=harv}} * {{cite journal|last=Nystazopoulou-Pelekidou|first=Maria|year=1970|title=Συμβολή εις την χρονολόγησιν των Αβαρικών και Σλαβικών επιδρομών επί Μαυρικίου (582–602) (μετ' επιμέτρου περί των Περσικών πολέμων) [=Contribution to the chronology of Avar and Slav raids during the reign of Maurice (582–602), with an excursus about the Persian Wars"]|language=Greek|url=http://www.byzsym.org/index.php/bz/article/view/649/567|journal=Byzantina Symmeikta|issn=1105-1639|volume=2|pages=145–206|accessdate=10 March 2012|ref=harv|archive-date=2012-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627021404/http://www.byzsym.org/index.php/bz/article/view/649/567|dead-url=yes}} * {{cite book|last=Obolensky|first=Dimitri |title=Byzantium and the Slavs|url=https://archive.org/details/byzantiumslavs0000obol|year=1994|location=Yonkers|publisher=St Vladimir's Seminary Press|isbn=0-88141-008-X|ref=harv}} * {{cite journal|last=Oikonomides|first=Nikos|year=1999|title=L᾽"Unilinguisme" Officiel de Constantinople Byzantine|url=http://www.byzsym.org/index.php/bz/article/view/857/753|journal=Byzantina Symmeikta|issn=1105-1639|volume=13|pages=9–22|accessdate=11 March 2012|ref=harv|archive-date=2012-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627030100/http://www.byzsym.org/index.php/bz/article/view/857/753|dead-url=yes}} * {{cite book|last=Ostrogorsky|first=George |title=History of the Byzantine State|location=New Brunswick|publisher=Rutgers University Press|year=1969|isbn=0-8135-1198-4|ref=harv}} * {{cite journal|last=Ostrogorsky|first=George|title=The Byzantine Empire in the World of the Seventh Century|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=13|pages=1–21|year=1959|jstor=1291126|ref=harv|doi=10.2307/1291127}} * {{cite book|last1=Paparrigopoulos|first1=Constantine |last2=Karolidis|first2=Pavlos |title=Ιστορία του Ελληνικού Έθνους ["History of the Greek Nation"], vol. 4|publisher=Eleftheroudakis|language=Greek|year=1925|ref=harv}} * {{cite book|last=Parry|first=Kenneth|title=Depicting the Word: Byzantine Iconophile Thought of the Eighth and Ninth Centuries|location=Leiden and New York|publisher=Brill |year=1996|isbn=90-04-10502-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Patterson|first=Gordon M.|title=The Essentials of Medieval History: 500 to 1450 AD, the Middle Ages|url=https://archive.org/details/essentialsofmedi0000patt|location=Piscataway|publisher=Research and Education Association|year=1995|origyear=1990|isbn=978-0-87891-705-1|ref=harv}} * {{cite book|last1=Postan|first1=Michael Moïssey|last2=Miller|first2=Edward|last3=Postan|first3= Cynthia|title=The Cambridge Economic History of Europe (Volume 2)|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1987|isbn=0-521-08709-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Pounds|first=Norman John Greville|title=An Historical Geography of Europe, 1500–1840|url=https://archive.org/details/historicalgeogra0000poun|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1979|isbn=0-521-22379-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Read|first=Piers Paul |title=The Templars: The Dramatic History of the Knights Templar, The Most Powerful Military Order of the Crusades|url=https://archive.org/details/templars0000read_m0z1|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2000|origyear=1999|isbn=0-312-26658-8|ref=harv}} * {{cite book|last=Reinert|first=Stephen W.|editor=Cyril Mango|chapter=Fragmentation (1204–1453)|title=The Oxford History of Byzantium|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|year=2002|pages=248–283|isbn=0-19-814098-3|ref=harv}} * {{cite book|last=Rice|first=David Talbot |title=Byzantine Art (3rd Edition)|year=1968|location=Harmondsworth|publisher=Penguin Books Limited|ref=harv}} * {{cite book|last=Robins|first=Robert Henry|title=The Byzantine Grammarians: Their Place in History|url=https://archive.org/details/byzantinegrammar0000robi|year=1993|location=Berlin and New York|publisher=Mouton de Gruyter|isbn=3-11-013574-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Rosser|first=John H.|title=Historical Dictionary of Byzantium|chapter=Introduction|location=Lanham, MA|publisher=Scarecrow|year=2011|isbn=0-8108-7567-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Runciman|first=Steven |title=The Medieval Manichee: A Study of the Christian Dualist Heresy|year=1982|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-28926-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Runciman|first=Steven|title=The Fall of Constantinople, 1453|url=https://archive.org/details/fallofconstantin0000runc|year=1990|isbn=0-521-39832-0|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Runciman|first=Steven|title=The Last Byzantine Renaissance|url=https://archive.org/details/lastbyzantineren0000runc|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1970|isbn=0-521-07787-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Ryan|first=Herbert J.|title=The College Student's Introduction to Theology|url=https://archive.org/details/collegestudentsi00chap|year=1993|publisher=Liturgical Press|chapter=The Church in History|editors=Christopher Key Chapple and Thomas P. Rausch|isbn=0-8146-5841-5|ref=harv}} * {{cite journal|last=Sarantis|first=Alexander|year=2009|title=War and Diplomacy in Pannonia and the Northwest Balkans during the Reign of Justinian: The Gepid Threat and Imperial Responses|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=63|pages=15–40|jstor=41219761|ref=harv}} * {{cite book|last=Sedlar|first=Jean W.|title=East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500|volume=III|location=Seattle|publisher=[[University of Washington Press]]|year=1994|isbn=0-295-97290-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Seton-Watson|first=Hugh|title=The Russian Empire, 1801–1917|url=https://archive.org/details/russianempire1800000seto|location=Oxford|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1967|isbn=0-19-822152-5|ref=harv}} * {{cite journal|last=Shahid|first=Irfan|title=The Iranian Factor in Byzantium during the Reign of Heraclius|year=1972|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=26|pages=293–320|doi=10.2307/1291324|jstor=1291324|ref=harv}} * {{cite book|last=Šišić|first=Ferdo |title=Povijest Hrvata u vrijeme narodnih vladara: sa 280 slika i 3 karte u bojama|location=Zagreb|publisher=Nakladni zavod Matice hrvatske|year=1990|isbn=86-401-0080-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Sotinel|first=Claire|chapter=Emperors and Popes in the Sixth Century: The Western View|editor-last=Maas|editor-first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2005|pages=267–290|isbn=0-521-81746-3|ref=harv}} * {{cite journal|last=Speck|first=Paul|journal=Poikila Byzantina|volume=4|year=1984|title=Ikonoklasmus und die Anfänge der Makedonischen Renaissance|pages=175–210|ref=harv}} * {{cite book|last=Stephenson|first=Paul|title=Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2000|isbn=0-521-77017-3|ref=harv}} * {{cite web|last=Stone|first=Andrew|title=John II Komnenos (CE 1118–1143)|url=http://www.roman-emperors.org/johncomn.htm|publisher=Online Encyclopedia of Roman Emperors|accessdate=18 May 2007|ref=harv|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413123207/http://www.roman-emperors.org/johncomn.htm|url-status=dead}} * {{cite web|last=Stone|first=Andrew|title=Manuel I Komnenos (CE 1143–1180)|url=http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm|publisher=Online Encyclopedia of Roman Emperors|accessdate=5 February 2007|ref=harv|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413123207/http://www.roman-emperors.org/mannycom.htm|url-status=dead}} * {{cite book|last1=Tarasov|first1=Oleg|last2=Milner-Gulland|first2=R. R.|title=Icon and Devotion: Sacred Spaces in Imperial Russia|url=https://archive.org/details/icondevotionsacr0000tara|location=London|publisher=Reaktion|year=2004|isbn=1-86189-118-0|ref=harv}} * {{cite book|last1=Tatakes|first1=Vasileios N.|last2=Moutafakis|first2=Nicholas J.|title=[[Byzantine Philosophy]]|year=2003|location=Indianapolis|publisher=Hackett|isbn=0-87220-563-0|ref=harv}} * {{cite journal|last=Teall|first=John L.|year=1967|title=The Age of Constantine Change and Continuity in Administration and Economy|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=21|pages=11–36|jstor=1291256|ref=harv}} * {{cite book|last=Timberlake|first=Alan|title=A Reference Grammar of Russian|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2004|isbn=978-0-521-77292-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=Byzantium and Its Army, 284–1081|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|year=1995|isbn=0-8047-2420-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000trea|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|year=1997|isbn=0-8047-2630-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=The Byzantine Revival, 780–842|url=https://archive.org/details/byzantinerevival0000warr|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|year=1991|isbn=0-8047-1896-2|ref=harv}} * {{cite book|last=Troianos|first=Spyros|last2=Velissaropoulou-Karakosta|first2=Julia|title=Ιστορία δικαίου από την αρχαία στην νεώτερη Ελλάδα ["History of law from ancient to modern Greece"]|location=Athens|publisher=Sakkoulas|year=1997|isbn=960-232-594-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Vasiliev|first=Alexander Alexandrovich |title=History of the Byzantine Empire|year=1928–1935|location=Madison|publisher=The University of Wisconsin Press|url=http://www.intratext.com/X/ENG0832.HTM|isbn=0-299-80925-0|ref=harv}} * {{cite book|last=Versteegh|first=Cornelis H. M.|title=Greek Elements in Arabic Linguistic Thinking|year=1977|isbn=90-04-04855-3|location=Leiden|publisher=Brill|ref=harv}} * {{cite book|last=Watson|first=Bruce|title=Sieges: A Comparative Study|url=https://archive.org/details/siegescomparativ0000wats|year=1993|location=Westport|publisher=Praeger|isbn=0-275-94034-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Weitzmann|first=Kurt |title=The Icon|url=https://archive.org/details/icon0000unse_w3g2|year=1982|location=London|publisher=Evans Brothers|isbn=0-237-45645-1|ref=harv}} * {{cite book|last=Wells|first=Herbert George |title=A Short History of the World|url=https://archive.org/details/shorthistoryofwo00welluoft|location=New York|publisher=Macmillan|year=1922|isbn=0-06-492674-5|ref=harv}} * {{cite book|last=Whittow|first=Mark|title=The Making of Byzantium, 600–1025|url=https://archive.org/details/makingofbyzantiu0000whit|location=Berkeley and Los Angeles, CA|publisher=University of California Press|year=1996|isbn=0-520-20496-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Wickham|first=Chris |title=The Inheritance of Rome: A History of Europe from 400 to 1000|url=https://archive.org/details/isbn_9780670020980|location=New York|publisher=Viking|year=2009|isbn=0-670-02098-2|ref=harv}} * {{cite journal|last=Wolff|first=Robert Lee|year=1948|title=Romania: The Latin Empire of Constantinople|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1948-01_23_1/page/1|journal=Speculum|volume=23|issue=1|pages=1–34|jstor=2853672|ref=harv}} * {{cite book|last=Wroth|first=Warwick|title=Catalogue of the Imperial Byzantine Coins in the British Museum|year=1908|publisher=British Museum Dept. of Coins and Medals|isbn=1-4021-8954-0|ref=harv}} {{Refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Byzantine Empire}} * [http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ Byzantium: Studija o Vizantijiskom carstvu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008060507/http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ |date=2014-10-08 }} (na engleskom) * [http://www.romanity.org/htm/fox.01.en.what_if_anything_is_a_byzantine.01.htm O Vizantiji] (na engleskom) * [http://www.roman-emperors.org/ De Imperatoribus Romanis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200913043304/http://www.roman-emperors.org/ |date=2020-09-13 }}. Scholarly biographies of many Byzantine emperors. * [http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ 12 Byzantine Rulers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718092221/http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/ |date=2016-07-18 }} by Lars Brownworth of The Stony Brook School; audio lectures. [http://www.nytimes.com/2007/01/31/education/31education.html NYTimes review]. * [http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html 18 centuries of Roman Empire by Howard Wiseman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928094312/http://www.cit.gu.edu.au/~s285238/Roman/RomanEmpire.html |date=2009-09-28 }} (Maps of the Roman/Byzantine Empire throughout its lifetime). * [https://web.archive.org/web/20160722175023/http://www.byzantinemuseum.gr/en/ Byzantine & Christian Museum] ;Vizntijske studije, resursi i bibliografija * Fox, Clinton R. [http://www.romanity.org/htm/fox.01.en.what_if_anything_is_a_byzantine.01.htm What, If Anything, Is a Byzantine? (Online Encyclopedia of Roman Emperors)] * [https://web.archive.org/web/20080410123427/http://www.doaks.org/Byzantine.html Byzantine studies homepage] at Dumbarton Oaks. Includes links to numerous electronic texts. * [http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ Byzantium: Byzantine studies on the Internet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008060507/http://www.fordham.edu/halsall/byzantium/ |date=2014-10-08 }}. Links to various online resources. * [http://homepage.mac.com/paulstephenson/trans.html Translations from Byzantine Sources: The Imperial Centuries, c. 700–1204] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010413131628/http://homepage.mac.com/paulstephenson/trans.html |date=2001-04-13 }}. Online sourcebook. * [http://www.deremilitari.org/ De Re Militari]. Resources for medieval history, including numerous translated sources on the Byzantine wars. * [http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html Medieval Sourcebook: Byzantium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814170022/http://www.fordham.edu/halsall/sbook1c.html |date=2014-08-14 }}. Numerous primary sources on Byzantine history. * [http://www.univie.ac.at/byzantine/ Bibliography on Byzantine Material Culture and Daily Life]. Hosted by the University of Vienna; in English. * [http://www.ellopos.net/elpenor/greek-texts/greek-resources-constantinople.asp Constantinople Home Page]. Links to texts, images and videos on Byzantium. * [http://graal.org.ua/en/theodoro-principality Byzantium in Crimea: Political History, Art and Culture]. * [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/ Institute for Byzantine Studies of the Austrian Academy of Sciences (with further resources and a repository with papers on various aspects of the Byzantine Empire)] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Istočno Rimsko Carstvo| ]] [[Kategorija:Rimsko carstvo]] [[Kategorija:Starovjekovne države]] [[Kategorija:Srednjovjekovne države]] [[Kategorija:Bivše države u Africi]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] [[Kategorija:Bivše države u Evropi]] d0zof65rzf29qg509lg8rye3r7wi01u 10 4452 42714602 42433647 2026-10-29T23:09:01Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:Završetak]] 42714602 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Završetak]] ecyk0vnvrglk5t740uuxo5xznjotimu 0 7068 42714681 42678752 2026-10-30T03:36:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714681 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> |settlement_type = |subdivision_type = [[Spisak država|Zemlja]] |subdivision_name =[[Bosna i Hercegovina]] |subdivision_type1= [[Političke podjele Bosne i Hercegovine|Entitet]] |subdivision_name1 = [[Republika Srpska]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |timezone=[[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] |utc_offset=+1 |timezone_DST = [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |unit_pref= |map_caption =Položaj Bijeljine u Bosni i Hercegovini |latNS=N |longEW=E |population_as_of= |native_name = Бијељина |official_name = Bijeljina |other_name = |image_shield = |image_map = BiH municipality location Bijeljina.svg |area_total_km2 = 734 |population_footnotes = <ref> Prostorni plan Republike Srpske do 2015. Banja Luka, April 2008. p. 67 & 69</ref> |population_blank1 = 114000 |population_blank1_title=Opština |population_total = 45,291 |parts_type=Settlements |parts = |latd=44|latm=45 |longd=19|longm=13 |area_code = 55 |website = [http://www.sobijeljina.com/ www.sobijeljina.com] |footnotes = |leader_title=[[načelnik opštine]] |leader_name = Ljubiša Petrović ([[Srpska demokratska stranka (BiH){{!}}]]) [http://www.izbori.ba/documents/Rezultati%20izbora%202004/Utvrdjeni/2004NacelniciRS.pdf] |leader_party = | |}} '''Bijeljina''' je grad u sjeveroistočnom dijelu [[Republika Srpska|Republike Srpske]]. Prema popisu stanovništva iz 2013. godine ukupni broj stanovnika iznosi 107.663, što ga čini drugim po veličini gradom u '''Republici Srpskoj''' i četvrtim u Bosni i Hercegovini. Grad je istorijsko središte [[Semberija|Semberije]] i jedan od najbogatijih gradova Bosne i Hercegovine. Kao plodan ravničarski grad čini jedan od centara za proizvodnju i trgovinu hranom. Bijeljina je prepoznatljiva po prostranom centralnom trgu, čiju ljepotu uvećava prijatan ambijent Gradskog parka. Vlada Republike Srpske je u maju 2012. godine donijela odluku o promjeni statusa opštine Bijeljina kojom je Bijeljina dobila status grada.1992.godine. == Naseljena mjesta == {| |- valign =top | * [[Amajlije]] * Bakračić * [[Balatun]] * [[Banjica (Bijeljina)|Banjica]] * [[Batar]] * [[Batković]] * Bijeljina * [[Bjeloševac]] * Bogdanović plac * Bošnjakovići * [[Brijesnica (Bijeljina)|Brijesnica]] * [[Brodac Donji]] * [[Brodac Gornji]] * Budžak * [[Bukovica]] * [[Bukovica Donja (Bijeljina)|Bukovica Donja]] * [[Bukovica Gornja (Bijeljina)|Bukovica Gornja]] * Bukreš * Bukvari * Burum * [[Crnjelovo Donje]] * [[Crnjelovo Gornje]] * [[Čađavica Donja (Bijeljina)|Čađavica Donja]] | * [[Čađavica Gornja (Bijeljina)|Čađavica Gornja]] * [[Čađavica Srednja (Bijeljina)|Čađavica Srednja]] * [[Čardačine]] * [[Čengić]] * [[Ćipirovine]] * Dašnica * [[Dazdarevo]] * Dijelovi * Donja Mala * Donji Zagoni * [[Dragaljevac Donji]] * [[Dragaljevac Gornji]] * [[Dragaljevac Srednji]] * Dugo Polje * [[Dvorovi (Bijeljina)|Dvorovi]] * Đukići * Gajevi * Galac * [[Glavičice]] * [[Glavičorak]] (Glavičor) * Glišići * [[Glogovac (Bijeljina)|Glogovac]] * [[Gojsovac]] * [[Golo Brdo (Bijeljina)|Golo Brdo]] * Gornji Kojčinovac * Gornji Zagoni * Gradac-Stupanj * Grmić | * [[Hase (Bijeljina)|Hase]] * Intergaj * Ivice * [[Janja]] * [[Johovac (Bijeljina)|Johovac]] * [[Kacevac]] * Karavlasi * Klis * [[Kojčinovac]] * Kovačići * Kovanluci * [[Kovanluk (Bijeljina)|Kovanluk]] * Koviljuše * [[Kriva Bara (Bijeljina)|Kriva Bara]] * Krušik * Lauška * Lazići * Ledinci * Lipić-Selimovići * Lokanjci * [[Ljeljenča]] * [[Ljeskovac]] * [[Magnojević Donji]] * [[Magnojević Gornji]] * [[Magnojević Srednji]] * Mala Obarska * [[Međaši]] * Mihajlovići * Mitrovići * [[Modran (Bijeljina)|Modran]] * Nova Janja * [[Novi]] * Novi Dvorovi * Novo naselje Hase * [[Novo Naselje (Bijeljina)|Novo Naselje]] | * [[Novo Selo (Bijeljina)|Novo Selo]] * [[Obrijež]] * Ogorelica * Orao * Orlovo Polje * [[Ostojićevo (Bijeljina)|Ostojićevo]] * [[Patkovača]] * Pavlovića put * Pejići * Pilakuša * [[Piperci]] * [[Popovi (Bijeljina)|Popovi]] * Poznanovići * Prugnjača * [[Pučile]] * Radovanovići * Rudine * [[Ruhotina]] * Savići * Simeunovići * Slobomir * Srednji Zagoni * Stanići * Stanišići * Stankić mala * Stara Janja * Stevići * Subotište * [[Suvo Polje|Suho Polje]] (Suvo Polje) * Suvara * Tombak * Tomići * [[Triješnica]] * [[Trnjaci (Bijeljina)|Trnjaci]] * [[Velika Obarska]] * [[Velino Selo (Bijeljina)|Velino Selo]] * Veljko Lukić * Vesić * [[Vršani (Bijeljina)|Vršani]] * Vuk Karadžić * [[Zagoni (Bijeljina)|Zagoni]] * Zovac |} == Kultura == {{Glavni|Nacionalni spomenici u Bijeljini}} == Privreda == {{sekcija}} == Sport == Na prostorima opštine Bijeljina postoji više sportskih klubova: Fudbalski Klub "Radnik" Bijeljina, Fudbalski Klub "Mladost" Velika Obarska, ŽFK "Radnik" Bijeljina, Košarkaški Klub "Radnik" Bijeljina, Košarkaški Klub "Građanski", Košarkaški Klub "Bijeljina PLUS", Košarkaški Klub "Budućnost" Bijeljina, Rukometni Klub "Bijeljina", Atletski Klub "Akademac" Bijeljina, Atletski Klub "Zvijezda" Etno Selo, Fudbalski Klub "Zvijezda 09" Etno Selo, KMF "Radnik City" Bijeljina, Karate klub "UNSU", Karate Klub "Panteri" Bijeljina, Šahovski Klub "Panteri" Bijeljina, Taekwondo Klub "Sokol", Judo klub "Panter" Ženski odbojkaški klub ,,Radnik", Ženski odbojkaški klub ,,Libero", muški odbojkaški klub ,,Radnik" == Značajne osobe == * [[Miloš Bojanić]], pjevač narodne muzike * [[Rodoljub Čolaković]], revolucionar, književnik i političar, Narodni heroj * [[Fadil Jahić Španac]], narodni heroj * [[Lazar Manojlović]], pisac, novinar, prosvjetni radnik i borac za ljudska prava * [[Dejan Mijač]], pozorišni režiser * [[Zvonimir Vučković]], poručnik pretratne vojske Kraljevine Jugoslavije == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Bijeljina}} * [http://www.sobijeljina.com Skupština Opština Bijeljina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603081729/http://sobijeljina.com/ |date=2008-06-03 }} * [http://www.gradbijeljina.com Grad Bijeljina] * [http://www.bijeljina.org Bijeljina Danas] * [http://www.rtvbn.com Radio - Televizija BN] * [http://www.rtvslobomir.com Radio - TV Slobomir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805031046/http://rtvslobomir.com/ |date=2014-08-05 }} * [http://www.intelevizija.com IN Televizija Bijeljina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007120257/http://www.intelevizija.com/ |date=2017-10-07 }} * [http://www.ntvarena.com TELEVIZIJA ARENA Bijeljina] * [http://www.ubn.rs.ba/ Univerzitet Bijeljina] * [http://www.bolnicabijeljina.com/ JZU Bolnica "Sveti Vračevi", Bijeljina] * [http://www.pfb.unssa.rs.ba/ Pedagoški fakultet Bijeljina] * [http://www.sinergija.edu.ba/ Univerzitet Sinergija Bijeljina] * [http://www.radiobn.net/ BN Radio] * [https://www.radiobobar.com/ Radio Bobar] * [http://www.radiodas.com/ Radio DAŠ Bijeljina]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20130806170545/http://semberskenovine.ba/ List građana opštine Bijeljina - Semberske Novine] * [http://www.voders.org Javna ustanova "Vode Srpske" Bijeljina] * [http://www.micomicic.com Načelnik opštine Mićo Mićić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120828131953/http://www.micomicic.com/ |date=2012-08-28 }} {{Administrativna podjela Bosne i Hercegovine}} [[Kategorija:Bijeljina| ]] [[Kategorija:Naseljena mjesta u Republici Srpskoj]] rz0r3zl4hovi23n6m2pzjazgktunexx 0 14189 42714585 42552022 2026-10-29T22:37:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714585 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Backa.png|thumb|desno|250px|Bačka kao mađarska (označena žuto) i srpska pokrajina]] '''Bačka''' (''Бачка'', [[mađarski jezik|mađarski]]: ''Bácska'', [[slovački jezik|slovački]]: ''Báčka'', [[rusinski jezik|rusinski]]: ''Бачка'', [[nemački jezik|njemački]]: ''Batschka'') je geografska pokrajina u [[Srbija|Srbiji]] ([[Vojvodina]]) i [[Mađarska|Mađarskoj]]. Mađarski deo Bačke uključen je u mađarsku županiju [[Bač-Kiškun]]. Srpski deo Bačke je lociran u Autonomnoj Pokrajini [[Vojvodina|Vojvodini]]. Na teritoriji Vojvodine, Bačka je administrativno podeljena na okruge: [[Južnobački okrug|Južnobački]], [[Severnobački okrug|Severnobački]] i [[Zapadnobački okrug|Zapadnobački]]. Veći gradovi Bačke su: [[Novi Sad]] (215.659), [[Subotica]] (99.471), [[Sombor]] (50.950), [[Bačka Palanka]] (29.431), [[Vrbas]] (25.887), [[Bečej]] (25.703), [[Senta]] (20.363) i drugi. Prema poslednjem popisu stanovništva (2002), u Bačkoj žive: Srbi (59%), Mađari (16%) i ostali. Naziv za stanovnike Bačke je Bačvani. == Historija == U Bačkoj se nalaze tragovi naselja još iz [[kameno doba|kamenog doba]], najviše pokraj [[Dunav]]a i [[Tisa|Tise]], a najvažnija su kod [[Gomboš]]a, [[Apatin]]a, [[Ada|Ade]], [[Senta|Sente]] i [[Titel]]a. Ima mnogo tragova iz [[brončano doba|bronzanog doba]], kao i tragova prisustva raznih naroda: [[Kelti|Kelta]], [[Antički Rim|Rimljana]], [[Huni|Huna]], [[Slaveni|Slovena]], [[Germani|Germana]], [[Avari|Avara]]. Sloveni se u Bačkoj prvi put pominju u 6. veku. U devetom veku, Bačkom je vladao bugarski vojvoda [[Salan]], a glavni grad njegove vojvodine bio je [[Titel]]. Posle zauzimanja panonskog basena od strane [[Mađari|Mađara]], javljaju se kao stanovnici Bačke Mađari, [[Pečenezi]] i drugi. Mađarski vladar, Sveti Stefan (Vajk), osnovao je gradove [[Bač]] i [[Bodrog]], kao glavne gradove istoimenih županija. Između ovih županija išla je granica približno današnjim kanalom Dunav-Tisa-Dunav. Doseljavanje [[Srbi|Srba]] sa južnih srpskih političkih oblasti počelo je u većoj meri u 15 veku za vladavine [[Kralj Sigmund|kralja Sigmunda]]. U prvoj polovini 16 veka stradala je Bačka prilikom seljačke bune [[1514]], a zatim i od provala [[Turci|Turaka]]. 1526. godine Bačka je bila centralni region jedne prolazne nezavisne države, kojom je vladao samozvani srpski car, [[Car Jovan Nenad|Jovan Nenad]]. Prestonica njegove države bila je [[Subotica]]. <gallery> Datoteka:Salan.png|Vojvodstvo Salana, 9. vek Datoteka:Koh administrative 1370 01.png|Bačka i Bodroška županija 1370. godine Datoteka:Despotski posedi.png|Posedi srpskih despota u Bačkoj Datoteka:Serbian empire06 map.png|Srpsko carstvo Jovana Nenada, 16. vek </gallery> Posle pada [[Budim]]a i [[Segedin]]a ([[1542]]), Bačka dolazi pod tursku vlast. Na teritoriji Bačke je postojao Segedinski [[sandžak]], koji je bio podređen Budimskom [[pašaluk]]u. Bačka se delila u 6 nahija i to: bajsku, subotičku, segedinsku, somborsku, bačku i titelsku. U to doba je Bačka u etničkom smislu bila skoro isključivo srpska oblast, a ovakvo etničko obeležje je imala i [[1720]], kada od 3.456 popisanih domova nalazimo samo 166 mađarskih i 25 nemačkih. [[Datoteka:Bacs-Bodrog county map.jpg|thumb|Ugarska bačko-bodroška županija]] Posle završetka turske vladavine, mnogo je stradalo srpsko stanovništvo Bačke, u vreme [[Rakocijev ustanak|Rakocijevog ustanka]] ([[1702]]–[[1704]]). Posle razvojačenja potiske vojne granice formiran je komorski okrug (od [[1794]] nazvan je potiski krunski okrug), a sastojao se od mesta: [[Martonoš]]a, [[Stara Kanjiža|Stare Kanjiže]], Sente, Ade, [[Petrovo Selo (Gradiška)|Petrovog Sela]], [[Mol (mesto)|Mola]], [[Srbobran]]a, [[Bačko Gradište|Bačkog Gradišta]], [[Turija (Lukavac)|Turije]] i [[Bečej|Starog Bečeja]], kao glavnog mesta. [[1750]] godine se počelo raditi na organizaciji šajkaškog okruga. Usled razvojačenja potiske granice, Srbi iz Bačkog Potisja su se u velikim masama odselili u [[Rusija|Rusiju]], [[Banat]] i kasniju [[Šajkaška|Šajkašku]], tako da ti krajevi gube srpski etnički karakter. Umesto ovih Srba, počinje snažno naseljavanje Mađara, [[Nemci|Nemaca]], [[Slovaci|Slovaka]], [[Rusini|Rusina]] i drugih na te teritorije. [[1802]] godine spojene su bačka i bodroška u jednu županiju. Između [[1848]] i 1849 godine, Bačka je bila poprište krvavih borbi između Mađara i Srba. [[1849]] godine ušao je veliki deo Bačke u okvir [[Vojvodina|Vojvodstva Srbije]]. Kada je ukinuta [[Vojvodina]] ([[1860]]), ove teritorije su ponovo ustrojene kao bačko-bodroška županija. [[1873]] godine pripojen je šajkaški okrug ovoj županiji. Od 1918. godine, Bačka je deo Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca, a od 1945. godine, deo je Autonomne Pokrajine Vojvodine. <gallery> Datoteka:Ottoman vojvodina01.png|Segedinski sandžak, 16. vek Datoteka:Vojvodina03.png|Granice Srpske Vojvodine proglašene 1848. Datoteka:Map of Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar (1849-1860).png|Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat, 1849-1860. Datoteka:Vojvodina 1922 1929.png|Bačka oblast, 1922-1929. </gallery> == Privreda == Bačka, a naročito njen južni deo, vrlo je plodan, i spada među najplodnije delove [[Evropa|Evrope]]. Stanovništvo se bavi u prvom redu zemljoradnjom. Proizvode se sve vrste žitarica, a naročito su čuveni bačka [[pšenica]] i [[kukuruz]]. U manjim količinama kultiviraju se i ostala žita. [[Riža|Pirinač]] uspeva oko [[Krstur]]a i [[Torža|Torže]]. Znatna je proizvodnja [[kudelja|kudelje]], [[šećerna repa|šećerne repe]], [[kupus]]a i [[lubenica|bostana]]. Veoma je razvijeno [[vrtlarstvo]], a značajno je i [[voćarstvo]]. [[Vinogradarstvo|Vinogradarstva]] ima nešto oko [[Subotica|Subotice]]. Šuma ima nešto pokraj [[Dunav]]a, inače je Bačka gotovo potpuno bez šuma i ruda. [[Stočarstvo]] je sve do kraja 19. veka bilo glavno zanimanje stanovništva. Naročito je znatno gajenje [[konji|konja]], rogate [[stoka|marve]] krupnog zuba, [[ovca|ovaca]] i [[svinja]]. Bački su konji čuveni u Evropi, a najbolje se timare u kulskoj i bečejskoj opštini. Ima nekoliko državnih ergela, a ima i čuvenih privatnih staja sa glasovitim svetskim rasama. Kod rogate marve je više zastupljena marva bele boje (takozvana podolska rasa), naročito u ritovima, kao vrlo izdržljiva, dok se u stajama drže zapadne, plemenitije vrste. [[Svinjarstvo|Svinjogojstvo]] je veoma važno. Znatno je zastupljeno gajenje [[živina|živine]], [[ribarstvo]], [[svilarstvo]], [[lov]]. Najviše stanovništva se bavi zemljoradnjom i stočarstvom, a u mnogo manjoj meri zanatstvom, trgovinom i industrijom.<br /> Od industrije je značajna mlinska, a važna je i industrija kudelje, svile i uopšte tekstilna industrija. Isto tako značajna je lončarska, cementna, ciglarska, pivarska, kožna, itd. Trgovina je vrlo živa, naročito poljoprivrednim proizvodima, stokom i industrijskim proizvodima.<br /> Bačka, kao deo »žitnice Srbije«, na Dunavu, između bogatih i kulturnih regiona, sa veoma kulturnim stanovništvom, najraznovrsnijom i najbogatijom industrijom, razvijenim zanatstvom i najgušćom železničkom mrežom, sa osobito živom industrijom i u široj okolini [[Beograd]]a, – spada među najvažnije regione Srbije i Vojvodine. == Značajne osobe == * dr. Lazar "Laza" Paču, poznati političar i ministar finansija == Literatura == * Steltzer Fr., Geschichte der Bácska (1883). * Narodna enciklopedija (1927) == Vanjske veze == {{Commonscat|Bačka}} * [http://www.rda-backa.rs/‎ Regionalna razvojna agencija Bačka]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://eparhija-backa.rs/‎ Eparhija Bačka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220810172121/http://eparhija-backa.rs/%E2%80%8E |date=2022-08-10 }} * [https://web.archive.org/web/20140702154030/http://www.hotelbacka.com/ Hotel "Bačka"] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Bačka| ]] [[Kategorija:Geografija Vojvodine‎]] [[Kategorija:Geografija ‎Mađarske]] [[Kategorija:Regije Evrope]] 71828xem25mglkh0pv6o3tuvqbsbcyb 0 20811 42714523 42714335 2026-10-29T14:18:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714523 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Arthur Conan Doyle, DL | slika = Conan Doyle (LOC).jpg | širina_slike = 220px | opis = | pseudonim = | datum_rođenja = {{Birth date|1859|5|22|df=y}} | mjesto_rođenja = {{flagicon|ŠKO}} [[Edinburgh]], [[Škotska]] | datum_smrti = {{Death date and age|1930|7|7|1859|5|22|df=y}} | mjesto_smrti = {{flagicon|ENG}} [[Crowborough]], [[Engleska]] | zanimanje = književnik, okulist | jezik = [[Engleski jezik|engleski]] | nacionalnost = [[Škoti|Škot]] | žanr = [[proza]] | pokret = | znamenita_djela = ''[[Skica u grimizu]]''<br />''[[The Hound of the Baskervilles|Baskervilski pas]]''<br />''[[Znak četvorice]]''<br />''[[Dolina straha]]'' | supružnik = Louise Hawkins<br /><small>(1885-1906; njena smrt)</small><br />Jean Lackie<br /><small>(1907-1930; njegova smrt)</small> | djeca = Mary Conan Doyle<br />Kingsley Conan Doyle<br />Denis Conan Doyle<br />[[Jean Conan Doyle]]<br />[[Adrian Conan Doyle]] | uticaj_od= | utica_na = | potpis=ArthurConanDoyleSignature.svg }} '''Sir Arthur Ignatius Conan Doyle''' ([[22. svibnja]] [[1859]]. - [[7. srpnja]] [[1930]].) [[Velika Britanija|britanski]] je autor [[kriminalistički]]h romana, najpoznatiji kao "otac" [[Sherlock Holmes|Sherlocka Holmesa]] i [[Dr. John H. Watson|doktora Johna Watsona]]. == Biografija == Rođen je [[1859]]. u [[Edinburgh]]u od roditelja [[Irska|Iraca]] koji su emigrirali u [[Škotska|Škotsku]]. S devet godina poslan je u [[Isusovci|isusovačku]] školu u [[Stonyhurst]]u, a [[1875]]. odbacio je [[kršćanstvo]] i postao agnostik. Od [[1876]]. do [[1881]]. studirao je medicinu u Edinburghu te obavljao praksu u [[Aston]]u (danas predgrađu [[Birmingham]]a). Nakon studija postao je brodski liječnik i otplovio na [[Afrika|zapadnoafričku]] obalu, a [[1882]]. započeo je privatnu praksu u [[Plymouth]]u. Doktorat je dobio [[1885]]. Njegova je praksa bila neuspješna, a čekajući pacijente pisao bi knjige. Prvo mu je djelo izašlo u ''Chambers's Edinburgh Journal'' prije njegove dvadesete godine. Ozbiljnije se posvetio književnosti nedugo nakon preseljenja u odmaralište [[Southsea]]. Prvo mu je značajnije djelo bilo ''A Study in Scarlet'' ("Skica u grimizu") koje je izašlo u ''Beeton's Christmas Annual'' [[1887]]. i u kojem se prvi put pojavljuje [[Sherlock Holmes]], stvoren prema profesoru [[Joseph Bell|Josephu Bellu]]. Zanimljivo je da je [[Rudyard Kipling]] čestitajući Doyleu na uspjehu upitao: "Je li to moj stari prijatelj, Dr. Joe?". Za života u [[Southsea]]u sudjelovao je u osnivanju [[Portsmouth Football Club|Portsmoutha FC]] i igrao kao njihov prvi [[vratar]]. Godine [[1885]]. oženio je Louise Hawkins, koja je bolovala od [[tuberkuloza|tuberkuloze]] i na koncu umrla [[1906]]. Godine [[1907]]. njegovom drugom ženom postala je Jean Lackie u koju se zaljubio [[1897]]. i s njom održavao [[Platonska ljubav|platonsku vezu]] zbog vjernosti prvoj ženi. Doyle je imao petero djece, dvoje s prvom ženom (Mary i Kingsley) i troje s drugom (Jean, Denis i [[Adrian Conan Doyle|Adrian]]). Godine [[1890]]. proučavao je oko u [[Beč]]u, a [[1891]]. preselio se u [[London]] gdje je imao praksu kao [[Oftamologija|okulist]]. To mu je dalo više vremena za pisanje, a u studenom [[1891]]. pisao je majci: ''"Mislim kako bi bilo dobro ubiti [[Sherlock Holmes|Holmesa]]... i završiti s njim zauvijek. Odvlači mi misli od važnijih stvari."'' To je i napravio u prosincu [[1893]]. u djelu ''The Final Problem'' opisavši borbu Holmesa s najvećim neprijateljem profesorom Moriartyjem u kojoj su obojica poginuli u padu s vodopada. Nakon javnog odaziva oživio ga je u djelu ''The Adventure Of The Empty House'' s objašnjenjem da je samo Moriarty umro, a [[Sherlock Holmes|Holmes]] je inscenirao svoju smrt kako bi se obračunao sa svojim drugim neprijeteljima. Sherlock Holmes se pojavio u još 56 kratkih priča i u četiri Doyleova romana te u romanima drugih autora. Nakon [[Burski rat|Burskog rata]] u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]] i međunarodnih optužbi protiv [[Velika Britanija|Velike Britanije]] zbog počinjenih okrutnosti, Doyle je napiso [[pamflet]] ''The War In South Africa'', preveden na mnoge svjetske jezike, u kojem je opravdavao ponašanje [[Velika Britanija|Britanaca]] u ratu. Doyle je vjerovao da mu je baš taj pamflet donio titulu '''Sir''' i mjesto zamjenika predstavnika krune u [[Surrey]]ju [[1902]]. Napisao je i dužu knjigu ''The Great Boer War'' [[1900]]. Početkom 20. stoljeća kandidirao se za Parlament kao liberal u [[Edinburgh]]u i u Border Burghu, ali nije uspio pobijediti. No bio je jedan od prvih počasnih članova Britanskog skijaškog kluba. [[Datoteka:Conandoylestatue.jpg|thumb|Kip Arthura Conana Doylea u [[Crowborough]]u]] Doyle je bio uključen i u kampanju za reforme afričke [[Demokratska Republika Kongo|Slobodne Države Kongo]] zajedno s novinarom Edmundom Dene Morelom i diplomatom Rogerom Casementom. Napisao je ''The Crime Of The Congo'' [[1909]]., dugi pamflet koji opisuje zločine u Kongu. Morel i Casment dali su mu inspiraciju za likove djela [[Izgubljeni svijet]] (''The Lost World'') iz [[1912]]. Rastao se od obojice početkom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] jer je Morel bio vođa [[pacifist]]a, a Casment je izdao [[Velika Britanija|Britaniju]] radi [[Irska|Irskog]] podrijetla. U kasnim godinama, Doyle se vezao za [[spiritualizam]] i napisao je roman s likom [[Profesor Challenger|Profesora Challengera]] pod imenom ''The Land Of Mist''. Jedna je od njegovih čudnijih knjiga ''The Coming Of the Fairies'' iz [[1921]]. jer je bio uvjeren u istinitost fotografija vila iz Cottingleya koja su bile glavna inspiracija za djelo u kojem su se mogle pročitati teorije o vilama i duhovima. Nakon ovog djela njegova zbirka kraćih priča ''The Adventures Of Sherlock Holmes'' zabranjena je u [[Sovjetski Savez|SSSR-u]] [[1929]]. za vrijeme okultizma, no ta je zabrana kasnije ukinuta. Doyle je jedno vrijeme bio prijatelj [[Harry Houdini|Harryja Houdinija]], velikim protivnikom spiritualističkog pokreta. Iako je Houdini smatrao spiritualističke proroke varalicama (pokušavajući ih otkriti), Doyle je mislio da i Houdini ima natprirodne moći, a to je pokazao u djelu ''The Edge Of The Unknown''. Houdini nije uspio uvjeriti Doylea da su to samo čarobni trikovi, što je dovelo do prekida prijateljstva. Doyle je pokopan u crkvenom dvorištu u [[Minstead]]u u [[New Forest]], [[Hampshire]], [[Velika Britanija|Engleska]]. U južnoengleskom gradiću [[Crowborough]]u, u kojem je Doyle živio 23 godine, podignut je kip u njegovu čast, a na Picardy Placeu u [[Edinburgh]]u, blizu Doyleove rodne kuće stoji kip [[Sherlock Holmes|Sherlocka Holmesa]]. == Bibliografija == === [[Sherlock Holmes]] === * [[Skica u Grimizu]] (''A study in scarlet'' - [[1887]].) * [[Znak četvorice]] (''The Sign of Four'' - [[1890]].) * [[Tajna Boskomske doline]] (''The Adventures of Sherlock Holmes'' - [[1892]].) * [[Srebrna zvijezda]] (''The Memoirs of Sherlock Holmes'' - [[1894]].) * [[Baskervillski pas]] (''The Hound of the Baskervilles'' - [[1902]].) * [[Nenastanjena kuća]] (''Povratak Sherlocka Holmesa'' - [[1904]].) * [[Dolina straha]] (''The Valley of Fear'' - [[1914]].) * [[Posljednja zagonetka]] (''His Last Bow'' - [[1917]].) * [[Lavlja griva]] (''The Case Book of Sherlock Holmes'' - [[1927]].) <small>Hrvatski nazivi pojedinih zbirki priča nisu prijevodi imena izvornika, nego nose ime neke priče iz zbirke</small> === [[Professor Challenger]] === * [[Izgubljeni svijet (Arthur Conan Doyle)|Izgubljeni svijet]] (1912) * [[The Poison Belt]] (1913) * [[The Land of Mists]] (1926) * [[The Disintegration Machine]] (1927) * [[When the World Screamed]] (1928) === Povijesni romani === * [[The White Company]] (1891) * [[Micah Clarke]] (1888) * [[The Great Shadow]] (1892) * [[The Refugees]] (publ. 1893, written 1892) * [[Uncle Bernac]] (1897) * [[Sir Nigel]] (1906) === Ostala djela === * [[Mystery of Cloomber]] (1889) * [[The Captain of the Polestar, and other tales]] (1890) * [[The Doings Of Raffles Haw]] (1891) * [[Beyond the City]] (1892) * [[Round The Red Lamp]] (1894) * [[The Parasite]] (1894) * [[The Stark Munro Letters]] (1895) * [[Rodney Stone]] (1896) * [[Songs of Action]] (1898) * [[The Tragedy of The Korosko]] (1898) * [[A Duet]] (1899) * [[The Great Boer War]] (1900) * [[The Exploits of Brigadier Gerard]] (1903) * [[Through the Magic Door]] (1907) * [[The Crime of the Congo]] (1909) * [[The New Revelation]] (1918) * [[The Vital Message]] (1919) * [[Tales of Terror & Mystery]] (1923) * [[Povijest spiritizma]] (1926) == Vanjske veze == {{Commonscat|Arthur Conan Doyle}} * [https://web.archive.org/web/20070311051846/http://www.mobilebooks.org/?author=ACD Sir Arthur Conan Doyle mobile ebooks] {{Authority control}} {{Lifetime|1859|1930||Doyle, Arthur Conan}} [[Kategorija:Britanski pisci]] [[Kategorija:Škotski pisci]] [[Kategorija:Pisci kriminalističkih romana]] [[Kategorija:Sherlock Holmes]] [[Kategorija:Škotski liječnici]] [[Kategorija:Škotski fudbaleri]] [[Kategorija:Biografije, Edinburgh]] 8hbvft7y2zbxhac2d54odqfomcgnkhq 10 21263 42714566 42464568 2026-10-29T21:09:00Z Inokosni organ 160059 42714566 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Izbori u Srbiji | title = Politički izbori i referendumi u {{ZD|SRB}} [[Srbija|Srbiji]] | stanje = collapsed | bodyclass = hlist | group1 = [[Skupština Srbije|Skupštinski]]: | list1 = *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 1990.|1990]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 1992.|1992]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 1993.|1993]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 1997.|1997]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2000.|2000]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2003.|2003]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2007.|2007]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2008.|2008]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2012.|2012]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2014.|2014]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2016.|2016]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2020.|2020]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2022.|2022]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|2023]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2026.|2026]] *[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2030.|2030]] | group2 = [[Predsjednik Srbije|Predsjednički]]: | list2 = *[[Predsednički izbori u Srbiji 1990.|1990]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 1992.|1992]] *[[Opšti izbori u Srbiji 1997.|1997 <small>(sep.)</small>]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 1997. (decembar)|1997 <small>(dec.)</small>]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2002. (septembar)|2002 <small>(sep.)</small>]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2002. (decembar|2002 <small>(dec.)</small>]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2003.|2003]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2004.|2004]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2008.|2008]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2012.|2012]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2017.|2017]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2022.|2022]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|2026]] *[[Predsednički izbori u Srbiji 2031.|2031]] | group3 = Lokalni: | list3 = *[[Lokalni izbori u Srbiji 1992.|1992]] *[[Lokalni izbori u Srbiji 1996.|1996]] *[[Lokalni izbori u Srbiji 2000.|2000]] *[[Lokalni izbori u Srbiji 2004.|2004]] *[[Lokalni izbori u Srbiji 2008.|2008]] *[[Lokalni izbori u Srbiji 2012.|2012]] *[[Lokalni izbori u Srbiji 2014.|2014]] | group4 = Referendumi: | list4 = *[[Referendum o donošenju Ustava Republike Srbije 1990.|1990 <small>(Ustav)</small>]] *[[Referendum o simbolima Republike Srbije 1992.|1992 <small>(simboli)</small>]] *[[Referendum radi potvrđivanja Amandmana 1 na Ustav Republike Srbije|1992 <small>(amandmani na Ustav)</small>]] *[[Referendum o učešću stranih predstavnika u rješavanju problema na Kosovu i Metohiji 1998.|1998 <small>(Kosovo)</small>]] *[[Referendum radi potvrđivanja novog Ustava Republike Srbije 2006.|2006 <small>(Ustav)</small>]] *[[Referendum na sjeveru Kosova.|2012 <small>(Kosovo)</small>]] | ispod = }}<noinclude> [[Kategorija:Šabloni za izborne rezultate]] </noinclude> bkn4gohc9gay53og3rdt0a8fnv0z5ip 0 23515 42714564 42690370 2026-10-29T20:46:49Z Alekol 2231 /* Rođenja */ 42714564 wikitext text/x-wiki {{Year dab|1941 }} {{godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|1940}} Godina '''1940''' ('''[[Rimski brojevi|MCMXL]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak]] po gregorijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar). __NOTOC__ <center> {| style="border:1px solid silver;background-color:white;padding:5px;" align=center class=radius | '''1940''': <br /> [[1940#Januar/Siječanj|1]] • [[1940#Februar/Veljača|2]] • [[1940#Mart/Ožujak|3]] • [[1940#April/Travanj|4]] • [[1940#Maj/Svibanj|5]] • [[1940#Jun/Juni/Lipanj|6]] • [[1940#Jul/Juli/Srpanj|7]] • [[1940#Avgust/August/Kolovoz|8]] • [[1940#Septembar/Rujan|9]] • [[1940#Oktobar/Listopad|10]] • [[1940#Novembar/Studeni|11]] • [[1940#Decembar/Prosinac|12]] <br /> [[1940#Rođenja|Rođenja]] • [[1940#Smrti|Smrti]] |}</center> == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Anton Korošec]] upozorava Slovence na komuniste, "jevrejske" [[masoni|slobodne zidare]] i strance. * [[2. 1.]] - [[Sovjetska podmornica S-2]] naletela na minu u švedskim vodama i potonula, 50 mrtvih. * [[5. 1.]] - Smenjen britanski sekretar za rat [[Leslie Hore-Belisha]] - bio je u lošim odnosima sa vojskom, naročito gen. [[John Vereker, 6. vikont Gort|Gortom]], faktor je mogao biti i antisemitizam. * [[7. 1.|7]] - [[9. 1.]] - Britanci izgubili tri podmornice: ''Undine'', ''Starfish'' i ''Seahorse''. * [[8. 1.]] - [[Zimski rat]]: završena [[Bitka kod Suomussalmija]], velika finska pobeda nad sovjetskim snagama. * 8. 1. - Japanski premijer [[Fumimaro Konoe]] popularisao dvosmisleni slogan ''[[Hakkō ichiu]]'' (približno "ceo svet pod jednim krovom"). * [[10. 1.]] - [[Mechelenski incident]] - u Belgiji pao nemački avion u kome su bili planovi za invaziju regiona Nizozemske (napad bio planiran za 14. 1.). * [[11. 1.]] - Prikazana komedija ''[[His Girl Friday]]''. * 11. 1. - Vlada KJ usvojila Uredbu o izboru narodnih poslanika - predviđeno tajno glasanje, kuglicama, u 57 izbornih okruga (izmene i dopune u martu<ref>"Vreme", 16. mart 1940, str. 4</ref>). * 11. 1. - Zima: jutarnja temperatura u Beogradu oko -16, uz košavu; vejavice u celoj zemlji (u Engleskoj, reka [[Temza]] se 17. 1. zaledila prvi put od 1888). U Sandžaku je narednih dana -31 stepen, na Savi kod Slavonskog broda ima 20&nbsp;cm leda.<ref>Vreme, 17. jan. 1940, str. 10</ref> Na Bogojavljenje u Beogradu nisu bacali krst u Savu jer je bila zaleđena. * [[14. 1.|14]] - [[17. 1.]] - Knez Pavle i kneginja Olga u poseti Zagrebu. Potpisana Uredba o izbornom redu i ustrojstvu Sabora Banovine Hrvatske. * 17. 1. - Staljin potvrdio smrtne kazne za 346 osoba ([[Isak Babelj]], [[Vsevolod Mejerholjd]], [[Nikolaj Ježov]]...). * [[18. 1.]] - Otvoren [[logor Bileća]] za komuniste, radi do novembra. Tu su [[Moša Pijade]], [[Ivo Lola Ribar]], [[Ivan Milutinović]]... Komuniste iz Hrvatske zatvaraju u [[logor Lepoglava]]. * 18. 1. - Gen. [[Petar Kosić]] preuzeo dužnost načelnika Glavnog đeneralštaba od [[Dušan Simović|Dušana Simovića]] (zameniće se u martu 1941). * [[22. 1.]] - Italijanski putnički brod ''Orazio'' potonuo nakon požara nedaleko od [[Toulon]]a, 106 mrtvih. * [[23. 1.]] - Razgovor [[Galeaco Ćano|Ćano]] - [[Ante Pavelić|Pavelić]]: nakon ustanka i italijanske intervencije, uspostavila bi se nezavisna Hrvatska, koja bi uključivala i Sloveniju i bila u monetarnoj i carinskoj uniji sa Italijom (uz mogućnost [[personalna unija|personalne unije]]). * [[24. 1.]] - Na ulasku u [[šibenik|šibensko]] pristanište potonuo [[Ljubljana (razarač)|razarač "Ljubljana"]]. * 24. 1. - Prikazan film ''[[The Grapes of Wrath (film)|The Grapes of Wrath]]''. * [[29. 1.]] - Iskliznuće voza i požar na stanici Ajikawaguchi kod [[Osaka|Osake]] u Japanu, najmanje 181 poginuli. * januar ili februar - Bivši premijer [[Milan Stojadinović]] osnovao Srpsku radikalnu stranku (protivi se [[Sporazum Cvetković-Maček|Sporazumu Cvetković-Maček]]). === Februar/Veljača === [[Datoteka:Genova-AP-1010504.jpg|mini|220px|[[Torre Piacentini]] u [[Đenova|Đenovi]], najviša zgrada u Evropi do 1952.]] * [[1. 2.|1]] - [[15. 2.]] - Zimski rat: druga [[Bitka kod Summe]] je uspešna sovjetska ofanziva na [[Karelija|Karelijskom]] zemljouzu. * [[2. 2.]] - Streljan sovjetski pozorišni reditelj [[Vsevolod Mejerholjd]]. * [[2. 2.|2]] - [[3. 2.]] - Zasedanje stalnog saveta [[Balkanski pakt (1934)|Balkanskog sporazuma]] (Grčka, Turska, Jugoslavija, Rumunija) u Beogradu - za neutralnost. * [[5. 2.]] - Saveznička visoka komanda usvojila planove za pomoć Finskoj preko Norveške i Švedske počevši od 20. 3.. * [[7. 2.]] - Premijera dugometražnog crtaća "[[Pinokio (1940)|Pinokio]]". * [[10. 2.]] - [[Tom and Jerry]] se prvi put pojavljuju (mada ne pod tim imenima) u crtaću ''[[Puss Gets the Boot]]''. * [[11. 2.]] - U Moskvi potpisan [[Nemačko-sovjetski trgovački sporazum (1940)|Nemačko-sovjetski trgovački sporazum]]: SSSR izvozi sirovine a Nemačka ratni materijal i mašineriju. * 11. 2. - U Beogradu osnovana Jugoslovensko-bugarska privredna komora. * 11. 2. - Čeda Milić, starešina mostarske sokolske župe, napadnut sa grupom sokola u Imotskom od strane pripadnika Hrvatske seljačke zaštite.<ref>[http://www.koreni.rs/124403-2/ Štampa o napadu na Čedu Milića u Imotskom 1940.]. koreni.rs 23. 11. 2018.</ref> * [[12. 2.]] - Sovjeti probili [[Mannerheimova linija|Mannerheimovu liniju]]. * 12. 2. - U [[Firth of Clyde]] potopljena nemačka podmornica [[U-33 (1936)|U-33]], kod posade pronađena tri rotora [[Enigma (stroj)|Enigme]]. * [[15. 2.]] - Nova rojalistička vlada [[Bugarska|Bugarske]] na čelu sa [[Bogdan Filov|Bogdanom Filovim]] (do 1943). * 15. 2. - Snijeg pao po drugi put ove zime na Hrvatskom primorju, od lavina u okolici Tomislavgrada proteklih dana stradalo 13 osoba. Sutradan u Zagrebu najniža temperatura -27, u Beogradu -24, u Sarajevu -28, u Dubrovniku -3<ref>"Vreme", 16. i 17. feb. 1940</ref> (prema meteo izveštaju, najniža temperatura u Beogradu je 15. 2., -17.8). * [[16. 2.]] - [[Altmarkov incident]]: Britanci u norveškim vodama zarobili nemački tanker "Altmark" na kome se nalazilo 299 zarobljenih britanskih trgovačkih mornara - Norveška protestuje zbog kršenja neutralnosti. * [[19. 2.]] - Predsednik [[Paragvaj]]a [[José Félix Estigarribia]] raspustio skupštinu i ukinuo ustav, ali već u septembru gine u avionskoj nesreći kada ga nasleđuje [[Higinio Moríñigo]]. * 19. 2. - Umro lider [[Demokratska stranka (Jugoslavija)|Demokratske stranke]] [[Ljubomir Davidović]], nasleđuje ga [[Milan Grol]]. * [[22. 2.]] - Mali [[Tenzin Gjatso]] postaje 14. Dalaj Lama, nakon što je prepoznat kao reinkarnacija prethodnog. * 22. 2. - Katastrofalni početak nemačke Operacije Wikinger, presretanja britanskih ribarskih plovila: razarač ''Leberecht Maass'' pogođen od nemačkog bombardera (280 mrtvih), ''Max Schultz'' tokom spasavanja naleteo na minu (308 mrtvih). * {{circa}} 26. 2. - Zagrebačka policija uhapsila 26 frankovaca i ekstremista, među kojima su doktori [[Mile Budak]] i [[Stjepan Buć]].<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/02/27#page/4/mode/1up "Vreme", 27. feb. 1940, str. 5]. digitalna.nb.rs</ref> Frankovački listovi "Hrvatski narod" i "Nezavisnost", koji su pisali oštro protiv Mačeka i HSS, zabranjeni 2. marta. * [[29. 2.]] - [[12. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[Gone with the Wind (film)|Gone with the Wind]]'', ukupno deset nagrada, od čega dve počasne; [[Hattie McDaniel]] je prva nagrađena crna osoba. === Mart/Ožujak === <!-- {|style="float:right; margin: 0 0 1em 1em;" |__TOC__ |} --> * [[1. 3.]] - Britanci proširili blokadu na italijanske brodove koji voze nemački ugalj iz Roterdama - Nemačka i Italija se sporazumeli 12. marta o kopnenom prevozu, milion tona mesečno. * 1. 3. - U KJ potrebne karte za kupovinu benzina.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/02/21?pageIndex=00012 "Politika", 21. feb. 1940]</ref> * [[3. 3.|3]] - [[9. 3.]] - ''[[RMS Queen Elizabeth]]'' tajno obavila svoje prvo putovanje, do Njujorka - tokom rata će transportovati trupe. * [[5. 3.]] - Mačekov proglas osuđuje postavljanje eksplozivnih naprava u Zagrebu (šest telefonskih govornica 24. 2. i Sudbeni stol 4. 3., bez žrtava), osuđuje "rad hegemonista i hrvatskih reakcionara". * 5. 3. - Sovjetski Politbiro odobrio [[Lavrentij Berija|Berijin]] predlog da se likvidira poljski oficirski kor (→ [[Katinjski masakr]]). * [[12. 3.]] - [[Moskovski ugovor (1940)|Moskovskim ugovorom]] okončan [[Zimski rat]] - Finska gubi 10% teritorije uključujući [[Viborg]]. U evakuaciji Finske Karelije, 422.000 ljudi se seli u Finsku. * [[16. 3.]] - Brod "Slava" sušačke Atlantske plovidbe naleteo na minu u Bristolskom kanalu i potonuo, stradao jedan član posade. * [[17. 3.]] - Vlak udario u odron kod [[Ozalj|Ozlja]] i pao u Kupu.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/03/21?pageIndex=00006 "Vreme", 21. mart 1940, str. 7] - fotografije</ref> * 17. 3. - Zvanično otvorena Jugoslovensko-rumunska trgovinska komora. * [[18. 3.]] - Sastanak Hitlera i Mussolinija na [[Brennerski prijevoj|Brennerskom prijevoju]] - Hitler ga obaveštava da predstoji ofanziva na zapadu; Italija nije spremna ali priključiće se kada dođe vreme. * [[19. 3.]] - Bombardovanje baze [[Hörnum]] na ostrvu Sylt prvi je britanski napad na nemačko tlo, tri dana nakon što je napadnuta baza [[Scapa Flow]]. * [[21. 3.]] - [[Paul Reynaud]] je novi francuski premijer nakon što je [[Édouard Daladier|Daladier]] praktično izgubio poverenje. * [[24. 3.]] - [[Lahorska rezolucija]] [[Sveindijska muslimanska liga|Sveindijske muslimanske lige]] traži stvaranje suverenih država za muslimane unutar [[Britanska Indija|Britanske Indije]] (Dan Pakistana i Dan republike je 23. mart). * 24. 3. - Uskršnja magnetska oluja: polarna svjetlost i magnetne smetnje u Evropi, uključujući Jugoslaviju, i Americi<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/03/26?pageIndex=00011 "Politika", 26. mart 1940]</ref> (slabija aurora nego 1938?). * [[28. 3.]] - Saveznički ratni savet se dogovorio da neće sklapati separatni mir sa Nemačkom i da će minirati norveško priobalje, ne bi li nemačka reakcija opravdala intervenciju u Norveškoj (→ [[Operacija Wilfred]]). * [[30. 3.]] - [[Datoteka:Flag of the Republic of China-Nanjing (Peace, Anti-Communism, National Construction).svg|25px]] U Nankingu proglašena kolaboracionistička [[Reorganizovana nacionalna vlada Republike Kine]] na čelu sa [[Wang Jingwei]]jom. * [[31. 3.]] - Iz Beogradske sekcije Jugoslovenskog auto-kluba osnovan Srpski automobilski klub (unitarni AKJ se deli u tri kluba, srpski, hrvatski i slovenački, povezana u Savez auto-klubova KJ). * 31. 3. - [[Datoteka:Flag of Karelo-Finnish SSR (1940-1953).svg|25px]] Karelska ASSR, deo [[Ruska Sovjetska Federalna Socijalistička Republika|RSFSR]], i novopriključene teritorije postaju zasebna [[Karelo-Finska Sovjetska Socijalistička Republika]] (od [[1956]]. opet Karelska ASSR, od 1991. [[Republika Karelija]] unutar [[Ruska federacija|RF]]). * 31. 3. - Novi premijer [[Kraljevina Irak|Iraka]] je [[Rashid Ali al-Gaylani]], nacionalista naklonjen Osovini. * mart - maj - Anglo-francuska izviđanja i pripreme za eventualni udar na sovjetske izvore nafte oko [[Baku]]a (→ ''[[Operation Pike]]''). === April/Travanj === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-L03744, Norwegen, Oslo, Deutsche Panzer im Hafen.jpg|mini|270px|Nemački tenkovi u luci Oslo]] * [[1. 4.]] - Na snazi je Uredba o finansiranju [[Banovina Hrvatska|Banovine Hrvatske]], čime ona dobija samostalne izvore prihoda. * [[2. 4.]] - [[Hrvatska - Švicarska, prijateljska utakmica (1940.)|Hrvatska - Švicarska]] 4:0 - prva službena utakmica hrvatske nogometne reprezentacije. * [[3. 4.]] - [[Katinjski masakr]]: Sovjeti počinju ubijanje poljskog oficirskog kora i inteligencije. * ca. 3. 4. - Katastrofalne poplave Save, Dunava, Tise... U Beogradu je najveći ikad vodostaj jer nasip oko Pančevačkog rita sprečava razlivanje vode.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/04/04?pageIndex=00005 "Vreme", 4. apr. 1940, str. 5]. digitalna.nb.rs</ref> * [[5. 4.]] - [[Operacija Wilfred]]: britanski brodovi zaplovili prema Norveškoj, nakon što su obavešteni o gomilanju trupa u nemačkim lukama (mine postavljene 8. 4.); istovremeno [[Plan R 4]] predviđa invaziju Norveške. * [[9. 4.]] - '''[[Operacija Weserübung]]''': nemački ultimatum [[Danska|Danskoj]] i [[Norveška|Norveškoj]], ** Danska je [[Invazija Danske (1940)|okupirana za šest sati]]; ** Norveška odlučuje da se bori, uz pomoć saveznika (→ [[Norveška kampanja]]); nadomak Osla potopljena nemačka krstarica ''[[Blücher (1937)|Blücher]]'' sa 600-1000 života. ** [[Vidkun Quisling]] proglasio novu vladu Norveške, ali niko je ne prihvata, služiće kao figura. * [[12. 4.]] - Britanci zauzeli strateške [[Farski Otoci|Farske Otoke]] (danski posed). * 12. 4. - U SAD prikazan [[Alfred Hitchcock|Hitchcockov]] film ''[[Rebecca]]''. * [[17. 4.]] - Sednica Izvršnog odbora Dunavske komisije u Beogradu: zabranjen prevoz ratnog materijala bez prethodne dozvole. * [[19. 4.]] - [[Milan Stojadinović]] interniran iz Beograda nakon navodnog pronalaska "kompromitujućeg materijala" (mesta boravka do marta 1941: [[Rudnik (Gornji Milanovac)|Rudnik]], [[Karan]], [[Ilidža]]). * 19. 4. - Teodor Pavlović skočio padobranom sa 6.000 m kod Zagreba.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/04/20?pageIndex=00009 "Politika", 20. april 1940]</ref> * [[20. 4.]] - Počeo generalni štrajk u avionskoj industriji u Beogradu, Zemunu i Rakovici. * [[21. 4.]] - Akrobata [[Dragoljub Aleksić]] prvi put leteo, iznad Kalemegdana, držeći se zubima za avion. * [[22. 4.]] - Gradski prevoz u Beogradu: kružna autobuska linija 27 od Narodnog pozorišta do Groblja i Karaburme je zamenila dve tramvajske linije, čekanje je "pet minuta" umesto 15-30<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/04/23?pageIndex=00013 Politika, 23. april 1940, str. 13]. digitalna.nb.rs</ref> (Kalemegdan-Groblje i Beograd-Zemun još u martu<ref>"Vreme", 15. mart 1940, str. 10</ref>). * [[23. 4.]] - Požar u ''Rhythm Night Club''-u u [[Natchez, Mississippi]] - stradalo 209 gostiju. * [[24. 4.]] - [[Josef Terboven]] imenovan na čelo ''[[Reichskommissariat Norwegen]]'', stvarna vlast u Norveškoj. === Maj/Svibanj === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-382-0248-33A, Im Westen, Panzer II und Panzer I.jpg|mini|300px|[[Bitka za Francusku]]]] * [[4. 5.]] - Saveznička [[Namsoska kampanja]] u Norveškoj završena evakuacijom prošle noći, potopljeni razarači Afridi (britanski) i Bison (francuski). * [[5. 5.]] - Posle 25 dana okončana Bitka za tvrđavu Hegra, čime su Nemci potpuno ovladali južnom Norveškom. * [[7. 5.]] - [[Semjon Timošenko]] narodni komesar odbrane SSSR umesto [[Kliment Vorošilov|Vorošilova]] (do 1941). * [[8. 5.]] - [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] postaje predsednik [[Kostarika|Kostarike]] (do 1944), posvećuje se socijalnim pitanjima. * [[10. 5.]] - '''[[Bitka za Francusku]]''': [[Treći Reich|Nacistička Njemačka]] napada Francusku, [[Belgija|Belgiju]], [[Nizozemska|Nizozemsku]] i [[Luksemburg]] (okupiran istog dana). * 10. 5. - [[Neville Chamberlain]] daje ostavku popodne, [[Winston Churchill]] odmah prihvata kraljevu ponudu mandata (premijer 1940-45. i 1951-55.). * 10. 5. - ''Operation Fork'': britanska [[invazija Islanda]] (danski posed). * [[11. 5.]] - U Moskvi sklopljen ugovor o trgovini i moreplovstvu između [[SSSR]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. * 11. 5. - [[Bitka za tvrđavu Eben-Emael]] u Belgiji: nemački padobranci zauzeli [[Utvrđenje Eben-Emael|utvrđenje]] i dva obližnja mosta. [[Datoteka:Sir Winston S Churchill.jpg|mini|180px|[[Winston Churchill]]]] * [[13. 5.]] - Prvo Čerčilovo obraćanje Parlamentu: "ne mogu ponuditi ništa osim krvi, muke, suza i znoja". * [[14. 5.]] - Jako bombardovanje Roterdama, nemačke snage ulaze u grad. * 12 - [[15. 5.]] - Invazija Nemačke na Francusku: [[Sedanska bitka (1940)|Sedanska bitka]] je važna nemačka pobeda, osvojeni svi mostovi preko Meze - sledi trka prema La Manšu ([[Heinz Guderian]] nastupa agresivno, mimo naređenja). * [[15. 5.]] - Holandija se ujutro predala, od 29. 5. njen rajhskomesar je [[Arthur Seyss-Inquart]]. * 15. 5. - U [[SAD]] utemeljen lanac brze prehrane [[McDonalds]] i pojavile se najlon čarape. * [[16. 5.|16]] - [[17. 5.]] - Vlada KJ donosi uredbe protiv špekulanata i za neutralnost štampe; zabranjeno slušanje stranih radio stanica.<ref>"Vreme", 17. maj 1940, str. 6</ref>, ministarstvo UP sutradan zabranjuje zborove, manifestacije, javne povorke i skupove. * [[17. 5.]] - Pad Brisela. * [[19. 5.]] - Lokalni izbori u [[Banovina Hrvatska|Banovini Hrvatskoj]] (javno glasanje, većnici u gradskim opštinama su ranije imenovani od bana, počevši od Mostara 23. aprila): od 625 opština HSS i SDK dobili 564<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/05/22?pageIndex=00006 "Vreme", 22. maj 1940]</ref> (izbori u šest srezova i šest opština su bili odloženi<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/05/18?pageIndex=00008 "Politika", 18. maj 1940, str. 8]</ref>). * [[20. 5.]] - Njemačke Guderijanove trupe izbile na [[La Manche]]. * 20. 5. - Otvoren [[Auschwitz (koncentracioni logor)|logor Auschwitz]], prvi stižu politički zatvorenici; komandant je [[Rudolf Höss]]. * [[22. 5.]] - Zakon o vanrednim ovlašćenjima daje britanskoj vladi kontrolu nad građanima i svom imovinom. * [[24. 5.]] - U skladu sa [[Gerd von Rundstedt|Rundstedtovim]] zahtevom, Hitler radi konsolidacije zaustavio na tri dana napredovanje ka Dunkirku. * 24. 5. - Oružani napad na kuću [[Lav Trocki|Lava Trockog]] u Meksiku, ovaj put je preživeo. * [[27. 5.]] - [[3. 6.]] - ''Operation Dynamo'' - [[Evakuacija iz Dankerka]] opkoljenih britanskih, francuskih i belgijskih vojnika, njih ukupno 338.226. * [[28. 5.]] - [[Belgija|Belgijski]] kralj [[Leopold III (Belgija)|Leopold III]] potpisao predaju armije, što je predsednik vlade ocenio protivustavnim. * [[29. 5.]] - Hitler naredio aneksiju [[Eupen-Malmedy]]ja i drugih krajeva koje je Versajski ugovor dodelio Belgiji. Za ostatak zemlje je nadležna [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj|uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]]. === Jun/Juni/Lipanj === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-126-0347-09A, Paris, Deutsche Truppen am Arc de Triomphe.jpg|mini|150px|Nemci u Parizu]] * [[3. 6.]] - [[Luftwaffe]] prvi put bombarduje Pariz. * [[4. 6.]] - Nemci zauzeli [[Dunkirk]] i zarobili 30-40.000 preostalih francuskih vojnika. * 4. 6. - Čerčilov govor Parlamentu: "Nećemo posrnuti. Borićemo se na plažama... Nikada se nećemo predati". * [[5. 6.]] - ''Fall Rot'' (Postavka Crveno): počinje druga faza nemačke invazije Francuske, napad preko reka Some i Ene od 9. 6. * [[6. 6.]] - Jedan francuski avion uveče bacio bombe na fabrike na severnom kraju Berlina. * [[7. 6.]] - Britanci evakuisali norvešku kraljevsku porodicu i vladu; istog dana izgubili nosač aviona ''[[HMS Glorious]]'' sa 1.207 života, kao i prateće razarače HMS Acasta i HMS Ardent sa 160 odn. 150 ljudi. * [[10. 6.]] - [[Italija]] proglašava rat V. Britaniji i Francuskoj (→ [[Italijanska invazija Francuske]] ili Alpska bitka). * 10. 6. - Norveška se predaje Nemcima; Francuska vlada beži u [[Tours]]. * [[11. 6.]] - Počinje [[Opsada Malte]] (do novembra 1942). * [[14. 6.]] - Nemci zauzeli [[Pariz]] bez otpora, francuska vlada beži iz Tura u Bordo. * 14. 6. - Španci zauzeli [[Tangerska internacionalna zona|Tangersku internacionalnu zonu]] u Maroku. * 14. 6. - Sovjetski bombarderi oborili finski putnički avion ''Kaleva'', 9 mrtvih - finska vlada se ne usuđuje da protestuje. * [[15. 6.]] - [[Sovjetska aneksija baltičkih država]]: sovjetske trupe nakon ultimatuma ulaze u [[Litvanija|Litvaniju]], dva dana kasnije isto se događa [[Estonija|Estoniji]] i [[Letonija|Letoniji]]. * [[16. 6.]] - Predlog [[Franko-britanska unija|Franko-britanske unije]], kako bi se Francuska odvratila od kapitulacije - francuski ministri odbijaju. Novi francuski premijer postaje maršal [[Philippe Pétain]] koji odmah traži primirje. * [[17. 6.]] - Nemački bombarder potopio britanski brod ''[[RMS Lancastria]]'' sa evakuisanim vojnicima, procenjeno 4.000 mrtvih (ratna cenzura to nije objavila); istog dana u bombardovanju železničke stanice [[Rennes]] eksplodirao voz sa municijom pored kompozicija sa vojnicima i izbeglicama, 800-1.000 mrtvih. * [[18. 6.]] - [[Apel 18. juna]]: [[Charles de Gaulle]] uputio prvu poruku iz [[London]]a okupiranoj Francuskoj: "Francuska je izgubila bitku. Ali... nije izgubila rat". * 18. 6. - Čerčilov govor: "neka ljudi kažu, ovo je bio njihov najbolji čas". * [[19. 6.]] - Brod "Labud", Jugoslavenske plovidbe d.d., Sušak, kod Irske potopila podmornica U-32, svi članovi posade se spasli<ref name="PrestintSSB">Prestint, Danilo. [http://www.klub-susacana.hr/revija/clanak.asp?Num=91-92&C=24 Sudbina sušačkih brodova]. klub-susacana.hr/revija (pristup. 6.4.2016.)</ref><ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1941/02/09?pageIndex=00013 Politika, 9. feb. 1941, str. 13]. digitalna.nb.rs</ref>. * [[21. 6.]] - Vladajući Front nacionalnog preporoda u Rumuniji reorganizovan u Partiju Nacije, sa obaveznim članstvom za službenike i rehabilitovanom [[Gvozdena garda|Gvozdenom gardom]]. * 21. 6. - Italijani započeli kopnenu ofanzivu protiv Francuske, slabo napredovanje. [[Datoteka:France map Lambert-93 with regions and departments-occupation-hr.svg|150px|mini|Podela Francuske]] * [[22. 6.]] - '''Francuska potpisuje primirje (kapitulaciju)''' sa Nemačkom u 18:36 u [[Compiègne|Compiègnu]] (na istom mestu i istom vagon-restoranu u kome je Nemačka potpisala kapitulaciju [[1918]]). Primirje stupa na snagu 25. juna, zajedno sa italijanskim primirjem. ** sever i zapad je [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj|pod nemačkom okupacijom]], delimično u [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj|celini sa Belgijom]], ''[[Zone interdite]]'' je namenjena naseljavanju Nemaca; ** ostatak je [[Višijevska Francuska|Država Francuska]] sa sedištem vlade u [[Vichy]]ju (od novembra 1942. takođe pod okupacijom). * [[23. 6.]] - Hitler posetio Pariz. * [[23. 6.]] - [[2. 12.]] - U Lisabonu se održava Izložba portugalskog sveta (→ [[:pt:Exposição do Mundo Português|pt]]), proslava režima ''[[Estado Novo (Portugal)|Estado Novo]]''. * [[24. 6.]] - [[Kraljevina Jugoslavija]] uspostavila diplomatske odnose sa [[SSSR|Sovjetskim Savezom]] (među poslednjima u Evropi). * 24. 6. - Potpisano italijansko-francusko primirje - okupaciona zona je vrlo mala, mada će biti proširena 1942. (→ [[Italijanska okupacija Francuske]]). * 24/[[25. 6.]] - Operacija ''Collar'' je prva britanska komandoska misija u ovom ratu, izviđanje u [[Pas-de-Calais]]. [[Datoteka:1939-40 territ.changes in EasternEurope.png|mini|150px|Promene sovjetskih granica 1939-40]] * [[28. 6.]] - [[Sovjetska aneksija Besarabije i Sjeverne Bukovine]]: nakon [[SSSR|sovjetskog]] ultimatuma od pre dva dana, [[Kraljevina Rumunija|Rumunija]] ustupa teritorije. * 28. 6. - Bitka Esperovog konvoja, prvi pomorski okršaj Italijana i britansko-australske flote. * 28. 6. - Smenjen egipatski premijer [[Ali Mahir Paša]] koji se protivio objavi rata Silama osovine. * [[29. 6.]] - Po odluci [[papa|pape]] [[Pio XII.|Pija XII.]], počela se slaviti Hrvatska Sveta Godina, povodom 1300. godišnjice [[kršćanstvo|kršćanstva]] u [[Hrvati|Hrvata]]. * [[30. 6.]] - Počinje [[Njemačka okupacija Kanalskih otoka]] - jedina britanska teritorija pod njemačkom okupacijom. === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - Rumunija se odriče anglo-francuskih garancija od prošle godine. * 1. 7. - [[Mitsubishi A6M]] Zero ulazi u japansku službu. * [[2. 7.]] - Nemačka podmornica potopila britanski brod ''[[SS Arandora Star]]'' koji je prevozio italijanske i nemačke internirce i zarobljene - 865 mrtvih. * 2. 7. - Vlada KJ donela uredbu o tri bezmesna dana u nedelji, umesto dva (sreda, četvrtak i petak, praktično od 10. 7., nije protegnuta na Hrvatsku). * [[3. 7.]] - [[Napad na Mers el-Kébir]] (Operacija ''Catapult''): Britanci napali flotu Višijevske Francuske u [[Oran]]u i Mers-el-Kebiru, potopljen bojni brod ''Bretagne'', poginulo 1.297 Francuza - Višijevska Francuska sutradan prekida diplomatske odnose sa Britanijom. * [[4. 7.]] - U Rumuniji imenovan pronemački premijer [[Ion Gigurtu]], zemlja napušta [[Društvo naroda]] (11. 7.) i želi da se priključi Osovini. * 4. 7. - [[Istočnoafrička kampanja]]: Italijani zauzeli [[Kasala|Kasalu]] u [[Anglo-Egipatski Sudan|Anglo-Egipatskom Sudanu]]. * [[7. 7.]] - U Beograd stigao Viktor Plotnjikov, prvi poslanik SSSR u KJ; manifestacije u gradu (poslanik u Moskvi [[Milan Gavrilović]]). * [[9. 7.]] - Pomorska [[Bitka kod Kalabrije]], obe strane tvrde da su pobedile. * [[10. 7.]] - Počinje [[Bitka za Britaniju]], nemačka vazdušna kampanja protiv ostrva; od 4. 7. do 12. 8. to je ''Kanalkampf'', napadi na konvoje u La Manšu i vazdušne bitke iznad istog. * 10. 7. - [[Višijevska Francuska]]: usvojen [[Francuski ustavni zakon (1940)|ustavni zakon]] po kome je Peten šef države sa punim ovlašćenjima, premijer je [[Pierre Laval]] (1940. i 1942-44.) - kraj Treće republike. * [[15. 7.]] - [[Alsace-Lorraine]] praktično priključeni Nemačkoj, pomeranjem carinske granice (aneksija je izvedena de fakto, ne i de jure). * 15. 7. - Nova uredba o [[opijum]]u u KJ povećava cenu sa oko 25 na 40 dinara po jedinici morfina (rat je izazvao povećanje tražnje). * [[19. 7.]] - Feldmaršalska ceremonija u Berlinu: unapređeno 12 generala a feldmaršal Gering unapređen u specijalno kreirani čin rajhsmaršala. * [[21. 7.]] - U Moskvi proglašene [[Datoteka:Flag of the Estonian Soviet Socialist Republic (1940-1953).svg|25px]] [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonska]], [[Datoteka:Flag of Latvian SSR (1940-1953).svg|25px]] [[Letonska Sovjetska Socijalistička Republika|Letonska]] i [[Datoteka:Flag of Lithuanian SSR (1940-1953).svg|25px]] [[Litvanska SSR]] ([[3. 8.]] uključene u [[SSSR]]) - dva dana kasnije izdata [[Wellesova deklaracija]] kojim su SAD odbile priznati okupaciju i aneksiju (ostaje na snazi do 1991. i obnove baltičkih država). * [[22. 7.]] - Osnovana britanska [[Uprava za specijalne operacije]] (SOE). * [[24. 7.]] - Nemci u La Manšu potopili francuski brod ''Meknés'' sa repatriranim mornarima, 416 mrtvih. * [[25. 7.]] - Raport u G[[rütli]]ju: komandant švajcarske vojske [[Henri Guisan]] se obraća oficirskom koru - zemlja će se braniti od svakog napadača, makar bajonetima, nikada se neće predati (→ [[Nacionalni redut (Švajcarska)|Nacionalni redut]] i [[Operacija Tannenbaum (Švicarska)|Operacija Tannenbaum]], neostvareni nemački plan). * [[26. 7.]] - Osnovano Povlašteno gospo­darsko društvo Banovine Hrvatske (POGOD)<ref name="Kolar-Dimitrijević-SKBH">Mira Kolar-Dimitrijević, [https://hrcak.srce.hr/file/158260 Strani kapital i Banovina Hrvatska] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191001092643/https://hrcak.srce.hr/file/158260 |date=2019-10-01 }}. hrcak.srce.hr</ref> * [[27. 7.]] - [[Duško Dugouško]]/Zekoslav Mrkva se pojavljuje prvi put pod tim imenom u crtaću ''A Wild Hare'' (takođe i [[Elmer Davež]]). * 27. 7. - Požar u oknu Sveti Aleksandar aleksinačkog rudnika uglja, stradalo 11 rudara.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/07/28?pageIndex=00011 "Politika", 28. jul 1940]</ref> * [[29. 7.]] - Hitler odlaže planirani napad na SSSR sa jeseni na sledeće proleće. === Avgust/August/Kolovoz === [[Datoteka:Second world war europe 1940 map de.png|thumb|250px|Evropa, ljeto 1940.]] * [[1. 8.]] - Pod pritiskom vlade, objavljeno raspuštanje [[masoni|masonske]] Velike [[Velika nacionalna loža Srbije#Loža Jugoslavija|lože "Jugoslavija"]] (tj. 30. jula je naređeno da se majska zabrana zborova i skupova odnosi i na masone). * 1. 8. - Japanski ministar ino. poslova [[Yōsuke Matsuoka]] objavio koncept [[Velika istočnoazijska sfera koprosperiteta|Velike istočnoazijske sfere koprosperiteta]] * [[2. 8.]] - [[Datoteka:Flag of Moldavian SSR (1941-1952).svg|25px]] Osnovana [[Moldavska Sovjetska Socijalistička Republika]], od delova ranije rumunske Besarabije i pojasa [[Moldavska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika|Moldavske ASSR]]. * 2. 8. - [[Charles de Gaulle]] u odsustvu osuđen u Francuskoj na smrt "za izdaju". * 2. 8. - [[Luksemburg]] pod civilnom nemačkom upravom (''[[Chef der Zivilverwaltung]]'' je [[Gustav Simon]]), 7-og je naređeno uvođenje nemačkog jezika u štampi, školstvu, administraciji, sudstvu, natpisima... * [[3. 8.|3]] - [[19. 8.]] - [[Italijansko osvajanje Britanskog Somalilanda]] (okupacija traje manje od šest meseci). * [[5. 8.]] - Otvaranje redovnog vazdušnog saobraćaja Beograd – [[Bar, Crna Gora|Bar]]. * [[9. 8.]] - [[Wilhelm Keitel]] potpisao direktivu ''Aufbau Ost'' ("Izgradnja na istoku") - priprema za napad na SSSR. * [[10. 8.]] - [[Antisemitizam|Antisemitski]] zakon u Rumuniji. * 10. 8. - Ministar prosvete dr. Korošec doneo odluku o obaveznom učenju nemačkog jezika u gimnazijama od prvog razreda.<ref>"Politika", 11. avg. 1940, str. 6</ref> * 10. 8. - Zagrebačka "Nova srpska riječ" donosi članak o "milijardama" utrošenim "za vaspitanje građana u duhu bratstva i jedinstva".<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/08/11#page/6/mode/1up Vreme 11. avg. 1940, str. 7]. digitalna.nb.rs</ref> * 10. 8. - 18. 9. - Na beogradskom Kalemegdanu održane prve Svečane pozorišne igre. * [[12. 8.]] - U Italiji se pokreće slučaj Dauta Hodže (Daut Hoxha), [[Čamerija|čamerijskog]] separatiste/bandita, kome je pre dva meseca neko odsekao glavu na albansko-grčkoj granici. * [[13. 8.]] - [[Bitka za Britaniju]]: ''[[Adlertag]]'', početak glavne faze nemačkih vazdušnih udara na Britaniju, pokušaj uništenja RAF, zatim napadi na luke i industriju. * 13. 8. - Zabranjene masonske lože u Banovini Hrvatskoj (pre svega u Zagrebu). * 13. 8. - U padu aviona kod [[Canberra|Canberre]] gine 10 osoba, od toga tri australska ministra i načelnik generalštaba. * [[14. 8.]] - U Berlinu osnovano preduzeće Jugo-Montan a.d., predsednik upravnog odbora je [[Franz Neuhausen]] - bave se rudarstvom i obaveštajnim radom u Jugoslaviji. Neuhasuen je ove godine i na čelu Francuskog društva Borskih rudnika a. d. - francuski kapital u borskim rudnicima je istisnut nemačkim, na urgiranje [[Pierre Laval|Lavala]] i [[Philippe Pétain|Pétaina]]<ref name="Hehn2005">{{cite book|author=Paul N. Hehn|title=A Low, Dishonest Decade: The Great Powers, Eastern Europe and the Economic Origins of World War II|url=http://books.google.com/books?id=nOALhEZkYDkC&pg=PA113|date=26 September 2005|publisher=A&C Black|isbn=978-0-8264-1761-9|pages=113–}}</ref> - Lavalu će to biti pomenuto u optužnici posle rata. [[Datoteka:British and German aircraft a dog fight.jpg|mini|280px|[[Bitka za Britaniju]]: tragovi aviona]] * [[15. 8.]] - Bitka za Britaniju: Crni četvrtak za Nemce, izgubili 76 aviona prema britanskih 34. * 15. 8. - Italijanska podmornica potopila grčku zaštićenu krstaricu ''[[Elli (krstarica, 1912)|Elli]]'' usidrenu kod Tinosa. * [[17. 8.]] - Hitler naređuje totalnu blokadu Engleske. * [[18. 8.]] - ''[[The Hardest Day]]'': opšti napad na RAF, obe strane imaju velike gubitke. * [[20. 8.]] - Čerčil o [[RAF]]-u: "nikada u oblasti ljudskog sukoba nije toliko mnoštvo dugovalo takvoj nekolicini". * 20. 8. - Kineski komunisti pokreću [[Ofanziva sto pukova|Ofanzivu sto pukova]] protiv Japanaca. * [[21. 8.]] - Rumunija zaključila sporazum sa Bugarskom o vraćanju južne Dobrudže (formalizovano 7. 9.). * 21. 8. - [[Lav Trocki]] umro u Meksiku od rana koje mu je prethodnog dana naneo agent [[NKVD]]-a. * [[22. 8.]] - "[[Aeroput]]ov" avion "[[Lockheed Model 10 Electra|Lokid Elektra]]" na liniji [[Zagreb]]-[[Split]] udario, po nevremenu, u [[velebit]]ski [[Počitelj (Gospić)|Počiteljski]] vrh - poginula dva člana posade i deset putnika. * [[24. 8.]] - Počinje kritična faza Bitke za Britaniju - napadi na RAF-ove piste; bačene bombe na zapadni London, izgleda greškom, na šta će Britanci uzvratiti bombardovanjem Berlina 25/26. 8. * 24. 8. - Nemački [[bojni brod Bismarck]] ulazi u službu. * [[26. 8.]] - Sednica vlade KJ održana u Zagrebu, na godišnjicu [[Sporazum Cvetković-Maček|Sporazuma]]. Objavljena Uredba o sreskoj samoupravi u Banovini Hrvatskoj: srezovi imaju skupštine i upravne odbore. * 26. 8. - Objavljena Uredba o merama u svrhu snabdevanja stanovništva i vojske hlebom: moguć prinudan otkup pšenice, jednolična meljava, "narodni hleb". * [[27. 8.]] - Otkriven [[asteroid]] [[1700 Zvezdara]] (astronom [[Petar Đurković]]). * 27. 8. - General [[Philippe Leclerc de Hauteclocque|Leclerc]] zbacio višijevske vlasti u [[Francuski Kamerun|Kamerunu]], sutradan se pridružili i [[Francuski Kongo]] i [[Ubangi-Šari]]. * [[30. 8.]] - [[Druga Bečka arbitraža]]: pod nemačkim i italijanskim pritiskom, Rumunija ustupa severnu [[Transilvanija|Transilvaniju]] [[Kraljevina Mađarska (1920–1946)|Mađarskoj]]. * kolovoz - Zemaljsko savetovanje Narodne (Crvene) pomoći u Zagrebu. * [[31. 8.]] - Nov [[Douglas DC-3]] pao kod [[Lovettsville, Virginia]], 25 mrtvih. === Septembar/Rujan === [[Datoteka:PérdidasTerritorialesRumanas1940-ro.svg|mini|220px|Gubici [[Kraljevina Rumunjska|Rumunjske]], juni - septembar 1940.]] [[Datoteka:This picture, taken during the first mass air raid on London, 7th September 1940, describes more than words ever... - NARA - 541917.tif|mini|200px|London Blitz]] * [[2. 9.]] - Sporazum SAD i V. Britanije: SAD daje 50 razarača za pratnju u zamenu za 99-godišnji najam britanskih baza u severnom Atlantiku, Karibima i Bermudi. * [[5. 9.]] - Mađarske trupe na čelu sa regentom [[Miklós Horthy|Hortijem]] ulaze u dodeljenu rumunsku teritoriju (do 13. 9.). * 5. 9. - Uz pomoć sovjetskih ledolomaca nemačka pomoćna krstarica ''Komet'' prešla u Tihi okean. * [[6. 9.]] - Rođendan kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] (17): četiri sokolske štafete stižu u Beograd<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/08/19#page/4/mode/1up Vreme, 19. avg. 1940, str. 5]. digitalna.nb.rs</ref>, kralj je u Ljubljani otkrio konjaničku statuu svog oca Aleksandra I. * 6. 9. - Završena druga biciklistička [[Trka kroz Srbiju|Trka oko Srbije]], pobednik je [[Janez Peternel]]. * 6. 9. - Posle nereda u zemlji, rumunski kralj [[Karol II]] abdicira u korist sina [[Mihail I|Mihaila I]] i beži iz zemlje; [[Ion Antonescu]] je premijer sa diktatorskim ovlašćenjima (od 14. 9. sa titulom ''[[Conducător]]''); potpredsednik vlade je šef Gvozdene garde [[Horia Sima]], proglašena je [[Nacionalna legionarska država]]. * 6. 9. - Otkriven [[asteroid]] [[1554 Jugoslavija]] (astronom [[Milorad B. Protić]]). * [[7. 9.]] - [[Krajovski sporazum]]: Rumunija vraća Bugarskoj [[Južna Dobrudža|Južnu Dobrudžu]], uz razmenu stanovništva (bugarska vojska ulazi 21. septembra). * 7. 9. - Bitka za Britaniju: nemački dnevni napadi usmereni na gradove umesto RAF-ovih poletišta, u Londonu prva od 57 uzastopnih noći pod bombama (→ ''[[The Blitz]]''). * [[8. 9.]] - Antiratne demonstracije u beogradskom Košutnjaku, ima i mrtvih (posle rata Dan mladih u Beogradu<ref>"Koncert za 100.000 mladih", Borba 1986-09-08, str. 14</ref>). * 8. 9. - Na Venecijanskom festivalu prikazan izuzetno popularni nemački antisemitski film ''[[Jud Süß (film, 1940)|Jud Süß]]''. [[Datoteka:Kosutnjak spomenik studentima.jpg|mini|150px|left|Spomenik studentima u Košutnjaku]] * 8 - [[9. 9.]] - Šesta zemaljska konferencija [[SKOJ]]-a u Zagrebu - nastavlja se politika učešća komunističkih omladinaca u masovnim organizacijama (nasuprot "sektaštvu"). * [[9. 9.]] - [[Italijansko bombardovanje Palestine]]: 137 poginulih u [[Tel Aviv]]u. * 9. 9. - Masakr u Trezni: mađarska vojska pucala na seljane u mestu [[Opština Treznea, Sălaj|Treznea]] u severnoj Transilvaniji, 93 mrtvih; pet dana kasnije u [[Opština Ip, Sălaj|Ipu]] ubijeno 158 Rumuna. * 9. 9. - Vojne vežbe na Torlaku kod Beograda. [[Datoteka:WesternDesertBattle Area1941 en.svg|mini|250px|Istok Libije i zapad Egipta - bojište 1940-42.]] * [[9. 9.|9]] - [[16. 9.]] - [[Italijanska invazija Egipta]]: napredovali su stotinak kilometara, zauzeli su [[Sidi Barrani]] (nisu napali britansku glavninu). * [[12. 9.]] - Otkriveni crteži u francuskoj pećini [[Lascaux]]. * 12. 9. - Britanska [[Tizardova misija]] stigla u SAD: nadaju se pomoći američkih industrijskih potencijala za istraživanje, zauzvrat donose kavitacioni [[magnetron]] (deo radara) i neke druge pronalaske. * [[15. 9.]] - ''Battle of Britain Day'': Luftwaffe izvodi najveći napad na London ne bi li namamila RAF u uništenje, ali Britanci odnose prevagu. * [[septembar]] - Gomilanje italijanske vojske na jugoslovenskoj granici, ali Hitler nije za upotrebu sile<ref>[https://www.znaci.org/00001/40_10.htm Njemačko napredovanje u jugoistočnoj Evropi], Jozo Tomašević, Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941-1945 (znaci.net)</ref>. * [[16. 9.]] - U SAD potpisan Zakon o selektivnoj obuci i službi - prva mirnodopska regrutacija u istoriji nacije (obuhvata oko 16 miliona ljudi). * 16. 9. - Uveče, na Mirogojskoj cesti, pucano na kola grofa Josipa Bombelesa. * [[17. 9.]] - Hitler odlaže [[Operacija Morski lav|Operaciju Morski lav]], plan invazije Velike Britanije. * [[18. 9.]] - Britanski putnički brod ''[[SS City of Benares]]'' potopljen na Atlantiku, stradalo 260 osoba, od čega 80 evakuisane dece. [[Datoteka:AtlBalk1940.jpg|thumb|200px|Balkan, jesen 1940.]] * 21/[[22. 9.]] - Nemački podmornički "vučji čopor" potopio 11 od 43 broda konvoja HX 72 na Zapadnim prilazima Britanskim ostrvima. * [[22. 9.]] - U Beogradu počela prodaja jednoobraznog "narodnog hleba"<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/09/24?pageIndex=00007 Politika, 24. septembar 1940, str. 7]. digitalna.nb.rs (pristup. 10.4.2016.)</ref>. * [[22. 9.|22]] - [[26. 9.]] - [[Japanska invazija Francuske Indokine]]: kako bi se zatvorile kineske rute snabdevanja, Japanci zauzimaju sever teritorije; Višijevska Francuska je dozvolila stacioniranje japanskih snaga ali ovi prekoračuju sporazum pa dolazi do borbi. * [[23. 9.|23]] - [[25. 9.]] - [[Dakarska bitka]]: neuspešni saveznički pokušaj da od Višijevske Francuske oduzmu [[Dakar]] u Senegalu. Francuski avioni iz Maroka i Alžira bombarduju Gibraltar. * [[24. 9.]] - U Velikoj Britaniji uvedena odlikovanja ''[[George Cross]]'' i ''[[George Medal]]''. * [[26. 9.]] - SAD uvodi embargo na izvoz otpadnog metala u Japan. * [[27. 9.]] - [[Trojni pakt]] Sila osovine: Rim-Berlin-Tokio. * 28/29. 9. - ''[[Heim ins Reich]]'' - preseljenje [[Besarapski Nijemci|Besarapskih Nijemaca]]: prve grupe stigle, nakon trodnevnog putovanja, u logor kod Zemuna, odakle nastavljaju za Beč<ref>Politika, 30. sept. 1940, str. 7</ref> (93.000 ljudi, nastanjeni su u Poljskoj). * [[29. 9.]] - Rumunija istupila iz [[Balkanski pakt|Balkanskog pakta]]. * [[29. 9.]] - Dva aviona [[Avro Anson]] se sudarila iznad Brocklesbyja u Novom Južnom Velsu, zaglavila se zajedno nakon čega je pilot jednog uspeo da ih spusti. === Oktobar/Listopad === [[Datoteka:Shashin Shuho No 151.jpg|mini|180px|[[Trojni pakt]]]] * [[3. 10.]] - Štab primorske armijske oblasti tvrdi za mlađe katoličke sveštenike i za katoličko udruženje "Križari" da su "[[ustaše|pavelićevci]]". * 3. 10. - U Višijevskoj Francuskoj doneseni prvi antisemitski zakoni. * [[4. 10.]] - [[Fritzie Zivic]] pobedio [[Henry Armstrong|Henryja Armstronga]] u Njujorku za svetsku titulu u velter kategoriji. * 4. 10. - Čeoni sudar brzog i teretnog voza kod [[Kusadak|Kusatka]], četvoro mrtvih. * [[5. 10.]] - U Kraljevini Jugoslaviji donesene Uredba o merama koje se odnose na Jevreje u pogledu obavljanja radnja sa predmetima ljudske ishrane i Uredba o ograničenju školovanja lica jevrejskog porekla - npr. na Beogradskom univerzitetu, od 118 upisanih bi ostalo 17, plus deca zaslužnih<ref>Vreme, 23. okt. 1940, str. 6</ref>. * 5. 10 - Usled oskudice benzina i guma u KJ zabranjen automobilski saobraćaj od 22 do 06 sati i ceo dan nedeljom i praznikom; četvrtak i petak su bezmesni dani<ref>Vreme, 5. okt. 1940, str. 6</ref> (u Beogradu je prvi bezmesni dan bio još 18. maja, prema Uredbi o štednji životnih namirnica<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/05/18?pageIndex=00011 "Politika", 18. maj 1940]</ref>). * 5 - 16. 10. - Izložba nove nemačke arhitekture u nemačkom paviljonu Beogradskog sajmišta. * [[7. 10.]] - [[McCollumov memorandum]]: kapetan korvete [[Arthur H. McCollum]] predlaže da se Japan isprovocira na ratni čin. * [[8. 10.]] - Nemačke trupe ulaze u Rumuniju. * [[12. 10.]] - Torpediran i potopljen sušački brod "Orao"<ref name="PrestintSSB" />. * [[14. 10.]] - Na stanici Balham londonskog metroa od nemačke avio-bombe poginulo 66 ljudi. * [[15. 10.]] - Premijera [[Charlie Chaplin|Chaplinovog]] filma "[[The Great Dictator|Veliki Diktator]]" koji ismijava [[Hitler]]a i [[Mussolini]]ja. * oktobar - Počinje [[Franko-tajski rat]]: Tajland želi da povrati teritorije koje su Francuzi ranije oduzeli. * [[18.10.|18]] - [[19. 10.]] - Potopljena 32 broda iz dva saveznička konvoja, najuspešniji napad "[[Vučji čopor|vučjeg čopora]]" nemačkih podmornica. * [[19. 10.]] - Italijani bombardovali Bahrein - četiri bombardera [[Savoia-Marchetti SM.82|SM.82]] letela 4.200&nbsp;km. * [[19.10.|19]] - [[23. 10.]] - [[Peta zemaljska konferencija KPJ]] u Dubravi kraj [[Zagreb]]a, sa 108 delegata; između ostalog, kritikovana crnogorska organizacija zbog poziva na dezerterstvo iz vojske u maju. [[Datoteka:DurdevicaTaraBridge.jpg|mini|220px|[[Most na Đurđevića Tari]]]] * [[21. 10.]] - Objavljen [[Ernest Hemingway|Hemingwayev]] roman ''[[For Whom the Bell Tolls]]''. * [[22. 10.]] - Prethodni zemljotres kod [[Vranča|Vranče]] u Rumuniji, osetio se i u istočnoj Srbiji ([[Magnituda zemljotresa|M]] 6.5.). * [[23. 10.]] - U [[Beograd]]u otvoren [[bioskop]] "Beograd". * 23. 10. - Sastanak Hitlera i Franka u [[Hendaye]]: Franko traži prevelike ustupke za ulazak u rat (dozvoliće dobrovoljce za Istočni front, → [[Plava divizija]]). * [[24. 10.]] - Sastanak Hitlera i Petena u [[Montoire-sur-le-Loir]]. * 24. 10. - U okviru [[Rakovica (Beograd)|rakovičkog]] IMAD (Industrija motora - akcionarsko društvo), otvorena fabrika automobila, tj. čeških kamiona [[Praga RN]]. * [[26. 10.]] - Prvi let lovca [[North American P-51 Mustang]] (u službi od januara 1942.). * [[28. 10.]] - Počinje '''[[Grčko-italijanski rat]]''': italijanska invazija iz Albanije, [[Bitka na Pindu]]; u Grčkoj je to [[dan Ohi]] (''OXI'', "Ne") jer je [[Ioannis Metaksas]] sinoć odbio ultimatum; početak [[Balkanska kampanja (1940-41)|Balkanske kampanje]]. * [[29. 10.]] - Britanska vojska na [[Krit]]u. * [[31. 10.]] - Ovaj dan se smatra za kraj [[Bitka za Britaniju|Bitke za Britaniju]] - pobeda RAF-a (noć 3. 11. je prva za London bez bombardovanja, posle 57 dana), mada se razaranja nastavljaju. === Novembar/Studeni === * ca. [[1. 11.]] - Memorandum [[Milan Nedić|Milana Nedića]], ministra vojske, knezu Pavlu: nemoguće nastaviti politiku neutralnosti, jedini izlaz je pridruživanje Osovini. * [[5. 11.]] - [[Franklin Delano Roosevelt]] osvaja treći mandat, bez presedana; protivnik je bio [[Wendell Willkie]] (449 prema 82 elektora, 38 prema 10 država iz 54,7% narodnih glasova). * 5. 11. - [[Italijansko bombardovanje Bitolja]], devet mrtvih. * [[6. 11.]] - Penzionisani general [[Petar Pešić]] ministar vojske i mornarice umesto gen. [[Milan Nedić|Milana Nedića]]. * [[7. 11.]] - ''[[Tacoma Narrows Bridge (1940)|Tacoma Narrows Bridge]]'', po dužini treći viseći most na svetu, srušio se usled rezonancije sa vetrom, samo četiri meseca nakon otvaranja. * [[7. 11.|7]] - [[12. 11.]] - [[Bitka za Gabon]]: De Golovi [[Slobodna Francuska|Slobodni Francuzi]] uzimaju koloniju od višijevskih vlasti, čime su kompletirali [[Francuska Ekvatorijalna Afrika|Francusku Ekvatorijalnu Afriku]]. * 2 - [[8. 11.]] - Bitka kod Elaja-Kalamasa: defanzivna pobeda malobrojnije grčke vojske na južnom delu fronta. * [[8. 11.]] - Putnički [[Junkers Ju 90]] pao na istoku Nemačke, 29 mrtvih. [[Datoteka:Iosif Berman - Marele cutremur din anul 1940.jpg|mini|300px|Zemljotres u Bukureštu]] * [[10. 11.]] - Rano ujutru, glavni, katastrofalni, zemljotres u zoni rumunske Vranče ([[Magnituda zemljotresa|M]] 7.4, int. IX), poginulo 1000 ljudi, jak i u Srbiji, osetio se od Grčke do Poljske. * [[11. 11.]] - Na beogradskoj Slaviji počela gradnja Mitićevog magazina, predviđene ukupne visine 70 metara<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/11/11?pageIndex=00012 Politika, 11. novembar 1940, str. 12]. digitalna.nb.rs (pristup. 11.4.2016.)</ref> - ostaje samo "Mitićeva rupa". * 11. 11. - ''Armistice Day Blizzard'': mećava na Srednjem zapadu SAD odnosi 145 života. * 11/[[12. 11.]] - [[Napad na Taranto]]: prvim napadom sa [[nosač aviona|nosača aviona]] na flotu, Britanci uništavaju jedan italijanski brod i oštetili još pet. Istovremeno i [[Bitka u Otrantskim vratima (1940)|Bitka u Otrantskim vratima]], saveznički uspeh. * [[12. 11.|12]] - [[13. 11.]] - [[Nemačko-sovjetski razgovori o Osovini]]: Molotov u poseti Berlinu, nema sporazuma. * [[13. 11.]] - [[Bitka na Pindu]] okončana grčkom pobedom. * 13. 11. - Diznijeva ''[[Fantazija (1940)|Fantasia]]''. * [[14. 11.]] - Morova-Ivanska bitka: grčki protivnapad na albanskom frontu protiv Italijana; u narednih mesec dana im uzimaju sve veće gradove u južnoj Albaniji. * 14. 11. - Operacija Mesečeva sonata: teško razaranje engleskog grada [[Coventry]], procenjeno 568 mrtvih (tokom meseca veliki broj žrtava i u Birminghamu, Southamptonu, Liverpoolu...). [[Datoteka:D.Brašovan Zgrada BIGZ-a 2.JPG|mini|200px|[[Zgrada BIGZ-a|Zgrada Državne štamparije]] u Beogradu]] * [[15. 11.]] - [[Varšavski geto]] zatvoren za ostatak sveta. * [[16. 11.]] - Armijski general [[Dušan Simović]] postavljen za komandanta Vazduhoplovstva vojske (po drugi put). * 16. 11. - MUP zabranio pokret [[ZBOR]], ove jeseni je uhapšeno preko 160 njihovih pripadnika. * [[18. 11.]] - Britanski bombarder "[[Bristol Blenheim]]" udario u Veliki Garač kod [[Danilovgrad]]a, poginula sva četiri avijatičara (u decembru će na [[Volujak|Volujku]] biti pronađen još jedan britanski bombarder). * 18. 11. - Hitler razgovara sa [[Galeazzo Ciano|Cianom]] na Berghofu, uzbuđen je zbog ideje saveza sa Jugoslavijom<ref name="Boone2008">{{cite book|author=J.C. Boone|title=HITLER AT THE OBERSALZBERG: With Perceptions|url=http://books.google.com/books?id=U03SRBquJbEC|date=27 September 2008|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4628-1353-7|page=122}}</ref>. * [[20. 11.|20]] - [[24. 11.]] - Proširenje [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]: Mađarska (20.), Rumunija (23.), [[Republika Slovačka (1939–1945)|Slovačka]] (24.). * [[22. 11.]] - Grci zauzeli [[Korča (Albanija)|Korču]]. * ca. 22. 11. - Posle jakih kiša u Bosni, rekordni vodostaji na Savi.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/11/23?pageIndex=00012 "Vreme", 23. nov. 1940]</ref> * [[25. 11.]] - [[Turska]] proglašava ratno stanje u zoni koja obuhvata [[Istanbul]], [[Jedrene]] i još neke gradove (zamračenje u Istanbulu od [[30. 11.]]). * 25. 11. - Eksplozija potopila u luci Haifa francuski brod ''SS Patria'' sa 1.800 jevrejskih izbeglica određenih za deportaciju, gine 267 ljudi - kasnije se ispostavilo da je [[Hagana]] postavila prejaku bombu. * 25. 11. - Avioni [[de Havilland Mosquito]] i [[Martin B-26 Marauder]] imaju prve letove. * [[26. 11.]] - Osnovan [[Varšavski geto]]. * 26/[[27. 11.]] - [[Žilavski masakr]] - pripadnici rumunske [[Gvozdena garda|Gvozdene garde]] ubili 64-icu svojih političkih protivnika, pomoćnika bivšeg kralja Karola, u zatvoru Žilava; istog dana ubijen istoričar i bivši premijer [[Nicolae Iorga]] i bivši ministar [[Virgil Madgearu]]. * [[27. 11.]] - Britansko-italijanska pomorska bitka kod rta Spartivento, južno od Sardinije - bez pobednika. * 27 - 28. 11. - Tajni sastanak ministra inostranih poslova Cincar-Markovića sa Hitlerom i Ribbentropom u Berlinu (početak nemačkog pritiska za pristupanje Trojnom paktu). * [[29. 11.]] - U Berlinu prikazan propagandni antisemitski film ''[[Der ewige Jude]]''. * 25 - [[30. 11.]] - Centralnohubejska operacija, japanska ofanziva završena porazom. * [[30. 11.]] - U Nankingu potpisan kinesko-japanski ugovor, sa [[Wang Jingwei]]jevim marionetskim režimom. Objavljena i zajednička deklaracija Japana, [[Mančukuo|Mančukua]] i "nacionalne" Kine. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Campagna italiana di Grecia - Offensiva greca.svg|mini|250px|Grčka protivofanziva]] * [[1. 12.]] - U Skoplju otvorena nova železnička stanica "najveća i najlepša na Balkanu"<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/12/02?pageIndex=00011 Politika, 2. decembar 1940, str. 11]. digitalna.nb.rs (pristup. 12.4.2016.)</ref>, osvećen kamen-temeljac nove zgrade Narodnog pozorišta u Sarajevu<ref>Politika, 2. decembar 1940, str. 12</ref>. * 1. 12. - [[Manuel Ávila Camacho]] novi predsednik [[Meksiko|Meksika]] (do 1946), saradnik prethodnog predsednika [[Lázaro Cárdenas|Cárdenasa]]. * [[1. 12.|1]] - [[4. 12.]] - Grčka vojska zauzima [[Pogradec]], [[Saranda|Sarandu]] i [[Përmet]]. * [[5. 12.]] - U SAD prikazan film ''[[The Thief of Bagdad (film, 1940)|The Thief of Bagdad]]''. * [[6. 12.]] - Odbijen nemački zahtev da se preko Jugoslavije propusti pojačanje za Italijane u Albaniji<ref>Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...</ref> (odn. oružje iz Nemačke za Italijane). * 6. 12. - [[Ugo Cavallero]] načelnik italijanskog generalštaba umesto [[Pietro Badoglio|Pietra Badoglia]]; Mussolini traži pomoć od Hitlera. * 6. 12. - [[Hrvatsko narodno kazalište u Splitu]] ponovo otvoreno nakon 13 godina zastoja.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/12/07?pageIndex=00007 "Politika", 7. dec. 1940]</ref> * [[8. 12.]] - Grci ušli u [[Đirokastra|Đirokastru]]. * [[9. 12.]] - Počinje [[Operacija Kompas]] - uspešna britanska ofanziva protiv Italijana u Egiptu i istočnoj Libiji (završena u februaru). * [[12. 12.]] - U Beogradu potpisan ugovor o večnom prijateljstvu i konsultovanju Jugoslavije i [[Kraljevina Mađarska (1920–1946)|Mađarske]]. * [[12.12.|12]] - [[15. 12.]] - Razaranje engleskog grada [[Sheffield]]a, 660 mrtvih. * [[13. 12.]] - [[Führerove direktive|Hitlerova Direktiva]] 20: Operacija Marita, invazija Grčke (→ [[Bitka za Grčku]]). * 13. 12. - Francuski premijer [[Pierre Laval]] smenjen i uhapšen zbog nesuglasica s Petainom (vratiće se na vlast 1942). * [[13. 12.|13]] - [[22. 12.]] - [[Bitka kod Himare]] je još jedna grčka pobeda, na jonskoj obali. [[Datoteka:Korosec anton.jpg|mini|120px|† [[Anton Korošec]]]] * [[14. 12.]] - Umro [[Anton Korošec]], najistaknutiji slovenački političar u Kraljevini. Na čelu [[Slovenska ljudska stranka (1892)|SLS]] ga nasleđuje [[Franc Kulovec]]. * 14. 12. - Prvi put izolovan [[plutonijum]]. * [[15. 12.]] - Ostaci [[Napoleon II Bonaparte|Napoleona II]] preneti iz Beča u Pariz, tačno sto godina nakon prenosa njegovog oca. * [[decembar]] - Doneti profašistički zakoni u Bugarskoj. * [[16. 12.]] - [[Operacija Abigail Rachel]]: bombardovanje [[Mannheim]]a, prvo britansko terorno bombardovanje Nemačke, odn. prvi tepih bombi. * [[17. 12.]] - [[FDR|Ruzvelt]] prvi put sugeriše princip [[Zakon o zajmu i najmu|Zajma i najma]]. * [[18. 12.]] - Hitlerova Direktiva 21: [[Operacija Barbarossa]], invazija na SSSR. * [[19. 12.]] - Finski predsednik u ostavci [[Kyösti Kallio]] umro od srčane kapi na ispraćaju iz Helsinkija, nasleđuje ga [[Risto Ryti]] (do 1944). * 19. 12. - U [[Bar]]u izmereno -7 stepeni, u Beogradu 17-og ujutro -15. U Splitu pao snijeg 24/25. 12. i zadržao se.<ref>Vreme, 27. dec. 1940, str. 12</ref> * 20 - 24. 12. - Bombardovanje Engleske: Liverpool 365 mrtvih, Manchester 684. * 21/[[22. 12.]] - Britanci bombardovali Veneciju i (italijansku) [[Rijeka|Rijeku]]; "nepoznati" avion bacio dve bombe na jugoslovenski [[Sušak]], nekoliko ranjenih. * [[22. 12.]] - [[Anthony Eden]] po drugi put ministar ino. poslova UK (do 1945). * [[26. 12.]] - Prikazana komedija ''[[The Philadelphia Story (film)|The Philadelphia Story]]''. * [[27. 12.]] - Film ''[[Kitty Foyle (film)|Kitty Foyle]]'' sa [[Ginger Rogers]] lansirao modu [[Kitty Foyle (haljina)|haljine Kitty Foyle]]. * [[28. 12.]] - U Jugoslaviji raspušten (zabranjen) [[Ujedinjeni radnički sindikalni savez Jugoslavije]]. * 29/[[30. 12.]] - "Drugi Veliki londonski požar": jako njemačko bombardiranje [[London]]a, ubijeno 3,000 civila, snimljena čuvena fotografija ''St Paul's Survives''. * 29. 12. - [[FDR|Ruzvelt]]: SAD moraju postati "veliki [[arsenal demokratije]]". === Kroz godinu === [[Datoteka:Crkva Svetog Marka u Beogradu.jpg|mini|180px|[[Crkva Svetog Marka u Beogradu]]]] * Završena [[Crkva Svetog Marka u Beogradu]] (osvećena 1948). * Seoba industrije iz Hrvatske u istočne krajeve zbog socijalnih tereta i drugih javnih dažbina.<ref>[http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/vreme/1940/09/15#page/7/mode/1up Vreme, 15. sept. 1940, str. 8]. digitalna.nb.rs</ref> - npr. "Vreme" u septembru javlja da se Tekstilna industrija "Duga Resa" seli u Mladenovac.<ref>Vreme, 26. sept. 1940, str. 6</ref> (ili Donji Milanovac?<ref>Vreme, 22. dec. 1940, str. 6</ref>), što "Obzor" demantuje i kaže da se radi o filijali. * Od preko 400.000 stanovnika Beograda, 50.000 je sposobno za plaćanje dažbina, od čega je petina "imućna" i trajno sposobna za plaćanje.<ref>Vreme, 23. nov. 1940, str. 6</ref> == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1940.}} === Januar/Siječanj &ndash; Februar/Veljača === * [[1. 1.]] - [[Mersad Berber]], bosanski slikar * [[7. 1.]] - [[Vladica Kovačević]], fudbaler, trener * [[13. 1.]] - [[Edmund White]], američki pisac * [[16. 1.]] - [[Lepa Lukić]], narodna pevačica * [[19. 1.]] - [[Paolo Borsellino]], italijanski sudija († [[1992]]) * [[21. 1.]] - [[Jack Nicklaus]], igrač golfa * [[22. 1.]] - [[John Hurt]], glumac († [[2017]]) * [[23. 1.]] - [[Stjepan Lamza]], nogometaš († [[2022]]) * [[26. 1.]] - [[Vjeran Zuppa]], hrvatski dramaturg, pjesnik i teoretičar književnosti * [[27. 1.]] - [[James Cromwell]], glumac * [[28. 1.]] - [[Carlos Slim]], meksički milijarder * [[2. 2.]] - [[David Jason]], britanski glumac * [[6. 2.]] - [[Tom Brokaw]], TV voditelj * [[8. 2.]] - [[Karlo Metikoš]], hrvatski pjevač († [[1991]].) * 8. 2. - [[Ted Koppel]], TV novinar * [[12. 2.]] - [[Mate Boban]], predsjednik HR Herceg-Bosne († [[1997]]) * [[19. 2.]] - [[Saparmurat Nijazov]], predsjednik Turkmenistana († [[2006]].) * [[22. 2.]] - [[Billy Name]], fotograf, saradnik Andyja Warhola * [[23. 2.]] - [[Peter Fonda]], glumac († [[2019]]) * [[29. 2.]] - [[Patrijarh vaseljenski Vartolomej I]] === Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj === * [[5. 3.]] - [[Olivera Katarina]], srpska glumica i pevačica († [[2026]]) * [[7. 3.]] - [[Rudi Dutschke]], studentski radikal († [[1979]]) * [[9. 3.]] - [[Raul Julia]], portorikanski glumac († [[1994]]) * [[10. 3.]] - [[Chuck Norris]], američki glumac, majstor borilačkih veština († [[2026]]) * [[16. 3.]] - [[Bernardo Bertolucci]], filmski režiser i scenarista († [[2018]]) * [[26. 3.]] - [[James Caan]], američki glumac († [[2022]]) * 26. 3. - [[Nancy Pelosi]], američka političarka * [[12. 4.]] - [[Herbie Hancock]], muzičar * [[16. 4.]] - [[Nikola Lorencin]], filmski i TV reditelj, profesor * 16. 4. - [[Margareta II (Danska)|Margareta II]], kraljica Danske * [[25. 4.]] - [[Al Pacino]], glumac * [[26. 4.]] - [[Giorgio Moroder]], muzičar, kompozitor, DJ === Maj/Svibanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[5. 5.]] - [[Lance Henriksen]], glumac * [[6. 5.]] - [[Vesna Pešić]], sociologinja, političarka * 6. 5. - [[Jasna Melvinger]], hrvatska književnica * [[7. 5.]] - [[Angela Carter]], književnica († [[1992]]) * [[8. 5.]] - [[Ricky Nelson]], kantautor, muzičar, glumac († [[1985]]) * [[9. 5.]] - [[James L. Brooks]], filmski režiser i producent * [[13. 5.]] - [[Bruce Chatwin]], engleski putopisac * [[15. 5.]] - [[Roger Ailes]], američki poslovni čovjek i predsjednik Fox Newsa († [[2017]]) * [[24. 5.]] - [[Joseph Brodsky]], pesnik, esejista († [[1996]]) * [[25. 5.]] - [[Nobujoši Araki]], fotograf * [[30. 5.]] - [[Zdravka Krstulović]], glumica († [[2003]]) * [[1. 6.]] - [[René Auberjonois]], glumac († [[2019]]) * [[2. 6.]] - [[Konstantin II (Grčka)|Konstantin II]], kralj Helena (Grčke) († [[2023]]) * [[7. 6.]] - [[Tom Jones]], britanski pjevač * 7. 6. - [[Marija Bogdanović]], sociolog, rektor BU * [[8. 6.]] - [[Nancy Sinatra]], pevačica * [[22. 6.]] - [[Abas Kijarostami]], [[iran]]ski filmski režiser, scenarist, producent, slikar, fotograf i pjesnik († [[2016]]) * [[23. 6.]] - [[Wilma Rudolph]], američka atletičarka († [[1994]]) * [[24. 6.]] - [[Petar Krelja]], hrvatski dokumentarist, filmski kritičar († [[2024]]) * 24. 6. - [[Ibrahim Halilović (muftija)|Ibrahim Halilović]], banjalučki muftija († [[1998]]) * [[28. 6.]] - [[Muhammad Yunus]], socijalni preduzetnik, bankar, nobelovac za mir === Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz === * [[2. 7.]] - [[Slobodanka Gruden]], gradonačelnica Beograda († [[2025]]) * [[4. 7.]] - [[Filip David]], književnik, dramaturg, profesor FDU († [[2025]]) * [[6. 7.]] - [[Nursultan Nazarbajev]], predsednik Kazahstana * [[7. 7.]] - [[Ringo Starr]], bubnjar ''The Beatles''-a * 7. 7. - [[Đuro Utješanović]], glumac († [[2013]]) * [[13. 7.]] - [[Patrick Stewart]], britanski glumac († [[2026]]) * [[15. 7.]] - [[Ivan Rastegorac]], književnik i dramaturg († [[2010]]) * [[18. 7.]] - [[James Brolin]], glumac, režiser * [[22. 7.]] - [[Alex Trebek]], TV voditelj († [[2020]]) * [[30. 7.]] - [[Clive Sinclair]], pronalazač, preduzetnik († [[2021]]) * [[3. 8.]] - [[Martin Sheen]], glumac * [[24. 8.]] - [[Slaven Zambata]], hrvatski nogometaš († [[2020]]) * [[30. 8.]] - [[Lukrecija Brešković]], hrvatska glumica === Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad === * [[1. 9.]] - [[Vladeta Janković]], teoretičar književnosti, političar, diplomata * 1. 9. - [[Ljiljana Šljapić]], glumica, pevačica († [[2019]]) * [[3. 9.]] - [[Svetislav Stjepan Krnjak]], hrvatski katolički svećenik * [[5. 9.]] - [[Raquel Welch]], američka glumica († [[2023]]) * [[11. 9.]] - [[Brian De Palma]], režiser, scenarista * [[12. 9.]] - [[Linda Gray]], glumica, model * [[18. 9.]] - [[Frankie Avalon]], glumac, pevač * [[22. 9.]] - [[Anna Karina]], glumica († [[2019]]) * [[30. 9.]] - [[Slobodan Rakitić]], književnik († [[2013]]) * [[3. 10.]] - [[Nada Knežević]], džez pevačica († [[2023]]) * [[5. 10.]] - [[Milena Dravić]], srpska glumica († [[2018]]) * [[8. 10.]] - [[Staniša Radmanović]], kajakaš i trener († [[2010]]) * [[9. 10.]] - [[John Lennon]], kantautor, član [[The Beatles]]a († [[1980]].) * [[10. 10.]] - [[Milan Komnenić]], književnik i političar († [[2015]]) * [[14. 10.]] - [[Cliff Richard]], pevač, muzičar, glumac * [[19. 10.]] - [[Michael Gambon]], glumac († [[2023]]) * [[20. 10.]] - [[Nedžad Ibrišimović]], bosanski književnik * [[23. 10.]] - [[Pelé]], brazilski fudbaler († [[2022]]) * 23. 10. - [[Dobrilo Nenadić]], književnik († [[2019]]) * [[27. 10.]] - [[John Gotti]], gangster († [[2002]]) === Novembar/Studeni &ndash; Decembar/Prosinac === * [[1. 11.]] - [[Gojko Đogo]], književnik, političar * [[5. 11.]] - [[Elke Sommer]], glumica († [[2026]]) * [[7. 11.]] - [[Zoran Milić]], književnik († [[2007]]) * [[8. 11.]] - [[Dragomir Ćulafić]], književnik * [[11. 11.]] - [[Božidarka Frajt]], glumica * [[15. 11.]] - [[Sam Waterston]], glumac * 15. 11. - [[Roberto Cavalli]], modni kreator * [[18. 11.]] - [[Qaboos bin Said Al Said]], sultan Omana († [[2020]]) * [[22. 11.]] - [[Terry Gilliam]], američko-britanski režiser i animator, član komičarske grupe Monty Python * [[27. 11.]] - [[Bruce Lee]], glumac, kung-fu borac († [[1973]]) * [[1. 12.]] - [[Richard Pryor]], glumac i komičar († [[2005]]) * [[18. 12.]] - [[Vuk Bojović]], vajar, direktor bg. zoološkog vrta († [[2014]]) * [[21. 12.]] - [[Frank Zappa]], muzičar, pjevač († [[1993]]) * [[25. 12.]] - [[Alija Behmen]], premijer FBiH, gradonačelnik Sarajeva († [[2018]]) === Kroz godinu === * [[Davor Borčić]], hrvatski glumac († [[2010]].) * [[Radmilo Armenulić]], teniser, trener, savezni kapiten * [[Nijaz Alispahić]], književnik, dramaturg == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1940.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[9. 1.]] - [[Bonaventura Ćuk]], franjevac, pjesnik, polihistor (* [[1907]]) * [[12. 1.]] - [[Robert Frangeš-Mihanović]], kipar (* [[1872]]) * januar - [[Fusajiro Yamauchi]], osnivač dan. firme Nintendo (* [[1859]]) * [[21. 1.]] - [[Ferdo Šišić]], hrvatski povjesničar (* [[1869]].) * [[27. 1.]] - [[Isak Babelj]], književnik (* [[1894]].) * 27. 1. - [[Petar Martinović]], general JKV (* [[1881]]) * [[1. 2.]] - [[Aleksandar Vidaković]], književnik, novinar (* [[1896]]) * [[2. 2.]] - [[Vsevolod Mejerholjd]], pozorišni stvaralac (* [[1874]]) * [[4. 2.]] - [[Nikolaj Ježov]], bivši šef NKVD (* [[1895]]) * [[6. 2.]] - [[Milivoje Anđelković Kajafa]], srpski pukovnik (* [[1868]]) * [[19. 2.]] - [[Ljubomir Davidović]], srpski političar (* [[1863]]) * 19. 2. - [[Bosa Milićević]], članica KPJ, žrtva demonstracija 14. decembra (* [[1917]]) * [[27. 2.]] - [[Peter Behrens]], arhitekta (* [[1868]]) * [[10. 3.]] - [[Mihail Bulgakov]], književnik (* [[1891]]) * [[13. 3.]] - [[La Jana (glumica)|La Jana]], glumica (* [[1905]]) * [[15. 3.]] - [[Alimpije Marjanović]], stari četnik, pukovnik (* [[1874]]) * [[16. 3.]] - [[Selma Lagerlöf]], švedska književnica, nobelovka (* [[1858]].) * [[20. 3.]] - [[Alfred Ploetz]], eugeničar (* [[1860]]) * [[24. 3.]] - [[Édouard Branly]], pionir radio-tehnike (* [[1844]]) * [[26. 3.]] - [[Spiridon Luis]], maratonac (* [[1873]]) === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[5. 4.]] - [[Frederick Albert Cook]], američki zemljopisni istraživač i pisac (* [[1865]].) * [[22. 4.]] - [[Janina Lewandowska]], avijatičarka, žrtva Katinja (* [[1908]]) * [[26. 4.]] - [[Carl Bosch]], hemičar, nobelovac (* [[1874]]) * [[28. 4.]] - [[Luisa Tetrazzini]], koloraturni sopran (* [[1871]]) * [[14. 5.]] - [[Emma Goldman]], politička aktivistica (* [[1869]]) * [[27. 5.]] - [[Vladimir Kondić (general)|Vladimir Kondić]], general (* [[1863]]) * [[10. 6.]] - [[Marcus Garvey]], crni nacionalista, panafrikanista (* [[1887]]) * [[22. 6.]] - [[Wladimir Köppen]], geograf, klimatolog (* [[1846]]) * [[24. 6.]] - [[Milivoj Dežman]], književnik, liječnik, urednik (* [[1873]]) * [[28. 6.]] - [[Italo Balbo]], italijanski vazduhoplovni maršal, fašistički funkcioner (* [[1896]]) * [[29. 6.]] - [[Paul Klee]], slikar (* [[1879]]) === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[18. 8.]] - [[Walter Chrysler]], osnivač automobilske korporacije (* [[1875]]) * [[21. 8.]] - [[Lav Trocki]], boljševički i marksistički teoretičar i revolucionar (* [[1879]]) * 21. 8. - [[Iso Velikanović]], prevoditelj (* [[1869]]) * [[22. 8.]] - [[Oliver Lodge]], fizičar (* [[1851]]) * 22. 8. - [[Vladimir Striževski]], pilot Aeroputa (* [[1894]]) * [[24. 8.]] - [[Paul Nipkow]], njemački inženjer i pionir mehaničke televizije (* [[1860]]) * [[30. 8.]] - [[Joseph John Thomson]], engleski fizičar (* [[1856]].) * [[5. 9.]] - [[Hinko Juhn]], skulptor, profesor (* [[1891]]) * [[6. 9.]] - [[Svetozar Gođevac]], industrijalac i dobrotvor (* [[1863]]) * [[11. 9.]] - [[Milan Jovanović Batut]], lekar, profesor, prvi dekan Medicinskog fakulteta u Bg. (* [[1847]]) * [[26. 9.]] - [[Walter Benjamin]], njemački filozof, književnik i prevoditelj (* [[1892]].) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[12. 10.]] - [[Tom Mix]], prva zvezda westerna (* [[1880]]) * [[3. 11.]] - [[Manuel Azaña]], bivši predsednik Španije (* [[1880]]) * [[9. 11.]] - [[Neville Chamberlain]], bivši premijer UK (* [[1869]]) * [[14. 11.]] - [[Albert Kahn (bankar)|Albert Kahn]], bankar, inicijator foto-kolekcije (* [[1860]]) * [[17. 11.]] - [[Eric Gill]], skulptor, grafičar, tipograf (* [[1882]]) * [[27. 11.]] - [[Nicolae Iorga]], rumunski istoričar, književnik, političar (* [[1871]]) * 27. 11. - [[Arnolfo Bacotich]], talijanski povjesničar i novinar (* [[1875]]) * [[30. 11.]] - [[Sevastijan Dabović|Sevastijan Džeksonski]] (Dabović), pravoslavni misionar, svetac (* [[1863]]) * [[14. 12.]] - [[Anton Korošec]], slovenački sveštenik i političar (* [[1872]]) * 14. 12. - [[Viktor Wickerhauser]], admiral u penziji, bivši komandant jugoslovenske Kraljevske mornarice (* [[1866]]) * 15. 12. - Miladin Nikolić-Rasinski, pesnik (* ca. 1880) * [[16. 12.]] - [[Eugène Dubois]], paleoantropolog (* [[1858]]) * [[21. 12.]] - [[F. Scott Fitzgerald]], književnik (* [[1896]]) * [[22. 12.]] - [[Nathanael West]], književnik (* [[1903]]) * [[23. 12.]] - [[Eddie August Schneider]], avijatičar (* [[1911]]) * [[26. 12.]] - [[Mirka Grujić]], predsednica Kola srpskih sestara (* [[1869]]) === Kroz godinu === * [[Petko Miletić]], jugoslovenski komunista, žrtva čistke (* [[1897]]) * [[Milan Čemerikić]], srpski nacionalni radnik, novinar (* [[1877]]) == Nobelova nagrada za 1940. godinu == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: nije dodijeljena * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: nije dodijeljena == Reference == {{izvori}} {{commonscat|1940}} [[Kategorija:1940-e]] [[Kategorija:20. vijek|40]] [[Kategorija:Godine]] qkzkc6r5qsk5vi86d3p6utwzeblezjg 0 23616 42714576 42681655 2026-10-29T21:42:23Z Alekol 2231 /* April/Travanj */ 42714576 wikitext text/x-wiki {{Godina}} {{year dab|1978}} {{Godina u drugim kalendarima|1978}} __NOTOC__ Godina '''1978''' ('''[[Rimski brojevi|MCMLXXVIII]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u nedjelju]] po gregorijanskom kalendaru. <center> {| style="border:1px solid silver;background-color:white;padding:5px;" align=center class=radius | '''1978''': <br /> [[1978#Januar/Siječanj|1]] • [[1978#Februar/Veljača|2]] • [[1978#Mart/Ožujak|3]] • [[1978#April/Travanj|4]] • [[1978#Maj/Svibanj|5]] • [[1978#Jun/Juni/Lipanj|6]] • [[1978#Jul/Juli/Srpanj|7]] • [[1978#Avgust/August/Kolovoz|8]] • [[1978#Septembar/Rujan|9]] • [[1978#Oktobar/Listopad|10]] • [[1978#Novembar/Studeni|11]] • [[1978#Decembar/Prosinac|12]] <br /> [[1978#Rođenja|Rođenja]] • [[1978#Smrti|Smrti]] |}</center> == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Air India Flight 855: Džambo džet pao u more kod Bombaja ubrzo nakon poletanja, 232 mrtvih. * 1. 1. - Prikazana prva od 13 epizoda TV serije "[[Povratak otpisanih (TV serija)|Povratak otpisanih]]". * 1. 1. - Umeren zemljotres u Mostaru. * [[2. 1.]] - Na BBC-ju prikazana prva epizoda serije ''[[Blake's 7]]'' ("Blejkova sedmorka" na TV Beograd 14. 8. 1981). * [[6. 1.]] - [[Kruna sv. Stjepana]] vraćena iz SAD u [[Mađarska|Mađarsku]]. * [[7. 1.]] - [[Emilio Palma]] je prva osoba rođena na [[Antarktik]]u, u argentinskoj [[Baza Esperanza|bazi Esperanza]]. * 7. 1. - Začeci [[Iranska revolucija|Iranske revolucije]]: nakon što su novine objavile članak uvredljiv za [[Ruholah Homeini|imama Homeinija]], bogoslovi u [[Qom]]u se sukobljavaju sa policijom, ima mrtvih - nove runde nereda zatim izbijaju na svakih 40 dana. * [[10. 1.]] - Ubijen [[nikaragva]]nski opozicionar [[Pedro Joaquín Chamorro Cardenal]] - dolazi do nereda u Managvi i drugim mestima. * [[12. 1.]] - [[Viktor Korčnoj]] pobedio [[Boris Spaski|Borisa Spaskog]] u beogradskom finalu, igraće sa Karpovim za titulu svetskog šampiona. * januar - [[Kambodžansko-vijetnamski rat]]: Vijetnamci se zasad povlače iz [[Demokratska Kampučija|Kampučije]]. * [[17. 1.]] - [[Sex Pistols]]i se razišli tokom burne turneje u SAD. * [[19. 1.]] - Završena proizvodnja [[Volkswagen Buba|Volkswagen Bube]] u Nemačkoj (nastavlja se u Brazilu i Meksiku). * [[24. 1.]] - Sovjetski satelit [[Kosmos 954]] izgoreo u atmosferi i rasuo se po kanadskim [[Severozapadne teritorije|Severozapadnim teritorijama]]. * 25 - [[27. 1.]] - Velika mećava iz 1978. ili Beli uragan - velika zimska oluja u dolini reke [[Ohio (rijeka)|Ohio]] i regionu [[Velika jezera|Velikih jezera]], 71 smrtni slučaj. * [[26. 1.]] - Crni četvrtak u Tunisu: generalni štrajk je prerastao u nerede koje guši vojska, 42 mrtvih ili 200 po mišljenju opozicije. === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - [[Roman Polanski]] beži iz SAD u Francusku, pred izricanje presude za seks sa 13-godišnjakinjom. * 5 - [[7. 2.]] - Velika mećava u [[Nova Engleska|Novoj Engleskoj]] i širem Njujorku, oko 100 mrtvih. * [[6. 2.]] - Operacija King Dragon u [[burma]]nskoj državi [[Država Rakhine|Rakhine]], preko 200.000 [[Rohingya|Rohingyi]] beži u Bangladeš narednih meseci. * [[7. 2.]] - [[Libanski građanski rat]]: počinje Stodnevni rat u kome Libanski front [[Bachir Gemayel|Bachira Gemayela]] isteruje sirijsku vojsku iz istočnog Bejruta. * [[11. 2.]] - U [[Kina|Kini]] ukinuta zabrana na dela [[Aristotel]]a, [[William Shakespeare|Šekspira]] i [[Charles Dickens|Dikensa]]. * [[14. 2.]] - Trojica hrvatskih nacionalista osuđena za napad na jugoslovensku misiju pri UN prošlog juna. * 15. 2. - [[Leon Spinks]] pobedio [[Muhammad Ali|Muhammada Alija]] na poene. * 15. 2. - Uhvaćen serijski ubica [[Ted Bundy]]. * [[16. 2.]] - U Čikagu stvoren prvi kompjuterski [[BBS]] (''bulletin board system''). * [[17. 2.]] - Predsedniku Titu prikazane nove uniforme JNA<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/18643/allphotos Prikazivanje nove uniforme za JNA u vili u Kuparima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925161107/http://foto.mij.rs/site/gallery/18643/allphotos |date=2021-09-25 }}. foto.mij.rs</ref>. * [[19. 2.]] - Egipatski komandosi napali oteti avion u [[Larnaka|Larnaci]] na Kipru - došlo do pucnjave sa kiparskim snagama, poginulo 12 Egipćana, prekinuti odnosi između dve zemlje. * [[20. 2.]] - Operacija Tacaud: Francuzi šalju trupe u [[Čad]] kako bi zaštitili vladu od pobunjeničke grupe [[FROLINAT]]. * [[21. 2.]] - Električari pronašli ostatke [[Velika piramida u Tenochtitlánu|Velike tenočtitlanske piramide]] u gradu Meksiku. * [[februar]] - [[SIV]] odobrio zakon o inostranim ulaganjima u jugoslovenska preduzeća. * februar - Deset gledatelja zapadnonjemačkog cirkusa u jednom hrvatskom selu hipnotizirano, troje izašlo iz transa tek poslije nekoliko sati<ref>[http://www.nytimes.com/1978/03/01/archives/germans-hypnotize-croats.html Germans Hypnotize Croats]. nytimes.com</ref>. === Mart/Ožujak === * [[1. 3.]] - U Švajcarskoj ukradeni posmrtni ostaci [[Charlie Chaplin|Čarlija Čaplina]] (pronađeni [[17. 5.]]). * [[2. 3.]] - Sovjetski program [[Interkosmos]]: Čehoslovak Vladimír Remek je prvi kosmonaut programa i prvi van SSSR ili SAD. [[Datoteka:TitoCarter1978.jpg|mini|200px|Tito u poseti SAD]] * [[3. 3.]] - [[Etiopija]] priznaje da se protiv [[Somalija|Somalaca]] u [[Ogaden]]u bori zajedno s [[kuba]]nskim trupama. * 3. 3. - Vojnom ceremonijom, povodom 100-godišnjice [[Rusko-turski rat (1877–1878)|oslobođenja od Turaka]], [[Bugarska]] odaje počast poginulim Bugarima i dr. za oslobođenje. Zbog uvrštenja nekih Makedonaca među Bugare, kritike iz jugoslovenske štampe. * [[15. 2.]] - [[Ian Smith]] i trojica crnih lidera potpisali Unutrašnji sporazum, prelaz vlasti na crnu većinu u [[Rodezija|Rodeziji]] ([[Zimbabve]]) u roku od dve godine; u međuvremenu, [[Rodezijski građanski rat]] se nastavlja. * [[6. 3.]] - Američki pornograf [[Larry Flynt]] ustreljen i paralizovan. * [[7.3.|7]] - [[9. 3.]] - Predsednik [[Tito]] u državnoj poseti [[SAD]] kod predsednika [[Jimmy Carter|Jimmyja Cartera]].<ref>[http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=30471 Joint Statement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728040535/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=30471 |date=2010-07-28 }}, The American Presidency Project</ref> * [[8. 3.]] - Emitovana prva epizoda radio-serije ''[[The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (radio serija)|The Hitchhiker's Guide to the Galaxy]]''. * 8. 3. - U Beogradu završena Druga [[Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju|Konferencija o bezbednosti i saradnji u Evropi]]. U usvojenom dokumentu se ne pominju ljudska prava ni druga sporna pitanja između istoka i zapada. * [[10.3.|10]] - [[11. 3.]] - Tito u poseti Velikoj Britaniji. * [[11. 3.]] - [[Masakr na Priobalnom putu]]: palestinski teroristi ubili 34 Izraelca kod [[Herzliya|Herclije]]. * [[13. 3.]] - [[Molučka ostrva|Molučki]] teroristi uzeli 70 talaca u holandskom gradu [[Assen]], sutradan ih oslobodila vojska. * [[14. 3.]] - [[Operacija Litani]]: izraelski upad u [[Liban]], odgovor na masakr; Izraelci će se povući kasnije tokom godine a područjem upravlja njihov saveznik [[Saad Haddad]] i [[Južnolibanska armija|Armija Slobodnog Libana]]. * [[15. 3.]] - [[Ogadenski rat]] okončan povlačenjem Somalaca iz Etiopije. * mart - Prekid diplomatskih odnosa između [[Čile]]a i [[Bolivija|Bolivije]] usled neuspeha pregovora o izlasku Bolivije na more (pitanje od vremena [[Pacifički rat|Pacifičkog rata]] 1879-83). * [[16. 3.]] - [[Crvene brigade]] kidnapovale bivšeg italijanskog premijera [[Aldo Moro|Alda Mora]], ubijena petorica telohranitelja. * 16. 3. - [[Tanker]] ''[[Amoco Cadiz]]'' se nasukao uz [[Bretanja|Bretanju]] - ogromna naftna mrlja. * 16. 3. - Beyazıtski masakr: ubijeno sedam studenata na istanbulskom univerzitetu. * mart - Jugoslovenski novinari su prvi iz Evrope pušteni u Kampućiju<ref>DAVID A. ANDELMAN MARCH 24, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/03/24/archives/yugoslavs-after-rare-tour-tell-of-a-primitive-cambodia-all-will.html Yugoslays, After Rare Tour, Tell of a Primitive Cambodia]. nytimes.com</ref>. * [[18. 3.]] - Bivši [[pakistan]]ski premijer [[Zulfikar Ali Bhutto]] osuđen na smrt. * [[19. 3.]] - Glasanje za mesne zajednice, društveno-politička veća skupštine opštine i Beograda<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/18695/allphotos Glasanje za mesne zajednice, društveno-politička veća skupštine opštine i Beograda, u mesnoj zajednici "4. jul" u opštini Savski venac]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. foto.mij.rs</ref>. * 19. 3. - Završeni parlamentarni izbori u Francuskoj: golistička desnica ([[Okupljanje za Republiku]] [[Jacques Chirac|Jacquesa Chiraca]]) ostaje najjača. * 19. 3. - Osnovan [[UNIFIL]], Privremene snage Ujedinjenih nacija u Libanu. * [[26. 3.]] - Demonstranti demolirali kontrolni toranj [[Međunarodni aerodrom Narita|tokijskog aerodroma Narita]], koji je trebao biti otvoren za četiri dana. === April/Travanj === [[Datoteka:Aldo Moro br.jpg|mini|160px|[[Aldo Moro]] u rukama [[Crvene brigade|Crvenih brigadi]]]] * [[1. 4.]] - [[Zdravko Čolić]] krenuo sa "[[Lokice|Lokicama]]" na jugoslovensku turneju "Putujući zemljotres". * [[2. 4.]] - Prva epizoda TV serije ''[[Dallas (TV serija)|Dallas]]'' (357 epizoda do 1991). * [[3. 4.]] - [[50. dodjela Oscara]]: najbolji film ''[[Annie Hall]]'', četiri nagrade od pet nominacija; ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope|Star Wars]]'' šest nagrada od deset nominacija; ''[[The Turning Point]]'' rekordnih 11 nominacija bez uspeha. * [[7. 4.]] - Predsednik SAD [[Jimmy Carter]] odlaže proizvodnju [[neutronska bomba|neutronske bombe]] (Reagan nakratko nastavlja 1981). * [[9. 4.]] - Pokušaj vojnog udara u [[Somalija|Somalskoj]] Demokratskoj Republici protiv [[Siyaad Barre|Siyaada Barrea]] - lideri su streljani. U Etiopiji će nastati Demokratski front somalskog spasa, koji će voditi oružanu borbu protiv Barrea. * [[13. 4.]] - [[Mileta Perović]], generalni sekretar prosovjetske "Komunističke partije Jugoslavije" osuđen na 20 godina (navodno prethodnog jula kidnapovan u Švajcarskoj od strane jugoslovenskih vlasti)<ref>[http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-2-353.shtml Belgrade Pardons Leading Pro-Soviet Emigré Who Has "Repented"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311030343/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-2-353.shtml |date=2016-03-11 }}, Slobodan Stanković, Open Society Archives - Radio Free Europe</ref>. * [[14. 4.]] - [[Demonstracije u Gruziji (1978)|Demonstracije]] u [[Tbilisi]]ju u odbranu statusa [[Gruzijski jezik|gruzinskog jezika]] kao jedinog službenog u [[Gruzijska SSR|Gruzijskoj SSR]]. * [[april]] - [[Turska|Turski]] premijer [[Bülent Ecevit]] u poseti Jugoslaviji (razgovara se o mogućnosti izvoza struje u Tursku). * [[17. 4.]] - Ubijen [[Mir Akbar Khyber]], vođa [[parčam]]ske frakcije [[Narodna demokratska partija Afganistana|Narodne demokratske partije Afganistana]], njegova sahrana 19. 4. se pretvara u demonstracije na koje se odgovara hapšenjima. * [[18. 4.]] - Skupština [[SAP Kosovo]] donela odluku o osnivanju [[Akademija nauka i umetnosti Kosova|Akademije nauka i umetnosti Kosova]]. * [[20. 4.]] - Korean Air Lines Flight 902: sovjetski avion gađao korejski putnički avion i prinudio ga na sletanje blizu Murmanska, poginula dva putnika. * [[22. 4.]] - [[Bob Marley]] spaja na mirovnom koncertu dvojicu suprotstavljenih političkih lidera [[Jamajka|Jamajke]], ali nasilje se nastavlja. * [[27. 4.]] - [[Datoteka:Flag of Afghanistan (1978-1980).svg|25px]] [[Saurska revolucija]]: [[Republika Afganistan|afganistanski]] predsednik [[Mohammed Daoud Khan]] ubijen u vojnom udaru, nasleđuje ga [[Nur Mohammed Taraki]] a premijer je [[Hafizullah Amin]], iz različitih frakcija [[Narodna demokratska partija Afganistana|Narodne demokratske partije Afganistana]]. Tri dana kasnije proglašena [[Demokratska Republika Afganistan]]. Agrarna reforma i ženska prava ubrzo okreću ulemu protiv novog režima (→ [[Građanski rat u Afganistanu]]). === Maj/Svibanj === * [[3. 5.]] - Prva poznata upotreba [[spam]]a: Gary Thuerk poslao reklamu na 393 primatelja na [[ARPANET]]-u. * [[4. 5.]] - [[Bitka kod Cassinge]]: južnoafrički padobranci razbili bazu [[SWAPO]]-a na jugu [[Angola|Angole]]. * 4. 5. - U Parizu ubijen [[Henri Curiel]], komunistički i antikolonijalni aktivista. * [[6.5.|6]] - [[20. 5.]] - [[Datoteka:Boxing pictogram.svg|25px]] U Beogradu održan Drugi Svetski šampionat u [[boks]]u; domaći bokseri uzeli 6 srebrnih i jednu bronzanu medalju, a [[kuba]]nci pet zlatnih (među kojima i teškaš [[Teófilo Stevenson]]) i tri srebrne. * [[8. 5.]] - [[Reinhold Messner]] i Peter Habeler se popeli na [[Mont Everest]] bez boca sa kiseonikom. * [[9. 5.]] - Telo [[Aldo Moro|Alda Mora]] pronađeno u gepeku automobila u [[Rim]]u. * [[11. 5.]] - U [[Zagreb]]u uhapšeno četvoro nemačkih terorista iz [[Frakcija Crvene Armije|Frakcije Crvene Armije]] - [[Brigitte Mohnhaupt]], [[Sieglinde Hofmann]], [[Rolf Clemens Wagner]] i [[Peter-Jürgen Boock]]. Jugoslavija u zamenu za njih traži osmoricu hrvatskih emigranata (uklj. [[Stjepan Bilandžić|Stjepana Bilandžića]]). Istog dana u Francuskoj uhapšen [[Stefan Wisniewski]], dok je ulazio u avion za Jugoslaviju. * 11. 5. - [[Drugi rat za Šabu]]: [[Mobutu Sese Seko|Mobutuovi]] protivnici opet upadaju u [[zair]]sku provinciju Šaba ([[Katanga]]), ponovo su poraženi uz pomoć Zapada. * [[13. 5.]] - Plaćenici [[Bob Denard|Boba Denara]] zbacili levičarsku vladu [[Ali Soilih]]a na [[Komori]]ma, zatim proglašena Islamska Federalna Republika Komori (zastava: [[Datoteka:Flag of the Comoros (1978-1992).svg|25px]]); Soilih je ubijen 29. maja. * 13. 5. - Pobunjenici zauzeli grad [[Kolwezi]] u Katangi. * [[15. 5.]] - Konstituisanje drugog saziva Skupštine SFRJ: predsednik [[Dragoslav Marković]], predsednik Saveznog veća [[Dobroslav Ćulafić]], Veća republika i pokrajina [[Zoran Polič]]. ** potpredsjednik [[Predsjedništvo SFRJ|Predsjedništva SFRJ]] je [[Fadil Hoxha]], nakon [[Stevan Doronjski|Stevana Doronjskog]].<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19780516|page:1 "Borba", 16. maj 1978]</ref> * 15. 5. - Sovjetski disident [[Jurij Orlov]] osuđen na sedam godina radnog kampa. * [[16. 5.|16]] - [[30. 5.]] - Kanski filmski festival: nagradu [[FIPRESCI]] dobili [[Andrzej Wajda|Wajdin]] "[[Čovek od mramora]]" i [[Srđan Karanović|Karanovićev]] "[[Miris poljskog cveća]]". * [[17. 5.]] - [[Josip Vrhovec]] je savezni sekretar za inozemne poslove (do 1982), nakon [[Miloš Minić|Miloša Minića]]. * [[18. 5.]] - [[Sarajevo]] izabrano u Atini za domaćina [[Zimska Olimpijada 1984|zimskih olimpijskih igara 1984]]. * 18 - [[22. 5.]] - [[Bitka za Kolwezi]]: belgijski i padobranci iz [[Legija stranaca|Legije stranaca]] spašavaju Evropljane od građanskog rata u [[Zair]]u. * [[20. 5.]] - [[Chiang Ching-kuo]], sin [[Chiang Kai-shek]]a, novi je predsednik Republike Kine ([[Tajvan]]a) do 1988 - postepena relaksacija autoritarne vlasti. * [[25. 5.]] - [[Dan mladosti]]: slet na Stadionu JNA, a štafeta je Titu ove godine uručena na Brijunima. * 25. 5. - Prvi napad [[Ted Kaczynski|Teda Kaczynskog]] "Unabombera". * [[26. 5.]] - U [[Atlantic City, New Jersey|Atlantic Cityju]] otvoren prvi legalni [[kazino]] na istoku SAD. * [[28. 5.]] - [[Dragan Džajić]] odigrao u Mostaru poslednji meč za Crvenu Zvezdu. * [[31. 5.]] - [[Datoteka:Football pictogram.svg|25px]] Evropski šampionat za fudbalere mlađe od 21: revanš Jugoslavija-DDR u Mostaru 4:4 (het-trik [[Vahid Halilhodžić|Vahida Halilhodžića]]), u agregatu 5:4 za Jugoslaviju, čime postaje šampion. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1.6.|1]] - [[25. 6.]] - Mundijal u [[Argentina|Argentini]], titula domaćinima (Jugoslavija se nije kvalifikovala). * [[6. 6.]] - Kalifornijski glasači odobrili Predlog 13 kojim je porez na imovinu smanjen 60% - znak "pobune poreskih obveznika", koji možda doprinosi [[Ronald Reagan|Reaganovoj]] pobedi 1980. * [[9. 6.]] - Opozvano 1,5 miliona vozila [[Ford Pinto]] i Mercury Bobcat zbog potencijalno smrtonosnog udara otpozadi. * [[12. 6.]] - [[David Berkowitz]], "Samov sin", osuđen na 150(?) godina zatvora. * [[13. 6.]] - Prikazan film ''[[Grease (film)|Grease]]''. * [[15. 6.]] - [[Husein I., kralj Jordana]] se oženio Lisom Halaby koja postaje [[Nur al-Husein|kraljica Nur]]. [[Datoteka:Space Invaders - Midway's.JPG|mini|150px|''[[Space Invaders]]'']] * jun - U Japanu izdata igra ''[[Space Invaders]]''. * jun - Izdat pasoš jugoslovenskom disidentu [[Mihajlo Mihajlov|Mihajlu Mihajlovu]], odlazi u [[SAD]]. * jun - [[Albanija]] obeležava stogodišnjicu [[Prizrenska liga|Prizrenske lige]], iz Turske vraćeni posmrtni ostaci [[Abdyl Frashëri|Abdyla Frashërija]]. * [[19. 6.]] - Pojavio se strip ''[[Garfield]]''. * [[20. 6.]] - Zemljotres magnitude 6,5 pogađa [[Solun]] - 45 mrtvih, oštećeni i vizantijski spomenici. Potres se osetio i u Jugoslaviji i [[Bugarska|Bugarskoj]]. * [[20.6.|20]] - [[23. 6.]] - U beogradskom Centru Sava održan [[Jedanaesti kongres SKJ]], poslednji kojem je prisustvovao Josip Broz Tito, doživotni predsednik SFRJ i SKJ. Reafirmacija kolektivnog predsedništva SKJ, smanjeno je sa 48 na 24 člana, generalni sekretar [[Stane Dolanc]] (novostvorena funkcija, Dolanca smatraju mogućim Titovim naslednikom<ref>DAVID A. ANDELMAN JUNE 25, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/06/25/archives/the-world-titos-heirs-and-legacy-are-both-uncertain.html The World; Tito's Heirs And Legacy Are Both Uncertain]. nytimes.com</ref>); centralni pojam je [[Kardelj, Edvard|Kardeljev]] "pluralizam samoupravnih interesa", osnova političkog sistema suprotnog i jednostranačkom i višestranačkom sistemu. * [[21. 6.]] - Oscilacija morske razine od šest metara poplavila [[Vela Luka|Velu Luku]] na [[Korčula|Korčuli]].<ref>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/otkriven-misterij-najveceg-hrvatskog-tsunamija-zasto-je-more-1978-poplavilo-velu-luku/500183.aspx "...Zašto je more 1978. poplavilo Velu Luku?"], Index.hr</ref> * 21. 6. - Oborena dva od četiri carska iranska helikoptera [[Boeing CH-47 Chinook|Činuk]] koji su zalutali u SSSR, osam mrtvih. * [[22. 6.]] - Otkriven [[Pluton (planeta)|Plutonov]] satelit [[Haron (satelit)|Haron]]. * [[24. 6.]] - Ubijen [[Ahmad al-Ghashmi]], predsednik [[Sjeverni Jemen|Sjevernog Jemena]]. * [[25. 6.]] - U San Franciscu je prvi put istaknuta [[Zastava duginih boja]]. * 25/[[26. 6.]] - Bomba bretonskih nacionalista oštetila Galeriju bitaka [[Versajski dvorac|Versajskog dvorca]]. * [[29. 6.]] - [[Vijetnam]] se priključuje [[Savet za uzajamnu ekonomsku pomoć|Savetu za uzajamnu ekonomsku pomoć]] (SEV), kome je na čelu SSSR. * [[30. 6.]] - [[Eritrejski rat za nezavisnost]]: etiopska ofanziva u [[Eritreja|Eritreji]] (osam velikih neuspešnih ofanziva 1978-86). === Jul/Juli/Srpanj === * [[4. 7.]] - Veliki "narodni zbor" na Tjentištu, govori Tito. * [[7. 7.]] - [[Datoteka:Flag of the Solomon Islands.svg|23px]] [[Solomonski otoci]] nezavisni od V. Britanije. * 7. 7. - Kulminacija [[Kinesko-albanski raskol|kinesko-albanskog raskola]]: Kinezi obaveštavaju [[Narodna Republika Albanija|Albaniju]] da prekidaju vojne i ekonomske sporazume s njom. * [[9. 7.]] - Prvi izbori u [[Bolivija|Boliviji]] od 1966, zvanično pobeđuje general [[Juan Pereda]], surogat diktatora [[Hugo Banzer|Huga Banzera]] * [[10. 7.]] - Prvi predsednik [[Mauritanija|Mauritanije]] [[Moktar Ould Daddah]] zbačen u vojnom udaru - zemlja trpi od rata sa zapadnosaharskim [[Polisario]]m i ekonomske krize. * [[11. 7.]] - Katastrofa u Los Alfaquesu: u eksploziji kamiona-cisterne izginulo preko 217 ljudi u kampu na [[Costa Daurada]], Španija. * [[14. 7.]] - Sovjetski disident [[Natan Šaranski|Anatolij Šaranski]] osuđen na 13 godina zatvora i kolonije nakon optužbe za špijunažu i izdaju - suđenje je privuklo dosta pažnje i protesta na Zapadu (oslobođen 1986). * jul - U Jugoslaviji presuđeno da su klema(?) i pauk za nepropisno parkirane automobile neustavni<ref>DAVID A. ANDELMAN JULY 21, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/07/21/archives/yugoslavia-sued-bans-towaway-flatbed-truck-with-spiders-arms-a-fine.html Yugoslavia, Sued, Bans Towaway]. nytimes.com</ref>. * [[18. 7.]] - [[Ali Abdulah Saleh]] je novi predsjednik [[Sjeverni Jemen|Sjevernog Jemena]] (do 1990, zatim ujedinjenog Jemena do [[2012]]). * [[20. 7.]] - Prva veća pobuna u Afganistanu izbija na plemenskoj osnovi: u [[Nuristan]]u je zauzet vladin položaj u Manugiju, vlada najesen vraća neke položaje, uz pomoć drugih plemena.<ref>Olivier Roy. ''Islam and Resistance in Afghanistan'', p. 99-100. Cambridge University Press. 1990</ref> * [[21. 7.]] - Generalni sekretar UN [[Kurt Waldheim]] u poseti Jugoslaviji (Split). * 21. 7. - Dan nakon što je bolivijski predsednik Banzer poništio falsifikovane izbore, Juan Pareda izvodi vojni udar. * [[23. 7.]] - Predsednik [[Gabon]]a [[Omar Bongo]] naređuje proterivanje 9.000 državljana [[Narodna Republika Benin|Benina]]<ref name="Henckaerts1995">{{cite book|author=Jean-Marie Henckaerts|title=Mass Expulsion in Modern International Law and Practice|url=http://books.google.com/books?id=s3kaTLyAKo0C&pg=PA16|date=6 July 1995|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=90-411-0072-5|pages=16–}}</ref>. * [[25. 7.]] - U [[Bristol]]u, u [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]], rođena je [[Louise Brown]], prvo dijete u svijetu začeto umjetnim načinom ("beba iz epruvete"). * [[25. 7.]] - Ministarski sastanak [[Pokret nesvrstanih|Nesvrstanih]] u Beogradu, Tito tvrdi da su sovjetski i kubanski intervencionizam najveća pretnja za pokret. * [[26. 7.]] - [[2. 8.]] - 25. [[Pulski filmski festival]]: [[Velika zlatna arena za najbolji film|Velika zlatna arena]] za film "[[Okupacija u 26 slika]]". * [[28. 7.]] - General [[Socijalistička Republika Rumunija|rumunske]] ''[[Securitate]]'' [[Ion Mihai Pacepa]] prebačen u SAD pošto mu je odobren azil - najviše rangirani prebeg iz Istočnog bloka. === Avgust/August/Kolovoz === [[Datoteka:Paulaudenece1977.jpg|110px|mini|lijevo|† [[Pavao VI]]]] * [[6. 8.]] - Umro papa [[Pavao VI]] (kanoniziran 2018). * [[7. 8.]] - "Kokainski puč" u [[Honduras]]u: predsednik gen. [[Juan Alberto Melgar Castro]] zbačen u vojnom udaru uz pomoć narko lorda [[Juan Matta-Ballesteros]]a, sledi gen. [[Policarpo Paz García]] (do [[1982]]). * 7. 8. - Usled velike količine nataloženog toksičnog otpada, proglašena federalna vanredna situacija u naselju [[Love Canal]], delu [[Niagara Falls, New York]]. * [[11. 8.|11]] - [[13. 8.]] - [[Datoteka:Canoeing (flatwater) pictogram.svg|25px]] U Beogradu održano 14. svetsko prvenstvo u kajaku i kanuu na mirnim vodama: zlatne medalje osvojili [[Matija Ljubek]] i [[Milan Janić]]. * [[12. 8.]] - U Pekingu potpisan Ugovor o miru i prijateljstvu između Japana i NR Kine. * [[15. 8.]] - Zvanični nastanak benda [[Riblja čorba]] (prvi koncert u [[Elemir]]u [[27. 8.]]). * [[17. 8.]] - [[Double Eagle II]] je prvi balon koji je preleteo preko Atlantika. * 17. 8. - Dvojica Hrvata držali taoce u zapadnonemačkom konzulatu u Čikagu, zahtevali su da se Stjepan Bilandžić ne izruči Jugoslaviji. * [[19. 8.]] - Podmetnut [[požar u Cinema Rex|požar u bioskopu ''Cinema Rex'']] u [[Abadan]]u, Iran - poginulo preko 400 ljudi, pojačavaju se demonstracije protiv šaha. * [[21. 8.]] - [[Kina|Kineski]] lider [[Hua Kuo-Feng]] stigao u posetu Jugoslaviji<ref>[http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-4-209.shtml Hua Kuo-Feng in Yugoslavia: "Distant Water visiting the Balkans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064717/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-4-209.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE</ref>; takođe je posetio i Rumuniju, što kvari odnose Moskve s ove dve zemlje<ref>SEYMOUR TOPPING DEC. 3, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/12/03/archives/under-the-shadow-of-the-kremlin-kremlin.html UNDER THE SHADOW OF THE KREMLIN]. nytimes.com</ref>. * [[22. 8.]] - Umro prvi predsednik [[Kenija|Kenije]] [[Jomo Kenyatta]], nasleđuje [[Daniel arap Moi]] (do 2002). * 22. 8. - [[Nikaragvanska revolucija]]: [[Sandinistički front nacionalnog oslobođenja]] uzeo veliki broj talaca u Nacionalnoj palati u [[Managua|Managui]] - pušteni su u zamenu za novac i oslobađanje nekih zatvorenika. [[Datoteka:Paus Johannes Paulus I (Bestanddeelnr 929-9074).jpg|180px|mini|[[Ivan Pavao I.]]]] * [[26. 8.]] - Patrijarh Venecije kardinal Albino Luciani izabran za papu [[Ivan Pavao I.|Ivana Pavla I.]], pontifikat traje 33 dana. * [[27. 8.]] - [[Jafar Sharif-Emami]] je novi iranski premijer (do novembra), vlada pokušava da nezadovoljnike smiri mnogim ustupcima. * [[28. 8.]] - Portugalski premijer [[Mário Soares]] daje ostavku - nepopularan je zbog mera štednje; slede tri kratkotrajne vlade do izbora 1979. * [[29. 8.]] - Predsednik [[Čad]]a [[Félix Malloum]] prepušta premijerski položaj [[Hissène Habré]]u, vođi severnih pobunjenika (premijer 1978-79, predsednik 1982-90); [[Čadsko-libijski konflikt]] se pojačava. * [[30. 8.]] - Otmica LOT Flight 165: Dvoje istočnih Nemaca otelo poljski avion i odletelo u Zapadni Berlin. * [[31. 8.]] - Iransko-libanski šiitski imam [[Musa al-Sadr]] nestao tokom posete Libiji. === Septembar/Rujan === [[Datoteka:Camp David, Menachem Begin, Anwar Sadat, 1978.jpg|thumb|240px|Pregovori u Camp Davidu]] * [[5. 9.]] - [[Zdravko Čolić]] završava turneju "Putujući zemljotres" koncertom na punoj beogradskoj "Marakani". * [[7. 9.]] - Bugarski disident [[Georgi Markov]] uboden u Londonu "bugarskim kišobranom", umire 4 dana kasnije. * 7. 9. - Britanski laburistički premijer [[James Callaghan]] objavljuje, protivno očekivanjima, da neće biti izbora te godine, mada se ekonomija popravila i laburisti imaju prednost. Ali, sledi [[Zima nezadovoljstva]]. * [[8. 9.]] - [[Crni petak (1978)|Crni petak]] u Iranu: vojska otvara vatru na učesnike demonstracija u [[Teheran]]u, gde je upravo uvedeno ratno stanje, 89 mrtvih u gradu, Homeini tvrdi da su "cionisti ubili 4.000 nevinih demonstranata" - smatra se da je ovo tačka bez povratka za [[Iranska revolucija|Iransku revoluciju]]. * [[12. 9.]] - Deklaracija iz Alma Ate o značaju primarne zdravstvene nege. * [[15. 9.]] - [[Muhammad Ali]] pobedio [[Leon Spinks|Leona Spinksa]] u revanšu. * [[16. 9.]] - [[Tabas]]ki potres na istoku Irana, poginulo je 25.000 ljudi. * [[17. 9.]] - Jubilejski pokret "Trinaest stoljeća kršćanstva u Hrvata", druga etapa: 40.000 vjernika u [[Biskupija (Knin)|Biskupiji]] kod Knina. * 17. 9. - [[Sporazum iz Camp Davida]]: [[egipat]]ski predsjednik [[Anwar el-Sadat|Anwar al-Sadat]] i [[izrael]]ski premijer [[Menachem Begin]] dogovorili, uz posredovanje [[SAD]], kraj [[rat]]nog stanja između dviju država. * [[24. 9.]] - Plebiscitom odlučeno da [[Jura (kanton)|Jura]] bude samostalan švajcarski kanton, izdvojena iz [[Bern (kanton)|Berna]]. * [[25. 9.]] - PSA Flight 182: putnički avion se sudario s malom letelicom iznad [[San Diego, California|San Dijega]], 144 mrtvih, uključujući 7 na zemlji. * [[28. 9.]] - Umro papa Ivan Pavao I. (beatificiran 2022). * [[29. 9.]] - [[Namibijski rat za nezavisnost]]: Rezolucija 435 Saveta bezbednosti UN postavlja osnove za nezavisnost [[Namibija|Namibije]]. === Oktobar/Listopad === [[Datoteka:JohannesPaul2-portrait.jpg|thumb|110px|[[Ivan Pavao II.]] (papa 1978-2005)]] * [[1. 10.]] - {{flag|Tuvalu|1978}} nezavisan od V. Britanije. * [[2. 10.]] - Predsednik Tito posetio Zavode "Crvena zastava" povodom 125-godišnjice, pokazan mu je<ref>[http://foto.mij.rs/site/gallery/19118/photo/75 Poseta Kragujevcu povodom 125. godišnjice postojanja zavoda "Crvena zastava": dolazak u "Crvenu zastavu", razgovori i odlazak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626112550/http://foto.mij.rs/site/gallery/19118/photo/75 |date=2020-06-26 }}. foto.mij.rs</ref> prvi, ručno sklopljeni, [[Jugo]] (serijska proizvodnja 1980-2008). * 1 - [[14. 10.]] - [[Datoteka:Basketball pictogram.svg|25px]] [[Svjetsko prvenstvo u košarci - Filipini 1978.|Svjetsko prvenstvo u košarci na Filipinima]]: Jugoslavija je prvak, u timu prvenstva su [[Dražen Dalipagić]] (MVP), [[Krešimir Ćosić]] i [[Dragan Kićanović]]. * [[6. 10.]] - [[Ruholah Homeini]] proteran iz Iraka, odlazi u francusko mesto [[Neauphle-le-Château]] - ali uticaj mu raste zahvaljujući audio-kasetama koje stižu u Iran. Sledećeg februara stiže i on. * [[8. 10.]] - [[P. W. Botha]] je novi premijer [[Južna Afrika|Južne Afrike]] (do 1984, zatim predsednik do 1989). * [[9. 10.]] - [[Političko nasilje u Turskoj (1976–80)|Političko nasilje u Turskoj]] &mdash; Bahçelievlerski masakr u Ankari, ultranacionalisti ubili sedam studenata. * [[16. 10.]] - Krakovski nadbiskup kardinal [[Karol Wojtyla]] izabran za 254. papu - prvi [[Slaveni|slavenski]] papa (ali vidi i [[Siksto V.]]) te prvi ne-Talijan nakon 456 godina. * 16. 10. - U Parizu ubijen [[Bruno Bušić]]. * [[18. 10.]] - [[Anatolij Karpov]] odbranio titulu svetskog šahovskog šampiona na tromesečnom meču na Filipinima. * [[19. 10.]] - [[Branko Mikulić]] predsedavajući predsedništva CK SKJ<ref name="MyUser_Gettyimages.com_September_18_2016c">{{cite web |url=http://www.gettyimages.com/detail/news-photo/december-1978-portrait-of-branko-mikulic-president-of-the-news-photo/105213417#december-1978-portrait-of-branko-mikulic-president-of-the-central-of-picture-id105213417 |title=Branko Mikulic, President Of The Central Committee Of The Yugoslavian Communist League 1978 Pictures |newspaper=Gettyimages.com |date= |author= |accessdate=September 18, 2016 }}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, funkcija je od ove godine sa jednogodišnjim mandatom<ref name="MyUser_The_New_York_Times_September_18_2016c">{{cite web |url=http://www.nytimes.com/1979/11/11/archives/tito-at-87-still-has-firm-grip-on-the-reins-in-yugoslavia-there-is.html |title=Tito, at 87, Still Has Firm Grip on the Reins in Yugoslavia |newspaper=The New York Times |date= NOV. 11, 1979 |author= |accessdate= September 18, 2016}}</ref>. * [[23. 10.]] - Vicepremijer NR Kine [[Deng Xiaoping]] posetio Japan, stupio na snagu ugovor o prijateljstvu. * [[25. 10.]] - Prikazan prvi film iz franšize ''[[Halloween (film, 1978)|Halloween]]''. * [[27. 10.]] - [[Anwar Sadat]] i [[Menachem Begin]] dobili [[Nobelova nagrada za mir|Nobelovu nagradu za mir]]. * 27. 10. - 30. 10.? - Međunarodni feministički skup "Drug-ca Žena" održan u beogradskom SKC. * oktobar, krajem - Generalni štrajk u Iranu, najštetniji je u naftnoj industriji. * [[30. 10.]] - Treća premijera "[[Ohridska legenda|Ohridske legende]]" [[Stevan Hristić|Stevana Hristića]] u beogradskom Narodnom pozorištu, u postavci Pie i Pina Mlakara. === Novembar/Studeni === * [[2. 11.]] - Samit Arapske lige u Bagdadu, protive se Sporazumu iz Camp Davida. * [[3. 11.]] - {{flag|Dominika|1978}} stekla nezavisnost od [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]]. * 3. 11. - Pesma ''Y.M.C.A.'' grupe [[Village People]] izdata kao singl. * 3. 11. - Ugovor o prijateljstvu i saradnji između SSSR i Vijetnama - Sovjeti će dobiti baze u [[Da Nang]]u i [[Cam Ranh]]u. * [[5. 11.]] - "Dan kada je goreo Teheran": nakon sukoba studenata sa vojnicima dolazi do velikih nereda u kojim je zapaljena i britanska ambasada; iranski premijer Jafar Sharif-Emami daje ostavku, sledi general [[Gholam Reza Azhari]] do kraja godine. * 5. 11. - Austrijski referendum odbio sa 50,47% početak rada nuklearne centrale u [[Zwentendorf]]u. * [[10. 11.]] - ''[[Boat people]]'': brod Hai Hong sa 2.500 vijetnamskih izbeglica stiže do malezijske luke [[Port Klang]], provode nekoliko meseci u lošim uslovima. * [[11. 11.]] - Operacija Galaxia: španski oficiri planiraju vojni udar u madridskoj kafeteriji, ali su odati. * 11. 11. - [[Maumoon Abdul Gayoom]] novi predsednik [[Maldivi|Maldiva]] (do [[2008]]). * [[12. 11.]] - Otkriven spomenik palim borcima na [[Makljen]]u, poznat kao "Pesnica" (uništen 2000). U Jablanici održan miting povodom proslave 35 godina [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], Tito upalio večitu vatru na platou spomen-parka. * [[15. 11.]] - Icelandic Airlines Flight 001: avion pao nadomak aerodroma u [[Colombo]] na Sri Lanci, od 262 u letelici poginulo 183, uglavnom povratnika sa [[hadždž]]a. * [[17. 11.]] - Četvorica nemačkih RAF-ovaca pušteni iz Jugoslavije, nakon što je [[Nemačka]] odbila izručiti hrvatske emigrante. * [[18. 11.]] - Članovi sekte ''Peoples Temple'', koju je predvodio [[Jim Jones]], izvršili masovno samoubistvo u [[Jonestown]]u u [[Gvajana|Gvajani]] - 913 mrtvih, uključujući 276 djece. * [[20. 11.]] - U Veneciji osnovana [[Radna zajednica Alpe-Jadran]], za poticanje razvoja kulturnih, znanstvenih, prometnih i gospodarskih veza. * [[21. 11.]] - Osmi kongres Saveza sindikata Jugoslavije: Tito je pokrenuo inicijativu za doslednije ostvarivanje načela kolektivnog rada, odlučivanja i odgo­vornosti, u svim organima i organizacijama i na svim nivoima – od ko­mune do Federacije<ref>Bajec, Dolničar, 1981, str. 316</ref>. * [[22. 11.]] - Petorica Srba iz Njujorka i Čikaga optužena da su htela podmetnuti bombu u čikaški jugoslovenski konzulat za Dan republike, među njima pop Kajević i [[Nikola Kavaja]]<ref>PETER KIHSS NOV. 23, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/11/23/archives/5-serbs-accused-of-plot-to-bomb-chicago-offices-us-reports-tapes.html 5 Serbs Accused Of Plot to Bomb Chicago Offices]. nytimes.com</ref><ref>DOUGLAS E. KNEELAND DEC. 9, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/12/09/archives/croats-and-serbs-in-chicago-pride-and-fear-over-growing-violence.html Croats and Serbs in Chicago: Pride and Fear Over Growing Violence]. nytimes.com</ref>. Istog dana u Kaliforniji ubijen Križan Brkić, a prošlog meseca u državi Njujork Anthony Cikoja, za šta je 1981. optužena grupa hrvatskih nacionalista koja se bavila iznudom. * [[23. 11.]] - "[[Pekinško proleće]]": hiljade ljudi postavlja "postere velikih znakova" (''[[dazibao]]'') na [[Zid demokratije]] (do decembra 1979). * 23. 11. - Stupio na snagu Ženevski plan frekvencija dugotalasnog i srednjetalasnog radija. * [[24. 11.]] - General [[David Padilla]] vrši vojni udar u Boliviji na čelu demokratski orijentisanih oficira. * 24. 11.? - Fudbalski sudija ubijen nožem tokom tuče na utakmici u [[Miloševac (Modriča)|Bosanskom Miloševcu]]<ref>[http://www.nytimes.com/1978/11/26/archives/soccer-referee-is-slain.html Soccer Referee Is Slain], nytimes.com</ref>. * [[25. 11.]] - U jednom selu nedaleko od [[Diyarbakır]]a osnovana [[Kurdistanska radnička partija]], na čelu je [[Abdullah Öcalan]]. * [[27. 11.]] - Gradonačelnik [[San Francisco|San Francisca]] [[George Moscone]] i gradski supervizor [[Harvey Milk]] ubijeni od strane bivšeg supervizora [[Dan White|Dana White]]-a. Novi gradonačelnik će postati [[Dianne Feinstein]], prva žena na tom položaju (do 1988). === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:YU-AMA DC-10-30 JAT DXB 18JUN91 (5635743251).jpg|mini|YU-AMA DC-10-30 (foto 1991)]] * [[1. 12.]] - Šestorica Srba optužena u SAD da su pokušali ubiti Tita prošlog marta. * 1. 12. - KUD "Abrašević" gostuje u [[Carnegie Hall]]u. * [[4. 12.]] - Odlučeno o osnivanju [[Evropski monetarni sistem|Evropskog monetarnog sistema]], stupa na snagu sledećeg marta. * [[5. 12.]] - Ugovor o prijateljstvu između SSSR i Afganistana. * [[6. 12.]] - [[Španska tranzicija u demokratiju]]: novi [[Ustav Španije]] prihvaćen na referendumu. * 6. 12. - Nestanak struje u Beogradu usled pada sistema, od sutra osmočasovna isključenja - nestašica struje zbog suše i hladnoće. * [[10. 12.]] - Prikazan film ''[[Superman (film)|Superman]]'', prvi od četiri sa [[Christopher Reeve|Christopherom Reevom]]. * 10 - [[11. 12.]] - Muharemski protesti u Iranu: tokom praznika Tasu'a i Ašura milioni ljudi demonstriraju protiv [[Mohammed Reza Pahlavi|Šaha]]. * [[11. 12.]] - [[Pljačka Lufthanse]]: mafijaši ukrali pet miliona dolara u kešu i 875.000 u draguljima na aerodromu JFK u Njujorku. * [[13. 12.]] - [[FK Partizan]] osvojio Srednjoevropski kup. [[Datoteka:Prijem delegacije JNA kod predsednika Tita.jpg|mini|220px|Prijem delegacije JNA kod predsednika Tita]] * [[15. 12.]] - SAD i NR Kina objavili da uspostavljaju pune diplomatske odnose (što znači kraj američkog priznanja Republike Kine/Tajvana). * 15. 12. - [[Cleveland, Ohio]] je prvi grad od Velike depresije koji je bankrotirao u SAD. * decembar - [[Jat Airways|JAT]] je dobio prvi [[širokotrupni avion]], [[DC-10]] YU-AMA. * decembar - [[Maraşki masakr]]: ubijeno preko stotinu levičara u [[Kahramanmaraş]]u, Turska, nakon čega je uvedeno ratno stanje u 14 od 67 provincija. * [[19. 12.]] - Bivša indijska premijerka [[Indira Gandhi]] uhapšena zbog nepoštovanja parlamenta. * [[21. 12.]] - Uhapšen serijski ubica [[John Wayne Gacy]]. [[Datoteka:DengXiaoping.jpg|mini|150px|[[Deng Xiaoping]]]] * [[22. 12.]] - Treći plenum XI Nacionalnog kongresa KP Kine: [[Deng Xiaoping]] postaje de fakto vrhovni lider NR Kine i napušta [[Mao Tse-tung|Maovu]] politiku u korist programa [[kineska ekonomska reforma|ekonomske reforme]], u vidu [[Četiri modernizacije]]: poljoprivrede, industrije, nacionalne odbrane, nauke i tehnologije. U prvoj fazi je dekolektivizovana poljoprivreda (Sistem odgovornosti domaćinstva), dozvoljene su strane investicije i preduzetništvo. Kina će do 2013 rasti 9,5% godišnje. * 22. 12. - [[Operacija Soberanía]] - [[Argentina]] umalo napala [[Čile]] zbog graničnog spora na jugu. * [[23. 12.]] - Alitalia Flight 4128: avion pao u more nadomak Palerma, 108 mrtvih, 21 spasen. * [[25. 12.]] - [[Kambodžansko-vijetnamski rat]]: odlučna [[vijetnam]]ska invazija Kampućije pod [[Crveni Kmeri|Crvenim Kmerima]]. * [[27. 12.]] - [[Španija|Španski]] ustav dobio kraljev potpis, stupa na snagu dva dana kasnije - kraj 40-godišnje vojne diktature * 27. 12. - Umro [[alžir]]ski predsednik [[Houari Boumediene]], u februaru će ga naslediti [[Chadli Bendjedid]]. === Kroz godinu === * Godišnja investicijska stopa u SFRJ se od 1974. povećala 12,7%; udio investicija u društvenom proizvodu se uvećao sa 29 na 40%. Odluke o investicijama donose politička vođstva (republika i pokrajina) pa i neefikasna poduzeća ulaze u investicije; financira se 40.000 novih projekata (TV centri, biblioteke, hoteli, putevi...).<ref>Jović 2003, 225</ref> * Završena [[TE Rijeka]] (320 MW). Završena poslednja etapa [[TE Tuzla]] (779 MW). * Nakon četiri godine završeno proširivanje [[Brankov most|Brankovog mosta]] u Beogradu. * Problem [[SR Srbija|SR Srbije]] i njenih pokrajina: na sastanku kod Tita je postignut kompromis, kojim niko nije zadovoljan - srpski poltičari će povući "[[Plava knjiga|Plavu knjigu]]" a kosovski optužbu da su ovi nacionalisti.<ref>Jović 2003, 264</ref> * Ukupne investicija na Kosovu 1952-78. povećale su se 19,1 puta (prema SFRJ 7,7 puta; uža Srbija 6,6; Vojvodina 2,6); efikasnost investicija je 33% niža od jugo. proseka, često odlaze u potrošnju ili simbole državnosti (Univerzitetska biblioteka, zgrada RTV, vladini uredi).<ref>Jović 2003, 270</ref> * Osnovana grupa [[Film (glazbeni sastav)|Film]]. * 1977-78 - [[Lazar Mojsov]] je predsedavajući 32. zasedanja [[Generalna skupština Ujedinjenih naroda|Generalne skupštine Ujedinjenih naroda]]. * ? Benzin poskupeo sa 7,2 na 9 dinara, drumarine na putu Beograd - Novi Sad sa 20 na 30 dinara. * NYT: "Titova Jugoslavija: potrošačko društvo zabrinuto za budućnost" (ekonomski problemi, nacionalni sporovi...)<ref>DAVID A. ANDELMAN MARCH 7, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/03/07/archives/titos-yugoslavia-a-consumer-society-worried-by-future-us-ties.html Tito'sYugoslavia: A Consumer Society Worried by Future]. nytimes.com</ref>. * Knjige o Jugoslaviji: ''The Yugoslavs'' Duška Dodera i ''The Yugoslav experiment 1948-1974'' Dennisona Rusinowa<ref>ANATOLE SHUB JULY 2, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/07/02/archives/old-young-country-yugoslavia.html Old Young Country]. nytimes.com</ref><ref>RAYMOND H. ANDERSON AUG. 2, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/08/02/archives/books-of-the-times-acidic-interpretations.html Books of The Times]. nytimes.com</ref>. * [[JNA]]: 66% generala odn. 68% oficirskog kora su Srbi i Crnogorci, prema 42% stanovništva<ref>DAVID A. ANDELMAN MARCH 5, 1978 [http://www.nytimes.com/1978/03/05/archives/yugoslavias-army-even-divided-is-the-power.html And Tito, Who Arrivesin the U.S. Tomorrow, Is. the Revered Old Leader]. nytimes.com</ref>. * [[JAT]] kupio dva aviona [[DC-10]], delimično plaćeni sa 200.000 šunki<ref>DAVID A. ANDELMAN FEB. 4, 1979 [http://www.nytimes.com/1979/02/04/archives/eastern-europes-dilemma-its-in-the-red.html Eastern Europe's Dilemma: It's in The Red]. nytimes.com</ref>. * U Nemačkoj objavljena knjiga ''Wir Kinder vom Bahnhof Zoo''. * Pronađen veštački [[insulin]]. * Vrhunac popularnosti valijuma ([[diazepam]]a) u SAD, prodato je 2,3 milijarde tableta. == 1978. u temama == * Vlada Jugoslavije: ** Predsednik Republike i [[SKJ]]: [[Josip Broz Tito]] ** Predsednik Savezne skupštine: [[Kiro Gligorov]], od 15. 5. [[Dragoslav Marković]] <ref>[https://web.archive.org/web/20070516093517/http://www.terra.es/personal2/monolith/yugoslav.htm Liders of SFRY], terra.es</ref> ** Predsednik Saveznog izvršnog veća: [[Veselin Đuranović]] * [[Televizija]]. TV serije: "[[Mačak pod šljemom]]", "Punom parom", (TV Zagreb) "[[Povratak otpisanih (serija)|Povratak otpisanih]]" (snimljena 1976-77), "Lasno je naučiti, nego je muka odučiti" (1978-81), "Karavan o Beogradu" (dokum.) "Jedini dan", "Čardak ni na nebu ni na zemlji" (1978-79), "Međutim" (1978-86), "Razmena", "Sedam plus Sedam" (1978-80) (TV Beograd); "Razmišljanka - izmišljanka" (TV Novi Sad). * Neki [[Popis jugoslavenskih filmova|domaći filmovi]]: "[[Dvoboj za južnu prugu]]", "[[Nije nego (film)|Nije nego]]", "[[Tigar (film)|Tigar]]", "[[Boško Buha (film)|Boško Buha]]", "[[Paviljon 6]]", "[[Ljubav i bijes (film)|Ljubav i bijes]]", "[[Tren]]", "[[Okupacija u 26 slika]]", "[[Posljednji podvig diverzanta Oblaka]]" (→ [[:Kategorija:Filmovi 1978.]]). * Neki domaći muzički/glazbeni albumi<ref>[https://www.discogs.com/search/?format_exact=LP&format_exact=Album&year=1978&decade=1970&country_exact=Yugoslavia Explore Yugoslavia LP Album from 1978 on Discogs]. discogs.com (pristup. 16. 8. 2016.)</ref>: ** Pop/rock: <small>[[Atomsko sklonište]]</small>: "Ne cvikaj generacijo" i "Infarkt"; <small>[[Indexi]]</small>: "Modra rijeka"; <small>[[Smak]]</small>: "Stranice našeg vremena"; <small>[[Leb i sol]]</small>: "Leb i sol 2"; <small>[[Divlje jagode (bend)|Divlje jagode]]</small>: "Divlje jagode" ** Zabavni: <small>[[Oliver Dragojević]]</small>: "Poeta"; <small>[[Arsen Dedić]]/Krešimir Oblak</small>: "Kuća pored mora"; ** Folk: <small>[[Šaban Šaulić]]</small>: "Dođi da ostarimo zajedno"; ** Debitantski albumi (ne mora biti početak karijere): Atomsko sklonište, Indexi, [[Zdenka Kovačiček]], [[Vatreni poljubac]], Divlje jagode, [[Milanče Radosavljević]], [[Hašim Kučuk Hoki]], [[Vera Matović]], [[Rokeri s Moravu]] (→ [[:Kategorija:Albumi 1978.]]) * Neka vozila uvedena 1978: <gallery> Simca Chrysler Horizon GLS 1979.jpg|[[Simca-Talbot Horizon]] (Evropski automobil godine '79) Citroen visa 6.jpg|[[Citroën Visa]] Fiat Ritmo 65 CL 1981 (5436741675).jpg|[[Fiat Ritmo]] FSO Polonez 1500 2.JPG|[[FSO Polonez]] Opel Senator CD.jpg|[[Opel Senator]] Renault 18 (vert) en Espagne.jpg|[[Renault 18]] 1980 Iveco Daily front.jpg|[[Iveco Daily]] </gallery> == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1978.}} === Januar/Siječanj &ndash; Februar/Veljača === * [[1. 1.]] - [[Eldin Huseinbegović]], pjevač, tekstopisac * [[2. 1.]] - [[Danilo Lompar]], pjesnik * [[5. 1.]] - [[January Jones]], glumica * [[14. 1.]] - [[Silvija Talaja]], hrvatska tenisačica * [[16. 1.]] - [[Branislav Trifunović]], glumac * [[18. 1.]] - [[Ivana Kindl]], hrvatska pjevačica * 18. 1. - [[Goran Jevtić]], glumac * [[19. 1.]] - [[Mihael Zmajlović]], hrvatski političar * [[25. 1.]] - [[Andrija Zlatić]], strelac pištoljem * [[28. 1.]] - [[Gianluigi Buffon]], talijanski nogometaš, vratar * 28. 1. - [[Sandra Benčić]], hrvatska političarka * [[1. 2.]] - [[K'naan]], kantautor, instrumentalist * [[7. 2.]] - [[Ivan Leko]], hrvatski nogometaš * 7. 2. - [[Ashton Kutcher]], glumac, TV voditelj * [[9. 2.]] - [[Nikola Lazetić]], fudbaler * [[18. 2.]] - [[Josip Šimunić]] Joe, nogometaš === Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj === * [[7. 3.]] - [[Azis]], bugarski pevač * [[11. 3.]] - [[Didier Drogba]], fudbaler * [[14. 3.]] - [[Carlo Giuliani]], aktivista, anarhista († [[2001]]) * [[21. 3.]] - [[Rani Mukerji]], glumica * 21. 3. - [[Kevin Federline]], plesač, reper * [[22. 3.]] - [[Ninoslav Konstantinović]], kriminalac * [[25. 3.]] - [[Nikša Skelin]], hrvatski veslač * [[29. 3.]] - [[Igor Rakočević]], srpski košarkaš. * [[2. 4.]] - [[Vladislava Krstić]], umetnica * [[3. 4.]] - [[Tommy Haas]], teniser * [[4. 4.]] - [[Vesna Pisarović]], hrvatska pjevačica * [[16. 4.]] - [[Igor Tudor]], nogometaš, trener * [[19. 4.]] - [[James Franco]], glumac * [[23. 4.]] - [[Ljubinka Klarić]], glumica * [[26. 4.]] - [[Stana Katić]], američka glumica * 26. 4. - [[Saša Matić]], pevač * 26. 4. - [[Dejan Matić]], muzičar * [[29. 4.]] - [[Braća Bryan]], teniseri === Maj/Svibanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[1. 5.]] - [[Sylvia Townsend Warner]], engleska spisateljica * [[11. 5.]] - [[Laetitia Casta]], model, glumica * [[21. 5.]] - [[Briana Banks]], erotski model, glumica * [[29. 5.]] - [[Sébastien Grosjean]], teniser * [[1. 6.]] - [[Aleksandar Šapić]], srpski vaterpolista * [[9. 6.]] - [[Miroslav Klose]], njemački nogometaš * [[18. 6.]] - [[Snežana Pantić]], srpska karatistkinja († [[2022]]) * [[19. 6.]] - [[Dirk Nowitzki]], košarkaš * 19. 6. - [[Zoe Saldana]], glumica * [[20. 6.]] - [[Frank Lampard]], fudbaler * [[29. 6.]] - [[Nicole Scherzinger]], pevačica, glumica * [[30. 6.]] - [[Jelena Stupljanin]], glumica === Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz === * [[4. 7.]] - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka († [[2026]]) * [[9. 7.]] - [[Mark Medlock]], nemački pevač * [[12. 7.]] - [[Topher Grace]], glumac * [[15. 7.]] - [[Predrag Azdejković]], gej aktivista, novinar * [[16. 7.]] - [[Ana Vilenica]], glumica * [[21. 7.]] - [[Josh Hartnett]], glumac * [[6. 8.]] - [[Marisa Miller]], model * 6. 8. - [[Andrija Milošević]], glumac * [[17. 8.]] - [[Jelena Karleuša]], srpska pop pevačica * [[21. 8.]] - [[Marinko Madžgalj]], glumac, pevač († [[2016]]) * [[23. 8.]] - [[Kobe Bryant]], košarkaš († [[2020]]) * 23. 8. - [[Julian Casablancas]], kantautor, muzičar === Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad === * [[4. 9.]] - [[Danijel Ljuboja]], fudbaler * 4. 9. - [[Damir Imamović]], pjevač sevdalinke * [[11. 9.]] - [[Dejan Stanković]], fudbaler * [[15. 9.]] - [[Marko Pantelić]], fudbaler * [[19. 9.]] - [[Ognjen Koroman]], fudbaler * [[21. 9.]] - [[Maja Marković]] - Luna, pevačica * [[27. 9.]] - [[Ana Nikolić]], pevačica * [[3. 10.]] - [[Jake Shears]], američki pevač (''[[Scissor Sisters]]'') * [[6. 10.]] - [[Ricky Hatton]], bokser, prvak u velter klasi († [[2025]]) * [[12. 10.]] - [[Marko Jarić]], srpski košarkaš * 12. 10. - [[Konstrakta]], kantautorka * [[14. 10.]] - [[Usher (pjevač)]], glumac * [[15. 10.]] - [[Boško Balaban]], hrvatski nogometaš * [[27. 10.]] - [[Vanessa-Mae]], violinistkinja === Novembar/Studeni &ndash; Decembar/Prosinac === * [[7. 11.]] - [[Rio Ferdinand]], engleski fudbaler * [[8. 11.]] - [[Ivana Selakov]], srpska pevačica * [[10. 11.]] - [[DJ Milinka]], indonežanska muzičarka srpskog porekla * [[18. 11.]] - [[Milun Stijović]], srpski istoričar * [[24. 11.]] - [[Katherine Heigl]], glumica * [[27. 11.]] - [[Radek Štěpánek]], češki teniser * 27. 11. - [[Jeton Kelmendi]], kosovski pjesnik * [[1. 12.]] - [[Stefan Kapičić]], glumac * [[2. 12.]] - [[Nelly Furtado]], kanadska kantautorka * [[7. 12.]] - [[Barbara Prpić]], glumica * [[17. 12.]] - [[Manny Pacquiao]], filipinski bokser * [[18. 12.]] - [[Katie Holmes]], glumica, model * [[22. 12.]] - [[Edo Maajka]], bosanskohercegovački reper == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1978.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[13. 1.]] - [[Hubert Humphrey]], bivši potpredsednik SAD (* [[1911]]) * [[14. 1.]] - [[Kurt Gödel]], logičar, matematičar (* [[1906]]) * [[19. 1.]] - [[Živko Stojsavljević]], slikar (* [[1900]]) * [[25. 1.]] - [[Skender Kulenović]], bosanski književnik (* [[1910]]) * [[27. 1.]] - [[Oskar Homolka]], glumac (* [[1898]]) * [[2. 2.]] - [[Đuro Gavela]], književnik (* [[1907]]) * [[18. 2.]] - [[Maggie McNamara]], glumica, model (* [[1929]]) * [[2. 3.]] - [[Ljubiša Jocić]], srpski književnik, režiser, glumac, slikar (* [[1910]]) * [[3. 3.]] - [[Zvonko Milković]], hrvatski pjesnik i putopisac (* [[1888]].) * [[12. 3.]] - [[John Cazale]], glumac (* [[1935]]) * [[13. 3.]] - [[Karolj Baranji]], vajar i keramičar (* [[1894]]) * [[19. 3.]] - [[Gaston Julia]], francuski matematičar (* [[1893]]) * [[22. 3.]] - [[Karl Wallenda]], hodač po žici, porodični patrijarh (* [[1905]]) * 22. 3. - [[Makarije Đorđević]], episkop sremski (* [[1903]]) * [[23. 3.]] - [[Muhamed Mešanović - Hamić]], sazlija i pjevač (* [[1931]]) === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[9. 4.]] - [[Michael Wilson (autor)|Michael Wilson]], filmski scenarista (* [[1914]]) * [[16. 4.]] - [[Philibert Tsiranana]], prvi predsednik Madagaskara (* [[1912]]) * 16. 4. - [[Lucius D. Clay]], američki general (* [[1898]]) * [[21. 4.]] - [[Sandy Denny]], kantautorka (* [[1947]]) * [[23. 4.]] - [[Vasilije Kostić]], episkop žički (* [[1907]]) * [[28. 4.]] - [[Mohammed Daoud Khan]], predsednik Afganistana (* [[1909]]) * [[1. 5.]] - [[Aram Hačaturjan]], kompozitor (* [[1903]]) * [[2. 5.]] - [[Slobodan Perović]] Cica, srpski glumac (* [[1926]]) * [[9. 5.]] - [[Aldo Moro]], bivši italijanski premijer (* [[1916]]) * [[15. 5.]] - [[Robert Menzies]], bivši premijer Australije (* [[1894]]) * [[22. 5.]] - [[Joseph Colombo]], gangster (* [[1914]]) * [[25. 5.]] - [[Džafer Deva]], saradnik okupatora, kosovsko-albanski emigrant (* [[1904]]) * [[26. 5.]] - [[Tamara Karsavina]], balerina (* [[1885]]) * [[28. 5.]] - [[Arthur Brough]], britanski glumac (* [[1905]]) * [[2. 6.]] - [[Santiago Bernabéu]], fudbaler, predsednik Real Madrida (* [[1895]]) * [[24. 6.]] - [[Mstislav Keldiš]], sovjetski naučnik i inženjer (* [[1911]]) * [[29. 6.]] - [[Bob Crane]], američki glumac (* [[1928]].) === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[1. 7.]] - [[Kurt Student]], nemački vazduhoplovni general (* [[1890]]) * [[6. 7.]]? - [[Radoje Radojević]], istoričar književnosti (* [[1922]]) * [[30. 7.]] - [[Umberto Nobile]], istraživač Arktika (* [[1885]]) * [[31. 7.]] - [[Branimir Tori Janković]], filmski glumac, režiser, scenarista (* [[1934]]) * [[6. 8.]] - [[Pavao VI.]], papa (* [[1897]].) * [[7. 8.]] - [[Jefto Šćepanović Čajo]], učesnik NOB, društveno-politički radnik SRCG i SFRJ, narodni heroj (* [[1916]]) * [[15. 8.]] - [[Leo Lemešić]], hrvatski nogometaš i sportski djelatnik (* [[1908.]]) * [[22. 8.]] - [[Jomo Kenyatta]], prvi premijer, predsednik Kenije (* ca. 1889) * [[20. 8.]] - [[Miodrag Borisavljević]], književnik (* [[1893]]) * 20. 8. - [[Diana Budisavljević]], humanitarka iz Drugog svetskog rata (* [[1891]]) * [[26. 8.]] - [[Bogdan Oreščanin]], učesnik NOB, društveno-politički radnik SRH i SFRJ, narodni heroj (* [[1916]]) * [[28. 8.]] - [[Robert Shaw (glumac)]] (* [[1927]]) * [[1. 9.]] - [[Dušan Baranin]], srpski romansijer i publicista (* [[1903]]) * [[6. 9.]] - [[Adolf Dassler]], osnivač Adidasa (* [[1900]]) * [[7. 9.]] - [[Grga Novak]], hrvatski povjesničar i arheolog (* [[1888]].) * 7. 9. - [[Keith Moon]], bubnjar ''The Who'' (* [[1946]]) * [[9. 9.]] - [[Jack Warner]], filmski mogul (* [[1892]]) * [[11. 9.]] - [[Georgi Markov]], bugarski disident (* [[1929]]) * 11. 9. - [[Ronnie Peterson]], švedski vozač F1 (* [[1944]]) * [[13. 9.]] - [[Mladen Ramljak]], nogometaš (* [[1945]]) * [[14. 9.]] - [[Zenon Kosidowski]], pisac naučno-popularnih dela (* [[1898]]) * [[15. 9.]] - [[Willy Messerschmitt]], konstruktor aviona (* [[1898]]) * [[16. 9.]] - [[Vilim Frančić]], lingvist (* [[1896]]) * [[22. 9.]] - [[Jovan Tucakov]], profesor farmakognost i akademik (* [[1905]]) * [[24. 9.]] - [[Hasso von Manteuffel]], nemački general, političar (* [[1897]]) * [[28. 9.]] - [[Ivan Pavao I.]], papa (* [[1912]].) === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[6. 10.]] - [[Johnny O'Keefe]], pevač (* [[1935]]) * [[9. 10.]] - [[Jacques Brel]], šansonijer i glumac (* [[1929]]) * [[10. 10.]] - [[Ralph Metcalfe]], američki atletičar, političar (* [[1910]]) * [[12. 10.]] - [[Nancy Spungen]], devojka Sida Viciousa (* [[1958]]) * [[14. 10.]] - [[Vladimir Mjasiščev]], sovjetski konstruktor aviona (* [[1902]]) * [[16. 10.]] - [[Bruno Bušić]], hrvatski politički emigrant (* [[1939]]) * [[18. 10.]] - [[Ramón Mercader]], ubica Lava Trockog (* [[1913]]) * [[19. 10.]] - [[Gig Young]], glumac (* [[1913]]) * [[20. 10.]] - [[Svetozar Radojčić]], srpski istoričar umetnosti i akademik (* [[1909]]) * [[21. 10.]] - [[Anastas Mikojan]], sovjetski političar (* [[1895]]) * [[31. 10.]] - [[Dragutin Novak]], prvi hrvatski pilot (* [[1892]].) * [[4. 11.]] - [[Alfred Albini]], hrvatski arhitekt (* [[1896]].) * [[7. 11.]] - [[Gene Tunney]], bokser (* [[1897]]) * [[8. 11.]] - [[Norman Rockwell]], umetnik, ilustrator (* [[1894]]) * [[15. 11.]] - [[Margaret Mead]], antropologinja (* [[1901]]) * [[18. 11.]] - [[Jim Jones]], osnivač kulta "Narodni hram" (* [[1931]]) * [[20. 11.]] - [[Giorgio de Chirico]], slikar (* [[1888]]) * [[27. 11.]] - [[Harvey Milk]], američki političar, gay aktivista (* [[1930]]) * 27. 11. - [[George Moscone]], gradonačelnik San Francisca (* [[1929]]) * [[3. 12.]] - [[Ljubinka Bobić]], srpska glumica (* [[1897]]) * [[8. 12.]] - [[Golda Meir]], bivša premijerka Izraela (* [[1898]].) * [[10. 12.]] - [[Ed Wood]], filmski radnik, pisac (* [[1924]]) * [[15. 12.]] - [[Slavoljub Slava Bogojević]], slikar (* [[1922]]) * [[27. 12.]] - [[Houari Boumediene]], predsednik Alžira (* [[1932]]) === Kroz godinu === * [[Aleksandar Damjanović]], profesor elektrotehnike (* 1900) * [[Petar Tiješić]], slikar (* 1888) == Nobelova nagrada za 1978. godinu == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Pjotr Kapica]] (osnovni izumi i otkrića na polju [[Niskotemperaturna fizika|fizike niskih temperatura]]), [[Arno Penzias]] i [[Robert Woodrow Wilson]] (otkriće [[kozmičko mikrovalno pozadinsko zračenje|kozmičkog mikrovalnog pozadinskog zračenja]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Peter D. Mitchell]] (doprinos razumevanju biološkog [[Adenozin trifosfat|prenosa energije]] putem formulacije teorije [[hemiosmoza|hemiosmoze]]) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Werner Arber]], [[Daniel Nathans]] i [[Hamilton O. Smith]] (otkriće [[Restrikcioni enzim|restrikcionih enzima]] i njihova primena na probleme [[molekularna genetika|molekularne genetike]]) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Isaac Bashevis Singer]] (strastveni narativ koji, ukorenjen u poljsko-jevrejskoj kulturnoj tradiciji, oživljava univerzalno ljudsko stanje) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Anwar el-Sadat]] i [[Menachem Begin]] ([[Egipatsko-izraelski mirovni sporazum]]) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Herbert Simon]] (pionirsko istraživanje [[Administrative Behavior|procesa donošenja odluka]] unutar ekonomskih organizacija) == Reference == {{reference|2}} ; Literatura * ''Collier's Year Book'' za 1978 (Microsoft Encarta 2004). * Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres. * Jović, Dejan. ''Jugoslavija Država koja je odumrla''. Prometej Zagreb 2003 == Vanjske veze == * NYT: [http://www.nytimes.com/1978/04/23/archives/whats-doing-in-belgrade.html članak o Beogradu]. Mrtvo: * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-2-331.shtml Republican and Provincial Party Congresses in Yugoslavia -- A Survey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805070037/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-2-331.shtml |date=2010-08-05 }}, Slobodan Stanković, Open Society Archives - Radio Free Europe * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-1-15.shtml General Ljubicic to Represent Army in the Yugoslav Party Presidium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064655/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-1-15.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/13-5-66.shtml Yugoslav Profile Of Chairman Hua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064616/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/13-5-66.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-3-105.shtml The Chinese and Tito: from "Judas" to "True Disciple"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064604/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-3-105.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/100-2-20.shtml Yugoslav Chief of Staff Visits Great Britain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064559/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/100-2-20.shtml |date=2011-07-28 }}, Zdenko Antić, OSA-RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/45-1-45.shtml Stane Dolanc in Warsaw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064627/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/45-1-45.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/68-5-129.shtml Gypsies in Eastern Europe and the Soviet Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064707/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/68-5-129.shtml |date=2011-07-28 }} RFE and RL Research Staffs, OSA-RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-4-123.shtml Dissent in Eastern Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064608/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-4-123.shtml |date=2011-07-28 }}, J. L. Kerr, OSA-RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/68-5-109.shtml Travel Regulations in Eastern Europe and the Soviet Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064632/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/68-5-109.shtml |date=2011-07-28 }}, OSA-RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/127-3-105.shtml The 32nd Session of the Comecon Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064700/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/127-3-105.shtml |date=2011-07-28 }}, J. L. Kerr, OSA-RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/22-4-89.shtml Yugoslav Selective Targets: Moscow, Prague, Sofia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064650/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/22-4-89.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-4-279.shtml Yugoslav Attitude Toward the Chinese-Albanian Split] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064645/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/116-4-279.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE * [http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-2-279.shtml Tito Versus Moscow: 30 years after] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728064639/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/83-2-279.shtml |date=2011-07-28 }}, S.Stanković, OSA - RFE <!-- internacionalni linkovi --> {{commonscat|1978}} [[Kategorija:Godine]] 39846xmygvexjjdip2z7wyyf0pjjqdh 0 35427 42714663 42600297 2026-10-30T03:01:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714663 wikitext text/x-wiki {{Hinduistički spisi}} '''''Bhagavad Gita''''' ([[sanskrit]] {{lang|sa|भगवद्गीता}} ''{{IAST|Bhagavad Gītā}}'', "[[Bhagavan|Božja]] pjesma") je tekst na [[sanskrit epika|sanskritu]] iz ''Bhishma Parve'' u epu [[Mahabharata]]. Zbog razlika u korekturama ozbu tekst u Mahabharati se navodi u poglavljima 6.25 &ndash; 42.<ref>[http://veda.harekrsna.cz/encyclopedia/sastras-studies1.htm#5 Sastras studies] 'Consists of chapters 25-42 of Bhisma Parva, Mahabharata'</ref> ili poglavljima 6.23-40<ref>The Bhandarkar Oriental Research Institute (BORI) electronic edition. Electronic text (C) Bhandarkar Oriental Research Institute, Pune, India, 1999.</ref> Prema recenziji Gite koju je komentirao [[Adi Shankara|Shankaracharya]], broj stihova je 700, ali postoje dokazi da su neki stariji rukopisi imali 745 stihova.<ref>Gambhiranda (1997), p. xvii.</ref> [[Krišna|Krishna]], kao govornik Bhagavad Gite, se navodi kao [[Bhagavan]]<ref>{{Cite web |title=Bhagavan |url=http://www.vedabase.net/b/bhagavan |access-date=2007-10-27 |archive-date=2009-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129231554/http://www.vedabase.net/b/bhagavan |dead-url=yes }}</ref> (božanski), a sami stihovi, koristeći stil sanskritske [[metar stiha|metre]] (''[[chandas]]'') s usporedbama i metaforama, su napisani u pjesničkom obliku koji se tradicionalno rectiria; odatle potječe i naslov, grubo preveden kao "Pjesma Božanskog". Bhagavad Gita se štuje kao sveta od većine [[hinduizam|hinduističkih]] tradicija,<ref>[http://www.crystalinks.com/indiaphilosophy.html Philosophy in Ancient India] "The Bhagavad Gita is revered as a sacred text of Hindu philosophy"</ref> a posebno od [[Vaišnavizam|sljedbenika Krishne]]. Često se spominje jednostavno kao ''Gita''.<ref>[http://www.hindunet.org/gita/ hindunet.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027111917/http://www.hindunet.org/gita/ |date=2007-10-27 }} "more commonly known as the Gita"</ref> Sadržaj teksta se odnosi na razgovor između [[Krišna|Krishne]] i [[Arjuna|Arjune]] na bojištu [[Kurukshetra|Kurukshetre]] taman pred početak [[Kurukshetra rat|velike bitke]]. Odgovarajući na Arjuninu zbunjenost i moralne dileme, Krishna Arjuni objašnjava njegove dužnosti [[kshatriya|ratnika]] i [[princ]]a kao i brojne [[Yoga|jogičke]]<ref>{{Cite web |url=http://yoga.about.com/od/bhagavadgita/a/thegita.htm |title=Introduction to the Bhagavad Gita |access-date=2007-10-27 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203185714/http://yoga.about.com/od/bhagavadgita/a/thegita.htm |url-status=dead }}</ref> i [[Vedanta|vedantičke]] filozofije, s primjerima i analogije. Zbog toga se Gita često opisivala kao precizan uvod u [[hinduistička filozofija|hinduističku filozofiju]] isto kao i praktičan, samodostatan vodič za život. Za vrijeme razgovora se Krishna obznanjuje kao Vrhovno Biće Osobnost (''[[Bhagavan]]''), blagosiljajući Arjunu s veličanstvenim djeličćem svoje [[božanstvenost|božanske]] apsolutne forme. Bhagavad Gita se također naziva ''Gītopaniṣad'' isto kao ''Yogupaniṣad'', što sugerira status '[[Upanišada|Upanišedae]]'.<ref>The "tag" found at the end of each chapter in some editions identifies the book as ''Gītopaniṣad.'' The book is identified as the essence of the ''Upanishads'' in the ''Gītā-māhātmya'' 6, quoted in the [http://vedabase.net/bg/introduction/en introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101062531/http://www.vedabase.net/bg/introduction/en |date=2007-01-01 }} to {{cite book | last = Bhaktivedanta Swami Prabhupada | first = A.C. | title = Bhagavad-gītā As It Is | publisher = The Bhaktivedanta Book Trust | date = 1983 | location = Los Angeles | url = http://vedabase.net/bg | id = | access-date = 2007-10-27 | archive-date = 2014-08-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140803053506/http://vedabase.net/bg/ | deadurl = yes }}.</ref> Otkada je izvučena iz Mahabharate, smatra se ''[[Smriti|{{Unicode|Smṛti}}]]'' tekstom, a reference kao Upanišada imaju svrhu dati joj status sličan ''[[śruti (spis)|śruti]]'', ili ''objavljenom znanju''.<ref>Tapasyananda, p. 1.</ref> == Napomene == <div class="references-small"> <references/> </div> == Vanjske veze == {{Commonscat|Bhagavad Gita}} * {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Hinduism/Religious_Texts/Bhagavad_Gita|Bhagavad Gita}} * [http://www.gita-society.com/ International Gita Society] ;Prijevodi * [http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/index.htm Gita Supersite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010121922/http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/index.htm |date=2007-10-10 }} with [[Sanskrit]] text, four English translations and both classical and contemporary commentaries ;Cjelokupni tekst * [http://www.theosociety.org/pasadena/gita/bg-eg-hp.htm 1890 translation] by [[William Quan Judge]] * [http://www.yogamovement.com/texts/gita.html 1900 translation] by [[Sir Edwin Arnold]] [[s:The Bhagavad Gita (Arnold translation)|Wikisource link]] * [https://web.archive.org/web/20081210204455/http://members.aol.com/jajnsn/ 1934 translation] by [[Mahadev Desai]] of [[Mahatma Gandhi]]'s 1929 [[Gujurati]] translation and commentary * [http://bhagavadgitaasitis.com/en 1971 translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061109062629/http://bhagavadgitaasitis.com/en |date=2006-11-09 }} by [[A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] entitled ''[[Bhagavad Gita As It Is]]'' with [[Sanskrit]] text and English commentary. * [http://eawc.evansville.edu/anthology/gita.htm 1988 translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828180532/http://eawc.evansville.edu/anthology/gita.htm |date=2008-08-28 }} by [[Ramananda Prasad]] * [http://www.chinmayauk.org/Resources/Downloads.htm 1992 translation and commentary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705012202/http://www.chinmayauk.org/Resources/Downloads.htm |date=2008-07-05 }} by [[Swami Chinmayananda]] * [http://www.allfaith.com/Religions/Hinduism/gita.html 1993 translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070404225504/http://allfaith.com/Religions/Hinduism/gita.html |date=2007-04-04 }} by Jagannatha Prakasa (John of AllFaith) * [http://www.san.beck.org/Gita.html 2001 translation] by Sanderson Beck * [http://www.atmajyoti.org/gi_bhagavad_gita_intro.asp 2004 metered translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822191918/http://www.atmajyoti.org/gi_bhagavad_gita_intro.asp |date=2008-08-22 }} by Swami Nirmalananda Giri ;Izbori * 1985 translation by [[Eknath Easwaran]]: [http://www.nilgiri.org/Contentfiles/Passages/RiversPassage.cfm?ID=25 ch. 2 beg.], [http://www.nilgiri.org/Contentfiles/Passages/RiversPassage.cfm?ID=63 mid], [http://www.nilgiri.org/Contentfiles/Passages/RiversPassage.cfm?ID=5 end], [http://www.nilgiri.org/Contentfiles/Passages/RiversPassage.cfm?ID=37 ch. 9], and [http://www.nilgiri.org/Contentfiles/Passages/RiversPassage.cfm?ID=46 ch. 18] ;Komentari * [http://www.granthamandira.org/search.php?search_keywords=Bhagavad Six commentaries]: by [[Adi Sankara]], [[Ramanuja]], Sridhara Swami, [[Madhusudana Sarasvati]], [[Visvanatha Chakravarti]] and Baladeva Vidyabhusana * [http://www.prabhupadavani.org/Gita/web/text/001.html Bhagavad Gita introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060309030920/http://www.prabhupadavani.org/Gita/web/text/001.html |date=2006-03-09 }} lecture by [[A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]] * [http://www.atmajyoti.org/hi_gita_commentary_1.asp Commentary on the Gita by Swami Nirmalananda Giri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050831214451/http://www.atmajyoti.org/hi_gita_commentary_1.asp |date=2005-08-31 }} * [http://www.yogananda-srf.org/py-life/index.html Commentary] by [[Paramahansa Yogananda]] * [http://www.miraura.org/lit/sa/eog/eog-sel.html Essays on Gita] by [[Sri Aurobindo]] ;Audio * [https://web.archive.org/web/20090117014035/http://www.vaisnava.cz/clanek_en.php3?no=24 Recitation] of verses in [[Sanskrit]] ([[MP3]] format) * [http://www.krishna.com/main.php?id=277 Bhagavad Gita (As It Is) Complete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205221648/http://www.krishna.com/main.php?id=277 |date=2006-12-05 }} produced by [[The International Society for Krishna Consciousness]] * [http://www.shreemaa.org/drupal/taxonomy_menu/3/9 Bhagavad Gita online classes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101205438/http://www.shreemaa.org/drupal/taxonomy_menu/3/9 |date=2007-01-01 }} by [[Swami Satyananda Saraswati]] * [http://www.gitamrta.org/bg.htm Bhagavad Gita in 6 Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509134404/http://www.gitamrta.org/bg.htm |date=2008-05-09 }} * [http://www.arshabodha.org/ab/wcms/en/home/teachings Bhagavad Gita lectures by Swami Tadatmananda]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in English ([[MP3]] format) [[Kategorija:Hinduizam]] [[Kategorija:Mahabharata]] [[Kategorija:Sanskritski tekstovi]] draqnqa7mg3bhwbmjkgkk10n8dlftzl 0 47687 42714680 42712765 2026-10-30T03:35:43Z Stephan1000000 137538 548 42714680 wikitext text/x-wiki {{Dablink|Ovo je članak o originalnoj TV-seriji. Za njene spin-offove v. [[Law & Order (franšiza)]]. Za značenje originalnog izraza v. [[Red i zakon]]}} {{Italic title}} {{Infokutija TV | naziv_emisije = Zakon i red | slika = [[Datoteka:Lawandorder01.jpg|250px]] | caption = | orig_naslov = Law & Order | orig_pismo = | format = | kamera = | fotografija = | Zvuk = | trajanje = c. 43 min | kreator = [[Dick Wolf]] | scenario = | scenario = | producent = | režija = | izvrš.producent = | urednik = | uloge = [[George Dzundza]]<br />[[Chris Noth]]<br />[[Dann Florek]]<br />[[Michael Moriarty]]<br />[[Richard Brooks (glumac)|Richard Brooks]]<br />[[Steven Hill]]<br />[[Paul Sorvino]]<br />[[Carolyn McCormick]]<br />Jerry Orbach<br />S. Epatha Merkerson<br />Jill Hennessy<br />[[Sam Waterston]]<br />[[Benjamin Bratt]]<br />Carey Lowell<br />[[Angie Harmon]]<br />Jesse L. Martin<br />[[Dianne Wiest]]<br />Elisabeth Röhm<br />[[Fred Dalton Thompson]]<br />Dennis Farina<br />Annie Parisse<br />[[Michael Imperioli]]<br />[[:sr:Milena Gović|Milena Govich]]<br />Alana de la Garza<br />[[Jeremy Sisto]]<br />[[Linus Roache]]<br />[[Anthony Anderson]] | glasovi = | naracija = Steven Zirnkilton | kompozitor = Mike Post | uvodna_tema = ''Theme of Law & Order'' | završna_tema = | zemlja = {{flag|SAD}} | lokacija = | jezik = [[engleski jezik]] | kanal = {{flagicon|SAD}} [[NBC]] | početak = [[13. 9.|13. rujna]] [[1990]]. | kraj = [[24. 5.|24. svibnja]] [[2010]]. | br_serijala = 26 | br_epizoda = 548 | lista_epizoda = Spisak epizoda "Law & Order" | prethodi = | slijedi = | srodna = ''[[Law & Order: Special Victims Unit|Zakon i red: Odjel za žrtve]]''<br />''[[Law & Order: Criminal Intent|Zakon i red: Zločinačke nakane]]''<br />''[[Law & Order: Trial by Jury|Zakon i red: Suđenje pred porotom]]''<br />''[[Zakon i red: Los Angeles]]''<br />''[[Zakon i red: UK]]''<br />''[[Zakon i red: Pariz]]'' | website = | imdb_id = 0098844 | tv.com_id = }} '''''Zakon i red''''' ([[engleski jezik|engleski]] '''''Law & Order''''') je bila američka [[kriminalistički žanr|kriminalistička serija]] koju je stvorio [[Dick Wolf]]. Serija se od svoje premijere [[13. 9.|13. rujna]] [[1990]]., pa do prekida emitiranja [[24. 5.|24. svibnja]] [[2010]]. emitirala na [[NBC]]-u. Radnja serije bila je smještena je u [[New York]]u i podijeljenja je na dio u kojem policija istražuje slučaj i traži krivca i dio u kojem tužiteljstvo proganja krivce na sudu. Likovi se često susreću sa dilemama i problemima tijekom istrage, ali i tijekom suđenja. Slučajevi su rijetko lako riješavani i skoro nikad zadovoljavajuće za sve sudionike. Uspjeh ove serije doveo je do stvaranja novih serija povezanih s ovom franšizom: ''[[Law & Order: Special Victims Unit|Zakon i red: Odjel za žrtve]]'' i ''[[Law & Order: Criminal Intent|Zakon i red: Zločinačke nakane]]''. Serija je ukupno emitirana punih 20. sezona, te je time najduže emitirana serija iz franšize, i prva u cijeloj povijesti američke televizije iz ovog žanra. Završetkom 20. sezone, izjednačila se sa serijom ''Gunsmoke'' koja je do [[2010]]. držala rekord.<ref>[http://www.usatoday.com/life/television/2007-05-13-3357411223_x.htm Serija ''Gunsmoke'']</ref><ref>{{Cite web |title=Gotov ''Zakon i red'' |url=http://www.mediaspy.org/report/2010/05/15/law-order-cancelled/ |access-date=2011-04-06 |archivedate=2010-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100529122032/http://www.mediaspy.org/report/2010/05/15/law-order-cancelled/ |deadurl=yes }}</ref> == Format == Serija se od dva dijela: prvi dio u kojem detektivi istražuju slučaj, a drugi dio u kojem tužiteljstvo sudski proganja osumnjičene. Ovaj format identičan je onome iz serije ''Arrest and Trial'', no identičnost se smatra slučajnom. Autor serije Dick Wolf izjavio je da nije ni znao za spomenutu seriju kad je stvarao ''Zakon i red''. ''Zakon i red'' je uglavnom samostalan, sa samo par iznimki u 18 godina produkcije. Steven Zirnkilton na početku svake epizode čita uvod u seriju: <center>''U sudskome sustavu, narod predstavljaju dvije odvojene, ali jednako važne skupine:<br />detektivi koji istražuju zločine i tužitelji koje gone počinitelje. Ovo su njihove priče...''</center> Prva scena u seriji uglavnom prikazuje svakodnevne slike iz života u [[New York]]u, no onda se odmah prebaci na scenu zločina (najčešće ubojstva) i prikazuje detektive kako saznaju o čemu se radi u slučaju od forenzičara. Nakon što se to prikaže, slijedi uvodna špica serije gdje se može čuti poznata glazba ''Zakona i reda'' i gdje se prikazuju svi glavni glumci serije. Policiju u seriji predstavljaju policijski poručnik, te dvojica detektiva (viši i niži) koji djeluju u fiktivnoj 27. postaji na [[Manhattan]]u. Postaja je u seriji znana i kao Odjel za ubojstva. Detektivi istražuju zločin, sakupljaju dokaze, ispituju svjedoke i redovito se javljaju poručniku. Dokazi i iskazi dovode do uhićenja osumnjičenih. Slučaj se tada predaje Uredu okružnog tužioca na Manhattanu, kojeg predstavljaju okružni tužitelj, izvršni okružni tužitelj i pomoćnik tužioca. Tužiteljstvo sređuje nagodbe, priprema svjedoke i sudski proganja optuženog. I tijekom tih priprema, policija i dalje radi na slučaju i redovito obavještava tužiteljstvo o napretku. I policija i tužiteljstvo surađuju sa medicinskim laboratorijem, forenzičarima, psihijatrima i ostalim okružnim tužiteljstvima. Za razliku od većine pravnih serija (npr. ''[[Perry Mason]]'') sudski proces prikazuje se s gledišta tužiteljstva i tako pokazuje da je jednako teško osuditi krivog kao i osloboditi nevinog. Dio koji predstavlja tužiteljstvo neobičan je jer ne prikazuje samo suđenje nego i nagodbe, ispitivanje svjedoka od strane tužioca, razgovore sa policijom i drugo, što nije uobičajena praksa u pravnim serijama. Pravni dio uglavnom započinje izricanjem optužbe i zahtjevom tužiteljstva za pritvor uz kauciju ili pritvor bez kaucije (ovisno o zločinu i statusu optuženog), no u nekoliko epizoda vidjeli smo i odabir porote, saslušanje pred istražnom porotom koja odlučuje hoće li se suditi ili ne. No u većini epizoda, nakon izricanja optužbe vidimo pripremanje za suđenje i sam tijek suđenja. Tijekom suđenja uglavnom vidimo ispitivanje ključnih svjedoka, završne riječi i odluku porote. U seriji rijetko viđamo uvodne riječi i ispitivanje manje važnih svjedoka, a zna se i dogoditi da se na kraju suđenje na sazna odluka porote. U takvoj situaciji epizoda završi tik prije izricanja presude ili završi kada tužiteljstvo pri kraju epizode otkrije ključne dokaze koji dokazuju krivnju optuženog, ali u tim slučajevima je izvjesno da će porota optuženog proglasiti krivim. Neke epizode serije su temeljene na stvarnim slučajevima. Na primjer, epizoda ''Tabloid'' (1998.) je temeljena na slučaju smrti princeze Diane [[1997]]. godine. No, što se epizoda više približava kraju radnja se sve manje drži slučaja koji je bio inspiracija za nju i sve više ide svojim tokom. Epizode koje imaju velike sličnosti sa stvarnim slučajevima uglavnom koriste frazu ''"ripped from the headlines"'' (''iščupan sa naslovnica''), no tekst prije početka epizode podsjeća gledatelje da su svi likovi i radnja fiktivni. Baš zbog formata serije, detektivi se rijetko suočavaju sa jednostavnim slučajevima u kojima optuženi slabo skriva svoju krivnju. Tako se često događa da detektivi imaju jako malo ili skoro nijedan dobar dokaz (nekad ne znaju ni identitet žrtve) pa moraju slijediti i najsitinije tragove kako bi došli do rješenja. Tijekom sredine epizode detektivi surađuju sa tužiteljstvom i traže naloge. Nakon toga slijedi sudski proces i istraga koja pomaže tužiteljstvu. Detektivi se mogu pojaviti i na sudu u svojstvu svjedoka, no većinu daljnje istrage vodi Okružno tužiteljstvo. Dramatičnost seriji često dodaju priznanja optuženih koja znaju biti jako surova, ali znaju i izazvati suosjećanje prema optuženo što stvara problem za tužitelje. Još jedan segment dramatičnosti je situacija kad tužiteljstvo izda nalog za uhićenje. Nakon što izda nalog, scena se odmah prebaci na mjesto gdje optuženi boravi i prikazuje detektive kako uhićuju optuženog. == Stil == === Lokalna boja === Serija ima velik broj distinktnih stilskih poboljšanja. Serija je snimana u [[New York]]u i poznata je po dodavanju mnogo lokalne boje. U nedavnim sezona, njujorški gradonačelnici [[Rudy Giuliani]] i [[Michael Bloomberg]], odvjetnik William Kunstler i kongresnik iz Bronxa Jose E. Serrano su svi nastupili u seriji dodavajući joj dodatnu realnost. Iako je većina lokacija realna, postoje dvije iznimke. Fiktivni Koledž Stuyvesant (koji sliči Sveučilištu u New Yorku), Koledž Gramercy i Sveučilište Hudson su često korišteni za scene koje se događaju u školama, a tabloid ''New York Ledger'', koji je fiktivan, je uvelike je temeljen na tabloidu ''New York Post''. U seriji su se često prikazivale postojeće ''New York Daily News'' (Dnevnik). Poznati stanovnici grada su također imali kameo nastupe u seriji, kao što su Donna Hanover i Fran Lebowitz nastupili kao suci. Dana [[14. 9.|14. rujna]] [[2004]]. jedna ulica koja vodi prema molu Chelsea je preimenovana u ''"Law & Order Way"'' (en. Staza ''"Zakon i red"''), u počast seriji.<ref name="Ulica">{{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/film/html/news/091604_commissioner_oliver_presents.shtml |title=Povjerenik Oliver predstavlja "Law & Order Way" |work=NYC.gov |accessdate=[[14. 9.|14. rujna]] [[2009]]. |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607044158/http://www.nyc.gov/html/film/html/news/091604_commissioner_oliver_presents.shtml |dead-url=yes }}</ref> === Legitimni kazališni telent === Kako se i interijeri i eksterijerne scene snimaju u New Yorku, serija ima pristup mnogim glumcima koji glume u kazalištu, a u seriji se pojavljuju ili kao gosti ili kao stalni članovi postave. Često su ti glumci dostupni za snimanje tijekom dana jer imaju predstave navečer ili snimaju između predstava. Pokojni Jerry Orbach ([[Spisak likova "Law & Order"#Leonard V. Briscoe|Lennie Briscoe]]) je imao dugogodišnju karijeru na [[Broadway]]ju, kao i njegov kolega iz serije Jesse L. Martin ([[Spisak likova "Law & Order"#Edward Green|Ed Green]]). Ostali kazališni glumci koji su imali gostovanja su Tovah Feldshuh i [[Philip Bosco]]. === Slika i zvuk === Većina promjena lokacije popraćena je sa crnim ekranom i bijelim tekstom na tom ekranu. Taj tekst govori gdje će biti sljedeća lokacija i koji je datum. U nekim epizodama, uglavnom otmicama, na dnu bi se pojavljivalo i vrijeme koje je odbrojavalo kako bi se postigla veća napetost. Ta promjena popraćena je i zvukom danas poznatim kao ''"chung chung"'' zvuk. U originalu je trebao zvučati kao zatvaranje zatvorskih vrata. Glumac [[Dann Florek]] ([[Donald Cragen]]) je zvuk opisao kao ''"doink doink"'',<ref name="doink">{{cite web |url=http://blog.rickbreslin.com/blog/law_and_order_doink_doink_sound.asp |title=Zvuk ''"doink doink"'' |work=RickBreslin.com |accessdate=[[22. 10.|22. listopada]] [[2005]]. |archivedate=2008-05-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509074704/http://blog.rickbreslin.com/blog/law_and_order_doink_doink_sound.asp |deadurl=yes }}</ref> dok ga je glumac Richard Belzer ([[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#John Munch|John Munch]]) opisao kao zvuk sučevog malja. Prema IMDb.com zvuk je nastao kombiniranjem više zvukova u jedan, uključujući i zvuk koji je skupina fratara stvarala dok je lupala po podu. === Portretiranje likova === Serija policajce i tužitelje koje portretira prikazuje kao poštene profesionalce koji se pri rješavanju slučaja uglavnom drže pravila, no nerijetko se dogodi da neki policajac i/ili tužitelj prekrši pravila ili slučaj uzme preosobno. Uz izuzetak finala 6. i 8. sezone, slučajevi rijetko imaju sekundarnu priču, a privatni život likova spominje se samo u prolazu. === Pravne netočnosti === Od 5. sezone pa do danas, Okružno tužiteljstvo je nekoliko puta zahtijevalo [[smrtna kazna|smrtnu kaznu]] za neke optuženike. U nekim od tih epizoda optuženi su stvarno ubijeni. No, sve od legalizacije smrtne kazne u [[New York (savezna država)|saveznoj državi New York]], nitko nije ubijen. Baš zbog toga, država New York je smrtnu kaznu proglasila neustavnom i neprimjenjivom, tako da je zadnja primijenjena smrtna kazna u državi New York bila još tijekom [[1970-e|1970-ih]]. == Likovi == {{main|Spisak likova serije Law & Order}} ''Zakon i red'' je poznat po mnogim izmjenama u glumačkoj postavi. No, pet glumaca su iznimke. Tih pet glumaca svoje likove su tumačili skoro 10 sezona, a neki i više. Tih pet glumaca i njihovi likovi su: * [[Steven Hill]] kao [[Spisak likova "Law & Order"#Adam Schiff|okružni tužitelj Adam Schiff]] ([[1990]]. - [[2000]].) * [[Jerry Orbach]] kao [[Spisak likova "Law & Order"#Leonard V. Briscoe|detektiv Lennie Briscoe]] ([[1992]]. - [[2004]].) * S. Epatha Merkerson kao [[Spisak likova "Law & Order"#Anita Van Buren|poručnik Anita Van Buren]] ([[1993]]. - [[2010]].) * [[Sam Waterston]] kao [[Jack McCoy|izvršni pomoćnik okružnog tužioca/okružni tužitelj Jack McCoy]] ([[1994]]. - [[2010]].) * Jesse L. Martin kao [[Spisak likova "Law & Order"#Edward Green|detektiv Ed Green]] ([[1999]]. - [[2008]].) {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Lik !! rowspan="2"|Glumac !! rowspan="2"|Pozicija !! colspan="20"|Sezone |- ! width="3%"|[[Zakon i red (1. sezona)|1]] !! width="3%"|[[Zakon i red (2. sezona)|2]] !! width="3%"|[[Zakon i red (3. sezona)|3]] !! width="3%"|[[Zakon i red (4. sezona)|4]] !! width="3%"|[[Zakon i red (5. sezona)|5]] !! width="3%"|[[Zakon i red (6. sezona)|6]] !! width="3%"|[[Zakon i red (7. sezona)|7]] !! width="3%"|[[Zakon i red (8. sezona)|8]] !! width="3%"|[[Zakon i red (9. sezona)|9]] !! width="3%"|[[Zakon i red (10. sezona)|10]] !! width="3%"|[[Zakon i red (11. sezona)|11]] !! width="3%"|[[Zakon i red (12. sezona)|12]] !! width="3%"|[[Zakon i red (13. sezona)|13]] !! width="3%"|[[Zakon i red (14. sezona)|14]] !! width="3%"|[[Zakon i red (15. sezona)|15]] !! width="3%"|[[Zakon i red (16. sezona)|16]] !! width="3%"|[[Zakon i red (17. sezona)|17]] !! width="3%"|[[Zakon i red (18. sezona)|18]] !! width="3%"|[[Zakon i red (19. sezona)|19]] !! width="3%"|[[Zakon i red (20. sezona)|20]] |- | [[Max Greevey]] || [[George Dzundza]] ||style=white-space:nowrap| Viši detektiv (narednik) || style="background: #ddffdd" colspan="1" align="center"| '''Glavni''' || colspan="19" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Mike Logan]] || [[Chris Noth]] || Niži detektiv || style="background: #ddffdd" colspan="5" align="center"| '''Glavni''' || colspan="15" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Donald Cragen]] || [[Dann Florek]] || Šef postaje (kapetan) || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' || colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost || colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost || colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost || colspan="5" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Ben Stone]] || [[Michael Moriarty]] || Izvršni pomoćnik okružnog tužitelja || style="background: #ddffdd" colspan="4" align="center"| '''Glavni''' || colspan="16" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Paul Robinette]] || [[Richard Brooks (glumac)|Richard Brooks]] || Pomoćnik okružnog tužitelja || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' || colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost || colspan="9" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="2" align="center"| Gost || colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Adam Schiff]] || [[Steven Hill]] || Okružni tužitelj || style="background: #ddffdd" colspan="10" align="center"| '''Glavni''' || colspan="10" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Phil Cerreta]] || Paul Sorvino || Viši detektiv (narednik) || colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Glavni''' || colspan="17" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[dr. Elizabeth Olivet]] ||style=white-space:nowrap| Carolyn McCormick || Psiholog || colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost || style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"|'''Glavni''' || style="background: #ffdddd" colspan="3" align="center"| Gost || colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="2" align="center"| Gost || colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="8" align="center"| Gost |- | [[Lennie Briscoe]] || Jerry Orbach || Viši detektiv || colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="12" align="center"| '''Glavni''' || colspan="6" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- |style=white-space:nowrap| [[Anita Van Buren]] ||style=white-space:nowrap| S. Epatha Merkerson || Šef postaje (poručnik) || colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="17" align="center"| '''Glavni''' |- | [[Claire Kincaid]] || Jill Hennessy || Pomoćnik okružnog tužitelja || colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' || colspan="14" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Jack McCoy]] || [[Sam Waterston]] || Izvršni pomoćnik okružnog tužitelja (<small>sezone 5-17</small>)<br />okružni tužitelj (<small>sezone 18-20</small>) || colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="16" align="center"| '''Glavni''' |- | [[Rey Curtis]] || [[Benjamin Bratt]] || Niži detektiv || colspan="5" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="4" align="center"| '''Glavni''' || colspan="10" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost |- | [[Jamie Ross]] || Carey Lowell || Pomoćnik okružnog tužitelja || colspan="6" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Glavni''' || colspan="1" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ffdddd" colspan="2" align="center"| Gost || colspan="10" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Abbie Carmichael]] || [[Angie Harmon]] || Pomoćnik okružnog tužitelja || colspan="8" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' || colspan="9" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Ed Green]] || Jesse L. Martin || Niži detektiv (<small>sezone 10-16</small>)<br />Viši detektiv (<small>sezone 17-18</small>) || colspan="9" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="9" align="center"| '''Glavni''' || colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Nora Lewin]] || [[Dianne Wiest]] || Privremeni okružni tužitelj || colspan="10" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Glavni''' || colspan="8" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- |style=white-space:nowrap| [[Serena Southerlyn]] || Elisabeth Röhm || Pomonik okružng tužitelja || colspan="11" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="4" align="center"| '''Glavni''' || colspan="5" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Arthur Branch]] || [[Fred Dalton Thompson]] || Okružni tužitelj || colspan="12" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="5" align="center"| '''Glavni''' || colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Joe Fontana]] || Dennis Farina || Viši detektiv || colspan="14" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Glavni''' || colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Alexandra Borgia]] || Annie Parisse || Pomoćnik okružnog tužitelja || colspan="14" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Glavni''' || colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Nick Falco]] || [[Michael Imperioli]] || Niži detektiv || colspan="14" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="1" align="center"| '''Glavni''' || style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"| Gost || colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Nina Cassidy]] || [[:sr:Milena Gović|Milena Govich]] || Niži detektiv || colspan="16" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="1" align="center"| '''Glavni''' || colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | [[Connie Rubirosa]] || Alana de la Garza || Pomoćnik okružnog tužitelja || colspan="16" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="4" align="center"| '''Glavni''' |- | [[Cyrus Lupo]] || [[Jeremy Sisto]] || Niži detektiv (<small>sezona 18</small>)<br />Viši detektiv (<small>sezone 18-20</small>) || colspan="17" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' |- | [[Michael Cutter]] || [[Linus Roache]] || Izvršni pomoćnik okružnot tužitelja || colspan="17" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' |- | [[Kevin Bernard]] || [[Anthony Anderson]] || Niži detektiv|| colspan="17" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | || style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Glavni''' |} == Epizode == {{main|Spisak epizoda serije Law & Order}} <onlyinclude>{{Series overview | color1 = #2880ff | link1 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 1: 1990–91 | episodes1 = 22 | start1 = {{Start date|1990|9|13}} | end1 = {{End date|1991|6|9}} | color2 = #fa9d6e | link2 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 2: 1991–92 | episodes2 = 22 | start2 = {{Start date|1991|9|17}} | end2 = {{End date|1992|5|12}} | color3 = #000000 | link3 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 3: 1992–93 | episodes3 = 22 | start3 = {{Start date|1992|9|23}} | end3 = {{End date|1993|5|19}} | color4 = #274da9 | link4 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 4: 1993–94 | episodes4 = 22 | start4 = {{Start date|1993|9|15}} | end4 = {{End date|1994|5|25}} | color5 = #a12240 | link5 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 5: 1994–95 | episodes5 = 23 | start5 = {{Start date|1994|9|21}} | end5 = {{End date|1995|5|24}} | color6 = #ebe2d1 | link6 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 6: 1995–96 | episodes6 = 23 | start6 = {{Start date|1995|9|20}} | end6 = {{End date|1996|5|22}} | color7 = #6e422e | link7 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 7: 1996–97 | episodes7 = 23 | start7 = {{Start date|1996|9|18}} | end7 = {{End date|1997|5|21}} | color8 = #7a9cba | link8 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 8: 1997–98 | episodes8 = 24 | start8 = {{Start date|1997|9|24}} | end8 = {{End date|1998|5|20}} | color9 = #4D587B | link9 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 9: 1998–99 | episodes9 = 24 | start9 = {{Start date|1998|9|23}} | end9 = {{End date|1999|5|26}} | color9S = #3F5A75 | link9S = Spisak epizoda "Law & Order"#Film: 1998 | linkT9S = Film | start9S = {{Start date|1998|11|8}} | color10 = #F7DE81 | link10 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 10: 1999–00 | episodes10 = 24 | start10 = {{Start date|1999|9|22}} | end10 = {{End date|2000|5|24}} | color11 = #B36029 | link11 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 11: 2000–01 | episodes11 = 24 | start11 = {{Start date|2000|10|18}} | end11 = {{End date|2001|5|23}} | color12 = #B0B8DC | link12 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 12: 2001–02 | episodes12 = 24 | start12 = {{Start date|2001|9|26}} | end12 = {{End date|2002|5|22}} | color13 = #6AA80F | link13 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 13: 2002–03 | episodes13 = 24 | start13 = {{Start date|2002|10|2}} | end13 = {{End date|2003|5|21}} | color14 = #025b71 | link14 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 14: 2003–04 | episodes14 = 24 | start14 = {{Start date|2003|9|24}} | end14 = {{End date|2004|5|19}} | color15 = #1B5F32 | link15 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 15: 2004–05 | episodes15 = 24 | start15 = {{Start date|2004|9|22}} | end15 = {{End date|2005|5|18}} | color16 = #F5B56C | link16 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 16: 2005–06 | episodes16 = 22 | start16 = {{Start date|2005|9|21}} | end16 = {{End date|2006|5|17}} | color17 = #6994FF | link17 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 17: 2006–07 | episodes17 = 22 | start17 = {{Start date|2006|9|22}} | end17 = {{End date|2007|5|18}} | color18 = #B7D2EB | link18 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 18: 2008 | episodes18 = 18 | start18 = {{Start date|2008|1|2}} | end18 = {{End date|2008|5|21}} | color19 = #5F4B31 | link19 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 19: 2008–09 | episodes19 = 22 | start19 = {{Start date|2008|11|5}} | end19 = {{End date|2009|6|3}} | color20 = #B0ACA7 | link20 = Spisak epizoda "Law & Order"#Sezona 20: 2009–10 | episodes20 = 23 | start20 = {{Start date|2009|9|25}} | end20 = {{End date|2010|5|24}} }}</onlyinclude> == Rejting == {| class="wikitable" style="width:75%;text-align:center" |- ! colspan="2" | Sezona !! Početak !! Kraj !! Epizode !! Emitiranje !! Pozicija !! Gledatelji<br />(u milijunima) |- | [[law & Order (sezona 1)|'''1.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1990]]. - [[1991]]. | [[13. 9.|13. rujna]] [[1990]]. | [[9. 6.|9. lipnja]] [[1991]]. | 22 | rowspan="2"| Utorak 22:00 | #46 | '''12.0''' |- | [[Zakon i red (2. sezona)|'''2.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1991]]. - [[1992]]. | [[17. 9.|17. rujna]] [[1991]]. | [[14. 5.|14. svbinja]] [[1992]]. | 22 | #43 | '''12.3''' |- | [[Zakon i red (3. sezona)|'''3.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1992]]. - [[1993]]. | [[23. 9.|23. rujna]] [[1992]]. | [[19. 5.|19. svbinja]] [[1993]]. |22 | rowspan="14"| Srijeda 22:00 | #49 | '''10.5''' |- | [[Zakon i red (4. sezona)|'''4.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1993]]. - [[1994]]. | [[15. 9.|15. rujna]] [[1993]]. | [[25. 5.|25. svbinja]] [[1994]]. |22 | #38<ref name="9394season"/> | '''11.9'''<ref name="9394season">{{cite news |title=Newsmagazines crowd into top of ratings |page=4E |first=Frazier |last=Moore |newspaper=[[Sun Sentinel]] |date=8. 07. 1994. |accessdate=22. 03. 2010. |url=http://pqasb.pqarchiver.com/sun_sentinel/access/86474764.html?dids=86474764:86474764&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jul+08%2C+1994&author=FRAZIER+MOORE+The+Associated+Press&pub=South+Florida+Sun+-+Sentinel&desc=NEWSMAGAZINES+CROWD+INTO+TOP+OF+RATINGS&pqatl=google |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604225020/http://pqasb.pqarchiver.com/sun_sentinel/access/86474764.html?dids=86474764:86474764&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jul+08,+1994&author=FRAZIER+MOORE+The+Associated+Press&pub=South+Florida+Sun+-+Sentinel&desc=NEWSMAGAZINES+CROWD+INTO+TOP+OF+RATINGS&pqatl=google |dead-url=yes }}</ref> |- | [[Zakon i red (5. sezona)|'''5.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1994]]. - [[1995]]. | [[21. 9.|21. rujna]] [[1994]]. | [[24. 5.|24. svbinja]] [[1995]]. |23 | #27<ref name="9495season"/> | '''11.6'''<ref name="9495season">{{cite web |url=http://www.classictvhits.com/tvratings/1994.htm |title=TV Ratings: 1994–1995 |work=ClassicTVHits.com |accessdate=02-12-2010 |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026022514/http://www.classictvhits.com/tvratings/1994.htm }}</ref> |- | [[Zakon i red (6. sezona)|'''6.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1995]]. - [[1996]]. | [[20. 9.|20. rujna]] [[1995]]. | [[22. 5.|22. svbinja]] [[1996]]. |23 | #24<ref name="9596season"/> | '''10.9'''<ref name="9596season">{{cite web |url=http://www.classictvhits.com/tvratings/1995.htm |title=TV Ratings: 1995–1996 |work=ClassicTVHits.com |accessdate=02-12-2010 |archive-date=2009-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091109205105/http://www.classictvhits.com/tvratings/1995.htm }}</ref> |- | [[Zakon i red (7. sezona)|'''7.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1996]]. - [[1997]]. | [[18. 9.|18. rujna]] [[1996]]. | [[21. 5.|21. svbinja]] [[1997]]. |23 | #27<ref name="9697season"/> | '''10.5'''<ref name="9697season">{{cite web |url=http://www.classictvhits.com/tvratings/1996.htm |title=TV Ratings: 1996–1997 |work=ClassicTVHits.com |accessdate=02-12-2010 |archive-date=2010-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106211716/http://www.classictvhits.com/tvratings/1996.htm }}</ref> |- | [[Zakon i red (8. sezona)|'''8.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1997]]. - [[1998]]. | [[24. 9.|24. rujna]] [[1997]]. | [[20. 5.|20. svbinja]] [[1998]]. |24 | #24<ref name="9798season"/> | '''14.1'''<ref name="9798season">{{cite web |url= http://www.ew.com/ew/article/0,,283382,00.html |title= The Final Countdown |publisher= [[Entertainment Weekly]] Published in issue #434 May 29, 1998 |accessdate= 02-12-2010 |archive-date= 2010-09-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100924184101/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C283382%2C00.html }}</ref> |- | [[Zakon i red (9. sezona)|'''9.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"|[[1998]]. - [[1999]]. | [[23. 9.|23. rujna]] [[1998]]. | [[26. 5.|26. svbinja]] [[1999]]. |24 | #20<ref name="9899season"/> | '''13.8'''<ref name="9899season">{{cite news|url=http://www.geocities.com/Hollywood/4616/ew0604.html|publisher=[[GeoCities]]|title=TV Winners & Losers: Numbers Racket A Final Tally Of The Season's Show (from Nielsen Media Research)|date=4. 06. 1999.|accessdate=02-12-2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091029011819/http://geocities.com/Hollywood/4616/ew0604.html|archivedate=2009-10-29|deadurl=no}}</ref> |- | [[Zakon i red (10. sezona)|'''10.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[1999]]. - [[2000]]. | [[22. 9.|22. rujna]] [[1999]]. | [[24. 5.|24. svbinja]] [[2000]]. |24 | #13<ref name="9900season"/> | '''16.3'''<ref name="9900season">{{cite news|url=http://www.variety.com/index.asp?layout=chart_pass&charttype=chart_topshows99&dept=TV|title= Top TV Shows For 1999–2000 Season |accessdate=02-12-2010 | work=Variety}}</ref> |- | [[Zakon i red (11. sezona)|'''11.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2000]]. - [[2001]]. | [[18. 10.|18. listopada]] [[2000]]. | [[23. 5.|23. svbinja]] [[2001]]. |24 | #11<ref name="0001season"/> | '''17.7'''<ref name="0001season">{{cite web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,256435,00.html |title=The Bitter End |publisher=[[Entertainment Weekly]] Published in issue #598 Jun 01, 2001 |accessdate=02-12-2010 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718141929/http://www.ew.com/ew/article/0,,256435,00.html }}</ref> |- | [[Zakon i red (12. sezona)|'''12.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2001]]. - [[2002]]. | [[26. 9.|26. rujna]] [[2001]]. | [[22. 5.|22. svbinja]] [[2002]]. |24 | #7<ref name="0102season"/> | '''18.7'''<ref name="0102season">{{cite news |url=http://www.usatoday.com/life/television/2002/2002-05-28-year-end-chart.htm |title=How did your favorite show rate? |accessdate=02-12-2010 |date = 28. 05. 2002. |publisher=[[USA Today]]}}</ref> |- | [[Zakon i red (13. sezona)|'''13.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2002]]. - [[2003]]. | [[2. 10.|2. listopada]] [[2002]]. | [[21. 5.|21. svbinja]] [[2003]]. |24 | #10<ref name="0203season"/> | '''17.3'''<ref name="0203season">{{cite web|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,455439,00.html|archivedate=2012-07-19|title=Rank And File|publisher=[[Entertainment Weekly]] Published in issue #713 Jun 06, 2003|accessdate=02-12-2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719064902/http://www.ew.com/ew/article/0,,455439,00.html}}</ref> |- | [[Zakon i red (14. sezona)|'''14.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2003]]. - [[2004]]. | [[24. 9.|24. rujna]] [[2003]]. | [[19. 5.|19. svbinja]] [[2004]]. |24 | #14<ref name="0304season"/> | '''15.9'''<ref name="0304season">{{cite web|url=http://www.abcmedianet.com/Web/progcal/dispDNR.aspx?id=060204_11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930171419/http://www.abcmedianet.com/Web/progcal/dispDNR.aspx?id=060204_11|archivedate=2007-09-30|title=I. T. R. S. Ranking Report: 01 Thru 210|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|accessdate=02-12-2010|deadurl=no}}</ref> |- | [[Zakon i red (15. sezona)|'''15.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2004]]. - [[2005]]. | [[22. 9.|22. rujna]] [[2004]]. | [[18. 5.|18. svbinja]] [[2005]]. |24 | #25<ref name="0405season"/> | '''13.0'''<ref name="0405season">{{cite web|title=Primetime series|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000937471|work=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=Nielsen Business Media|date=27. 05. 2005.|accessdate=02-12-2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070519102605/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1000937471|archivedate=2007-05-19|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Zakon i red (16. sezona)|'''16.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2005]]. - [[2006]]. | [[21. 9.|21. rujna]] [[2005]]. | [[17. 5.|17. svbinja]] [[2006]]. |22 | #35<ref name="0506season"/> | '''11.2'''<ref name="0506season">{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1002576393|work=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=Nielsen Business Media|title=Series|date=26. 05. 2006.|accessdate=02-12-2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061208201731/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1002576393|archivedate=2006-12-08|deadurl=yes}}</ref> |- | [[Zakon i red (17. sezona)|'''17.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2006]]. - [[2007]]. | [[22. 9.|22. rujna]] [[2006]]. | [[18. 5.|18. svbinja]] [[2007]]. |22 | Petak 22:00 | #54<ref name="0607season"/> | '''9.4'''<ref name="0607season">{{cite web|work=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=Nielsen Business Media|date = 25. 05. 2007.|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f?pn=1|title= 2006–07 primetime wrap|accessdate=02-12-2010}} {{Dead link}}</ref> |- | [[Zakon i red (18. sezona)|'''18.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2007]]. - [[2008]]. | [[2. 1.|2. siječnja]] [[2008]]. | [[21. 5.|21. svbinja]] [[2008]]. |18 | rowspan="2" |Srijeda 22:00 | #38<ref name="0708season"/> | '''10.7'''<ref name="0708season">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date = 28. 05. 2008.|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06|title= Season Program Rankings from 09/24/07 through 05/25/08|accessdate=02-12-2010}}</ref> |- | | [[Zakon i red (19. sezona)|'''19.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2008]]. - [[2009]]. | [[5. 11.|5. studenog]] [[2008]]. | [[3. 6.|3. lipnja]] [[2009]]. | 22 | #62<ref name="0809season"/> | '''8.2'''<ref name="0809season">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date = 19. 05. 2009.|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05|title= Season Program Rankings from 09/22/08 through 05/17/09 |accessdate=02-12-2010}}</ref> |- | |[[Zakon i red (20. sezona)|'''20.''']] | style="font-size:11px;text-align:center"| [[2009]]. - [[2010]]. | [[25. 9.|25. rujna]] [[2009]]. | [[24. 5.|24. svbinja]] [[2010]]. | 23 | Petak 20:00<br /> Ponedjeljak 22:00 | #60<ref name="0910season"/> | '''7.2'''<ref name="0910season">{{cite web|publisher=Deadline|date = 27. 05. 2010.|url=http://www.deadline.com/2010/05/full-series-rankings-for-the-2009-10-broadcast-season/|title=Full Series Rankings For The 2009–10 Broadcast Season |accessdate=06-06-2010}}</ref> |} == Nagrade == {| class="wikitable" ! Godina !! Nagrada !! Kategorija !! Ishod !! Primatelj(i) |- |[[1991]]. |[[Emmy Award|Emmy]] |Najbolji glavni glumac u seriji |style="background: #ffdddd" | Nominacija |[[Michael Moriarty]] |- | rowspan="3" | [[1992]]. | [[Emmy Award|Emmy]] |Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- |[[Emmy Award|Emmy]] |Najbolji glavni glumac u seriji |style="background: #ffdddd" | Nominacija |[[Michael Moriarty]] |- | [[Zlatni globus]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="3" | [[1993]]. | [[Emmy Award|Emmy]] |Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija |- |[[Emmy Award|Emmy]] |Najbolji glavni glumac u seriji |style="background: #ffdddd" | Nominacija |[[Michael Moriarty]] |- | [[Nagrada Edgar]] | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | René Balcer i Michael S. Chernuchin<br /><small>za "Conspiracy"</small> |- | rowspan="4" | [[1994]]. | [[Emmy Award|Emmy]] |Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- |[[Emmy Award|Emmy]] |Najbolji glavni glumac u seriji |style="background: #ffdddd" | Nominacija |[[Michael Moriarty]] |- | [[Zlatni globus]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- |[[Zlatni globus]] |Najbolji glavni glumac u seriji |style="background: #ffdddd" | Nominacija |[[Michael Moriarty]] |- | rowspan="4" | [[1995]]. | [[Emmy Award|Emmy]] |Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | [[Zlatni globus]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | [[Zlatni globus]] | Najbolji glavni glumac u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Sam Waterston]] |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="3" | [[1996]]. | [[Emmy Award|Emmy]] |Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- |Nagrada Norman Felton<br /><small>(Ceh filmskih producenata)</small> |Producent godine |style="background: #ddffdd" | Osvojeno | |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="5" | [[1997]]. | [[Emmy Award|Emmy]] |Najbolja serija | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | |- | [[Nagrada Edgar]] | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | I. C. Rapoport i Ed Zuckerman<br /><small>za "Deadbeat"</small> |- | Nagrada Peabody | | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | |- | [[Emmy Award|Emmy]] | Najbolji glavni glumac u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Sam Waterston]] |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="9" | [[1998]]. | rowspan="3" | [[Emmy Award|Emmy]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Najbolji sporedni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Steven Hill]] |- | Najbolji sporedni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Benjamin Bratt]] |- | [[Zlatni globus]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="2" | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Najbolji glavni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Sam Waterston]] |- | [[Nagrada Edgar]] | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | Richard Sweren, Simon Wincelberg i Ed Zuckerman<br /><small>za "Double Down"</small> |- | Ceh scenarista | Najbolja epizoda | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | René Balcer i Richard Sweren<br /><small>za "Entrapment"</small> |- | Nagrada Silver Gavel | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | René Balcer<br /><small>za "DWB"</small> |- | rowspan="8" | [[1999]]. | rowspan="3" | [[Emmy Award|Emmy]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Najbolji glavni glumac u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Sam Waterston]] |- | Najbolji sporedni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Steven Hill]] |- | [[Zlatni globus]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="2" | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Najbolji glavni glumac u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | [[Sam Waterston]] |- | [[Nagrada Edgar]] | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | René Balcer i Richard Sweren<br /><small>za "Bad Girl"</small> |- | Nagrada Silver Gavel | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | René Balcer<br /><small>za "Hate"</small> |- | rowspan="5" | [[2000]]. | [[Nagrada Edgar]] | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | René Balcer<br /><small>za "Refuge, Part 2"</small> |- | rowspan="3" | [[Emmy Award|Emmy]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Najbolji glavni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Sam Waterston]] |- | Najbolji glavni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | Jerry Orbach |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="2" | [[2001]]. | [[Emmy Award|Emmy]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | rowspan="2" | [[2002]]. | [[Emmy Award|Emmy]] | Najbolja serija | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | [[2004]]. | Ceh filmskih glumaca | Najbolja izvedba ansambla u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | |- | [[2005]]. | Ceh filmskih glumaca | Najbolji glavni glumac u seriji<ref>Nagrada je Orbachu dodijeljena posthumno zbog njegove smrti 2004.</ref> | style="background: #ddffdd" | Osvojeno | Jerry Orbach |} == DVD izdanja == {| class="wikitable" |- |rowspan="2" bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">'''Ime DVD-a<br />(engleski)'''</div>||rowspan="2" bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">'''Naslovnica'''</div>||colspan="3" bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">'''Izdanja'''</div> |- |bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">Regija 1</div>||bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">Regija 2</div>||bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">Regija 4</div> |- |Kompletna prva sezona<br />(The Complete 1st Season)|| ||[[15. 10.|15. listopada]] [[2002]]. || [[16. 6.|16. lipnja]] [[2003]]. || [[14. 4.|14. travnja]] [[2003]]. |- |Kompletna druga sezona<br />(The Complete 2nd Season)||||[[4. 5.|4. svibnja]] [[2004]]. || [[28. 2.|28. veljače]] [[2005]]. || [[19. 1.|19. siječnja]] [[2005]]. |- |Kompletna treća sezona<br />(The Complete 3rd Season)||||[[24. 5.|24. svibnja]] [[2005]]. || [[21. 11.|21. studenog]] [[2005]]. || [[8. 3.|8. ožujka]] [[2006]]. |- |Kompletna četvrta sezona<br />(The Complete 4th Season)||||[[6. 12.|6. prosinca]] [[2005]]. || [[17. 7.|17. srpnja]] [[2006]]. || [[19. 9.|19. rujna]] [[2006]]. |- |Kompletna peta sezona<br />(The Complete 5th Season)||||[[3. 4.|3. travnja]] [[2007]]. || [[23. 7.|23. srpnja]] [[2007]]. || [[30. 7.|30. srpnja]] [[2007]]. |- |Kompletna šesta sezona<br />(The Complete 6th Season)||||N/A || [[16. 6.|16. lipnja]] [[2008]]. || N/A |- |Kompletna sedma sezona<br />(The Complete 7th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna osma sezona<br />(The Complete 8th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna deveta sezona<br />(The Complete 9th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna deseta sezona<br />(The Complete 10th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna jedanaesta sezona<br />(The Complete 11th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna dvanaesta sezona<br />(The Complete 12th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna trinaesta sezona<br />(The Complete 13th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna četrnaesta sezona<br />(The Complete 14th Season)||||[[14. 9.|14. rujna]] [[2004]]. || N/A || N/A |- |Kompletna petnaesta sezona<br />(The Complete 15th Season)||||N/A|| N/A || N/A |- |Kompletna šesnaesta sezona<br />(The Complete 16th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna sedamnaesta sezona<br />(The Complete 17th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna osamnaesta sezona<br />(The Complete 18th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna devetnaesta sezona<br />(The Complete 19th Season)||||N/A || N/A || N/A |- |Kompletna dvadeseta sezona<br />(The Complete 20th Season)||||N/A || N/A || N/A |} == ''Zakon i red'' u ostalim medijima == === Ogranci === Popularnost ove serije rezultirala je stvaranjem cijele [[Law & Order (franšiza)|franšize]]. Iz franšize su, osim ove, poznate još 3 serije: ''[[Law & Order: Special Victims Unit|Zakon i red: Odjel za žrtve]]'', ''[[Law & Order: Criminal Intent|Zakon i red: Zločinačke nakane]]'' i ''[[Law & Order: Trial by Jury|Zakon i red: Suđenje pred porotom]]''. ''Suđenje pred porotom'' ukinuto je samo nakon 12 epizoda zbog slabe gledanosti i tako je postala prva serija iz franšize (zasad i jedina) koja je ukinuta. Svaki ogranak koristi istu uvodnu glazbu, ali u drugačijoj verziji. Posljednji ogranak bila je serija ''Conviction'', koja je također ukinuta. Ta serija nije pravi ogranak ''Zakona i reda'' jer nije imala niti prefiks ''Zakon i red'', niti istu uvodnu glazbu niti isti način promjene scena. Jedina veza između prave franšize i ove serije je glumica Stephanie March (koja glumi [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Alexandra Cabot|Alexandru Cabot]]) i kameo nastup [[Fred Dalton Thompson|Freda Daltona Thompsona]] (koji je u ''Zakonu i redu'' glumio [[Spisak likova "Law & Order"#Arthur Branch|Arthura Brancha]]). Ova serija uopće ne prikazuje policijsku istragu i prikazuje život tužitelja, a ne samo slučajeve na sudu. === Britanska verzija === Britanska TV kuća ITV naručila je 13 epizoda serije koja će se zvati ''[[Zakon i red: UK]]''. Scenarij prvih 13 epizoda biti će temeljen na scenarijima starijih epizoda ''Zakona i reda''. Seriju će producirati Kudos u suradnji sa Wolf Filmsom i NBC-om.<ref>James Welsh, "[http://www.digitalspy.co.uk/broadcasting/a84156/torchwood-writer-to-lead-uk-law-order.html Pisac 'Torchwooda' će voditi britanski 'Zakon i red'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080111073936/http://www.digitalspy.co.uk/broadcasting/a84156/torchwood-writer-to-lead-uk-law-order.html |date=2008-01-11 }}," ''Digital Spy''.</ref> === Podudaranje s drugim serijama === ''Zakon i red'' se 6 puta podudarao sa ostalim NBC-jevim serijama: * ''"Charm City"'' (''Zakon i red'' ep. 6–13), nastavljena u epizodi ''"For God and Country"'' (''Homocid: Život na ulici'' ep. 4–12) * ''"Baby, It's You – Part I"'' (''Zakon i red'' ep. 8–6), nastavljena u epizodi ''"Baby, It's You – Part II"'' (''Homocid: Život na ulici'' ep. 6–5) * ''"Sideshow – Part I"'' (''Zakon i red'' ep. 9–14), nastavljena u epizodi ''"Sideshow – Part II"'' (''Homocid: Život na ulici'' ep. 7–15) * ''"Entitled – Part I"'' (''Zakon i red: Odjel za žrtve'' ep. 1–15), nastavljena u epizodi ''"Entitled – Part II"'' (''Zakon i red'' ep. 10–14) * ''"Tombstone"'' (''Zakon i red'' ep. 15–20), nastavljena u epizodi ''"Skeleton"'' (''Zakon i red: Suđenje pred porotom'' ep. 1–8) * ''"Design"'' (''Zakon i red: Odjel za žrtve'' ep. 7–2), nastavljena u epizodi ''"Flaw"'' (''Zakon i red'' ep. 16–2) Iako se ne smatra pravim podudaranjem epizoda, Mike Logan ([[Chris Noth]]) je nastupio u zadnjoj sceni epizode ''"Law and Disorder"'' (''Homocid: Život na ulici'' ep. 3–15) koja se u cijelosti događa u [[Baltimore (Maryland)|Baltimoreu]]. U sceni Logan predaje zatvorenika (John Waters) Franku Pembletonu ([[Andre Braugher]]). Njih dvojica ulaze i u malu raspravo o tome koji je grad bolji: [[New York]] ili [[Baltimore (Maryland)|Baltimore]]. === Televizijski film === Snimljen je i TV film pod naslovom ''Exiled: A Law & Order Movie'' ([[1998]].) koji govori o sudbini det. Mikea Logana, jednog od popularnih likova koji je napustio seriju. Nakon filma, gdje je otkrivena njegova sudbina nakon napuštanja 27. postaje i kako se iskupio za svoju grešku, Logan je postao redoviti član postave ''Zločinačkih nakana''. === Igre === Napravljene su i 4 igre za računalo prema franšizi ''Zakon i red''. Tri igre temelje se na likovima iz ''Zakona i reda'', a jedna na ''Zločinačkim nakanama'': * ''Law & Order: Dead on the Money'' * ''Law & Order: Double or Nothing'' * ''Law & Order: Justice is Served'' * ''Law & Order: Criminal Intent'' === Knjige === Izdane su i četiri knjige prema franšizi ''Zakon i red'': * '''''Law and Order: Dead Line''''' - kriminalistička knjiga s pravim likovima iz serije. * '''''Law & Order: The Unofficial Companion''''' - knjiga napisana u suradnji s Dickom Wolfom koja sadrži intervjue sa glumcima, scenaristima i producentima. * '''''Law & Order: Crime Scenes''''' - knjiga koju je napisao Dick Wolf, a prikazuje ideje za postavljenje scena zločina u seriji. * '''''True Stories of Law & Order''''' - kronika od 25 stvarnih slučajevima prema kojima su temeljene epizode iz serije. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Law & Order}} * [http://www.nbc.com/Law_&_Order Official ''Law & Order'' website] * [http://www.tnt.tv/title/0,,333808,00.html Official Website for reruns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927214244/http://www.tnt.tv/title/0,,333808,00.html |date=2007-09-27 }} on [[Turner Network Television|TNT]] * [[wikia:lawandorder:Law & Order|''Law & Order'']] on the [[wikia:lawandorder|Law & Order Wiki]] * [http://www.lawandorderdvd.com/ ''Law & Order'' DVD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925035330/http://www.lawandorderdvd.com/ |date=2008-09-25 }} official [[Universal Studios]] website * [https://web.archive.org/web/19981206182410/http://members.aol.com/dwalheim/lawandorder/lofaq.html ''Law & Order'' FAQ (compiled 1995-1996 by a fan)] * [http://www.nyc.gov/html/film/html/locations/sets_law_and_order.shtml ''Law & Order'' filming locations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061215090113/http://www.nyc.gov/html/film/html/locations/sets_law_and_order.shtml |date=2006-12-15 }}, Mayor's Office of Film, Theater, and Broadcasting {{Law & Order}} {{Emmy SerijaDrama}} {{TVSvijek|1990|2010|Law & Order}} [[Kategorija:Law & Order| ]] [[Kategorija:Američke TV serije]] [[Kategorija:Serije nagrađene Emmyjem za najbolju dramsku seriju]] {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Serije iz franšize Law & Order]] 6ayh8mee383dt5slrch88fbxkoaq1jy 0 47717 42714687 42712767 2026-10-30T03:49:43Z Stephan1000000 137538 598 42714687 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infokutija TV | naziv_emisije = Zakon i red: Odjel za žrtve | slika = [[Datoteka:Law & Order- Special Victims Unit opening title card.jpg|250px]] | caption = | orig_naslov = Law & Order: Special Victims Unit | orig_pismo = | format = | kamera = | fotografija = | Zvuk = | trajanje = 40-43 minute | kreator = [[Dick Wolf]] | scenario = | producent = | režija = | izvrš.producent = [[Peter Jankowski]]<br />[[Neal Baer]]<br />[[Ted Kotcheff]]<br />[[Dick Wolf]] | urednik = | uloge = [[:sr:Kristofer Meloni|Christopher Meloni]] <br /> [[Mariska Hargitay]] <br /> Richard Belzer <br /> [[Michelle Hurd]] <br /> [[Dann Florek]] <br /> [[Ice-T]] <br /> Stephanie March <br /> [[B. D. Wong|B.D. Wong]] <br /> [[Diane Neal]] <br /> [[Tamara Tunie]] <br /> [[Adam Beach]] <br /> Michella McMannus <br /> [[:sr:Deni Pino|Danny Pino]] <br /> Kelli Giddish <br /> Raúl Esparza <br /> Peter Scanavino <br /> Philip Winchester | glasovi = | naracija = Steven Zirnkilton | kompozitor = | uvodna_tema = ''Theme of Law & Order:<br />Special Victims Unit'' | završna_tema = | zemlja = {{flag|SAD}} | lokacija = | jezik = [[engleski jezik]] | kanal = {{flagicon|SAD}} [[NBC]] | početak = [[20. 9.|20. rujna]] [[1999]]. | kraj = | br_serijala = 28 | br_epizoda = 598 | lista_epizoda = Spisak epizoda serije Law & Order: Special Victims Unit | prethodi = | slijedi = | srodna = ''[[Zakon i red]]''<br />''[[Law & Order: Criminal Intent|Zakon i red: Zločinačke nakane]]''<br />''[[Law & Order: Trial by Jury|Zakon i red: Suđenje pred porotom]]''<br />''[[Zakon i red: Los Angeles]]''<br />''[[Zakon i red: UK]]''<br />''[[Zakon i red: Pariz]]'' | website = http://www.nbc.com/law-and-order-special-victims-unit/ | imdb_id = 0203259 | tv.com_id = 334 }} '''''Zakon i red: Odjel za žrtve''''' ([[engleski jezik|eng]]. '''''Law & Order: Special Victims Unit''''') je [[sjedinjene Američke Države|američka]] [[kriminalistički|kriminalistička]] TV serija koja govori o [[New York|njujorškom]] Odjelu za žrtve. Ona je prva od tri ogranka poznate, nagrađivane, kriminalističke serije ''[[Zakon i red]]'', čija je radnja također smještena u [[New York]]u. Trenutačno se emitira na [[NBC]]-u, a u Hrvatskoj je možete pratiti na [[hrvatska radiotelevizija|drugom programu Hrvatske radiotelevizije]]. ''Odjel za žrtve'' premijeru je imao [[20. 9.|20. rujna]] [[1999]]. (u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u), a glavne uloge igrali su Christopher Meloni kao detektiv [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Elliot Stabler|Elliot Stabler]] i [[Mariska Hargitay]] kao detektivka [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivia Benson|Olivia Benson]]. ''Odjel za žrtve'' je najbolja i najnagrađivanija serija iz franšize ''[[Zakon i red]]''. Ostali dijelovi su ''[[Zakon i red]]'', ''[[Law & Order: Trial by Jury|Zakon i red: Suđenje pred porotom]]'', ''[[Zakon i red: Zločinačke nakane]]'' i još dvije, koje su ukinute nakon prve sezone. == Pregled serije == Ova fraza koristi se na početku svake epizode: <center>''U sudskome sustavu seksualne zločine smatraju posebno gadnima.<br />U New Yorku te zločine istražuju pripadnici elitne postrojbe.<br />Odjela za žrtve. Ovo su njihove priče''...</center> === Istraživanje seksualnih zločina === Za razliku od originalnog ''Zakona i reda'', ''Odjel za žrtve'' prati posebni ogranak njujorške policije, Odjela za žrtve (ili Divizije seksualnih zločina, kao što je objašnjeno u prvoj epizodi). Kao što i ime govori, oni istražuju [[silovanje|seksualne napade]], one novije, pa i one starije, te zločine koji su usko povezani sa tim dvama. Ovaj Odjel je zasnovan na manhattanskom Odjelu za žrtve. === Počeci === Serija se u početku trebala zvati ''Seksualni zločini'', nepovezano sa ''Zakonom i redom''. [[NBC]] je smatrao da je ime previše oštro, i nakon razgovora između televizijskih službenika i [[Dick Wolf|Dicka Wolfa]] (''"oca"'' ''Zakona i reda''), dogovoreno je da ipak bude dio ''Zakona i reda'', pod nazivom ''Zakon i red: Odjel za žrtve''. === Razlike u odnosu na izvornik === [[Datoteka:LAWORDERSVU101008.JPG|thumb|320px|Christopher Meloni i [[Ice-T]] na setu tijekom snimanja 12. sezone serije]] ''Odjel za žrtve'' se, kao i ''Zločinačke nakane'', uvelike razlikuje od originalne serije, ponajviše po podjeli fabule (u ''Zakonu i redu'' [[detektiv]]i u prvoj polovici serije uhvate sumnjivce, a u drugoj polovici skupljaju dokaze i svjedočenja za optužnicu), koja se kroz cijelu seriju fokusira na detektive iz Odjela. U većini epizoda, iako ne u svim, gledatelji mogu vidjeti kako slučaj završava na sudu. U prvoj sezoni, program se temeljio na rotiranju pomoćnika tužioca, uključujući PT [[Abbie Carmichael]] (glumi je [[Angie Harmon]]), lik iz originalnog ''[[Zakon i red|Zakona i reda]]'', ali glavni fokus uvijek ostaje na detektivima Odjela. Često, u prvoj sezoni, detektivi Odjela su se pojavljivali samo kako bi dali iskaz protiv branitelja iz prijašnjeg, neprikazanog slučaja. === O likovima === Serija više govori o likovima, nego uobičajena [[kriminalistički|kriminalistička]] serija, a manje o glavnom slučaju. Na primjer, detektivi Stabler i Benson su se dobrovoljno prijavili za rad u Odjelu za žrtve, i to iz različitih razloga: Stabler je imao moralnu odgovornost da zaštiti sve ljude od kriminalaca s kojima su oni imali posla, pogotovo zato što ima četvero vlastite djece, i kasnije je imao nekontrolirane ispade ljutnje i očinskih problema, što je odvelo njegovu ženu i djecu od njega. Olivia Benson je plod trudnoće, koja je nastala nakon što je njezina majka silovana od strane još nepoznatog silovatelja. === Kontroverzno pitanje teme === ''Odjela za žrtve'' ima kontroverzije slučajeve, nego bilo koji drugi dio ''Zakona i reda''. Uglavnom imaju probleme sa silovanjem i maltretiranjem djece, no neke epizode su i po stvarnim događajima, a neke se bave i današnjim, modernim problemima kao što su [[homoseksualnost]], samoubojstvo uz psihijatrovu pomoć, [[abortus|pobačaj]] i kontrola oružja. == Uloge == {{glavni|Lista likova serije Law & Order: Special Victims Unit}} {{:Lista likova serije Law & Order: Special Victims Unit}} == Epizode == {{glavni|Spisak epizoda serije Law & Order: Special Victims Unit}} {{:Spisak epizoda serije Law & Order: Special Victims Unit}} == Nagrade == {| class="wikitable" ! Godina !! Kategorija !! Nagrada !! Ishod !! Primatelj(i) |- | [[2001]]. | Edgar nagrada | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojena | Michael R. Perry <br /><small>za "Limitacije"</small> |- | [[2002]]. | NAACP Image nagrada | Najbolji sporedni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojena | [[Ice-T]] |- | [[2003]]. | Edgar nagrada | Najbolja epizoda u seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojena | Dawn DeNoon i Lisa Marie Petersen <br /><small>za ''"Waste"''</small> |- | rowspan="3" | [[2004]]. | Emmy nagrada | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |- | NAACP Image nagrada | Najbolji sporedni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Ice-T]] |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |- | rowspan="2" | [[2005]]. | Emmy nagrada | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |- | [[Zlatni globus]] | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojena | [[Mariska Hargitay]] |- | rowspan="4" | [[2006]]. | rowspan="2" |Emmy nagrada | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojena | [[Mariska Hargitay]] |- | Najbolji glavni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | Christopher Meloni |- | NAACP Image nagrada | Najbolji sporedni glumac u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Ice-T]] |- | Ceh filmskih glumaca | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |- | rowspan="5"| [[2007]]. | Ceh filmskih glumaca | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |- | Nagrada People's Choice | Najdraži ''otimač scena'' u seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | Richard Belzer |- | rowspan="3"| Emmy nagrada | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |- | Najbolja gošća u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Marcia Gay Harden]] |- | Najbolja gošća u dramskoj seriji | style="background: #ddffdd" | Osvojena | [[Leslie Caron]] |- | [[2008]]. | Emmy nagrada | Najbolja glavna glumica u dramskoj seriji | style="background: #ffdddd" | Nominacija | [[Mariska Hargitay]] |} == Inspiracije za radnju == Kao i njegovi prethodnici, ''Odjel za žrtve'' sadrži epizode koje su bazirane na pravim, visoko-profilnim slučajevima iz pravog života, sa malom dramatizacijom slučaja i, u nekim slučajevima, skroz drugačijim rješenjem slučaja: * Sezona 1. - epizoda "Neciviliziran" dolazi iz slučaja [[Leopold i Loeb|Leopolda i Loeba]]. * Sezona 1. - epizoda "Robovi" je bazirana na slučaju "Djevojke u kutiji" u kojem je Cameron Hooker oteo Carol Smith i seksualno je zlostavljao i mučio. * Sezona 2. - epizoda "Čedoubojica" je baziran na slučaju Kayle Rolland. * Sezona 3. (finale) - epizoda "Tišina" govori o navodim seksualnim zlostavljanjima koje su izvodili katolički svećenici, no slučaj se odnosi na Slučaj rimokatoličkih seksualnih zločina. * Sezona 4. (premijera) - epizoda "Kameleon" govori o slučaju u kojem je prostitutka ubijala svoje klijente, svaki put tvrdeći da je bilo u samoobrani. Taj slučaj baziran je na priči Aileen Wuornos. * Sezona 4. - epizoda "Anđeli" je slučaj u kojem su dva latino dječaka oteta iz njihovog doma i silovana od strane otmičara. Sličan je slučaju Michaela Skulta iz Arkansasa. * Sezona 4. - epizoda "Oštećen" dijeli sličnosti sa slučajem Paula Bernarda i Karle Homolke, bračnog para koji je zlostavljao i silovao tinejdžere za vrijeme [[1980]]ih i [[1990]]ih. Sličnosti su: žena je nadrogirala svoju vlastitu maloljetnu sestru koju je silovala zajedno sa mužem, sve snimajući; nagodba ponuđena ženi koja je pobijena pronalaskom dokaza, uglavnom video snimaka, koji pokazuju da je ona bila voljni suradnik, a ne žrtva; i de je muž tvrdio da je žena kriva za ubojstva. * Sezona 4. - epizoda "Nastupi" ima sličnosti sa slučajem JonBenéta Ramseya, koji preispituje motive roditelja koji svoju maloljetnu djecu u jako ranoj dobi šalju na modne piste. Iako su roditelji odmah na početku oslobođeni bilo kakvih optužbi. * Sezona 4. - epizoda "Perfektno" je slabo je povezan sa dva neovisna slučaja, jedan je tajanstvena smrt Lise McPherson, a drugi otmica Elizabeth Smart. * Sezona 4. - epizoda "Lutke" je izvađena iz slučaja Rilye Wilson, dječje njegovateljice koja je bila kriva. Slučaj Nixzmary Brown dogodio se godinama nakon emitiranja epizode, no ima velikih sličnosti sa njom. * Sezona 5. - epizoda "Mržnja" je baziran na antiarapskim demonstracijama nakon [[napadi 11. septembra 2001.|napada 11. rujna]]. * Sezona 5. - epizoda "Bolestan" referira se na [[pedofilija|pedofilski]] skandal [[Michael Jackson|Michaela Jacksona]] i upitnim iskazima navodnih žrtava. U epizodi, poznati ekscentrični ''celebrity'' je optužen zbog pozivanja male djece da prespavaju u njegovoj vili. * Sezona 5. - epizoda "Zao" govori o ubojstvu tinejdžerke, koje je počinila njezina takozvana prijateljica. Epizode je slična slučaju Shande Sharer iz [[Illinois]]a, [[1992]]. i jednom [[Kalifornija|Kalifornijskom]] slučaju iz [[1989]]. * Sezona 5. - epizoda "Kontrola" koja je ujedno i 100. epizoda, govori o Johnu Jamelskeu, serijskom otmičaru i silovatelju iz [[DeWitt]]a. * Sezona 5. - epizoda "Serendipity" je baziran na slučaju Johna Schneebergera, koji je stavio tubu pacijentove krvi u svoju ruku da bi zavarao policiju. * Sezona 6. - epizoda "Karizma" je dijelom bazirana na slučaju Davida Koresha i Waca Siegea iz Davidijanaca. * Sezona 6. - epizoda "Čistač" govori o dugo-neriješenom slučaju ubojstava i silovanja koje je počinio ubojica pod pseudonimom "RDK" (što stoji za ''"rape, dismember, kill"'', na hrvatskom ''"siluj, raskidaj, ubij"''). Za vrijeme [[1970]]ih u Americi je zbilja postojao ubojica, no pod pseudonimom "BTK" (što stoji za ''"bind, torture, kill"'', na hrvatsom ''"veži, muči, ubij"'') čiji su zločini, u trajanju od skoro 30 godina, do [[2005]]. bili nerazriješeni. * Sezona 6. - epizoda "Identitet" je o bratu-sestri blizancima koji u zapravo bili jednojajčani muški blizanci ("John/Joan"), a bazirana je na slučaju Briana i Davida Remiera. Kao i te dječake, doktor koji im je bio savjetnik ih je također silovao. * Sezona 6. - epizoda "Igra" govori o popularnoj nasilnoj [[videoigra|video igri]] koja je bila inspiracija za ubojstvo prostitutke. Igra u kojoj se govori i tužba podnijeta slične su onoj o franšizi igara ''[[Grand Theft Auto]]'', koja je okrivljena za mnoge nasilne zločine koje su počinili mladi igrači. * Sezona 6. - epizoda "Čisto" govori o ženi koja dovodi djevice u opasnu situaciju tako da ih može silovati njezin muž. Detalji slučaja su skoro potpuno slični slučaju Paula Bernarda i Karle Homolke. * Sezona 6. - epizoda "Golijat" ima posla sa vojnicima koji su se vratili iz [[Afganistan]]a sa dugotrajnim neuobičajenim ponašanjem, jer su bili predozirani fiktivnom drogom ''"Quinuam"'' koju su prisilno uzimali. U stvarnom životu taj je slučaj paralelan sa prisilnom davanjem Lariama vojnicima u Afganistanu koji je mogao uzrokovati [[psihoza|psihozu]] i samoubilačke želje kod primatelja lijeka. * Sezona 7. - epizoda "Debeo" je bazirana na slučaju Jazlyn Bradley. * Sezona 7. - epizoda "Učionica" je bazirana na slučaja varanja Elizabeth Paige Laurie. * Sezona 7. - epizoda "Ime" govori o slučaju dječaka u kutiji iz [[1957]]., koji je i do danas neriješen. * Sezona 7. - epizoda "Izgladnjen" koristi nekoliko detalja iz slučaja Terri Schiavo. * Sezona 7. - epizoda "Oluja" govori o slučaju zlostavljača djece koji je oteo tri djevojčice nakon [[Uragan Katrina|Katrine]] u [[New Orleans]]u, dodirujući se sa izvještajem o nestalim zlostavljačima djece nakon [[orkan|uragana]]. Otkriva se da je on bio umješan i u krađu [[antraks]]a iz Vladinog [[laboratorij]]a u [[New Orleans]]u. To je objavio novinar koji je dobio informaciju od Olivie i izdao je. Kada je odbio reći izvor odakle je dobio informaciju u krađi, otišao je u zatvor, to govori o slučaju Judith Miller. * Sezona 7. - epizoda "Nestali" govori o slučaju Natalee Holloway. == Zanimljivosti == * ''Zakon i red: Odjel za žrtve'' ima isti uvodnik kao i njegov "roditelj" ''Zakon i red''. * ''Odjel za žrtve'', kao i svaki drugi odjeljak ima re-mixanu verziju uvodne glazbe njegovog "roditelja" ''Zakon i reda''. * Prije [[septembar|rujna]] [[2001]]., početna špica ''Odjela za žrtve'' imala je dvije zasebne slika Blizanaca. No, nakon [[napadi 11. septembra 2001.|11. rujna]] slike Blizanaca su maknute i zamijenjene generičkim slikama grada. Originalna špica može se vidjeti u sindikatiziranim epizodama. * Od druge sezone i nadalje, scena u početnoj špici u kojoj su glumci išli prema kameri odbačena je i zamijenjena scenom u kojoj se cijela glumačka postava okupi ispred radnog stola. Karakteristika je simbolična zbog puno glavnih glumaca u seriji (8 od 2006.). * Fotografije Danna Floreka (od početka serije) i Ice-T-a (od 2. epizode 2. sezone) u početnoj špici ostale su iste od njihovog prvog nastupa u seriji. Fotografije Mariske Hargitay promijenila se 4 puta (1. sezona imala je jednu sliku, sezone 2-4 i prvih 5 epizoda pete sezone drugu, ostatak pete sezone treću, a sezone 6-8 četvrtu). Christopher Meloni, Richard Belzer i B.D. Wong dobili su nove slike u 5. epizodi 5. sezone (baš u epizodi u kojoj je Diane Neal imala debi kao PT Casey Novak). Diane Neal je imala jednu sliku za 5. sezonu, drugu za 6. i 7. sezonu, a treću tj. novu dobila je u 8. sezoni. Tamara Tunie, koja je u početnu špicu uvrštena tek u 7. sezoni, imala je dvije slike, jednu za 7. sezonu i drugu, novu, za 8. sezonu. * Ovo je jedna od 7 serija u kojoj je lik [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#John Munch|John Munch]], kojeg u svim serijama igra Richard Belzer, nastupio. Ostale su ''[[Homicide: Life on the Street|Homocid: Život na ulici]]'', ''[[The X-Files|Dosjei X]]'', ''[[Zakon i red]]'', ''[[Law & Order: Trial by Jury|Zakon i red: Suđenje pred porotom]]'', ''The Beat'' i ''Arrested Development''. * Jerry Orbach (detektiv [[Spisak likova "Law & Order"#Leonard V. Briscoe|Lennie Briscoe]]), Jesse L. Martin (detektiv [[Spisak likova "Law & Order"#Edward Green|Ed Green]]), [[Fred Dalton Thompson]] (tužioc [[Spisak likova "Law & Order"#Arthur Branch|Arthur Branch]]) i Leslie Hendrix ([[Spisak likova "Law & Order"#Elizabeth Rodgers|dr. Elizabeth Rodgers]]) su jedini glumci koji su igrali istu ulogu o sva četiri ''Zakona i reda'' (''[[Zakon i red]]'', ''[[Zakon i red: Odjel za žrtve]]'', ''[[Law & Order: Trial by Jury|Zakon i red: Suđenje pred porotom]]'' i ''[[Zakon i red: Zločinačke nakane]]''). * Dvije godine prije nego što je počela nastupati u serji kao PT [[Casey Novak]], [[Diane Neal]] je glumila osobu koju je Odjel sumnjičio za silovanje stripera u epizodi "Ridicule". * [[Tamara Tunie]] je također nastupila u drugoj ulozi prije nego što je počela glumiti kao [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Melinda Warner|dr. Warner]]. Glumila je odvjetnicu u originalnoj seriji. * Broj značke FBI-a [[George Huang|dr. Georgea Huanga]] je 2317616, kako je rečeno u epizodi "Karizma". Taj broj značke je isti kao i broj značke agentice Dane Scully iz ''[[The X-Files|Dosijea X]]''. * Otac [[Mariska Hargitay|Mariske Hargitay]] (det. [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivia Benson|Benson]]), Mickey Hargitay, glumio je u seriji u epizodi "Kontrola". Igrao je čovjeka na eskalatoru koji je viđen kako priča sa [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivia Benson|Oliviom]], [[Mariska Hargitay|Mariskinom]] ulogom. * Mnogi glumci su igrali glavne uloge u [[HBO]]-voj seriji ''Oz'', a među te glumce uključeni su i [[Dean Winters]] i [[B. D. Wong|B.D. Wong]]. Ironično da baš Christopher Meloni (det. [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Elliot Stabler|Stabler]]) u ''Ozu'' glumi [[sadizam|sadističkog]] ubojicu i silovatelja, a sada ih lovi u ''Odjelu za žrtve''. * ''Odjel za žrtve'' je pretekao originalni ''Zakon i red'', kako u gledanosti tako i u popularnosti. To se rijetko događa u TV industriji. * Stephanie March je obnovila svoju ulogu [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Alexandra Cabot|Alexandre Cabot]] kao šef biroa u [[Dick Wolf|Wolfovoj]] kratkotrajnoj dramskoj seriji ''Presuda'' (2006.), unatoč ulasku njezinog lika u Program zaštite svjedoka u ''Odjelu za žrtve''. * Pretpostavlja se da su [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivija Benson|Olivia Benson]] i [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Elliot Stabler|Elliot Stabler]] dobili ime po [[Dick Wolf|Wolfovoj]] djeci: Oliviji, Elliotu, dok je njegova treća kći, Sarina, ''"dala"'' svoje ime [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivia Benson|Olivijinoj]] majci. Podatak da se [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivia Benson|Olivijina]] majka zove Sarina saznajemo u pilot-epizodi. * Uvodna glazba u [[ujedinjeno Kraljevstvo|britanskoj]] verziji je: ";I'm Not Driving Anymore", instrumental pjesme Roba Dougana.<ref>[http://imdb.com/name/nm1354874/]</ref> * Mariska Hargitay drži sliku svoje majke, [[Jayne Mansfield]], na stolu na setu. * Mjesto djelovanja ovod Odjela se nekad naziva i "Manhattanski Odjel za žrtve". To nije pogreška jer svaki dio grada ([[Bronx]], [[Queens]], [[Manhattan]], [[Brooklyn]] i [[Staten Island]]) ima svoj Odjel za žrtve. * Parodija na ''[[Zakon i red: Odjel za žrtve|Odjel za žrtve]]'' nazvana ''"Zakon i red: Odjel za pisma"'' je emitirana u prvoj epizodi 37. sezone ''[[Sesame Street|Ulice Sezam]]''. Sastojala se od 4 lutke koji su sličile [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Elliot Stabler|Stableru]], [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#Olivia Benson|Oliviji]], [[Spisak likova "Law & Order: Special Victims Unit"#John Munch|Munchu]] i [[Donald Cragen|Cragenu]]. U epizodi svaki od detektiva tražio je nestalo slovo "M". Tijekom segmenta, distinktivni zvuk ''Zakona i reda'', "Chung-Chung" je parodiran.<ref>[http://youtube.com/watch?v=5121VjLwqZM]</ref> Na jedom NBC-ovom blogu piše da se [[Dick Wolf]] slaže sa parodijom i da se nada da će ''Ulica Sezam'' nastaviti taj segment koristeći i ostala slova abecede.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://blogs.nbcuni.com/laworder/2006/09/sesame_street_special_letters.php |access-date=2008-08-05 |archivedate=2006-11-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061126105928/http://blogs.nbcuni.com/laworder/2006/09/sesame_street_special_letters.php |deadurl=yes }}</ref> * Mariska Hargitay je jedini član glumačke postave koji je dobio Emmya (pa i Zlatni globus) za svoju ulogu u seriji od bilo kojeg glumca iz cijele franšize ''Zakona i reda''. == Tehnički detalji == ''Zakon i red: Odjel za žrtve'' snimljen je na film u 16:9 formatu od 2003. (prva epizoda te godine također je bila u HDTV-u). To predstavlja jedinstveno ponavljanje repriza u tom formatu koja daje više (prije izrezanog) materijala nego kada je na početku snimana u 4:3 formatu. Od [[2006]]., sve nove epizode svih ''Zakona i reda'' su emitirane u widescreenu za 4:3 ekrane, kao i druge NBC-ove serije. == DVD izdanja == {| class="wikitable" |- |rowspan="2" bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">'''Ime DVD-a<br />(engleski)'''</div>||rowspan="2" bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">'''Naslovnica'''</div>||colspan="3" bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">'''Izdanja'''</div> |- |bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">Regija 1</div>||bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">Regija 2</div>||bgcolor="#f2f2f2"|<div align="center">Regija 4</div> |- |Kompletna prva sezona<br />(The Complete 1st Season)||||[[21. 10.|21. listopada]] [[2003]]. || [[28. 2.|28. veljače]] [[2005]]. || N/A |- |Kompletna druga sezona<br />(The Complete 2nd Season)||||[[27. 9.|27. rujna]] [[2005]]. || [[21. 11.|21. studenog]] [[2005]]. || [[6. 3.|6. ožujka]] [[2006]]. |- |Kompletna treća sezona<br />(The Complete 3rd Season)||||[[30. 1.|30. siječnja]] [[2007]]. || [[23. 7.|23. srpnja]] [[2007]]. || [[1. 8.|1. kolovoza]] [[2007]]. |- |Kompletna četvrta sezona<br />(The Complete 4th Season)|||| kraj [[2007]].<ref name="S7DVD">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.tvshowsondvd.com/newsitem.cfm?NewsID=7126 |access-date=2008-08-05 |archive-date=2021-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210322214952/https://www.metacritic.com/feature/more/dvd-calendar }}</ref> || [[10. 9.|10. rujna]] [[2007]].<ref>http://www.play.com/DVD/DVD/4-/3358954/Law-And-Order-Special-Victims-Unit-Season-4/Product.html</ref> || [[21. 11.|21. studenog]] [[2007]]. |- |Kompletna peta sezona<br />(The Complete 5th Season)||||[[14. 9.|14. rujna]] [[2004]]. || N/A || N/A |} == Međunarodna emitiranja == {| class="wikitable" |- ! Država !! Izvornik !! TV kuće !! Premijera serije !! Emitiranje |- |{{flag|SAD}} || Law & Order: Special Victims Unit || [[NBC]] || [[20. 9.|20. rujna]] [[1999]]. || Utorak 22:00 ET |- |{{flag|Kanada}} ||Law & Order: Special Victims Unit (engleska verzija)<br />La loi et l'ordre: crimes sexuels (francuska verzija) || CTV & [[NBC]]|| [[20. 9.|20. rujna]] [[1999]]. || Utorak 22:00 ET |- |{{flag|Argentina}} || La Ley y el Orden: Unidad de Víctimas Especiales || Universal Channel || || Pon - Pet 8:00pm ART |- ||{{flag|Australija}} || Law & Order: Special Victims Unit || Network Ten || || Ponedjeljak 20:30pm AEST<br />Petak 20:30 AEST |- |{{flag|Brazil}} || Lei e Ordem: Unidade de Vítimas Especiais || Universal Channel || || Pon - Pet 20:00 BRT |- |{{flag|Hrvatska}} || Zakon i red: Odjel za žrtve || [[Hrvatska radiotelevizija|HRT2]] || || Srijeda 22:30 CET |- |{{flag|Češka}} || Zákon a pořádek: Útvar pro zvláštní oběti || TV Nova || || |- |{{flag|Danska}} || Special Victims Unit || Kanal 5<br />SBS-Net<br />Hallmark Channel || || |- |{{flag|Francuska}} || New York - Unité spéciale || TF1 || [[16. 9.|16. rujna]] [[2000]]. || |- |{{flag|Njemačka}} || Law & Order: New York || RTL 2 || [[28. 9.|28. rujna]] [[2005]]. || Utorak 20:15 UTC |- |{{flag|Albanija}} || Skuadra Speciale e Viktimave || TVKlan || || |- |{{flag|Grčka}} || Νόμος και Τάξη: Ειδική Ομάδα || Star Channel || || |- |{{flag|Irska}} || Law & Order: Special Victims Unit || TV3 || || Ponedjeljak 21:55 |- |{{flag|Izrael}} || "חוק וסדר - מדור מיוחד" || Channel 1<br />Israel 10<br />Hallmark Channel<br />STAR World || || |- |{{flag|Italija}} ||Law & Order - Unità Vittime Speciali || Rete 4 i Fox Crime (Sky TV) || || |- |{{flag|Japan}} ||Law & Order: 性犯罪特捜班 || Fox Crime || || |- |{{flag|JAR}} || || SABC 3 || [[20. 7.|20. srpnja]] [[2006]]. || |- |{{flag|Južna Koreja}} || Law & Order:성범죄전담반|| FOX Korea|| || |- |{{flag|Meksiko}} || La Ley y El Orden: Unidad de Víctimas Especiales || Universal Channel <br />[[Televisa]] Channel 5 || || Pon - Pet 20:00 UTC |- |{{flag|Nizozemska}} || Law & Order: SVU || Net 5 || ||Utorak 22:25<br /> Nedjelja 23:00 |- |{{flag|Novi Zeland}} || Special Victims Unit || TV3 || || Srijeda 20:30pm NZST |- |{{flag|Panama}} || La Ley y El Orden: Unidad de Víctimas Especiales || TVMax || || |- |{{flag|Peru}} || La Ley y El Orden: Unidad de Víctimas Especiales || Universal Channel || || Pon - Pet 3:00 <br />19:00, 23:00 ET |- |{{flag|Poljska}} || Prawo i bezprawie || TVP1 || || Subota 13:00 |- |{{flag|Portugal}} || Lei & Ordem : Unidade Especial || FOX Life || || Srijeda 21:45 UTC |- |{{flag|Saudijska Arabija}} <br />i Arapski svijet || Law & Order: SVU || MBC Action || || Utorak 22:00 UTC |- |{{flag|Singapur}} || || Channel 5 || || Četvrtak 23:00pm SGT |- |{{flag|Slovenija}} || Zakon in red: Enota za posebne primere || POP TV || || Pon - Čet 22:30 CET |- |{{flag|Španjolska}} || Ley y orden: Unidad de víctimas especiales || Calle 13 || [[16. 7.|16. srpnja]] [[2002]]. || |- |{{flag|Švedska}} || Law & Order SVU || Kanal 5 || || Četvrtak 21:55 |- |{{flag|Turska}} || || Dizimax || || |- |{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}} || Law & Order: Special Victims Unit || Hallmark Channel || || Pon - Pet 22:00 |- |{{flag|Venezuela}} || La Ley y el Orden: Unidad de crimines especiales || Televen || || Petak 22:00 |} == Refrence == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Law & Order: Special Victims Unit}} * [[NBC]]ev [http://www.nbc.com/Law_&_Order:_Special_Victims_Unit/ službeni sajt o seriji] * [[USA Network]]ov [http://www.usanetwork.com/series/svu/ službeni sajt za reprize] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050708085259/http://www.usanetwork.com/series/svu/ |date=2005-07-08 }} * ''[http://tviv.org/wiki/Law_and_Order:_Special_Victims_Unit Law & Order: Special Victims Unit]'' na [[TV IV]] * [http://www.imdb.com/title/tt0203259/ Članak o seriji ''Zakon i red: Odjel za žrtve'' na IMDb-u] {{Zakon i red: Odjel za žrtve}} {{Law & Order}} {{TVSvijek|1999|TRAJE}} [[Kategorija:Law & Order: Special Victims Unit| ]] [[Kategorija:Serije iz franšize Law & Order|Special Victims Unit]] [[Kategorija:Američke TV serije]] 724r04cmhbilmelil8dxoxm5xgw96ts 0 48912 42714730 40942967 2026-10-30T10:47:43Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku War_Flag_of_Brunei.svg datotekom [[:File:Military_ensign_of_Brunei_Darussalam.svg|Military_ensign_of_Brunei_Darussalam.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|C 42714730 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Flag of Brunei.svg|mini|200px|Zastava Bruneja]] [[Datoteka:Military ensign of Brunei Darussalam.svg|mini|200px|Vojna zastava Bruneja]] [[Datoteka:Naval Ensign of Brunei.svg|mini|200px|Mornarička zastava Bruneja]] '''[[Zastava]] [[Brunej]]a''' je usvojena [[29. septembra]] [[1959]]. dok je zemlja bila pod [[VB|britanskim]] [[protektorat]]om. Zastava se počela koristiti [[1. januar]]a [[1984]]. kada je Burnej stekao nezavisnost. Zastava ima [[grb Bruneja]] centriran na žutoj pozadini koja je presečena crnim i belim dijagonalama koje se oficijeno nazivaju [[paralelogram]]ima. Grb se sastoji od polumeseca koji je simbol [[islam]]a. Kraci su mu ujedinjeni suncobranom koji je simbol [[monarhija|monarhije]] i dve rukavice s obe strane. Ispod polumeseca je vrpca na kojoj [[arapsko pismo|arapskim slovima]] piše: "država Burnej, boravište mira" i "Uvek na usluzi pod vođstvom Boga". U [[Jugoistočna Azija|Jugoistočnoj Aziji]] žuta je tradicionalno boja plemstva i može se naći i na drugim zastavama. == Povezano == * [[Grb Bruneja]] {{Commonscat|Flags of Brunei}} {{Zastave Azije}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Nacionalni simboli Bruneja]] [[Kategorija:Zastave Azije|Brunej]] [[Kategorija:Državne zastave|Brunej]] dl9d8e2k39f4m63q0gu65nklogan4qu 0 52434 42714549 42498011 2026-10-29T19:20:50Z -wuppertaler 176393 changed one image (better quality) 42714549 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Erdély_Hargita_megye005.JPG|thumb|310px|Slika iz Erdelja]] '''Transilvanija''', '''Erdelj''' ({{Jez-rum|Ardeal, Transilvania}}; {{Jez-alb|Transilvanisë}}; {{Jez-češ|Sedmihradsko, Transylvánie}}; {{Jez-gr|Τρανσυλβανία}}; {{Jez-ita|Transilvania}}; [[Jidiš|jid.]] ''זיבנבערגן'' ; {{Jez-lat|Transsilvania}}; {{Jez-mađ|Erdély}}; {{Jez-mk|Трансилванија}}; {{Jez-nem|Siebenbürgen, Transsilvanien}}; [[Romski jezik|rom.]] ''Ardyalo, Transilvaniya''; {{Jez-sl|Sedmograška}}; {{Jez-tur|Erdel, Transilvanya, Urdul}}) je geografsko istorijski kraj koji se prostire u [[Karpati|karpatskom]] basenu današnje [[Rumunija|Rumunije]]. == Poreklo imena == '' Opširnije u člancima: '''[[Transilvanija, poreklo imena]]''' '' Prvi dokumenat koji se može pronaći je iz [[1075]]. i poziva se na Ultra Silvam ({{Jez-lat|Ultra silvam}}) ili u prevodu preko šuma, kako nazivaju tu teritoriju. Takođe u istom stoleću za tu teritoriju su koristili i Partes Transilvana ({{Jez-lat|Partes Transsylvana}}), početkom 12. veka u Legenda Sankti Gerhardi (''Legenda Sancti Gerhardi'') se pozivaju na isti naziv koji znači krajevi preko šume, tako da se u tadašnjoj Kraljevini Mađarskoj to i odomaćilo kao službeni naziv. Međutim u svakodnevnom govoru se i dalje koristio Erdelj kao odrednica, prvi dokumenat koji je to zabeležio je hronika iz [[XII vek]]a [[Delo Mađara|Gesta Hungarorum]] (''Gesta Hungarorum'') koja je spominje kao Erdeelv (''Erdőelv''). Prevod mađarskog naziva su koristili i [[Nemci]] Ibervald (''Über Walt'') u XIII i XIV veku u dokumentima, a u kasnijem periodu su prešli na naziv Zibenbirgen („''Siebenbürgen''”), što znači sedam gradova. Današnja imena tih sedam gradova, tadašnjih utvrđenja, su: [[Brašov]] (''Braşov''), [[Sigišoara]] (''Sighişoara''), [[Medijaš]] (''Mediaş''), [[Sibinj]] (''Sibiu''), [[Sebeš]] (''Sebeş''), [[Bistrica (Rumunija)|Bistrica]] (''Bistriţa'') i [[Kluž-Napoka]] (''Cluj-Napoca''). Prvi rumunski dokument koji beleži ime Erdelja je iz [[1432]]. godine i Ardeal („''Ardeal''”) se javlja kao Ardeliu („''Ardeliu''”). == Geografija == [[Datoteka:Physical_map_of_Romania.jpg|thumb|300px|right|Geografija Erdelja]] Istorijski Erdelj zauzima površinu od 57.000 [[Kvadratni kilometar|km²]] i prosečna nadmorska visina je između 300 do 500 metara. Nalazi se na istočnom delu karpatskog bacena i oivičen je na [[jug]]u sa Snežnikom (''Havasalföld'') i južnim Karpatima, na [[istok]]u sa [[Moldavija|Moldavijom]] i [[Bukovina|Bukovinom]] . Dok [[sever]]ne i [[zapad]]ne granice su Maramaroš, Satmar, Silađšag i takozvani Alfeld (''Alföld''). Od planinskih delova Karpata najpoznatija je Hargita, a od reka kroz Erdelj protiču Maroš, Samoš i [[Olt (reka)|Olt]] koji i izvire u Erdelju. ==== Veći gradovi ==== Najvažniji gradovi u istorijskom Erdelju su: * Alba Julija ({{Jez-mađ|Gyulafehérvár}}), {{Jez-rum|Alba Iulia}}) nekadašnja prestonica; * Kluž ({{Jez-mađ|Kolozsvár}}, {{Jez-rum|Cluj}}), današnja prestonica; * [[Brašov]] ({{Jez-mađ|Brassó}}, {{Jez-rum|Braşov}}); * Bistrica ({{Jez-mađ|Beszterce}}, {{Jez-rum|Bistriţiu}}); * Sibiu ({{Jez-mađ|Nagyszeben}}, {{Jez-rum|Sibiu}}), prestonica nekadašnje Kraljevske zemlje ({{Jez-mađ|Királyföld}}); * Tirgu Mureš ({{Jez-mađ|Marosvásárhely}}, {{Jez-rum|Târgu Mureş}}), prestonica nekadašnje Mađarske Autonomne Oblasti ({{Jez-mađ|Magyar Autonóm Tartomány}}); * Odorei Sekues ({{Jez-mađ|Székelyudvarhely}}, {{Jez-rum|Odorheiu Secuiesc}}), grad Sekelja; * [[Mijerkurija Čuk]] ({{Jez-mađ|Csíkszereda}}, {{Jez-rum|Miercurea Ciuc}}); * Santu Đorđ ({{Jez-mađ|Sepsiszentgyörgy}}, {{Jez-rum|Sfântu Gheorghe}}). ==== Oblasti i istorijska podela ==== Transilvanija danas nema poseban politički status u okviru Rumunije nego je podeljena u 16 županija {| class="wikitable" |- |colspan="4" bgcolor="green" align="center"| |- ! colspan="4" | Današnja Transilvanija |- | rowspan="2" align="center" | Istočni [[Banat]] | rowspan="2" align="center" | Partium ! colspan="2" | Stari Erdelj |- | | align="center" bgcolor="yellow"| '''Zemlja Sekelja''' |- | valign="top" | * Karaš-Severin(''Judeţul Caraş-Severin'') * [[Temišvar|Timiš]] (''Judeţul Timiş'') | valign="top" | * [[Arad]] (''Judeţul Arad'') * Bihor (''Judeţul Bihor'') * Maramureš (''Judeţul Maramureş'') * Satu Mare (''Judeţul Satu Mare'') * Salaj (''Judeţul Sălaj'') | valign="top" | * Bistrica-Nasaud (''Judeţul Bistriţa-Năsăud'') * [[Brašov]] (''Judeţul Braşov'') * Alba (''Judeţul Alba'') * Hunedoara (''Judeţul Hunedoara'') * Kluž (''Judeţul Cluj'') * Sibiu (''Judeţul Sibiu'') | valign="top" | * Hargita (''Judeţul Harghita'') * Kovasna (''Judeţul Covasna'') * Mureš (''Judeţul Mureş'') |- |colspan="4" bgcolor="green" align="center"| |- |} == Historija == ==== Od VI veka pne. do IX veka n.e. ==== * Prvi podaci potiču iz VI veka pne, kada se pominju Agatursi, da su živeli na tom području. Posle toga između III i II veka pne. se pominju Kelti, a Dačani se pominju između II i I veka, kada na scenu stupaju Rimljani (106. godina pne.) i veći deo Erdelja dopada rimskom carstvu i nastaje provincija pod nazivom [[Dakija]]. * Zbog sve većeg upada Gota u ovu provinciju stanovništvo se većinom iseljava i Erdelj na neki način postaje prolazna stanica za različite nomadske narode i osvajače kao što su [[Zapadni Goti|Vizigoti]], [[Taifali]], [[Huni]], [[Avari]], [[Slaveni|Sloveni]], [[Bugari]] i tako dalje. Po podacima iz ranih srednjevekovnih hronika i nekim iskopinama u području Bodrog-Alšobu, prilikom prolaska Mađara i njihovog dolaska u današnje predele [[Mađarska|Mađarske]] [[895]]. godine, oni nailaze na područje gde jedan narod govori mađarski. Po tim podacima to su bili preci [[Sekelji|Sekelja]] koji i danas žive na tim prostorima jugoistočnog Erdelja. U pričama naroda iz tog kraja i dalje živi uverenje da oni potiču od Huna koji su se povukli u te krajeve posle raspada Atilinog carstva i nestali sa istorijske scene. ==== Od IX veka do 1526. godine ==== * Od [[1001]]. godine i Erdelj potpada pod mađarsku kraljevinu i njome upravlja kraljevski namesnik. U [[XIII vek]]u se nailazi u spisima na prvo razdvajanje stanovništva na nacije i to su pominju Mađari, Sekelji, Sasi i Rumuni (ili Vlasi kako su ih tada nazivali) koji su se tada u većem broju, po nekim podacima, doselili u te krajeve. [[Datoteka:Iancu Hunedoara.jpg|thumb|right|130px|[[Janoš Hunjadi|Sibinjanin Janko]](''Hunyady János'')]] * Posle Budai Nađ Antalove bune [[1437]]. godine politički sistem se bazirao na vladavini privilegovanih iz zajednice triju naroda: Mađara, Sekelja i Saksonaca. * Ključnu ulogu u uzdizanju Erdelja u prvoj polovini [[XV vek]]a je imao [[Janoš Hunjadi|Sibinjanin Janko]] (''Hunyady János''). NJegovi uspešni pohodi protiv Turaka doneli su mu [[1446]]. godine status guvernera u Mađarskoj i [[1448]]. godine papsko priznavanje za princa Transilvanije. Janoš Hunjadi je inače bio i otac poznatog [[Matija Korvin|Matije Korvina]] (Matthias Corvinus of Hungary) * U [[XVI vek]]u, tačnije [[1526]]. godine, posle [[Mohačka bitka|Mohačke bitke]], Erdelj potpada pod vladavinu Osmanlijskog carstva, ali i dalje zadržava svoju teritorijalnu nepodeljenost. ==== Erdelj kao polunezavisna kneževina ==== * Prvi polunezavisni vladar i knez u Erdelju je bio Janoš Žigmond (János Zsigmond) i to od [[1540]]. godine. On je [[1568]]. godine na skupštini u Tordi izdao garanciju za slobodu vere. To je u ondašnje doba jedan od prvih zakonskih akata koji je davao tu slobodu. Četiri zvanične vere su dobile ovu privilegiju od Turaka: rimokatolička, evangelistička (luterani), reformati (kalvinisti) i unitaristi (Mađarska Unitaristička crkva). Rumunska Pravoslavna crkva nije zvanično priznata zbog svoje tadašnje neorganizovanosti, ali je bila tolerisana. Većina Sekelja je tada pripadala reformatskoj crkvi i reformisti su tada veoma mnogo uticali na razvoj književnosti i kulture kod Sekelja. * U Erdelju, kao polunezavisnoj kneževini, i Turci i Austrijanci su se trudili da pojačaju svoj uticaj. Tako da je teritorija pod nazivom Partium pripojena Erdelju i to [[1571]]. godine po sporazumu između Janoša Žigmonda i Habsburgovaca. * Između [[1. 11.|1. novembra]] [[1599]]. godine i [[5. 8.|5. avgusta]] [[1601]]. godine, Erdelj biva osvojen od strane Mihaela Hrabrog, prvog rumunskog ujedinitelja, ali i dalje ima svoju samoupravu. * U [[17. vijek|XVII veku]] Erdelj doživljava svoj procvat. Gabor Betlen (Bethlen Gábor), protestant, uzdiže kulturu i postaje mecena umetnosti i nauke tadašnjeg Erdelja. Takođe se uspešno ubacuje u takozvani tridesetogodišnji rat na stranu pobednika i pridobija veliki ugled za Erdelj. Dve najjače plemićke familije tog doba su bile [[Báthory]] (''Báthori-család'') i [[Rákóczi]] (''Rákóczi-család'') koje su dali po nekoliko erdeljskih vladara. * [[1699]]. godine sporazumom, [[Karlovački mir|Karlovačkim mirom]], sklopljenim između [[Turska|Turske]] i [[Austrija|Austrije]], Erdelj potpada pod upravu Habzburga. [[1704]]. godine [[Ferenc II Rákóczi]] diže bunu protiv Habsburške vlasti, ali ona biva ugušena i vlast Habsburgovaca učvršćena. Ipak Erdelj je opet zadržao teritorijalnu i kulturnu nezavisnost. [[Datoteka:Coa-transylvania-history-big.svg|thumb|150px|right|Grb Erdelja]] ==== Između [[1711]]. i [[1918]]. godine ==== * Po popisu stanovništva iz [[1712]]. - [[1713]]. godine Erdelj je imao 47% Mađara-Sekelja, 34% Rumuna i 19% Nemaca (Švabe i Sasi). * U [[18. vijek|XVIII veku]] je priliv Rumuna veoma osetan, po različitim izvorima, brojke se kreću od 300.000 do 500.000, tako da se demografija stanovništva osetno menja. * Za vreme vladavine Habzburgovaca deo koji se zove Partium se vraća Mađarskoj, međutim [[1733]]. godine Karolj III ponovo pripaja deo te teritorije Erdelju. [[Datoteka:Flag of Transylvania before 1918.svg|thumb|200px|rught|Zastava Transilvanije od pre [[1918]].]] * Austrijski general Bukov (Buccow) je po naredbi Marije Terezije provodio nasilnu mobilizaciju, protiv koje su se pobunili Sekelji, i [[7. 1.|7. januara]] [[1764]]. godine u mestu [[Sikuleni|Madefalva]] je na taj dan je ubijeno nekoliko stotina Sekelja od strane austrijske vojske. Taj događaj je poznat u istoriji Sekelja kao Madefalska tragedija (''Madéfalvi veszedelem''). Posle toga događaja na hiljade Sekelja se odselilo iz matice za Moldaviju, a u kasnijem periodu i u Bukovinu gde su osnovali nova naselja, tačnije pet sela, gde su živeli do [[1940]]. godine kada su i poslednji Sekelji napustili ta sela. * Za vreme revolucionarne [[1848]]. godine glavno obeležje je bilo neslaganje Mađara, Rumuna i Habzburške Monarhije. Rat se razbuktao u [[novembar|novembru]] te godine između rumunskih i saksonskih trupa pod Austrijskom komandom i mađarskih trupa pod komandom [[Poljska|poljskog]] generala Jožefa Bema. Posle početnih uspeha mađarskih trupa i poraza austrijskih, došlo je do intervencije armije ruskog Cara Nikole I, i mađarske snage su poražene u bici kod [[Temišvar]]a [[9. 8.|9. avgusta]] [[1849]]. godine. * Ugušivši pobunu uz pomoć [[Rusija|Carske Rusije]], Austrija je preduzela nekoliko mera da ponovo učvrsti svoju moć, između ostalog uspostavila je represivni režim u Mađarskoj i vladala Transilvanijom preko vojnog guvernera i dala državljanstvo Rumunima. Ali ipak ubrzo posle toga Kompromisom iz [[1867]]. koji je ustoličio [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarsku Monarhiju]] specijalni status Erdelja se ukinuo i Erdelj biva pripojen [[Velika Mađarska|Mađarskoj Kraljevini]]. * Po popisu stanovništva iz [[1910]]. godine Erdelj je imao 34.2% Mađara-Sekelja, 55.1% Rumuna i 8.7% Nemaca ([[Podunavski Nemci|Dunavske Švabe]] i [[Sasi]]) i ostalih 2%. ==== Transilvanija kao deo Rumunije ==== * Raspadom Austro-Ugarske početkom [[1918]]., narodi koji su živeli u okviru na tom tlu, počeli su da traže nezavisnost od bivše Monarhije. Prve su vođe Transilvanijske Rumunske Nacionalne Partije pozvale na ujedinjenje svih Rumuna u jednu državu, na mitingu u Alba Juliji od [[1. 12.|1. decembra]] [[1918]]. To je potvrđeno i od strane Nacionalnog saveta Transilvanijskih Nemaca i Saveta Dunavskih Nemaca [[Banat]]a. Kao odgovor Mađari su u Klužu [[22. 12.|22. decembra]] [[1918]]. potvrdili lojalnost Transilvanijskih Mađara matici. * Versajskim ugovorom Transilvanija je kompletno stavljena pod upravu Rumunije, teritorijalno i ekonomski. Posle pobune Mađara i poraza Kun Beline mađarske sovjetske republike od strane rumunske armije, Sent Žermenskim ugovorom iz [[1919]]. i Trianonskim ugovorom (Potpisanim [[jun]]a [[1920]].) gde su određene nove granice između Mađarske i Rumunije i status Transilvanije a samim tim i status starog Erdelja. * Kralj Ferdinand I od Rumunije i kraljica Marija od Rumunije su krunisani u Alba Juliji 1922. kao kralj i kraljica cele Rumunije. * U [[august|avgustu]] [[1940]]. na drugom zasedanju u Beču je dodeljen severni deo Transilvanije Mađarskoj, ali posle ugovora u Parizu [[1947]]. na kraju Drugog svetskog rata, teritorija je vraćena Rumuniji tako da su granice Mađarske vraćene na one iz Trianonskog ugovora iz [[1920]]. godine. == Demografija == U današnjoj Transilvaniji živi populacija od 7.5 miliona stanovnika. Najveći udeo čine Rumuni pa slede Mađari. Ove dve grupe se razlikuju, osim po poreklu, po tradiciji, kulturi i veri. [[Rumuni]] čine većinsko stanovništvo u 14 okruga, dok [[Mađari]] u dva okruga i to u Hargiti 84% i u Kovasni 73%. Demografija se u zadnjih stotinu godina promenila. U nekada najvažnijem kulturnom centru Erdelja, Klužu, sada živi 20% Mađara. A od 500.000 erdeljskih [[Sasi|Sasa]] i Švaba skoro da nije ostalo ništa. Jedino se, od većih gradova, u Temišvaru i Nađsebenu mogu naći ostaci ovih naroda. Pored nabrojanih u današnju strukturu stanovništva ulaze [[Romi]], [[Rusini]], [[Slovaci]], [[Srbi]], [[Bugari]], [[Česi]], [[Jevreji]] i tako dalje. {| style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff;"| | align="center" |<big>'''Broj stanovnika i procenat po većinskim grupama<br /> po popisu iz [[1992]]. godine'''</big> {| class="wikitable" |- |colspan="3" bgcolor="green" align="center"| |- ! align="center"| Nacionalnost ! align="center"| Broj stanovnika ! align="center"| Procentualni odnos (%) |- |[[Rumuni]] | align="center"| 5 684 142 | align="center"| 73,6 |- | [[Mađari]] | align="center"| 1 603 926 | align="center"| 20,8 |- | [[Romi]] | align="center"| 202 665 | align="center"| 2,6 |- | [[Nemci]] | align="center"| 109 017 | align="center"| 1,4 |- | Ostali ([[Ukrajinci]], [[Srbi]], [[Slovaci]], [[Bugari]], [[Hrvati]], [[Česi]], [[Jevreji]], itd.) | align="center"| 123 563 | align="center"| 1,6 |- |'''Ukupno''' | align="center"| 7 723 313 | align="center"| 100 |- |colspan="3" bgcolor="green" align="center"| |- |} |} {| class="wikitable" border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 style="border-collapse:collapse;" !Godina||Ukupno||Rumuni||Mađari||Nemci |- |[[1713]]|| 860 000 ||34%||47%||10% |- |[[1869]]|| 4,224,436 ||59%||25%||9.5% |- |[[1880]]||4,032,851||57%||26%||9.0% |- |[[1890]]||4,429,564||56%||27.1%||12.5% |- |[[1900]]||4,840,722||55%||29.5%||11.9% |- |[[1910]]||5,262,495||55.1%||34.2%||8.7% |- |[[1919]]||5,259,918||57.1%||26.5%||9.8% |- |[[1920]]||5,208,345||57.3%||25.5%||10.6% |- |[[1930]]||5,114,214||58.3%||26.7%||9.7% |- |[[1941]]||5,548,363||55.9%||29.5%||9% |- |[[1948]]||5,761,127||65.1%||25.7%||5.8% |- |[[1956]]||6,232,312||65.5%||25.9%||6% |- |[[1966]]||6,736,046||68%||24.2%||5.6% |- |[[1977]]||7,500,229||69.4%||22.6%||4.6% |- |[[1992]]||7,723,313||73.6%||20.8%||1.4% |} ==== Emigracija ==== Od [[1945]]. Erdelj je, otprilike, napustilo 300.000 Mađara, 400.00 Nemaca i 50.000 Jevreja a takođe i veliki broj Rumuna je emigrirao u zapadne zemlje. Sva ova emigracija je zauvek napustila Erdelj iz različitih razloga, od kojih su najvažniji ekonomski, politički i nacionalni razlozi. == Grb Transilvanije == {{glavni članak|Grb Transilvanije}} Grb Transilvanije iz [[1659]]. godine predstavlja privilegovane narode tog doba: * crna ptica predstavlja plemiće i povezanost sa kraljevskom lozom (većinu plemića su činili Mađari); * sunce i polumesec predstavlja Sekelje, i * sedam crvenih kula predstavlja sedam saksonskih utvrđenja. <gallery> Datoteka:Coat of arms of Transylvania.svg|Grb iz 1659. godine. Datoteka:Austria-Hungary coa 1915 edit.png|Grb Austro−Ugarske gde je uključen i grb Erdelja. Datoteka:Coat of arms of Romania.svg|Sadašnji grb Rumunije gde je uključen i grb Transilvanije. </gallery> == Galerija == <center> {| class="wikitable" | bgcolor="grey" align="center"| <gallery> Datoteka:Erdély Hargita megye001.JPG|Erdelj Datoteka:Transylvania.JPG|Erdelj - Hargita Datoteka:Erdély Hargita megye002.JPG|Erdelj - Hargita Datoteka:Erdély Hargita megye003.JPG|Erdelj - Hargita | Selo Sekelja Datoteka:Nyergestető.jpg|Sedlasti vrh Datoteka:Sibiu - Pasajul Scarilor.jpg|Nađsebenska crkva Datoteka:Arad cultural center.jpg|Arad - kulturni centar Datoteka:Arad evangelic church.jpg|Arad - Evangelistička crkva Datoteka:Bran Castle TB1.jpg|Dvorac Bran Datoteka:CJROcatholic.jpg|Kluž - Katolička katedrala Datoteka:Oradea theatre.jpg|Oradea - Pozorište Datoteka:OradeaTownHall.jpg|Oradea - Opštinska kuća Datoteka:Sibiu cetatii.jpg|Sibiu - tvrđava Datoteka:Sibiu.jpg|Sibiu - Detalj Datoteka:Sighişoara clock tower.jpg|Sigišoara - Toranj sa satom Datoteka:Sighisoara IMG 5624.jpg|Sigišoara - Detalj Datoteka:Korond.jpg|Korondska grnčarija </gallery> |} </center> == Povezano == * [[Banat]] * [[Dobrudža]] * [[Moldavija]] * [[Rumunija]] * [[Vlaška]] {{Commonscat|Transylvania}} [[Kategorija:Transilvanija| ]] [[Kategorija:Geografija Rumunije]] [[Kategorija:Historija Mađarske]] [[Kategorija:Historija Sekelja]] [[Kategorija:Historijske regije Rumunije]] mi7hs5ey0o5uekeal1qihmnxja4br8g 0 74372 42714666 42395934 2026-10-30T03:13:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714666 wikitext text/x-wiki {{coord|43.774521|N|11.253374|E|type:landmark_region:IT|display=title}} [[Datoteka:Medicibib.jpg|mini|desno|275px|Pogled iz zraka. Laurentinska biblioteka se može identificirati po dugom niu prozora iznad samostana, na lijevom dijelu slike. Viša građevina s dva reda prozora nadesno je vestibul.]] '''Laurentijska biblioteka''' ('''Biblioteca Medicea Laurenziana''') u [[Firenca|Firenci]] je poznata po tome što je u njoj uskladišteno preko 11.000 drevnih [[rukopis]]a i 4.500 ranih štampanih knjiga.<ref name=brit>{{cite book | year=2007 | title=Medicean-Laurentian Library | publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> Sagrađena u okviru samostana u medicejskoj [[bazilika San Lorenzo, Firenca|bazilici sv. Lovre]] pod pokroviteljskvom [[Klement VII|Klementa VII]], pape iz porodice [[Medici]], Biblioteka je svima trebala pokazati kako porodica [[Medici]] više nisu bili samo trgovci, nego i pripadnici tadašnje inteligencije. Sadrži rukopise i knjige iz privatne zbirke Medicijevih. Biblioteka je poznata po svom arhitektonskom stilu, a sagradio ju je [[Michelangelo Buonarotti|Michelangelo Buonarroti]]. Smatra se jednim od primjera [[manirizam|manirizma]].<ref name=brit/><ref name=build>Fazio, Michael; Moffett, Marian; Wodehouse, Lawrence, ''Buildings across Time'' (London: Lawrence King Publishing Ltd, 2009), pp 308-310</ref><ref name=aii>Lotz, Wolfgang; Howard, Deborah, ''Architecture in Italy, 1500-1600'' (New Haven: Yale University Press, 1995), pp 91-94</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Biblioteca Medicea Laurenziana}} * [https://web.archive.org/web/20050409125546/http://www.bml.firenze.sbn.it/index_ing.htm Official website] (in English) * [http://www.greatbuildings.com/buildings/Laurentian_Library.html Great Buildings on-line:] Laurentian Library * [http://easyweb.easynet.co.uk/giorgio.vasari/michel/michel7.htm Photos of the Library and vestibule, with Giorgio Vasari's remarks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050531234233/http://easyweb.easynet.co.uk/giorgio.vasari/michel/michel7.htm |date=2005-05-31 }} * [http://artofthestates.org/cgi-bin/piece.pl?pid=342 Art of the States: Octet for Strings 'La Laurenziana'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626134448/http://artofthestates.org/cgi-bin/piece.pl?pid=342 |date=2012-06-26 }} Work by composer Henri Lazarof inspired by the library {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Biblioteke u Italiji|Laurenziana]] [[Kategorija:Obrazovanje u Firenci]] [[Kategorija:Građevine u Firenci]] [[Kategorija:Renesansne građevine u Italiji]] [[Kategorija:Maniristička arhitektura]] [[Kategorija:Medici]] fk8uomazvjcb6spbxua83c92v3qt4h0 0 84249 42714682 42712499 2026-10-30T03:38:20Z Edgar Allan Poe 29250 /* Razmnožavanje guštera */ 42714682 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe}} {{Automatski taksokvir |boja=Animalia |italic_title= |naziv=Gušteri |raspon_fosila=[[Jura (period)|srednja jura]] – [[Holocen]], {{Fossil range|168|0}} |slika=Hemidactylus platyurus (Flat-tailed House Gecko) on white background, focus stacking.jpg |slika_upright=1.1 |slika_alt= |slika_opis=[[Plosnatorepi kućni macaklin]] (''Hemidactylus platyurus'') |slika2=Plumedbasiliskcele4.jpg |slika2_upright=1.1 |slika2_alt= |slika2_opis=''[[Basiliscus plumifrons]]'' |klasifikacijski_status= |takson=Lacertilia |autorstvo= |podjela_kategorije=Skupine |podjela_ref= |podjela= * [[Anguimorpha]] * [[Dibamidae]] * [[Gekkota]] * [[Iguania]] * [[Lacertoidea]] * [[Scincomorpha]] * {{izumrli}}[[Mosasauroidea]] |tipski_soj= |karta_raspon=Lizard range.png |karta_raspon_upright=1.1 |karta_raspon_alt= |karta_raspon_opis=Karta rasprostranjenosti svih vrsta guštera |karta_raspon2= |karta_raspon2_upright= |karta_raspon2_alt= |karta_raspon2_opis= |sinonimi= |sinonimi_ref= }} '''Gušteri''' su najčešći [[reptil|gmazovi]] na svijetu. == Pokrov i građa tijela guštera == Na prednjem dijelu tijela guštera je plosnata šiljasta [[glava]] koja je širokim vratom odijeljena od [[trup]]a. Na glavi su velike [[oko|oči]] s pokterljivim očnim [[kapci]]ma. Trup završava dugačkim [[rep]]om koji gušter u opasnosti mogu otkinuti i tako pobjeći od neprijatelja. To nazivamo [[samoosakaćivanje]]. Otkinuti dio repa može djelomično obnoviti. Kreće se pomoću dva para kratkih [[noge|nogu]] na kojima ima pet [[prsti]]ju. Tijelo se ne naslanja na noge, jer se one nalaze postrance. Stoga kod kretanja [[trbuh]]om dotiču zemlju pa kažemo da gmižu. [[Koža]] guštera je suha, bez [[žlezda|žlijezda]], pokrivena rošnatim ljuskama koje sprečavaju gubitak vode iz tijela. Ovaj pokrov guštera ograničava rast pa se moraju presvlačiti. == Kostur guštera == Kretanje gušteru omogućuje snažan kostur i dobro razijeni mišići. [[Reptil|Gmazovi]] imaju jednake djelove kostura kao i [[vodozemac|vodozemci]]. Napredak uočavamu s ozirom na građu [[kičma|kralježnice]] koja je sastavljena od mnogo kralješaka (do 140). Zglobno je povezana s kostima glave. Gmazovi imaju rebra od kojih je prvih pet pari spojeno s prsnom kosti. == Unutarnja građa guštera == === Važniji organi === * [[mozak]] * [[dušnik]] * [[pluća]] * [[srce]] * [[bubreg]] * [[sjemenik]] * [[mokraćna bešika|mokraćni mjehur]] * [[nečisnica]] * [[debelo crijevo]] * [[želudac]] * [[jetra]] * [[jednjak]] * [[ždrelo|ždrijelo]] * [[jezik]] * [[dišni otvor]] === Disanje === Zrak ulazi kroz dišne putove u grkljan, zatim u [[dušnik]] koji se grana u dvije dušnice. One dovode zrak u pluća koja imaju veću površinu od žabljih, a i bolje su prokrvljena. === Izlučivanje === Na leđnoj strani tijela su dva bubrega koji izlučuju [[mokraća|mokraću]] u obliku čvrste bijele tvari. Imaju i mokraćni mjehur. === Probava === Hrana (kukci, [[pauci]], [[gujavica|gujavice]], [[puž]]evi) ulazi kroz usta u probavilo. U ustima se nalaze zubi koje mogu mijenjati cijelog života. Tu je mnogo žlijezda te tanak, dugačak rašljasti jezik pomoću kojeg osjećaju miris. == Krvotok i temperatura tijela guštera == [[Srce]] gmazova je trodijelno. Građeno je od 2 pretklijetke i 1 klijetke koja je djelomično pregrađena. U klijetki se zbog toga djelomično miješaju arterijska i venska krv. Temperatura je promijenjiva. U njene stanice dolazi mala količina kisika. Tome je uzrok relativno mala površina pluća, mali broj crvenih krvnih stanica te malo srce obzirom na veličinu tijela i njegovi spori otkucaji. == Razmnožavanje guštera == Sezona parenja određena je temperaturom i periodom izmjene svijetla (dana i noći), te ako je omogućena pravilna klima i prehrana do parenja dolazi u [[proljeće]]. Ženke zahtijevaju pojačanu prehranu posebno rastu zahtjevi za kalcijem i fosforom, pa se standardna doza vitamina i minerala udvostručuje. Postoje dvije osnovne grupe dnevnih gekona ili su oni s mekanom ljuskom jaja, ili su s tvrdom ljuskom jaja. Oni s mekanom ljuskom jaja svoja jaja polažu na biljku (ne preporuća se da se diraju) dok se kod onih s tvrdom ljuskom preporuća da se odnesu u [[inkubator]]. Većina jaja inkubira se na temperaturi od 28&nbsp;°C sa malim varijacijama u temperaturi. Sama inkubacija traje od 38-90 dana ovisno o vrsti. == Vanjske veze == {{Wikivrste|Lacertilia}} {{Commonscat-inline|Sauria}} {{Taxonbar}} {{Authority control}} [[Kategorija:Reptili]] rf68fh8hxlmtli26bjjdzt56h68qy6k 42714683 42714682 2026-10-30T03:38:42Z Edgar Allan Poe 29250 /* Vanjske veze */ 42714683 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe}} {{Automatski taksokvir |boja=Animalia |italic_title= |naziv=Gušteri |raspon_fosila=[[Jura (period)|srednja jura]] – [[Holocen]], {{Fossil range|168|0}} |slika=Hemidactylus platyurus (Flat-tailed House Gecko) on white background, focus stacking.jpg |slika_upright=1.1 |slika_alt= |slika_opis=[[Plosnatorepi kućni macaklin]] (''Hemidactylus platyurus'') |slika2=Plumedbasiliskcele4.jpg |slika2_upright=1.1 |slika2_alt= |slika2_opis=''[[Basiliscus plumifrons]]'' |klasifikacijski_status= |takson=Lacertilia |autorstvo= |podjela_kategorije=Skupine |podjela_ref= |podjela= * [[Anguimorpha]] * [[Dibamidae]] * [[Gekkota]] * [[Iguania]] * [[Lacertoidea]] * [[Scincomorpha]] * {{izumrli}}[[Mosasauroidea]] |tipski_soj= |karta_raspon=Lizard range.png |karta_raspon_upright=1.1 |karta_raspon_alt= |karta_raspon_opis=Karta rasprostranjenosti svih vrsta guštera |karta_raspon2= |karta_raspon2_upright= |karta_raspon2_alt= |karta_raspon2_opis= |sinonimi= |sinonimi_ref= }} '''Gušteri''' su najčešći [[reptil|gmazovi]] na svijetu. == Pokrov i građa tijela guštera == Na prednjem dijelu tijela guštera je plosnata šiljasta [[glava]] koja je širokim vratom odijeljena od [[trup]]a. Na glavi su velike [[oko|oči]] s pokterljivim očnim [[kapci]]ma. Trup završava dugačkim [[rep]]om koji gušter u opasnosti mogu otkinuti i tako pobjeći od neprijatelja. To nazivamo [[samoosakaćivanje]]. Otkinuti dio repa može djelomično obnoviti. Kreće se pomoću dva para kratkih [[noge|nogu]] na kojima ima pet [[prsti]]ju. Tijelo se ne naslanja na noge, jer se one nalaze postrance. Stoga kod kretanja [[trbuh]]om dotiču zemlju pa kažemo da gmižu. [[Koža]] guštera je suha, bez [[žlezda|žlijezda]], pokrivena rošnatim ljuskama koje sprečavaju gubitak vode iz tijela. Ovaj pokrov guštera ograničava rast pa se moraju presvlačiti. == Kostur guštera == Kretanje gušteru omogućuje snažan kostur i dobro razijeni mišići. [[Reptil|Gmazovi]] imaju jednake djelove kostura kao i [[vodozemac|vodozemci]]. Napredak uočavamu s ozirom na građu [[kičma|kralježnice]] koja je sastavljena od mnogo kralješaka (do 140). Zglobno je povezana s kostima glave. Gmazovi imaju rebra od kojih je prvih pet pari spojeno s prsnom kosti. == Unutarnja građa guštera == === Važniji organi === * [[mozak]] * [[dušnik]] * [[pluća]] * [[srce]] * [[bubreg]] * [[sjemenik]] * [[mokraćna bešika|mokraćni mjehur]] * [[nečisnica]] * [[debelo crijevo]] * [[želudac]] * [[jetra]] * [[jednjak]] * [[ždrelo|ždrijelo]] * [[jezik]] * [[dišni otvor]] === Disanje === Zrak ulazi kroz dišne putove u grkljan, zatim u [[dušnik]] koji se grana u dvije dušnice. One dovode zrak u pluća koja imaju veću površinu od žabljih, a i bolje su prokrvljena. === Izlučivanje === Na leđnoj strani tijela su dva bubrega koji izlučuju [[mokraća|mokraću]] u obliku čvrste bijele tvari. Imaju i mokraćni mjehur. === Probava === Hrana (kukci, [[pauci]], [[gujavica|gujavice]], [[puž]]evi) ulazi kroz usta u probavilo. U ustima se nalaze zubi koje mogu mijenjati cijelog života. Tu je mnogo žlijezda te tanak, dugačak rašljasti jezik pomoću kojeg osjećaju miris. == Krvotok i temperatura tijela guštera == [[Srce]] gmazova je trodijelno. Građeno je od 2 pretklijetke i 1 klijetke koja je djelomično pregrađena. U klijetki se zbog toga djelomično miješaju arterijska i venska krv. Temperatura je promijenjiva. U njene stanice dolazi mala količina kisika. Tome je uzrok relativno mala površina pluća, mali broj crvenih krvnih stanica te malo srce obzirom na veličinu tijela i njegovi spori otkucaji. == Razmnožavanje guštera == Sezona parenja određena je temperaturom i periodom izmjene svijetla (dana i noći), te ako je omogućena pravilna klima i prehrana do parenja dolazi u [[proljeće]]. Ženke zahtijevaju pojačanu prehranu posebno rastu zahtjevi za kalcijem i fosforom, pa se standardna doza vitamina i minerala udvostručuje. Postoje dvije osnovne grupe dnevnih gekona ili su oni s mekanom ljuskom jaja, ili su s tvrdom ljuskom jaja. Oni s mekanom ljuskom jaja svoja jaja polažu na biljku (ne preporuća se da se diraju) dok se kod onih s tvrdom ljuskom preporuća da se odnesu u [[inkubator]]. Većina jaja inkubira se na temperaturi od 28&nbsp;°C sa malim varijacijama u temperaturi. Sama inkubacija traje od 38-90 dana ovisno o vrsti. == Vanjske veze == {{Wikivrste|Lacertilia}} {{Commonscat-inline|Sauria}} {{Authority control}} {{Taxonbar}} [[Kategorija:Reptili]] hzqq9yns41zeal2q2oleoot4j7y7cws 42714684 42714683 2026-10-30T03:39:05Z Edgar Allan Poe 29250 dodana kategorija [[:Kategorija:Gušteri|Gušteri]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42714684 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe}} {{Automatski taksokvir |boja=Animalia |italic_title= |naziv=Gušteri |raspon_fosila=[[Jura (period)|srednja jura]] – [[Holocen]], {{Fossil range|168|0}} |slika=Hemidactylus platyurus (Flat-tailed House Gecko) on white background, focus stacking.jpg |slika_upright=1.1 |slika_alt= |slika_opis=[[Plosnatorepi kućni macaklin]] (''Hemidactylus platyurus'') |slika2=Plumedbasiliskcele4.jpg |slika2_upright=1.1 |slika2_alt= |slika2_opis=''[[Basiliscus plumifrons]]'' |klasifikacijski_status= |takson=Lacertilia |autorstvo= |podjela_kategorije=Skupine |podjela_ref= |podjela= * [[Anguimorpha]] * [[Dibamidae]] * [[Gekkota]] * [[Iguania]] * [[Lacertoidea]] * [[Scincomorpha]] * {{izumrli}}[[Mosasauroidea]] |tipski_soj= |karta_raspon=Lizard range.png |karta_raspon_upright=1.1 |karta_raspon_alt= |karta_raspon_opis=Karta rasprostranjenosti svih vrsta guštera |karta_raspon2= |karta_raspon2_upright= |karta_raspon2_alt= |karta_raspon2_opis= |sinonimi= |sinonimi_ref= }} '''Gušteri''' su najčešći [[reptil|gmazovi]] na svijetu. == Pokrov i građa tijela guštera == Na prednjem dijelu tijela guštera je plosnata šiljasta [[glava]] koja je širokim vratom odijeljena od [[trup]]a. Na glavi su velike [[oko|oči]] s pokterljivim očnim [[kapci]]ma. Trup završava dugačkim [[rep]]om koji gušter u opasnosti mogu otkinuti i tako pobjeći od neprijatelja. To nazivamo [[samoosakaćivanje]]. Otkinuti dio repa može djelomično obnoviti. Kreće se pomoću dva para kratkih [[noge|nogu]] na kojima ima pet [[prsti]]ju. Tijelo se ne naslanja na noge, jer se one nalaze postrance. Stoga kod kretanja [[trbuh]]om dotiču zemlju pa kažemo da gmižu. [[Koža]] guštera je suha, bez [[žlezda|žlijezda]], pokrivena rošnatim ljuskama koje sprečavaju gubitak vode iz tijela. Ovaj pokrov guštera ograničava rast pa se moraju presvlačiti. == Kostur guštera == Kretanje gušteru omogućuje snažan kostur i dobro razijeni mišići. [[Reptil|Gmazovi]] imaju jednake djelove kostura kao i [[vodozemac|vodozemci]]. Napredak uočavamu s ozirom na građu [[kičma|kralježnice]] koja je sastavljena od mnogo kralješaka (do 140). Zglobno je povezana s kostima glave. Gmazovi imaju rebra od kojih je prvih pet pari spojeno s prsnom kosti. == Unutarnja građa guštera == === Važniji organi === * [[mozak]] * [[dušnik]] * [[pluća]] * [[srce]] * [[bubreg]] * [[sjemenik]] * [[mokraćna bešika|mokraćni mjehur]] * [[nečisnica]] * [[debelo crijevo]] * [[želudac]] * [[jetra]] * [[jednjak]] * [[ždrelo|ždrijelo]] * [[jezik]] * [[dišni otvor]] === Disanje === Zrak ulazi kroz dišne putove u grkljan, zatim u [[dušnik]] koji se grana u dvije dušnice. One dovode zrak u pluća koja imaju veću površinu od žabljih, a i bolje su prokrvljena. === Izlučivanje === Na leđnoj strani tijela su dva bubrega koji izlučuju [[mokraća|mokraću]] u obliku čvrste bijele tvari. Imaju i mokraćni mjehur. === Probava === Hrana (kukci, [[pauci]], [[gujavica|gujavice]], [[puž]]evi) ulazi kroz usta u probavilo. U ustima se nalaze zubi koje mogu mijenjati cijelog života. Tu je mnogo žlijezda te tanak, dugačak rašljasti jezik pomoću kojeg osjećaju miris. == Krvotok i temperatura tijela guštera == [[Srce]] gmazova je trodijelno. Građeno je od 2 pretklijetke i 1 klijetke koja je djelomično pregrađena. U klijetki se zbog toga djelomično miješaju arterijska i venska krv. Temperatura je promijenjiva. U njene stanice dolazi mala količina kisika. Tome je uzrok relativno mala površina pluća, mali broj crvenih krvnih stanica te malo srce obzirom na veličinu tijela i njegovi spori otkucaji. == Razmnožavanje guštera == Sezona parenja određena je temperaturom i periodom izmjene svijetla (dana i noći), te ako je omogućena pravilna klima i prehrana do parenja dolazi u [[proljeće]]. Ženke zahtijevaju pojačanu prehranu posebno rastu zahtjevi za kalcijem i fosforom, pa se standardna doza vitamina i minerala udvostručuje. Postoje dvije osnovne grupe dnevnih gekona ili su oni s mekanom ljuskom jaja, ili su s tvrdom ljuskom jaja. Oni s mekanom ljuskom jaja svoja jaja polažu na biljku (ne preporuća se da se diraju) dok se kod onih s tvrdom ljuskom preporuća da se odnesu u [[inkubator]]. Većina jaja inkubira se na temperaturi od 28&nbsp;°C sa malim varijacijama u temperaturi. Sama inkubacija traje od 38-90 dana ovisno o vrsti. == Vanjske veze == {{Wikivrste|Lacertilia}} {{Commonscat-inline|Sauria}} {{Authority control}} {{Taxonbar}} [[Kategorija:Reptili]] [[Kategorija:Gušteri| ]] pok2ens280dnn1ac9s0fufttwfljn2j 42714685 42714684 2026-10-30T03:40:01Z Edgar Allan Poe 29250 42714685 wikitext text/x-wiki {{Ostale upotrebe}} {{Automatski taksokvir |boja=Animalia |italic_title= |naziv=Gušteri |raspon_fosila=[[Jura (period)|srednja jura]] – [[holocen]], {{Fossil range|168|0}} |slika=Hemidactylus platyurus (Flat-tailed House Gecko) on white background, focus stacking.jpg |slika_upright=1.1 |slika_alt= |slika_opis=[[Plosnatorepi kućni macaklin]] (''Hemidactylus platyurus'') |slika2=Plumedbasiliskcele4.jpg |slika2_upright=1.1 |slika2_alt= |slika2_opis=''[[Basiliscus plumifrons]]'' |klasifikacijski_status= |takson=Lacertilia |autorstvo= |podjela_kategorije=Skupine |podjela_ref= |podjela= * [[Anguimorpha]] * [[Dibamidae]] * [[Gekkota]] * [[Iguania]] * [[Lacertoidea]] * [[Scincomorpha]] * {{izumrli}}[[Mosasauroidea]] |tipski_soj= |karta_raspon=Lizard range.png |karta_raspon_upright=1.1 |karta_raspon_alt= |karta_raspon_opis=Karta rasprostranjenosti svih vrsta guštera |karta_raspon2= |karta_raspon2_upright= |karta_raspon2_alt= |karta_raspon2_opis= |sinonimi= |sinonimi_ref= }} '''Gušteri''' su najčešći [[reptil|gmazovi]] na svijetu. == Pokrov i građa tijela guštera == Na prednjem dijelu tijela guštera je plosnata šiljasta [[glava]] koja je širokim vratom odijeljena od [[trup]]a. Na glavi su velike [[oko|oči]] s pokterljivim očnim [[kapci]]ma. Trup završava dugačkim [[rep]]om koji gušter u opasnosti mogu otkinuti i tako pobjeći od neprijatelja. To nazivamo [[samoosakaćivanje]]. Otkinuti dio repa može djelomično obnoviti. Kreće se pomoću dva para kratkih [[noge|nogu]] na kojima ima pet [[prsti]]ju. Tijelo se ne naslanja na noge, jer se one nalaze postrance. Stoga kod kretanja [[trbuh]]om dotiču zemlju pa kažemo da gmižu. [[Koža]] guštera je suha, bez [[žlezda|žlijezda]], pokrivena rošnatim ljuskama koje sprečavaju gubitak vode iz tijela. Ovaj pokrov guštera ograničava rast pa se moraju presvlačiti. == Kostur guštera == Kretanje gušteru omogućuje snažan kostur i dobro razijeni mišići. [[Reptil|Gmazovi]] imaju jednake djelove kostura kao i [[vodozemac|vodozemci]]. Napredak uočavamu s ozirom na građu [[kičma|kralježnice]] koja je sastavljena od mnogo kralješaka (do 140). Zglobno je povezana s kostima glave. Gmazovi imaju rebra od kojih je prvih pet pari spojeno s prsnom kosti. == Unutarnja građa guštera == === Važniji organi === * [[mozak]] * [[dušnik]] * [[pluća]] * [[srce]] * [[bubreg]] * [[sjemenik]] * [[mokraćna bešika|mokraćni mjehur]] * [[nečisnica]] * [[debelo crijevo]] * [[želudac]] * [[jetra]] * [[jednjak]] * [[ždrelo|ždrijelo]] * [[jezik]] * [[dišni otvor]] === Disanje === Zrak ulazi kroz dišne putove u grkljan, zatim u [[dušnik]] koji se grana u dvije dušnice. One dovode zrak u pluća koja imaju veću površinu od žabljih, a i bolje su prokrvljena. === Izlučivanje === Na leđnoj strani tijela su dva bubrega koji izlučuju [[mokraća|mokraću]] u obliku čvrste bijele tvari. Imaju i mokraćni mjehur. === Probava === Hrana (kukci, [[pauci]], [[gujavica|gujavice]], [[puž]]evi) ulazi kroz usta u probavilo. U ustima se nalaze zubi koje mogu mijenjati cijelog života. Tu je mnogo žlijezda te tanak, dugačak rašljasti jezik pomoću kojeg osjećaju miris. == Krvotok i temperatura tijela guštera == [[Srce]] gmazova je trodijelno. Građeno je od 2 pretklijetke i 1 klijetke koja je djelomično pregrađena. U klijetki se zbog toga djelomično miješaju arterijska i venska krv. Temperatura je promijenjiva. U njene stanice dolazi mala količina kisika. Tome je uzrok relativno mala površina pluća, mali broj crvenih krvnih stanica te malo srce obzirom na veličinu tijela i njegovi spori otkucaji. == Razmnožavanje guštera == Sezona parenja određena je temperaturom i periodom izmjene svijetla (dana i noći), te ako je omogućena pravilna klima i prehrana do parenja dolazi u [[proljeće]]. Ženke zahtijevaju pojačanu prehranu posebno rastu zahtjevi za kalcijem i fosforom, pa se standardna doza vitamina i minerala udvostručuje. Postoje dvije osnovne grupe dnevnih gekona ili su oni s mekanom ljuskom jaja, ili su s tvrdom ljuskom jaja. Oni s mekanom ljuskom jaja svoja jaja polažu na biljku (ne preporuća se da se diraju) dok se kod onih s tvrdom ljuskom preporuća da se odnesu u [[inkubator]]. Većina jaja inkubira se na temperaturi od 28&nbsp;°C sa malim varijacijama u temperaturi. Sama inkubacija traje od 38-90 dana ovisno o vrsti. == Vanjske veze == {{Wikivrste|Lacertilia}} {{Commonscat-inline|Sauria}} {{Authority control}} {{Taxonbar}} [[Kategorija:Reptili]] [[Kategorija:Gušteri| ]] 2fq6qcyptp53wouitw1yzz7kd8xlci4 0 92369 42714575 41426013 2026-10-29T21:41:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714575 wikitext text/x-wiki {{redirect|Batavi}} '''Batavci''' ({{lang-la|Batavi}}) su bili drevni [[Germani|germanski]] narod, prvotno ogranak [[Hati (Germani)|Hata]], koji je početkom 1. milenijuma živio u delta [[Rajna|Rajne]], na području današnje [[Holandija|Nizozemske]]. Po njima su antički pisci to područje zvali '''insula Batavorum''' (Batavski otok). Prvi put ih je spomenuo [[Gaj Julije Cezar|Julije Cezar]], ali je detaljniji opis dao [[Tacit]] za koga su predstavljali najhrabrije od svih Germana. Njihovu hrabrost i ratnu vještinu su nakon izbijanja na obale Rajne počeli cijeniti [[Rimsko Carstvo|Rimljani]] te im nakon osvajanja ostavili niz privilegija u odnosu na ostala plemena; Batavci su se zauzvrat morali boriti kao pripadnici [[pomoćne snage (Drevni Rim)|pomoćnih trupa]]. Pri tome su se najviše istakli u [[Rimsko osvajanje Britanije|osvajanju Britanije]] 43. Godine 69. za vrijeme meteža zvanog [[Godina četiri cara]] Batavci su pod vodstvom [[Gaj Julije Civilis|Gaja Julija Civilisa]] digli [[Batavski ustanak|veliki ustanak]] koji je ozbiljno uzdrmao sjeverozapadni dio Carstva. Ustanak je ugušen, ali su Batavci nastavili biti korišteni od Rimljana, te se širom nekadašnjih područja Carstva mogu naći artefakti njihovih pomoćnih trupa. Posljednji put se spominju u 4. vijeku, a po njima su ime dobili [[batavi (jedinica)|batavi]], posebna jedinica kasne rimske vojske. U 16. vijeku, za vrijeme [[nizozemska revolucija|nizozemskog rata za nezavisnost]] među [[Nizozemci]]ma su Batavci stekli popularnost kao uzor za ratnički duh i slobodoljubivost, odnosno svojevrsni preci i očevi njihove nacije. Teza o Batavcima kao precima Nizozemcima se održala kroz nekoliko vijekova, potakavši preimenovanje nizozemske [[Džakarta|Jakarte]] u Bataviju, odnosno stvaranje kratkotrajne [[Batavska Republika|Batavske Republike]] pod [[Francuski revolucionarski ratovi|francuskom revolucionarnom vlašću]]. == Vanjske veze == * [http://classics.mit.edu/Tacitus/histories.4.iv.html Tacitus, ''Histories'', Book iv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050309171646/http://classics.mit.edu/Tacitus/histories.4.iv.html |date=2005-03-09 }} * [http://www.livius.org/a/1/germania/germinf_map.gif A map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303182404/http://www.livius.org/a/1/germania/germinf_map.gif |date=2016-03-03 }} of the Roman province [[Donja Germanija|Germania Inferior]] and neighbouring tribes. * [https://web.archive.org/web/20050828120006/http://www.roman-britain.org/military/coh1bat.htm Cohors Primae Batavorum] [[Kategorija:Batavci| ]] [[Kategorija:Drevni germanski narodi]] [[Kategorija:Historija Nizozemske]] [[Kategorija:Hati (Germani)]] egbwrjubnk4mznk2mn9wwqpzsm2i9jz 0 93427 42714558 42432569 2026-10-29T20:11:16Z Zavičajac 76707 42714558 wikitext text/x-wiki {{Planina (SR) | ime = Vršačke planine | slika =Gudurički_Vrh,_the_highest_point_in_Vojvodina.jpg | opis_slike = Gudurički vrh | države = {{flag|Srbija}} | najviši_vrh = Gudurički vrh | nadmorska_visina = 641 | venac = | grupa = | tip = | starost = | topografska mapa = | jezik = | izgovor = }} '''Vršačke planine''' ({{jez-rum|Munţii Vârşeţ}}, često zvane i '''Vršački breg''', {{jez-rum|Dealurile Vârşeţului}}) se uzdižu usred Panonske ravnice u jugozapadnom delu [[Banat]]a. Pružaju se u pravcu istok-zapad, u dužini od 19 kilometara, sa najvećom širinom od 8 kilometara. Površina im je 170 kvadratnih kilometara, od čega je u Srbiji 122, a u Rumuniji 48 kvadratnih kilometara. Gudurički vrh, sa 641 -{m}- nadmorske visine, najviša je tačka ovih planina i cele [[Vojvodina|Vojvodine]]. Od ostalih vrhova poznati su Lisičija glava (590 metara), Đakov vrh (449m) i Vršačka kula (399m). Severna padina je strma, dok se južna postepeno spušta u pobrđe, gde se nalaze vršački vinogradi. Vršačke planine spadaju, zajedno s [[Fruška gora|Fruškom gorom]], u ostrvske planine, jer su nekada bile ostrvo u [[Panonsko more|Panonskom moru]]. Čine najseverniji izdanak srpsko-makedonske planinske mase, iako se u starijoj literaturi može pronaći pogrešan podatak o njihovoj pripadnosti Karpatima. Sa planina se pruža pogled na [[Vršac]], Vojvodinu i [[Rumunija|Rumuniju]]. == Znamenitosti i turizam == [[Datoteka:Vrsac Fortress.JPG|thumb|desno|200px|Vršačka kula]] Vršački breg je glavna turističko i izletničko odredište u neposrednoj blizini grada Vršca. Na prvom vrhu odmah do Vršca dominira stara [[Crkvica]], omiljeno izletište, a u neposrednoj blizini nalazi se nova crkva [[Sveti sveštenomučenik Teodor (episkop vršački)|Svetog Teodora]], podignuta u čast gradskog sveca Teodora Velikomučenika. Na drugom vrhu nalazi se simbol grada – [[Vršačka kula]]. Pored kule, do koje vodi asfaltni put, nalazi se pista za paraglajderiste. Na prostoru nazvanom Široko bilo, na 10 kilometara od centra grada nalazi se planinarski dom sa bungalovima za smeštaj gostiju i vikend naselje [[Široko bilo]]. Sa južne strane planina nalazi se selo [[Mesić]] sa manastirom čije prvo postojanje datira iz 1225. godine i fabrikom za flaširanje zdrave izvorske vode. Sa druge strane brda nalazi se još jedan manastir u selu [[Malo Središte]]. {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Vršačke planine | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = File:Vrsacki breg.JPG | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = | najbliži_grad = [[Vršac]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 53.28 | oznaka = | ovlaštenje = | osnivanje = <ref name="vršačke">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_01/APV_054_2022_020.htm |title=Vršačke planine |work= Službeni glasnik RS br.54/2022. |accessdate= 9. 10. 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Javno komunalno preduzeće "Drugi oktobar" iz Vršca | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} == Zaštićeno područje == Zbog jedinstvenog položaja Vršačkih planina u Banatu, raznovrsnosti flore i vegetacije, bogatih šumskih ekosistema, lepih pejzaža i vidikovaca, veći deo šumskog područja ove planine u Srbiji, površine 4.177 hektara, zaštićen je [[1982]]. godine kao [[Park prirode]]. U periodu 2001 - 2005, urađena je studija o reviziji zaštite. U decembru 2005. godine, Skupština opštine Vršac donela je odluku o zaštiti [[Zaštićeni krajolik|predela izuzetnih odlika]] Vršačke planine na 4.408 hektara, od čega je u prvom stepenu zaštite 190 hektara. Staralac je JP "Varoš" iz Vršca. Osnovni cilj zaštite prirode u ovoj vrsi zaštite usmeren je na očuvanje, unapređivanje i uređivanje zaštićenog prostora, za potrebe rekreacije lokalnog stanovništva i za turizam. Propisana namena i ciljevi zaštite prirode treba da se ostvaruju na osnovu programa zaštite i razvoja zaštićenog dobra, kojeg donosi organizacija koja njime gazduje, kao i na osnovu posebno donesenog programa razvoja turizma. Iz ovih razloga treba konstatovati da ustanovljena zaštita na Vršačkim planinama nema ograničenja za razvoj rekreacije i turizma, već, naprotiv, treba da doprinese boljem uređivanju i unapređivanju ekosistema predela. == Biljni svet == [[Datoteka:Vrsacki bregovi.jpg|thumb|lijevo|180px|Vršačke planine]] Na području predela izuzetnih odlika registrovano je 1017 vrsta viših biljaka, od kojih se 7 nalazi u Crvenoj knjizi flore Srbije kao retke i ugrožene vrste. U ukupnom šumskom fondu ovih planina najviše su zastupljeni [[hrast]]ovi, zatim [[lipa]], [[bagrem]], ostali lišćari - [[bukva]], [[javor]] i dr., te [[crni bor]]. Posebno je značajna velika zastupljenost lipovih i bagremovih šuma, koje u vreme cvetanja daju planinskom prostoru specifična aromatična obeležja, čineći ga u to vreme veoma prijatnim za boravak turista i sakupljanje lekovitih cvetova. {{Planine Srbije}} == Vanjske veze == * [http://www.to.vrsac.com/planine.asp Turistička organizacija Vršca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027040519/http://www.to.vrsac.com/planine.asp |date=2006-10-27 }} * [http://www.panline.co.yu/magazin/alpinizam/Galerija/Vrsac_gal.htm Fotografije vršačkih planina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060716045643/http://www.panline.co.yu/magazin/alpinizam/Galerija/Vrsac_gal.htm |date=2006-07-16 }} * [http://www.serbia-tourism.org/srpski/tekst.php?podaci=reke.txt&gde=vrs Vršačke planine na serbia-tourism.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819232357/http://www.serbia-tourism.org/srpski/tekst.php?podaci=reke.txt&gde=vrs |date=2007-08-19 }} == Izvori == {{Izvori}} {{Portal|Srbija}} {{DEFAULTSORT:V, }} {{Commonscat|Vršac hill}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Vršac]] [[Kategorija:Planine u Srbiji]] [[Kategorija:Banat]] s9xyvhjidisaoz09h4ajla6yan7t74j 0 103408 42714694 42693564 2026-10-30T04:54:40Z ~2026-57708-36 406703 42714694 wikitext text/x-wiki {{POV}} [[Datoteka:HolodomorKyivSvichky.jpg|thumb|desno|250px|Obilježavanje Holodomora na ulicama [[Kijev]]a, 2006.]] '''Holodomor''', poznat i kao '''Gladomor'''; (prema [[ukrajinski jezik|ukr.]]: '''Голодомор''', голод (holod) – glad i морити (moryty) - umoriti; Holodomor (Gladomor) - pomor glađu)<ref>{{Cite web|author=Andrea Graziosi|title=Les famines soviétiques de 1931-1933 et le Holodomor ukrainien|url=https://journals.openedition.org/monderusse/8817}}</ref>; umjetno stvorena glad koja je obuhvatila stanovništvo sovjetske Ukrajine i susjednih kazačkih teritorija između 1932. i 1933. godine. Tijekom ovog razdoblja od gladi će umrijeti oko 4 miliona ljudi {{nedostaje izvor}}, a kada se tom broj doda i onaj u smanjenom broj rođenja sveukupni demografski gubitak će iznositi oko 10 miliona ljudi {{nedostaje izvor}} zbog čega će ova masovna glad često biti nazivana i genocidom. Kao razlog za ovu masovnu glad i milione umrlih se najčešće spominje prisilna kolektivizacija i industrijalizacija [[SSSR]] koja je provođena masovnim oduzimanjem žita od seljaka kako bi ono bilo prodano u inostranstvu za kupovinu industrijskih mašina. Određen broj političara i akademika unutar i izvan ukrajinskih granica navodi kao jedan od razloga za holodomor sovjetsko slamanje tadašnje ukrajinske želje za nezavisnošću {{nedostaje izvor}}. Po pitanju same definicije holodomora među historičarima ne postoji konsenzus da li se radi o [[genocid]]u ili ne.<ref>Roman Serbyn [http://www.ukrainianworldcongress.org/UserFiles/File/Serbyn_Holodomor.pdf The Ukrainian Famine of 1932-1933 as Genocide in the Light of the UN Convention of 1948] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413001157/http://www.ukrainianworldcongress.org/UserFiles/File/Serbyn_Holodomor.pdf |date=2012-04-13 }} '''Citat''':''Proponents of the view that the cause of the monstrous loss of life was the criminal activity of the Soviet régime continue to disagree on the nature of the crime and the identity of the victims. In other words, there is no agreement on whether the famine in Ukraine should be classified as genocide, and if so, if its victims were targeted as peasants or as Ukrainians. The issue has both a theoretical and a political dimension. It still elicits the most partisan feelings among both politicians and academics''.</ref><ref name="KulchFeb2007">{{cite news|first=Stanislav|last=Kuchytsky|authorlink=Stanislav Kuchytsky|url=http://www.day.kiev.ua/177442/|title=Holodomor of 1932–1933 as genocide: the gaps in the proof|work=[[Den (newspaper)|Den]]|date = 17. 02. 2007.|language=Russian|accessdate = 27. 11. 2008.}}</ref> Među poznatim historičarima koji smatraju holodomor genocidom je i [[Raphael Lemkin]], tvorac pojma genocid. S druge strane političari kao i stanovnici u samoj Ukrajini su podijeljeni po pitanju genocida tako da bivši predsednik [[Viktor Juščenko]] s izbornom bazom u zapadnoj Ukrajini misli da je reč o genocidu umjerenom protiv Ukrajinaca {{nedostaje izvor}} dok bivši predsednik [[Viktor Janukovič]] s izbornom bazom u istočnoj Ukrajini, koji se kasnije pokazao agentom putinske Rusije, misli da je reč o masivnom zločinu, a ne genocidu {{nedostaje izvor}}. Do sada je dvadesetak država na čelu sa samom Ukrajinom parlamentarnom odlukom ili nekim drugim dekretom kvalificiralo holodomor kao genocid, a kao najodgovorniji za njega se navodi Josif Visarionovič Džugašvili – [[Staljin]]. {{Historija Ukrajine (sidebar)}} == Razlozi izazivanja umjetne gladi == Glad je bila rezultat [[Staljin]]ove politike prisilne [[Kolektivizacija|kolektivizacije]] i općenito otpora prema ukrajinskom seljaštvu koje kao osnovica sovjetskog gospodarstva nije željelo prihvatiti novu ekonomsku politiku {{nedostaje izvor}}. [[Popis smrtnosti po ratovima i katastrofama|Milijuni ljudi je umrlo od gladi]], a najveći gubici su bili upravo u Ukrajini koja je bila najplodnije poljoprivredno područje [[SSSR|Sovjetskog Saveza]] {{nedostaje izvor}}. Glad je slomila seljake u njihovom ustrajnom neprihvaćanju novog modela kolektivizacije, a [[Ukrajina]] je nakon toga ostavljena u stanju političke, socijalne i psihološke traume.<ref>{{cite web|last=Sheeter |first=Laura |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7111296.stm |title=Ukraine remembers famine horror |publisher=BBC News |date = 24. 11. 2007. |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> == Sovjetska kolektivizacija u praksi == Politika sveopće kolektivizacije koju je [[1929]]. uveo [[Staljin]] ne bi li tako potpomogao financiranje industrijalizacije zemlje, imala je katastrofalan učinak za poljoprivredu. Unatoč tome, [[1932]]. Staljin je za 44% podigao obaveznu kvotu ukrajinskog udjela u prinosu [[žito|žita]], što je značilo da ga neće biti dovoljno da bi se seljaci prehranili, jer po tadašnjem zakonu, žito iz [[kolhoz]]a se nije smjelo dijeliti među seljacima sve dok se nije napunila državna kvota koju je naložila Vlada. [[Datoteka:Famine_Kharkov_1933.jpg|thumb|lijevo|250px|Mrtvi ljudi na ulicama grada [[Harkov]]a, 1933.]] Staljinova odluka i metode koje je koristio kako bi je izvršio, osudila je milijune seljaka na smrt glađu {{nedostaje izvor}}. Rukovodstvo [[Komunistička partija|Partije]], uz pomoć regularnih snaga i postrojbi tajne policije, vodilo je nemilosrdan iscrpljujući rat protiv seljaka koji su odbijali predati žito {{nedostaje izvor}}. Čak je i bezvrijedno zrno žita nasilu bilo [[Konfiskacija|konfiscirano]] u seoskim domaćinstvima {{nedostaje izvor}}. Bilo koji muškarac, žena ili dijete kojeg su uhvatili kako uzima makar šaku žita s kolektivne farme, mogao je, a najčešće je i bio, na mjestu strijeljan {{nedostaje izvor}} ili preseljen nekamo na Daleki istok {{nedostaje izvor}}. One, koji nisu izgledali dovoljno izgladnjeno, sumnjičili su da skrivaju zalihe {{nedostaje izvor}}. Seljake su zadržavali i sprječavali ih da se domognu grada putem posebnih «unutarnjih putovnica», koje su im zabranjivale da napuste svoje selo, a kamoli da krenu u grad. U gradovima gladi nije bilo jer je u jeku bila [[rusifikacija]] {{nedostaje izvor}}, i mnogi su gradovi na početku tridesetih godina već bili naseljeni ruskim stanovništvom. Upravo zbog ovakvih slučajeva, gdje su svi pogođeni prostori [[SSSR|Sovjetskog Saveza]] bili uglavnom naseljeni Ukrajincima {{nedostaje izvor}}, Ukrajinska vlada ovaj čin je proglasila genocidom nad ukrajinskom nacijom {{nedostaje izvor}}. == Razmjeri zločina == Kada se danas govori o «Holodomoru» [[1932]]. - [[1933]]., misli se na period od travnja [[1932]]. do studenog [[1933]]. godine. Upravo je kroz tih 17 mjeseci, približno oko 500 dana, u [[Ukrajina|Ukrajini]] umrlo na milijune ljudi. Vrhunac Holodomora je bio u proljeće [[1933]]. U Ukrajini je tada od gladi umiralo 17-ero ljudi svake minute, 1000 svakog sata, a gotovo 25 tisuća svakog dana.<ref>{{cite web|url=http://www.holodomorct.org/ |title=HOLODOMOR: Extermination by Hunger |publisher=Holodomorct.org |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> Najviše je ljudi umrlo na području tadašnje Kijevske i Harkovske oblasti {{nedostaje izvor}}. Zapravo je glad obuhvatila cijelu današnju središnju, južnu, sjevernu i istočnu Ukrajinu (današnja zapadna Ukrajina ([[Galicija]]) je bila pošteđena gladi jer se nije nalazila u Sovjetskoj Ukrajini, već je bila dio [[Poljska|Poljske]]). Glad sličnih razmjera bila je prisutna i na [[Kuban (regija)|Kubanu]], sjevernom [[Kavkaz]]u te područje uz donji tok rijeke Volge, gdje su također živjeli Ukrajinci. Ukratko, na svim pogođenim prostorima živjeli su u većini [[Ukrajinci]] kojima je je nakon ukidanja [[kmetstvo|kmetstva]] sredinom 19. stoljeća dodijeljivana besplatna zemlja za obradu. Stručnjaci navode razne brojke žrtava poginulih umjetno izazvanom [[glad|glađu]] što je rezultat namjerne politizacije cijelog slučaja ili pak nedostatka povijesnih izvora odnosno dokaza. U javnosti realan broj žrtava se prikazuje u rasponu od 3 pa sve do 10 milijuna ljudi {{nedostaje izvor}}. Otvoreni ukrajinski sovjetski arhivi potvrdili su da je na prostoru [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Sovjetske Ukrajine]] izravno od gladi stradalo najmanje 4 milijuna ljudi, dok se broj stradaih u ostalim bivšim [[SSSR|sovjetskim republikama]] i dalje vodi kao neslužben. Ipak u brojku od 4 milijuna žrtava nisu uključene žrtve umrle u posljedicama nastalim nakon gladi.<ref>{{cite web |url=http://www.holodomorct.org/history.html |title=Holodomor Facts and History |publisher=Holodomorct.org |date=28. 11. 2006. |accessdate=10. 04. 2013. |archive-date=2013-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130424093532/http://www.holodomorct.org/history.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Holodomor: The Secret Holocaust in Ukraine |url=http://www.thenewamerican.com/history/european/761 |access-date=2011-02-19 |archivedate=2011-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614071713/http://www.thenewamerican.com/history/european/761 |deadurl=yes }}</ref> == Popis sovjetskog stanovništva == [[Datoteka:Dmitry Medvedev in Kyiv - 17 May 2010.jpeg|thumb|lijevo|250px|Ruski i ukrajinski predsjednik pred spomenikom Holodomora, Kijev, 2010.]] Pet godina nakon masovnog izgladnjivanja, [[SSSR|Sovjetski Savez]] je 1937. izvršio prvi popis stanovništva sovjetske Ukrajine koji prikazuje izrazito smanjen broj stanovnika. Rezultati tog popisa nisu objavljeni, a dvije godine kasnije 1939. ponovno se obavlja popis stanovništva koji, unatoč ponavljanju, predočava da je u Ukrajini broj stanovnika izrazito smanjen {{nedostaje izvor}}. Na konačan broj stanovnika u Ukrajini 1939. utjecali su i novi valovi [[Rusi|ruskih doseljenika]] koji su u sklopu sovjetske politike organizirano naseljavali Ukrajinu u više navrata između 1937. i 1939. godine. Usporedbom dvaju objavljenih službenih popisa [[SSSR|sovjetskog]] stanovništva iz 1926. i 1939. godine, ustanovljeno je da se broj stanovnika u Ukrajini smanjio za 3,084 milijuna, a pad prirodnog prirasta iznosio je -9,9 posto. U [[Rusija|Rusiji]] i [[Bjelorusija|Bjelorusiji]], primjerice, dobiveni su bitno drugačiji rezultati, zabilježen je prirast stanovništva od +28,0 i +11,2 posto. Službeni rezultati popisa 1926. iznosili su: [[SSSR]] 147,028 milijuna stanovnika, od toga: [[Rusija]] 77,791, [[Ukrajina]] 31,195, [[Bjelorusija]] 4,739. Rezultati popisa iz 1939. iznosili su: SSSR 170,557 stanovnika, od toga: [[Rusija]] 99,591, [[Ukrajina]] 28,111 {{nedostaje izvor}}, [[Bjelorusija]] 5,275. Prema ovim podacima, [[Ukrajinci|ukrajinska populacija]] tada je smanjena za oko 25 posto {{nedostaje izvor}}, što je do danas ostavilo posljedice na demografsku, etničku i kulturološku sliku naknadno [[Rusifikacija|rusificirane]] istočne Ukrajine.<ref>Genocidni zločin totalitarnog režima u Ukrajini 1932.-33., urednik: Dr. Jevgenij Paščenko, Zagreb 2008. (str. 15).</ref> == Političke osude == [[Američki Kongres]] je [[1988]]. godine službeno priznao «Holodomor» [[1932]]./[[1933]]. genocidom nad ukrajinskim narodom i time započeo relevantna priznanja najviših međunarodnih institucija i organizacija. Godinu dana kasnije to će učiniti i Međunarodna komisija pravnika. Sveukupno do sada 25 parlamenata i vlada svijeta je ocjenilo kako je Holodomor bio genocid.<ref>{{cite web|url=http://www.holodomoreducation.org/news.php/news/4 |title=International Recognition of the Holodomor |publisher=Holodomoreducation.org |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> Pitanje priznavanja Holodomora kao zločina protiv čovječnosti bila je i jedna od tema 58. zasjedanja Opće skupštine [[Ujedinjeni narodi|Ujedinjenih Naroda]].<ref>{{cite web|url=http://www.scribd.com/doc/16573273/Legal-classification-of-Holodomor-19321933-in-Ukraine-and-in-Kuban-as-a-crime-against-humanity-and-genocide |title=Legal classification of Holodomor 1932-1933 in Ukraine |publisher=Scribd.com |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> Dana [[15. svibnja]] [[2003]]. godine, [[Verhovna Rada Ukrajine|Verhovna Rada]] Ukrajine (ime ukrajinskog parlamenta) u službenom obraćanju narodu, priznala je Holodomor 1932./1933. [[genocid]]om i zločinom protiv čovječnosti, nakon čega su uslijedila detaljna istraživanja i otvaranje sovjetskih arhiva u [[Ukrajina|Ukrajini]] koji bi mogli službeno posvjedočiti o razmjeru i konačnim posljedicama sustavnog [[SSSR|sovjetsko-komunističkog]] zločina.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4471256.stm |title=Ukraine demands 'genocide' marked |publisher=BBC News |date = 25. 11. 2005. |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> == Pitanje genocida == [[Datoteka:Holomor Art Denysenko 1.jpg|thumb|lijevo|250px|Umjetnički plakat {{nedostaje izvor}} u spomen na žrtve Holodomora 1932/1933, autor: Leonid Denisenko]] Po drugi put, [[Ukrajina|Ukrajinska država]] službeno je 2006. proglasila Holodomor 1932./1933. [[genocid]]om sovjetsko-komunističkog režima nad ukrajinskom nacijom. Tim stajalištima u prvom redu se i dalje odupire službena [[Moskva]] koja je duže vrijeme tvrdila da je masovna glad u sklopu prirodnih nepogoda zahvatila i južnu Sovjetsku [[Rusija|Rusiju]] (posebno [[Kuban (regija)|Kuban]] tada naseljen isključivo Ukrajincima) te zapadni [[Kazahstan]]. Ukrajinski stručnjaci opovrgavaju tu tvrdnju time što objašnjavaju da su te prostore južne Rusije i zapadnog Kazahstana također masovno naselili ukrajinski seljaci u vrijeme [[Rusko Carstvo|Ruskog Carstva]] nakon što je ukinuto [[kmetstvo]] i prilikom čega se dodijeljivala besplatna zemlja za obradu. U Rusiji i Kazahstanu danas i dalje živi preko 5 milijuna [[Ukrajinci|Ukrajinaca]] upravo na tim prostorima prethodno pogođenim Holodomorom.<ref>{{cite web |url=http://www.ukemonde.com/holodomor/actofgenocide.html |title=Why isn’t the world recognizing the Holodomor as an act of genocide? |publisher=Ukemonde.com |date=14. 12. 1932. |accessdate=10. 04. 2013. |archivedate=2010-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224150821/http://www.ukemonde.com/holodomor/actofgenocide.html |deadurl=yes }}</ref> S druge strane, postoji bojazan vlasti u Moskvi ([[Rusija|Rusije]] kao sljednice [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]) da bi [[Ukrajina]] mogla zatražiti golemu odštetu za zločine počinjene u vrijeme Holodomora.<ref>{{cite web |url=http://for-ua.org/ukraine/2010/01/15/105303.html |title=Holodomor victims will not require compensation for suffered. Predicting historian |publisher=For-ua.org |date=15. 01. 2010. |accessdate=10. 04. 2013. }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://for-ua.org/ukraine/2008/06/11/123000.html |title=Parliament requested compensation of victims of Holodomor |publisher=For-ua.org |date= |accessdate=10. 04. 2013. }}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Službena [[Ukrajina]] je objasnila da su ukrajinski seljaci činili u cijelom [[SSSR|Sovjetskom Savezu]] 80 posto populacije čime je organizirana glad među ukrajinskim seljacima, u korist [[Industrijalizacija sovjetske Ukrajine (1930.-te)|industrijalizacije]] i sloma seljačkog otpora prema [[Moskva|Moskvi]], predstavljala smišljeni čin potpunog egzodusa Ukrajinaca kao naroda. Ukrajinski stručnjaci navode da su postojala ukupno tri masovna izgladnjivanja odnosno Holodomora, godina: 1921./1922.,<ref name="encyclopediaofukraine1921">{{cite web|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\F\A\Famineof1921hD73.htm |title=Famine of 1921–3 |publisher=Encyclopediaofukraine.com |date = 01. 03. 1922. |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> 1932./1933.<ref>{{cite web|url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\F\A\Famine6Genocideof1932hD73.htm |title=Famine-Genocide of 1932–3 |publisher=Encyclopediaofukraine.com |date = 07. 08. 1932. |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> i posljednji nakon Drugog svjetskog rata godina 1946./1947.,<ref name="encyclopediaofukraine1946">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\F\A\Famineof1946hD77.htm Famine of 1946–7.],</ref><ref>[http://www.scribd.com/doc/46100620/Holodomor-There-Are-Three-A4-Letter Holodomor There Are Three.]{{dead link}}</ref> za koja je direktno odgovorna sovjetsko-komunistička vlast u Moskvi. Vrhovni sud Ukrajine 2009. pročitao je osudu sovjetsko-komunističkog zločina prilikom čega je potvrđeno da se radi o najmanje 4 milijuna žrtava čiji identitet se može potvrditi, ali isključivo na prostoru [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Sovjetske Ukrajine]]. Stručnjaci i povjesničari {{nedostaje izvor}} tek pretpostavljaju da je ukupan broj izgladnjelih Ukrajinaca u cijelom [[SSSR|Sovjetskom Savezu]] prešao brojku od 8 milijuna žrtava {{nedostaje izvor}}. Dio ukrajinskih povjesničara spominje i broj žrtava od 10 milijuna ljudi. Stupanjem [[Viktor Janukovič|Viktora Janukoviča]] na predsjedničku funkciju u [[Ukrajina|Ukrajini]] početkom 2010. godine, tvrdnje da je riječ o genocidu opovrgnute su u dogovoru s predsjednikom [[Rusija|Rusije]] [[Dmitrij Medvjedev|Dmitrijem Medvjedevom]].<ref>{{cite web|url=http://article.wn.com/view/2008/11/19/Ukraine_president_says_Russia_not_to_blame_for_Stalinera_fam/ |title=Feedback Ukraine president says Russia not to blame for Stalin-era famine |publisher=Article.wn.com |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> Donesen je zaključak da je tek riječ o zločinu i tragediji ukrajinskog naroda na što je ukrajinska stručna javnost neugodno reagirala i osudila predsjednika [[Viktor Janukovič|Viktora Janukoviča]] za politizaciju cijelog slučaja.<ref>{{cite web|url=http://en.rian.ru/exsoviet/20100427/158772431.html |title=Yanukovych reverses Ukraine's position on Holodomor famine |publisher=En.rian.ru |date = 27. 04. 2010. |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kyivpost.com/news/nation/detail/65271/ |title=Russia wants PACE translation of Yanukovych's Holodomor statement corrected |publisher=Kyivpost.com |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> Istom prilikom predsjednik [[Dmitrij Medvjedev]] položio je vjenac žrtvama Holodomora u Ukrajini. Danas je priznanje istog zločina kao genocida i dalje predmet polemike s obzirom da to nisu priznale sve ključne države u svjetskom poretku. Utemeljitelj definicije genocida [[Raphael Lemkin]], Holodomor je definirao »klasničnim genocidom«, što je jedan od ključnih povoda među stručnjacima koji se slažu da je riječ o [[genocid]]u bez obzira kako se prezentira u javnim političkim istupima.<ref>{{cite web|url=http://www.kyivpost.com/news/opinion/op_ed/detail/53243/ |title=Lemkin: Holodomor ‘classic’ genocide |publisher=Kyivpost.com |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unian.net/eng/news/news-277220.html |title=Excerpts from "Soviet Genocide in Ukraine" |publisher=Unian.net |date= |accessdate = 10. 04. 2013.}}</ref> == Države koje su Holodomor priznale genocidom == [[Datoteka:Holodomor World Recognition.svg|thumb|center|450px|Karta zemalja koje su priznale Holodomor [[genocid]]om.]] {| style="width:100%;" |- valign=top | style="width:50%;"| * {{flag|Andora}} * {{flag|Argentina}} * {{flag|Australija}} * {{flag|Azerbejdžan}} * {{flag|Belgija}} * {{flag|Brazil}} * {{flag|Češka}} * {{flag|Čile}} * {{flag|Gruzija}} * {{flag|Ekvador}} * {{flag|Estonija}} * {{flag|Italija}} * {{flag|Kanada}} * {{flag|Kolumbija}} * {{flag|Latvija}} |width 50%| * {{flag|Litva}} * {{flag|Mađarska}} * {{flag|Meksiko}} * {{flag|Moldova}} * {{flag|Nizozemska}} * {{flag|Paragvaj}} * {{flag|Peru}} * {{flag|Poljska}} * {{flag|Sjedinjene Države}} * {{flag|Slovačka}} * {{flag|Španjolska}} * {{flag|Ukrajina}} * {{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}} * {{flag|Vatikan}} |} == Knjige == * Genocidni zločin totalitarnog režima u Ukrajini 1932/1933 - Gladomor, ured. Dr. Jevgenij Paščenko, Zagreb 2008. * [http://www.ditext.com/conquest/harvest.html Robert Conquest, ''The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-Famine'' (1986)] * Robert Konkvest, ''Cemerna zetva'':Sovjetska kolektivizacija i teror gladi, Filip Visnjic, Beograd,1988 * [http://zhnyva33.narod.ru/ The Harvest of Sorrow (ukrajinska i ruska verzija)] by Robert Conquest * [http://www.rationalrevolution.net/special/library/famine.htm/ Fraud, Famine, and Fascism: The Ukrainian Genocide Myth from Hitler to Harvard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050411204357/http://www.rationalrevolution.net/special/library/famine.htm |date=2005-04-11 }} by Douglas Tottle == Mediji i službena očitovanja == * [http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=25566 Hrvatski sabor: Izvješće Odbora za ljudska prava i prava nacionalnih manjina o Prijedlogu deklaracije o osudi Holodomora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204024658/http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=25566 |date=2010-12-04 }} * [http://www.index.hr/vijesti/clanak/velika-glad-u-ukrajini-proglasena-staljinovim-zlocinom-protiv-covjecnosti/407009.aspx Velika glad u Ukrajini proglašena Staljinovim zločinom protiv čovječnosti] * [http://www.jutarnji.hr/u-oci-te-gleda-gladomor/278700/ U oči te gleda gladomor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411093533/http://www.jutarnji.hr/u-oci-te-gleda-gladomor/278700/ |date=2010-04-11 }} * [http://www.jutarnji.hr/velika--staljinova-glad--proglasena-zlocinom-protiv-covjecnosti/264261/ Velika 'Staljinova glad' proglašena zločinom protiv čovječnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307145847/http://www.jutarnji.hr/velika--staljinova-glad--proglasena-zlocinom-protiv-covjecnosti/264261/ |date=2016-03-07 }} * [http://pollitika.com/holodomor HOLODOMOR, Dnevnici, drlesar's blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810102602/http://pollitika.com/holodomor |date=2011-08-10 }} * [http://dalje.com/hr-svijet/ukrajina-se-sjeca-velike-gladi-1932-33/100783 Ukrajina se sjeća Velike gladi 1932.-33.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130506025835/http://dalje.com/hr-svijet/ukrajina-se-sjeca-velike-gladi-1932-33/100783 |date=2013-05-06 }} == Povezano == * [[Holodomor 1921./1922.]]<ref name="encyclopediaofukraine1921"/> * [[Holodomor 1946./1947.]]<ref name="encyclopediaofukraine1946"/> == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Holodomor}} * [http://www.archives.gov.ua/Sections/Famine/Resources.php Popis Internet poveznica o Holodomoru (na ukrajinskom)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170702013703/http://www.archives.gov.ua/Sections/Famine/Resources.php |date=2017-07-02 }} * [http://www.golodomor.org.ua/ Povijesna lekcija o Holodomoru 1932-33 (na ukrajinskom)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927203346/http://golodomor.org.ua/ |date=2007-09-27 }} * [http://www.ukrweekly.com/Archive/1983/128312.shtml 1932-34 Great Famine: documented view by Dr. Dana Dalrymple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041215132846/http://www.ukrweekly.com/Archive/1983/128312.shtml |date=2004-12-15 }} * [https://web.archive.org/web/20010420083904/http://www.geocities.com/redcomrades/lies.html/ Lies concerning the history of the USSR] {{Genocid}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:1932.]] [[Kategorija:1933.]] [[Kategorija:Katastrofe u Ukrajini]] [[Kategorija:Masovne gladi]] [[Kategorija:Sovjetski Savez]] gqfkcbny0lr4fp63ujtw9umvi5sg6p7 0 120762 42714615 42415530 2026-10-30T00:10:45Z Edgar Allan Poe 29250 42714615 wikitext text/x-wiki {{Glazbenik | Ime = Ice Cube | slika = Ice Cube 2012.jpg | Img_capt = Ice Cube u Torontu 2006. godine. | Img_size = | Landscape = | Background = solo_izvođač | Rodno_ime = O'Shea Jackson | Pseudonim = | Rođenje = [[15. lipnja]], [[1969.]] | Mjesto rođenja = [[Los Angeles|South Central Los Angeles]], [[Kalifornija]], [[SAD]] | Smrt = | Prebivalište = [[Los Angeles]], [[Kalifornija]], [[SAD]] | Instrument = [[pjevanje|vokal]], [[klavijature]] | Žanr = [[Hip hop|West coast hip hop]]<br />[[Rap|gangsta rap]]<br />[[Hip hop|political hip hop]]<br />[[Rap|hardcore rap]] | Zanimanje = [[reper]], [[glumac]], [[producent]], [[tekstopisac]], [[scenarist]], [[redatelj]] | Djelatno_razdoblje = [[1984.]] − danas | Producentska_kuća = [[EMI]], [[Lench Mob Records|Lench Mob]], [[Priority Records|Priority]] | Angažman = [[N.W.A.]], [[Westside Connection]], [[WC (reper)|WC]], [[Snoop Dogg]], [[Dr. Dre]], [[Lil Jon]], [[Mack 10]], [[Young Maylay]], [[Nate Dogg]], [[Keith David]], [[Butch Cassidy]], [[Game (reper)|Game]], [[Kokane]], [[MC Ren]], [[Jayo Felony]], [[Mr. Short Khop]] | URL = [http://www.icecube.com/ Službena stranica] | nagrade = | Značajni instrumenti = }} '''O'Shea Jackson''' ([[Los Angeles|South Central Los Angeles]], [[Kalifornija]], [[SAD]], [[15. lipnja]], [[1969.]]), bolje poznat kao '''Ice Cube''' je američki [[reper]], [[glumac]], [[producent]], [[scenarist]] i [[redatelj]]. Ice Cube je studirao arhitekturu na Phoenix Institute of Technology. Cubeov rođak [[Del the Funky Homosapien]] poznat je po surađivanju s grupom [[Gorillaz]]. Ice Cube je oženjen s Kimberly Woodruff, te ima četvero djece (tri sina i kćer). Od 2000-ih Cube se fokusirao na filmsku karijeru. Karijeru je započeo 1984. godine kao član rap grupe [[C.I.A. (sastav)|C.I.A.]], a kasnije se pridružio rap grupi [[N.W.A.]] koju je napustio u siječnju 1990. godine. Nakon napuštanja grupe izgradio je uspješnu karijeru kao glazbenik, glumac i filmski producent. Glumio je u mnogim filmovima, te je surađivao s glumcima kao što su [[George Clooney]], [[Eva Mendes]], [[Mark Wahlberg]], [[Robert De Niro]] i [[Samuel L. Jackson]]. Godine 2010. posudio je glas u video igri ''[[Call of Duty (serijal)|Call of Duty: Black Ops]]''. Ice Cube je u SAD-u prodao 15 milijuna albuma, a diljem svijeta 25 milijuna. == Raniji život == Jackson je rođen 15. lipnja 1969. godine u [[Los Angeles|South Central Los Angelesu]], [[Kalifornija|Kaliforniji]]. Ice Cube je sin Doris Jackson (djevojački Benjamin), službenice i Hošee Jacksona, čuvara [[UCLA]]-a. Njegovi rođaci su Teren Delvon Jones poznatiji kao [[Del tha Funkee Homosapien]] i [[Kam (reper)|Kam]], član grupe [[The Warzone]]. Sa šesnaest godina Cube je pokazao interes za hip hop i rap glazbom, te je počeo svirati [[klavijature]] u srednjoj školi. Studirao je arhitekturu na sveučilištu Phoenix Institute of Technology. Zajedno s prijateljem [[Sir Jinx]]om formirao je grupu [[C.I.A. (sastav)|C.I.A.]] koju je organizirao [[Dr. Dre]]. == Biografija == Cube rodio se u južnom dijelu [[Los Angeles]]a, u srednje bogatom domu. Počeo je repati već u srednjoj školi. Nakon što je završio arhitektonski [[sveučilište|fakultet]] osnovao je [[hip-hop|rap]] sastav "CIA". Kasnim osamdesetim se pridružio poznatom sastavu [[N.W.A.]]. N.W.A. je vjerojatno bila jedna od najboljih rap grupa na svijetu i dovela gangsta rap na mjesto na kojemu je danas. Čak je napisao rime za [[Dr. Dre]]-a i [[Eazy-E]]-a u poznatom hit singlu "Straight Outta Compton". Ice Cube je bio prvi koji je napustio sastav ([[1989]].) jer osjećao kao da tamo nije dovoljno cjenjen. Ubrzo se osamostalio i postao solo reper. Prvi solo [[album]] je snimio u [[New York]]u, sa svojim sastavom ''Da Lench Mob'', i singli su producirani uz pomoć ''Bomb Squad''(produkcijska grupa [[Public Enemy]]-a). ''AmeriKKKa's Most Wanted'' je izdan [[1990]]. Bio je veliki hit, ali je Ice Cube bio osuđen za protu-bjelački [[rasizam]]. Godine [[1994]]. je osnovao rap sastav [[Westside Connection]] s [[Mack 10]]-om i [[WC]]-om. Zajedno su izdali album [[1996]]. ''Bow Down''. Većina singla s albuma je korištena u ratu riječi između zapadne i istočne obale. U zadnje vrijeme bio je zapustio rap i počeo glumiti. Najpoznatiji filmovi su mu : "Tri Kralja", "XXX 2" i "Jesmo Li Još Stigli". == Diskografija == {{glavni|Diskografija Ice Cubea}} * 1990.: ''[[AmeriKKKa's Most Wanted]]'' * 1991.: ''[[Death Certificate]]'' * 1992.: ''[[The Predator]]'' * 1993.: ''[[Lethal Injection]]'' * 1998.: ''[[War & Peace Vol. 1 (The War Disc)]]'' * 2000.: ''[[War & Peace Vol. 2 (The Peace Disc)]]'' * 2006.: ''[[Laugh Now, Cry Later]]'' * 2008.: ''[[Raw Footage]]'' * 2010.: ''[[I Am the West]] OVO JE PRAVI REP A NE ONO GUCI GENG GUCI GENG'' == Filmografija == * [[Ghosts of Mars|Duhovi Marsa]] (2001) == Nagrade i nominacije == {{Glavni|Nagrade i nominacije Ice Cubea}} == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Ice Cube}} * [http://www.icecube.com/ Službena stranica] * [http://www.myspace.com/icecube Ice Cube] na [[MySpace]]u * [http://www.imdb.com/name/nm0001084/ Ice Cube] na [[Internet Movie Database]]u * [http://twitter.com/icecube Ice Cube] na [[Twitter]]u {{Ice Cube}} {{Lifetime|1969||Ice Cube}} [[Kategorija:Američki muzičari]] [[Kategorija:Američki hip-hop muzičari]] [[Kategorija:Američki filmski glumci]] [[Kategorija:Američki filmski scenaristi]] jg12jgw3dt2s08fzhgot8f2mx8hqqnz 0 121065 42714709 41891769 2026-10-30T06:33:38Z ~2026-57708-36 406703 42714709 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Mihailovic u Bosni 1944.jpg|mini|Četnički zbor u [[Osječani]]ma, oktobra [[1944]]. Sedi za stolom pop Savo Božić.]] '''Savo Božić''', poznat kao '''pop Savo''', je bio pravoslavni [[sveštenik]] i [[četnički]] zapovjednik. Savo je rođen [[1886.]] godine u selu [[Osječani Donji|Donji Osječani]], kod [[Doboj]]a. [[28. maj]]a [[1942]]. u selu Lipac, Savo Božić, zapovjednik Trebavskog četničkog odreda, Krajem Drugog svjetskog rata ubijen je od strane jedinica [[NOVJ]] kod [[Teslić]]a 1. maja 1945. godine. == Izvori == {{Izvori}} {{klica-biografija}} {{DEFAULTSORT:Božić, Savo}} [[Kategorija:Rođeni 1886.]] [[Kategorija:Umrli 1945.]] [[Kategorija:Biografije, Doboj]] [[Kategorija:Solunski borci]] [[Kategorija:Sveštenici SPC]] [[Kategorija:Četnici]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] ncmk02g7z7ughnh39szv4gc7ojzz2bj 0 125463 42714553 42414129 2026-10-29T19:49:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714553 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Billets de 5000.jpg|thumb|Fotošopirana zbirka novčanica sa apoenima od po 5000]] '''Banknota''' ili '''novčanica''', odnosno '''papirni novac''', predstavlja jedan od glavnih elemenata današnjeg financijskog sistema. Nastao je kao [[mjenica]], odnosno isprava temeljem koje je njen donositelj ili vlasnik mogao preuzimati [[novac]] i druge dragocjenosti iz za to ovlaštenih institucija (najčešće [[banka|banaka]]), da bi se s vremenom pretvorio u najpopularnije sredstvo plaćanja, odnosno [[valuta|valutu]] u suvremenom svijetu. Zajedno sa [[kovanica]]ma novčanice sačinjavaju [[gotovina|gotovinu]], odnosno [[dekretni novac]]. Dok se kovanice, sa izuzetkom posebnih komemorativnih izdanja, u pravilu koriste za manje, dotle se novčanice koriste za više novčane iznose. Novčanice su se prvi put pojavile u [[Narodna Republika Kina|Kini]] u 7. vijeku za vrijeme [[dinastija Tang|dinastije Tang]], gdje su ispočetka služile trgovcima u doba [[dinastija Tang|dinastije Tang]], kojima su papirnate mjenice bile daleko praktičnije sredstvo plaćanja od dotada korištenih i sve teže nosivih bakrenih kovanica. Novčanice su se kao službena valuta počele koristiti u 11. vijeku, da bi ih za vrijeme [[dinastija Yuan|dinastije Yuan]] počelo koristiti [[Mongolsko Carstvo]]. U [[Evropa|Evropi]] njihova upotreba među trgovcima datira od 14. vijeka, da bi ih države počele koristiti u 17. vijeku. Nauka koja proučava banknote se naziva [[notafilija]]. Iako je riječ "krivotvoritelj" u početku značila samo krivotvorenje kovanica, sada se koristi i za označavanje napadača koji se bave krivotvorenjem bilo kakvih novčanica. Za razliku od cirkulacijskih kovanica, čija je vrijednost trenutno niska, a visokokvalitetno krivotvorenje povezano je s tehničkim poteškoćama, krivotvorenje novčanica relativno je lakše i ekonomski isplativije, pa je mnogo šire rasprostranjeno. Krivotvorenje je nezakonito, a provode ga i privatne osobe u sebičnom interesu i cijele države s ciljem potkopavanja gospodarstva neprijateljskih zemalja ili poboljšanja vlastite situacije.<ref>{{Cite web |url=https://originalpoddelka.ru/poddelki-kupyur/ |title=Kako razlikovati lažne račune |access-date=2022-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201172923/https://originalpoddelka.ru/poddelki-kupyur/ |archive-date=2022-02-01 |url-status=dead}}</ref> == Vanjske veze == {{Commonscat|Banknotes by country}} * [http://vash2008.mylivepage.ru/wiki/1307/564_Shishanov_V._The_Assignats_of_1802-1803 Shishanov V. The Assignats of 1802-1803] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713150430/http://vash2008.mylivepage.ru/wiki/1307/564_Shishanov_V._The_Assignats_of_1802-1803 |date=2010-07-13 }} == Reference == {{izvori}} [[Kategorija:Novac]] 1rwmhtgmrbohuee5lg3q92ohrij4esh 0 141923 42714574 40835092 2026-10-29T21:37:02Z Edgar Allan Poe 29250 42714574 wikitext text/x-wiki {{Ažuriranje}} {{Infokutija02 glumac |ime = Sir Patrick Stewart |slika = Patrick Stewart 2012.jpg |opis = |ime_po_rođenju = Patrick Hewes Stewart |datum_rođenja = {{Datum rođenja|1940|7|13|df=y|hr=da}} |mjesto_rođenja = Mirfield, [[Yorkshire]], [[Engleska]] |datum_smrti = {{Datum smrti i dob|2026|10|28|1940|7|13|hr=da|df=y}} |mjesto_smrti = [[Los Angeles]], [[California|CA]], [[SAD]] |period = [[1969]]. – [[2026.]] |website = http://www.patrickstewart.org |supružnik = Sheila Falconer (1966.—1990.)<br />Wendy Neuss (2000.—2003.) |znamenite_uloge = [[Jean-Luc Picard]] }} Sir '''Patrick Stewart''' ([[Mirfield]], [[13. srpnja]] [[1940]]. – [[Los Angeles]], [[California|CA]], [[28. listopada]] [[2026.]]), [[Engleska|engleski]] kazališni i filmski glumac, najpoznatiji po ulozi [[Jean-Luc Picard]]a u TV-seriji [[Star Trek: The New Generation|''Zvjezdane staze: Nova generacija'']] te [[Profesor X|Profesora X-a]] u filmskom serijalu ''[[X-Men (serijal filmova)|X-Men]]''. == Nepotpun popis uloga == * ''[[Ja, Klaudije (TV serija)|Ja, Klaudije]]'' (TV serija) - [[1976.]] * ''Excalibur'' - [[1981.]] * ''[[Dune (film)|Dune]]'' - [[1984.]] * ''[[Star Trek Generations]]'' - [[1994.]] * ''[[Star Trek: First Contact]]'' - [[1996.]] * ''[[Star Trek: Insurrection]]'' - [[1998.]] * ''[[X-Men (film)|X-Men]]'' - [[2000.]] * ''[[Star Trek Nemesis]]'' - [[2002.]] * ''[[X-Men 2]]'' - [[2003.]] * ''The Lion in Winter'' - [[2003.]] * ''[[X-Men: Posljednja fronta]]'' - [[2006.]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Patrick Stewart}} * [http://www.imdb.com/name/nm0001772/ IMDB] {{Saturn za najboljeg sporednog glumca}} {{Normativna kontrola}} {{Glumac-začetak}} {{Lifetime|1940|2026|Stewart, Patrick}} [[Kategorija:Britanski filmski glumci]] [[Kategorija:Britanski televizijski glumci]] gc21r6sbpmmh53p0ukklbckrqsbgiuc 0 147946 42714612 41444190 2026-10-30T00:06:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714612 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumac | ime = Ben Gazzara | slika = Bengazarra.jpg | opis = Fotografija iz 1955. autor: [[Carl Van Vechten|Carl van Vechten]] | ime_po_rođenju = Biagio Anthony Gazzarra | datum_rođenja = {{Birth date|1930|8|28|df=yes}} | mjesto_rođenja = [[New York]], SAD | datum_smrti = {{Death date and age|2012|2|03|1930|8|28|df=y}} | mjesto_smrti = [[New York]], U.S. | nationality = američki | education = [[City College of New York]] | alma_mater = [[The New School]],<br />[[Actors Studio]] | home_town = New York | residence = New York | zanimanje = glumac | period = 1953-2012 | supružnik = {{marriage|Louise Erickson|1951|1957}}; razvod<br />{{marriage|[[Janice Rule]]|1961|1979}}; razvod<br />{{marriage|Elke Krivat|1982|2012}}; njegova smrt }} '''Biagio Anthony Gazzarra''' (28. august 1930&nbsp;– 3. februar 2012), poznat kao '''Ben Gazzara''', bio je američki kazališni, filmski i televizijski glumac i režiser, poznat kao dobitnik [[Emmy Award|nagrade Emmy]]. == Izabrana filmografija == {{div col|2}} * ''[[The Strange One]]'' (1957) * ''[[Anatomy of a Murder]]'' (1959) * ''[[Risate di gioia]]'' (1960) * ''[[The Young Doctors (film)|The Young Doctors]]'' (1961) * ''[[Convicts 4]]'' (1962) * ''[[Conquered City]]'' (1962) * ''[[Carol for Another Christmas]]'' (1964) * ''[[A Rage to Live]]'' (1965) * ''[[The Bridge at Remagen]]'' (1969) * ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' (1969) * ''[[Husbands (film)|Husbands]]'' (1970) * ''[[Pursuit (1972 film)|Pursuit]]'' (1972) * ''[[The Neptune Factor]]'' (1973) * ''[[QB VII#Televizijska miniserija|QB VII]]'' (1974) * ''[[Capone (film)|Capone]]'' (1975) * ''[[The Killing of a Chinese Bookie]]'' (1976) * ''[[Voyage of the Damned (film)|Voyage of the Damned]]'' (1976) * ''[[The Death of Richie]]'' (1977) * ''[[Opening Night (film)|Opening Night]]'' (1977) * ''[[Saint Jack]]'' (1979) * ''[[Bloodline (1979 film)|Bloodline]]'' (1979) * ''[[Inchon (film)|Inchon]]'' (1981) * ''[[They All Laughed]]'' (1981) * ''[[Tales of Ordinary Madness]]'' (1982) * ''[[The Girl from Trieste]]'' (1982) * ''[[A Proper Scandal]]'' (1984) * ''[[La donna delle meraviglie]]'' (1985) * ''[[An Early Frost]]'' (1985) * ''[[Figlio mio infinitamente caro]]'' (1985) * ''[[Il camorrista|The Professor]]'' (1986) * ''[[Il Giorno prima]]'' (1987) * ''[[Road House (1989 film)|Road House]]'' (1989) * ''[[Lies Before Kisses]]'' (1991) * ''[[Parallel Lives (film)|Parallel Lives]]'' (1994) * ''[[Shadow Conspiracy]]'' (1997) * ''[[Stag (film)|Stag]]'' (1997) * ''[[The Spanish Prisoner]]'' (1997) * ''[[Buffalo '66]]'' (1998) * ''[[The Big Lebowski]]'' (1998) * ''[[Happiness (1998 film)|Happiness]]'' (1998) * ''[[Illuminata (film)|Illuminata]]'' (1998) * ''[[The Thomas Crown Affair (1999 film)|The Thomas Crown Affair]]'' (1999) * ''[[Summer of Sam]]'' (1999) * ''[[Believe (2000 film)|Believe]]'' (2000) * ''[[Very Mean Men]]'' (2000) * ''[[Brian's Song]]'' (2001) * ''[[Hysterical Blindness (film)|Hysterical Blindness]]'' (2002) * ''[[Dogville]]'' (2003) * ''[[Pope John Paul II (TV miniserija)|Pope John Paul II]]'' (2005) * ''[[Quiet Flows the Don (2006 film)|Quiet Flows the Don]]'' (2006) * ''[[Paris, je t'aime]]'' (2006) * ''[[Looking Fot Palladin]] (2008) * ''[[13 (film)|13]]'' (2010) * ''[[Ristabbanna]]'' (2011) * ''The Wait'' (2012) {{Div col end}} == Literatura == * "Broadway: The Golden Age - by the Legends Who Were there," a film by Rick McKay Films, etc. Broadcast on KCET, Ch.28 (PBS in Los Angeles, December 16, 2006. Gazzara speaks openly about getting off of 29th St. * Harris, Irving (2009), ''Madison Square Memoir: The Magic and History of Madison Square Boys and Girls Club'' (visit www.madisonsquare.org); Gazzara wrote the introduction. * Sutton, Imre, 2008. ''Back to E.29th Street: Where Fact and Fiction Revisit Kips Bay, N. Y.'' (Fullerton, CA: Americo Publications) See https://web.archive.org/web/20121115095928/http://ecommons.library.cornell.edu/handle/1813/11665. == Izvori == {{Reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} * {{IMDb name|1262}} * {{IBDB name|41902}} * {{iobdb|Ben|Gazzara}} * {{tcmdb name|69536}} * {{amg name|26259}} * [http://fandaily.info/?p=13527/ Elke Gazzara Bio]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Emmy za sporednog glumca u miniseriji}} {{Lifetime|1930|2012|Gazzara, Ben}} [[Kategorija:Američki filmski glumci]] [[Kategorija:Američki televizijski glumci]] [[Kategorija:Dobitnici i dobitnice Emmy Award]] 48r9n0nhbacy9o2evjm5itxye9v7ur2 0 169600 42714708 42409746 2026-10-30T06:27:13Z ~2026-57708-36 406703 42714708 wikitext text/x-wiki '''David (Mojsije, Isarije) Sinčić''' ([[Šibenik]], [[23. 5.|23. svibnja]] [[1911]]. - [[Zagreb]], [[6. 5.|6. svibnja]] [[1949]].) je bio veliki župan [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] i [[Ustaše|ustaški]] stožernik. == Biografija == Gimnaziju završio u [[Šibenik]]u a studij medicine započinje (tri semestra) u Zagrebu. Prekinuvši medicinu, studira i završava 1935. [[Pravni fakultet Sveučilišta u Beogradu|pravo u Beogradu]]. Ulazi u krug sveučilištaraca bliskih [[Hrvatska seljačka stranka|HSS]]-u; izabran je za predsjednika beogradske i [[zemun]]ske sekcije HSS-a. Po povratku u Šibenik odbornik je u gradskoj organizaciji HSS-a. Nakon talijanske okupacije (1941.) uhićen i pušten pod uvjetom da napusti Šibenik. U Zagreb dolazi u lipnju [[1941]]., gdje je uz pomoć [[Andrija Artuković|Andrije Artukovića]] primljen u državnu službu novouspostavljene [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]]; podžupan je Velike župe [[Bribir]] i [[Sidraga]] sa sjedištem u [[Knin]]u, a od kraja listopada i [[veliki župan]] iste župe. Istodobno je postao i [[Ustaše|ustaški]] stožernik u istoj župi. U ožujku 1942. postavljen je i za zamjenika općeg upravnog povjerenika kod Zapovjedništva talijanske II. armate. Ustaški časnik David Sinčić, zamenik Velikog župana Bribira i Sidrage, u svom izveštaju iz kraja juna 1942. godine: {{izdvojeni citat|Jaz između četnika i komunista je neopisiv. Ovaj jaz je zapravo jaz između Srba samih, koji se u međusobnoj borbi uništavaju. Mi ovu borbu trebamo podržavati i ne dozvoliti približavanje jednih drugima, već podvojenosti podržavati i četnike upotrijebiti protiv komunista kojih, osim vođa, većina je pravoslavaca. Uništiti skupa s četnicima partizane - znači uništiti pomoću istih Srba - njihovu većinu. Izazvati podjelu, podržavati međusobno uništavanje za nas predstavlja političku korist.<ref>Navedeno prema: V. Đurić, Vojvoda Đujić, str. 98-99</ref>}} U srpnju 1942. preuzeo je dužnost stožernika ustaškog stožera [[Lika]] i [[Gacka]] sa sjedištem u [[Gospić]]u. U proljeće 1942. Sinčić je bio glavni pregovarač s [[Četnici|četničkim]] vođama oko njihove lojalnosti i priznanja [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]]. U veljači 1943. imenovan je povjerenikom vlade NDH kod II. armate sa sjedištem na [[Sušak]]u, gdje ostaje do kapitulacije Italije kada je 9.IX. uhićen. Zapovjednik II. armate general [[Mario Robotti]] ga je kanio voditi u [[Rim]]. Prebačen je, zajedno s obitelji, u [[Mali Lošinj]], radi transporta u Italiju, ali uspijeva pobjeći brodicom. Ostavši u dobrim odnosima s HSS-om, održavao je i veze između dijela ustaških prvaka (sklonih sporazumu s HSS-om) i pojedinih predstavnika HSS-a. Intenzivni su njegovi konatakti s [[August Košutić|Augustom Košutićem]], s pojedinim članovima HSS-a u Rimu; veza je s [[Ivan Meštrović|Ivanom Meštrovićem]]. Sudjeluje u pripremama [[Urota Lorković-Vokić|puča Lorković-Vokić]], te je nakon njegova "otkrivanja" uhićen i zlostavljan. Krajem 1944. zatočen je u Lepoglavi, odakle ga spašava i prevozi privatnim autom u Zagreb njegova supruga Eleonora Sinčić u travnju 1945. Nije se povlačio iz Zagreba. Divizijski vojni sud u Zagrebu osudio ga je [[1948]]. na smrt. Ne zna se gdje je pokopan. == Literatura == * prof.dr [[Hrvoje Matković]]: ''Između Mačeka i Pavelića - Politički portret Davida Sinčića'', Naklada Pavičić, Zagreb, 2010.<ref>[[Gojko Borić]]: David Sinčić svijetli lik u mraku Pavelićeve države, predstavljanje knjige prof.dr Matkovića, Hrvatski list, br.327, 30. prosinca 2010.</ref> == Reference == {{izvori}} {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} [[Kategorija:Hrvatski političari u prvoj Jugoslaviji]] [[Kategorija:Dužnosnici NDH]] [[Kategorija:Ustaše]] [[Kategorija:Kvislinzi]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] 3q4zyum1pgcgmlr59z6vbowqo57hbhs 0 169635 42714714 42175060 2026-10-30T07:22:58Z ~2026-57708-36 406703 42714714 wikitext text/x-wiki {{Vojno lice | ime =Branko Bogunović | slika = | opis_slike = ''Branko Bogunović pozira u svečanoj nošnji.'' | nadimak = | datum_rođenja =[[1911]]. | mesto_rođenja =[[Drvar]], [[Austro-Ugarska|Austrougarska]] | država_rođenja = | datum_smrti = [[1945]]. | mesto_smrti = [[Šibenik]], [[Jugoslavija]] | država_smrti = |godine_služenja=[[1941]] — [[1945]]. |rang=Vojvoda |jedinica=Dinarska četnička divizija |bitke= |nagrade= |kasniji_rad= }} '''Branko Brane Bogunović''' ([[Drvar]], [[24. listopada]] [[1911.]] — [[Šibenik]], [[1945.]]) je bio [[Četnici|četnički]] [[vojvoda]] iz [[Drugi svjetski rat u Jugoslaviji|Drugog svjetskog rata]]. Surađivao je s [[NDH]] u borbama protiv partizana. Njegov rođeni brat [[Uroš Bogunović|Uroš]] bio je zapovjednik [[Šesta krajiška udarna brigada|Šeste krajiške partizanske brigade]] i [[narodni heroj]]. == Predratna biografija == Branko Bogunović je rođen [[24. oktobra]] [[1911]]. godine u [[Drvar]]u, gde je odrastao i završio osnovnu školu. Srednje obrazovanje stekao je u [[Banja Luka|Banja Luci]], potom je vojni rok odslužio u vazduhoplovstvu u [[Sarajevo|Sarajevu]] i posle toga postao čuvar državnih šuma u Drvaru. Imao je četiri brata i tri sestre: Ljubu, Mitu, [[Uroš Bogunović|Uroša]], Nikolu, Milevu, Nataliju i Dušanku. Bio je oženjen sa Milkom Bašić, iz sela Kamenice sa kojom je imao sina Duška. == Drugi svetski rat == Po izbijanju [[ustanak u NDH|ustanka u NDH]] 1941, predvodio je četnike prilikom [[Pokolj u Bosanskom Grahovu|pokolja Hrvata u Bosanskom Grahovu]]. Za vreme [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]] Branko Bogunović je bio pomoćnik komandanta [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije]] i komandant [[četnici|četničkog]] korpusa ''„[[Gavrilo Princip]]“''. Njegov brat [[Uroš Bogunović|Uroš]] je bio komandant [[Šesta krajiška udarna brigada|Šeste krajiške partizanske brigade]]. Zbog svojih zasluga je od crkve Svetog Petra u [[Donji Tiskovac|Donjem Tiskovcu]] dobio kitnjasto tradicionalno odijelo koje je prije njega navodno nosio vojvoda Pavasović u ustanku [[1715]]. godine, a zatim i vojvoda [[Golub Babić]] u ustanku [[1875]]. godine; tokom rata je zabilježena fotografija na kojoj Bogunović pozira u tom svečanom odijelu. === Saradnja sa NDH === Kod župana NDH [[David Sinčić|Davida Sinčića]] u [[Knin]] je početkom decembra [[1941]], zajedno sa drugim četničkim vođama, došao i Bogunović, kojeg će Sinčić ocijeniti kao najpouzdanijeg za suradnju protiv [[ustanak u NDH|ustanka]].<ref>Veliki župan Sinčić je 7. februara 1942. obavijestio Pavelića da »Brane Bogunović iz Bosanskog Grahova uvijek djeluje u smislu smirenja«. (NOB u Dalmaciji, 2,872).</ref> Pavelićev ministar [[Mladen Lorković]] [[26. 5.|26. maja]] 1942. depešom obaveštava »vrhovničtvo« velike župe Bribir i Sidraga o isporuci oružja Bogunoviću i drugim četnicima: {{izdvojeni citat|»Glavni stožer domobranstva suglasan je sa vašim priedlogom da se vođama grko-istočnjaka popu [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]], Mani Rokviću, Bogunoviću, Paji Popoviću i Paji Omčikusu dodieli pomoć od milijun Kn (kuna), 200 pušaka jugoslavenskog poriekla i 10 strojo-pušaka.«<ref>AVII, H-P-426; u protokolu Ministarstva vanjskih poslova NDH dokument je zaveden pod brojem VT/57/42.</ref>}} Isplata je izvršena početkom juna. O tome dr Sinčić obavještava [[Ante Pavelić|Pavelića]]: "''Jučer sam trima glavnim vođama četnika koji su u borbi protiv partizana, Momčilu Đujiću, Branku Bogunoviću i Mani Rokviću dao svakome po 100.000 kuna radi organiziranja borbe protiv partizana i pomoći njihovim suborcima''."<ref>AVII, 195,12/6—1</ref> Župan [[David Sinčić]] je iz [[Knin]]a 17. juna [[1942]]. godine poslao nadređenima izveštaj o saradnji sa jedinicama Branka Bogunovića, koji kaže da je NDH pružala pomoć u oružju, municiji i ljudstvu lojalnim četničkim jedinicama: {{izdvojeni citat|Postignuta saradnja sa četničkim vođama Bogunović, Đujić, Rokvić, Rađenović. Četnici po dogovoru sa mnom i dobijenim uputstvima idu prema Glamoču sastati se sa četnicima Drenovića i domobranima gde odrediti plan daljih zajedničkih akcija. <br /><br /> Radi delovanja protiv partizana radi postignuća dodira sa hrvatskom vojskom četnici izvršili napad na Peulje, Crni Lug, Grkovci, Podgoru, Tičevo malo i veliko uspehom. Četnici za saradnju sa nama i borbu proti partizana nemaju oružja, strijeljiva i hrane. Potrebno ih snabdeti preko Knina ili u času dodira sa našom vojskom u Glamoču. Radi potrebne oružane akcije naših domobrana iz Knina s četnicima prema Glamoču, Bosanskom Petrovcu, južnoj Lici, potrebno Zapovjedničtvo sedme operativne zone u Kninu poslati pojačanja u ljudstvu, oružju, naročito strojnica, bacačima mina i vojnim vozilima. <br /><br /> Četnici poveli akciju proti partizana iz Medka prema Strmica. Potrebno je povezati ovu akciju sa akcijom naše vojske iz Gospića. Četnici očekuju za svoje akcije uputstva našeg vojničkog Zapovjedničtvo. Poruke slati preko Knina ili krilašima u Bosansko Grahovo kao što je već učinilo Zapovjedničtvo trećeg vojnog zbora četnicima Branka Bogunovića. Gornje dostavite Zapovjedničtvo trećeg vojnog zbora Sarajevo i Ministarstvu spoljnih poslova za Vrančića.<ref name="slobodnadalmacija1">{{cite web|author=piše goran kotur |url=http://www.slobodnadalmacija.hr/Spektar/tabid/94/articleType/ArticleView/articleId/65858/Default.aspx |title=NDH četnicima davala oružje i mirovine > Slobodna Dalmacija > Spektar |publisher=Slobodnadalmacija.hr |date=15. 08. 2009. |accessdate=26. 09. 2010.}}</ref>}} U izveštaju [[Mladen Žujović (četnik)|Mladena Žujovića]] generalu Mihailoviću od [[6. avgust]]a 1943. stoji sledeće: {{izdvojeni citat|Tu još postoje i neke Birčaninove vojvode Brana Bogunović, [[Mane Rokvić]] i još neki sve od zla oca i gore majke, mrze se između sebe, proganjaju se, prete zločinima svima i svakome — napasti.<ref>https://www.znaci.org/00001/11_45.htm</ref>}} === Hapšenje i smrt === Bogunović je ranjen prilikom proboja blokade u [[Pađeni]]ma, [[4. 12.|4. decembra]] [[1944]]. godine. Ubrzo potom, [[1945]]. godine [[narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizani]] su ga zarobili i ubili. == Izvori == {{Izvori|2}} {{Wikisource|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.}} {{Wikisource|Izveštaj komande XV korpusa o četnicima od 19. novembra 1943.}} {{Wikisource|Zapovest Ante Pavelića o Đujićevim četnicima od 21.12.1944}} == Povezano == * [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] * [[Pokolj u Bosanskom Grahovu]] * [[Dinarska četnička divizija]] * [[Uroš Bogunović]] {{Lifetime|1911|1945|Bogunović, Branko}} [[Kategorija:Biografije, Drvar]] [[Kategorija:Četnici]] [[Kategorija:Četničke vojvode]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] [[Kategorija:Četnički zločini u Drugom svjetskom ratu]] 2hpx23qjq95awy12d1yj4b59jcjromp 0 174372 42714700 42498454 2026-10-30T05:43:13Z ~2026-57708-36 406703 42714700 wikitext text/x-wiki {{Vojna jedinica |jedinica= <span style="font-size: medium;">'''373. legionarska divizija''' |deo= '''[[Vermaht|Nemačkog Vermahta]]''' |slika= |o slici= |vreme= [[25. januar]] [[1943]]. |mesto= Delershajm ({{jez-nem|Döllersheim}}), [[Nemačka]] |formacija=. *383. legionarski puk *384. legionarski puk *373. legionarski artiljerijski puk *373. izviđački bataljon *373. bataljon oklopnih lovaca *373. inženjerijski bataljon |jačina= 14.340 vojnika i oficira 21. septembra 1943. (5.063 Nemaca, 9.277 Hrvata)<ref>[http://www.archives.gov/ NARA WashDC], RG 242, Microcopy T-315, roll 2171, frame 121</ref> |komandant=. *general-lajtnant Emil Zelner ({{jez-nem|Emil Zellner}}) ([[25. januar]] [[1943]] - [[5. avgust]] [[1943]]) *general-lajtnant Eduard Aldrian ({{jez-nem|Eduard Aldrian}}) ([[5. avgust]] [[1943]] - [[20. oktobar]] [[1944]]) *general-major Hans Graverštajn ({{jez-nem|Hans Gravenstein}}) ([[20. oktobar]] [[1944]] - [[maj]] [[1945]]) |oficir2= |oficir3= |oficir4= |bitke=[[Operacija Paula]]<br />[[Operacija Pfingsten]]<br />[[Operacija Klara]]<br />[[Operacija Heu]]<br />[[Operacija Merkur (Krbavsko Polje)]]<br />[[Operacija Panter]]<br />[[Operacija Ristov]]<br />[[Prva banjalučka operacija NOVJ]]<br />[[Operacija Ostvind]]<br />[[Operacija Orient]]<br />[[Operacija Aprilšauer]]<br />[[Operacija Kleterštajg]]<br />[[Operacija Morgenštern]]<br />[[Operacija Šah]]<br />[[Operacija Reselšprung]]<br />[[Operacija Floret]]<br />[[Operacija Keselštajn]]<br />[[Operacija Vehselbalg]]<br />[[Operacija Vaseršlauh]]<br />[[Napad NOVJ na Prijedor septembra 1944.]]<br />[[Napad NOVJ na Cazin novembra 1944.]]<br />[[Druga banjalučka operacija NOVJ]]<br />[[Kninska operacija 1944]]<br />[[Ličko-primorska operacija]]<br />[[Karlovačka operacija]]<br>[[Poljanska bitka]] |odlikovanja= }} '''373. hrvatska legionarska divizija''' [[Vermaht]]a (zvana "Tigar") formirana je tokom poslednjih meseci [[1942]]. na poligonu Delershajm u [[Nemačka|Nemačkoj]] od nemačkih oficira, podoficira i vojnika specijalističkih struka, i hrvatskih regruta. Nakon formalnog proglašenja, [[25. januar]]a [[1943]], prebačena je na teritoriju [[NDH]], gde je učestvovala u brojnim operacijama protiv [[NOVJ]]. Od avgusta 1943, divizija je u sastavu [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]], u dolinama [[Una|Une]], [[Sana (rijeka)|Sane]] i [[Vrbas (rijeka)|Vrbasa]], između [[Sava (reka)|Save]] i [[Dinara|Dinare]]. Zajedno sa potčinjenim ustaškim i domobranskim snagama, vodila je brojne operacije protiv snaga [[Peti krajiški korpus NOVJ|Petog]], uz povremeno sadejstvo u operacijama protiv [[Četvrti korpus NOVJ|Četvrtog]] i [[Osmi dalmatinski korpus NOVJ|Osmog korpusa NOVJ]]. Divizija je maja 1944. godine na svom kazanu prehranjivala 1.897 četnika sa područja zapadne Bosne.<ref>https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Broj_%C4%8Detnika_na_kazanu_XV_njema%C4%8Dkog_korpusa.jpg</ref> Tokom [[Operacija Reselšprung|operacije Reselšprung]] 1944. ojačana borbena grupa 383. puka 373. divizije imala je ključni zadatak da u najkraćem roku prodre iz [[Srb (grad)|Srba]] u [[Drvar]] i deblokira desantne SS jedinice u [[Drvar]]u. U periodu 20. jun – 4. jul 1944. godine divizija je imala vrlo dobru saradnju sa četnicima: {{izdvojeni citat|373. pješadijska divizija: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sjedištem u Gračacu). [...] Oni su jedini stvarno korisni saborci. Jedino od njih dolaze korisna obavještenja o neprijatelju [...]. Jedan četnički komandat [s kojim sam razgovarao] odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nijemci primjete njihove podvige. [...] [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim njemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućnosti, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000770–000786: Izvještaj kapetana Merrema o putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. juni – 4. juli 1944 sa osvrtom na radom i organizaciju njemačkih obavještajnih službi (5. juli 1944).]</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu od 20. juna do 4. jula 1944.}} 383. puk razbijen je i znatnim delom uništen tokom [[Kninska operacija 1944|Kninske operacije]]. Divizija je potom popunjena i sređena. Divizija je poražena i uništena tokom [[Ličko-primorska operacija|Ličko-primorske]] i [[Karlovačka operacija|Karlovačke operacije]] između [[20. mart]]a i 4. [[maj]]a [[1945]]. Hrvati u sastavu Wehrmachta [[1. 7.]] [[1943.]]: 24000 u hrvatskoj SS-diviziji, 20000 u redarstvu (žandarmeriji), 27000 u legionarskoj diviziji u Stockerauu, 3000 u zrakoplovstvu, 1000 u ratnoj mornarici, svega 75000.<ref>[[Bogdan Krizman]], ''NDH između Hitlera i Mussolinija'', ČGP Delo, Ljubljana, 1983., str. 586.</ref> U oružanim snagama NDH osam lovačkih i gorskih brigada, svega 68000 ljudi: Poglavnikov tjelesni sdrug i Ustaška vojnica 22000, brze postrojbe 4000, zrakoplovstvo 9000, postrojbe za osiguranje željeznica 24000, oružništvo 12000. Povrh toga, postoje i odredi rezervista koji postupno imaju prerasti u pukove za osiguranje. U talijanskim oružanim snagama 6000 ljudi. == Reference == {{izvori|2}} == Literatura == * [https://www.znaci.org/00001/180.htm Franz Schraml: KRIEGSSCHAUPLATZ KROATIEN], Kurt Vowinckel Verlag, Neckargemünd 1962 == Vanjske veze == * [http://www.axishistory.com/index.php?id=3943 '''373. (Kroatische) Infanterie-Division''' - Axis History Factbook] {{en}} * [http://www.vojska.net/eng/world-war-2/germany/division/infantry/373/ '''373rd Infantry Division''' - vojska.net] {{en}} * [http://www.feldgrau.com/croatia.html '''Croatian Volunteers in the German Wehrmacht in WWII''' by Allen Milcic - feldgrau.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170212005640/http://www.feldgrau.com/croatia.html |date=2017-02-12 }} {{en}} [[Kategorija:Njemačke pješadijske divizije u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Nemačke jedinice na jugoslovenskom ratištu u Drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] qdq2dbsnc3swwvy6tm4aqg0nkjloc8l 0 174381 42714722 42513195 2026-10-30T08:05:32Z ~2026-57708-36 406703 42714722 wikitext text/x-wiki {{Vojno lice | ime =Jezdimir Dangić | slika = Jezdimir Dangić.jpg | opis_slike = | nadimak = Jezda | datum_rođenja =[[1897]] | mesto_rođenja =[[Bratunac]], [[Austro-Ugarska|Austrougarska]] | država_rođenja = | datum_smrti = [[1947]] | mesto_smrti = [[Sarajevo]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]] | država_smrti = |vojska=[[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Četnički odredi Jugoslovenske vojske]] |godine_služenja= |čin= major |jedinica= |bitke=[[Drugi svjetski rat|Drugi svetski rat]] |nagrade= |kasniji_rad= |potpis= }} '''Jezdimir Jezda Dangić''' ([[1897]]. [[Bratunac]], [[Austro-Ugarska|Austrougarska]] – [[1947]]. [[Sarajevo]], [[Федеративна Народна Република Југославија|FNR Jugoslavija]]) je bio žandarmerijski major, tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svetskog rata]] zapovjednik [[četnici|četničkih]] jedinica Draže Mihailovića u istočnoj Bosni. Bio je jedan od vođa [[ustanak u NDH|ustanka u NDH]], u oblasti istočne Bosne. Sa [[narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizanima]] se razišao jer je vodio borbu isključivo protiv [[ustaše|ustaša]] i "Turaka",<ref>https://www.znaci.org/00001/9_4.htm</ref> ali ne i Nemaca, sa kojima je stupio u pregovore. Bio je politički pristalica Nedića.<ref name="Izveštaj"/> Nakon rata je osuđen za [[kolaboracija|kolaboraciju]] i ratne zločine, te streljan [[1947]]. godine. == Biografija == Rođen je [[5. 5.|5. svibnja]] [[1897]]. u [[Bratunac|Bratuncu]] u obitelji [[pravoslavlje|pravoslavnog]] svećenika. Njegov otac je bio sveštenik, tri i po godine je bio u zatvoru, osuđen na smrt a zatim pušten. Njegova majka je bila takođe uhapšena i u zatvoru je izgubila razum.<ref name="Izveštaj"/> Dangić je imao devetoro braće i sestara.<ref name="Izveštaj"/> I on sam je bio na robiji. Kao gimnazijalac u [[Tuzla|Tuzli]] i kao pripadnik organizacije [[Mlada Bosna]] bio je osuđen na tri i pol godine zatvora zbog veleizdaje [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]]. Kaznu je odslužio u Tuzli i [[Zenica|Zenici]] tijekom [[Prvi svjetski rat|prvog svjetskog rata]]. Nakon rata studirao je pravo i radio u Tuzli i okolici kao policijski činovnik i rezervni konjički potporučnik. [[3. 1.|3. siječnja]] [[1928]]. prešao je u aktivnu žandarmerijsku službu s činom potporučnika. Postao je pravnik, žandarmerijski oficir, komandir u činu majora jedinice Dvorske žandarmerije, koja je bila zadužena za obezbeđenje kraljevske porodice, njihovih objekata kao i vladinih ministara i zdanja u [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevini Jugoslaviji]]. Drugi svjetski rat dočekuje u činu žandarmerijskog majora. U [[aprilski rat|travanjskom ratu]] 1941. Dangić zapovjeda žandarmerijskom jedinicom koja prati kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od [[Beograd]]a do [[Nikšić]]a. Posle okupacije izbjegao je zarobljavanje od strane Nijemaca i sklonio se kod brata u Ljuboviji. Preko braće Todorovića, aktivnih [[major]]a [[Jugoslovenska vojska|Jugoslavenske kraljevske vojske]], stupa u vezu s [[pukovnik]]om [[Dragoljub Mihailović|Dražom Mihailovićem]] na Ravnoj Gori u [[Srbija|Srbiji]]. === Ustanak u istočnoj Bosni === {{main|Ustanak u NDH|Drinske mučenice}} Mihailović ga šalje u istočnu [[Bosna|Bosnu]] s ciljem stvaranja i širenja četničke organizacije u tim krajevima. Bio je učesnik [[Ustanak u NDH|ustanka protiv NDH]] u Istočnoj Bosni od avgusta [[1941]]. Pošto su ustanici koje je vodio Pero Đukanović, bivši solunski narednik, oslobodili Drinjaču i Bratunac, Dangić se nametnuo za vođu ustanka u tom delu Bosne.<ref name="znaci.net">https://www.znaci.org/00001/9_4.htm#a18</ref> Major Dangić postaje načelnik Komande Istočne Bosne i Hercegovine [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u Otadžbini]]. Odmah je započeo mobilizaciju srpskih seljaka u svoje odrede. Imao je oko tisuću ljudi, smještenih na prostoru između [[Višegrad]]a i [[Bijeljina|Bijeljine]]. Prema izvještaju beogradske jedinice [[Abwehr]]a (obavještajne službe njemačkog [[Wehrmacht]]a) od 29. septembra 1941, Dangić je praktički od svog dolaska u Bosnu održavao kontakte s [[Milan Nedić|Nedićevom]] administracijom koja ga je podupirala; u izvještaju se navodi da je imao »dobre odnose s Nijemcima i da je činio sve kako bi izbjegao sukob između svojih trupa i Nijemaca.«<ref>Mikrofilm br. T-314, rola 1457, snimci 702-704, 711-712.</ref><ref name="znaci.org">[https://znaci.org/00001/40_46.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLUČAJ MAJORA DANGIĆA]</ref> U listopadu 1941. godine, potpisuje sporazum o suradnji s [[narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizanima]] u [[ustanak u NDH|ustanku]]. Za vreme privremene saradnje sa partizanskim snagama, Dangić sa svojim odredima zauzima desetak većih mesta: [[Bratunac]], [[Srebrenica|Srebrenicu]], [[Vlasenica|Vlasenicu]], [[Olovo]], [[Rogatica|Rogaticu]], [[Foča|Foču]], [[Goražde]] i [[Čajniče]]. Tom prilikom Dangićevi četnici su izvršili pokolj nad [[Bošnjaci|muslimanskim]] i [[katoličanstvo|katoličkim]] stanovništvom, uključujući i katoličke časne sestre poznate pod imenom [[Drinske mučenice]], zaklane na obali Drine kod Goražda, 15. prosinca 1941.<ref>{{Cite web |title=SARAJEVO: Beatificirane drinske mučenice |url=http://www.banjalukain.com/front/beatificirane-drinske-mucenice |access-date=2012-08-22 |archivedate=2011-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927070938/http://banjalukain.com/front/beatificirane-drinske-mucenice |deadurl=yes }}</ref> Njemci vrlo brzo uočavaju Dangićev blagonaklon stav spram okupatorskih snaga. U izvještaju vojnog obavještajnog centra u Beogradu od 14. novembra 1941. jasno se kaže: {{citiranje|Dangić je od početka prema komunistima zauzeo odlučniji stav nego Mihailović. Njegov cilj u odnosu na nemačke okupacione vlasti u pograničnoj staroj Srbiji bio je očigledno da zajedno sa njima nastupi protiv komunizma i da time obezbedi slobodno zaleđe radi suzbijanja hrvatskih ustaških jedinica na srpskim oblastima Bosne.}} U istom izvještaju se tvrdi da je Dangić „češće demonstrativno pokazivao svoju želju da se s Nemcima složi. Tako se o njemu priča da je, između ostalog, dao da nastupaju jedinice u cilju iskazivanja počasti nemačkim oficirima“.<ref>Zbornik NOR-a, XII/1, str. 628.</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 193.</ref> U drugom njemačkom izvještaju opisan je i kao „dobar frontovski oficir“.<ref name="Izveštaj"/> Prvi kontakt Nijemaca sa Dangićevim četnicima bio je početkom decembra 1941. u višegradskom srezu. Tada su četnici razoružali jednu grupu partizana i predali je okupacionim snagama.<ref>AVII, Četnička arhiva, reg. br. V-H-V-1856/1.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/276.</ref> === Gušenje ustanka u Bosni === {{main|Gušenje ustanka u istočnoj Bosni|Četnički pučevi u Bosni}} Radi gušenja ustanka u NDH, nemačko-hrvatske snage su protiv ustanika Istočne Bosne preduzele [[Druga neprijateljska ofanziva|drugu]] i [[Treća neprijateljska ofanziva|treću ofanzivu]]. Tada Dangić objavljuje da četnički odredi se bore samo protiv [[Ustaše|ustaša]], ali ne i Nemaca. Januara [[1942]]. Dangićeve snage su pretrpele značajne gubitke u ljudstvu i teritoriji, ali nisu pružale otpor Nemcima jer su imali naređenje da se ne bore protiv njemačkih trupa.<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000190: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za januar 1942 (31. januar 1942.).</ref> {{izdvojeni citat|Iznenađujuća je bila činjenica da su Dangićevi ljudi redovno izbegavali borbu s nemačkim trupama i na njih nisu otvarali vatru. Manji odredi i pojedinci, koji više nisu imali nikakav izlaz, predavali su se bez borbe i polagali svoje oružje. To isto je učinio jedan kompaktni odred od oko 400 ljudi. Pri tome su ljudi izjavljivali da su oni to radili po naređenju majora Dangića, pošto im je on bio zabranio da se bore protiv nemačkih trupa. Mora se reći da im je Dangić mogao nanositi znatne gubitke da je to hteo.<ref name="Izveštaj"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1091&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001087.] <br /> ({{jez-njem|"Überraschend war die Feststellung, dass die Dangić–Leute dem Kampf mit den deutschen Truppen unbedingt aus dem Wege gingen und nicht auf sie schossen. Kleinere Abteilungen und einzelne Leute, die keinen Ausweg mehr hatten, ergaben sich kampflos und lieferten ihre Waffen ab. Dasselbe tat eine geschlossene Abteilung von etwa 400 Mann. Die Leute erklärten dabei, dass sie auf Befehl des Major D. so handelten, da er ihnen verboten hätte, gegen die deutschen Truppen zu kämpfen. Es muss ausgesprochen werden, dass D. ihnen die erhebliche Verluste hätte zufügen können, wenn er gewollt hätte."}})</ref>|Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu}} Početkom [[1942]]. godine Dangić uspostavlja vezu sa [[Uroš Drenović|Drenovićem]] i četnicima zapadne Bosne, kojima nalaže da se bore protiv partizana, a ne okupatora.<ref>[https://znaci.org/00001/60_1_9.pdf Saslušanje okrivljenog Rade Radića]</ref> On napada partizane koristeći [[šovinizam|šovinističku]] retoriku, optužujući partizane da ih vode "čivut Moša Pijade, Turčin Safet Mujić, mađar Franjo Vajnert i takozvani Petar Ilić čije pravo ime niko ne zna", a cilj im je da unište [[srpstvo]].<ref>AVII Chetnik Collection, box 222, facs. 5, doc. 23.</ref><ref name="Hoare">[https://www.znaci.org/00001/177.pdf Dr. Marko Hoare: The Chetniks and the Jews]</ref> U to vreme započinje pregovore sa nemačkom vojnom komandom na čelu sa generalom [[Paul Bader|Paulom Baderom]]. Dangić je bio spreman služiti njemačku vojnu upravu i boriti se protiv partizana. Za uzvrat je tražio da snage NDH napuste taj prostor. Izjavio je da bi se pri opštem ustanku na Balkanu i iskrcavanju Engleza njegovi četnici nepokolebljivo verno borili na nemačkoj strani.<ref name="Izveštaj"/> Dangić je izražavao uverenje da bi samo nemačka pobeda mogla Srbiji da obezbedi pripadajući položaj na Balkanu, dok bi pobeda [[boljševizam|boljševizma]] značila uništenje svakog naroda, pa, dakle, i srpskog.<ref>Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII - nemački dokumenti - knjiga 2, strana 111</ref> Njemački general Bader je 2. februara [[1942]]. pozvao predstavnike vlasti NDH, ministra [[Vjekoslav Vrančić|Vjekoslava Vrančića]] i [[hrvatsko domobranstvo|domobranskog]] pukovnika [[Fedor Dragojlov|Fedora Dragojlova]] u Beograd, na pregovore sa Dangićevim izaslanicima. {{izdvojeni citat|Dangić je spreman da se sa svim svojim ljudstvom bezuslovno stavi pod nemačku komandu za potpuno uništenje komunista u istočnoj Bosni i održavanje mira, tako da se izbeglice mogu vratiti. On priznaje hrvatsku suverenost, mada ne kao konačnu, ukoliko se hrvatsko činovništvo obrazuje na paritetnoj osnovi od Hrvata, Muslimana i Srba na bazi pripadnosti zemlje. Pri tome je njegov preduslov da se zemlja postavi pod nemačku vojnu upravu.<ref name="Izveštaj">[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001090.] <br /> ({{jez-njem|"D. ist bereit, sich mit allen seinen Leuten unbedingt dem deutschen Befehl zu unterstellen, die Kommunisten in Ost–Bosnien restlos zu vernichten und die Ruhe aufrechtzuerhalten, sodass die Flüchtlinge zurückgeführt werden können. Er erkennt das kroatische Hoheitsrecht an, wenn auch nicht als endgültig, sofern die kroatische Beamtenschaft paritätisch aus Kroaten, Muselmanen und Serben unter Berücksichtigung der Landeszugehörigkeit aufgestellt wird. Er setzt dabei voraus, dass das Land unter deutsche Militärverwaltung gestellt wird."}})</ref>|Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu}} Zbog pregovora sa Nemcima, Dangić je postao kompromitovan u narodu, pa kada su naišli partizani nije mogao "nije mogao naći ni 100 ljudi koji bi hteli da brane njega i štab": {{izdvojeni citat|Dangić održava veze i sa Nemcima i pri mom prolasku kroz Bajinu Baštu bio je na sastanku i ručku sa nekim nemačkim kapetanom doktorom [[Josef Matl|Matlom]] iz Beograda. Sve ove veze Dangića, mnogo ga kompromituju i daje materijala komunistima za propagandu u njihovu korist, jer zaista uvek raspolažu sa faktima. Njihova nekompromisna akcija protiv Dangića i njegovih oficira, samo je posledica tih svih veza Dangićevih. [...] Izgleda da su komunisti uspeli kod Dangićevih ljudi da ga kompromituju, jer pri nailasku partizana on nije mogao naći ni 100 ljudi koji bi hteli da brane njega i štab.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]</ref>|Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica}} Prema izveštaju majora Radoslava Đurića Draži Mihailoviću, situacija u Dangićevom štabu je bila katastrofalna ("ne zna se ni ko pije ni ko plaća"). Krajem marta Dangić je pobegao u Srbiju pod pritiskom partizanskih jedinica.<ref name="ReferenceA"/> 21. marta 1942. Draža Mihalović preporučuje Dangiću da stupi u kontakt sa kvislinškim vlastima u [[Bajina Bašta|Bajinoj Bašti]], gdje se nalazio [[Legalizovani četnici|legalizovani]] potpukovnik Radojko Jovandarić, kako bi mu pružio "prvu pomoć".<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830170351/https://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm }}</ref> === Pregovori u Beogradu === [[Datoteka:Vojvoda Jezdimir Dangić, po povratku iz Beograda, zadržao se u Valjevu (treći s leva, u beloj šubari) 4. februara 1942.jpg|minijatura|Dangić, [[legalizovani četnici]] i Nemci u Valjevu, po njegovom povratku sa pregovora u Beogradu.]] Početkom aprila 1942. odlazi na pregovore sa Milanom Nedićem i Nemcima u [[Beograd]]u gde se nudio za borbu protiv partizana. Zauzvrat je tražio da teren istočne Bosne očišćen od partizana ima u svojoj vlasti. Draža Mihailović je [[9. april]]a 1942. depešom obavešten da pregovori Dangića i Nemaca dobro napreduju: {{izdvojeni citat|Dangić tražio novčanu pomoć i dobio 2 mil. Pomoć u ljudima i oružju radi suzbijanja partizana obećana. Nemci mu stavili do znanja da će sav teren očišćen od partizana imati u potpunoj vlasti.<ref name="ReferenceB">https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm</ref>}} Dangić je uhapšen 11/12. aprila 1942. godine, zbog održavanja veza sa Srbijom u cilju pobune protiv NDH. O njegovom hapšenju postoji detaljan nemački izveštaj: {{izdvojeni citat|14.4: Slučaj Dangić Komandant oružanih snaga na Jugoistoku depešom javlja da je slučajno saznao kako je vođa srpskih ustanika u Hrvatskoj Dangić boravio od 30.3. do 2.4. u Beogradu. Dangić je, dalje, odmah potom, po svemu sudeći, bio kod srpskog sreskog načelnika u Valjevu pukovnika Lukića i tamo je razgovarao s Nedićevim četnicima opominjući ih da poštuju red i mir. Time je dokazano da Dangić, pored toga to ima vezu sa Beogradom, verovatno ima vezu i s Nedićem. Komandujući general i komandant u Srbiji naredio je hapšenje. Na to je komandant oružanih snaga na Jugoistoku ukazao da naređenje za hapšenje Dangića nije trebalo da se izda tek sada, to naređenje je još pre trebalo izdati svim (nadležnim) instancama. Pored toga, '''ponovljeno je i naređenje da se svim sredstvima spreči svaka veza ustanika s Nedićevom vladom, a, uz to, i svaka podrška ustanicima, uključujući i oblasti izvan srpskih granica, od strane Srba'''.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_2_4.pdf</ref>}} 14. aprila Draža Mihailović je dobio obaveštenje da su Nemci uhvatili i odveli Dangića, bez detalja.<ref name="ReferenceB"/> 18. aprila Draža dobija obaveštenje da je Dangić uhapšen jer ga je potkazao banjalučki advokat Kostić, da je Nedić naredio da se Kostić uhapsi, a da se očekuje Dangićevo puštanje na slobodu.<ref name="ReferenceB"/> [[25. april]]a 1942. godine četnički komandant Mladen Mladenović piše Draži Mihailoviću da je Dangić izdao njihovu organizaciju Ljotiću i Nemcima i da je zaslužio "najtežu kaznu": {{izdvojeni citat|Dangić je u Bgdu vodio pregovore sa Ljotićem, Nedićem i Nemcima a i pisao je pismo Hitleru ne dajući nikome obaveštenje o svom radu u Bgdu. Poslednji moj zaključak je da je on (drug) i Ljotića i Nedića te je prihvatio da Ljotić uređuje pozadinu. Prema izvesnim znacima počeo je da izdaje k-tovu organizaciju i ljude pa svakom preti opasnost hapšenja. Sada je cela akcija u Bosni propala i ustaše su posele celu Bosnu do Drine. Prema mom izveštaju Dangić nije povukao konzekvence za svoj rad i dvoličnu ulogu te je zaslužio najtežu kaznu.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_1_81.htm</ref>}} Draža Mihailović je 6. juna 1942. izvestio Predsednika jugoslovenske Vlade u Londonu da je Dangić "prevarom Nedića i Ljotića dopao ropstva."<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_1_105.htm</ref> Kasnije je Mihailović u svojoj depeši od 30. juna prokomentarisao "Dangića upropastili političari", potom 2. jula 1942. "politikanstvo je upropastilo ceo Dangićev pokret".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_1_134.htm</ref> === Zarobljeništvo === Nakon što je uhapšen od Nemaca, poslan je u zarobljenički [[logor Strij]] u [[Poljska|Poljskoj]]. Ondje je ostao sve do izbijanja [[Varšavski ustanak|Varšavskog ustanka]] [[1944]]. Pridružio se ustanicima pod zapovjedništvom poljskog generala [[Tadeusz Bór-Komorovski|Bór-Komorovskog]] i sudjelovao u borbama sve do gušenja ustanka.{{fact}} Kao i mnoge poljske časnike zarobljava ga [[Crvena armija]] te završava u zarobljeničkom logoru u [[Moskva|Moskvi]]. === Suđenje i smrt === [[Datoteka:Jezdimir Dangic trial.jpg|minijatura|Suđenje Jezdimiru Dangiću 1947. u Sarajevu.]] Nakon rata, Sovjeti ga izručuju vlastima [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFRJ]]. [[1946]]. godine je osuđen na smrt u [[Sarajevo|Sarajevu]] pred vojnim sudom 3. jugoslavenske armije.<ref name="znaci.net"/> Osuđen je za suradnju s Nijemcima, Talijanima, kvislinškom vladom Srbije, vršenje masovnih zločina i izdaju zemlje. Istog mjeseca je strijeljan. == Izvori == {{Izvori|2}} == Povezano == * [[Drinske mučenice]] * [[Borbe za Istočnu Bosnu 1942.]] * [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] == Vanjske veze == * [https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu] {{DEFAULTSORT:Dangić, Jezdimir}} [[Kategorija:Rođeni 1897.]] [[Kategorija:Umrli 1947.]] [[Kategorija:Biografije, Bratunac]] [[Kategorija:Četnici]] [[Kategorija:Biografije, Bosna i Hercegovina|Dangić, Jezdimir]] [[Kategorija:Četnici u Drugom svjetskom ratu|Dangić, Jezdimir]] [[Kategorija:Srpski vojnici]] [[Kategorija:Policajci]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Mlada Bosna]] [[Kategorija:Jugoslovenska vojska u otadžbini]] [[Kategorija:Četnički zločini u Drugom svjetskom ratu]] 6kh409qa0p6an4dwggisdd2fjbnxkwy 14 176881 42714697 42604438 2026-10-30T05:01:15Z ~2026-57708-36 406703 42714697 wikitext text/x-wiki {{portal NOB}} {{kat}} {{Sedam neprijateljskih ofanziva-kategorije}} [[Kategorija:Operacije NOVJ]] [[Kategorija:Narodnooslobodilačka borba u 1943.]] [[Kategorija:Bitke Drugog svjetskog rata na jugoslavenskom ratištu]] [[Kategorija:Borbe između NOVJ i Nemaca]] [[Kategorija:Borbe između NOVJ i snaga NDH]] [[Kategorija:Zajedničke borbe JVUO i Italijana]] [[Kategorija:Borbe između NOVJ i Italijana]] [[Kategorija:Zajedničke borbe JVUO i Nemaca]] [[Kategorija:Bitke Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] [[Kategorija:Zajedničke borbe četnika i NDH]] lkcv6on395uuzv1h19j3l0veotqj6nm 0 182962 42714731 42676816 2026-10-30T11:02:48Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku 千葉県野田市市章.svg datotekom [[:File:Emblem_of_Noda,_Chiba.svg|Emblem_of_Noda,_Chiba.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file 42714731 wikitext text/x-wiki {{Grad u Japanu | naziv = Noda | izvorni_naziv = 野田 | slika = Chiba Noda Shimizu Park 1.jpg | opis_slike = | gradska_zastava = Flag of Noda, Chiba.svg | grb = Emblem of Noda, Chiba.svg | region = | prefektura = [[Prefektura Chiba|Čiba]] | površina = | stanovništvo = 151.240<ref>{{Cite web |url= http://www.stat.go.jp/english/data/kokusei/index.htm|title= Population Census|accessdate= |last= |first= |date= |work= |publisher=StatisticsBureau}}</ref> | godina_stanovništvo = 2005 | gustina = | gšir = 35.950 | gduž = 139.867 | gradonačelnik = | veb-strana = }} '''Noda''' (野田) je grad u [[Japan]]u u prefekturi [[Prefektura Chiba|Čiba]]. Prema popisu stanovništva iz 2005. u gradu je živelo 151.240 stanovnika. == Stanovništvo == Prema podacima sa popisa, u gradu je 2005. godiine živelo 151.240 stanovnika. {| align="center" border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAFF" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Kretanja broja stanovnika |-bgcolor="#eeeeff" ! 1995. !! 2000. !! 2005. |- bgcolor="#f7f9ff" | align=center| 152.245 | align=center| 151.197 | align=center| 151.240 |} == Vanjske veze == {{Commonscat|野田}} [[Kategorija:Gradovi u Japanu]] 6x0lq3pzkvddfhsaarcg7ira1ssyain 0 186353 42714562 42711322 2026-10-29T20:38:38Z Ponor 14343 /* Ofanziva na Kozaru */ Slika je iz 1944. 42714562 wikitext text/x-wiki [[File:Kozarčani na smotri.jpg|thumb|Partizanski borci sa Kozare, 19. avgusta 1942. godine]] Područje [[Kozara|Kozare]], prostor između reka [[Gomjenica (reka)|Gomjenice]], [[Sana (reka)|Sane]], [[Una|Une]], [[Sava (reka)|Save]] i [[Vrbas (reka)|Vrbasa]], bilo je jedno od najsnažnijih žarišta [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe Jugoslavije]]. Posebnu karakteristiku ovog područja činilo je [[bratstvo i jedinstvo]] - [[Srbi|srpskog]], [[Bošnjaci|muslimanskog]] i [[Hrvati|hrvatskog naroda]], što je Kozari davalo izuzetnu snagu da se za čitavo vreme rata odupre okupatoru, iako se nalazila između veoma ostljivih i za okupatora naročito značajnih komunikacija i objekata. Najveći deo područja Kozare bio je tokom čitave Narodnooslobodilačke borbe slobodan. [[Treći rajh|Nemačke okupacione]] i [[Ustaše|ustaško]]-[[Domobrani|domobranske jedinice]] uspele su samo u nekoliko velikih kaznenih ekspedicija da prokrstare čitavu Kozaru, ali na njoj nisu mogli organizovati i održati okupacionu vlast. == Okupacija i pripreme ustanka na Kozari == U [[Aprilski rat|Aprilskom ratu]] [[1941]]. godine [[Prijedor]] i druga mesta oko [[Kozara|Kozare]] zauzeli su delovi nemačke 183. pešadijske divizije, čiji se štab nalazio u [[Banja Luka|Banja Luci]]. Prvi meseci okupacije i postojanja [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]], praćeni su terorom i zločinima nad [[Srbi]]ma, [[Jevreji]]ma, [[Cigani]]ma i [[Antifašizam|antifašistima]]. Posle Oblasne konferencije [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] za Bosansku krajinu održane [[8. jun]]a [[1941]]. godine na [[Šehitluci]]ma, kod Banja Luke, u mnogim kozarskim selima formirane su udarne grupe (jačine od 5 do 15 boraca), obrazovan izvestan broj diverzantskih grupa i stvorena mreža sreskih i seoskih vojnih poverenika. Odlukom Pokrajinskog komiteta KPJ za Bosnu i Hercegovinu o dizanju ustanka od [[13. jul]]a [[1941]]. godine, planirano je da se od udarnih i diverzanstkih grupa obrazuju [[partizanski odredi]], čija bi dejstva objedinjavao Štab Druge čete za [[Bosanska krajina|Bosansku krajinu]] sa sedištem na Kozari. Razrada odluke Pokrajinskog komiteta za početak oružane borbe na Kozari, izvršena je na sastanku u selu [[Orlovice|Orlovicama]] kod Prijedora, noću [[25. jul]]a [[1941]]. godine. == Ustanak 1941. godine == {{main|Ustanak u Jugoslaviji|Ustanak u NDH}} {{Quote box | citat = »Dok smo bili u zanosu oko stvaranja prve partizanske grupe i zadovoljni što posao ide dobro, situacija se na čitavoj Kozari naglo izmijenila i između 28. i 30. jula pojavili su se samoupućeni kuriri i pronosili vijesti da je ustanak počeo i da se sve mora dići na noge. Ustanici s dubičkog sreza, vjerojatno samoinicijativno, napali su žandarmerijsku stanicu na Knežici i likvidirali je. To je otprilike centar Kozare, te se pronio glas po Kozari da je ustanak počeo. [...] Dogovorili smo se da preporučimo narodu da se vrati kućama dok mi ne pitamo rukovodstvo šta treba raditi. Neki su pristali, neki nisu. Odmah sam se uputio ka Lešljanima znajući da je Šoša tamo. [...] Šoši sam rekao kakvo je stanje i pitao da li ima nove direktive. Šoša mi je odgovorio da ni on ne zna šta se dešava. Narod se masovno diže i puca na sve strane.«<ref>Kozara u Narodnooslobodilačkom ratu (ur. Žarko Zgonjanin i dr.), tom 1, str. 349</ref> | izvor = Svedočenje [[Žarko Zgonjanin|Žarka Zgonjanina]] | width = 40% | align = right}} Oružana borba na [[Kozara|Kozari]] počela je [[29. jul]]a [[1941]]. godine. Udarnim grupama ubrzo se pridružio veliki broj seljaka, od kojih mnoštvo bez vatrenog oružja. Za dva dana uništene su žandarmerijske stanice u [[Knežica (Kozarska Dubica)|Knežici]], [[Svodna|Svodni]], [[Dragotinja|Dragotinji]] i [[Runice|Runicama]], porušen rudnik uglja i žičara u [[Lješljani]]ma, železničke stanice Svodna, Rudice i Dragotinja i stvorena prostrana slobodna teritorija. Pored napada na [[Kozarska Dubica|Kozarsku Dubicu]], ustanici praćeni nenaoružanim narodom su zauzeli [[31. jul]]a [[Kostajnica (Republika Srpska)|Kostajnicu]] i [[Dobrljin]], uništili opštine u [[Brezičani (Prijedor)|Brezičanima]] i [[Veliko Palančište|Velikom Palančištu]], a prema neprijateljskim garnizonima uspostavili frontove. Za rukovođenje oružanim snagama na području Kozare, na sastanku u [[Knežica (Kozarska Dubica)|Knežici]] [[15. avgust]]a izabran je Štab [[Drugi krajiški partizanski odred|Kozarskog partizanskog odreda]]. Držanje frontova prema [[Prijedor]]u, [[Gradiška|Gradiški]], [[Kozarska Dubica|Kozarskoj Dubici]], [[Kostajnica (Republika Srpska)|Kostajnici]] i [[Novi Grad|Novom Gradu]], stvorilo je izvesne iluzije konačnog oslobođenja, pa je njihovo razbijanje od strane neprijatelja u ofanzivi od [[14. avgust|14]]. do [[18. avgust]]a i povlačenje ustanika u planinu, dovelo je do izvesne demoralizacije, ali je kriza dosta brzo prebrođena i, od partizanskih grupa koje su se okupile na [[Lisina (planina)|Lisini]], [[Mednjak]]u, [[Mlječanica (Kozarska Dubica)#Rijeka|Vitlovskoj kosi]] i [[Karan]]u, formirane su tri partizanske čete s ukupno 200 boraca. Borbe su obnovljene krajem septembra kada je na Pastirevu organizovan veliki narodni zbor i izvršena smotra Kozarskog partizanskog odreda. Sredinom oktobra [[1941]]. godine, u skladu sa odlukama [[Savetovanje u Stolicama|Savetovanja u Stolicama]], Kozarski partizanski odred je preimenovan u [[Drugi krajiški partizanski odred]], koji je do kraja godine ponovo stvorio prostranu slobodnu teritoriju i narastao na tri bataljona. == Ofanziva na Kozaru == {{Glavni članak|Bitka za Kozaru}} U prvoj polovini [[1942]]. godine na [[Kozara|Kozari]] su postignuti značajni uspesi: neprijateljev saobraćaj bio je mesecima paralisan, sprečen izvoz gvozdene rude iz Ljubije za [[Treći rajh|Nemačku]], blokiran, a onda i oslobođen [[Prijedor]], u kojem je savladan jak neprijateljski garnizon. Partizani Kozare imali su prve [[tenk]]ove i [[avion]]e, a takođe i divizion artiljerije. U začetku je sprečeno i formiranje [[JVuO|četničkih jedinica]]. U partizanski jedinicama: [[Drugi krajiški partizanski odred|Drugom krajiškom NOP odredu]], [[Proleterski bataljon Bosanske krajine|Proleteraskom bataljonu Bosanske krajine]] i [[Prva krajiška proleterska udarna brigada|Prvoj krajiškoj udarnoj brigadi]] (formiranoj u selu Lomovitoj [[21. maj]]a [[1942]]) borilo se preko 4.000 Kozarčana. Razvoj [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]] na Kozari zabrinuo je okupacione vlasti u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]]. Na sastanku predstavnika [[Nemci|nemačkih]] i [[Italijani|italijanskih]] okupacionih snaga i predstavnika oružanih snaga [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavsne države Hrvatske]] održanom [[2. mart]]a [[1942]]. godine u [[Opatija (grad)|Opatiji]] doneta je odluka o „čišćenju" [[Bosanska krajina|Bosanske krajine]]. Zbog toga je u leto [[1942]]. godine usledila jedna od najtežih okupatorskih ofanziva u kojoj je bilo angažovano oko 40.000 okupatorsko-kvinsliških vojnika pod rukovodstvom nemačke borbene grupe „Zapadna Bosna" (-{Westbosnien}-). Tokom ove ofanzive poginulo je oko 1.700 boraca Drugog krajiškog partizanskog odreda, među kojima i 500 ranjenika, dok je oko 50.000 ljudi, žena i dece pobijeno, internirano u [[Koncentracioni logor|koncentracione logore]] ili raseljeno, a kozarska sela opustošena. == Dalji razvoja NOB-a == {{citiranje|Sjedeći sa Kozarčanima oko vatre, posmatrao sam ih sa pojačanom pažnjom. To je bio moj prvi susret sa borcima proslavljene Kozare. Oni nisu bili mnogo govorljivi, pa sam očima želio nekako da prodrem u njih. Čudnovato kako mi je odjednom došla u sjećanju Kočićeva pripovijetka »Jablan«. Svi su ovi borci bili mladi i odlično građeni, kršni momci. Imali su na sebi prekrojenu njemačku ili ustašku uniformu i široke kratke čizme a u rukama su ponosno držali šmajsere. Pomislio sam da su to borci jedne specijalne jedinice, ali sam se brzo uvjerio da su svi partizani na ovom terenu bili slično opremljeni.<ref name="Danon">[https://znaci.org/00003/750.php?broj=636&go!=go! Oskar Danon: S pjesmom po šumama i gorama istočne Bosne]</ref>|[[Oskar Danon]]}} Tokom avgusta i septembra [[1942]]. godine [[Drugi krajiški partizanski odred]] se konsolidovao. U avgustu su dva bataljona ovog odreda data za formiranje [[Druga krajiška udarna brigada|Druge krajišške udarne brigade]], a po njegovom povratku iz [[Podgrmeč]]a na [[Kozara|Kozaru]], [[23. septembra]] [[1942]]. od njega je formirana [[Peta krajiška (kozarska) udarna brigada]]. U novembrau [[1942]]. se na Kozaru, vratio iz [[Slavonija|Slavonije]], [[Proleterski bataljon Bosanske krajine]], a postepeno se na svoja ognjišta vraćalo i izbeglo stanovništvo. Povratkom stanovništva obnovljen je život u kozarskim selima što je dovelo do obnavljanja narušene mreže organa [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkog pokreta]]. Posle odlaska Pete krajiške brigade, maja [[1943]]. godine, u srednju Bosnu, na Kozari je ponovo formiran Kozarski partizanski odred iz čijeg sastava je u septembru iste godine formirana [[Jedanaesta krajiška udarna brigada]]. U novembru [[1943]]. godine na Kozari su formirani i Gradiško-lijevčanski, a u maju [[1944]]. godine i Timarski partizanski odred. Ova tri odreda je Štab [[Peti bosanski korpus NOVJ|Petog bosanskog udarnog korpusa]] [[28. jul]]a [[1944]]. godine objedinio u Kozarsku grupu NOP odreda, u čijem sastavu je uskoro formiran i samostalni Kozarački bataljon. Grupa ovih odreda je naglo narasla i oktobra [[1944]]. godine je reorganizovana u [[Dvadeseta krajiška udarna brigada|Dvadesetu krajišku brigadu]]. Ova brigada nalazila se u sastavu [[39. krajiška divizija NOVJ|39. krajiške divizije NOVJ]] i do kraja rata je držala slobodan centralni deo Kozare. == Razvoj Narodne vlasti na Kozari == [[Datoteka:Kozara 6 ofenziva.jpg|mini|Partizanski antitenkovski top na Kozari, u vreme [[Šesta neprijateljska ofanziva|6. neprijateljske ofenzive]].]] Uporedo sa jačanjem oružane borbe i širenjem slobodne teritorije stvarana je mreža [[Narodnooslobodilački odbori|Narodnooslobodilačkih odbora]]. U maju [[1942]]. godine radila su 22 opštinska Narodnooslobodilačka odbora i više političkih organizacija [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkog pokreta]] kojima su, najpre, rukovodili Sreski i Mesni komiteti KPJ za [[Prijedor]] i [[Bosanski Novi]], a od oktobra novoformirani Okružni komitet Komunističke partije Jugoslavije za Kozaru. Krajem [[1942]]. godine formirana je Komanda prijedorskog (kozarskog) vojnog područja, a [[16. jun]]a [[1943]]. godine Okružni narodnooslobodilački odbor za Kozaru. Novom administrativnom podelom [[Bosanska krajina|Bosanske krajine]] u martu [[1945]]. godine područje Kozare je pripalo Banjalučkom okružnom Narodnooslobodilačkom odboru, čije je sedište do kraja rata bilo u Prijedoru. == Oslobođenje Kozare == [[Prijedor]] je konačno oslobodila [[Četvrta krajiška divizija NOVJ|Četvrta krajiška udarna divizija]] [[8. septembra]] [[1944]], a [[Bosanska Gradiška|Bosansku Gradišku]] [[23. april|23]]/[[24. april]]a [[1945]]. godine. [[Bosanska Dubica|Bosansku Dubicu]] ([[28. april]]a), [[Bosanski Novi]] ([[1. maj]]a) i [[Kostajnica (Republika Srpska)|Bosansku Kostajnicu]] ([[2. maj]]a) oslobodili su delovi [[Druga jugoslovenska armija|Druge jugoslovenske armije]] u [[Završne operacije JA|završnim operacijama]] [[1945]]. godine. == Žrtve rata == [[Datoteka:Memorial park Mrakovica.JPG|mini|desno|Memorijalni zid na [[Mrakovica|Mrakovici]] sa imenima 9921 poginulog borca sa Kozare]] Sa područja [[Kozara|Kozare]] u [[Narodnooslobodilački rat|Narodnooslobodilačkom ratu]] učestvovalo je oko 11.700 boraca, od kojih je u toku rata poginulo oko 10.000. Na memorijalnom zidu na [[Mrakovica|Mrakovici]] upisana su imena 9.921 borca sa Kozare. Do sada prikupljeni podaci govore da su kao žrtve [[Fašizam|fašističkog]] terora živote izgubili 33.398 civila. Do [[1988]]. godine evidentirano je 11.219 ubijene kozaračke dece starosti do 14 godina. Internirano je oko 7.000 Kozarčana. U julu 1942. godine s područja Kozare je odvedeno u sabirne logore, a iz njih delimično raseljeno, upućeno u [[Koncentracioni logor|koncentracione logore]] ili na rad u [[Nemačka|Nemačku]] 68.500 lica. == Istaknute ličnosti NOP-a i narodni heroji Kozare == <table border=0><tr valign=><td> * [[Rade Bašić]] * [[Jovo Bijelić]] * [[Uroš Bogunović]] * [[Petar Borojević]] * [[Ratko Vujović]] * [[Stojan Grujičić Jaruga]] * [[Stevan Dukić]] * [[Mihailo Đurić (narodni heroj)|Mihailo Đurić]] * [[Milan Egić]] * [[Žarko Zgonjanin]] * [[Osman Karabegović]] * [[Boško Karalić]] * [[Franjo Kluz]] * [[Rade Kondić]] * [[Josip Mažar Šoša]] <td> * [[Miloš Mamić]] * [[Lazar Marin]] * [[Mikan Marjanović]] * [[Ivica Marušić Ratko]] * [[Mile Mećava]] * [[Petar Mećava]] * [[Dragoje Miljatović]] * [[Esad Midžić]] * [[Vladimir Nemet Braco]] * [[David Pajić]] * [[Milan Pilipović]] * [[Branko Popović (narodni heroj)|Branko Popović]] * [[Lepa Radić]] * [[Nikola Radulović]] * [[Stevo Rauš]] <td> * [[Dragutin Stanić]] * [[Velimir Stojnić]] * [[Mladen Stojanović]] * [[Mile Tubić]] * [[Dušan Ćirić]] * [[Avdo Ćuk]] * [[Rudi Čajavec]] * [[Fadil Šerić]] * [[Enver Šiljak]] * [[Boško Šiljegović]] * [[Miloš Šiljegović]] * [[Ranko Šipka]] * [[Tomica Španović]] * [[Lazar Šteković]] * [[Gojko Šurlan]] </table> == Literatura == {{Portal NOB}} * '''[[Vojna enciklopedija]]''' (knjiga četvrta), Beograd 1972. godina * '''Hronologija oslobodilačke borbe naroda Jugoslavije 1941-1945''', „Vojno-istorijski institut“ Beograd, 1964. godina * '''[[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]'''. „Mladost“, Beograd 1975. godina. == Izvori == {{Izvori}} == Povezano == * [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije]] * [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije]] * [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije]] * [[Bosanska krajina u Narodnooslobodilačkoj borbi]] * [[Bitka za Kozaru|Ofanziva na Kozaru 1942.]] * [[Krajiške brigade NOVJ]] * [[Pokolj u Drakseniću]] == Vanjske veze == *[https://znaci.org/odrednica.php?slug=kozara-u-oslobodilackom-ratu Kozara u oslobodilačkom ratu] {{Jugoslavija u Narodnooslobodilačkoj borbi}} [[Kategorija:Kozara i Potkozarje]] [[Kategorija:Kozara u Narodnooslobodilačkoj borbi| ]] [[Kategorija:Jugoslavija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Historija Jugoslavije]] h21d60v6ulhb14uxkj3da8llt97zyt6 0 188692 42714693 42676971 2026-10-30T04:51:14Z ~2026-57708-36 406703 42714693 wikitext text/x-wiki '''Prisilno raseljavanje u Sovjetskom Savezu''', poznato jednostavno i kao '''Sovjetske deportacije''' ([[ruski]] ''Депортации народов в СССР'', [[ukrajinski]] ''Депортація народів у СРСР'', [[bjeloruski]] ''Дэпартацыі ў СССР'' tj. ''Deportacije naroda u SSSR-u''; [[poljski]] ''Zesłania w ZSRR'', tj. ''Egzil u SSSR-u''; [[litvanski]] ''Sovietiniai trėmimai''; [[latvijski]] ''Padomju deportācijas'', tj. ''Sovjetske deportacije'') odnosi se na razdoblje tijekom vladavine [[Josif Staljin|Josifa Staljina]], od 1930-ih do 1952., kada je [[SSSR]] vršio praksu prisilnog raseljavanja i razmjene stanovništva koji se mogu razvrstati u sljedeće kategorije: [[deportacija|deportacije]] "anti-sovjetskih" skupina, "neprijatelja radnika"; [[Etničko čišćenje|etničko čišćenje cijelih naroda i narodnosti]], kako ne bi činili homogenu cjelinu u svojoj republici te tako ni prijetnju stabilnosti SSSR-a; transfer radne snage te organizirane migracije, povremeno čak i kolonizacije, u suprotne smjerove, kako bi se "izmiješale" razne republike i time pojačao njihov "[[sovjetizacija|sovjetski]]" karakter. [[NKVD]]-ove procedure prilikom deportacija su uglavnom bile standardne: naoružani agenti opkolili bi rano ujutro ili usred noći neko selo, dali porodici 15-20 minuta da se pakira, ukrcali ih na kamione odakle bi bili ih odvezli do obližnje željezničke stanice gdje su ukrcani u vagone za stoku odakle su poslani u centralnu Aziju ili [[Sibir]], ovisno o svakoj skupini. U većini slučajeva, njihova odredišta su bila udaljena, nenastanjena mjesta ili [[gulag]]. To uključuje i deportacije u SSSR nesovjetskih građana iz inozemstva, kao i teritorije pod sovjetskom [[Okupacija|okupacijom]]. Preko 20 većih skupina je zahvaćeno deportacijama, od kojih je osam nacija potpuno uklonjeno i iskorijenjeno iz njihovih drevnih domova. Od tih osam, jedna nacija je bila katolička ([[Nijemci]] na Volgi), jedna budistička ([[Kalmici]]) a ostalih šest su bili muslimani ([[Čečeni]], [[Inguši]], [[Karačajci]], [[Balkari]], [[krimski Tatari]] i [[mešketski Turci]]).<ref name="UNHCR1996">{{cite web|title=UNHCR publication for CIS Conference (Displacement in the CIS) - Punished peoples: the mass deportations of the 1940s|url=http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/search?page=search&docid=3b5555124&query=crimean%20tatars|publisher=Refugees Magazine|date=1.5. 1996}}</ref> U tim posebnim naseljima, deportirani su stavljeni pod strogi nadzor vlasti te im je bilo zabranjeno napustiti te lokacije.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 7–8}} Uvjeti u žurno sklopljenim nastambama za deportirane su bili uglavnom nepovoljni, te se prvih godina pojavio značajan mortalitet zbog hladnoće, gladi ili iscrpljenosti u radnim kolonijama. Prema nekim procjenama, sovjetske prisilne migracije su raselile oko 6 milijuna ljudi.<ref>[[#Polian|Polian (2004)]], str. 4</ref> [[Popis smrtnosti po ratovima i katastrofama|Broj poginulih zbog posljedica deportacija]] je predmet procjena zbog toga što su same sovjetske vlasti držale tek krnje evidencije o smrtnosti među deportiranim skupinama: brojke sveukupno sežu od najmanje 800.000,<ref name="Dowling930">[[#Dowling|Dowling (2014)]], str. 930</ref> preko 1.000.000, dok visoke procjene idu i do 1.500.000 poginulih.{{Sfn|Geyer|Fitzpatrick|2009|loc=str. 176}} Deportirani ljudi su dobili dozvolu za povratak nakon što je 1956. [[Nikita Hruščov]] održao tajni govor u kojem je osudio Staljinove zločine, ali mnogi nisu preživjeli te godine [[egzil]]a u Sibiru.<ref name="Salmon_b2">[[#HidenSalmon1994|Hiden & Salmon (1994)]]. str. 129.</ref> [[Povolški Nijemci]] i krimski Tatari dobili su dozvolu za povratak tek od 1989. u doba [[Mihail Gorbačov|Mihaila Gorbačova]], dok je [[Raspad SSSR|raspadom SSSR-a]] neovisna [[Gruzija]] 1990-ih odbila dati dozvolu mešketskim Turcima za masovni povratak u njenu regiju, čime je taj narod osuđen na trajni egzil u [[Kazahstan]]u i [[Uzbekistan]]u. Posljedice ovih deportacija osjećaju se i danas, te doprinose međuetničkim napetostima i uzrokuju teritorijalne sporove. Moderni akademičari smatraju da su ove operacije etničkog čišćenja bile oblik [[Asimilacija|asimilacije]] i [[etnocid]]a prema raznim manjim narodima u bivšem SSSR-u. 1990-ih i 2000-ih je nekoliko bivših agenata [[NKVD]]-a osuđeno za [[zločin protiv čovječnosti]] zbog ovih deportacija u [[Latvija|Latviji]] i [[Estonija|Estoniji]]. [[Ruska Federacija]], nasljednica SSSR-a, nikada nije priznala deportacije kao zločin protiv čovječnosti niti je ijednoj obitelji žrtava platila odštetu. Države [[Istočna Evropa|istočne Europe]] i bivšeg [[Sovjetski blok|sovjetskog bloka]], osobito u [[Poljska|Poljskoj]], [[Baltičke države|baltičkim državama]]a i [[Moldavija|Moldaviji]], redovito obilježavaju sjećanje na žrtve deportacija te im odaju počast raznim komemoracijama. == Raseljavanje društvenih slojeva == {{glavni|Dekulakizacija}} [[Datoteka:Karte Entkulakisierung.png|right|thumb|245px|Smjer raseljevanja kulaka po SSSR-u 1930-ih]] [[Kulaci]], bogati seljaci različitih narodnosti, su bili najbrojnija društvena skupina koja je prisilno raseljena od sovjetskih vlasti. U 1930-ima, skoro milijun kulaka je raseljeno diljem SSSR-a, uglavnom u radne kolonije i logore.<ref name="bugai190"/> Državni arhivi [[Ruska federacija|Ruske Federacije]] navode da je 631.000 seljaka deportirano 1930. Taj se broj kasnije još i povećao.<ref name="Bugai190">[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 190</ref> Gotovo 40% od ukupnog broja deprotiranih bili su djeca mlađa od 16 godina. Stoga su se morala naučiti da snose odgovornost za sopstveni opstanak.{{sfn|Kaznelson|2008|loc=str. 1163–1177}} [[Jagoda, Genrih|Genrih Jagoda]] je informirao [[Josif Staljin|Josifa Staljina]] da je 32.905 osoba naseljeno u [[Lenjingrad]]u i [[Murmanska oblast|Murmanskoj oblasti]] do kraja 1931.<ref name="Bugai190"/> Prema tajnoj direktivi SSSR-a datiranoj 20. 4. 1933., kulaci su deportirani u radne logore. 973.693 kulaka je deportirano do januara 1935. Među njima je bilo Rusa, Nijemaca, Bjelorusa, Ukrajinaca i drugih naroda. Čak 632.860 kulaka u egzilu je pobjeglo iz lokacija u kojima su naseljeni između 1932. i 1937., dok je 36.700 vraćeno natrag u iste.<ref name="Bugai190"/> Uvjeti kulaka u egzilu bili su teški, a 25% njihove plaće oduzeto im je da pokrije troškove za njihove usluge. Lišeni su ljudskih prava, iako su im 25. 1. 1935. njihova prava vraćena.<ref name="Bugai190"/> U pismu datiranom 23. 4. 1930., I. A. Serkin, sekretar [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|KPSS]]-a, je pisao nadređenom S. A. Bergavinovu sljedeće: "Na početku, kada se prvi put spomenulo pitanje preseljavanja, mnogi od nas nisu to razradili do kraja i nisu ni mogli zamisliti kako će to biti kompleksno." Dodao je da, iako je zamišljeno da glavno zanimanje doseljenih kulaka u posebne nastambe bude poljoprivreda, nitko nije proveo studije o uslovima tla, niti da su neke površine na kartama bile nenastanjive u praksi, potpuno nedostupne, ili se nalazile usred močvare. Uz to, ta je zabačena zemlja zahtijevala ogroman trud kako bi pripremili čak i elementarne uslove za [[Agrikultura|agrikulturu]]. Stoga je upozorio da u prvoj godini dobar dio doseljenika neće moći uzgojiti nikakvu hranu za sebe.<ref>[[#Viola|Viola (2001)]], str. 730–750</ref> Najgori primjer takvog nemarnog planiranja bio je slučaj iz 1933., kada je oko 6.000 osoba iz europskog dijela SSSR-a deportirano i ostavljeno na riječnom otoku gdje se spajaju rijeke [[Ob]] i Nazino u zapadnom Sibiru, gdje su jednostavno ostavljeni da se sami snalaze. Pošto nisu imali nikakvu adekvatnu hranu niti pribor da se brinu za sebe, oko 2.000 ih je umrlo, velik dio je pobjegao u sibirske [[Tajga|tajge]], a javili su se i slučajevi [[Kanibalizam|kanibalizma]] i nekrofagije zbog pojave masovne [[glad]]i na otoku (→[[Afera Nazino]]).{{sfn|Werth|Gross|Rendall|2010|loc=str. 770–772}}{{sfn|Barenberg|2008}} Posebne odredbe za kulake iz zapadne [[Bjeloruska Sovjetska Socijalistička Republika|Bjelorusije]] su i dalje izdane sve do proljeća 1952. Tako je do 22. 4. 1952. određeno da se 6.000 ljudi premjesti u [[Irkutska oblast|Irkutsku oblasti]] i Kazahstan. To je vjerojatno bila posljednja Staljinova deportacija.<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 103</ref> 23. 12. 1938. djeca kulaka dobila su pasoše te pravo da se presele gdje god žele. 13. 8. 1954., novo sovjetsko vodstvo je usvojilo zakon kojim ukida posebne restrikcije deportiranih kulaka.<ref name="Bugai190"/> == Raseljavanje etničkih skupina == ====Uvod==== Zbog toga što je obuhvatio razne teritorije po [[Azija|Aziji]], [[SSSR]] je bio etnički izazito miješovita i neujednačena država. Prema popisu stanovništva iz 1926., [[Rusi]] su činili tek 54% stanovništva te države. U 1930-ima i 1940-ima, uslijedilo je razdoblje izazite [[Rusifikacija|rusifikacije]] u školama.<ref>[[#Glazer|Glazer & Moynihan (1975)]], str. 460</ref> Tijekom i nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], razni narodi su kolektivno optuživani za kolaboraciju sa nacistima i nevjernost prema sovjetskom sistemu. [[Deportacija|Deportacije]] su bile glavni instrument Staljinova suzbijanja pobune stanovništva osvojenih teritorija.<ref>[[#Statiev|Statiev (2005)]], str. 977–1003</ref> Ironično, svojedobno je i sam Staljin – između 1902. i 1917. – sedam puta osuđen od carskog režima zbog političkih razloga te deportiran u udaljeni [[Sibir]].<ref name="Schwartz">[[#Schwartz|Schwartz (2013)]], str. 522</ref> [[File:Rumsiskes jurta.jpg|thumb|Tipičan izgled "posbenih nastambi" u kojima su živjeli deportirani u Sibiru; rekonstrukcija u muzeju [[Rumšiškės]], Litva]] Deportirane skupine smještene su u "[[posebne nastambe (SSSR)|posebne nastambe]]" (''spetsposelki'') u udaljenim i nedostupnim regijama kao oblik represivnih mjera protiv "problematičnih skupina" koje su se protivile sovjetskoj politici. Ova je praksa započeta još 1920-ih, ali je masovnost doživjela tek od 1930-ih, te trajala sve do 1950-ih.{{sfn|Klimkova|2007|loc=str. 105–139}} Stanovnici tih posebnih nastambi su trpjeli značajna ograničenja njihovih građanskih prava, kao što su restrikcije slobode kretanja jer su bili pod stalnim nadzorom [[NKVD]]-a. Također je predviđao [[prisilni rad]] najtežih fizičkih poslova kao i odsutnost bilo kakvog jasnog vremenskog roka u odsluživanju ovog egzila. oktobra 1940., registrirane su 1.645 posebne nastambe, u kojima je živjelo 959.472 osoba, a taj je broj do 1953. porastao na 2.753.356 osoba.{{sfn|Klimkova|2007|loc=str. 105–139}} [[Kazaška SSR]] je postala glavni pokusni teren na kojem su sovjetske vlasti masovno odlagale razne narode. To je išlo toliko daleko da su sami [[Kazasi]] postali manjina u sopstvenoj republici, te se u 1980-ima tamo našlo čak 50-ak različitih etničkih skupina.{{sfn|Iglicka|1998|loc=str. 995–1014}} Djelomično uklanjanje "problematičnih" i "nevjernih" naroda je bila česta Staljinova tehnika: njegov cilj je bio usitniti jedan narod tako da ga izmiješa sa drugim narodima, i to na više udaljenih lokacija, čime jedna nacija više ne bi mogla biti jedinstvena i snažna jer je bila raspršena. Bio je to oblik [[Asimilacija|asimilacije]] u kojoj su deportirani neruski narodi tretirani kao inferiorni građani bez perspektive za društveno napredovanje.{{sfn|Iglicka|1998|loc=str. 995–1014}} Glavne su mete bili [[Poljaci]] (1939.–1941., te opet 1944–1945.), [[Rumunji]] (1944.–1953.), [[Nijemci]] na Volgi (prognani su uglavnom tijekom i nakon Drugog svjetskog rata), [[Finci]] (1929.–1931. te 1935.–1939.), [[krimski Tatari]], krimski Grci, [[Balkari]], [[Čečeni]], [[Inguši]] i drugi. Sveukupno je preko dvadesetak naroda bilo pogođeno tim planom,<ref name="UNHCR1996"/> što je uveliko promijenilo etničku strukturu države. Od toga, čak je osam nacija potpuno uklonjeno deportacijama iz njihovih vjekovnih ognjišta.{{sfn|Kreindlera|1986|loc=str. 387–405}} Razlozi deportacija u udaljene krajeve centralne Azije i Sibira ležali su u tome što je SSSR htio imati osobe za [[prisilni rad]] u zabačenim područjima u koje nitko nije htio dobrovoljno otići. Drugi je razlog i Staljinov strah od opasnosti od "[[peta kolona|petokolonaša]]" uz granična područja. Međutim, u nekim slučajevima deportacije manjih naroda nisu slijedile nikakvu logiku. Pretpostavlja se da su jednostavno bili žrtve Staljinove konstantne paranoje.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 7–8}} === Poljaci === {{glavni|Sovjetska invazija Poljske|Poljska operacija NKVD-a (1937–38)}} Već je u sklopu Staljinove kampanje protiv kulaka 10.000 [[Poljaci|Poljaka]] deportirano iz [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Ukrajinske SSR]] prema unutrašnjosti SSSR-a između 1930. i 1933. 1935., u strahu za zapadne sovjetske granice, deportirano je dodatnih 40.000 sovjetskih Poljaka prema istoku. 1936. odigralo se dodatno izgnanstvo Poljaka sa tog područja, čime je sveukupno raseljeno 120.000 Poljaka u sedam godina.<ref name="Piotrowski2"/> 1937.–'38. je deportirano novih 20.000 Poljaka iz [[Bjeloruska SSR|Bjeloruske SSR]]. U istom razdoblju je 143.810 Poljaka optuženo za raznorazne "antisovjetske aktivnosti", te ih stoga neki smatraju prvim primjerom jedne nacionalne skupine koja je proganjana u SSSR-u samo na temelju svoje etničke pripadnosti. Poljaci su činili desetinu svih žrtava '[[Velika čistka|velike čistke]]'.<ref name="Piotrowski2"/> [[Datoteka:Sybiracy (deportacje 1940-1941).jpg|right|thumb|225px|Deportirane poljske obitelji ukrcavaju se na vlakove za [[Sibir]].]] Nakon što su septembra 1939. [[Treći Reich]] i Sovjetski Savez podijelili [[Poljska|Poljsku]] između sebe, Staljin je izdao naredbu kojom je iz sovjetskog dijela bivše Poljske velik broj ljudi deportiran u radne logore, od čega su 63.1 % bili [[Poljaci]] a 7.4 % Židovi.<ref>[[#Piotrowski|Piotrowski (2007.)]], str 14</ref> Obitelji političkih i ratnih ztarobljenika su kažnjeni deportacijom u Kazahstan na 10 godina, a izbjeglice u sjeverne predjele u posebne nastambe gdje su morali sjeći drva. Drugi val deportacija započeo je 13. 4. 1940., a u njemu su bile obitelji poljskih oficira koji su smaknuti, policajaca, vlasnika tvornica, kao i članova antisovjetskih pobunjeničkih organizacija, zatim profesori, ali i obični seljaci.<ref name="Dundovich79"/> Ova je operacija provedena po noći, između 2:00 i 6:00 ujutro, iako je to bilo teško sakriti pošto je na ulicama uobičajno prije bilo pripremljeno na tisuće kolica i vagona. Prema izvještajima, dva ili tri kola su poslana u svaku kuću, uz nekoliko vojnika, koji su pokucali na vrata nečijeg doma, pregledali pasoše, te potom odveli osobe koje su označene da moraju otići u egzil. Pojedini vojnici su pomagali ljudima da utovare svoje stvari. Osobama je dozvoljeno uzeti 100&nbsp;kg po osobi, odnosno 300&nbsp;kg po obitelji.<ref name="Dundovich79">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 79</ref> Deportacija poljskih izbjeglica, koji su pobjegli na istok od ''[[Wehrmacht]]a'', se odigrala 29. 7. 1940. Velika većina njih, oko 85%, bili su Jevreji. Nekom ironijom, ova deportacija je zapravo spasila živote tih Jevreja pošto su [[Operacija Barbarossa|nacisti izvršili invaziju ostatka Poljske 1941]].<ref name="Dundovich80">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 80</ref> Sovjetske deportacije su nastavljene tijekom cijele 1941., te ih je tek prekinula nacistička invazija SSSR-a, koja je dovela do evakuacije ili bijega između 8,5 i 9,5 milijuna osoba prema istoku.<ref name="Schwartz"/> Nakon toga, SSSR je uspostavio zvanične odnose sa poljskom vladom u egzilu u [[London]]u, te su mnogi Poljaci amnestirani 12. 8. 1941., pušteni iz radnih kolonija te dobili pravo naseliti se gdje god žele, izuzev zabranjenih zona i klasificiranih gradova.<ref name="Dundovich81">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 81</ref> Prigodom 70. obljetnice sovjetske invazije, poljski [[Institut za nacionalno sjećanje]] je objavio da je broj deportiranih poljskih građana u SSSR ipak bio niži od prethodnih procjena, te da je iznosio oko 320.000<ref name="expatica">{{cite web|title=Polish experts lower nation's WWII death toll|date=30. 8. 2009|url=http://www.expatica.com/de/news/german-news/Polish-experts-lower-nation_s-WWII-death-toll--_55843.html|publisher=Expatica.com|access-date=2016-03-08|archive-date=2012-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406115752/http://www.expatica.com/de/news/german-news/Polish-experts-lower-nation_s-WWII-death-toll--_55843.html|dead-url=yes}}</ref> – među njima je 139.000 poslano u [[Sibir]], 66.000 u suhe stepe [[Kazahstan]]a a 78.000 u daleki istok i sjeverne regije.{{sfn|Lebedeva|2007|loc=str. 28–45}} Prema popisu stanovništva iz 1989., Poljaci su bili deseta najbrojnija narodna skupina u Kazahstanu. Nakon [[raspad SSSR-a|pada SSSR-a]], značajan broj Kazahstanaca poljskog podrijetla je 1990-ih je u nekoliko valova emigrirao u Poljsku.{{sfn|Iglicka|1998|loc=str. 995–1014}} Poljska i Sovjetski Savez su razmijenili stanovništvo – Poljaci istočno od sovjetsko-poljske granice su otišli u Poljsku, dok su Ukrajinci zapadno od granice otišli u Ukrajinsku SSR. Sukladno time, pomicanjem poljske granice prema zapadu nakon 1945., velik broj Poljaka na istoku tako se silom prilika trajno našao izvan svoje domovine. Između 1944. i 1946. [[Poljski transfer stanovništva (1944–46)|se odigrao transfer]] 1.517.982 Poljaka iz SSSR-a u poslijeratnu, zapadniju Poljsku.{{sfn|Ther|1996|loc=str. 779–805}} === Daleki istok: Korejci, Japanci === [[Datoteka:Karafuto_map.png|right|thumb|150px|Karta južnog Sahalina]] {{glavni|Deportacija Korejaca u Sovjetskom Savezu|Invazija južnog Sahalina}} Korejci su se, osim na [[Korejski poluotok|korejskom poluotoku]], u 19. stoljeću naselili i na području ruskog Dalekog istoka. Prilikom rusko-japanskih napetosti zbog [[Mandžurija|Mandžurije]] 1937., sovjetske su vlasti raselile oko 170.000 Korejaca u Kazahstan, jer su se bojale da bi Korejci mogli postati "japanski špijuni". Danas u Kazahstanu živi oko 100.000 Korejaca, većinom oko naselja [[Uzun Agach]], koji su se stopili sa kazahstanskom kulturom, ali i dalje održavaju veze sa [[Južna Koreja|Južnom Korejom]].<ref>{{cite web| publisher=UNHCR| url=http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,488edfb96e38,49749cfbc,0,,,KAZ.html| title=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Kazakhstan : Koreans| accessdate=22. studeni 2012| year=2008}}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U tim posebnim nastambama, Korejcima je bilo zabranjeno kretati se, služiti u armiji ili postići visoko obrazovanje. Nisu bili među narodima spomenutima u Hruščovovu govoru 1956.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 26}} Nakon što je Crvena armija osvojila južni [[Sahalin]] 1945., u idućih nekoliko godina se sveukupno oko 400.000 Japanaca evakuiralo, protjeralo ili dobrovoljno odselilo s tog otoka, kako bi se osigurao njegov "sovjetski" predznak.<ref name="sahalin">[[#McColl & Robbers|McColl & Robbers (2005.)]], str. 803</ref> SSSR je anektirao i [[Kurilski otoci|Kurilske otoke]], gdje su također deložirani domorodci. Već je 86.700 Japanaca evakuirano sa Sahalina na obližnji [[Hokaido]] uoči sovjetske objave rata [[Japan]]u. Nakon rata, SSSR je deportirao najmanje 278.000 Japanaca sa Sahalina, sve do kraja tog procesa jula 1949. Ipak, nekoliko Japanaca i 43.000 Korejaca je i dalje ostalo na tom ostrvu. Iako su svi ti građani legalno tamo živjeli, sovjetske vlasti su to nazvale "repatrijacijom" Japanaca u Japan.<ref name="Itoh"/> ===Finci=== {{glavni|Zimski rat|Deportacija ingrijskih Finaca}} SSSR je 1939. izvršio invaziju [[Finska|Finske]]. Zimski rat je završio primirjem i sporazumom kojim Finska zadržava svoju neovisnost, ali mora predati dio istočnog i južnog teritorija SSSR-u. Do kraja drugog svjetskog rata, iz SSSR-a je protjerano ukupno 420.000 [[Finci|Finaca]],<ref name="Vijeće Europe"/> iz osvojenih finskih teritorija, poglavito [[Ingrija|Ingrije]], ali i iz drugih dijelova SSSR-a uz novu finsku granicu. Sovjetski dio [[Karelija|Karelije]] bila je meta staljinističkog terora zbog nekoliko razloga, primarno jer se nalazila uz Finsku koja je stekla neovisnost of Ruskog Carstva 1917. , te zbog toga jer se tamo nalazio značajan broj Finaca i [[Karelijanci|Karelijanaca]]. Ljudski gubici u Kareliji bili su jedni od najtežih u cijeloj državi gledano naprema odnosu broja stanovnika te nacije u tom području. {{sfn|Kostiainen|1996|loc=str. 331–342}} Prije [[Oktobarska revolucija|oktobarske revolucije]] 1917., oko 130.000 osoba finskog porijekla je živjelo na ruskom teritoriju uz obalu [[finski zaljev|finskog zaljeva]], od rijeke [[Narva (rijeka)|Narve]] na zapadu pa sve do rijeke [[Neva|Neve]] na istoku, te u regiji sjeverno od [[St. Petersburg]]a. Ta brojka je ostala konstantna u 1920-ima i 1930-ima, ali je tokom i nakon drugog svjetskog rata evidentiran ogroman pad finskog stanovništva u toj regiji, gdje ih je zabilježeno svega 24.000 tijekom sovjetskog popisa stanovništva iz 1970-ih. Uzrok tome su deportacije Finaca 1930-ih i 1940-ih.{{sfn|Matley|1979|loc=str. str. 1–16}} === Baltik: Latvijci, Estonci, Litvanci === {{glavni|Sovjetska aneksija baltičkih država|Sovjetske deportacije iz Estonije|Sovjetske deportacije iz Litve|Junska deportacija}} [[Datoteka:Kardo rinktine 02.jpg|left|thumb|200px|Litvanski partizani, Šumska braća, su još godinama nakon 1945. pružali otpor sovjetskim snagama]] SSSR je 16. 6. 1940. predao ultimatum [[Litvanija|Litvi]], a 16. 6. i [[Latvija|Latviji]] i Estoniji te potom zauzeo te baltičke države 1940.,<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 83</ref> samo da bi ih 1941. zauzeo Treći Reich, te potom ponovno SSSR 1944. Staljin je tokom tog razdoblja pokrenuo ''[[sovjetizacija|sovjetizaciju]]'' Baltika uz pomoć široko rasprostanjene [[industrializacija|industrijalizacije]] kojom se doseljavalo rusko stanovništvo u to područje.<ref name="Salmon_b1">[[#HidenSalmon1994|Hiden & Salmon (1994)]]. str. 126.</ref> Započete su masovne deportacije kako bi se eliminirao bilo kakav otpor [[kolektivizacija|kolektivizaciji]] ili potpora [[antisovjetizam|antisovjetskim]] partizanima koji su se i dalje borili protiv Sovjeta.<ref name="Salmon_b2"/> Baltički partizani, [[Šumska braća]], su godinama vršili otpor protiv Sovjeta.<ref>[[#Petersen|Petersen (2001)]], str. 206</ref> Prvi talas deportacija započeo je 1941. a glavna meta su bili zemljoposjednici, vlasnici tvornica, trgovci i drugi. Odvezeni su zajedno sa obiteljima. Do jula 1941. tako je deportirano 25.586 osoba sa Baltika (12.682 iz Litve, 9.236 iz Latvije te 3.668 iz Estonije).<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 165</ref> Deportacije od 1944. do '52. su bile još veće od onih 1941.<ref name="Salmon_b2"/> "Proširene" su kako bi obuhvatile nove skupine ljudi: one koji su surađivali sa nacistima; tko god je (makar i prisilno) otišao raditi u Njemačku tokom rata; svi članovi tajnih anti-nacističkih organizacija; baltički vojnici koji su se borili u nacionalističkim trupama u savezništvu sa nacistima. Dio baltičkih državljana dao je potporu nacističkim antisemitskim ideologijama.<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 36</ref> Jedan dio razloga nacističke kolaboracije ležao je u tome što je Treći Reich tvrdio da će štititi građane od Sovjeta. Samo u martu 1949., deportirano je 90.000 baltičkih državljana.<ref name="heinrihs">[[#Strods|Strods (2002)]], str. 1–36</ref>{{sfn|Erratum|2002|loc=str. 241}} Najdrastičniji primjer bila je Litva koja je deportacijama izgubila 37.000 državljana poslanih u Sibir za samo 48 sati.<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 37</ref> 42.000 je te godine prisilno raseljeno iz Latvije, uglavnom farmera koji su se bunili protiv kolektivizacije. Cijele obitelji su raseljene u [[Amur]], [[Irkutsk]], [[Omsk]], [[Tomsk]] i [[Novosibirsk]] doživotno.<ref name="Vijeće Europe"/> Neke su odvedeni i do 9.000&nbsp;km daleko od svoje domovine. To je činilo 2 % ukupnog stanovništva te republike. Od toga je bilo 10.990 djece mlađe od 16 godina. Žene i djeca su činili 73 % deportiranih.<ref name="Vijeće Europe">[[#Vijeće Europe|Vijeće Europe (2006)]], str. 157–158</ref> [[Datoteka:Iš Lietuvos į Dalstrojų.png|desno|mini|250px|Litvanci su predstavljali jedan od naroda koji su bili najdalje deportirani od svoje domovine: i do 9.000 km od zapada prema krajnjem istoku Sovjetskog Saveza, u radne logore]] Iste godine, 22.326 ljudi je prisilno raseljeno iz Estonije, što je predstavljalo 2,5 % stanovništva te republike, a 29.923 iz Litve u Sibir. Prema službenim podacima, najmanje 120.000 ljudi je deportirano iz Litve.<ref name="Vijeće Europe"/> 5. 9. 1951., odredba Vijeća ministara SSSR-a N 3309-1568 je odredila deportaciju kulaka i njihovih porodica iz Litve zbog "neprijateljskih činova protiv kolhoza". 1. 1. 1952. tako je bilo 16.833 registriranih seljaka u posebnim nastambama koji su raseljeni iz Litve 1951 Do jula, broj je porastao na 18.027 osoba.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 166</ref> Sveukupno je od 1940. do 1953. iz baltičkih država prisilno raseljeno 203.590 osoba: 118.599 iz Litve, 52.541 iz Latvije te 32.540 iz Estonije. Oko 84% [[Litvanci|Litvanaca]] je naseljeno u regiji [[Irkutska oblast|Irkutska]] i [[Krasnojarski kraj|Krasnojarska]], 87% [[Latvijci|Latvijaca]] u regijama [[Omska oblast|Omska]] i [[Tomska oblast|Tomska]], a 80% Estonaca u regijama [[Novosibirska oblast|Novosibirska]] i Krasnojarska.<ref name="Dundovich">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 100</ref> Između 1945. i 1948. zabilježeno je 1.722 bijega doseljenika deportiranih iz Litve. Do 1. 1. 1949., uhićeno je 1.070 od njih – nekima se sudilo, drugi su vraćeni u posebne nastambe.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 170</ref> Latvija je do kraja rata izgubila trećinu stanovništva: oko 110.000 ljudi je poslano u sovjetske logore ili ubijeno. 130.000 je pobjeglo na Zapad. Staljin je također provodio izmjenu etničkog stanovništva kako bi suspregnuo nacionalizam u državama: 1940., Latvijci su činili 75 % stanovništva Latvije, no zbog kolonizacije Rusa, Latvijci su 1989. činili jedva 52 % udjela.<ref>[[#OESS|OESS (2001)]], str. 31</ref> Nove stambene zgrade su bile slabe kvalitete a ruski imigranti su dobivali povlastice radi doseljavanja.<ref name="Salmon_b5">[[#HidenSalmon1994|Hiden & Salmon (1994)]]. str. 132.</ref> Estonci su prije rata činili 88 % stanovništva svoje domovine, ali su već 1970. Spali na samo 60 %. Ipak, broj Litvanaca spao je za samo četiri %.<ref name="Salmon_b5"/> Rusi doseljenici su uglavnom preuzeli političke, administrativne i vodilačke pozicije na tom području.<ref name="Salmon_b10">[[#HidenSalmon1994|Hiden & Salmon (1994)]]. str. 139.</ref> ===Besarabija i Sjeverna Bukovina: Rumunji, Moldavci, Jehovini svjedoci=== [[Datoteka:Soviet_occupation_of_Bessarabia_and_Northern_Bukovina_11.jpg|right|thumb|225px|Rumunjske [[izbjeglice]] nakon sovjetskog zauzimanja Besarabije i Bukovine]] [[Datoteka:Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina 12.jpg|right|thumb|225px|Rumunjska obitelj izbjeglica iz Besarabije]] {{glavni|Sovjetske deportacije iz Besarabije i Sjeverne Bukovine|Operacija Sjever}} [[Rumunji]] i drugi narodi su sustavno raseljavani iz Besarabije, koja je također [[Sovjetska aneksija Besarabije i Sjeverne Bukovine|pala pod sovjetsku vlast 1940.]] Aprila 1941. registrirano je 5.515 obitelji (12.275 osoba) iz baltičkih država i [[Moldavija|Moldavije]] koji su naseljeni u 14 naselja po [[Novosibirska oblast|Novosibirskoj oblasti]], što služi kao dokaz prvog vala deportacija iz Moldavije. Bili su to ljudi osumnjičeni da odbijaju sovjetsku vlast ili iskazuju "protu-revolucionarne elemente".<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 151</ref> Do septembra 1941., registrirano je 22.643 osoba deportiranih iz Moldavije u [[Kazahstan]] i Sibir.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 153</ref> 1944., u Moldaviji je 811 osoba odbijalo vojnu službu u crvenoj armiji, dok je broj dezertera porastao na 4.398.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 154</ref> Decembra 1944., izvršena je operacija u kojoj provedena obavezna [[repatrijacija]] 60.000 "besarabijskih izbjeglica" – osoba koji su pobjegli iz svojih domova u Besarabiji prije napredovanja Crvene armije – u Rumunjsku. Pošto je SSSR sada smatrao Besarabiju i Sjevernu Bukovinu sastavnim dijelom svojeg teritorija, ovo je gledao kao na čin repatrijacije.<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 89</ref> Marta 1945., izvršeno je premještanje raznih nacija iz Moldavije, među njima Rumunja, Židova i Cigana. V.V. Černjišov je izjavio da je 17.054 rumunjskih građana i 12.852 Židova živjelo u [[Ukrajina|Ukrajini]] koji su imali i sovjetsku i rumunjsku putovnicu. Svi su oni preseljeni. 1946., dodatnih 12.435 osoba je raseljeno iz Moldavije. Prema regulativi vijeća ministara SSSR-a iz 29.1. 1949., biti će raseljeni "članovi obitelji bandita i nacionalista".<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 156</ref> 1949., oko 36.000 osoba iz Moldavije je deportirano u Sibir, zbog optužbi za navodnu suradnju sa nacističkim snagama u drugom svjetskom ratu.<ref name="UNHCR1996"/> 1951. izvršena je i deportacija [[Jehovini svjedoci|Jehovinih svjedoka]] iz Moldavije. Do sredine 1952., 3.325 osoba je deportirano iz Moldavije u Kazahstan.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 160</ref> ===Povolški Nijemci=== {{glavni|Progon Nijemaca nakon Drugog svjetskog rata}} {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | Tko smo mi ruski Nijemci? Jesmi li vječni lutalice? Ne znam ni za jednu porodicu ruskih Nijemaca čiji su otac i sin rođeni u istom mjestu. Uzmite moj slučaj: moj pra-pradjed je rođen u istočnoj [[Pruska|Pruskoj]], moj pradjed u okolici Varšave, moj otac u Žitomiru [Ukrajina] a ja sam rođen u Kazahstanu. Moja su djeca rođena u Uzbekistanu a ja sad živim u Moskvi. Gdje će se roditi moja unučad? Ima li mjesta na kugli zemaljskoj gdje će ovo vječno traganje ruskih Nijemaca napokon prestati?{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 11}} |- | style="text-align: left;" | – anonimni ruski Nijemac, Moskva, jul 1991. |} Autothoni [[Povolški Nijemci]], naseljeni oko regije sjevernog [[Kavkaz]]a i [[Volga|Volge]] od 18. vijeka,{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 11}} na poziv [[Katarina Velika|Katarine Velike]] koja je i sama bila njemačkog podrijetla,{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 12}} su također raseljeni prema Dalekom istoku počevši od augusta 1941., kako ne bi bili u mogućnosti surađivati sa nacistima koji su vršili invaziju Sovjetskog Saveza.{{sfn|Gelb|1995|loc=str. 389–412}} Po nekima, ovo je bio najveći val deportacija, koji je zasjenio čak i ostale deportacije. Naredba za raseljavanje autothonih Nijemaca na [[Volga|Volgi]] izdata je 26. 8. 1941. te je pozvala na "preseljenje svih Nijemaca iz [[Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika Povolških Nemaca|Autonomne Republike Povolških Nijemaca]] i iz [[Saratovska oblast|Saratova]] i [[Staljingrad]]a koji broje 479.841 pojedinca... Bez izuzetaka, i žitelja gradova i sela".<ref name="Mukhina42">[[#Mukhina|Mukhina (2007)]], str. 42</ref> Pojavile su se komplikacije oko osoba u miješanom braku. Naredba je navodila da se sve obitelji u kojima je glava kuće (suprug) Nijemac moraju ukloniti, uključujući sve članove obitelji.<ref name="Mukhina42"/> To je pak dovelo do raznih molbi nenjemačkih žena da ih vlasti "oslobode stigme da su prokleti Nijemci". Razni njemački muškarci su pokrenuli i zahtjeve da im vlasti promijene narodnost na temelju braka sa ruskom ženom, što je u rijetkim slučajevima odobreno.<ref name="Mukhina43">[[#Mukhina|Mukhina (2007)]], str. 43</ref> [[Datoteka:Volga German.png|225px|right|thumb|[[Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika Povolških Nemaca]]]] Za razliku od toga, njemačke žene sa ruskim muževima su bile pošteđene deportacija. Mnoge ruske žene udate za Nijemcu su se kasnije žalila kako je to bilo nepravedno jer su one morale otići živjeti u egzilu.<ref name="Mukhina43"/> 1.094 njemačke žene i djece je dobilo dozvolu ostati u svojim domovima jer su im muževi i očevi bili Rusi, dok je 116.917 njemačkih žena i 178.694 njemačke djece deportirano iz regije Volge.<ref name="Mukhina43"/> Kao i kod većine sovjetskih uredbi, i službene regulacije za deportacije su zvučale puno humanije "na papiru" nego u stvarnosti: osobe koje će biti deportirane su trebale dobiti dozvolu da skupe svoje stvari (do 200&nbsp;kg po osobi) i predaju svoj novac rodbini prije odlaska. Odmah su dobili obavijest of službenika da ponesu dovoljno hrane za mjesec dana jer neće biti dovoljno namirnica da zanjih u prvom mjesecu deportacije. Službenik koji je pratio deportirane je očekivao da dobije šest rublja dnevno za svaku osobu koju nahrani na putu do odredišta.<ref name="Mukhina43"/> U vlaku je trebalo biti po sedam do osam vagona sa osobnim stvarima deportiranih te barem jedan vagon sa doktorima tijekom puta. U stvarnosti je međutim često bilo potpuno drugačije od tih odredbi: većina deportiranih imalo je tek par minuta da skupi svoje stvari, službenici im nisu dali da nose više imovine od onoga što mogu nositi u rukama te je mnogim Nijemcima naređeno da ostave ostatak stvari na željezničkoj postaji. Isto tako, pošto im nisu dali dovoljno vremena unaprijed, razni Nijemci nisu mogli brzo nabaviti dovoljno hrane za mjesec, te im je tako brzo ponestalo zaliha usred putovanja u vagonima. Isto tako, obitelji su razdvojene jer su žene poslane u drugim smjerovima od svojih muževa.<ref name="Mukhina44">[[#Mukhina|Mukhina (2007)]], str. 44</ref> Usprkos ovome, između 33.516 i 64.600 njemačkih muškaraca je služilo u Crvenoj armiji tijekom rata.<ref>[[#Mukhina|Mukhina (2007)]], str. 48</ref> Neki su sovjetski Nijemci deportirani i nakon završetka ratnih sukoba, poput onih koji su se našli zarobljeni tokom [[Opsada Lenjingrada|opsade Lenjingrada]], samo da bi bili deportirani nakon završetka opsade u januaru 1944.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 11}} [[Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika Povolških Nemaca]] je ukinuta. Sveukupan broj deportiranih povolških Nijemaca je negdje između 749.614<ref name="pohl5"/>–843.000<ref name="UNHCR1996"/> Kada bi se dodali i ostali sovjetski Nijemci koji su zahvaćeni prisilnim preseljenjem, dobila bi se brojka od 1,2 milijuna izgnanih.<ref name="Mukhina54">[[#Mukhina|Mukhina (2007)]], str. 54</ref> Nakon rata, pojedini Nijemci koji su već ranije pobjegli iz SSSR-a su prevareni da se vrate u tu državu "kako bi se ponovno ujedinili sa svojom obitelji". Međutim, oni koji su poslušali su često poslani u radne logore gdje su ostali narednih dvadeset do dvadeset i pet godina.<ref>[[#Mukhina|Mukhina (2007)]], str. 49</ref> 29. 8. 1964. izdan je dekret koji je poništio prethodne sovjetske odredbe prema sovjetskim Nijemcima te objavio da su optužbe protiv njih bile "manjkave". Ipak, nije predviđao njihov povratak u svoje domove te je dekret objavljen jedino u zvaničnom biltenu Vrhovnog sovjeta, bez ikakvog daljnjeg publiciteta.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 14}} Tek su se nakon 1980-ih mogli vratiti natrag u svoje krajeve, ali je većina tada već napustila državu i odselila se u Njemačku. Do 1995., oko 1.376.000 ruskih Nijemaca se odselilo u [[Njemačka|Njemačku]].<ref name="UNHCR1996"/> Također, nakon što je Crvena armija osvojila [[Kaljiningrad]], Rusi su tamo sustavno [[Rusifikacija|doseljavani]] kako bi se osigurala čvrsta i stabilna sovjetska vlast. ===Kalmici=== {{glavni|Deportacija Kalmika 1943.}} [[Datoteka:Kalmykia03.png|right|thumb|225px|Karta [[Kalmikija|Kalmikije]]]] [[Kalmici]] su jedina autothona [[Mongoli|mongolska]] nacija i pripadnici [[tibetanski budizam|tibetanskog budizma]] u Europi. Početkom 17. stoljeća, emigirali su iz zapadne [[Mongolija|Mongolije]] prema obalama [[Kaspijsko jezero|kaspijskog jezera]].<ref>[[#Richardson|Richardson (2010)]], str. 441</ref> 28.12. 1943., u 6:00 ujutro, po tri oficira NKVD-a su istodobno ulazila u svaku kuću Kalmika i pročitali izjavu Vrhovnog Sovjeta, prema kojoj se svi Kalmici moraju premjestiti u Sibir jer su "izdajnici", dok se [[Kalmička Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika]] ukida. Ovu operaciju je izvršio general [[Ivan Serov]], zamjenik [[Berija, Lavrentij|Lavrentija Berije]].<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 57</ref> Kalmici su optuženi da su se pridružili nacističkim jedinicama kako bi se borili protiv Crvene armije i predavali stoku iz kolhoza njemačkoj strani. Ideju o deportaciji cijelokupne nacije Kalmika iznio je Berija, koji je nekoliko puta Staljinu govorio o "nepouzdanosti" te nacije. Kada su se tog jutra probudili, Kalmici su vidjeli da su im domovi okruženi mitraljezima, te da imaju 12 sati da pokupe sve svoje stvari.<ref name="Bugai58">[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 58–59</ref> Svaki stanovnik je smatran uhićenim, te ukrcan u kamione – bez obzira radilo se o bebama, ženama ili starcima. Kamioni su ih potom odveli do obližnje željezničke stanice. Tamo su ukrcani u vagone i odvezeni na hiljadu kilometara dugačak put prema istoku ([[Altaj]], Krasnojarski kraj, [[Omsk]], [[Novosibirsk]])<ref name="Bugai58"/> Upute za raseljavanje su bile sljedeće: #kalmičke žene, udane sa osobe druge nacionalnosti, su izuzete od deportacije #ruske žene, udane za Kalmike, su podložne deportaciji #odsutni članovi obitelji (poslovno putovanje, izlet, itd.) se moraju registrirati te su podložni deportaciji kada se pronađu<ref name="Bugai60">[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 60–61</ref> Određeno je da jedna operativac NKVD-a i dva vojnika NKVD-a moraju istodobno premjestiti tri obitelji. Prema uputama, svakoj obitelji je bilo dozvoljeno ponijeti hrane i poljoprivrednog alata, do 100&nbsp;kg po članu obitelji, ali ne više od 500&nbsp;kg po jednoj obitelji. Ponesena imovina 3-4 obitelji je išla na jednom kamionu, kao i žene sa djecom. Svaka kolona je morala prevoziti najmanje 2.000 osoba.<ref name="Bugai60"/> Sveukupno je 10.000 vojnika poslano u Kalmikiju da deportira oko 93.000 Kalmika.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 63</ref> Prema podacima jedne od četiri regije gdje su Kalmici premješteni – [[Altajski kraj]] – 290 od 478 osoba je umrlo tijekom putovanja od [[tuberkoloza|tuberkoloze]], upale i [[distrofija|distrofije]].<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 64</ref> Prema procjenama, i do 1/3 cjelokupne nacije Kalmika je umrlo tijekom prisilnog raseljavanja te zime.<ref>[[#Chetyrova|Chetyrova (2011)]], str. 17</ref> === Krimski Tatari, Grci, Armenci, Bugari=== {{glavni|Deportacija krimskih Tatara|Grčka operacija NKVD-a}} {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | U 3:00 ujutro, dok su djeca još spavala, pojavili su se vojnici i zahtijevali da se okupimo i otiđemo od doma za pet minuta. Nije nam dozvoljeno ponijeti nikakvu hranu sa sobom. Tako su neugodno postupali sa nama da smo mislili da će nas strijeljati vani. Nakon što smo udaljeni iz sela, držali su nas 24 sata bez hrane. Bili smo gladni ali nam nije dozvoljeno da odemo negdje nešto pojesti. Djeca su stalno plakala. Moj se suprug borio na fronti, a ja sam imala troje djece.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 33}} |- | style="text-align: left;" | – anonimna krimskotatarska žena, deportirana 1944. |} [[Krimski Tatari]] imali su svoj [[krimski kanat]], sve dok Krim nije anektiralo [[Rusko Carstvo]] 1783. Tatari su bili izrazito neskloni carskom vladavinom, te su svojom voljom napuštali Krim u nekoliko valova iseljavanja. Kao posljedica toga, Tatari su postali manjina te je njihov udio u stanovništvu tog poluotoka smanjen na samo 34,1% do 1897. godine. Istodobno, Moskva je to područje naseljavala Rusima, Ukrajincima i drugim slavenskim narodima. Ova naseljavanja su nastavljena i tijekom sovjetske vladavine.<ref>[[#Vardys|Vardys (1971)]], str. 101</ref> Tijekom nacističke okupacije Krima, dio Tatara je to vidio priliku da nakon 160 godina opet stekne neovisnost od ruske vladavine. Oko 10 % krimskih Tatara je služilo u nacističkim četama. Tatarsko vijeće je čak organiziralo masovne pokolje Rusa u Krimu, u kojem je na desetke tisuća pripadnika tog naroda umrlo. Zbog toga je nakon rata Tatarima nametnuta kolektivna krivnja te su masovno deportirani u [[Uzbekistan]].<ref>{{cite web| url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-19815852| author=Robin Banerji| title=Crimea's Tatars: A fragile revival| publisher=BBC World Service| accessdate=}}</ref> Usprkos tome, zanemareno je da se 25.033 krimskih Tatara borilo zajedno sa Crvenom armijom.<ref name="buckley209"/> Procjenjuje se da je najmanje 183.155 krimskih Tatara deportirano iz Krima.<ref name="pohl5"/> 4. jula 1944. NKVD je objavio da je raseljavanje dovršeno.<ref>[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 115</ref> Međutim, nakon toga je NKVD saznao da je jedna jedinica zaboravila očistiti [[plićak Arabat]], te da je nekoliko krimskih Tatara i dalje tamo ostalo. Pošto je Staljin već obaviješten da je svaki krimski Tatar već uklonjen sa Krima, NKVD je žurno otišao u Arabat i pokupio seljake. Međutim, umjesto da organizira dodatni prijevoz vlakom, NKVD ih je žurno ukrcao u teretni ćamac, isplovio ga u [[Azovsko more]] – i 20. 7. tamo potopio stotine krimskotatarskih civila u njemu.{{sfn|Forczyk|2014|loc=str. 114}} Zvanično tako više nije bilo nijednog krimskog Tatara na Krimu. Deportacije su nesrazmjerno obuhvatile svaku osobu krimskotatarskog podrijetla, bez obzira bili oni djeca, žene, starci, pa čak i pripadnici komunističke partije ili Crvene armije. Tog ljeta, sa Krima je uklonjeno i 9.620 krimskih [[Armenci|Armenaca]], 12.420 [[Bugari|Bugara]] i 15.040 [[Pontski Grci|Grka]]. Svi su kolektivno proglašeni izdajicama i desetljećima bili "građani drugog reda" u SSSR-u.{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} U međuratnom razdoblju, pontski Grci su doživjeli mali kulturni preporod i čak tražili autonomiju u SSSR-u. Međutim, od 1930-ih su postali žrtve staljinizma i rusifikacije, te je i do 50.000 pripadnika tog naroda umrlo. Grci su isto deportirani u centralnu Aziju. Kasnije, samo ih se dio vratio do obala Crnog mora.<ref>[[#Agtzidis|Agtzidis (1991)]], str. 372–381</ref> [[Sovjetska propaganda]] je pokušavala zataškati ovo raseljavanje, te tvrdila da su se krimski Tatari "odlučili odseliti dobrovoljno u središnju Aziju".<ref>[[#Williams|Williams (2001)]], str. 401</ref> Smrtnost krimskih Tatara u tim godinama egzila je predmet rasprava: procjene navode da je mortalitet zahvatio između 20% i 40% te nacije. Počevši od 1989., oko 260.000 Tatara se vratilo u Krim, gdje su 2004. činili 12 % stanovništva.<ref>{{cite web| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3724881.stm| author=BBC News| title=Crimean Tatars recall mass exile| publisher=bbc.co.uk| date=18. 5. 2004| accessdate=}}</ref> Ovaj događaj neki karakteriziraju kao "[[etnocid]]", odnosno namjerno brisanje identiteta i kulture neke nacije.<ref>[[#Williams2002|Williams (2002)]], str. 357-373</ref> Tatari ovaj događaj zovu '''Sürgünlik'''. 12. 11. 2015. parlament [[Ukrajina|Ukrajine]] usvojio je rezoluciju kojom je ovaj događaj priznao kao genocid te 18. 5. proglasio "danom sjećanja na žrtve genocida krimskih Tatara".<ref>{{cite web|title=Ukraine's Parliament Recognizes 1944 'Genocide' Of Crimean Tatars|date=21. 1. 2016|url=http://www.rferl.org/content/ukraine-tatar-deportation-parliament-genocide/27360343.html|publisher=[[Radio Slobodna Evropa]]}}</ref> ===Kavkaz: Čečeni, Inguši, Balkari, mešketski Turci, Karačajci=== {{glavni|Operacija Čečevica}} {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | Sve su nas skupili i ugurali u obližnju kolektivnu farmu, i tamo smo proveli noć. Nisu nam dopustili provesti našu zadnju noć u našem domu. A naše krave su nas zvale. Natjerali su nas da ih ostavimo. Bilo je kao da su plakale, kao da je to bio njihov način kako su govorili zbogom.<ref name="deportation">{{cite web | title =Remembering Stalin's deporations | author=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3509933.stm| publisher =bbc.co.uk |date = 23. 2. 2004| accessdate=}}</ref> |- | style="text-align: left;" | – Žulpa, koja je sa 10 godina deportirana iz [[Šatoj]]a, [[Čečenija|Čečenije]] 1944. |} [[Čečeni]] su dugo vremena bili poznati po svojoj buntovnosti protiv vladavine ruskog cara, a kasnije i sovjetskog režima, što je 1940. kulminiralo [[Ustanak Hasana Israilova|ustankom Hasana Israilova]]. Iako se 17.037 Čečena borilo sa Crvenom armijom protiv [[Sile Osovine|Sila Osovine]],<ref name="buckley209">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hofmann (2008)]], str. 209</ref> cjelokupna nacija je optužena za suradnju sa nacistima te [[Operacija Čečevica|raseljeni iz svoje domovine februara 1944.]] [[Čečeno-Ingušetija|Čečensko-inguška autonomna republika]] je ukinuta.<ref name="Brauer">[[#Brauer|Brauer (2002)]], str. 387</ref> Vojska je cijele obitelji ukrcavala u kamione. Potom su putovali 19 ili 20 dana po zimi, u krcatom vlaku, bez grijanja, a samo bi povremeno dobivali hranu.<ref name="Brauer"/> U većini slučajeva, ljudi nisu ni znali da će biti raseljeni, niti gdje će biti točno odvedeni, te nisu stoga ni imali vremena pripremiti ili prilagoditi se novoj sredini.<ref name="deportation"/> NKVD-ove procedure su bile standardne: naoružani agenti opkolili bi selo, dali porodici 15-20 minuta da se pakira, ukrcali ih na kamione odakle bi bili odvezeni do obližnje željezničke stanice gdje su ukrcani u vagone za stoku odakle su odvezeni negdje u centralnu Aziju. Sveukupno je između oktobra 1943. i marta 1944. tako deložirano oko 700.000 osoba sa [[Kavkaz]]a.<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 30</ref> Ipak, pojedini sovjetski zapovjednici su poštivali čečenske vojnike te su čak slali lažne izvještaje vlastima kako bi ih spasili od deportacija.<ref name="deportation"/> Postoje navodi da je jedan vod NKVD-a zaključio da je preteško doći kamionima do jednog zabačenog čečenskog sela na planini kako bi ih deportirali, te je stoga naredio da se 700 seljaka jednostavno živo zapali u štali. Ruski izvori žestoko osporavaju ovaj događaj (→[[Masakr u Hajbahu]]).<ref name="deportation"/><ref>{{cite web|title=Russia bans ‘historically false’ WWII movie|date=28. 5. 2014|url=http://www.chinadailyasia.com/news/2014-05/28/content_15137352.html|publisher=China Daily Asia|access-date=2016-07-01|archive-date=2021-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116051540/https://www.chinadailyasia.com/news/2014-05/28/content_15137352.html}}</ref> Deportacija Čečena i [[Inguši|Inguša]] je završena za samo par dana. Započela je 23.2. 1944., a Berija je već 29.2. poslao Staljinu telegram u kojem ga obavještava da je već 478.489 osoba deložirano i ukrcano u 180 vlaka, uključujući 91.250 Ignuša.<ref>[[#Tishkov|Tishkov (2004)]], str. 25</ref> [[Datoteka:Operation_Lentil_(Caucasus).svg|right|thumb|225px|Karta pravaca raseljavanja naroda sa sjevernog Kavkaza po SSSR-u]] Čečeni su odvezeni u [[Akmolinska oblast|Akmolinsku oblast]], gdje su činili jednu od najvećih deportiranih skupina. 1946., ljudi u egzilu su činili gotovo četvrtinu cjelokupne mjesne populacije: 136.625 od 508.000. Većinom su poslani u poljoprivredne radne logore.<ref>[[#Pohl2002|Pohl (2002)]], str. 401</ref> Prilikom dolaska do destinacija, osobe su raspoređene da rade po kolektivnim i državnim farmama. NKVD-ovi zapovjednici su imali izravnu kontrolu nad stotinama tisuća ljudi koji nisu imali nikakva prava. Svi radno sposobni morali su raditi za kupone za hranu, te im je bilo zabranjeno hodati više od tri kilometara od njihovog prebivališta. Tko god bi prekršio pravila, bio bi osuđen na 20 godina robije. Glad i epidemije bolesti doveli su do velikih muka za Čečene.<ref>[[#Tishkov|Tishkov (2004)]], str. 27</ref> Odredba Moskve iz 26. 11. 1948. je osudila Čečene i druge narode Kavkaza na trajni egzil.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 23}} Doseljenici nisu imali niti elementarni stambeni smještaj, niti po zimi niti po ljeti. Mnogi Čečeni su se pobunili protiv vlasti, te je tako samo u [[Krasnojarski kraj|Krasnojarsku]] njih 4.000 poslano u kažnjeničke logore. Oktobra 1954. pokrenuli su pobunu u mjestu 521, te su neki uspjeli pobjeći iz tog logora.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 23}} Čečenski gerilci, koji su se skrivali po nepreglednim planinama Kavkaza, su tako ovom deportacijom odsiječeni od svoje narodne baze koja ih je snabdijevala, te su tako svladani od sovjetskih vlasti.<ref>[[#Burds|Burds (2007)]], str. 267–314</ref> Broj ukupno raseljenih Čečena procjenjuje se na 387.229.<ref name="pohl5"/> Ukupno je 11.711 obitelji Karačajaca i 89.901 obitelj Čečena i Inguša stiglo u Kazahstan, od čega je 14.460 obitelji razdvojeno usred deportacija.<ref>[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hofmann (2008)]], str. 208</ref> Živjeli su u egzilu 13 godina, sve do procesa "[[destaljinizacija|destaljinizacije]]" i obnove čečensko-inguške autonomne republike 9.1. 1957.<ref name="Brauer"/> Većina Čečena se odlučila vratiti svojoj domovini na sjevernom Kavkazu, ali je dio ostao u Kazahstanu, gdje ih je 2000. bilo oko 100.000.<ref name="Brauer"/> Čak i oni Čečeni koji su se vratili u Kavkaz, pronašli su druge narode u svojim domovima, zbog čega su morali dijeliti svoje kuće sa došljacima. Dok je trajao [[prvi čečenski rat]], čečenska delegacija je stalno podsjećivala rusku o masovnim deportacijama čečena tijekom pregovora u [[Vladikavkaz]]u 1994.<ref>[[#Tishkov|Tishkov (2004)]], str. 26</ref> Sa sjevernog Kavkaza raseljeni su 1944. i drugi narodi: [[mešketski Turci]], [[Balkari]]{{sfn|Pohl|1997|loc=str. 81–85}} i [[Karačajci]].{{sfn|Grannesa|1991|loc=55–68}} Inguši su se istaknuli od ostalih deportiranih naroda po tome što su pokrenuli pobunu na proljeće 1945. u [[Borovoe]], Kazahstanu, koja je krvavo ugušena od sovjetskih vlasti.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 47}} Čak i nakon rehabilitacije, Inguši su 16. 1. 1973. pokrenuli demonstraciju u [[Grozni|Groznom]], jer njihova zemlja koja je pripojena [[Sjeverna Osetija|Sjevernoj Osetiji]] nije vraćena njihovoj republici.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 48}} Oko 115.000 mešketskih Turaka je deportirano iz [[Gruzijska SSR|Gruzijske SSR]] 15. 11. 1944. zbog sumnji da imaju veze sa "agentima Turske".{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 51}} Bili su zadnji narod koji je deportiran tokom drugog svjetskog rata od sovjetskih vlasti, iako nisu nikada ni optuženi za kolaboraciju sa nacistima.{{sfn|Wimbush|Wixman|1975|loc=str. 320–340}} Mešketski Turci vuku porijeklo od muslimana [[Gruzija|Gruzije]] koji su 1829. odbili preseliti se u [[Osmansko Carstvo]] nakon što je [[sporazum u Jedrenama]] taj teritorij dodijelio Ruskom Carstvu. No ti muslimani su možda sami Gruzijci koji su prešli na islam nakon dva stoljeća osmanske vladavine tim područjem. Sovjetske vlasti su ih klasificirale kao "Turke", pa od 1930-ih kao "[[Azerbajdžanci|Azerbajdžance]]" samo da bi opet postali "Turci" tokom deportacije, jer se Staljin bojao da bi mogli postati "[[peta kolona]]" uz sovjetsku granicu.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 52–53}} NKVD-u je alocirano 34 milijuna [[rublja]] radi provođenje ove operacije protiv mešketskih Turaka.<ref>[[#Marie|Marie (1995)]], str. 111</ref> Uz njih, raseljeno je i 8.694 [[Kurdi|Kurda]].<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 86</ref> ===Azerbajdžanci=== Sovjetska vlada je duže vremena negativno gledala na islamske [[Azerbajdžanci|Azerbajdžance]] koji su živjeli u [[Armenska SSR|Armenskoj SSR]]. Zbog blizine uz granicu sa Turskom, Staljin ih je smatrao potencijalnim "petokolonašima". Već je marta 1944. izgnano 608 kurdskih i azerbajdžanskih obitelji koji su živjeli u [[Tbilisi]]ju, u Staljinovoj rodnoj državi [[Gruzijska Sovjetska Socijalistička Republika|Gruziji]], a koji su raseljeni unutar te SSR, u regije Tsalka, Borčalu i Kazajaz.(ukupno 3.240 osoba)<ref name="Dundovich85"/> 10. 3. 1948. Vijeće ministara SSSR-a je usvojilo puno dalekosežniju rezoluciju nazvanu "Planirane mjere za preseljenje radnika kolektivnih farmi i drugih Azerbajdžanaca iz Armenske SSR u [[Kursko-araksinska nizija|Kursko-araksinsku niziju]]." Prema ovom planu, "dobrovoljno" je raseljeno 100.000 Azerbjadžanaca iz Armenske SSR u [[Azerbajdžanska SSR|Azerbajdžansku SSR]], dok su njihovu zemlju i domove dobili Armenski doseljenici. Ova prisilna emigracija se odigrala u tri faze: 10.000 raseljenih 1948., novih 40.000 osoba 1949. te konačno 50.000 do 1950. godine.<ref name="Saparov">[[#Saparov|Saparov (2003)]], str. 179–198</ref> ===Basmači=== Manje deportacije nastavljene su i u 1950-ima. Tako je marta 1951. deportirano 2.795 Basmača zajedno sa njihovom obitelji iz Tadžikistana u [[Kokšetau]] u Kazahstan.<ref name="Dundovich102"/> == Kraj raseljavanja, rehabilitacija i povratak nekih naroda == {{Dvostruka slika|desno|Bundesarchiv_Bild_183-B0628-0015-035,_Nikita_S._Chruschtschow.jpg|150|RIAN_archive_359290_Mikhail_Gorbachev.jpg|135|Novi sovjetski poglavari [[Nikita Hruščov]] (lijevo) i [[Mihail Gorbačov]] (desno) su u 1950-ima i 1980-ima preokrenuli većinu sovjetskih deportacija}} {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | ...Nijedan čovjek zdravog razuma ne može shvatiti kako je moguće smatrati cijele narode odgovorne za neprijateljske aktivnosti pojedinaca, uključujući žene, djecu, starije, komuniste i [[komsomol]]iste, i koristiti takvu masovnu represiju protiv njih.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 23}} |- | style="text-align: left;" | – Nikita Hruščov, 25. 2. 1956. |} Nakon Staljinove smrti, novi sovjetski poglavar [[Nikita Hruščov]] je 1956. održao tajni govor kojim je osudio razne Staljinove zločine, uključujući i masovna raseljavanja cijelih naroda s njihovih ognjišta kao vrstu kršenja [[Lenjin]]ovih načela, čak šaljivo dodavši da su Ukrajinci izbjegli takvu sudbinu "samo zato jer ih je bilo previše pa nije bilo dovoljno mjesta gdje bi ih se moglo deportirati".<ref>[[#Čubarov|Čubarov (2001.)]], str. 136</ref> Osporio je stari izgovor prema kojem su ti narodi deportirani iz straha od kolaboracije sa nacistima, pošto se većina deportacija odigrala tek nakon što je SSSR već ionako počeo dobivati u drugom svjetskom ratu.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 65}} Njegova je vlada preokrenula većinu deportacija, te su se razni narodi počeli vraćati svojim domovima. Međutim, povratnici su naišli na razne prepreke jer sovjetske vlasti nisu organizirali ili regulirali povratničke migracije. Tako je od 1956. naredne četiri godine zabilježeno masovno doseljavanje oko 500.000 Čečena u okrugu Groznog, čime se tamošnje stanovništvo udovstručilo. Pošto su se već drugi narodi doselili tamo, zabilježeni su neredi protiv čečenskih povratnika koji su čak uključivali slogane protiv Hruščova.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 24}} Ipak, tri naroda (krimski Tatari, sovjetski Nijemci, mešketski Turci) su i dalje imali izričitu zabranu vratiti se svojim domovima. To je dovelo do aktivizma koje su sovjetske vlasti suzbijale: 1967. je tako krimskotatarski disident Femi Aliev ubijen od sovjetske policije u Kirgistanu, što je potaknulo demonstracije njegovog naroda.{{sfn|De Boer|Driessen|Verhaar|1982|loc=str. 14}} Tek nakon 1989., kada je novi sovjetski poglavar [[Mihail Gorbačov]] pokrenuo dalekosežne društvene promjene SSSR-a, su i krimski Tatari i sovjetski Nijemci dobili dozvolu vratiti se masovno svojim ognjištima. 1987. krimskotatarski aktivisti su organizirali prosvjed u središtu Moskve, u blizini Kremlja.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 37}} To je nagnalo Gorbačova da osnuje komisiju o stanju krimskih Tatara. Iako je prvi zaključak komisije, koju je vodio tvrdolinijaš [[Andrej Gromiko]], bio da "nema temelja za obnovu autonomije i povratka krimskih Tatara na Krim", Gorbačov je naredio drugu komisiju koja je preporučila obnovu autonomije tog naroda.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 38}} Mešketski Turci, pak, nisu dobili dozvolu vratiti se nakon 1956. Pokušali su svojevoljno vratiti se u Gruzijsku SSR iz Uzbečke SSR, samo da bi ih vlasti ponovno deportirale. Vrhovno sovjet izdao je odredbu 1968. kojom je mešketske Turke nazvao "građanima SSSR-a koji su nekada živjeli u Gruzijskoj SSR...", što je shvaćeno kao trajni egzil.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 53}} Izmijenjena etnička struktura saznačajnim brojem Rusa došljaka postala je problem nakon [[Raspad SSSR|raspada SSSR-a]], pogotovo u Gruziji, baltičkim državama i [[Čečenija|Čečeniji]]. Neovisna Gruzija je, primjerice, u 1990-ima odbila dati dozvolu mešketskim Turcima na masovni povratak u regiju uz Tursku. Time su ovi osuđeni na trajni egzil u Kazahstanu i Uzbekistanu.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 54}} [[Datoteka:Freedom square illuminated in memory of March deportations (Tallinn, Estonia) (18108703995).jpg|left|thumb|225px|Svijeće u [[Talin]]u, Estonija, povodom sjećanja na obljetnicu žrtava deportacija]] Litva je u 1990-ima izglasala ''Zakon o odšteti'' sa posebnim člankom 3 koji se trebao brinuti o žrtvama sovjetskih deportacija i njihovih potomaka. Predviđao je "pomoć osobama koje su deportirane iz okupiranih baltičkih država i njihovim potomcima da se vrate u svoje zemlje u skladu sa posebnim programima repatrijacije i odštete". Članak je predviđao stvaranje fonda za povratak deportiranih osoba, te pozvao Rusku Federaciju da alocira sredstva u fond radi tog cilja. Fond je osnovan 8. 11. 2000. Latvija je procijenila da je šteta nastala od sovjetske okupacije oko 800 milijardi $. Ruska Federacija nije htjela sudjelovati u ovom zakonu.{{sfn|Ziemele|2003|loc=str. 160, 162}} Deklaracija br. 193. [[Vijeće Europe|Vijeća Europe]] januara 1996. je postala prvi i zasad jedini dokument u kojem se Ruska Federacija obvezala na barem nekakav oblik odštete deportiranim osobama. Ipak, ova je deklaracija ostala mrtvo slovo na papiru i Moskva do danas nije razvila nikakve instrumente pomoći deportiranim osobama.{{sfn|Pettai|Pettai|2014|loc=str. 290}} Iako je 21. 4. 2014. Ruska Federacija objavila odredbu "O mjerama rehabilitacije Armenaca, Bugara, krimskih Tatara i Nijemaca i državne potpore za njihovu obnovu i razvoj",{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|26. 8. 2014|loc=str. 15}} u praksi je od 2014. ta država postupala sa krimskim Tatarima sa puno manje brige, te ju je 2016. [[Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a]] upozorio na "zastrašivanje, zlostavljanje i uhićenja" krimskotatarskih aktivista, često pod sumnjivim optužbama.<ref>{{cite web|last=[[Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a]]|title=Press briefing notes on Crimean Tatars|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=19970&LangID=E|author=Rupert Colville|year=17. 5. 2016|ref=harv}}</ref> Posljedice ovih deportacija osjećaju se i danas, te doprinose međuetničkim napetostima i uzrokuju teritorijalne sporove.{{sfn|Tolz|1993|loc=str. 161–179}} Estonija svakog 25. 3. organizira komemoracije povodom obljetnice sovjetskih deportacija iz te države marta 1949., kako bi odala počast žrtvama.<ref>{{cite web|title=Estonia to mark 66th anniversary of largest Soviet deportation|date=24. 3. 2015|url=http://news.postimees.ee/3133171/estonia-to-mark-66th-anniversary-of-largest-soviet-deportation|publisher=postimees.ee}}</ref> Litva također obilježava godišnjicu deložacije svojih građana 14. 6.<ref>{{cite web|title=Lithuania marks Mourning and Hope Day commemorating Soviet mass deportations|url=http://www.15min.lt/en/article/in-lithuania/lithuania-marks-mourning-and-hope-day-commemorating-soviet-mass-deportations-525-226278|year=14. 6. 2012|publisher=15min.lt}}</ref> Moldova je 2013. podigla "spomenik žrtvama staljinističke represije" u [[Kišinjev]]u. Isto tako je osnovala "Udrugu bivših deportiranih i političkih zarobljenika" (''Asociaţia foştilor deportaţi şi deţinuţi politici''). 2014. je preko 9.000 članova udruge dobilo po 700 [[Moldavski lej|leja]] kao oblik odštete povodom 65. godišnjice deportacija koje se se odigrale 6. 7. 1949.<ref>{{cite web|title=Deportees and political detainees to get by 700 lei|url=http://trm.md/en/social/700-de-lei-pentru-deportati-si-detinuti-politici/|publisher=Teleradio Moldova|date=26. 6. 2014|access-date=2016-08-27|archive-date=2022-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810044020/https://trm.md/en/social/700-de-lei-pentru-deportati-si-detinuti-politici/|url-status=dead}}</ref> Jula 2012., 1.800 pripadnika Kalmika je zatražilo odštetu od vlade [[Kremlj]]a jer su njihove obitelji bile žrtve deportacije prije 60 godina.<ref>{{cite web| author=Jennifer Rankin| url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/kalmyk-victims-of-stalins-deportations-seek-compensation/462525.html| title=Kalmyk Victims of Stalin's Deportations Seek Compensation| date=24. srpnja 2012| publisher=Moscow Times| accessdate=23. 11. 2012}}</ref> ==Suđenja== Nekoliko osoba je suđeno zbog deportacija tijekom sovjetskog razdoblja u [[Latvija|Latviji]] i Estoniji. U Latviji, naznačajnije je bilo suđenje 87-godišnjem [[Alfons Noviks|Alfonsu Noviksu]], šefu NVKD-ova latvijskog odjela od 1940. do 1953., zbog optužbe za [[genocid]] jer je deportirao 60.000 osoba. Iako je tvrdio da je "samo slijedio naredbe", 1995. je osuđen na [[doživotni zatvor]].{{sfn|Stan|2009|loc=str. 236–237}} 84-godišnji Mihail Farbtukh, bivši NKVD-ov agent koji je skupljao "informacije o potencijalnim neprijateljima države" koji će biti deportirani, osuđen je na 7 godina zatvora.{{sfn|Stan|2009|loc=str. 236–237}} 2001., 80-godišnji [[Nikolaj Tes]] je osuđen za [[Zločin protiv čovječnosti|zločine protiv čovječnosti]] zbog potpisivanja naredbe za deportaciju 138 osoba u dobi od 5 mjeseci do 80 godina. Pošto je imao rusko državljanstvo, [[Ruska Federacija]] je kritizirala Latviju zbog pokretanja sudskog postupka protiv "bespomoćnog ratnog veterana" koji se "ne može držati odgovornim za djela koja se nisu smatrala ilegalnima pod sovjetskim zakonom".{{sfn|Stan|2009|loc=str. 236–237}} U Estoniji, prva presuda za sovjetske deportacije odigrala se 1999. kada su dva oficira NKVD-a, 78-godišnji Johannes Klaassepp i 80-godišnji Vasilij Beskov, svaki osuđeni na po 8 godina zatvora zbog deportacija prvo 23, a zatim još 210 osoba 1949. godine. I 79-godišnji NKVD-ov agent Mihail Neverovski je osuđen na četiri godine 1999., a 81-godišnji Jurij Karpov na osam godina.{{sfn|Stan|2009|loc=str. 236–237}} Optužen je bio i [[Arnold Meri]], i to za genocid, jer je naredio deportaciju 251 estonskog civila u sibirske logore.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7410644.stm|publisher=BBC News|title=Estonia tries Soviet war figure| date=20. 5. 2008}}</ref> Ipak, umro je 2009. u 89. godini, prije presude.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7978111.stm|publisher=BBC News|title=Estonian war figure laid to rest| date=2. 4. 2009}}</ref> ==Filmovi== Nekoliko filmova pozabavilo se temom sovjetskih deportacija. Prvi snimljeni film o deportacijama Estonaca 1949. bio je [[art film]] ''[[Äratus]]'' koji je 1989. režirao [[Jüri Sillart]]. Litvanski režiser [[Audrius Juzėnas]] režirao je film ''[[The Excursionist]]'' iz 2013.<ref>{{cite web|title=Lithuanian film about Soviet deportations wins prestigious Russian award|date=2. 4. 2014|url=http://www.lithuaniatribune.com/66165/lithuanian-film-about-soviet-deportations-wins-prestigious-russian-award-201466165/|publisher=lithuaniatribune.com|access-date=2016-02-23|archivedate=2016-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160730044624/http://lithuaniatribune.com/66165/lithuanian-film-about-soviet-deportations-wins-prestigious-russian-award-201466165/|deadurl=yes}}</ref> Estonski filmaš [[Martti Helde]] režirao je 2014. film ''[[Risttuules]]''.<ref>{{cite web|title=In the Crosswind: a frozen portrait of Soviet horror|author= Laurence Boyce|date=3. 10. 2014|url=http://cineuropa.org/nw.aspx?t=newsdetail&l=en&did=264237| publisher=cineeuropa.org}}</ref> Poljski filmaš Jagna Wright režirao je 2000. dokumentarac ''A Forgotten Odyssey - The Untold Story of 1,700,000 Poles Deported to Siberia in 1940''. Poljski režiser [[Janusz Zaorski]] režirao je 2013. cjelovečernji film ''[[Syberiada Polska]]'' o deportiranim Poljacima u Sibiru.<ref>{{cite web|title=Poland's first feature film on families deported to Siberia|publisher=The Siberian Times|date=2. 3. 2013|url=http://siberiantimes.com/home/sent-to-siberia/polands-first-feature-film-on-families-deported-to-siberia/}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Latvijski filmaš [[Viestur Kairiss]] režirao je 2015. film ''[[The Chronicles of Melanie]]''.<ref>{{cite web|title=Remembering 1941: how the Baltic states are confronting their deportation trauma on film|date=27. 5. 2015|url=http://calvertjournal.com/articles/show/4159/deportation-films-soviet-baltic-states|publisher=The Calvert Journal}}</ref> Hussein Erkenov, [[Karačajci|karačajski]] filmaš, režirao je 2013. film ''[[Prikazano Zabyt]]'' o deportacijama Čečena 1944.<ref>{{cite web|title=Controversy Emerges Insides Russia Over Chechen Film Depicting 1944 Deportations|url=http://www.jamestown.org/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=42531&no_cache=1#.VsxuaX3NzIU|date=20. 6. 2014| publisher=jamestown.org|author=Mairbek Vatchagaev}}</ref> == Broj deportiranih i umrlih == [[Datoteka:Bundesarchiv_Bild_101I-146-1542-10A,_Russland-Mitte,_Zivilisten_vor_G%C3%BCterwagen.jpg|right|thumb|225px|Ukrcavanje civila u sovjetske vagone 1942.]] Slijedi najmanji broj prisilno raseljenih i razmiještenih ljudi po Sovjetskom Savezu od 1930-ih do 1953., kada nakon Staljinove smrti takva praksa postaje prošlost. J. Otto Pohl procjenjuje da je Staljinov režim deportirao 3.266.340 ljudi iz njihovih domova u posebna naselja širom SSSR-a od 1941. do 1948., a da je između 1941. i 1950. umrlo više od 377.554 ljudi u egzilu.<ref>[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 2</ref> Elena Dundovich, Francesca Gori i Emanuela Guercetti navode da je sveukupno ne manje od '''6.015.000 osoba''' deportirano ili prisilno raseljeno od 1920. do 1952. u SSSR-u. Najviše je bilo u periodu od 1930.–1931. (2,05 milijuna žrtava deportacije) i 1941.–1942. (1,2 milijuna žrtava deportacije).<ref name="Dundovich76">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 76</ref> Cjelokupni [[mortalitet]] je predmet rasprava. Već je i sam transport u zapečaćenim vagonima za stoku doveo do prekomjernih smrti među deportiranim nacijama: tako je u prijevozu umrlo najmanje 7.889 krimskih Tatara (5% tog naroda), 3.494 Balkira (8% tog naroda) i 1.220 Kalmika (1,3% tog naroda).{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 7–8}} Narednih godina, umrlo je na stotine hiljada dodatnih osoba zbog toga što ti zabačeni krajevi nisu mogli nahraniti tako velik priljev ljudi, dok su hladnoća, manjak medicinske njege i surovi pustinjski ili zimski uslovi centralne Azije i Sibira odnijeli dodatan broj života. Djelomična dokumentacija NKVD-ovih arhiva ukazuje na razmjere smrtnosti. 1. 7. 1948., NKVD je tako zabilježio da je broj preminulih Karačajaca, Čečena, Inguša i Balkara 144.704, ili 23,7% njihove populacije.<ref name="buckley207">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hofmann (2008)]], str. 207</ref> Do 1949., među krimskim Tatarima, Grcima, [[Armenci]]ma i [[Bugari]]ma, zabilježeno je 44.887 smrti, ili 19,6% ukupne populacije; 16.594 Kalmika, ili 17,4% ukupne populacije; 14.895 smrti među Kurdima i mešketskim Turcima ili 14,6% ukupne populacije.<ref name="buckley207"/> Procjenjuje se da je oko 40.000 Korejaca umrlo uslijed deportacija 1937.{{sfn|Travis|2010|loc=str. 334}} Prema NKVD-ovoj arhivi, zabilježeno je uz to i 10.557 mrtvih od 140.000 deportiranih osoba iz istočne Poljske 1940. ili tijekom napornog puta ili odmah tokom dolaska na odredište, odnosno preko 7% u toj skupini.<ref>[[#Ther|Ther (2014)]], str. 117</ref> Historičar [[Timothy Snyder]] u svojoj statistici navodi da je stopa smrtnosti deportiranih Poljaka u SSSR-u '39.–'41 bila 3% prilikom fizičkog transporta, te 6% u prvoj godini egzila.<ref>[[#Snyder|Snyder (2007)]], str. 177</ref> Kenneth Christie i Robert Cribb procjenjuju da je 55.000 ljudi umrlo uslijed deportacija iz [[Baltičke države|baltičkih država]].{{sfn|Christie|Cribb|2003}} Demograf D.M. Ediev je procijenio da je bilo 228.800 prekomjernih smrti među povolškim Nijemcima od 1942. do 1952. – odnosno 19,2% ukupnog broja doseljenika.<ref name="buckley207"/> Hannibal Travis smatra da je i do 300.000 povolških Nijemaca umrlo.{{sfn|Travis|2010|loc=str. 334}} Tome treba pridodati i nepoznat broj preminulih deportiranih kulaka. Mortalitet među deportiranim baltičkim doseljenicima posebnih nastambi bio je pet puta veći od broja rođenih 1945.–1950. Tako je primjerice 1951. rođeno 918 osoba među tom skupinom, dok je 3.871 umrlo.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 168</ref> Sveukupno, prema Edievinim procjenama, od 2.303.760 raseljenih osoba, umrlo je 450.000, odnosno jedan od petero. Ovo je velika stopa smrtnosti. 1945., NKVD je zabilježio 89.659 smrti od 2.230.500 deportiranih te godine, odnosno 4% ukupne populacije. Usporedbe radi, čak niti na vrhuncu drugog svjetskog rata, smrtnost u SSSR-u nije prešla brojku od 2,4% godišnje.<ref name="buckley207"/> Ukupan broj poginulih zbog posljedica deportacija je stoga i dalje predmet procjena: brojke sveukupno sežu od najmanje '''800.000''',<ref name="Dowling930"/> preko 1.000.000, dok visoke procjene idu i do '''1.500.000 poginulih'''.{{Sfn|Geyer|Fitzpatrick|2009|loc=str. 176}} {| class="wikitable" |- bgcolor="#cccccc" ! Nacionalnost /<br />skupina ! Godina ! Broj prisilno<br /> raseljenih ! Odredište raseljenih ! Povratak domovima |- | [[Kulaci]] || [[1930]].–1952. || 973.693<ref name="bugai190">[[#Bugai|Bugai (1996.)]], str. 190</ref> || [[Ural]], sjeverna [[Rusija]], sjeverni Kavkaz || 1954. |- | [[Poljaci]] || 1930.–[[1936]]. || 120.000<ref name="Piotrowski2">[[#Piotrowski|Piotrowski (2004.)]], str. 2</ref> || [[Ural]], sjeverna [[Rusija]], Sibir || nepoznato |- | [[Korejci]] || 21.8.–25.10. [[1937]]. || 171.781<ref name="pohl5"/> || [[Kazahstan]], [[Uzbekistan]] || 1954. |- | [[Azerbajdžanci]], [[Perzijanci]], [[Kurdi]], [[Asirijci]] ||19.1. 1938.|| 6.000<ref>[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 77</ref> || južni Kazahstan || 1954. |- | [[Poljaci]], [[Jevreji]] || 1940.–[[1941]]. || 320.000<ref name="expatica"/>–380.000<ref name="UNHCR1996"/> || sjeverni Sibir|| 1946. |- | [[Finci]] || [[1940]].–1945. || 420.000<ref name="Vijeće Europe"/> || Finska, Kazahstan || nikada |- | [[Estonci]], [[Letonci]], [[Litvanci]] || 1941. i 1944.–1949. || 203.590<ref name="Dundovich"/>–209.000<ref name="Vijeće Europe"/> || Kazahstan, Sibir || 1956. |- | [[Povolški Nijemci]], [[sovjetski Nijemci]] || 3.9.–15.10. 1941., 1945. || 846.340<ref name="Buckley204"/>–1.209.430<ref>[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 42</ref> || Kazahstan, [[Sibir]] || 1980-e |- | [[Karačajci]] || 6.11. [[1943]]. || 69.267<ref name="pohl5"/> || Kazahstan, [[Kirgistan]] || 1956. |- | [[Kalmici]] || 28.12.–29.12. 1943. || 93.139<ref name="pohl5"/> || Sibir, Kazahstan || 1956. |- | [[Poljaci]] || januar 1944. || 50.000<ref name="Piotrowski2"/> || Sjeverna [[Rusija]], Sibir || nepoznato |- | [[Čečeni]] || 23.2.–29.2. 1944. || 387.229<ref name="Buckley204"/> || Kazahstan, Kirgistan || 1956. |- | [[Inguši]] || 23.2.–29.2. 1944. || 91.250<ref name="Buckley204"/>–134.000<ref name="UNHCR1996"/> || Kazahstan, Kirgistan || 1956. |- | [[Balkari]] || 8.3.–9.3. [[1944]]. || 37.713<ref name="Buckley204">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hofmann (2008)]], str. 204</ref>–40.900{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 7–8}} || Kazahstan, Kirgistan || 1956. |- | [[Azerbajdžanci]], [[Kurdi]] || mart 1944.|| 3.240<ref name="Dundovich85">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 85</ref> || [[Gruzija]] || 1954. |- | [[Krimski Tatari]] || 18.5.–20.5. 1944. || 183.155<ref name="pohl5"/>–191.044{{sfn|Garrard|Healicon|1993|loc=str. 167}} || Uzbekistan, Kazahstan, Kirgistan || 1989. |- | Krimski [[Grci]] || 27.6.–28.6. 1944. || 15.040{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} || Uzbekistan, Kazahstan, Kirgistan || 1956. |- | Krimski [[Armenci]] || 27.6.–28.6. 1944. || 9.620{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} || Uzbekistan, Kazahstan, Kirgistan || 1956 |- | Krimski [[Bugari]] || 27.6.–28.6. 1944. || 12.420{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} || Uzbekistan, Kazahstan, Kirgistan || 1956 |- | [[Mešketski Turci]], [[Kurdi]] i [[Hemšili]] || 15.11.–26.11. 1944. || 94.955<ref name="pohl5">[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 5</ref>–115.000{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 51}} || [[Uzbekistan]], Kazahstan, Kirgistan || nikada |- | Poljaci || 1944.–1946. || 1.517.982{{sfn|Ther|1996|loc=str. 779–805}}|| [[Poljska]]|| – |- | [[Japanci]] na [[Sahalin]]u || 1947.–1949. || 278.000<ref name="Itoh">[[#Itoh|Itoh (2010)]], str. 43</ref> || [[Japan]] || nikada |- | [[Azerbajdžanci]] || 1948.–1951. || 100.000<ref name="Saparov"/> || [[Azerbajdžan]] || 1954. |- | [[Moldavci]] || 1949. || 36.000<ref name="UNHCR1996"/> || Istočni Sibir || 1956. |- | Crnomorski [[Grci]] || 1949. || 36.000<ref name="UNHCR1996"/> || Kazahstan || 1956. |- | Basmači [[Tadžikistan]]a || 1951. || 2.795<ref name="Dundovich102">[[#Dundovich|Dundovich, Gori & Guercetti (2003)]], str. 102</ref> || Kazahstan || 1956. |- | '''Ukupno''' || '''1930.–1952.''' || '''6.079.209–6.581.580'''|| || |- |} == Povezano == *[[Čerkesko muhadžirstvo]] *[[Ubihi]] == Reference == {{izvori|3}} ==Izvori== === Knjige === {{Refbegin|2}} * {{cite book|ref=Buckley|title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia|url=https://archive.org/details/migrationhomelan0000unse|first1=Cynthia J.|last1= Buckley|first2= Blair A. |last2=Ruble|first3= Erin Trouth|last3= Hofmann|publisher=Woodrow Wilson Center Press|year= 2008|oclc=474260740|isbn=9780801890758}} * {{cite book |last=Bugai|first=Nikolaj Feodorovič |title= The Deportation of Peoples in: The Soviet Union| year=1996 |publisher=Nova Publishers |location=Commack, New York |isbn=9781560723714|oclc=493654789| ref=Bugai}} * {{cite book|last1=Christie|last2=Cribb|year=2003|title=Historical Injustice and Democratic Transition in Eastern Asia and Northern Europe: Ghosts at the Table of Democracy|first1=Kenneth |first2=Robert |publisher=Routledge|year= 2003|isbn=9781135789688|url=https://books.google.hr/books?id=gghukpfrRdAC&printsec=frontcover&dq=Historical+Injustice+and+Democratic+Transition+in+Eastern+Asia+and+Northern&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwiEg572rLnNAhVHiRoKHYDLAHUQ6AEIHjAA#v=onepage&q=55%2C000&f=false|ref=harv}} * {{cite book|ref=Čubarov|last=Čubarov| first=Aleksandar| title=Russia's Bitter Path to Modernity: A History of the Soviet and Post-Soviet Eras|url=https://archive.org/details/russiasbitterpat0000chub| year=2001| isbn=9780826413505| publisher=Continuum International Publishing Group}} * {{cite book|last1=De Boer|title=Biographical Dictionary of Dissidents in the Soviet Union: 1956 - 1975|first1=S. P.|first2=Evert J. |last2=Driessen|first3= Hendrik L.|last3= Verhaar|publisher=BRILL|year= 1982|isbn=9024725380|url=https://books.google.hr/books?id=1IQzecjGQX0C&pg=PA14&dq=femi+aliev&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwjc6IucqsjNAhWD1xoKHQjqBsAQ6AEIGTAA#v=onepage&q=femi%20aliev&f=false|ref=harv}} * {{cite book|ref=Dowling|title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond |first=Timothy C. |last=Dowling|publisher=ABC-CLIO|year= 2014|isbn=9781598849486|oclc=897907100}} * {{cite book|url=https://books.google.hr/books?id=X2FGqiDKFysC&pg=PA100&dq=estonia+lithuania+letonia+000+deported&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwiasMqpzLPJAhVE1iwKHU2_AvgQ6AEIXDAJ#v=onepage&q=estonia%20lithuania%20letonia%20000%20deported&f=false|ref=Dundovich|title=Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR, Opseg 37|first1=Elena|last1=Dundovich|first2= Francesca |last2=Gori|first3= Emanuela |last3=Guercetti|publisher=Feltrinelli Editore|year= 2003|oclc=849009068|isbn=9788807990588}} *{{cite book|last=Forczyk|year=2014|url=https://books.google.hr/books?id=0M7vCwAAQBAJ&pg=PT313&dq=crimean+tatars+arabat&hl=hr&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=crimean%20tatars%20arabat&f=false|title=Where the Iron Crosses Grow: The Crimea 1941–44|first=Robert |publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=9781782009764|oclc=937640692|ref=harv}} * {{cite book|last1=Garrard|last2=Healicon|year=1993|title=World War 2 and the Soviet People: Selected Papers from the Fourth World Congress for Soviet and East European Studies|first1=John|first2= Alison|publisher=[[Springer]]|isbn=9781349227969|url=https://books.google.hr/books?id=6kivCwAAQBAJ&pg=PA167&dq=crimea+228,392&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi888nohfDMAhWFA5oKHQk6BlUQ6AEIIzAA#v=onepage&q=crimea%20228%2C392&f=false|oclc=30408834 |ref=harv}} * {{cite book|title=Beyond Totalitarianism: Stalinism and Nazism Compared|url=https://archive.org/details/beyondtotalitari0000unse|first1=Michael|last1=Geyer|first2=Sheila|last2=Fitzpatrick|publisher=Cambridge University Press|year=2009|isbn=9780521897969|ref=harv}} * {{cite book|ref=Glazer| title=Ethnicity: Theory and Experience, Izd. 109 |first1=Nathan |last1=Glazer|first2=Daniel Patrick|last2= Moynihan|atuhorlink2=Daniel Patrick Moynihan|publisher=[[Harvard University Press]]|year= 1975|isbn=978067426856}} * {{cite book |last1=Hiden |first1=Johan | last2=Salmon |first2=Patrick |title= The Baltic Nations and Europe |url=https://archive.org/details/balticnationseur00hide |edition=Revidirano |year=1994 |origyear=1991 |publisher=Longman |location=Harlow, Engleska |isbn=0-582-25650-X |oclc= 894611646 |ref=HidenSalmon1994}} * {{cite book|ref=Itoh|last=Itoh|url= https://books.google.hr/books?id=hbjHAAAAQBAJ&pg=PA43&dq=soviet+japanese+repatriate+sakhalin&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi13rr7vsrNAhWCnRoKHV01ABAQ6AEIVjAH#v=onepage&q=soviet%20japanese%20repatriate%20sakhalin&f=false|title=Japanese War Orphans in Manchuria: Forgotten Victims of World War II|first=M. |publisher=[[Springer]]|year= 2010|isbn=9780230106369}} * {{cite book|ref=Marie|last=Marie|url=https://books.google.hr/books?id=9TuW0Le6mGEC&pg=PA111&dq=d%C3%A9portation+sovi%C3%A9tique+000&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwiE-4nA38PNAhWDcBoKHVDJA0gQ6AEIGTAA#v=onepage&q=d%C3%A9portation%20sovi%C3%A9tique%20000&f=false| title=Les peuples déportés d'Union soviétique - Opseg 81 |first=Jean-Jacques |publisher=Editions Complexe|year= 1995|isbn=9782870275986| oclc=797102205|language=fr}} * {{cite book|ref=McColl & Robbers| last1=McColl |last2=Robbers|first1=R.W.| first2=Gerhard| year=2005| title=Encyclopedia of World Geography, Opseg 1 - Facts on File library of world geography| publisher=Infobase Publishing| isbn=9780816072293|oclc= 58431770 }} * {{cite book| ref=Mukhina| title=The Germans of the Soviet Union|first=Irina |last=Mukhina|publisher=Routledge|year= 2007|isbn=9781134134021|oclc=942154307}} * {{cite book |ref=Petersen| title=Resistance and rebellion: lessons from Eastern Europe |url=https://archive.org/details/resistancerebell0000pete|last=Petersen |first=Roger Dale |authorlink= |year= 2001|publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |isbn=0-521-77000-9 |oclc= 56340371 }} * {{cite book|last1=Pettai|last2=Pettai|url=https://books.google.hr/books?id=WD-iBQAAQBAJ&pg=PA290&dq=soviet+deportation+russia+compensation&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwjHzLXItsXNAhWC6xoKHVd0DdcQ6AEIMTAC#v=onepage&q=soviet%20deportation%20russia%20compensation&f=false| title=Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States|first1=Eva-Clarita |first2=Vello |publisher=Cambridge University Press|year= 2014|isbn=9781107049499|oclc=897881698 |ref=harv}} * {{cite book |last=Piotrowski |first=Tadeusz | ref= Piotrowski | title= The Polish Deportees of World War II: Recollections of Removal to the Soviet Union and Dispersal Throughout the World | year=2004 |publisher=[[McFarland]] |location=Sjeverna Karolina|isbn= 9780786432585 |oclc=54542904 }} * {{cite book |last=Piotrowski |first=Tadeusz | ref= Piotrowski | title= Poland's Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration With Occupying Forces and Genocide in the Second Republic, 1918-1947 | year=2007 |publisher=[[McFarland]] |location=Sjeverna Karolina|isbn= 9780786429134 |oclc=37195289}} * {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title= Ethnic Cleansing in the Ussr, 1937-1949| year=1999 |publisher=Greenwood Publishing Group |location=Westport |isbn=9780313309212||oclc=185706053|url=https://books.google.hr/books?hl=hr&id=b9VoAAAAMAAJ&dq=otto+pohl+Ethnic+Cleansing+in+the+Ussr+387%2C229&focus=searchwithinvolume&q=91%2C250+germans| ref=Pohl}} * {{cite book|last=Polian|first=Pavel|authorlink=Pavel Polian| ref=Polian| title=Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR|url=https://archive.org/details/againsttheirwill0000poli| location=Budimpešta| year=2004| publisher=[[Central European University Press]]| isbn=9789639241688}} * {{cite book|last1=Sandole|last2=Byrne|last3=Sandole-Staroste|last4=Senehi|title=Handbook of Conflict Analysis and Resolution|first1=Dennis J.D.|first2=Sean |first3=Ingrid |first4=Jessica |publisher=[[Routledge]]|year= 2008|oclc=907001072|isbn=9781134079636|url=https://books.google.hr/books?id=sWAEmN5u9U4C&pg=PA94&dq=crimea+228,392&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi888nohfDMAhWFA5oKHQk6BlUQ6AEIODAD#v=onepage&q=crimea%20228%2C392&f=false|oclc= 191758389 |ref=harv}} * {{cite book|ref=Schwartz| url=https://books.google.hr/books?id=EcvpBQAAQBAJ&pg=PA522&dq=sowjetische+deportationen+000+tote&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi6g8G_p8PNAhVCMBoKHaOQCdIQ6AEIGTAA#v=onepage&q=sowjetische%20deportationen%20000%20tote&f=false| title=Ethnische "Säuberungen" in der Moderne: Globale Wechselwirkungen nationalistischer und rassistischer Gewaltpolitik im 19. und 20. Jahrhundert |first=Michael |last=Schwartz|publisher=Walter de Gruyter|year= 2013|isbn=9783486721423|oclc=837499520| language=de}} * {{cite book| ref=Snyder|last=Snyder|authorlink=Timothy Snyder|url=https://books.google.hr/books?id=ibioxgONKIIC&pg=PA177&dq=timothy+snyder+poles+6+percent+soviet+deportation&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwiXoZ_-6MPNAhVMVxoKHSG6CG8Q6AEIGTAA#v=onepage&q=timothy%20snyder%20poles%206%20percent%20soviet%20deportation&f=false| title=Sketches from a Secret War: A Polish Artist's Mission to Liberate Soviet Ukraine|first=Timothy |publisher=[[Yale University Press]]|year= 2007|isbn=9780300125993|oclc= 154689054 }} * {{cite book|last=Stan|title=Transitional Justice in Eastern Europe and the Former Soviet Union: Reckoning with the Communist Past|first= Lavinia |publisher=[[Routledge]]|year= 2009|isbn=9781135970994|ref=harv}} *{{cite book|last=Ther|ref=Ther|title=The Dark Side of Nation-States: Ethnic Cleansing in Modern Europe - Opseg 19 |first= Philipp|publisher=Berghahn Books|year= 2014 |isbn=9781782383031 |oclc=855043014}} *{{cite book|last=Tishkov|ref=Tishkov|title=Chechnya: Life in a War-Torn Society - Opseg 6|first=Valery |publisher=[[University of California Press]]|year= 2004|isbn=9780520930209}} * {{cite book|last=Travis|year=2010|url=https://books.google.hr/books?hl=hr&id=kd8lAQAAMAAJ&dq=crimean+tatars+estimates+dead&focus=searchwithinvolume&q=40-80%2C000|title=Genocide in the Middle East: The Ottoman Empire, Iraq, and Sudan|first=Hannibal |publisher=Carolina Academic Press|isbn=9781594604362|oclc=897959409|ref=harv}} *{{cite book|title=The Crimean Tatars: The Diaspora Experience and the Forging of a Nation - Opseg 2 |first=Brian Glyn |ref=Williams|last=Williams| publisher=BRILL|year=2001 |oclc=46835306 |isbn=9789004121225}} * {{cite book|last=Ziemele|year=2003|title=Baltic Yearbook of International Law|first=Ineta |publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=9789004137462|oclc= 614462004 |ref=harv}} {{refend}} ===Znanstveni radovi i žurnali=== {{refbegin}} * {{cite journal|ref=Agtzidis|last=Agtzidis|first=Vlasis|title=The Persecution of Pontic Greeks in the Soviet Union|journal=Journal of Refugee Studies |year=1991|volume= 4 |issue=4|doi= 10.1093/jrs/4.4.372}} *{{cite journal|last=Brauer|journal=[[Journal of Genocide Research]]|volume= 4|issue= 3|year= 2002|title=Chechens and the survival of their cultural identity in exile| doi=10.1080/14623520220151970|first=Birgit|last= Brauer}} *{{cite journal|ref=Burds|title=The Soviet War against `Fifth Columnists': The Case of Chechnya, 1942—4| first=Jeffrey| last=Burd|doi= 10.1177/0022009407075545|volume=42|issue=2|year=2007|journal=Journal of Contemporary History |jstor=30036445}} *{{cite journal|ref=Chetyrova|title=The Idea of Labor Among Deported Kalmyks: Kalmyk Resilience Through Celebration in the Gulag|first=Lyubov B. |last=Chetyrova|journal=Mongolian Studies|volume=33| issue=1|year=2011|doi=|jstor=43194557}} *{{cite journal|last=Gelb|year=1995|first=Michael|journal=[[The Russian Review]]|volume=54|issue=3|title=An Early Soviet Ethnic Deportation: The Far-Eastern Koreans|jstor=131438|doi=10.2307/131438|ref=harv}} *{{cite journal|last=Grannesa|journal=Institute of Muslim Minority Affairs|volume= 12|issue= 1|year= 1991|title=The Soviet deportation in 1943 of the Karachays: a Turkic Muslim people of North Caucasus|doi=10.1080/02666959108716187|first=Alf |ref=harv}} * {{cite journal|last=Iglicka|first=Krystyna|title=Are They Fellow Countrymen or Not? The Migration of Ethnic Poles from Kazakhstan to Poland|url=https://archive.org/details/sim_international-migration-review_winter-1998_32_4/page/995|journal=International Migration Review|volume=32|number=4|year=1998|pages=995–1014|jstor=2547669|ref=harv}} * {{cite journal|last=Kaznelson|year=2008|journal=[[Europe-Asia Studies]]|volume= 59|issue= 7 |title=Remembering the Soviet State: Kulak children and dekulakisation| doi=10.1080/09668130701607136|first=Michael|jstor=20451433 |ref=harv}} *{{cite journal|last=Klimkova|first=Oxana|title=Special Settlements in Soviet Russia in the 1930s-50s|journal=Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History|volume=8|issue= 1|year= 2007 |doi= 10.1353/kri.2007.0009|ref=harv}} *{{cite journal|last=Kostiainen|first=Auvo|year=1996|title=Genocide in soviet Karelia: Stalin's terror and the Finns of soviet Karelia|journal= Scandinavian Journal of History|volume=21|issue=4|doi=10.1080/03468759608579334| ref=harv}} *{{cite journal|last=Kreindlera| journal=[[Soviet Studies]]|volume= 38|issue= 3|year= 1986|title=The soviet deported nationalities: A summary and an update|doi=10.1080/09668138608411648|first=Isabelle|jstor=151700 |ref=harv}} *{{cite journal|last=Lebedeva|year=2007|first=N.S.| doi=10.1080/13523270008415428|title=The deportation of the polish population to the USSR, 1939–41| publisher=Journal of Communist Studies and Transition Politics|volume=16|issue=1, 2| ref=harv}} *{{cite journal|last=Matley|title=The Dispersal of the Ingrian Finns|first= Ian M. |journal=[[Slavic Review]]|year=1979| volume=38|issue=1 |doi=10.2307/2497223 |jstor=2497223|ref=harv}} *{{cite journal|last=Pohl|first=Otto J.| title=Uprooted from the Caucasus|journal=Quadrant|volume= 41| issue= 7-8 |year=1997|url=https://search.informit.com.au/documentSummary;dn=042864076098870;res=IELLCC|issn=0033-5002|ref=harv }} *{{cite journal|ref=Pohl2002|journal=Journal of Genocide Research|volume=4|issue= 3|year= 2002|title="It cannot be that our graves will be here": The survival of Chechen and Ingush deportees in Kazakhstan, 1944-1957|doi=10.1080/14623520220151989|first=Michaela|last= Pohl}} *{{cite journal|ref=Richardson|journal=Journal of Genocide Research|volume= 4|issue= 3|year=2010|title=Stalinist terror and the Kalmyks' national revival: A cultural and historical perspective|doi=10.1080/14623520220152005|author=Richardson, Curtis}} * {{cite journal|ref=Statiev|journal=[[Journal of Strategic Studies]]|volume= 28|issue= 6|year= 2005|title=Motivations and Goals of Soviet Deportations in the Western Borderlands|doi=10.1080/01402390500441123|first=Alexander |last=Statiev}} * {{cite journal |ref=Strods |author=Strods, Heinrihs |authorlink= |coauthors=Kott, Matthew |year=2002 |title=The File on Operation 'Priboi': A Re-Assessment of the Mass Deportations of 1949 |journal=[[Journal of Baltic Studies]] |volume=33 |issue=1 |pages= |url=|doi=10.1080/01629770100000191| jstor=43212456 }} * {{cite journal| last=Ther|year=1996| first=Philipp| title=The Integration of Expellees in Germany and Poland after World War II: A Historical Reassessment| journal=[[Slavic Review]]| volume=55|doi= 10.2307/2501238|jstor=2501238| ref=harv}} * {{cite journal|last=Tolz|year=1993|first=Vera|title=New Information about the Deportation of Ethnic Groups in the USSR during World War 2|doi=10.1007/978-1-349-22796-9_9|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|ref=harv}} * {{cite journal|last=Vardys|title=The Case of the Crimean Tartars|first=V. Stanley |ref=Vardys|journal=[[The Russian Review]]|volume=30|issue= 2|year=1971|doi=10.2307/127890|jstor=127890}} * {{cite journal|ref=Viola|last=Viola|title=The Other Archipelago: Kulak Deportations to the North in 1930|first=Lynne |journal=[[Slavic Review]]|volume= 60|issue=4| year= 2001|doi=10.2307/2697493|jstor=2697493}} * {{cite journal|title=Cannibal Island: Death in a Siberian Gulag. Human Rights and Crimes Against Humanity |first1=Nicolas |last1=Werth|first2= Jan T.|authorlink2=Jan T. Gross|last2= Gross|first3= Steven|last3= Rendall|journal=[[The Slavonic and East European Review]]|volume= 88|issue= 4 |year=2010|jstor=41061936|ref=harv}} * {{cite journal|last=Williams|ref=Williams2002|first=Brian Glyn|authorlink=Brian Glyn Williams|journal=Journal of Genocide Research|volume= 4|issue= 3|year=2002|title=Hidden ethnocide in the Soviet Muslim borderlands: The ethnic cleansing of the Crimean Tatars|doi=10.1080/14623520220151952}} * {{cite journal|last1=Wimbush|last2=Wixman|first1=S. Enders|first2=Ronald|title=The Meskhetian Turks: A New Voice in Soviet Central Asia|journal=Canadian Slavonic Papers / Revue Canadienne des Slavistes| volume= 17|issue=2/3 |year=1975|publisher=[[Taylor & Francis]]|jstor=40866873|ref=harv}} {{refend}} === Ostali izvori === {{refbegin}} * {{cite journal|last=Barenberg|first=Alan|year=2008|url=https://www.questia.com/library/journal/1P3-1638264931/cannibal-island-death-in-a-siberian-gulag|title=Cannibal Island: Death in a Siberian Gulag|journal=Canadian Slavonic Papers|volume=50|ref=harv|access-date=2016-08-27|archive-date=2021-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211010017/https://www.gale.com/subject-matter|dead-url=yes}} * {{cite book|ref=Saparov|title=The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia|first=Arseny|last=Saparov|url=http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=CMR&ID_NUMPUBLIE=CMR_441&ID_ARTICLE=CMR_441_0179|year=2003|volume=44|publisher=Cahiers du monde russe|issn=1252-6576}} * {{cite web| last=Human Rights Watch| year=1991| url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf| title=''"Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportation''s| ref=harv}} *{{smallcaps|[[Vijeće Europe]]}} (2006) {{cite book|ref=Vijeće Europe|publisher=|location=Strasbourg|url=http://books.google.hr/books?id=sE67dG7WJWUC&pg=PA157&dq=soviet+deported+000+baltic&hl=hr&sa=X&ei=Y7ufUPiDI5CZhQe8n4DQCA&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q&f=false|year=|title=Parliamentary Assembly, Working Papers: Ordinary Session|isbn=9789287160270}} *{{smallcaps|[[Organizacija za ekonomsku suradnju i razvoj]]}} (2001) {{cite book| ref=OESS| url=http://books.google.hr/books?id=I7mRqtLWcsAC&dq=soviet+deported+000+baltic&hl=hr&source=gbs_navlinks_s| title=Reviews of National Policies for Education Reviews of National Policies for Education: Latvia 2001| location=Pariz| publisher=| isbn=9789264192478| year=}} * {{cite web|last=Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|year=26. 8. 2014|title=''Report of the Special Rapporteur on minority issues, Rita Izsák - Addendum - Mission to Ukraine''|url=http://www.ohchr.org/Documents/Issues/IEMinorities/A.HRC.28_MissionUkraine.pdf|ref=harv}} {{Refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Deportations to Siberia}} {{Refbegin|2}} * {{smallcaps|Silvija i Peters Vecrumba}} (2006) [http://latvians.com/index.php?en/CFBH/TheseNamesAccuse/AThNA-00-OurFamilies.ssi Deportacije Latvijaca u Sovjetskom Savezu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915093400/https://latvians.com/index.php?en/CFBH/TheseNamesAccuse/AThNA-00-OurFamilies.ssi |date=2018-09-15 }} * {{smallcaps|Silvija i Peters Vecrumba}} {{cite web|url=http://latvians.com/index.php?en/CFBH/TheseNamesAccuse/AThNA-08-Appendix-1.ssi|title=Instrukcije za deportaciju baltičkih državljana|date=2006|archivedate=2020-03-06|access-date=2018-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200306095701/https://latvians.com/index.php?en/CFBH/TheseNamesAccuse/AThNA-08-Appendix-1.ssi|url-status=dead}} * {{smallcaps|Rein Taagepera}} (1980) {{cite journal|title=Soviet collectivization of Estonian agriculture: The deportation phase|page=379-397|journal=Soviet Studies|year=|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668138008411308?journalCode=ceas19|doi=10.1080/09668138008411308|volume=32|issue=3}} * {{smallcaps|[[Kongresna biblioteka]]}} (22. 7. 2010) [http://www.loc.gov/exhibits/archives/depo.html Saznanja iz ruskih arhiva] * {{smallcaps|Tadeusz Romer}} (2010) [http://tadeuszromer.com Poljske žrtve deportacije] {{pl}} *{{smallcaps|Asya Pereltsvaig}} (2013) [http://www.languagesoftheworld.info/russia-ukraine-and-the-caucasus/stalins-ethnic-deportations-gerrymandered-ethnic-map.html Staljinove etničke deportacije] {{refend}} {{Genocid}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:1930-e]] [[Kategorija:1940-e]] [[Kategorija:1950-e]] [[Kategorija:Deportacije]] [[Kategorija:Kulturološka asimilacija]] [[Kategorija:Progoni]] [[Kategorija:Staljinizam]] [[Kategorija:Historija Estonije]] [[Kategorija:Historija Kazahstana]] [[Kategorija:Historija Latvije]] [[Kategorija:Historija Litvanije]] [[Kategorija:Nijemci]] [[Kategorija:Historija Poljske]] [[Kategorija:Historija Rumunije]] [[Kategorija:Historija Rusije]] [[Kategorija:Historija Ukrajine]] q4p4n0p1lofjr3mqbv2z4ronub1b6v6 2 205351 42714679 42708507 2026-10-30T03:34:00Z Edgar Allan Poe 29250 /* Općenito */ 42714679 wikitext text/x-wiki <center> <div style="font-family: Optima, Trebuchet MS, sans-serif"> <div style="background:white; border:thin solid blue; padding:;.1em; margin: 0em 1em 1em 1em"> <div style="border: thick solid #DDDDCC;thin solid yellow"> <div style="border: thin solid blue; padding-top:.6em"> {| style="font-family:Optima, Trebuchet MS, sans-serif;" | <center>[[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|96px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|96px|link=Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe]]</center> | <center>[[File:Piet Mondrian and Pétro van Doesburg.jpg|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi]]</center> | <center>[[File:Benedetto da maiano, incoronazione di ferdinando I d'aragona e sei musici, 1490 ca., 01.JPG|x120px|link=Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade]]</center> |- | style="margin-top:-.5em" | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Korisnička stranica]]</center> | <center>[[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|Razgovor]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|Doprinosi]]</center> | <center>[[Korisnik:Edgar Allan Poe/Nagrade|Nagrade]]</center> |- | colspan=7 | <hr> |- | colspan=7 style="padding:.3em; font-family:Helvetica, Arial, Verdana, sans-serif" | <center>'''Poruku mi možete ostaviti [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Razgovor_sa_korisnikom:Edgar_Allan_Poe&action=edit&section=new ovdje]'''</center> |} </div> </div> </div> </div> </center> Ovdje se nalazi '''popis članaka koje sam napisao ili nadopunio''' tokom svog rada na ovoj Wikipediji, poredan tematski. ==Književnost== {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" width="100%" |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Ekspresionizam]] • {{small|2.}} [[Gotička fikcija]] • {{small|3.}} [[Humanizam]] • {{small|4.}} [[Klasicizam]] • {{small|5.}} [[Galgenhumor]] • {{small|6.}} ''[[Nouveau roman]]'' • {{small|7.}} [[Južnjačka gotika]] • {{small|8.}} [[Struja svijesti (književnost)|Struja svijesti]] • {{small|9.}} [[Izgubljeni grad (fikcija)]] • {{small|10.}} [[Čehovljev pištolj]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Književne nagrade''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Nagrada Agatha]] • {{small|2.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Nobelova nagrada za književnost]] • {{small|3.}} [[NIN-ova nagrada]] • {{small|4.}} [[Velika nagrada za teatar Francuske akademije]] |- ! style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" colspan="5" | '''Nacionalne književnosti''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid silver; background-color:#AAD0FF;" width="15%"| '''Općenito''' | style="font-size:smaller; text-align: left"colspan="4"| {{small|1.}} [[Kostarikanska književnost]] |- ! style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5" | {{flagicon|ENG}} '''Engleska književnost''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="15%"| '''Autori''' | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="4"| {{small|1.}} [[Douglas Adams]] • {{small|2.}} [[Jane Austen]] • {{small|3.}} [[George Bellairs]] • {{small|4.}} [[Anne Brontë]] • {{small|5.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • {{small|6.}} [[Geoffrey Chaucer]] • {{small|7.}} [[Gilbert Keith Chesterton]] • {{small|8.}} [[Agatha Christie]] • {{small|9.}} [[Daniel Defoe]] • {{small|10.}} [[Adrian Conan Doyle]] • {{small|11.}} [[Arthur Conan Doyle]] • {{small|12.}} [[Gervase od Tilburyja]] • {{small|13.}} [[John le Carré]] • {{small|14.}} [[Karoline Leach]] • {{small|15.}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • {{small|16.}} [[Edgar Wallace]] • {{small|17.}} [[Tom Stoppard]] |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Djela''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="2" rowspan="2" | # ''[[Titus Andronicus]]'' # ''[[A Christmas Carol]]'' # ''[[Through the Looking-Glass]]'' ("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]") # ''[[Euclid and his Modern Rivals]]'' # ''[[The Nursery "Alice"]]'' # [[:kategorija:Djela Agathe Christie|djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'') # ''[[The Floating Admiral]]'' # ''[[Animal Farm]]'' # ''[[Our Story (knjiga)|Our Story]]'' # ''[[Born Fighter]]'' # ''[[My Story (Ronnie Kray)|My Story]]'' # ''[[In the Shadow of the Dreamchild]]'' # ''[[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]]'' # ''[[The Constant Gardener]]'' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="3"| '''Sherlock Holmes''' |- | style="font-size:smaller; text-align: left" colspan="3" | "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[A Study in Scarlet]]'' • ''[[The Sign of the Four]]'' • ''[[The Hound of the Baskervilles]]'' ---- {{small|1.}} ''[[The Exploits of Sherlock Holmes]]'' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" colspan="5"| '''Likovi i franšize''' |- style="text-align: center;" | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Sherlock Holmes''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Agatha Christie''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''''Harry Potter''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Carrollova ''Alice''''' | style="border: 1px solid #C8102E; background-color:white; color:#C8102E;" width="20%"| '''Ostalo''' |- style="font-size:smaller; text-align: left" | | # [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] # [[Dr. Watson]] # [[Sebastian Moran]] # [[Inspektor Lestrade]] # [[Mycroft Holmes]] # [[Profesor Moriarty]] # [[Irene Adler]] # [[Mary Morstan]] ---- # [[Klub Diogenes]] | # [[Hercule Poirot]] # [[Miss Marple]] # [[Tommy i Tuppence]] # [[Viši inspektor Japp]] # [[Arthur Hastings]] # [[Parker Pyne]] # [[Ariadne Oliver]] # [[Gospođica Lemon]] | # [[Sirius Black]] # [[Remus Lupin]] # [[Severus Snape]] # [[Armando Dippet]] # [[Gabrielle Delacour]] # [[Alastor Moody]] # [[Barty Crouch]] # [[Phineas Nigellus Black]] | # [[Jubjub]] # [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] # [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] # [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] # [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] # [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] # [[Ludi Šeširdžija]] # [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] | # [[James Bond (lik)]] |} ===Engleska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja engleske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Gervase Tilburyski]] • [[Geoffrey Chaucer]] • [[Daniel Defoe]] • [[Jane Austen]] • [[Anne Brontë]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lewis Carroll]] • [[Arthur Conan Doyle]] • [[Gilbert Keith Chesterton]] • [[Edgar Wallace]] • [[Adrian Conan Doyle]] • [[Agatha Christie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Bertrand Russell]] • [[George Bellairs]] • [[Douglas Adams]] • [[John le Carré]] • [[Karoline Leach]] |group2 = Djela |list2= ''[[A Christmas Carol]] • [[Through the Looking-Glass]] ''("[[The Walrus and the Carpenter]]" • "[[Haddocks' Eyes]]")'' • [[Euclid and his Modern Rivals]] • [[The Nursery "Alice"]] • [[A Study in Scarlet]] • [[The Sign of the Four]] • [[The Hound of the Baskervilles]] • [[The Floating Admiral]] • ''[[:kategorija:Djela Agathe Christie|Djela Agathe Christie]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ten Little Niggers]]'')'' • [[Animal Farm]] • [[The Exploits of Sherlock Holmes]] • [[Our Story (knjiga)|Our Story]] • [[Born Fighter]] • [[A Way of Life: Over Thirty Years of Blood, Sweat and Tears]] • [[My Story (Ronnie Kray)|My Story]] • [[In the Shadow of the Dreamchild]] • [[The Constant Gardener]]'' • "[[How Watson Learned the Trick]]" • ''[[The Adventures of Sherlock Holmes]]'' ("[[A Scandal in Bohemia]]" • "[[The Adventure of the Red-Headed League|The Red-Headed League]]" • "[[The Man with the Twisted Lip]]" • "[[The Adventure of the Copper Beeches|The Copper Beeches]]" • "[[The Adventure of the Blue Carbuncle|The Blue Carbuncle]]" • "[[The Adventure of the Speckled Band|The Speckled Band]]" • "[[The Adventure of the Noble Bachelor|The Noble Bachelor]]" • "[[The Boscombe Valley Mystery]]" • "[[A Case of Identity]]" • "[[The Adventure of the Beryl Coronet|The Beryl Coronet]]" • "[[The Adventure of the Engineer's Thumb|The Engineer's Thumb]]" • "[[The Five Orange Pips]]") • ''[[The Memoirs of Sherlock Holmes]]'' ("[[Silver Blaze]]" • "[[The Adventure of the Cardboard Box|The Cardboard Box]]" • "[[The Adventure of the Yellow Face|The Yellow Face]]" • "[[The Adventure of the Stockbroker's Clerk|The Stockbroker's Clerk]]" • "[[The Adventure of the Gloria Scott|The ''Gloria Scott'']]" • "[[The Adventure of the Reigate Squire|The Reigate Squire]]" • "[[The Adventure of the Musgrave Ritual|The Musgrave Ritual]]" • "[[The Adventure of the Crooked Man|The Crooked Man]]" • "[[The Adventure of the Resident Patient|The Resident Patient]]" • "[[The Adventure of the Greek Interpreter|The Greek Interpreter]]" • "[[The Adventure of the Naval Treaty|The Naval Treaty]]" • "[[The Final Problem]]") • ''[[The Return of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Empty House|The Empty House]]" • "[[The Adventure of the Norwood Builder|The Norwood Builder]]" • "[[The Adventure of the Dancing Men|The Dancing Men]]" • "[[The Adventure of the Solitary Cyclist|The Solitary Cyclist]]" • "[[The Adventure of the Priory School|The Priory School]]" • "[[The Adventure of Black Peter|Black Peter]]" • "[[The Adventure of Charles Augustus Milverton|Charles Augustus Milverton]]" • "[[The Adventure of the Six Napoleons|The Six Napoleons]]" • "[[The Adventure of the Three Students|The Three Students]]" • "[[The Adventure of the Golden Pince-Nez|The Golden Pince-Nez]]" • "[[The Adventure of the Missing Three-Quarter|The Missing Three-Quarter]]" • "[[The Adventure of the Abbey Grange|The Abbey Grange]]" • "[[The Adventure of the Second Stain|The Second Stain]]") • ''[[His Last Bow]]'' ("[[The Adventure of Wisteria Lodge|Wisteria Lodge]]" • "[[The Adventure of the Red Circle|The Red Circle]]" • "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans|The Bruce-Partington Plans]]" • "[[The Adventure of the Dying Detective|The Dying Detective]]" • "[[The Disappearance of Lady Frances Carfax|Lady Frances Carfax]]" • "[[The Adventure of the Devil's Foot|The Devil's Foot]]" • "[[His Last Bow (priča)|His Last Bow]]") • ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' ("[[The Adventure of the Mazarin Stone|The Mazarin Stone]]" • "[[The Problem of Thor Bridge|Thor Bridge]]" • "[[The Adventure of the Creeping Man|The Creeping Man]]" • "[[The Adventure of the Sussex Vampire|The Sussex Vampire]]" • "[[The Adventure of the Three Garridebs|The Three Garridebs]]" • "[[The Adventure of the Illustrious Client|The Illustrious Client]]" • "[[The Adventure of the Three Gables|The Three Gables]]" • "[[The Adventure of the Blanched Soldier|The Blanched Soldier]]" • "[[The Adventure of the Lion's Mane|The Lion's Mane]]" • "[[The Adventure of the Retired Colourman|The Retired Colourman]]" • "[[The Adventure of the Veiled Lodger|The Veiled Lodger]]" • "[[The Adventure of Shoscombe Old Place|Shoscombe Old Place]]") • ''[[The Valley of Fear]]'' • ''[[Titus Andronicus]]'' |group3 = Likovi |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = Holmes |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes]] • [[Dr. Watson]] • [[Sebastian Moran]] • [[Inspektor Lestrade]] • [[Mycroft Holmes]] • [[Profesor Moriarty]] • [[Irene Adler]] • [[Mary Morstan]] |group2 = ''Harry Potter'' |list2= [[Sirius Black]] • [[Remus Lupin]] • [[Severus Snape]] • [[Armando Dippet]] • [[Gabrielle Delacour]] • [[Alastor Moody]] • [[Barty Crouch]] • [[Phineas Nigellus Black]] |group3 = ''Alice'' |list3= [[Jubjub]] • [[Bijeli Skakač (Through the Looking-Glass)|Bijeli Skakač]] • [[Ovca (Through the Looking-Glass)|Ovca]] • [[Crveni Kralj (Through the Looking-Glass)|Crveni Kralj]] • [[Grifon (Alice's Adventures in Wonderland)|Grifon]] • [[Alice (Alice's Adventures in Wonderland)|Alice]] • [[Ludi Šeširdžija]] • [[Gusjenica (Alice's Adventures in Wonderland)|Gusjenica]] |group4 = Christie |list4= [[Hercule Poirot]] • [[Miss Marple]] • [[Tommy i Tuppence]] • [[Viši inspektor Japp]] • [[Arthur Hastings]] • [[Parker Pyne]] • [[Ariadne Oliver]] • [[Gospođica Lemon]] }} |group4=Ostalo |list4= [[Klub Diogenes]] |below= }} ===Francuska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja francuske književnosti |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF;background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |above= [[Francuska književnost|<span style="color:white">Francuska književnost</span>]] |group1 = Pisci |list1= ''[[La Pléiade]]'' ([[Pierre de Ronsard]] • [[Joachim du Bellay]]) • [[Margarita od Navarre]] • [[Clément Marot]] • [[Théodore-Agrippa d'Aubigné]] • [[Jean de La Fontaine]] • [[Molière]] • [[Alphonse de Lamartine]] • [[Alexandre Dumas (sin)|Alexandre Dumas, ''fils'']] • [[Alexandre Dumas (otac)|Alexandre Dumas, ''père'']] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Victor Hugo]] • [[Sully Prudhomme]] • [[Frédéric Mistral]] • [[Louis Aragon]] • [[Roger Martin du Gard]] • [[Eugène Ionesco]] • [[Jean-Paul Sartre]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Albert Camus]] • [[Jacques Prévert]] • [[François Villon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[André Malraux]] • [[Jean Genet]] • [[Max Jacob]] • [[François-René de Chateaubriand]] • [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]] • [[George Sand]] • [[Paul Claudel]] • [[François Mauriac]] • [[Patrick Modiano]] • [[Romain Rolland]] • [[Claude Simon]] • [[Saint-John Perse]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jean Anouilh]] |group2 = Djela |list2= ''[[La Chanson de Roland]] • [[Roman de la Rose]] • [[L'Avare ou l'École du mensonge]] • [[Bug-Jargal]] • [[Le Rhin]] • [[Torquemada (drama)|Torquemada]] • [[L'Éducation sentimentale]] • [[Madame Bovary]] • [[Les Rougon-Macquart, Histoire naturelle et sociale d'une famille sous le Second Empire]] ''(''[[Germinal]] • [[Nana (roman)|Nana]]'')'' • [[La Nausée]] • ''[[:Kategorija:Djela Eugènea Ionescoa|djela Eugènea Ionescoa]]'' • [[En attendant Godot]]'' • ''[[À l'échelle humaine]]'' • [[:Kategorija:Djela Andréa Malrauxa|djela Andréa Malrauxa]] • ''[[Le Barbier de Séville]]'' • ''[[Le Mariage de Figaro]]'' • ''[[La Mère coupable]]'' • ''[[Hernani (drama)|Hernani]]'' • "[[Le Bateau ivre]]" • ''[[Les Fleurs du mal]]'' • [[:Kategorija:Djela Jeana Anouilha|djela Jeana Anouilha]] (osim ''Becketa''; [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Antigone]]'') |below= [[Emma Bovary|<span style="color:white">Emma Bovary</span>]] • [[Bérenger|<span style="color:white">Bérenger</span>]] }} ===Ruska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja ruske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |above= [[Ruska književnost|<span style="color:white">Ruska književnost</span>]] (nedovršeno) |group1 = Pisci |list1= [[Ivan Krilov]] • [[Ivan Gončarov]] • [[Aleksandar Blok]] • [[Isak Babelj]] • [[Andrej Platonov]] • [[Danil Harms]] • [[Mihail Šolohov]] • [[Vladimir Dudincev]] • [[Eduard Limonov]] |group2 = Djela |list2= ''[[Šinelj]] • [[Zločin i kazna]] • [[Tri sestre]]'' |below= }} ===Američka književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja američke književnosti |abovestyle=text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |belowstyle= text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |groupstyle = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edgar Allan Poe]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Smrt Edgara Allana Poea|smrt]] • [[Bibliografija Edgara Allana Poea|bibliografija]]) • [[Emily Dickinson]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[William Faulkner]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[H. P. Lovecraft]] ([[:Kategorija:H. P. Lovecraft|kategorija]]) |group2 = Djela |list2= ''[[The Raven]] • [[The Murders in the Rue Morgue]] • [[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]] • [[Adventures of Huckleberry Finn]] • [[The Da Vinci Code]] • [[Franz Kafka: The Office Writings]]'' • [[:Kategorija:Djela Williama Faulknera|djela Williama Faulknera]] |below= [[Auguste Dupin|<span style="color:white">C. Auguste Dupin</span>]] • [[Yoknapatawpha|<span style="color:white">Yoknapatawpha</span>]] • [[Obitelj Compson|<span style="color:white">Obitelj Compson</span>]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ono (lik)|{{color|white|Ono}}]] }} ===Japanska književnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi s područja japanske književnosti |abovestyle=text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |belowstyle= text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |above= |group1 = Pisci |list1= [[Chikamatsu Monzaemon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edogawa Ranpo]] • [[Shūji Terayama]] • [[Project Itō]] • [[Sanjūgo Naoki]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Osamu Dazai]] ([[Samoubojstvo Osamua Dazaija|suicid]] • [[:Kategorija:Djela Osamua Dazaija|djela]]) • [[Shizuko Ōta]] |group2 = Djela |list2= "[[Ningen Isu]]" • "[[Rashōmon]]" • ''[[Noruwei no Mori]]'' • ''[[Nihon Ōdai Ichiran]]'' • [[Bibliografija Osamua Dazaija]] ([[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ningen Shikkaku]]'') |below= [[Kogorō Akechi|{{color|red|Kogorō Akechi}}]] • ''[[Buraiha|{{color|red|Buraiha}}]]'' • [[Ja-roman|{{color|red|Ja-roman}}]] • ''[[Shayō-zoku|{{color|red|Shayō-zoku}}]]'' • [[Yōzō Ōba|{{color|red|Yōzō Ōba}}]] }} ===Ostalo=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Ostali doprinosi s područja književnosti |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Afrika |list1= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|ANG}} Angola}} |group1style = background-color:#d81e05; color:yellow; text-align:center; border:1px solid black; |list1=[[José Luandino Vieira]] • [[Pepetela]] |group2 = {{flagicon|GAN}} Gana |group2style = text-align:center; background:yellow; color:black; border: 1px solid black; |list2=[[J. E. Casely Hayford]] |group3 = {{flagicon|TOG}} Togo |group3style = text-align:center; background:#FFCE00; color:#006A4E; border: 1px solid #006A4E; |list3=[[Félix Couchoro]] }} |group2 = Amerike |group2style = |list2= {{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|BRA}} Brazil}} |group1style = background-color:#FFCC29; color:#3E4095; text-align:center; border:1px solid #00A859; |list1=[[Machado de Assis]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|KUB}} Kuba}} |group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid red; |list2=[[Nicolás Guillén]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} |group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list3=[[Rufino Blanco-Fombona]] |group4 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} |group4style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list4=[[Argentina Díaz Lozano]] • [[Froylán Turcios]] • [[Lucila Gamero de Medina]] |group5 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} |group5style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list5=[[Bernardo Ashetu]] • [[Johanna Schouten-Elsenhout]] }} |group3 = Azija |group3style = |list3= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|IZR}} Izrael |group1style = text-align:center; color:blue; background:white; border:1px solid blue; |list1= [[Shmuel Yosef Agnon]] |group2 = {{flagicon|KIN}} Kina |group2style = text-align:center; background:#DD0000; color:gold; border: 1px solid silver; |list2= [[Gao Xingjian]] • [[Mo Yan]] |group3 = {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid #0073CF; |list3=''[[Segi wa tŏburŏ]]'' |group4 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |group4style = text-align:center; background:blue; color: white; border:1px solid red; |list4=''[[Reamker]]'' • [[Preah Ko i Preah Keo]] • [[Kmerski teatar sjena]] }} |group4 = Europa |group4style = |list4= {{Navbox subgroup |group1 = {{flagicon|AUT}} Austrija |group1style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid silver; |list1= [[Karl Bruckner]] |group2 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |group2style = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background:#DD0000; border:1px solid #000080; |group1 = Pisci |list1= [[Karel Čapek]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Franz Kafka]] • [[Max Brod]] |group2 = Djela |list2= ''[[Der Process]] • ''"[[Vor dem Gesetz]]"'' • ''"[[Die Verwandlung]]"''''}} |group3 = {{flagicon|DAN}} Danska |group3style = text-align:center; background:#D21034; color:white; border: 1px solid silver; |list3=[[Johannes Vilhelm Jensen]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= ''[[U registraturi]]'' |group5 = {{flagicon|IRS}} Irska |group5style = text-align:center; color:white; background:green; border:1px solid silver; |list5= [[Oscar Wilde]] • [[Bram Stoker]] |group6 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |group6style = color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list6= [[Ferenc Molnár]] |group7 = {{flagicon|NOR}} Norveška |group7style = text-align:center; background:#EF2B2D; color:white; border: 1px solid #002868; |list7= [[Bjørnstjerne Bjørnson]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |group8style = text-align:center; color:yellow; background:blue; border:1px solid yellow; |list8= [[Carl Gustaf Verner von Heidenstam]] |group9 = {{flagicon|ITA}} Italija |group9style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list9= [[Giacomo Casanova]] • [[Luigi Pirandello]] • [[Dario Fo]] |group10 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group10style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list10= [[Ernst Theodor Amadeus Hoffmann]] • [[Herta Müller]] |group11 = {{flagicon|EST}} Estonija |group11style = text-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |list11= {{Navbox subgroup | groupstyle = ttext-align:center; color:white; background:#0072CE; border:1px solid black; |group1 = Pisci |list1= [[Carl Robert Jakobson]] • [[Johann Voldemar Jannsen]] • [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] • [[Marie Under]] • [[Anton Hansen Tammsaare]] • [[Lydia Koidula]] |group2 = Djela |list2= ''[[Kalevipoeg]]''}} |group12 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |group12style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list12= [[Wisława Szymborska]] • [[Olga Tokarczuk]] • [[Władysław Reymont]] |group13 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska |group13style = text-align:center; color:gold; background:#FF0000; border:1px solid gold; |list13= [[Gonzalo Fernández de Oviedo]] }} |group5 = Oceanija |group5style = |list5={{Navbox subgroup |group1 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} |group1style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list1= [[Banjo Paterson]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} |group2style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list2= [[Vilsoni Hereniko]] }} |group6 = {{nowrap|Antički Rim}} |group6style = text-align:center; color:#E4D96F; background:white; border:1px solid #E4D96F; |list6 = [[Vergilije]] • [[Tit Makcije Plaut]] |below= }} ==Glazba== ===Teorija i terminologija u glazbi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja teorije i glazbene terminologije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = ''[[Ballets Russes]]'' • [[Muzička nagrada Léonie Sonning]] • ''[[Musique concrète]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Novi val]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Synthpop]] • [[Novi romantizam]] • ''[[Laulupidu]]'' • [[Tintinnabuli]] • [[Kawina (muzika)|Kawina]] • [[Kaseko]] • [[Tamborito]] |list2={{Navbox subgroup |abovestyle=background-color:#EBF5FF; color:black; text-align:center |above= '''Eurosong''' |list1={{flagicon|ŠVI}} [[Pjesma Eurovizije 1989.|1989.]] • {{flagicon|SFRJ}} [[Pjesma Eurovizije 1990.|1990.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Eurosong 2002.|2002.]] • {{flagicon|TUR}} [[Pjesma Eurovizije 2004.|2004.]] • {{flagicon|GRČ}} [[Pjesma Eurovizije 2006|2006.]] • {{flagicon|FIN}} [[Pjesma Eurovizije 2007|2007.]] • {{flagicon|SRB}} [[Pjesma Eurovizije 2008.|2008.]] • {{flagicon|NOR}} [[Pjesma Eurovizije 2010.|2010.]] • {{flagicon|NJE}} [[Eurosong 2011|2011.]] • {{flagicon|AZE}} [[Eurosong 2012|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Eurosong 2014|2014.]]}} }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o skladateljima (po razdobljima) |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = Barok |group1style = text-align:center; background:#bfb1a3; color:white; border:1px solid silver; |list1= [[Georg Friedrich Händel]] |group2 = Klasicizam |group2style = background:#6495ED; color:white; border:1px solid silver; |list2= [[Jan Václav Stamic]] |group3 = Romantizam |group3style = text-align:center; background:#9955BB; color:white; border:1px solid silver; |list3= [[Vincenzo Bellini]] • [[Johann Strauss mlađi]] • [[Giacomo Meyerbeer]] • [[Cezar Antonovič Kjui]] • [[Davorin Jenko]] • [[Charles-François Gounod]] • [[Gabriel Fauré]] |group4 = XX. stoljeće |group4style = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Impresionizam |list1= [[Maurice Ravel]] |group3 = Avangarda |list3= [[Pierre Schaeffer]] • [[Olivier Messiaen]] • [[Pierre Boulez]] |group2 = Modernizam |list2= [[Benjamin Britten]] • [[Umberto Giordano]] • [[Erik Satie]] • ''[[Les Six]]'' ([[Georges Auric|Auric]] • [[Louis Durey|Durey]] • [[Arthur Honegger|Honegger]] • [[Darius Milhaud|Milhaud]] • [[Francis Poulenc|Poulenc]] • [[Germaine Tailleferre|Tailleferre]]) • [[Ernesto Nazareth]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:red; border:1px solid black; |group1 = Neoklasicizam |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Dmitrij Šostakovič]] • [[Igor Stravinski]] |group2 = Ekspresionizam |list2= [[Arnold Schönberg]] • [[Anton Webern]] • [[Alban Berg]] }} |group5 = Ostalo |list5= [[Władysław Szpilman]] • [[Alfi Kabiljo]] • [[Arvo Pärt]] }} |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o pop izvođačima |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |above= |group1 = Solisti |list1= [[Ringo Starr]] • [[Jem]] • [[Mark Hollis]] • [[Rob Thomas]] • [[Gloria Estefan]] • [[Celia Cruz]] • [[Hajrudin Varešanović]] • [[Marija Šestić]] • [[Sandra Nurmsalu]] • [[Ott Lepland]] • [[Kurt Calleja]] • [[Petar Nalič]] • [[Dima Bilan]] • [[Aleksej Vorobjov]] • [[Kōji Wada]] • [[Ajumi Mijazaki]] • [[Ai Maeda (pjevačica)|Ai Maeda]] • [[Hitomi Shimatani]] • [[Akiko Shikata]] • [[Yūgo Kanno]] • [[Tōru Kitajima]] ([[:Kategorija:TK from 凛として時雨|diskografija]]) • [[Jelena Tomašević]] • [[Milan Stanković]] • [[Harel Skaat]] • [[K'naan]] • [[Jessy Matador]] • [[Amaury Vassili]] • [[Stereo Mike]] • [[Loukas Giorkas]] • [[Lena Meyer-Landrut]] • [[Frank Schindel]] • [[Andy Knote]] • [[Stefan Raab]] • [[Milli Vanilli]] • [[Gréta Salóme Stefánsdóttir]] • [[Jón Jósep Snæbjörnsson]] • [[Olia Tira]] • [[Ivi Adamou]] • [[Emmelie de Forest]] • [[Daniel Jones]] • [[Darren Hayes]] • [[Knez (pjevač)|Knez]] • [[Hayley Westenra]] • [[Lorde]] • [[Kimbra]] • [[Sinn Sisamouth]] • [[Ros Serey Sothea]] • [[Angélique Kidjo]] • [[Tanel Padar]] • [[Dave Benton]] • [[Liam Payne]] • [[Miyoko Nakamura]] • [[Masatoshi Nakano]] • [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] • [[Rubén Blades]] |group2 = Bendovi |list2= [[Blue]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Talk Talk]] • [[The Beach Boys]] • [[The Byrds]] • [[Toto (sastav)|Toto]] • [[Regina (bend)|Regina]] • [[Urban Symphony]] • [[maNga]] • [[Glazbena družina Petra Naliča]] • [[A Friend In London]] • [[Aqua Timez]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Ling Tosite Sigure]] • [[EGOIST]] • [[Nothing's Carved in Stone]] • [[Savage Garden]] • [[Nick Cave and the Bad Seeds]] • [[Quasarr]] • [[Moranbong Band]] • [[OMC (bend)|OMC]] • [[U pol’ 9 kod Sabe]] • [[Soul Militia]] }} === Opus === {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz kompozicije |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Opere |list1= ''[[Trubadur (opera)|Il trovatore]]'' • [[Korejska revolucionarna opera]] (''[[Kkot panŭn ch'ŏnyŏ]]'' • ''[[P'ibada]]'') |group2 = Baleti |list2= ''[[Žar-ptica]] • [[Posvećenje proljeća]] • [[Petruška]]'' |group3 = Instrumentalna djela |list3= ''[[Islamej]] • [[Boléro]]'' |group4 = Himne |list4= "[[Kimigayo]]" • "[[Noble patria, tu hermosa bandera]]" • "[[God Bless Our Homeland Ghana]]" • "[[Advance Australia Fair]]" • "[[Hino Nacional Brasileiro]]" • "[[Aegukka]]" • "[[La Bayamesa]]" • "[[Angola Avante]]" • "[[God Defend New Zealand]]" • "[[Gloria al Bravo Pueblo]]" • "[[Nokor Reach]]" • "[[Pjesma Kmerske Republike]]" • "[[Dap Prampi Mesa Chokchey]]" • "[[Himna Narodne Republike Kampućije]]" • "[[Državna himna Hondurasa]]" • "[[L'Aube Nouvelle]]" • "[[God Bless Fiji]]" • "[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]" • "[[Himna Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]]" • "[[God zij met ons Suriname]]" • "[[Majulah Singapura]]" • "[[Himno Istmeño]]" |below= }} {{Navbox generic |titlestyle = color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz pop skladbe |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:white;background:#E34234; border:1px solid silver; |belowstyle= text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |groupstyle = text-align:center; color:white; background:#E34234; border:1px solid silver; |above= |group1 = Albumi |list1= ''[[Vrijeme je]] • [[Kad poludimo]] • [[Kad pogledaš me preko ramena]] • [[Sreća (Hari Mata Hari)|Sreća]] • [[Umineko no Naku Koro ni (EP)|Umineko no Naku Koro ni]]'' • ''[[Hotel Nacional (album)|Hotel Nacional]]'' • ''[[Girl You Know It's True (album)|Girl You Know It's True]]'' • [[:Kategorija:Albumi benda Ling tosite sigure|albumi benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Albumi benda Talk Talk|albumi benda Talk Talk]] |group2 = Pjesme |list2= "[[Russians]]" • "[[Wavin' Flag]]" • "[[Manijači]]" • "[[Molitva (pjesma)|Molitva]]" • "[[Rijeka bez imena]]" • "[[Vjerujem u ljubav]]" • "[[I love you mi vida]]" • "[[Lejla]]" • "[[Oro (pjesma)|Oro]]" • "[[Bistra voda]]" • "[[Rändajad]]" • "[[Lane moje]]" • "[[La La Love]]" • "[[Never Forget]]" • "[[Satellite (pjesma Lene Meyer-Landrut)|Satellite]]" • "[[Lost and Forgotten]]" • "[[Ovo je Balkan]]" • "[[Milim]]" • "[[What's Another Year?]]" • "[[Rock me]]" • "[[Lako je sve (pjesma)|Lako je sve]]" • "[[Zauvijek moja]]" • "[[Wadde hadde dudde da?]]" • "[[Love in Rewind]]" • "[[Hold Me Now]]" • "[[We Could Be the Same]]" • "[[Allez Ola]]" • "[[Everybody (pjesma)|Everybody]]" • "[[Refrain]]" • "[[Munja i grom]]" • "[[Korake ti znam]]" • "[[Party for Everybody]]" • "[[Crno i belo]]" • "[[Kuula (pjesma)|Kuula]]" • "[[This is the Night (pjesma Kurta Calleje)|This is the Night]]" • "[[Only Teardrops]]" • "[[Tomorrow (pjesma Gianluce Bezzine)|Tomorrow]]" • "[[Moja ljubavi]]" • "[[Svadbarskim sokakom]]" • [[:Kategorija:Pjesme benda Ling tosite sigure|pjesme benda Ling tosite sigure]] • [[:Kategorija:Pjesme benda Talk Talk|pjesme benda Talk Talk]] • "[[Adio (pjesma)|Adio]]" • "[[How Bizarre (pjesma)|How Bizzare]]" • "[[Cambodia (pjesma)|Cambodia]]" • "[[Bangaranga]]" |group4 = Instrumentalna djela |list4= |group3 = OST |list3= "[[Butter-Fly]]" • "[[brave heart]]" • "[[keep On]]" • "[[I wish]]" • "[[Katayoku no Tori]]" • "[[VII (pjesma)|VII]]" |below= }} ==Likovna umjetnost== ===Umjetnici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikari<br>Ilustratori/Crtači |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Salvador Dalí]] • [[Egon Schiele]] • [[Gustav Klimt]] • [[Kazimir Maljevič]] • [[Vasilij Kandinski]] • [[Georges Braque]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Piet Mondrian]] • [[Georges Seurat]] • [[John Tenniel]] • [[Isaak Brodskij]] • [[Dmitrij Vrubelj]] • [[Sidney Paget]] • [[Gonzalo Morales Sáurez]] • [[Albert Namatjira]] • [[Paul Signac]] • [[Pedro Américo]] • [[Akira Amano]] • [[Arturo Michelena]] • [[Martín Tovar y Tovar]] • [[Kristjan Raud]] • [[Paul Raud]] |group2 = Kipari<br>Dizajneri |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= [[Auguste Rodin]] • [[Gustav Fabergé]] • [[Petar Karl Fabergé]] • [[Leonid Sherwood]] • [[Yves Saint Laurent]] • [[Jesús Rafael Soto]] |group3 = Arhitekti |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Frank Lloyd Wright]] • [[Ibo Bonilla]] • [[Carlos Raúl Villanueva]] |group4 = Fotografi |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[Félix Nadar]] • [[Alberto Korda]] |below= }} ===Umjetnost=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#702963; background: #DF73FF; border:1px solid #702963; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz umjetnost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Slikarstvo |group1style = text-align:center; color:#882D17; background:#CC7722; border:1px solid #882D17; |list1= ''[[Krik]] • [[Nedjeljno poslijepodne na otoku La Grande Jatte]] • [[Kupači kod Asnièresa]] • [[Izbij Bijele Crvenim klinom]] • [[Bijelo na bijelom]] • [[Gospode! Pomozi mi preživjeti ovu smrtonosnu ljubav]] • [[Veliki val kod Kanagawe]] • [[Posvećenje Napoleona I (David)|Posvećenje Napoleona I]] • [[Napoleon I na carskom tronu]] • [[Napoleon u svojoj studiji]] • [[Nedovršeni portret generala Bonapartea]]'' |group2 = Kiparstvo<br>Dizajn |group2style = text-align:center; color:#C04000; background:#FF7E00; border:1px solid #C04000; |list2= ''[[Telefon sa slušalicom od jastoga]] • [[Sofa u obliku usta Mae West]]'' • [[Koh-i-Noor]] • ''[[Senbazuru]]'' • ''[[Gandhijeva tri majmuna]]'' • [[Toranj Juche|Toranj ''Juche'']] • [[Veliki spomenik na brdu Mansu]] • [[Mola (tekstil)]] |group3 = Arhitektura |group3style = text-align:center; color:#555555; background:#E5E4E2; border:1px solid #555555; |list3= [[Guggenheimov muzej u Bilbau]] • [[Opatija Westminster]] • [[Dvorac Osu]] • [[Dvorac Cape Coast]] • [[Dvorac Elmina]] • [[Elizejska palača]] • ''[[Palais Bourbon]]'' • ''[[Palais Luxembourg]]'' • ''[[Les Invalides]]'' • [[Palača Tuileries]] • [[Rowan Oak]] • [[Trg Kim Il-sunga]] • [[Kongresna dvorana Mansudae]] • [[Međunarodni aerodrom José Martí]] • [[Presidio Modelo]] • [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] • [[Međunarodni aerodrom Simón Bolívar (Venezuela)]] • [[Univerzitetski grad u Caracasu]] • [[Museo de Bellas Artes (Caracas)]] • [[Muzej moderne umjetnosti Jesús Soto]] • [[Kizuna (most)]] • [[Međunarodni aerodrom u Phnom Penhu]] • [[Muzej genocida Tuol Sleng]] • [[El Cajón (brana)]] • [[Vrata bez povratka (Ouidah)]] • [[Musée Honmè]] • [[Međunarodni aerodrom u Nadiju]] • [[Međunarodni aerodrom u Nausoriju]] • [[Fort Zeelandia (Paramaribo)]] • [[Fort Nieuw-Amsterdam]] • [[Zatvor Outram]] • [[Stara Gradska vijećnica (Singapur)]] • [[Transpanamski cjevovod]] |group4 = Općenito |group4style = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |list4= [[De Stijl]] • [[Camp (stil)|Camp]] • [[Salon (Pariz)|Salon]] |below= }} ==Filmska umjetnost== ===Opći pojmovi=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja filmografije | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Ekranizacija]] • [[Production I.G]] • [[noitaminA]] |list2= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmašima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = Glumci |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Dean Winters]] • [[Tobin Bell]] • [[Ed O'Neill]] • [[Mariska Hargitay]] • [[Tamara Tunie]] • [[Sam Waterston]] • [[Diane Neal]] • [[B.D. Wong]] • [[Robert Sean Leonard]] • [[Peter Jacobson]] • [[Matt Damon]] • [[Andy García]] • [[Billy Dee Williams]] • [[Robert Forster]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Ian Hart]] • [[Emma Watson]] • [[Hugh Fraser]] • [[Philip Jackson]] • [[David Suchet]] • [[Pauline Moran]] • [[Alan Rickman]] • [[David Thewlis]] • [[Linus Roache]] • [[Albert Finney]] • [[Phil Davis]] • [[Rupert Penry-Jones]] • [[Steve Pemberton]] • [[Sam Stockman]] • [[George Rossi]] • [[Hannah Walters]] • [[Johnny Harris]] • [[Ben Bishop]] • [[Christopher Fulford]] • [[Claire Rushbrook]] • [[Alex Jennings]] • [[Eille Norwood]] • [[Arthur Wontner]] • [[Clive Brook]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group3style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list3= [[Costas Mandylor]] • [[Chris Hemsworth]] • [[Liam Hemsworth]] • [[Luke Hemsworth]] • [[Mia Wasikowska]] • [[Jesse Spencer]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Duško Gruborović]] |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Vasilij Livanov]] • [[Igor Petrenko]] • [[Andrej Panjin]] • [[Stanislav Govoruhin]] |group6 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group6style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list6 = [[Irène Jacob]] |group7 = {{flagicon|JAP}} Japan |group7style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list7= [[Kazuhiro Yamaji]] • [[Ryōhei Kimura]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group8style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list8= [[Matt Frewer]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group9style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list9= [[Édgar Ramírez]] }} |group2 = Režiseri |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Bryan Singer]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= [[Alfred Hitchcock]] |group3 = {{nowrap|{{flagicon|ITA}} Italija}} | group3style = text-align:center; color:#FFFFFF;background:#009246; border:1px solid #EF4135; |list3= [[Federico Fellini]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Branko Ivanda]] • [[Goran Kulenović]] • [[Dražen Žarković]] |group5 = {{flagicon|JAP}} Japan |group5style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list5= [[Hirojuki Kakudō]] • [[Itsurō Kawasaki]] • [[Naoyoshi Shiotani]] • [[Katsuyuki Motohiro]] • [[Kiyotaka Suzuki]] |group6 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} Australija}} | group6style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list6= [[Peter Weir]] |group7 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group7style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list7= [[Martin Campbell]] • [[Niki Caro]] |group8 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group8style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list8= [[Pim de la Parra]] |group9 = {{nowrap|{{flagicon|POLJ}} Poljska}} | group9style = background:white; border:1px solid red; color: red; text-align:center; |list9= [[Agnieszka Holland]] |group10 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group10style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list10= [[Gints Zilbalodis]] }} |group3 = Scenaristi<br>Producenti |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid #EF4135; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= [[Peter Blake]] • [[Katie Jacobs]] • [[Paul Attanasio]] • [[Lawrence Kaplow]] |group2 = {{flagicon|JAP}} Japan |group2style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list2= [[Akijoshi Hongo]] • [[Reiko Joshida]] • [[Satoru Nishizono]] • [[Jōji Wada]] • [[Makoto Fukami]] • [[Kōji Yamamoto]] • [[Tō Ubukata]] • [[Jun Kumagai]] |group3 = {{flagicon|KAN}} Kanada |group3style = text-align:center; color:red;background:white; border:1px solid #EF4135; |list3= [[David Shore]] |group4 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group4style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list4= [[Ivan Maloča]] • [[Zoran Lazić]] • [[Tonći Kožul]] • [[Vlado Bulić]] • [[Branko Ružić (scenarist)|Branko Ružić]] • [[Koraljka Meštrović]] • [[Antonio Gabelić]] • [[Irena Krčelić]] • [[Nikolina Čuljak]] }} |below= }} ===Filmovi i serije=== {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o filmovima |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Psycho]]'' • ''[[The Birds]]'' • ''[[Vertigo]]'' • ''[[Frenzy]]'' • ''[[Marnie]]'' • ''[[Rear Window]]'' • ''[[Rebecca]]'' • ''[[Mr. & Mrs. Smith (1941)|Mr. & Mrs. Smith]]'' • [[The Man Who Knew Too Much (1956)|''The Man Who Knew Too Much'' (1956)]] • ''[[Topaz (1969)|Topaz]]'' • [[Saw (2003)|''Saw'' (2003)]] • ''[[Saw (2004)|Saw]]'' • ''[[Saw II]]'' • ''[[Saw III]]'' • ''[[Saw IV]]'' • ''[[Saw V]]'' • ''[[From Hell (2001)|From Hell]]'' • [[The Count of Monte Cristo (2002)|''The Count of Monte Cristo'' (2002)]] • ''[[Notorious (1946)|Notorious]]'' • [[Sherlock Holmes (film, 1922)|''Sherlock Holmes'' (1922)]] • [[The Return of Sherlock Holmes (film, 1929)|''The Return of Sherlock Holmes'' (1929)]] • [[Sherlock Holmes (film, 1932)|''Sherlock Holmes'' (1932)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1933)|''A Study in Scarlet'' (1933)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (film, 2017)|''It'' (2017)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' • [[The Hound of the Baskervilles (film, 2002)|''The Hound of the Baskervilles'' (2002)]] • ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (2001)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]'' • ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]'' • ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]'' • ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (2005)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]'' • ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (2007)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' • ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]'' • ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 1]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2]]'' • ''[[Agatha]]'' • ''[[The Krays]]'' • [[The Trial (1993)|''The Trial'' (1993)]] • ''[[Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Murder on the Orient Express (1974)|''Murder on the Orient Express'' (1974)]] • ''[[Murder, She Said]]'' • ''[[Murder Most Foul]]'' • ''[[Murder Ahoy!]]'' • ''[[Murder at the Gallop]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sherlock Holmes (2009)|''Sherlock Holmes'' (2009)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' • [[The Valley of Fear (film, 1916)|''The Valley of Fear'' (1916)]] • [[A Study in Scarlet (film, 1914)|''A Study in Scarlet'' (1914)]] • [[The Hound of the Baskervilles (film, 1921)|''The Hound of the Baskervilles'' (1921)]] • [[The Sign of Four (film, 1923)|''The Sign of Four'' (1923)]] • ''[[The Sleeping Cardinal]]'' • ''[[The Missing Rembrandt]]'' • ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' • [[The Sign of Four (film, 1932)|''The Sign of Four'' (1932)]] • [[Silver Blaze (film, 1937)|''Silver Blaze'' (1937)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Naked (film, 1993)|Naked]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Lea i Darija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svećenikova djeca]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Smrt Djevojčice sa žigicama (film)|Smrt Djevojčice sa žigicama]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Mirotvorac (film)|Mirotvorac]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Digimon Adventure (film)|''Digimon Adventure'' (film)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass: The Movie]]'' • ''[[Saraba hakobune]]'' • ''[[Issun-bōshi (film)|Issun-bōshi]]'' |group5 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |group5style = text-align:center; color:#000000; background:#FFCC00; border:1px solid #FF0000; |list5 = [[Der Hund von Baskerville (film, 1914)|''Der Hund von Baskerville'' (1914)]] • [[Der Hund von Baskerville (film, 1929)|''Der Hund von Baskerville'' (1929)]] |group6 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |group6style = text-align:center; color:#FFD700; background:red; border:1px solid #FFD700; |list6 = ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona]]'' (''[[Šerlok Holms i doktor Vatson]]'' • [[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona (film)|''Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona'' (film)]] • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sobaka Baskervilej|Sobaka Baskervilej]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Sokroviša Agri|Sokroviša Agri]]'' • ''[[Priključenja Šerloka Holmsa i doktora Vatsona: Dvadcatij vek načinajecja|Dvadcatij vek načinajecja]]'') • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Desjat negritjat]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija | group1style =text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list1 =''[[Savva. Serdce voina]]'' }} |group7 = {{flagicon|FRA}} Francuska |group7style = color:#FFFFFF; background:#0055A4; border:1px solid #EF4135; |list7 = ''[[Espoir, sierra de Teruel]]'' • ''[[Un chant d'amour]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Z (film)|Z]]'' |group8 = {{nowrap|{{flagicon|NZL}} Novi Zeland}} | group8style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border: 1px solid silver |list8= ''[[Whale Rider]]'' |group9 = {{nowrap|{{flagicon|KAN}} Kanada}} | group9style = background-color:white; color:red; text-align:center; border-top: 1px solid #FF0000; border-bottom: 1px solid #FF0000; border-left: 1px solid white; border-right: 1px solid white; |list9= ''[[The Hound of the Baskervilles (film, 2000)|The Hound of the Baskervilles]]'' • ''[[The Sign of Four (film, 2001)|The Sign of Four]]'' • ''[[The Royal Scandal]]'' • ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]'' |group10 = {{nowrap|{{flagicon|VEN}} Venezuela}} | group10style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #FCD116; |list10= ''[[Punto y raya]]'' |group11 = {{nowrap|{{flagicon|HON}} Honduras}} | group11style = background-color:#0073CF; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list11= ''[[Morazán (film)|Morazán]]'' |group12 = {{nowrap|{{flagicon|FIJ}} Fidži}} | group12style = background-color:#68BFE5; color:white; text-align:center; border:1px solid silver; |list12= ''[[The Land Has Eyes]]'' |group13 = {{nowrap|{{flagicon|SUR}} Surinam}} | group13style = background:#C8102E; border:1px solid #007A33; color: #FFCD00; text-align:center; |list13= ''[[Wan Pipel]]'' |group14 = {{nowrap|{{flagicon|LAT}} Latvija}} | group14style = background:#77353D; border:1px solid silver; color: white; text-align:center; |list14= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Straume]]'' |group15= Likovi |list15 = [[King Kong]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border: 1px solid black; |group1 = ''Star Wars'' |list1 = [[Darth Sidious]] • [[Yoda]] • [[Darth Vader]] • [[Qui-Gon Jinn]] • [[General Grievous]] |group2 = ''Saw'' |list2 = [[Mark Hoffman]] }} }} {{Navbox generic |titlestyle = color:black; background:white; border:1px solid black; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi o serijama |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |belowstyle= text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |above= |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |group1style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:#B22234; border:1px solid #3C3B6E; |list1= ''[[Law & Order: Special Victims Unit]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Odjel za žrtve|kategorija]])'' • [[Law & Order: Criminal Intent]] ''([[:Kategorija:Zakon i red: Zločinačke nakane|kategorija]])'' • [[Law & Order]] ''([[:Kategorija:Zakon i red|kategorija]])'' • [[House, M.D.]] ''([[:Kategorija:Dr. House|kategorija]])'' • [[Toro i Pončo]] '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[It (miniserija)|''It'' (miniserija)]] |group2 = {{nowrap|{{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo}} | group2style = background-color:#1C2D8C; color:white; text-align:center; border:1px solid #CC0000; |list2= ''[[Agatha Christie's Poirot]] • [[The Adventures of Sherlock Holmes (televizijska serija)|The Adventures of Sherlock Holmes]] • [['Allo 'Allo!]] • [[Blackadder]] • [[Whitechapel (serija)|Whitechapel]] ''([[:Kategorija:Whitechapel|kategorija]])'' '' |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bitange i princeze]]'' ([[:Kategorija:Bitange i princeze|kategorija]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Epizoda 9 (Bitange i princeze, sezona 1)|Epizoda 9 (S1)]]") |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Psycho-Pass]]'' ([[:Kategorija:Psycho-Pass|kategorija]] • [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass|Epizode - sezona 1]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Perfect World]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[Saint's Supper]]" • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Gates of Judgment]]" ] / [[:Kategorija:Epizode animea Psycho-Pass 2|2]] [ [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] "[[The Scales of Justice 〈299/300〉]]" ]) |group5 = {{flagicon|RUS}} Rusija |group5style = text-align:center; color:#FFFFFF; background:red; border:1px solid #0039A6; |list5= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Šerlok Holms (TV serija)|Šerlok Holms]]'' |group6= Likovi |list6 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taichi Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }} }} ==Strip i mange== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi s područja stripa | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | list1 = [[Stripovska smrt]] |list2= }} ===Batman=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Batman |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |abovestyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |belowstyle= text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |groupstyle = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |above= |group1 = Likovi |group1style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Batman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joker (strip)|Joker]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Penguin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Riddler]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mr. Freeze]] • [[Robin]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Catwoman]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Two-Face]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mad Hatter (DC comics)|Mad Hatter]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Calendar Man]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Scarecrow]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Professor Pyg]] • [[Dollotroni]] • [[Son of Pyg]] • [[Hugo Strange]] |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] <!-- |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ===Bleach=== {{Navbox |titlestyle = |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title=Bleach |groupstyle = |abovestyle= |belowstyle= |groupstyle = |above= |group1 = |group1style = |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Bleach (manga)|Bleach]]'' ([[Lista poglavlja i tankōbon izdanja mange Bleach|poglavlja]]) • [[Bleach (anime)|Anime]] • [[Tite Kubo]] <!-- |group2 = Autori | group2style = text-align:center; color:yellow; background:black; border:1px solid yellow; |list2= [[Bob Kane]] • [[Bill Finger]] • [[Jerry Robinson]] |group3 = {{flagicon|HRV}} Hrvatska |group3style = text-align:center; color:white; background:red; border:1px solid blue; |list3= ''[[Nad lipom 35]]'' |group4 = {{flagicon|JAP}} Japan |group4style = text-align:center; color:red; background:white; border:1px solid red; |list4 = ''[[Digimon Adventure]] ''([[:Kategorija:Digimon Adventure|kategorija]] • [[Popis epizoda Digimon Adventurea|popis epizoda]])'' '' |group5= Likovi |list5 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:white; border:1px solid black; |group1 = ''SVU'' |list1 = [[Donald Cragen]] • [[Melinda Warner]] • [[Casey Novak]] • [[Dani Beck]] • [[Chester Lake]] • [[Elizabeth Donnelly]] • [[Brian Cassidy]] • [[Monique Jeffries]] • [[Kim Greylek]] • [[George Huang]] |group2 = ''L&O'' |list2 = [[Michael Cutter]] • [[Cyrus Lupo]] • [[Connie Rubirosa]] • [[Abbie Carmichael]] • [[Emil Skoda]] • [[Rey Curtis]] • [[Kevin Bernard]] • [[Jack McCoy]] |group3 = ''CI'' |list3 = [[Nola Falacci]] • [[Danny Ross]] • [[Zach Nichols]] |group4 = ''House'' |list4 = [[Gregory House]] • [[James Wilson]] • [[Robert Chase]] • [[Chris Taub]] • [[Lucas Douglas]] • [[Henry Dobson]] • [[John i Blythe House]] • [[Darryl Nolan]] |group5 = ''Whitechapel'' |list5 = [[Emerson Kent]] • [[Finlay Mansell]] • [[Megan Riley]] |group6 = ''[[Digimon]]''<br><small>([[Popis Digimona]])</small> |list6 = [[Taiči Jagami]] • [[Gospodari tame]] ([[Machinedramon]] • [[Piedmon]] • [[Puppetmon]] • [[MetalSeadramon]]) • [[Izzy Izumi]] • [[Devimon]] • [[Whamon]] • [[Phantomon]] • [[Apocalymon]] • [[Andromon]] • [[Datamon]] • [[Bakemon]] • [[Etemon]] • [[Monzaemon]] • [[Digitamamon]] • [[Meramon]] • [[MetalEtemon]] • [[Seadramon]] • [[Myotismon]] • [[VenomMyotismon]] • [[Centarumon]] • [[Piximon]] • [[Ogremon]] • [[Wizardmon]] • [[Shellmon]] • [[Elecmon]] • [[Frigimon]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leomon]] • [[SaberLeomon]] • [[DemiDevimon]] • [[LadyDevimon]] }}--> }} ==Prirodne znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanost |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizika |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Čvor (mjerna jedinica)]] • [[Veber]] • [[Kirchhoffovi zakoni spektroskopije]] • [[Kirchhoffovi zakoni]] • [[Paulijeva jednadžba]] • [[RIKEN]] • [[Laplaceov demon]] |group2 = Kemija |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Eksploziv]] • [[Mendeljejevovi predviđeni elementi]] • [[Primordijski elementi]] • [[Arsenatna kiselina]] • [[Orsinijeva bomba]] |group3 = Biologija<br>Medicina |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |group1=Biologija |list1= [[Gušter]] • ''[[Bufo periglenes]]'' • ''[[Doryanthes excelsa]]'' • ''[[Varanus giganteus]]'' • ''[[Phyllopteryx]]'' • ''[[Callocephalon fimbriatum]]'' • ''[[Lycalopex vetulus]]'' • ''[[Bothrops insularis]]'' • ''[[Bletilla striata]]'' • [[Velika crna grivasta antilopa]] • ''[[Laniarius brauni]]'' • [[Pelorus Jack]] • [[Snareski pingvin]] • ''[[Agathis australis]]'' • ''[[Leiopelmatidae]]'' • [[Haastov orao]] • [[Srebrna paprat]] • [[Novozelandski dugorepi šišmiš]] • [[Sisavac iz Saint Bathansa]] • ''[[Icterus icterus]]'' • ''[[Cattleya mossiae]]'' • [[Kuprej]] • ''[[Sphaerocoryne affinis]]'' • [[Ruatanski aguti]] • ''[[Brachylophus]]'' • [[Plava otrovna žaba]] • [[Papilionanthe Miss Joaquim|''Papilionanthe'' Miss Joaquim]] • [[Panamska zlatna žaba]] |group2=Medicina |list2= [[Guillain-Barréov sindrom]] }} |group4 = Tehnologija |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Metalurgija]] • [[Vatreno oružje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |group1=Računalna tehnologija |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Apple Inc.]] ([[Korisnik:Rjecina2|suradnja]]) • ''[[Crash Twinsanity]] • [[Sly 3: Honor Among Thieves]] • [[The Da Vinci Code (igra)|The Da Vinci Code]]'' • [[HOLMES2]] • [[Japanese Movie Database]] • [[Red Star OS]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ori and the Blind Forest]]'' • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] ''[[Ori and the Will of the Wisps]]'' }} |group5 = Geografija |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1=Država |list1= [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Benin}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Estonija}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Fidži}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Francuska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Honduras}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Kambodža}} • {{flag|Škotska}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Venezuela}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Surinam}} • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flag|Sjeverna Koreja}} |group2=Naselja |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Benguela]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cabinda (grad)|Cabinda]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cambambe]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Cuito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Huambo]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lobito]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lubango]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Lucapa]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Malanje]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Namibe]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Klosterneuburg]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Waterloo (Belgija)|Waterloo]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Parakou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Djougou]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Bohicon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Allada]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Kandi, Benin|Kandi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ouidah]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Abomey-Calavi]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Ganvié]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Vratislavice]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Labasa]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nadi]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Nausori]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Sigatoka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Besançon]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Colombey-les-Deux-Églises]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jœuf]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mérignac]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vichy]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Ho, Gana|Ho]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kumasi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sekondi-Takoradi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tema, Gana|Tema]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Trujillo, Honduras|Trujillo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Caprese Michelangelo]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Nabari]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Satoshō]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Kampong Cham]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Sihanoukville]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Battambang]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Siem Reap]]{{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Poipet]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[San José, Kostarika|San José]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Ujarrás]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Baracoa]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Bayamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Cienfuegos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Guantánamo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Las Tunas (grad)|Las Tunas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Manzanillo, Kuba|Manzanillo]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Pinar del Río]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Puerto Padre]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Santa Clara, Kuba|Santa Clara]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Voorhout]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Dunedin]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Nelson, Novi Zeland|Nelson]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Waitangi, Northland|Waitangi]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[La Villa de los Santos]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Balboa (Panama)|Balboa]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oranienbaum]]{{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Bedok]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Ch'ŏngjin]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Hamhŭng]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Namp'o]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[P'anmunjŏm]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rasŏn]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Sinŭiju]]{{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Wŏnsan]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Moiwana]] {{nowrap end}} |group3=Ostalo |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |group1 = Administracija |list1 = [[Uljanovska oblast]] • [[Provincije Kostarike]] • [[Regioni Francuske]] • [[:Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Provincije Sjeverne Koreje]] • [[Cabinda (provincija)]] • [[Rossov zavisni teritorij]] • [[Kraljevstvo Novi Zeland]] • [[Regije Novog Zelanda]] ([[Tasman (distrikt)|Tasman]] • [[Otago (regija)|Otago]] • [[Marlborough (regija)|Marlborough]] • [[Southland (regija)|Southland]] • [[Canterbury (regija, Novi Zeland)|Canterbury]] • [[West Coast (regija)|West Coast]]) • [[Scottova baza]] • [[Savezni teritoriji Venezuele]] • [[Obala komaraca]] • [[Departmani Benina]] |group2 = Otoci<br>Poluotoci |list2 = [[Iwo Jima]] • [[Ilha da Queimada Grande]] • [[Isla de la Juventud]] • [[Kermadecovi otoci]] • [[Los Roques (arhipelag)]] • [[Margaritin otok]] • [[Koh Kong (otok)|Koh Kong]] • [[Baia dos Tigres]] • [[Tigrov otok]] • [[Labuđi otoci]] • [[Viti Levu]] • [[Vanua Levu]] • [[Ceva-I-Ra]] • [[Koro (otok)|Koro]] • [[Kadavu]] • [[Taveuni]] • [[Rotuma]] • [[Uea]] • [[Bau (otok)|Bau]] • [[Naissaar]] • [[Pulau Ujong]] • [[Pedra Branca (Singapur)]] |group3 = Hidrologija |list3 = [[Arenal]] • [[Crvena Volta (rijeka)|Crvena Volta]] • [[Jezero Bosumtwi|Bosumtwi]] • [[Cascade de Gavarnie]] • [[Parnaíba (rijeka)|Parnaíba]] • [[Taedong]] • [[Korejski zaljev]] • [[Istočnokorejski zaljev]] • [[Tumen (rijeka)|Tumen]] • [[Rajsko jezero]] • [[Laguna de Leche]] • [[Zaljev Guantánamo]] • [[Cookov prolaz]] • [[Slapovi Calandula]] • [[Waikato (rijeka)|Waikato]] • [[Rotorua (jezero)|Rotorua]] • [[Tonlé Sap]] • [[Kwanza]] • [[Cunene]] • [[Lucala]] • [[Sangkae]] • [[Río Coco]] • [[Honduraški zaljev]] • [[Aguán]] • [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]] • [[Oti (rijeka)|Oti]] • [[Beninski zaljev]] • [[Couffo (rijeka)|Couffo]] • [[Zou (rijeka)|Zou]] • [[Rewa (rijeka)|Rewa]] • [[Sigatoka (rijeka)|Sigatoka]] • [[Bligh Water]] • [[Valaste (vodopad)]] |group4 = Geologija |list4 = [[Mount Afadjato]] • [[Irazú]] • [[Pico da Neblina]] • [[Sierra Maestra]] • [[Serra da Chela]] • [[Mount Earnslaw]] • [[Južne Alpe]] • [[Pico Bolívar]] • [[Pico Humboldt]] • [[Pico Bonpland]] • [[Roraima (tepui)|Roraima]] • [[Kukenán (tepui)|Kukenán]] • [[Phnom Aural]] • [[Kardamonske planine]] • [[Slonovske planine]] • [[Phnom Kulen]] • [[Morro do Moco]] • [[Cerro Las Minas]] • [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] • [[Mont Sokbaro]] • [[Mont Agou]] • [[Mount Tomanivi]] • [[Van Asch Van Wijck (planinski lanac)]] • [[Barú]] |group5 = Ostalo |list5 = [[Park Ueno]] • ''[[Outback]]'' • [[Skijalište Masikryong]] • [[Pjongjanško vrijeme]] • [[Močvara Zapata]] • [[Park Johna Lennona]] • ''[[Lluvia de peces]]'' • [[Koraljna obala (Fidži)]] • [[Vanalinn]] • [[Singapurska luka]] }} }} |below= }} ===Znanstvenici=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz znanstvenike |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Fizičari |group1style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list1= [[Antoine Henri Becquerel]] • [[Heinrich Rudolf Hertz]] • [[Carl Hellmuth Hertz]] • [[Gustav Ludwig Hertz]] • [[Michael Faraday]] • [[Wilhelm Conrad Röntgen]] • [[Gerardus 't Hooft]] • [[Max Born]] • [[Edward Teller]] • [[Charles-Augustin de Coulomb]] • [[Joseph Henry]] • [[Wilhelm Eduard Weber]] • [[Lise Meitner]] • [[Gustav Robert Kirchhoff]] • [[Igor Kurčatov]] • [[Evangelista Torricelli]] • [[Erwin Schrödinger]] • [[Albert Einstein]] • [[Louis de Broglie]] • [[Wolfgang Pauli]] • [[Jean Baptiste Perrin]] • [[Arthur Holly Compton]] • [[Owen Willans Richardson]] • [[Čandrasekara Venkata Raman]] • [[Charles Thomson Rees Wilson]] • [[Carl David Anderson]] • [[George Paget Thomson]] • [[Victor Franz Hess]] • [[Isidor Isaac Rabi]] • [[Clinton Joseph Davisson]] • [[Aleksandar Prohorov]] • [[Henri Poincaré]] • [[Hideki Yukawa]] • [[Shin'ichirō Tomonaga]] • [[Joshio Nishina]] • [[William Lawrence Bragg]] • [[Brian Schmidt]] • [[William Henry Bragg]] • [[Mark Oliphant]] • [[Jean d'Alembert]] • [[Abdus Salam]] |group2 = Kemičari |group2style = text-align:center; color:#800080; background:#C9A0DC; border:1px solid #800080; |list2= [[Dmitrij Mendeljejev]] • [[Pierre Curie]] • [[Henry Cavendish]] • [[William Ramsay]] • [[Francis William Aston]] • [[Adolf von Baeyer]] • [[Eduard Buchner]] • [[Jacobus Henricus van 't Hoff]] • [[Henri Moissan]] • [[John Warcup Cornforth]] • [[Alan MacDiarmid]] • [[Glenn T. Seaborg]] |group3 = Liječnici |group3style = text-align:center; color:#01796F; background: #50C878; border:1px solid #01796F; |list3= [[Alexander Fleming]] • [[Hakaru Hashimoto]] • [[Tomisaku Kawasaki]] • [[Mikito Takajasu]] • [[Hidejo Noguchi]] • [[Kitasato Shibasaburō]] • [[Howard Florey]] • [[Robin Warren]] • [[Barry J. Marshall]] • [[Elizabeth Blackburn]] • [[Peter C. Doherty]] • [[Frank Macfarlane Burnet]] • [[John Carew Eccles]] • [[Dominique-Jean Larrey]] • [[Carlos Chagas]] • [[Sergej Korsakov]] • [[Arístides Agramonte]] • [[Carlos Finlay]] • [[John Marshall Macdonald]] • [[Baruj Benacerraf]] • [[Jacinto Convit]] • [[Salvador Moncada]] • [[Friedrich Robert Faehlmann]] • [[Jean Itard]] • [[Georges Mathé]] • [[Hugo Spadafora]] |group4 = Izumitelji |group4style = text-align:center; color:#B8860B; background:#DAA520; border:1px solid #B8860B; |list4= [[Ferdinand Porsche]] • [[André Citroën]] • [[Gottlieb Daimler]] • [[Eli Whitney]] • [[Humberto Fernández-Morán]] |group5 = Geografi |group5style = text-align:center; color:#964B00; background:#E1A95F; border:1px solid #964B00; |list5= [[Vladimir Tagancev]] |below= }} ==Društvene znanosti== ===Općenito=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Povijest Europe]] (nedovršeno) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = pre-XX vijek. |list1 = [[Banket kestenja]] • [[Osmanski interegnum]] • [[Šogunat Tokugawa]] • [[Kultura Diquis]] • [[Zlatna Obala (danska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (portugalska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (švedska kolonija)]] • [[Zlatna Obala (nizozemska kolonija)]] • [[Bushrangeri]] • [[Plesna epidemija iz 1518.]] • [[Edikt iz Nantesa]] • [[Edikt iz Fontainebleaua]] • [[Kolonijalni Brazil]] • [[Generalna kapetanija Kuba]] • [[Guvernorat Kuba]] • [[Loango-Angola]] • [[Provincija Venezuela]] • ''[[Klein-Venedig]]'' • [[Funan]] • [[Mračno doba (Kambodža)]] • [[Longvek]] • [[Generalna kapetanija Gvatemala]] • [[Podzemni grad Agongointo-Zoungoudo]] • [[Obala robova]] • [[Kraljevstvo Dahomej]] • [[Carstvo Oyo]] • [[Kralj Dahomeja]] • [[Dahomejski godišnji običaji]] • [[Društvo za Surinam]] • [[Invazija Surinama (1667)|Invazija Surinama]] • [[Napad na Fort Zeelandiju (1667)|Napad na Fort Zeelandiju]] • [[Kraljevina Singapura]] • ''[[Malajski anali]]'' • [[Temasek]] • [[Grčko herojsko doba]] • [[Gran Coclé]] • [[Castilla de Oro]] • [[Drakeov napad na Panamu]] • [[Pljačka Paname]] • [[Darijenska spletka]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = XVIII. vijek |list1 = [[Savjet drevnih]] • [[Prva Francuska Republika]] • [[Konzulat (Francuska)]] • [[Direktorij (Francuska)]] • [[Komitet javnog spasa]] • [[Jakobinska diktatura]] • [[Termidorska reakcija]] • [[Puč 18. brumairea]] • [[Žirondinci]] • [[Septembarski masakri]] • [[Bijeg u Varennes]] • [[Žirondinski ustavni projekt]] • [[Kraljevstvo Francuska (1791-1792)]] • [[Prva industrijska revolucija]] • [[Vicekraljevstvo Nova Granada]] • [[Generalna kapetanija Venezuela]] • ''[[Kambodžanske kraljevske kronike]]'' |group2 = XIX. vijek |list2 = [[Posvećenje Napoleona I]] • [[Kraljevina Holandija]] • [[Kraljevina Vestfalija]] • [[Burbonska restauracija]] • [[Druga industrijska revolucija]] • [[Monroeova doktrina]] • [[Zlatna Obala (britanska kolonija)]] • [[Pobuna u Eureki]] • [[Julska Monarhija]] • [[Francuska revolucija 1848.]] • [[Druga Francuska Republika]] • [[Dani lipnja]] • [[Predsjednički izbori u Francuskoj 1848.]] • [[Francuski ustavni referendum 1851.]] • [[Referendum o Drugom Francuskom Carstvu 1852.]] • [[Pariški sporazum (1856)]] • [[Pariški kongres (1856)]] • [[Orsinijev atentat]] • [[Bitka kod Sedana (1870)]] • [[Treća Francuska Republika]] • [[Suđenje tridesetorici]] • [[Kriza 16. svibnja 1877.]] • [[Panamski skandali]] • [[Tonkinska afera]] • [[Protektorat Annam]] • [[Kočinkina]] • [[Zastupnički dom (Francuska)]] • [[Predstavnički dom (Francuska)]] • [[Incident u Fashodi]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1891.]] • [[Ujedinjeno Kraljevstvo Portugala, Brazila i Algarva]] • [[Kraljevina Brazil]] • [[Nezavisnost Brazila]] • [[Brazilsko Carstvo]] • [[Brazilski rat za nezavisnost]] • [[Prva Brazilska Republika]] • [[Desetogodišnji rat]] • [[Mali rat (Kuba)]] • [[Kubanski rat za nezavisnost]] • [[Američka vojna uprava na Kubi]] • [[Tellerov amandman]] • [[Pariški sporazum (1898)]] • [[Novi Zeland (kolonija)]] • [[Ratovi mušketa]] • [[Novozelandski ratovi]] • [[Sewellovo ministarstvo (1856.)]] • [[Vrhovna hunta]] • [[Prva Venezuelanska Republika]] • [[Venezuelanski rat za nezavisnost]] ([[Bitka na jezeru Maracaibo]]) • [[Druga Venezuelanska Republika]] • [[Manifest iz Cartagene]] • [[Divna kampanja]] • [[Dekret o ratu do smrti]] • [[Treća Venezuelanska Republika]] • [[Kongres u Angosturi]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Velika Kolumbija]] • [[Država Venezuela]] • [[Savezni rat]] • [[Sjedinjene Države Venezuele]] • [[Venezuelanska kriza (1895)]] • [[Francuski protektorat u Kambodži]] • [[Tonkin (francuski protektorat)]] • [[Comayagua (provincija)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1827.]] • [[Prvi francusko-dahomejski rat]] • [[Drugi francusko-dahomejski rat]] • [[Francuski Dahomej]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska Zapadna Afrika]] • [[Kraljevstvo Fidži]] • [[Fidži (kolonija)]] • ''[[Ärkamisaeg]]'' • [[Singapurski sporazum 1819.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Tjesnačka naselja]] • [[Anglo-nizozemski sporazum (1824)]] • [[Nezavisnost Paname]] • [[Akt o nezavisnosti Paname]] • [[Panamá (savezna država)]] • [[Panamá (departman)]] • [[Slobodna Država Prevlake]] • [[Sporazum Carrillo–Obarrio]] • [[Panamska kriza 1885.]] • [[Tisućudnevni rat]] |group3 = XX. vijek<br>(do 1914.) |list3 = [[Plattov amandman]] • [[Republika Kuba (1902–1959)]] • [[Pacifikacija Kube]] • [[Novi Zeland (dominion)]] • [[Venezuelanska kriza (1902–1903)]] • [[Nizozemsko-venezuelanski rat]] • [[Odcjepljenje Paname od Kolumbije]] • [[Privremena vladina hunta (Panama)]] • [[Zona Panamskog kanala]] }} |group2 = Prvi svjetski rat<br>(1914. - 1918.) |list2 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Prvi svjetski rat]] • [[Središnje sile]] |group2 = Bitke |list2 = [[Bitka kod Tannenberga (1914.)|Bitka kod Tannenberga]] • [[Cerska bitka]] • [[Kolubarska bitka]] • [[Ofenziva od 100 dana]] • [[Druga bitka na Marni]] • [[Ofenziva Meuse-Argonne]] • [[Bitka na granicama]] • [[Nivelleova ofenziva]] • [[Bitka kod grebena Vimy]] |group3 = Ostalo |list3 = [[Sarajevski atentat]] • [[Oktobarska revolucija]] • [[Mir u Brest-Litovsku]] • [[Ruska revolucija (1917.)|Ruska revolucija 1917.]] • [[Britanski Togoland]] • ''[[Entente Cordiale]]'' • [[Francusko-ruska alijansa]] • [[Anglo-ruska antanta]] • [[Sovjetska Republika Naissaar]] • [[Manifest narodā Estonije]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Prvom svjetskom ratu]] • [[Singapurska pobuna 1915.]] }} |group3 = Međuratno razdoblje<br>(1918. - 1939.) |list3 = [[Pariška mirovna konferencija 1919.]] • [[Münchenski sporazum]] • [[Abdikacijska kriza]] • [[Ugovori iz Locarna]] • [[Briand-Cerettijev sporazum]] • [[Briand-Kelloggov pakt]] • [[Kriza 6. veljače 1934.]] • [[Predsjednički izbori u Brazilu 1930.]] • [[Brazilska revolucija 1930.]] • [[Privremena vojna junta (1930)]] • [[Vargasova era]] • [[Pentarhija iz 1933.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonski rat za nezavisnost]] • [[Estonska radnička komuna]] • [[Rusko-estonski sporazum iz Tartua]] • [[Vaps (pokret)]] • [[Pokušaj državnog udara u Estoniji 1924.]] • [[Suđenje 149-orki]] • [[Baltička antanta]] • [[Doba šutnje]] |group4 = Drugi svjetski rat<br>(1939. - 1945.) |list4 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |group1 = Općenito |list1 = [[Drugi svjetski rat]] • [[Uzroci Drugog svjetskog rata]] • [[Saveznici]] • [[Sile Osovine]] • [[Posljedice Drugog svjetskog rata]] |group2 = Bitke |list2 = [[Operacija Bagration]] • [[Bitka za Francusku]] • [[Bitka kod La Plate]] • [[Saveznička invazija Sicilije]] • [[Operacija Anton|Operacija ''Anton'']] • [[Operacija Dragoon|Operacija ''Dragoon'']] • [[Praški ustanak]] • [[Ljetni rat]] • [[Bitka za Singapur]] • [[Operacija Jaywick|Operacija ''Jaywick'']] • [[Bombardiranje Singapura (1944–1945)]] • [[Bombardiranje Singapura (1941)]] • [[Operacija Tiderace|Operacija ''Tiderace'']] • [[Operacija Struggle|Operacija ''Struggle'']] |group3 = Ostalo |list3 = [[Schindlerovi židovi]] • [[Hitlerov pozdrav]] • [[Operacija Valkira]] • [[Vichyevska Francuska]] • [[Republika Slovačka (1939. - 1945.)]] • [[Riomski proces]] • [[Glasovanje o delegaciji punih ustavnih ovlasti Philippeu Pétainu]] • [[Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj]] • [[Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj]] • ''[[Militärverwaltung]]'' • [[Slobodna Francuska]] • [[Apel 18. juna]] • [[Privremena vlada Francuske Republike]] • [[Čehoslovačka vlada u egzilu]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Benešovi dekreti]] • [[Japanska okupacija Kambodže]] • [[Njemačka okupacija Estonije u Drugom svjetskom ratu]] • ''[[Generalbezirk Estland]]'' • [[Estonska samouprava]] • [[Reichskommissariat Ostland|''Reichskommissariat'' Ostland]] • [[Bijeg podmornice Orzeł|Bijeg podmornice ''Orzeł'']] • [[Shōnan-tō]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Sook Ching]] • [[Sōjūsetsu incident]] • [[Operacija Gustavus|Operacija ''Gustavus'']] • [[Operacija Zipper|Operacija ''Zipper'']] • [[Britanska vojna uprava (Malaja)]] }} |group5 = Hladni rat<br>(1945. - 1991.) |list5 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hladni rat]] • [[Elizejski ugovor]] • [[Nixonov posjet Kini 1972.]] • [[Angolski građanski rat]] • [[Trumanova doktrina]] • [[Socijalistička Republika Rumunjska]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Demokratska Kampućija]] • [[Zapadna Njemačka]] • [[Kostarikanski građanski rat]] • [[Gana (krunska zemlja)]] • [[Neredi u Accri 1948.]] • [[Velika šestorica (Gana)]] • [[Politika bijele Australije]] • [[Ustavna kriza u Australiji 1975.]] • [[Četvrta Francuska Republika]] • [[Peta Francuska Republika]] • [[Maj 1968]] • [[Druga Brazilska Republika]] • [[Državni udar u Brazilu 1964.]] • [[Vojna diktatura u Brazilu]] • [[Brazilska vojna hunta (1969)]] • [[Narodna Republika Koreja]] • [[Sovjetska civilna uprava]] • [[Privremeni narodni komitet za Sjevernu Koreju]] • [[Korejska demilitarizirana zona]] • [[Bitka za Incheon]] • [[Operacija Pokpoong]] • [[Podjela Koreje]] • [[Korejski sporazum o primirju]] • [[Bombaški napad u Rangoonu]] • [[Ubojstva sjekirom u P'anmunjŏmu]] • [[Kasarne Moncada]] • [[Operacija Mongoose]] • [[Operacija Northwoods]] • [[Cubana de Aviación let 455]] • [[Narodna Republika Angola]] • [[Demokratska Narodna Republika Angola]] • [[Republika Cabinda]] • [[Angolski rat za nezavisnost]] • [[Alvorski sporazum]] • [[Češka i Slovačka Federativna Republika]] • [[ANZUS]] • [[Paktomanija]] • ''[[El Trienio Adeco]]'' • [[Četvrta Venezuelanska Republika]] • [[Pakt iz Puntofija]] • [[Državni udar u Venezueli 1958.]] • [[Državni udar u Venezueli 1945.]] • [[Francuska unija]] • [[Francuska zajednica]] • [[Kraljevina Kambodža (1953–1970)]] • [[Bangkoška zavjera]] • [[Operacija Menu]] • [[Operacija Freedom Deal]] • [[Državni udar u Kambodži 1970.]] • [[Kmerska Republika]] • [[Predsjednički izbori u Kambodži 1972.]] • [[Predstavnička skupština kampućijskog naroda]] • [[Santebal]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Kambodžanski genocid]] ([[Kambodžanska polja smrti]] • [[Drvo smrti]] • [[Choeung Ek]] • [[Masakr u Ba Chúcu]]) • [[Narodna Republika Kampućija]] • [[Plan K5]] • [[Država Kambodža]] • [[Kambodžansko-vijetnamski rat]] • [[Koalicijska vlada Demokratske Kampućije]] • [[Pariški mirovni sporazum (1991)]] • [[Državni udar u Hondurasu 1963.]] • [[Državni udar u Hondurasu 1975.]] • [[Honduraška vojna hunta (1956–1957)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Fudbalski rat]] • [[Sahelsko-beninska unija]] • [[Republika Dahomej]] • [[Državni udar u Dahomeju 1963.]] • [[Predsjedničko vijeće (Dahomej)]] • [[Predsjednički izbori u Dahomeju 1970.]] • [[Državni udar u Dahomeju 1972.]] • [[Narodna Republika Benin]] • [[Pokušaj državnog udara u Beninu 1977.]] • [[Fidži (dominion)]] • [[Državni udari na Fidžiju 1987.]] • [[Operacija Morris Dance]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Estonska vlada u egzilu]] • [[Deklaracija suvereniteta Estonske SSR]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Raspjevana revolucija]] • [[Fosforitni rat]] • [[Pismo četrdesetorice]] • [[Surinam (Kraljevina Nizozemska)]] • [[Državni udar u Surinamu 1980.]] • [[Nacionalni vojni savjet (Surinam)]] • [[Decembarska ubojstva]] • [[Surinamski unutrašnji rat]] • [[Masakr u Moiwani]] • [[Državni udar u Surinamu 1990.]] • [[Singapur (kolonija)]] • [[Singapur (savezna država)]] • [[Malezijski sporazum]] • [[Sporazum o nezavisnosti Singapura (1965)]] • [[Proglašenje Singapura]] • [[Referendum o integraciji Singapura 1962.]] • [[Izvanredno stanje u Poljskoj]] • [[Kubanska invazija na Panamu]] • [[Opći izbori u Panami 1968.]] • [[Državni udar u Panami 1968.]] • [[Vojna diktatura u Panami]] • [[Panamski referendum o sporazumima Torrijos–Carter 1977.]] • [[Sporazumi Torrijos-Carter]] • [[Pad Twin Ottera Panamskog ratnog zrakoplovstva 1981.]] • [[Pokušaj državnog udara u Panami 1989.]] • [[Operacija Nifty Package]] |group6 = 1990-e<br>XXI. vijek |list6 = [[Crno proljeće (Kuba)]] • [[Opći izbori u Angoli 1992.]] • [[Masakr na Noć vještica]] • [[Pokušaji državnih udara u Venezuel 1992.]] • [[Bolivarska revolucija]] • [[Pokušaj državnog udara u Venezueli 2002.]] • [[Prijelazna uprava Ujedinjenih nacija u Kambodži|UNTAC]] • [[Privremena vlada nacionalnog jedinstva i nacionalnog spasa Kambodže]] • [[Ustavna kriza u Hondurasu 2009.]] • [[Državni udar u Hondurasu 2009.]] • [[UTAGE let 141]] • [[Državni udar na Fidžiju 2000.]] • [[Državni udar na Fidžiju 2006.]] • [[Prosvjedi u Surinamu 1999.]] }} |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= [[Scotland Yard]] • [[Old Bailey]] • ''[[Volksgerichtshof]]'' • [[Vrhovni sud Kostarike]] • [[Vrhovni sud Gane]] • [[Ustav Australije]] • [[Ustav Gane]] • [[Ustav Francuske (1791)]] • [[Ustav Francuske (1793)]] • [[Ustav Francuske (1795)]] • [[Ustav Francuske (1799)]] • [[Ustav Francuske (1802)]] • [[Ustav Francuske (1804)]] • [[Povelja iz 1814.]] • [[Dopunski akt ustavima Prvog Carstva]] • [[Povelja iz 1830.]] • [[Ustav Francuske (1848)]] • [[Ustav Francuske (1852)]] • [[Francuski ustavni zakoni (1875)]] • [[Ferryjevi zakoni]] • [[Francuski ustavni zakon (1940)]] • [[Francuski ustavni zakon (1945)]] • [[Ustav Francuske (1946)]] • [[Ustav Francuske]] • [[Ustav Brazila]] • [[Ustav Sjeverne Koreje]] • [[Ustav Kube]] • [[Bustamanteov kodeks]] • [[Ustav Angole]] • [[Ustavni sud (Češka)]] • [[Macdonaldova trijada]] • [[Vrhovni sud Novog Zelanda]] • [[Ustav Novog Zelanda]] • [[Panoptikon]] • [[Deklaracija nezavisnosti Novog Zelanda]] • [[Sporazum iz Waitangija]] • [[Vrhovni sud pravde (Venezuela)]] • [[Ustav Venezuele]] • [[Deklaracija nezavisnosti (Venezuela)]] • [[Ustav Kambodže]] • [[Kambodžanski tribunal]] • [[Ustav Hondurasa]] • [[Vrhovni sud pravde (Honduras)]] • [[Ustav Benina]] • [[Kvazisud]] • ''[[modus operandi]]'' • [[Ustav Fidžija]] • [[Zakon o pomirbi, toleranciji i jedinstvu]] • [[Ustav Estonije]] • [[Ustav Surinama]] • [[Vrhovni sud Singapura]] • [[Ustav Paname]] • [[Vrhovni sud pravde (Panama)]] |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Općenito |list1 = [[Nacizam]] • ''[[Révolution nationale]]'' • [[Koronelizam]] • ''[[Juche]]'' • ''[[Songun]]'' • ''[[Songbun]]'' • [[Neutralna država]] • [[Čavizam]] • [[Nulta godina (Kambodža)|Nulta godina]] • ''[[Françafrique]]'' • ''[[Corregimiento]]'' • ''[[Comarca]]'' |group2 = Posebno |list2 = [[Popis njemačkih ministara obrane]] • [[Premijer Ujedinjenog Kraljevstva]] • [[Hitlerov kabinet]] • [[Premijer Japana]] • ''[[Kokkai]]'' • [[Nacionalna stranka oslobođenja (Kostarika)|PLN]] • [[Stranka građanske akcije|PAC]] • [[Libertarijanski pokret|ML]] • [[Predsjednik Kostarike]] • [[Zakonodavna skupština (Kostarika)]] • [[Predsjednik Gane]] • [[Premijer Gane]] • [[Stranka narodne konvencije|CPP]] • [[Parlament Gane]] • [[Državni savjet (Gana)]] • [[Premijer Australije]] • [[Parlament Australije]] • [[Generalni guverner Australije]] • [[Premijer Francuske]] • [[Predsjednik Francuske]] • [[Francuski parlament]] • [[Senat (Francuska)]] • [[Narodna skupština (Francuska)]] • [[Kongres Francuskog parlamenta]] • [[Predsjednik Brazila]] • ''[[Congresso Nacional]]'' • ''[[Senado Federal]]'' • ''[[Câmara dos Deputados]]'' • [[Premijer Brazila]] • [[Vječni predsjednik republike]] • [[Vrhovna narodna skupština]] • [[Premijer Sjeverne Koreje]] • [[Administrativna podjela Sjeverne Koreje]] • [[Spisak vrhovnih vođa Sjeverne Koreje]] • [[Spisak državnih poglavara Sjeverne Koreje]] • ''[[Ch'ŏndogyo Ch'ŏngudang]]'' • [[Predsjednik Kube]] • [[Premijer Kube]] • [[Nacionalna skupština narodne sile]] • [[Predsjednik Angole]] • [[Potpredsjednik Angole]] • [[Premijer Angole]] • [[Narodna skupština (Angola)]] • [[Generalni guverner Novog Zelanda]] • [[Premijer Novog Zelanda]] • [[Parlament Novog Zelanda]] • [[Predstavnički dom (Novi Zeland)]] • [[Zakonodavno vijeće (Novi Zeland)]] • [[Laburistička stranka Novog Zelanda]] • [[Zelena stranka Aotearoe Novog Zelanda]] • [[Prvo Novi Zeland]] • [[Kolonijalni tajnik Novog Zelanda]] • [[Predsjednik Venezuele]] • [[Narodna skupština (Venezuela)]] • [[Demokratska akcija (Venezuela)]] • [[Parlament Kambodže]] • [[Senat (Kambodža)]] • [[Narodna skupština (Kambodža)]] • [[Kralj Kambodže]] • [[Premijer Kambodže]] • [[Liberalna stranka (Kambodža)]] • [[Demokratska stranka (Kambodža)]] • [[Sangkum]] • [[Komunistička partija Kampućije]] • [[Nacionalni kongres (Honduras)]] • [[Predsjednik Hondurasa]] • [[Narodna skupština (Benin)]] • [[Predsjednik Benina]] • [[Premijer Benina]] • [[Conseil de l'Entente]] • [[Partija narodne revolucije Benina]] • [[Predsjednik Fidžija]] • [[Premijer Fidžija]] • [[Parlament Fidžija]] • [[Senat (Fidži)]] • [[Predstavnički dom (Fidži)]] • [[Veliko vijeće poglavica]] • [[Guverner Fidžija]] • [[Generalni guverner Fidžija]] • [[Administrativna podjela Fidžija]] • [[Premijer Kraljevstva Fidži]] • [[Ratu]] • [[Glavni ministar Fidžija]] • [[Zakonodavno vijeće (Fidži)]] • ''[[Riigikogu]]'' • [[Premijer Estonije]] • ''[[Riigihoidja]]'' • [[Komunistička partija Estonije]] • [[Predsjednik Surinama]] • [[Potpredsjednik Surinama]] • [[Premijer Surinama]] • [[Narodna skupština (Surinam)]] • [[Generalni guverner Surinama]] • [[Parlament Singapura]] • [[Predsjednik Singapura]] • [[Premijer Singapura]] • [[Stranka narodne akcije]] • [[Singapurska samouprava]] • [[Guverner Singapura]] • [[Yang di-Pertuan Negara]] • [[Zakonodavno vijeće (Singapur)]] • [[Zakonodavna skupština (Singapur)]] • [[Glavni ministar Singapura]] • [[Narodna skupština (Panama)]] • [[Narodna skupština predstavnika corregimienta|Narodna skupština predstavnika ''corregimienta'']] • [[Predsjednik Paname]] • [[Corregimiento (Panama)|''Corregimiento'' (Panama)]] }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= [[Regia Marina]] • [[Royal Navy]] • [[Vojska Kostarike]] • ''[[Maréchal de France]]'' • ''[[École spéciale militaire de Saint-Cyr]]'' • [[Korejska narodna armija]] • [[USS Pueblo (AGER-2)]] • ''[[Movimiento 26 de Julio]]'' • [[Oružane snage Angole]] • [[Kubanske revolucionarne oružane snage]] • ''[[Generalissimus]]'' • [[Khmer Issarak]] • [[Dahomejske Amazonke]] • [[Oružane snage Republike Fidži]] • ''[[Junglecommando]]'' • [[Singapurska strategija]] • ''[[Kenpei]]'' |group5 = Lingvistika |group5style = text-align:center; color:black; background: white; border:1px solid black; |list5 = [[Joruba jezik]] • [[Fon jezik]] • [[Fidžijski jezik]] • [[Fidžijski hindski jezik]] • [[Rotumanski jezik]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[Kultura Sovjetskoga Saveza]] • [[Centar za obiteljske evidencije]] • [[Stair House]] • [[David Livingstone Centre]] • [[Psihijatrijska bolnica Broadmoor]] • [[The Blind Beggar]] • [[Oni (folklor)]] • ''[[Hanami]]'' • [[Tri mudra majmuna]] • ''[[The Strand Magazine]]'' • [[221B Baker Street]] • [[Museo Nacional de Costa Rica]] • [[Mekatelyu]] • [[Nacionalni park Tortuguero]] • [[Nacionalni park Poás]] • [[Waakye]] • [[Ganci]] • [[Sveučilište u Adelaideu]] • [[Sveučilište u Melbourneu]] • [[Marianne]] • [[Čudovište iz Rajskog jezera]] • ''[[Rodong Sinmun]]'' • [[Korejska centralna novinska agencija]] • [[Festival Arirang]] • [[Vargaška tragedija]] • [[Kambodžanski riel]] • [[Novi ljudi]] • [[Nacionalni autonomni univerzitet Hondurasa]] • [[Naša Gospa od Suyape]] • [[Zapadnoafrički CFA franak]] • [[Srednjoafrički CFA franak]] • [[Chupa Chups]] • [[Univerzitet na Fidžiju]] • [[Fidžijski dolar]] • [[Nacionalni park Sigatoka Sand Dunes]] • ''[[Cibi]]'' • [[Estonska marka]] • ''[[Postimees]]'' • [[Zastava Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] • [[Surinamski dolar]] • [[Surinamski gulden]] • [[Planska područja u Singapuru]] • [[Regije Singapura]] • [[Japanski okupacijski dolar]] • [[Panamska balboa]] • ''[[Shinjū]]'' |below= }} ===Biografije=== {{Navbox generic |titlestyle = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Doprinosi vezani uz društvene znanosti |groupstyle = text-align:center; color:red; border:1px solid silver; |abovestyle=text-align:center; color:#702963;background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |belowstyle= text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |groupstyle = text-align:center; color:#702963; background:#DF73FF; border:1px solid #702963; |above= |group1 = Povijest |group1style = text-align:center; color:#800000; background:#C19A6B; border:1px solid #800000; |list1= [[Slavko Goldstein]] |group2 = Pravo<br>Kriminologija |group2style = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:black; background:silver; border:1px solid black; |group1 = Pravo |list1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Roland Freisler]] • [[Clarence Darrow]] • [[Moisés Vieites]] • [[Antonio Sánchez de Bustamante y Sirvén]] • [[Justo Arosemena]] |group2 = Kriminologija |list2 = [[Vlado Černozemski]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Braća Kray]] • [[George Cornell]] • [[Jack McVitie]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Leopold i Loeb]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Jack Trbosjek]] ([[:Kategorija:Jack Trbosjek|kategorija /uz izuzetke/]]) • [[Igor Guzenko]] • [[Issei Sagawa]] • [[Charles Augustus Howell]] • [[Charlotte Corday]] • [[Charles-Henri Sanson]] • [[Felice Orsini]] • [[Sante Geronimo Caserio]] • [[Leonard Read]] • [[Sogomon Tejlirjan]] }} |group3 = Politika |group3style = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = Amerike |list1 = {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1 =[[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Harry S. Truman]] • [[William H. Seward]] • [[William Jennings Bryan]] • [[Harvey Milk]] • [[Dan White]] • [[George Moscone]] • [[Frank B. Kellogg]] • [[Fiorello H. La Guardia]] |group2 = {{flagicon|KAN}} Kanada |list2= [[Lester B. Pearson]] • [[Pierre Trudeau]] |group3 = {{flagicon|Kostarika}} Kostarika |list3= [[Juan Mora Fernández]] • [[José María Castro Madriz]] • [[Federico Tinoco Granados]] • [[Otilio Ulate Blanco]] • [[José Figueres Ferrer]] • [[Rafael Ángel Calderón Guardia]] • [[Laura Chinchilla]] • [[Óscar Arias]] |group4 = {{flagicon|Brazil}} Brazil |list4= [[Deodoro da Fonseca]] • [[Pedro I od Brazila]] • [[Pedro II od Brazila]] • [[Arthur Bernardes]] • [[Venceslau Brás]] • [[Washington Luís]] • [[Júlio Prestes]] • [[Getúlio Vargas]] • [[Plínio Salgado]] • [[João Goulart]] • [[Humberto Castelo Branco]] • [[Artur da Costa e Silva]] • [[Ernesto Geisel]] |group5 = {{flagicon|Kuba}} Kuba |list5= [[Carlos Saladrigas Zayas]] • [[Ramón Zaydín]] • [[Anselmo Alliegro y Milá]] • [[Félix Lancís Sánchez]] • [[Tomás Estrada Palma]] • [[Ramón Grau]] • [[Gerardo Machado]] • [[Camilo Cienfuegos]] |group6 = {{flagicon|Venezuela}} Venezuela |list6= [[José Antonio Páez]] • [[Cristóbal Mendoza]] • [[Francisco de Miranda]] • [[Rómulo Gallegos]] • [[Rafael Urdaneta]] • [[Juan Vicente Gómez]] • [[Cipriano Castro]] • [[Rafael Caldera]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Rómulo Betancourt]] |group7 = {{flagicon|HON}} Honduras |list7= [[Juan Orlando Hernández]] • [[Dionisio de Herrera]] • [[Francisco Morazán]] • [[José Francisco Zelaya]] • [[Francisco Ferrera]] • [[Ramón Villeda Morales]] • [[Julio Lozano Díaz]] • [[Oswaldo López Arellano]] • [[Juan Alberto Melgar]] • [[Manuel Zelaya]] • [[Roberto Micheletti]] |group8 = {{flagicon|SUR}} Surinam |list8= [[Chan Santokhi]] • [[Ronnie Brunswijk]] • [[Johan Ferrier]] • [[Henck Arron]] • [[Dési Bouterse]] |group9 = {{flagicon|PAN}} Panama |list9= [[José Raúl Mulino]] • [[Mariano Arosemena]] • [[Demetrio H. Brid]] • [[José Agustín Arango]] • [[Tomás Arias]] • [[Federico Boyd]] • [[Manuel Amador Guerrero]] • [[José Domingo de Obaldía]] • [[Belisario Porras]] • [[Arnulfo Arias]] • [[Harmodio Arias]] • [[Mireya Moscoso]] • [[Martín Torrijos]] • [[Guillermo Endara]] }} |group2 = Europa |list2= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1={{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list1=[[Edward VIII.]] • [[George VI.]] • [[Herbert Henry Asquith]] • [[Clement Attlee]] • [[Tom Driberg]] • [[Robert Boothby, baron Boothby]] • [[Arnold Wienholt Hodson]] • [[Spencer Perceval]] • [[Stamford Raffles]] |group2 = {{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2 = [[Nikita Hruščov]] • [[Jurij Andropov]] • [[Konstantin Černjenko]] • [[Andrej Gromijko]] • [[Vjačeslav Molotov]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|RUS}} Rusija |list1 = [[Boris Jeljcin]] |group2 = {{flagicon|GRU}} Gruzija |list2 = [[Eduard Ševarnadze]] |group3 = {{flagicon|EST}} Estonija |list3 = [[Jaan Anvelt]] • [[Karl Kark]] • [[Konstantin Päts]] • [[Jaan Tõnisson]] • [[Kaarel Eenpalu]] • [[Jüri Uluots]] • [[Hjalmar Mäe]] • [[Johannes Vares]] • [[Jüri Ratas]] • [[Alar Karis]] • [[Johannes Käbin]] • [[Edgar Savisaar]] }} |group3 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list3 = [[Charles de Gaulle]] • [[Philippe de Gaulle]] • [[Pierre Laval]] • [[Adolphe Thiers]] • [[Louis Barthou]] • [[Jean Monnet]] • [[Philippe d'Orléans, grof od Pariza|Philippe d'Orléans]] • [[Emmanuel Joseph Sieyès]] • [[Roger Ducos]] • [[Jean-Paul Marat]] • [[Louis Antoine de Saint-Just]] • [[Camille Desmoulins]] • [[Joséphine de Beauharnais]] • [[Joseph Fouché]] • [[Lucien Bonaparte]] • [[Élisa Bonaparte]] • [[Louis Bonaparte]] • [[Napoléon Louis Bonaparte]] • [[Jérôme Bonaparte]] • [[François Guizot]] • [[Lazare Carnot]] • [[Louis-Mathieu Molé]] • [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] • [[Louis Blanc]] • [[Alexis de Tocqueville]] • [[Louis Eugène Cavaignac]] • [[Eugénie de Montijo]] • [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]] • [[Louis Jules Trochu]] • [[Patrice de Mac Mahon]] • [[Louis Auguste Blanqui]] • [[Léon Gambetta]] • [[Marie François Sadi Carnot]] • [[Jules Grévy]] • [[Albert de Broglie]] • [[Jules Armand Dufaure]] • [[William Henry Waddington]] • [[Jules Ferry]] • [[Jean Casimir-Perier]] • [[Charles Dupuy]] • [[Félix Faure]] • [[Émile Loubet]] • [[Raymond Poincaré]] • [[Aristide Briand]] • [[Paul Deschanel]] • [[Alexandre Millerand]] • [[Gaston Doumergue]] • [[Paul Doumer]] • [[Édouard Herriot]] • [[Pierre-Étienne Flandin]] • [[André Tardieu]] • [[Édouard Daladier]] • [[Albert Lebrun]] • [[André Maginot]] • [[Léon Blum]] • [[Vincent Auriol]] • [[René Coty]] • [[Alain Poher]] • [[Valéry Giscard d'Estaing]] |group4 = {{flagicon|NJE}} Njemačka |list4 = [[Konrad Adenauer]] (suradnja) {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1 = |group2 = {{flagicon|NJE}} Weimarska Republika |list2 = [[Wilhelm Cuno]] • [[Gustav Stresemann]] • [[Wilhelm Marx]] • [[Joseph Wirth]] • [[Philipp Scheidemann]] • [[Gustav Bauer]] • [[Konstantin Fehrenbach]] • [[Hans Luther]] • [[Hugo Haase]] • [[Kurt von Schleicher]] |group3 = {{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list3 = [[Heinrich Himmler]] • [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] • [[Martin Bormann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Joseph Goebbels]] • [[Edmund Veesenmayer]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Hermann Göring]] • [[Walther Funk]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Reinhard Heydrich]] • [[Karl-Siegmund Litzmann]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Alfred Rosenberg]] |group4 = {{flagicon|DDR}} Istočna Njemačka |list4 = [[Walter Ulbricht]] }} |group5 = {{flagicon|ITA}} Italija |list5 = [[Giovanni Giolitti]] |group6 = {{flagicon|ŠPA}} Španjolska |list6 = [[Francisco Franco]] |group7 = {{flagicon|POLJ}} Poljska |list7 = [[Wojciech Jaruzelski]] • [[Bronisław Komorowski]] |group8 = {{flagicon|ŠVE}} Švedska |list8 = [[Olof Palme]] |group9 = {{flagicon|AUT}} Austrija |list9 = [[Karl Renner]] |group10 = {{flagicon|GRČ}} Grčka |list10 = [[Ioannis Metaxas]] |group12 = {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list12 = [[Marija Terezija|Maria Theresia]] • [[Josip II., car Svetog Rimskog Carstva|Joseph II.]] • [[Leopold II., car Svetog Rimskog Carstva|Leopold II.]] • [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karl VI.]] • [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franz I.]] • [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franz II.]] • [[Ferdinand I. Austrijski|Ferdinand I.]] • [[Franjo Josip I.|Franz Joseph I.]] (dopuna) • [[Aleksandar Drašković]] • [[Sofija Chotek]] • [[Marie-Louise od Austrije]] |group13 = {{flagicon|SRB}} Srbija |list13 = [[Ilija Garašanin]] • [[Milan Nedić]] • [[Aleksandar I. Karađorđević]] |group14 = {{flagicon|MAĐ}} Mađarska |list14 = [[Lajos Kossuth]] • [[Károly Khuen-Héderváry]] • [[Miklós Horthy]] |group15 = {{flagicon|FIN}} Finska |list15 = [[Jaana Pelkonen]] • [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] |group16 = {{flagicon|RUM}} Rumunjska |list16 = [[Ion Antonescu]] • [[Nicolae Ceauşescu]] |group17 = {{flagicon|ČEŠ}} Češka |list17 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Edvard Beneš]] }} |group3= Azija i<br>Oceanija |list3= [[Kir Mlađi]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1 = {{flagicon|JAP}} Japan |list1 = [[Hirohito]] • [[Itō Hirobumi]] • [[Hideki Tōjō]] • [[Hara Takashi]] • [[Tsuyoshi Inukai]] • [[Keisuke Okada]] • [[Fumio Gotō]] • [[Yasuo Fukuda]] • [[Eisaku Satō]] • [[Car Taishō]] • [[Minamoto no Yoritomo]] • [[Yasuhiro Nakasone]] |group2 = {{flagicon|Kina}} Kina |list2 = [[Pu Yi]] |group3 = {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list3 = [[Hồ Chí Minh]] • [[Lê Đức Thọ]] |group4 = {{flagicon|Tajvan}} Republika Kina/Tajvan |list4 = [[Sun Jat-sen]] • [[Chiang Kai-shek]] |group5 = {{flagicon|Indija}} Indija |list5 = [[Jawaharlal Nehru]] |group6 = [[File:Flag of Korea 1882.svg|22px|border]] Koreja |list6 = [[Sunjong od Koreje]] {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|Sjeverna Koreja}} Sjeverna Koreja |list1 = [[Kim Il-sung]] • [[Kim Jong-il]] • [[Kim Yŏng-nam]] • [[Kim Il (političar)|Kim Il]] |group2 = {{flagicon|Južna Koreja}} Južna Koreja |list2 = }} |group7 = {{flagicon|IZR}} Izrael |list7 = [[Menahem Begin]] |group8 = {{flagicon|Kambodža}} Kambodža |list8 = [[Norodom Sihanouk]] • [[Norodom Sihamoni]] • [[Ponhea Yat]] • [[Ang Duong]] • [[Norodom od Kambodže]] • [[Sisowath od Kambodže]] • [[Sisowath Monivong]] • [[Sơn Ngọc Thành]] • [[Penn Nouth]] • [[Nuon Chea]] • [[Ieng Sary]] • [[Pol Pot]] • [[Khieu Samphan]] • [[Kang Kek Iew]] • [[Hun Sen]] |group9 = {{flagicon|Jordan}} Jordan |list9 = [[Hussein I., kralj Jordana|Hussein I.]] |group12 = {{flagicon|AUS}} Australija |list12 = [[Edmund Barton]] • [[Ben Chifley]] • [[Harold Holt]] • [[John Curtin]] • [[Robert Menzies]] • [[Gough Whitlam]] • [[John Kerr]] • [[Malcolm Fraser]] • [[Stanley Bruce]] |group11 = {{flagicon|NZL}} Novi Zeland |list11 = [[Patsy Reddy]] • [[William Hobson]] • [[James Busby]] • [[Henry Sewell]] • [[Alfred Domett]] • [[John Ballance]] • [[Richard Seddon]] • [[Michael Joseph Savage]] • [[Peter Fraser (novozelandski političar)|Peter Fraser]] |group10 = {{flagicon|Mjanmar}} Mjanmar |list10 = [[U Thant]] |group13 = {{flagicon|FIJ}} Fidži |list13 = [[Seru Epenisa Cakobau]] • [[Kamisese Mara]] • [[Sitiveni Rabuka]] • [[Timoci Bavadra]] • [[Penaia Ganilau]] • [[Josefa Iloilo]] • [[Frank Bainimarama]] • [[Jioji Konrote]] • [[Epeli Nailatikau]] |group14 = {{flagicon|SIN}} Singapur |list14 = [[Tharman Shanmugaratnam]] • [[Lee Hsien Loong]] • [[Lawrence Wong]] • [[David Marshall (singapurski političar)|David Marshall]] • [[Lim Yew Hock]] • [[Yusof bin Ishak]] }} |group4= Afrika |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = text-align:center; color:white; background: black; border:1px solid silver; |group1= {{flagicon|EGI}} Egipat |list1= [[Gamal Abdel Nasser]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Anwar Sadat]] • [[Hosni Mubarak]] |group2= {{flagicon|ANG}} Angola |list2= [[Agostinho Neto]] • [[Lopo do Nascimento]] • [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] • [[José Eduardo dos Santos]] • [[Jonas Savimbi]] • [[João Lourenço]] |group3= {{flagicon|SOM}} Somalija |list3= [[Mohamed Siad Barre]] |group4= {{flagicon|ZIM}} Zimbabve |list4= [[Robert Mugabe]] |group5={{flagicon|TOG}} Togo |list5= [[Faure Gnassingbé]] |group6={{flagicon|CIV}} Obala Bjelokosti |list6=[[Félix Houphouët-Boigny]] |group7={{flagicon|Gvineja}} Gvineja |list7= [[Ahmed Sékou Touré]] |group8={{flagicon|GAN}} Gana |list8= [[Samia Nkrumah]] • [[John Dramani Mahama]] • [[John Atta Mills]] • [[John Agyekum Kufuor]] • [[Jerry Rawlings]] • [[Hilla Limann]] • [[Fred Akuffo]] • [[Ignatius Kutu Acheampong]] • [[Edward Akufo-Addo]] • [[Nii Amaa Ollennu]] • [[Akwasi Afrifa]] • [[Joseph Arthur Ankrah]] • [[Kofi Abrefa Busia]] • [[Nana Akufo-Addo]] |group9={{flagicon|BEN}} Benin |list9= [[Gangnihessou]] • [[Dakodonou]] • [[Houegbadja]] • [[Hangbè]] • [[Agaja]] • [[Ghézo]] • [[Béhanzin]] • [[Agoli-Agbo]] • [[Toffa I]] • [[Sourou-Migan Apithy]] • [[Hubert Maga]] • [[Justin Ahomadégbé-Tomêtin]] • [[Christophe Soglo]] • [[Émile Derlin Zinsou]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Mathieu Kérékou]] • [[Thomas Boni Yayi]] • [[Patrice Talon]] }} }} |group4 = Vojna znanost |group4style = text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1= {{flagicon|SAD}} Sjedinjene Države |list1= [[Douglas MacArthur]] • [[Omar Bradley]] |group2= {{flagicon|UK}} Ujedinjeno Kraljevstvo |list2= [[Andrew Cunningham]] • [[Harold Alexander]] • [[Jean Conan Doyle]] • [[John Jellicoe]] • [[Bernard Freyberg]] • [[Ivan Lyon]] |group3= {{flagicon|FRA}} Francuska |list3= [[Philippe Pétain]] • [[Louis Franchet d'Esperey]] • [[Joseph Jacques Césaire Joffre]] • [[Ferdinand Foch]] • [[Gilbert du Motier, markiz de La Fayette]] • [[Joachim Murat]] • [[Michel Ney]] • [[Pierre-Charles Villeneuve]] • [[Georges Ernest Boulanger]] • [[Robert Nivelle]] • [[François Darlan]] • [[Henri Giraud]] • [[Maxime Weygand]] • [[Maurice Gamelin]] • [[Bob Denard]] |group4= {{flagicon|ITA}} Italija |list4= [[Alfredo Guzzoni]] • [[Angelo Iachino]] |group5= {{flagicon|POLJ}} Poljska |list5= [[Edward Rydz-Śmigły]] |group6= {{flagicon|VIJ}} Vijetnam |list6= [[Võ Nguyên Giáp]] |group7= {{flagicon|NJE}} Njemačka |list7= {{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|NJE|empire}} Njemačko Carstvo |list1= [[Alfred von Schlieffen]] • [[Erich Ludendorff]] • [[Erich von Falkenhayn]] • [[August von Mackensen]] • [[Reinhard Scheer]] • [[Franz von Hipper]] • [[Colmar Freiherr von der Goltz]] • [[Alfred von Tirpitz]] • [[Adolf von Seckendorff]] |group2={{flagicon|NJE|Nazi}} Treći Reich |list2= [[Karl Dönitz]] • [[Wilm Hosenfeld]] • [[Friedrich Paulus]] • [[Erich von Manstein]] • [[Wilhelm Keitel]] }} |group8= {{flagicon|Austro-Ugarska}} Austro-Ugarska |list8= [[Oskar Potiorek]] • [[Conrad von Hötzendorf]] • [[Alois Hitler]] |group9= {{flagicon|JAP}} Japan |list9= [[Isoroku Jamamoto]] • [[Princ Akihito Komatsu]] • [[Takamori Saigō]] |group10= {{flagicon|SRB}} Srbija |list10= [[Pavle Jurišić Šturm]] |group11= {{flagicon|RUS}} Rusija |list11={{Navbox subgroup | groupstyle =text-align:center; color:#556B2F; background:#6B8E23; border:1px solid #556B2F; |group1={{flagicon|RUS}} Rusko Carstvo |list1= [[Aleksej Brusilov]] • [[Pjotr Wrangel]] • [[Nikolaj Judenič]] |group2={{flagicon|SSSR}} Sovjetski Savez |list2= [[Georgij Žukov]] • [[Konstantin Rokosovski]] • [[Nikolaj Kuznjecov]] }} |group12= {{flagicon|SJKOR}} Sjeverna Koreja |list12= [[Nam Il]] |group13= {{flagicon|EST}} Estonija |list13 = [[Johan Laidoner]] • [[Ain-Ervin Mere]] |group14= {{flagicon|PAN}} Panama |list14 = [[José de Fábrega]] • [[Tomás de Herrera]] }} |group5 = Filozofi |group5style = text-align:center; color:#6699CC; background:#73C2FB; border:1px solid #6699CC; |list5= [[Baruch de Spinoza]] • [[Émile Durkheim]] • [[Jean-François Lyotard]] • [[Jacques Derrida]] • [[Louis Althusser]] • [[José Ortega y Gasset]] • [[Jeremy Bentham]] |group6 = Ostalo |group6style = text-align:center; color:#808080; background: #DCDCDC; border:1px solid #808080; |list6= [[David Livingstone]] • [[Oskar Schindler]] • [[Emilie Schindler]] • [[Wallis Simpson]] • [[Alice Pleasance Liddell]] • [[Ottla Kafka]] • [[Sadako Sasaki]] • [[Peter Turkson]] • [[Theodosia Okoh]] • [[Joan Sutherland]] • [[Maria Letizia Ramolino]] • [[Jan Palach]] • [[Pedro Álvares Cabral]] • [[Bernhard Schwarz]] • [[Michel Wieviorka]] • [[Carlos Manuel de Céspedes]] • [[Elián González]] • [[Diogo Cão]] • [[Paulo Dias de Novais]] • [[Irene Sáez]] • [[Anthelme Mangin]] • [[Dith Pran]] • [[Sydney Schanberg]] • [[Charles Delaunay]] • [[Poe Toaster]] • [[Virginia Eliza Clemm Poe]] • [[Lempira (vođa Lenka)|Lempira]] • [[Udre Udre]] • [[Aleksandar Langfang]] • [[Bayard Rustin]] • [[Aleksandar Holiga]] • [[Sang Nila Utama]] • [[Elizabeth Choy]] • [[Lav XIV]] • [[Lim Bo-seng]] • [[Shimeko Tanabe]] • [[Hatsuyo Oyama]] • [[Michiko Tsushima]] • [[Tomie Yamazaki]] • [[Valentina Tereškova]] • [[Rodrigo de Bastidas]] • [[Sebastián Hurtado de Corcuera]] • [[Victoriano Lorenzo]] |below= }} ==Sport== {{Navbox generic |titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi |title= Općenito o sportu (po sportovima) |groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |belowstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[File:Football pictogram.svg|20px]] Nogomet |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gana]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HON}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|Kambodža}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kambodže|Kambodža]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] {{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Ukrajine|Ukrajina]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EST}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Fudbalska reprezentacija Surinama|Surinam]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Fudbalska reprezentacija Singapura|Singapur]] {{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Fudbalska reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} |group2 = Klubovi |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|ENG}} [[Arsenal FC]] {{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Fulham FC]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[4.25]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Pyongyang City SC]] {{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Inter Moengotapoe]] {{nowrap end}} |group3 = Lige |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Ligue 1]] {{nowrap end}} |group4 = Prvenstva |list4= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA|1830}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|BRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|RUS}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] {{•w}} {{flagicon|Kanada}} / {{flagicon|Meksiko}} / {{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Finala |list1= {{nowrap begin}} [[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|1954.]] {{•w}} [[Nizozemska - Zapadna Njemačka (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 1974.)|1974.]] {{•w}} [[Brazil - Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998)|1998.]] {{•w}} [[Italija - Francuska (finale Svjetskog prvenstva u nogometu 2006.)|2006.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|2018.]] {{nowrap end}} }} |group2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[UEFA Euro|Europsko prvenstvo]] |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|POLJ}} / {{flagicon|UKR}} [[UEFA Euro 2012|2012.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[UEFA Euro 2016.|2016.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EU}} [[UEFA Euro 2020.|2020.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[UEFA Euro 2024.|2024.]] {{nowrap end}} |group3 = Olimpijske igre |list3= |group4 = Kup nacija |list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} / {{flagicon|Nigerija}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]] {{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]] {{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]] {{nowrap end}} |group5 = [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] |list5 = {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SIN}} [[AFC Azijski kup 1984.|1984.]] {{nowrap end}} }} |group5 = Ostalo |list5= {{nowrap begin}} [[FIFA 100]] {{•w}} [[Australija - Američka Samoa (kvalifikacijska utakmica za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002)|Australija 31:0 Američka Samoa]] {{•w}} [[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva]] {{•w}} [[Trofej Artemio Franchi]] {{•w}} [[Urugvaj - Brazil (finalna runda FIFA Svjetskog prvenstva 1950)|''Maracanaço'']] {{•w}} ''[[Brazil - Njemačka (polufinale FIFA Svjetskog prvenstva 2014)|Mineiraço]]'' {{•w}} [[Portugal - Sjeverna Koreja (četvrtfinale FIFA Svjetskog prvenstva 1966)|Portugal 5:3 Sjeverna Koreja]] {{•w}} [[Maskote FIFA Svjetskih prvenstava]] {{•w}} "[[Laka konjica (Mađarska)|Laka konjica]]" {{•w}} "[[Bitka za Bern (FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.)|Bitka za Bern]]" {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Suci |list1= {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] {{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Frank De Bleeckere]] {{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Ravšan Irmatov]] {{nowrap end}} |group2 = Stadioni |list2 = {{nowrap begin}} [[Estadio Nacional de Costa Rica (2011)]] {{•w}} [[Stadion Ohene Djan|Ohene Djan]] {{•w}} [[Stadion Baba Yara|Baba Yara]] {{•w}} [[Stade de France]] {{•w}} [[Estádio 11 de Novembro]] {{•w}} [[Stade de l'Amitié]] {{nowrap end}} }} }} |group2 = [[File:Ice hockey pictogram.svg|20px]] Hokej na ledu |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|KAN}} [[Hokej na ledu na ZOI 2010. - muškarci]] {{nowrap end}} |group3 = [[File:Handball pictogram.svg|20px]] Rukomet |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = EHF |list1= {{nowrap begin}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Francuska rukometna reprezentacija|Francuska]] {{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Srpska rukometna reprezentacija|Srbija]] {{•w}} {{flagicon|UK}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenog Kraljevstva|Ujedinjeno Kraljevstvo]] {{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Rukometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] {{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rukometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] {{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Rukometna reprezentacija Finske|Finska]] {{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Rukometna reprezentacija Bjelorusije|Bjelorusija]] {{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Rukometna reprezentacija Makedonije|Makedonija]] {{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rukometna reprezentacija Crne Gore|Crna Gora]] {{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Rukometna reprezentacija Slovenije|Slovenija]] {{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Rukometna reprezentacija Austrije|Austrija]] {{•w}} {{flagicon|BIH}} [[Rukometna reprezentacija Bosne i Hercegovine|Bosna i Hercegovina]] {{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Rukometna reprezentacija Islanda|Island]] {{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Rukometna reprezentacija Češke|Češka]] {{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Rukometna reprezentacija Slovačke|Slovačka]] {{•w}} {{flagicon|EST}} [[Rukometna reprezentacija Estonije|Estonija]] {{nowrap end}} |group2 = AHF |list2= {{nowrap begin}} {{flagicon|JKO}} [[Rukometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Rukometna reprezentacija Katara|Katar]] {{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Rukometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijska Arabija]] {{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Rukometna reprezentacija Japana|Japan]] {{•w}} {{flagicon|UAE}} [[Rukometna reprezentacija Ujedinjenih Arapskih Emirata|Ujedinjeni Arapski Emirati]] {{•w}} {{flagicon|SJKOR}} [[Rukometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] {{•w}} {{flagicon|SIN}} [[Rukometna reprezentacija Singapura|Singapur]] {{nowrap end}} |group3 = CAHB |list3= {{nowrap begin}} {{flagicon|TUN}} [[Rukometna reprezentacija Tunisa|Tunis]] {{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Rukometna reprezentacija Egipta|Egipat]] {{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rukometna reprezentacija Alžira|Alžir]] {{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rukometna reprezentacija Angole|Angola]] {{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Rukometna reprezentacija Benina|Benin]] {{•w}} {{flagicon|COD}} [[Rukometna reprezentacija Demokratske Republike Kongo|DR Kongo]] {{nowrap end}} |group4 = OCHF |list4= {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Rukometna reprezentacija Australije|Australija]] {{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Rukometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] {{•w}} {{flagicon|Cookovi Otoci}} [[Rukometna reprezentacija Cookovog Otočja|Cookovi Otoci]] {{•w}} {{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Rukometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] {{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Rukometna reprezentacija Fidžija|Fidži]] {{nowrap end}} |group5 = PATHF |list5= {{nowrap begin}} {{flagicon|ČIL}} [[Čileanska rukometna reprezentacija|Čile]] {{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Rukometna reprezentacija Argentine|Argentina]] {{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rukometna reprezentacija Brazila|Brazil]] {{•w}} {{flagicon|HON}} [[Rukometna reprezentacija Hondurasa|Honduras]] {{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Rukometna reprezentacija Kostarike|Kostarika]] {{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rukometna reprezentacija Kube|Kuba]] {{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rukometna reprezentacija Venezuele|Venezuela]] {{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Rukometna reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} }} |group2 = Klubovi |list2= {{flagicon|FRA}} [[Montpellier HB]] |group3 = Prvenstva |list3= {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu za muškarce|Svjetsko prvenstvo]] |list1= {{flagicon|NJE|Nazi}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Njemačka 1938.|1938.]] • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 1954.|1954.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 1970.|1970.]] • {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2001.|2001.]] • {{flagicon|HRV}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.|2009.]] <small>(osim dvorana)</small> • {{flagicon|ŠVE}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Švedska 2011.|2011.]] • {{flagicon|ŠPA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Španjolska 2013.|2013.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|Katar}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Katar 2015.|2015.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|FRA}} [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Francuska 2017.|2017.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}} / {{flagicon|NJE}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2019.|2019.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|EGI}} [[IHF Svjetsko prvenstvo 2021.|2021.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}}{{flagicon|ŠVE}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2023.|2023.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|HRV}}{{flagicon|NOR}} [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2025.|2025.]] |group2 = [[Europsko prvenstvo u rukometu|Europsko prvenstvo]] |list2= {{flagicon|POR}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Portugal 1994.|1994.]] • {{flagicon|AUT}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Austrija 2010.|2010.]] • {{flagicon|SRB}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Srbija 2012.|2012.]] • {{flagicon|DAN}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Danska 2014.|2014.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|POLJ}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Poljska 2016.|2016.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|HRV}} [[Europsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2018.|2018.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|AUT}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2020.|2020.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|MAĐ}}{{flagicon|SLK}} [[EHF Euro 2022.|2022.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|NJE}} [[EHF Euro 2024.|2024.]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DAN}}{{flagicon|NOR}}{{flagicon|ŠVE}} [[EHF Euro 2026.|2026.]] |group3 = [[Rukomet na Olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |list3= {{flagicon|FIN}} [[Rukomet na Ljetnim olimpijskim igrama 1952.|1952.]] • {{flagicon|SAD}} [[Rukomet na OI 1996. - muškarci|1996. (M)]] • {{flagicon|KIN}} [[Rukomet na OI 2008. - muškarci|2008. (M)]] • {{flagicon|UK}} [[Rukomet na Olimpijadi 2012. - muškarci|2012. (M)]] • {{flagicon|BRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2016. - muškarci|2016. (M)]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|JAP}} [[Rukomet na Olimpijadi 2020. – Muškarci|2020. (M)]] • {{flagicon|FRA}} [[Rukomet na Olimpijadi 2024. – Muškarci|2024. (M)]] |group4 = [[Oceanijski kup nacija (rukomet)|Oceanijsko prvenstvo]] |list4= {{flagicon|NZL}} [[Oceanijski kup nacija - Novi Zeland 2010.|2010.]] • {{flagicon|AUS}} [[Oceanijski kup nacija 2012 (rukomet)|2012.]] |group5 = [[Afrički rukometni kup nacija|Afričko prvenstvo]] |list5= {{flagicon|ANG}} [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.|2008.]] }} |group4 = Ostalo |list4= [[Rivalstvo Francuske i Hrvatske u rukometu]] • [[IHF-ov igrač godine]] • [[IHF]] • [[EHF Kuća slavnih]] }} |group4 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis |list4= {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2009.]] • {{flagicon|UK}} [[Wimbledon 2011.]] |group5 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka |list5= [[FIBA EuroBasket]] • "[[Havlicek je ukrao loptu!]]" • [[FIBA Kuća slavnih]] ([[Lista članova FIBA Kuće slavnih|članovi]]) • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] [[FIBA Svjetsko prvenstvo u košarci]] {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; |group1 = Reprezentacije |list1 = {{flagicon|BEN}} [[Košarkaška reprezentacija Benina|Benin]] • {{flagicon|HON}} [[Košarkaška reprezentacija Hondurasa|Honduras]] • [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} "[[Muška olimpijska košarkaška reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država iz 1992.|Dream Team]]" • {{flagicon|EST}} [[Košarkaška reprezentacija Estonije|Estonija]] • {{flagicon|SUR}} [[Košarkaška reprezentacija Surinama|Surinam]] • {{flagicon|SIN}} [[Košarkaška reprezentacija Singapura|Singapur]] • {{flagicon|PAN}} [[Košarkaška reprezentacija Paname|Panama]] |group2 = Klubovi |list2 = [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Boston Celtics]] ([[Spisak igrača Boston Celticsa|igrači]]) }} | group6 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Ragbi reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] • {{flagicon|FIJ}} [[Ragbi reprezentacija Fidžija|Fidži]] ([[Ragbi sedam reprezentacija Fidžija|ragbi sedam]]) {{nowrap end}} | group7 = [[File:Baseball pictogram.svg|20px]] Bejzbol | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|PAN}} [[Bejzbolska reprezentacija Paname|Panama]] {{nowrap end}} |below = {{flagicon|SRB}} [[Srbija na OI 2008.]] }} ===Sportaši=== {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | title = Doprinosi o sportašima | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | image = | imageleft = | bodyclass = hlist | group1 = [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Atletika | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[João N'Tyamba]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Metcalfe]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Roman Šebrle]]{{•w}} {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Dayron Robles]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Peter Snell]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Silnov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Primož Kozmus]] {{nowrap end}} | group2 = [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Boks | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Clement Quartey]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Eddie Blay]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Prince Amartey]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Teófilo Stevenson]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Roberto Durán]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Panama Al Brown]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Francisco Rodríguez (boksač, rođen 1945.)|Francisco Rodríguez]] {{nowrap end}} | group3 = [[File:F1 pictogram.svg|20px]] Formula 1 | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Jack Brabham]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Alan Jones]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Nelson Piquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Prost]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Denny Hulme]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Bruce McLaren]] {{nowrap end}} | group4 = [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] Košarka | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|BRA}} [[Nenê]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leandro Barbosa]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Anderson Varejão]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Tiago Splitter]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Veselý]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|DR Kongo}}{{flagicon|SAD}} [[Dikembe Mutombo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Tony Parker]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Joakim Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Boris Diaw]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Batum]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Pape Sy]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|LIT}} [[Arvydas Sabonis]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Sean Marks]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Steven Adams]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Rolando Frazer]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Belov]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Danny Ainge]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Red Auerbach]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Larry Bird]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Chuck Cooper (košarkaš)|Chuck Cooper]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Bob Cousy]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Havlicek]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Tom Heinsohn]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Dennis Johnson]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[K. C. Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Sam Jones (košarkaš)|Sam Jones]]{{•w}} [[Datoteka:LinkFA-star.png|14px]] {{flagicon|SAD}} [[Kevin McHale (košarkaš)|Kevin McHale]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Robert Parish]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Greivis Vásquez]] {{nowrap end}} | group5 = [[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Mačevanje | list5 = {{nowrap begin}} {{flagicon|KUB}} [[Ramón Fonst]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rubén Limardo]] {{nowrap end}} | group6 = [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Plivanje | list6 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Ian Thorpe]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Claudia Poll]]{{•w}} {{flagicon|CRC}} [[Silvia Poll]] {{nowrap end}} | group7 = [[File:Rugby union pictogram.svg|20px]] Ragbi | list7 = {{nowrap begin}} {{flagicon|NZL}} [[Jonah Lomu]] {{nowrap end}} | group8 = [[File:Alpine skiing pictogram.svg|20px]] Skijanje | list8 = {{nowrap begin}} {{flagicon|GAN}} [[Kwame Nkrumah-Acheampong]] {{nowrap end}} | group9 = [[File:Tennis pictogram.svg|20px]] Tenis | list9 = {{nowrap begin}} {{flagicon|FRA}} [[Yannick Noah]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[René Lacoste]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marion Bartoli]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Richard Gasquet]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jannik Sinner]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Anthony Wilding]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Alcaraz]] {{nowrap end}} | group10 = [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] Dizanje utega | list10 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Tan Howe Liang]] {{nowrap end}} | group11 = [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Stolni tenis | list11 = {{nowrap begin}} {{flagicon|SIN}} [[Feng Tianwei]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o rukometašima | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUT}} [[Thomas Bauer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Mykola Bilyk]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Robert Weber (rukometaš)|Robert Weber]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Sjargej Rutenka]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Jurij Šaucou]]{{•w}} {{flagicon|BJE}} [[Mihail Jakimovič]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Veselin Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Žarko Marković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Rade Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Miloš Vujović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Vasko Ševaljević]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Branko Vujović]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Filip Jícha]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Filip (rukometaš)|Jan Filip]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Ondřej Zdráhala]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Daniel Kubeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[David Juříček]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Flemming Ladefoged Hansen|Flemming Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Søren Stryger]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Hvidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Jan Eiberg Jørgensen|Jan Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Svan Hansen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Allan Damgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Rasmus Lauge Schmidt]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nikolaj Jacobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Landin]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Gidsel]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Anders Eggert]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Pytlick]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Magnus Saugstrup]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Emil Jakobsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lukas Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Elias Ellefsen á Skipagøtu]]{{•w}} {{flagicon|FRO}} [[Hákun West av Teigum]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Chovrebadze]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Marko Mamić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Igor Karačić]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Zlatko Saračević]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Alvaro Načinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Ivan Martinović]]{{•w}} {{flagicon|HRV}} [[Goran Perkovac]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðjón Valur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Þórir Ólafsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ólafur Stefánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Aron Pálmarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alexander Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Dagur Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Snorri Steinn Guðjónsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Guðmundur Guðmundsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kristján Andrésson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ómar Ingi Magnússon]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viktor Gísli Hallgrímsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Bjarki Már Elísson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Gíslason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Orri Freyr Þorkelsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Viggó Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leo Prantner]]{{•w}} {{flagicon|LAT}} [[Dainis Krištopāns]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[László Nagy]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Császár]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Máté Lékai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Timuzsin Schuch]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Bánhidi]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[József Éles]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Roland Mikler]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Bence Imre]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Filip Lazarov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Naumče Mojsovski]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Dejan Manaskov]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Stojanče Stoilov]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Kay Smits]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luc Steins]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Rutger ten Velde]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dani Baijens]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Niels Versteijnen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian Berge]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Sander Sagosen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Frank Løke]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kent Robin Tønnesen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Torbjørn Bergerud]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Christian O'Sullivan]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Bjarte Myrhol]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Kristian Bjørnsen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Abelvik Rød]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Magnus Jøndal]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Håvard Tvedten]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Alexander Blonz]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[August Pedersen]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hans Theilig]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Henning Fritz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Daniel Stephan]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Uwe Gensheimer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Andreas Wolff]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Tobias Reichmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Volker Zerbe]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Sprenger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Kehrmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Stefan Kretzschmar]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Fabian Wiede]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Timo Kastening]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Hendrik Pekeler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Christian Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Kraus (rukometaš)|Michael Kraus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Johannes Golla]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Juri Knorr]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Renārs Uščins]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Grgić]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Sławomir Szmal]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Marcin Lijewski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Michał Jurecki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurkiewicz]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Jurasik]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Carlos Resende]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Alfredo Quintana]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Silva (rukometaš)|Rui Silva]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Paulo Pereira]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Pedro Portela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Martim Costa]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Frade]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[António Areia]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Salvador Salvador]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Gruia]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Kovaljev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Igropulo]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Timur Dibirov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Torgovanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Eduard Kokšarov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Kudinov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Krivošljikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Pogorelov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitrij Žitnjikov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valerij Gopin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Kosorotov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vladimir Maksimov (rukometaš)|Vladimir Maksimov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Lavrov]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Dragan Gajić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Uroš Zorman]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Vid Kavtičnik]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Dolenec]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleš Pajovič]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Blaž Janc]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Tettey Banfro]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Aleks Vlah]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Novak (rukometaš)|Domen Novak]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Domen Makuc]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Momir Ilić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Škrbić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Mladen Bojinović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Jovica Cvetković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Žarko Šešum]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Arpad Šterbik]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Darko Stanić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Rastko Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ivan Nikčević]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Petar Nenadić]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alberto Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Raúl Entrerríos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Julen Aguinagalde]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rafael Guijosa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Viran Morros]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Talant Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Andrei Xepkin]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iker Romero]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jaume Fort Mauri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Alex Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Dujšebajev]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Ribera]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferrán Solé]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jorge Maqueda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Roberto García Parrondo]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gonzalo Pérez de Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mateo Garralda]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Enric Masip]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aleix Gómez]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gedeón Guardiola]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Daniel Fernández (rukometaš)|Daniel Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marcos Fis]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ian Barrufet]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Stefan Lövgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Wislander]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Lindgren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Staffan Olsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ljubomir Vranješ]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Peter Gentzel]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Magnus Andersson (rukometaš)|Magnus Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Jakobsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tomas Svensson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Tobias Karlsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Kim Andersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Johan Petersson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Erik Hajas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Pierre Thorsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jerry Tollbring]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Niclas Ekberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Albin Lagergren]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jesper Nielsen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Jim Gottfridsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Hampus Wanne]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Palicka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Yngve Lamberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Dalibor Doder]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Per Carlén]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Oscar Bergendahl]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Eric Johansson (rukometaš)|Eric Johansson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Felix Claar]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Andy Schmid]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Marc Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Lenny Rubin]]{{•w}} {{flagicon|UK}} [[Steven Larsson]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Velikij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Sergij Bilik]] {{nowrap end}} {{Navbox subgroup | groupstyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist |group1 = {{flagicon|FRA}} Francuska |list1= {{nowrap begin}} [[Thierry Omeyer]]{{•w}} [[Nikola Karabatić]]{{•w}} [[Daniel Narcisse]]{{•w}} [[Didier Dinart]]{{•w}} [[Jérôme Fernandez]]{{•w}} [[Luc Abalo]]{{•w}} [[Claude Onesta]]{{•w}} [[Guillaume Gille]]{{•w}} [[Joël Abati]]{{•w}} [[Guillaume Joli]]{{•w}} [[William Accambray]]{{•w}} [[Bruno Martini (rukometaš)|Bruno Martini]]{{•w}} [[Grégory Anquetil]]{{•w}} [[Jackson Richardson]]{{•w}} [[Olivier Girault]]{{•w}} [[Andrej Golić]]{{•w}} [[Patrick Cazal]]{{•w}} [[Stéphane Stoecklin]]{{•w}} [[Bertrand Gille]]{{•w}} [[Michaël Guigou]]{{•w}} [[Cédric Sorhaindo]]{{•w}} [[Sébastien Bosquet]]{{•w}} [[Xavier Barachet]]{{•w}} [[Mathieu Grébille]]{{•w}} [[Cyril Dumoulin]]{{•w}} [[Kentin Mahé]]{{•w}} [[Cédric Burdet]]{{•w}} [[Franck Junillon]]{{•w}} [[Laurent Puigségur]]{{•w}} [[Daouda Karaboué]]{{•w}} [[Samuel Honrubia]]{{•w}} [[Frédéric Volle]]{{•w}} [[Kevynn Nyokas]]{{•w}} [[Grégoire Detrez]]{{•w}} [[Arnaud Bingo]]{{•w}} [[Bertrand Roiné]]{{•w}} [[Sébastien Ostertag]]{{•w}} [[Alain Portes]]{{•w}} [[Daniel Costantini]]{{•w}} [[Denis Lathoud]]{{•w}} [[Stéphane Plantin]]{{•w}} [[Christian Gaudin]]{{•w}} [[Philippe Gardent]]{{•w}} [[Patrice Canayer]]{{•w}} [[Pascal Mahé]]{{•w}} [[Cédric Paty]]{{•w}} [[Sylvain Nouet]]{{•w}} [[Thimothey N'Guessan]]{{•w}} [[Valentin Porte]]{{•w}} [[Igor Anić]]{{•w}} [[Vincent Gérard]]{{•w}} [[Olivier Nyokas]]{{•w}} [[Ludovic Fabregas]]{{•w}} [[Benoît Kounkoud]]{{•w}} [[Théo Derot]]{{•w}} [[Nedim Remili]]{{•w}} [[Adrien Dipanda]]{{•w}} [[Dika Mem]]{{•w}} [[Raphaël Caucheteux]]{{•w}} [[Melvyn Richardson]]{{•w}} [[Hugo Descat]]{{•w}} [[Guéric Kervadec]]{{•w}} [[Philippe Debureau]]{{•w}} [[Nicolas Tournat]]{{•w}} [[Yann Genty]]{{•w}} [[Romain Lagarde]]{{•w}} [[Dylan Nahi]]{{•w}} [[Aymeric Minne]]{{•w}} [[Yanis Lenne]]{{•w}} [[Thibaut Briet]]{{•w}} [[Elohim Prandi]]{{•w}} [[Rémi Desbonnet]]{{•w}} [[Samir Bellahcene]]{{•w}} [[Karl Konan]]{{•w}} [[Charles Bolzinger]] {{nowrap end}} }} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salah Bouchekriou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Salim Nedjel Hammou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Messaoud Berkous]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Hassan Mustafa]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Husein Zaki]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed al-Ahmar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jahia Omar]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ali Zein]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ibrahim al-Masri]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jehia al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Seif al-Dera]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Gauthier Mvumbi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wael Jallouz]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Issam Tej]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wissem Hmam]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Amine Bannour]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Islem Jbeli]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Leandro Semedo]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Délcio Pina]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Bevan Calvert]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Ognjen Matić]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Taip Ramadani]]{{•w}} {{flagicon|BHR}} [[Husein al-Sajad]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Jin Watanabe (rukometaš)|Jin Watanabe]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kyung-Shin Yoon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jae-Won Kang]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Ahmad Madadi]]{{•w}} {{flagicon|KUV}} [[Seif al-Davani]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ARG}} [[Eduardo Gallardo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Diego Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Pablo Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Sebastián Simonet]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[James Parker (rukometaš)|James Parker]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leonel Maciel]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiagus dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Jean-Pierre Dupoux]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Haniel Langaro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rudolph Hackbarth]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Rodrigo Salinas Muñoz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Erwin Feuchtmann]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Esteban Salinas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rafael Capote]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Rolando Uríos]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Carlos Pérez (rukometaš)|Carlos Pérez]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Roberto Julián Duranona]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Julio Fis]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Frankis Marzo]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Ian Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Patrick Hüter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Gary Hines]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Samuel Hoddersen]] {{nowrap end}} }} {{Navbox | name = Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi | titlestyle = background-color:#AAD0FF; color:black; text-align:center; border:1px solid silver; | title = Doprinosi o nogometašima | groupstyle = background-color:#AAD0FF; text-align:center; border:1px solid silver; | listclass = hlist | group1 = Europa | list1 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Armando Sadiku]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Klaus Gjasula]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Qazim Laçi]]{{•w}} {{flagicon|ALB}} [[Nedim Bajrami]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alessandro Schöpf]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Aleksandar Dragović]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Stefan Lainer]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Michael Gregoritsch]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Christoph Baumgartner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Maximilian Wöber]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Gernot Trauner]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Alex Manninger]]{{•w}} {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Axel Witsel]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Radja Nainggolan]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Toby Alderweireld]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Michy Batshuayi]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Yannick Carrasco]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Adnan Januzaj]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Nacer Chadli]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thomas Meunier]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Thorgan Hazard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]]{{•w}} {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]]{{•w}} {{flagicon|BUG}} [[Dimitar Berbatov]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Mirko Vučinić]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Predrag Mijatović]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Boban Bajković]]{{•w}} {{flagicon|CG}} [[Dragoslav Jevrić]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Oldřich Nejedlý]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Antonín Panenka]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Josef Masopust]]{{•w}} {{flagicon|ČSSR}} [[Ivo Viktor]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Václav Pilař]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Jiráček]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Laštůvka]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Hübschman]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Petr Čech]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Rosický]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Jan Koller]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Karel Poborský]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Necid]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Milan Škoda]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Patrik Schick]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Tomáš Holeš]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Robin Hranáč]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Lukáš Provod]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]]{{•w}} {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicklas Bendtner]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Michael Krohn-Dehli]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Yussuf Poulsen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Christian Eriksen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Simon Kjær]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mathias Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Nicolai Jørgensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Lasse Schöne]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Pierre-Emile Højbjerg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Mikkel Damsgaard]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Andreas Christensen]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Joakim Mæhle]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Kasper Dolberg]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Martin Braithwaite]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Thomas Delaney]]{{•w}} {{flagicon|DAN}} [[Morten Hjulmand]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bobby Charlton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kevin Keegan]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Paul Ince]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Lineker]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Geoff Hurst]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gordon Banks]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Peter Shilton]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[David Seaman]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Glen Johnson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Danny Welbeck]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Theo Walcott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[John Terry]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Gary Neville]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Owen Hargreaves]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Young]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ashley Cole]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Joleon Lescott]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Sol Campbell]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Raheem Sterling]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Luke Shaw]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Eric Dier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jamie Vardy]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jack Grealish]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jesse Lingard]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Kieran Trippier]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jordan Henderson]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Harry Maguire]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Dele Alli]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Bukayo Saka]]{{•w}} {{flagicon|ENG}} [[Ezri Konsa]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Andres Oper]]{{•w}} {{flagicon|EST}} [[Martin Reim]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Joel Pohjanpalo]]{{•w}} {{flagicon|FIN}} [[Lukáš Hrádecký]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Fabien Barthez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcus Thuram]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrick Vieira]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alou Diarra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Florent Malouda]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Vikash Dhorasoo]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Alain Giresse]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Didier Deschamps]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Kopa]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marius Trésor]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Marcel Desailly]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Luis Fernández]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aimé Jacquet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Nicolas Anelka]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bixente Lizarazu]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youri Djorkaeff]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jean Vincent (fudbaler)|Jean Vincent]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Sylvain Wiltord]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Hugo Lloris]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Manuel Amoros]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Robert Pirès]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[David Trézéguet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raymond Domenech]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samir Nasri]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Jérémy Ménez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Yohan Cabaye]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Laurent Blanc]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Éric Abidal]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Dimitri Payet]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kingsley Coman]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Antoine Griezmann]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Benjamin Pavard]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Samuel Umtiti]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Presnel Kimpembe]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Adrien Rabiot]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Aurélien Tchouaméni]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Théo Hernandez]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Randal Kolo Muani]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Willy Sagnol]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[William Saliba]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Mike Maignan]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Youssouf Fofana (francuski fudbaler)|Youssouf Fofana]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Michael Olise]]{{•w}} {{flagicon|FRA}} [[Dayot Upamecano]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Sokratis Papastatopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Jorgos Karagunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Kostas Fortunis]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Teofanis Gekas]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Andreas Samaris]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Konstantinos Mitroglu]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[Lazaros Hristodulopulos]]{{•w}} {{flagicon|GRČ}} [[José Holebas]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Georges Mikautadze]]{{•w}} {{flagicon|GRU}} [[Giorgi Mamardašvili]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Sean St Ledger]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Ciaran Clark]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Wes Hoolahan]]{{•w}} {{flagicon|IRS}} [[Robbie Brady]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Gylfi Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Bjarnason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Birkir Már Sævarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Jón Daði Böðvarsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Arnór Ingvi Traustason]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Sigþórsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Ragnar Sigurðsson]]{{•w}} {{flagicon|ISL}} [[Alfreð Finnbogason]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Cassano]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Montolivo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Nocerino]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Diamanti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Roberto Di Matteo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Antonio Di Natale]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Graziano Pellè]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Emanuele Giaccherini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Éder (italijanski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Giorgio Chiellini]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Barzagli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Marco Parolo]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Lorenzo Insigne]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia De Sciglio]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Simone Zaza]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Darmian]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Manuel Locatelli]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Matteo Pessina]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Chiesa]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Andrea Belotti]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Jorge Luiz Frello Filho|Jorginho]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Federico Bernardeschi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Domenico Berardi]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Leonardo Spinazzola]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Alessandro Bastoni]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Riccardo Calafiori]]{{•w}} {{flagicon|ITA}} [[Mattia Zaccagni]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Gábor Király]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Stieber]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Ádám Szalai]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Balázs Dzsudzsák]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Zoltán Gera]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Attila Fiola]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[András Schäfer]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Barnabás Varga]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Kevin Csoboth]]{{•w}} {{flagicon|MAĐ}} [[Sándor Kocsis]]{{•w}} {{flagicon|MAK}} [[Ivan Tričkovski]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Edwin van der Sar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Dirk Kuijt]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ruud van Nistelrooij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Marco van Basten]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wesley Sneijder]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Giovanni van Bronckhorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Robin van Persie]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Bert van Marwijk]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jetro Willems]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Arjen Robben]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Stefan de Vrij]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jasper Cillessen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Memphis Depay]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Leroy Fer]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Klaas-Jan Huntelaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Ron Vlaar]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Daley Blind]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Steven Berghuis]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Teun Koopmeiners]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Luuk de Jong]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Georginio Wijnaldum]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Patrick Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Maarten Stekelenburg]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Wout Weghorst]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Denzel Dumfries]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Davy Klaassen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Donyell Malen]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Xavi Simons]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Quinten Timber]]{{•w}} {{flagicon|NIZ}} [[Justin Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]]{{•w}} {{flagicon|NOR}} [[Andreas Schjelderup]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Miroslav Klose]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jens Lehmann]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Michael Ballack]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Sami Khedira]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marco Reus]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Arne Friedrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Philipp Lahm]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Marko Marin]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Lukas Podolski]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jürgen Klopp]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mario Gómez]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Manuel Neuer]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} {{nowrap|[[Bastian Schweinsteiger]]}}{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Thomas Müller]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Mats Hummels]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[André Schürrle]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Shkodran Mustafi]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jérôme Boateng]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Julian Draxler]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Joshua Kimmich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jonas Hector]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robin Gosens]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Leon Goretzka]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Youssoufa Moukoko]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Niclas Füllkrug]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Florian Wirtz]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Robert Andrich]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Antonio Rüdiger]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Emre Can]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Jonathan Tah]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Nadiem Amiri]]{{•w}} {{flagicon|NJE}} [[Nick Woltemade]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Bartosz Bosacki]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Łukasz Fabiański]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Artur Boruc]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kuszczak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Mariusz Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Giza]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Ireneusz Jeleń]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jakub Błaszczykowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Włodzimierz Smolarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Robert Lewandowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Arkadiusz Milik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kamil Glik]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Krychowiak]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Thiago Cionek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Jan Bednarek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Karol Linetty]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Piotr Zieliński]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Kacper Kozłowski (fudbaler)|Kacper Kozłowski]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Adam Buksa]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Krzysztof Piątek]]{{•w}} {{flagicon|POLJ}} [[Grzegorz Lato]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Képler Laveran Lima Ferreira|Pepe]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[José Mourinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Luís Figo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Hélder Postiga]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[João Moutinho]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Bruno Alves]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Renato Sanches]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Quaresma]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Éder (portugalski fudbaler)|Éder]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Rui Patrício]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Raphaël Guerreiro]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Diogo Jota]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Ricardo Horta]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[Francisco Conceição]]{{•w}} {{flagicon|POR}} [[João Neves]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Mircea Lucescu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Raţ]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Ciprian Marica]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Bogdan Stancu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Vlad Chiricheș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Răzvan Marin]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Denis Drăguș]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Nicolae Stanciu (fudbaler, rođen 1993.)|Nicolae Stanciu]]{{•w}} {{flagicon|RUM}} [[Gheorghe Hagi]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Pavljučenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Konstantin Zirjanov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Andrej Aršavin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Dmitri Torbinski]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Alan Dzagojev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Roman Širokov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Kokorin]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksandar Keržakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Vasilij Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Berezucki]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Sergej Ignaševič]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Glušakov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Denis Čerišev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Artem Dzjuba]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Fjodor Smolov]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Mário Fernandes (fudbaler)|Mário Fernandes]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Daler Kuzjajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Aleksej Mirančuk]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Rinat Dasajev]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Oleg Saljenko]]{{•w}} {{flagicon|RUS}} [[Valentin Ivanov (sovjetski fudbaler)|Valentin Kozmič Ivanov]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Gareth McAuley]]{{•w}} {{flagicon|SJI}} [[Niall McGinn]]{{•w}} {{flagicon|SMK}} [[Ezđan Alioski]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ondrej Duda]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Vladimír Weiss (fudbaler rođen 1989.)|Vladimír Weiss III]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Marek Hamšík]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Martin Dúbravka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Juraj Kucka]]{{•w}} {{flagicon|SLK}} [[Ivan Schranz]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Erik Janža]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Josip Iličić]]{{•w}} {{flagicon|SLO}} [[Jure Balkovec]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Milan Jovanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Marko Pantelić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Miloš Krasić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Zdravko Kuzmanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vladan Lukić]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Ilija Petković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Filip Kasalica]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Dragan Stojković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Branislav Ivanović]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Boško Janković]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Vlada Avramov]]{{•w}} {{flagicon|SRB}} [[Aleksandar Mitrović (fudbaler)|Aleksandar Mitrović]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Callum McGregor]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[Ryan Porteous]]{{•w}} {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Juan Gutiérrez Moreno|Juanito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David de Gea]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Cesc Fàbregas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Javier Clemente]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[David Silva]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jesús Navas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Xabi Alonso]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Piqué]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Sergio Ramos]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Jordi Alba]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Álvaro Morata]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nolito]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nacho (fudbaler rođen 1990.)|Nacho]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Diego Costa]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Iago Aspas]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Isco]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Koke (fudbaler rođen 1992.)|Koke]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[José Antonio Reyes]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Gerard Moreno (fudbaler)|Gerard Moreno]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Aymeric Laporte]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pablo Sarabia]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Ferran Torres]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Pedri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Marco Asensio]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Carlos Soler (fudbaler)|Carlos Soler]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Nico Williams]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Robin Le Normand]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]]{{•w}} {{flagicon|ŠPA}} [[Luis de la Fuente (fudbaler, rođen 1961.)|Luis de la Fuente]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Claesson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Isaksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Olof Mellberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sebastian Larsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Zlatan Ibrahimović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Andreas Granqvist]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ola Toivonen]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Ludwig Augustinsson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Emil Forsberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Sven-Göran Eriksson]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]]{{•w}} {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Blerim Džemaili]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ludovic Magnin]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Admir Mehmedi]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Haris Seferović]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Xherdan Shaqiri]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Fabian Schär]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Stephan Lichtsteiner]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ricardo Rodríguez (fudbaler)|Ricardo Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Steven Zuber]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Josip Drmić]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Yann Sommer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Manuel Akanji]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Ruben Vargas]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Denis Zakaria]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Remo Freuler]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Michel Aebischer]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Kwadwo Duah]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Zeki Amdouni]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]]{{•w}} {{flagicon|ŠVI}} [[Cedric Itten]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Nihat Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Semih Şentürk]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Volkan Demirel]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Uğur Boral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hamit Altıntop]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Emre Mor]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ozan Tufan]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Burak Yılmaz]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Merih Demiral]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Çağlar Söyüncü]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Ahmet Yılmaz Çalık]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Halil Dervişoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[İrfan Kahveci]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Kerem Aktürkoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Mert Müldür]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Samet Akaydin]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Hakan Çalhanoğlu]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Cenk Tosun]]{{•w}} {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Ševčenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Pjatov]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksandr Šovkovski]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Bohdan Šust]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Vorobjej]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Anatolij Timoščuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleh Husjev]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Maksim Kalinjičenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleksij Bjelik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Vjačeslav Ševčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Andrij Jarmolenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Roman Jaremčuk]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Ruslan Malinovskij]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Artem Dovbik]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Mikola Šaparenko]]{{•w}} {{flagicon|UKR}} [[Oleg Blohin]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Hal Robson-Kanu]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Neil Taylor (fudbaler)|Neil Taylor]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Ashley Williams (fudbaler)|Ashley Williams]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Sam Vokes]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Joe Allen (fudbaler rođen 1990.)|Joe Allen]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Kieffer Moore]]{{•w}} {{flagicon|WAL}} [[Connor Roberts (fudbaler, rođen 1995.)|Connor Roberts]] {{nowrap end}} | group2 = Afrika | list2 = {{nowrap begin}} {{flagicon|ANG}} [[Luís Oliveira Gonçalves]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Flávio da Silva Amado|Flávio]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Akwá]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Manucho]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Nando Rafael]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Rui Marques]]{{•w}} {{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Abdelmoumene Djabou]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Islam Slimani]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Yacine Brahimi]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Sofiane Feghouli]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Halliche]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]]{{•w}} {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Stéphane Sessègnon]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Moussa Latoundji]]{{•w}} {{flagicon|BEN}} [[Oumar Tchomogo]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]]{{•w}} {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mohamed Salah]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathi]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Essam al-Hadari]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Rami Rabia]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Hosam Abdelmagid]]{{•w}} {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]]{{•w}} {{flagicon|Zlatna Obala}} [[Arthur Wharton]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sammy Adjei]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Samuel Kuffour]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Stephen Appiah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Kevin-Prince Boateng]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Emmanuel Frimpong]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Tony Yeboah]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Abedi Pele]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Sulley Muntari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[John Boye]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Osman Bukari]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Kudus]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Mohammed Salisu]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Iñaki Williams]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]]{{•w}} {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]]{{•w}} {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]]{{•w}} {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]]{{•w}} {{flagicon|JAR}} [[Themba Zwane]]{{•w}} {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]]{{•w}} {{flagicon|JAR}} [[Jayden Adams]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Roger Milla]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Jean-Charles Castelletto]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Eric Maxim Choupo-Moting]]{{•w}} {{flagicon|CMR}} [[Vincent Aboubakar]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Aziz Bouhaddouz]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Khalid Boutaïb]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Youssef En-Nesyri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Nayef Aguerd]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Hakim Ziyech]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Romain Saïss]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Zakaria Aboukhlal]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Badr Benoun]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Abdelhamid Sabiri]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Achraf Dari]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Neil El Aynaoui]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Chemsdine Talbi]]{{•w}} {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Joseph Yobo]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Ahmed Musa]]{{•w}} {{flagicon|Nigerija}} [[Victor Moses]]{{•w}} {{flagicon|NGA}} [[Oghenekaro Etebo]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Gervinho]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]]{{•w}} {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Ibrahima Gueye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[M'Baye Niang]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Sadio Mané]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Moussa Wagué]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Kalidou Koulibaly]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Famara Diédhiou]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Boulaye Dia]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Bamba Dieng]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]]{{•w}} {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Kossi Agassa]]{{•w}} {{flagicon|TOG}} [[Alaixys Romao]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Ferjani Sassi]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Yassine Meriah]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Wahbi Khazri]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Dylan Bronn]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Fakhreddine Ben Youssef]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]]{{•w}} {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Vozinha]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Laros Duarte]]{{•w}} {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] {{nowrap end}} | group3 = Azija i Oceanija | list3 = {{nowrap begin}} {{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Schwarzer]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Archie Thompson]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Harry Kewell]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mark Bresciano]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Aziz Behich]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Daniel Arzani]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Craig Goodwin]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Mathew Leckie]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Harry Souttar]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Jackson Irvine]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Awer Mabil]]{{•w}} {{flagicon|AUS}} [[Lucas Herrington]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Roy Krishna]]{{•w}} {{flagicon|FIJ}} [[Esala Masi]]{{•w}} {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Reza Gučan-Nežad]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Karim Ansarifard]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ruzbeh Češmi]]{{•w}} {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Hidetoshi Nakata]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Keisuke Honda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Shinji Okazaki]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Ao Tanaka]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Kaoru Mitoma]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]]{{•w}} {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]]{{•w}} {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]]{{•w}} {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]]{{•w}} {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]]{{•w}} {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Koo Ja-cheol]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Lee Keun-ho]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Son Heung-min]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hong Myeong-bo]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Kim Young-gwon]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Jo Gyu-seong]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hwang Hui-chan]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Baek Seung-ho]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]]{{•w}} {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Sād al-Šēb]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mohammed Muntari]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Boualem Khoukhi]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]]{{•w}} {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Shane Smeltz]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]]{{•w}} {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salman al-Faradž]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Fahad al-Muvalad]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Salem al-Davsari]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Saleh al-Šehri]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]]{{•w}} {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ji Yun-Nam]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Pak Sŭng-jin]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Ri Dong-un]]{{•w}} {{flagicon|Sjeverna Koreja}} [[Yang Sŭng-kuk]]{{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]]{{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]]{{•w}} {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{nowrap end}} | group4 = Amerike | list4 = {{nowrap begin}} {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]]{{•w}} {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Maynor Figueroa]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[José Cardona]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Porfirio Armando Betancourt]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Gilberto Yearwood]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Wilson Palacios]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Milton Palacios]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Jerry Palacios]]{{•w}} {{flagicon|HON}} [[Johnny Palacios]]{{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Alphonso Davies]]{{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Atiba Hutchinson]]{{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]]{{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]]{{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Promise David]]{{•w}} {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Paulo Wanchope]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Joel Campbell]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Walter Centeno]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Rolando Fonseca]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Óscar Duarte]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Marco Ureña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Bryan Ruiz]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Celso Borges]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Giancarlo González]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Christian Bolaños]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Michael Umaña]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Kendall Waston]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Yeltsin Tejeda]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Keysher Fuller]]{{•w}} {{flagicon|Kostarika}} [[Juan Pablo Vargas]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Tomás Fernández]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[José Magriñá]]{{•w}} {{flagicon|KUB}} [[Héctor Socorro]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Hirving Lozano]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Edson Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Henry Martín]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Luis Chávez (fudbaler)|Luis Chávez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]]{{•w}} {{flagicon|MEX}} [[Guillermo Ochoa]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Felipe Baloy]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Aníbal Godoy]]{{•w}} {{flagicon|PAN}} [[Luis Tejada]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Clint Dempsey]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[John Anthony Brooks|John Brooks]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Jermaine Jones]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Julian Green]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Timothy Weah]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Haji Wright]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Tim Ream]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]]{{•w}} {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]]{{•w}} {{flagicon|TIT}} [[Dwight Yorke]] {{flagicon|ARG}} [[Diego Maradona]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Ezequiel Garay]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Mercado]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Alexis Mac Allister]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Julián Álvarez (fudbaler)|Julián Álvarez]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Nahuel Molina]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Montiel]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Leandro Paredes]]{{•w}} {{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Dida]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Adriano]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Kaká]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pelé]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marcelo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Oscar (fudbaler rođen 1991)|Oscar]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[David Luiz]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (fudbaler)|Fernandinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Willian Borges da Silva|Willian]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Hulk (fudbaler)|Hulk]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Zico]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leônidas da Silva]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Leovegildo Lins da Gama Júnior|Júnior]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Philippe Coutinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Paulinho]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Renato Augusto]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Richarlison]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Lucas Paquetá]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Rodrygo]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Pedro (fudbaler, rođen 1997.)|Pedro]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Marquinhos]]{{•w}} {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Alexis Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jean Beausejour]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Jorge Valdívia]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Charles Aránguiz]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Mauricio Pinilla]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Gonzalo Jara]]{{•w}} {{flagicon|ČIL}} [[Marcelo Díaz]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Enner Valencia]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Hernán Galíndez]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Piero Hincapié]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Jeremy Sarmiento]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Moisés Caicedo]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]]{{•w}} {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mario Yepes]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Pablo Armero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Teófilo Gutiérrez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[James Rodríguez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Guillermo Cuadrado|Juan Cuadrado]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jackson Martínez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Sánchez Moreno|Carlos Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Faryd Mondragón]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Yerry Mina]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Carlos Bacca]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Mateus Uribe]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Luis Muriel]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Radamel Falcao]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Davinson Sánchez]]{{•w}} {{flagicon|KOL}} [[Cucho Hernández]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[José Luis Chilavert]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[José Canale]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Fabián Balbuena]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Antonio Sanabria]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Gustavo Gómez]]{{•w}} {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Christian Cueva]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[André Carrillo]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Paolo Guerrero]]{{•w}} {{flagicon|PER}} [[Teófilo Cubillas]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Humphrey Mijnals]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[André Kamperveen]]{{•w}} {{flagicon|SUR}} [[Kenneth Kluivert]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Pereira|Maxi Pereira]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[José María Giménez]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Pedro Rocha]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Giorgian de Arrascaeta]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Álvaro Recoba]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]]{{•w}} {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Juan Arango]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Rafael Dudamel]]{{•w}} {{flagicon|VEN}} [[Salomón Rondón]] {{nowrap end}} }} 5eietiyrpnjja0jkhbkt3so6p09i1m9 0 212591 42714704 41575289 2026-10-30T06:10:22Z ~2026-57708-36 406703 42714704 wikitext text/x-wiki '''Slavoljub Vranješević''' ([[Kravica (Srebrenica)|Kravica]], [[10. januar]] [[1905]] — ?) je bio kapetan [[Jugoslovenska kraljevska vojska|Jugoslovenske kraljevske vojske]] i [[Četnici|četnički]] komandant u [[Drugi svetski rat|Drugom svjetskom ratu]]. Od oktobra 1941. u Nedićevoj žandarmeriji u Beogradu do kraja februara 1942, kada je došao u istočnu Bosnu u sastav Samostalnog dobrovoljačkog odreda Žagubica.<ref name="znaci.org">https://www.znaci.org/00001/4_14_1_65.htm</ref> Od kraja 1943. komandant zapadne Bosne [[JVuO]]. Poslije Drugog svjetskog rata suđeno mu je na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] i proglašen je krivim za kolaboraciju sa [[Nacistička Nemačka|Nijemcima]]. Osuđen na vremensku kaznu.<ref name="znaci.org"/> == Biografija == Slavoljub Vranješević je rođen [[10. januar]]a [[1905]]. godine u selu [[Kravica (Srebrenica)|Kravici]] kod [[Srebrenica]], od oca Dušana i majke Danice, rođene Kojić. Prije Drugog svjetskog rata bio je [[Žandarmerija|žandarmerijski]] major. U [[Aprilski rat|Aprilskom ratu]] Vranješević je bio komandant bataljona kod [[Virovitica|Virovitice]]. Poslije izbijanja ustanka u Srbiji u Drugom svjetskom ratu od oktobra 1941. do februara 1942. bio je u komandi [[Milan Nedić|Nedićeve]] kvislinške žandarmerije u [[Beograd]]u kada se stavio na raspolaganju [[Draža Mihailović|Draži Mihailoviću]]. General Mihailović je Vranješevića postavio za načelnika štaba [[Jezdimir Dangić|Jezdimira Dangića]], a potom [[Stevan Botić|Stevana Botića]] u istočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]]. U proleće 1942. godine Mihailović je stavio pod svoju komandu preko svoga oficira kapetana [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] (koji se nalazio na [[Majevica|Majevici]] kod četničkog vojvode popa [[Savo Božić|Sava Božića]]) sve četničke odrede u zapadnoj Bosni koji su bili objedinjeni pod komandom [[Rade Radić|Radoslava Radića]]. Ti četnički odredi su još u proljeće 1942. sklopili pismene sporazume sa [[ustaše|ustašama]] i [[nacistička Nemačka|Nijemcima]] o zajedničkoj borbi protiv [[NOVJ|partizana]] i zajedno su sa Nijemcima i snagama [[NDH]] učestvovali u operacijama protiv partizanskih snaga primajući od Nijemaca i ustaša oružje i municiju. O svemu tome Mihailović je bio obavešten preko kapetana Račića, pa je jula/avgusta 1942. uputio u štab Rada Radića Vranješevića i postavio ga načelnika štaba zapadnobosanskih četnika.<ref name=autogenerated3>{{cite book|url=https://www.znaci.org/00001/11_23.htm |title= Draža Mihailović|publisher=Znaci.net |date= |first=Nikola |last=Milovanović |accessdate = 21. 3. 2013.}}</ref> Mihailović je od tada redovno preko kurira i radio vezom od Vranješevića dobijao izveštaje i Vranješeviću slao naređenja za operacije protiv partizana, znajući da Vranješević i Rade Radić i svi njima potčinjeni komandanti ([[Uroš Drenović]], [[Lazar Tešanović]], Jovan Mišić i drugi) otvoreno sarađuju sa Nijemcima i ustašama u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] u svim operacijama protiv partizana. 2. marta 1943. godine, nakon poziva na sastanak upućenog četničkim komandantima od strane njemačke komande u [[Banjaluka|Banjoj Luci]], major Slavoljub Vranješević šalje pismo »bratu« Urošu Drenoviću u kom stoji sljedeće: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i najhitnijim. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Za vrijeme [[Operacija Vajs I|operacije Vajs I]], borio se protiv partizanskih snaga sprečavajući im prelaz preko rijeke [[Vrbas (rijeka)|Vrbas]], a za vrijeme [[operacija Švarc]] komandovao je četničkim odredima koji su zajedno sa Nijemcima borili protiv partizana na sektoru [[Divan]] - [[Kurjačje Brdo]] - [[Skakavica]] - [[Ravna gora (Bosna)|Ravna gora]]. Avgusta 1943, na predlog Mihailovićevog delegata Bore Mitranovića postavljen je za komandanta bosanskih četnika a krajem septembra 1943. za komandanta zapadne Bosne i na toj dužnosti ostao sve dok nije zarobljen. U toku [[desant na Drvar|operacije Konjićev skok]] maja 1944. protiv partizana u [[Drvar]]u, četnici pod komandom Slavoljuba Vranješevića i Rada Radića, stavili su se na raspoloženje Nijemcima i kao dobri poznavaoci terena bili su putovođe njemačkih jedinica u operacijama, a pored toga vršili su napade i uništavli odsečene grupice partizana koje su u toku borbi sa Nijemcima gubile veze sa svojom glavninom. Major Vranješević je o svemu tome radiogramima izveštavao Mihailovića i na te izveštaje Mihailović je odgovarao da je glavni cilj uništiti komuniste, a da prema okupatoru treba taktizirati i koristiti ga za dobijanje oružja i municije. Majora Vranješevića su uhvatili partizani i poslije rata mu je suđeno na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]]. Proglašen je krivim i osuđen je na kaznu lišenja slobode s prinudnim radom u trajanju od 20 godina, gubitak političkih i pojedinih građanskih prava sa izuzetkom roditeljskih prava u trajanju od 10 godina i na konfiskaciju celokupne imovine. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/optuznica.pdf Optužnica protiv Mihailovića i ostalih] {{DEFAULTSORT:Vranješević, Slavoljub}} [[Kategorija:Rođeni 1905.]] [[Kategorija:Oficiri Vojske Kraljevine Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska vojska u otadžbini]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] peyhzo3gvjsmdhnkfyrqrjzchah2wpv 2 232970 42714547 42714337 2026-10-29T18:53:02Z Duma 16555 /* Mehanizam pretvaranja nitrita u nitrate */ 42714547 wikitext text/x-wiki '''Nitrificirajuće bakterije''' su [[litotrof|hemolitotrofni]] organizmi koji obuhvataju vrste rodova poput ''[[Nitrosomonas]]'', ''[[Nitrosococcus]]'', ''[[Nitrobacter]]'', ''[[Nitrospina]]'', ''[[Nitrospira]]'' i ''[[Nitrococcus]]''. Ove bakterije dobijaju energiju [[redoks|oksidacijom]] neorganskih [[spojevi azota|azotnih spojeva]].<ref name="pmid11539154">{{cite journal |author=Mancinelli RL |title=The nature of nitrogen: an overview |journal=Life Support & Biosphere Science: International Journal of Earth Space |volume=3 |issue=1–2 |pages=17–24 |year=1996 |pmid=11539154}}</ref> Među te vrste spadaju '''bakterije koje oksidiraju amonijak''' ('''AOB''') i '''bakterije koje oksidiraju nitrite''' ('''NOB'''). Mnoge vrste nitrificirajućih bakterija imaju složene unutrašnje membranske sisteme u kojima se nalaze ključni [[enzimi]] u [[nitrifikacija|nitrifikaciji]]: [[Amonijak monooksigenaza|amonijak monooksigenazu]] (koja oksidira [[amonijak]] u [[hidroksilamin]]), [[Hidroksilamin oksidaza|hidroksilamin oksidoreduktazu]] (koja oksidira hidroksilamin u [[Azot-monoksid|azotni oksid]] - koji se dalje oksidira u nitrit pomoću trenutno neidentificiranog enzima) i [[nitrit oksidoreduktaza|nitrit oksidoreduktazu]] (koja oksidira [[nitrit]] u [[nitrat]]).<ref>{{cite journal |last1=Kuypers |first1= MMM |last2=Marchant |first2=HK |last3=Kartal |first3=B |title=The Microbial Nitrogen-Cycling Network |journal=Nature Reviews Microbiology |volume=1 |issue=1 |pages=1–14 |year=2011 |pmid=29398704 |doi=10.1038/nrmicro.2018.9 |hdl= 21.11116/0000-0003-B828-1 |s2cid= 3948918 |hdl-access=free }}</ref> {{TOClimit|3}} == Ekologija == Nitrificirajuće bakterije su prisutne u različitim taksonomskim skupinama i nalaze se u najvećem broju tamo gdje su prisutne značajne količine amonijaka (kao što su područja s opsežnom razgradnjom proteina i postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda).<ref name="pmid386925">{{cite journal |author=Belser LW |title=Population ecology of nitrifying bacteria |journal=Annu. Rev. Microbiol. |volume=33 |pages=309–333 |year=1979 |pmid=386925 |doi=10.1146/annurev.mi.33.100179.001521}}</ref> Nitrificirajuće bakterije uspijevaju u jezerima, potocima i rijekama s visokim unosom i izlučivanjem kanalizacije, otpadnih voda i slatke vode zbog visokog sadržaja amonijaka u njima. == Oksidacija amonijaka u nitrat == [[Nitrification]] in nature is a two-step oxidation process of ammonium ({{chem2|NH4+}}) or ammonia ({{chem2|NH3}}) to nitrite ({{chem2|NO2-}}) and then to nitrate ({{chem2|NO3-}}) catalyzed by two ubiquitous bacterial groups growing together. The first reaction is oxidation of ammonium to nitrite by ammonia oxidizing bacteria (AOB) represented by members of [[Betaproteobacteria]] and [[Gammaproteobacteria]]. Further organisms able to oxidize ammonia are [[Archaea]] ('''AOA''').<ref>{{Cite journal|last1=Könneke|first1=Martin|last2=Bernhard|first2=Anne E.|last3=de la Torre|first3=José R.|last4=Walker|first4=Christopher B.|last5=Waterbury|first5=John B.|last6=Stahl|first6=David A.|date=September 2005|title=Isolation of an autotrophic ammonia-oxidizing marine archaeon|url=https://www.nature.com/articles/nature03911|journal=Nature|language=en|volume=437|issue=7058|pages=543–546|doi=10.1038/nature03911|pmid=16177789|bibcode=2005Natur.437..543K|s2cid=4340386|issn=1476-4687|url-access=subscription}}</ref> The second reaction is oxidation of nitrite ({{chem2|NO2-}}) to nitrate by nitrite-oxidizing bacteria (NOB), represented by the members of [[Nitrospinota]], [[Nitrospirota]], [[Pseudomonadota]], and [[Chloroflexota]].<ref name="p2">Schaechter M. "Encyclopedia of Microbiology", AP, Amsterdam 2009</ref><ref>{{cite journal |author=Ward BB |title=Nitrification and ammonification in aquatic systems |journal=Life Support & Biosphere Science: International Journal of Earth Space |volume=3 |issue=1–2 |pages=25–9 |year=1996 |pmid=11539155 }}</ref> This two-step process was described already in 1890 by the Ukrainian [[microbiologist]] [[Sergei Winogradsky]]. Ammonia can be also oxidized completely to nitrate by one [[comammox]] bacterium. === Mehanizam pretvaranja amonijaka u nitrit === [[File:Ammonia oxidation.tif|thumb|upright=1.5|right|Molekularni mehanizam oksidacije amonijaka pomoću AOB]] Ammonia oxidation in autotrophic nitrification is a complex process that requires several [[enzyme]]s as well as [[Dioxygen in biological reactions|oxygen]] as a reactant. The key enzymes necessary for releasing energy during oxidation of ammonia to nitrite are [[ammonia monooxygenase]] (AMO) and [[hydroxylamine oxidoreductase]] (HAO). The first is a transmembrane copper protein which catalyzes the oxidation of ammonia to hydroxylamine ({{EquationNote|1.1}}) taking two electrons directly from the quinone pool. This reaction requires O₂. The second step of this process has recently fallen into question.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Caranto|first1=Jonathan D.|last2=Lancaster|first2=Kyle M.|date=2017-07-17|title=Nitric oxide is an obligate bacterial nitrification intermediate produced by hydroxylamine oxidoreductase|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|pages=8217–8222|doi=10.1073/pnas.1704504114|issn=0027-8424|pmid=28716929|volume=114|issue=31|pmc=5547625|bibcode=2017PNAS..114.8217C |doi-access=free}}</ref> For the past few decades, the common view was that a trimeric multiheme c-type HAO converts hydroxylamine into nitrite in the periplasm with production of four electrons ({{EquationNote|1.2}}). The stream of four electrons is channeled through cytochrome c₅₅₄ to a membrane-bound cytochrome c₅₅₂. Two of the electrons are routed back to AMO, where they are used for the oxidation of ammonia (quinol pool). The remaining two electrons are used to generate a proton motive force and reduce NAD(P) through reverse electron transport.<ref>{{cite book |author1= Byung Hong Kim|author2-link=Geoffrey Michael Gadd|author2=Geoffrey Michael Gadd | title= Bacterial Physiology and Metabolism |year=2008 |publisher= Cambridge University Press}}</ref> Recent results, however, show that HAO does not produce nitrite as a direct product of catalysis. This enzyme instead produces nitric oxide and three electrons. Nitric oxide can then be oxidized by other enzymes (or oxygen) to nitrite. In this paradigm, the electron balance for overall metabolism needs to be reconsidered.<ref name=":0" /> {{NumBlk|:|{{chem2|NH3 + O2 -> [[nitrite|NO2-]] + 3H+ + 2e−}}|1}} {{NumBlk|:|{{chem2|NH3 + O2 + 2H+ + 2e− → NH2OH + H2O}}|{{EquationRef|1.1}}}} {{NumBlk|:|{{chem2|NH2OH + H2O → NO2- + 5H+ + 4e-}}|{{EquationRef|1.2}}}} === Mehanizam pretvaranja nitrita u nitrate == Nitrit stvoren u prvom koraku autotrofne nitrifikacije oksidira se u nitrat pomoću nitrit oksidoreduktaze (NXR) ({{EquationNote|2}}). To je membranski povezan molibdo protein željeza i sumpora i dio je lanca transporta elektrona koji kanalizira elektrone iz nitrita u molekularni kisik.{{citation needed|date=November 2017}} Enzimski mehanizmi uključeni u bakterije koje oksidiraju nitrite manje su opisani od mehanizama oksidacije amonijaka. Novija istraživanja (npr. Woźnica A. et al., 2013)<ref name="p1">{{cite journal |vauthors=Woznica A, etal |title=Stimulatory Effect of Xenobiotics on Oxidative Electron Transport of Chemolithotrophic Nitrifying Bacteria Used as Biosensing Element |journal=PLOS ONE |volume=8| issue=1| year=2013 |doi=10.1371/journal.pone.0053484 |at=e53484 |pmid=23326438 |pmc=3541135| bibcode=2013PLoSO...853484W |doi-access=free }}</ref> predlažu novi hipotetski model lanca transporta elektrona NOB i mehanizama NXR. U tom slučaju, za razliku od prethodnih modela,<ref>{{cite book |last= Ferguson SJ, Nicholls DG |title = Bioenergetic III|year=2002 |publisher= Academic Press}}</ref> NXR bi djelovao na vanjskoj strani plazmatske membrane i direktno doprinosio mehanizmu stvaranja protonskog gradijenta, kako su postulirali Spieck i saradnici.<ref>{{cite journal |title=Isolation and immunocytochemical location of the nitrite-oxidizing system in Nitrospira moscoviensis |vauthors=Spieck E, etal |year=1998|journal=Arch Microbiol |volume=169 |issue=3|pages=225–230 |doi=10.1007/s002030050565 |pmid=9477257|bibcode=1998ArMic.169..225S |s2cid=21868756}}</ref> Ipak, pitanje molekularnog mehanizma oksidacije nitrita ostaje otvoreno. {{NumBlk|:|{{chem2|[[Nitrit|NO2-]] + H2O → [[nitrat|NO3-]] + 2H+ + 2e-}}|{{EquationRef|2}}}} === Comammox bakterije === {{main|Comammox}} Dvostepena konverzija amonijaka u nitrat, uočena kod bakterija koje oksidiraju amonijak, arheja koje oksidiraju amonijak i bakterija koje oksidiraju nitrite (kao što je ''Nitrobacter''), zbunjujuća je za istraživače.<ref name=":8">{{Cite journal|last1=Daims|first1=Holger|last2=Lebedeva|first2=Elena V.|last3=Pjevac|first3=Petra|last4=Han|first4=Ping|last5=Herbold|first5=Craig|last6=Albertsen|first6=Mads|last7=Jehmlich|first7=Nico|last8=Palatinszky|first8=Marton|last9=Vierheilig|first9=Julia|date=2015-12-24|title=Complete nitrification by Nitrospira bacteria|journal=Nature|language=en|volume=528|issue=7583|pages=504–509|doi=10.1038/nature16461|issn=0028-0836|pmc=5152751|pmid=26610024|bibcode=2015Natur.528..504D }}</ref><ref name=":9">{{Cite journal|last1=van Kessel|first1=Maartje A. H. J.|last2=Speth|first2=Daan R.|last3=Albertsen|first3=Mads|last4=Nielsen|first4=Per H.|last5=Op den Camp|first5=Huub J. M.|last6=Kartal|first6=Boran|last7=Jetten|first7=Mike S. M.|last8=Lücker|first8=Sebastian|date=2015-12-24|title=Complete nitrification by a single microorganism|journal=Nature|language=en|volume=528|issue=7583|pages=555–559|doi=10.1038/nature16459|issn=0028-0836|pmc=4878690|pmid=26610025|bibcode=2015Natur.528..555V }}</ref> Potpuna nitrifikacija, konverzija amonijaka u nitrat u jednom koraku poznatom kao [[comammox]], ima energetski prinos (∆G°′) od −349 kJ mol⁻¹ NH₃, dok su energetski prinosi za korake oksidacije amonijaka i oksidacije nitrita uočene dvostepene reakcije −275 kJ mol⁻¹ NH₃, odnosno −74 kJ mol⁻¹ NO₂⁻.<ref name=":8" /> Ove vrijednosti ukazuju na to da bi za organizam bilo energetski povoljnije da izvrši potpunu nitrifikaciju od amonijaka do nitrata (comammox) nego da provede samo jedan od ta dva koraka. Evolucijski povod za odvojenu, dvostepenu reakciju nitrifikacije je i dalje fokus istraživanja. 2015. je otkriveno da vrsta ''[[Nitrospira inopinata]]'' posjeduje sve enzime neophodne za provođenje potpune nitrifikacije u jednom koraku, što ukazuje na to da se ova reakcija zaista odvija.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Tabela osobina === {| class="wikitable" ! style="background: #ddffdd;"|Genus ! style="background: #ddffdd;"|Phylogenetic group ! style="background: #ddffdd;"|DNA (mol% GC) ! style="background: #ddffdd;"|Habitats ! style="background: #ddffdd;"|Characteristics |- ! colspan=5 | Nitrifying bacteria that oxidize ammonia <ref name="p2"/><ref name="p3">{{cite book |last= Michael H. Gerardi | title= Nitrification and Denitrification in the Activated Sludge Process |year=2002 |publisher= John Wiley & Sons}}</ref> |- | ''[[Nitrosomonas]]'' | Beta | 45-53 | Soil, sewage, freshwater, marine | Gram-negative short to long rods, motile (polar flagella) or nonmotile; peripheral membrane systems |- bgcolor="#EFEFEF" | ''[[Nitrosococcus]]'' | Gamma | 49-50 | Freshwater, marine | Large cocci, motile, vesicular or peripheral membranes |- | ''[[Nitrosospira]]'' | Beta | 54 | Soil | Spirals, motile (peritrichous flagella); no obvious membrane system |- ! colspan=5 | Nitrifying bacteria that oxidize nitrite <ref name="p2"/><ref name="p3"/> |- | ''[[Nitrobacter]]'' | Alpha | 59-62 | Soil, freshwater, marine | Short rods, reproduce by budding, occasionally motile (single subterminal flagella) or non-motile; membrane system arranged as a polar cap |-bgcolor="#EFEFEF" | ''[[Nitrospina]]'' | Delta | 58 | Marine | Long, slender rods, nonmotile, no obvious membrane system |- | ''[[Nitrococcus]]'' | Gamma | 61 | Marine | Large cocci, motile (one or two subterminal flagellum) membrane system randomly arranged in tubes |-bgcolor="#EFEFEF" | ''[[Nitrospira]]'' | Nitrospirota | 50 | Marine, soil | Helical to vibroid-shaped cells; nonmotile; no internal membranes |- ! colspan=5 | Comammox bacteria<ref>{{Cite journal|last1=Daims|first1=Holger|last2=Lebedeva|first2=Elena V.|last3=Pjevac|first3=Petra|last4=Han|first4=Ping|last5=Herbold|first5=Craig|last6=Albertsen|first6=Mads|last7=Jehmlich|first7=Nico|last8=Palatinszky|first8=Marton|last9=Vierheilig|first9=Julia|last10=Bulaev|first10=Alexandr|last11=Kirkegaard|first11=Rasmus H.|date=December 2015|title=Complete nitrification by Nitrospira bacteria|url= |journal=Nature|language=en|volume=528|issue=7583|pages=504–509|doi=10.1038/nature16461|issn=1476-4687|pmc=5152751|pmid=26610024|bibcode=2015Natur.528..504D}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=van Kessel|first1=Maartje A. H. J.|last2=Speth|first2=Daan R.|last3=Albertsen|first3=Mads|last4=Nielsen|first4=Per H.|last5=Op den Camp|first5=Huub J. M.|last6=Kartal|first6=Boran|last7=Jetten|first7=Mike S. M.|last8=Lücker|first8=Sebastian|date=December 2015|title=Complete nitrification by a single microorganism|url= |journal=Nature|language=en|volume=528|issue=7583|pages=555–559|doi=10.1038/nature16459|issn=1476-4687|pmc=4878690|pmid=26610025|bibcode=2015Natur.528..555V}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Kits|first1=K. Dimitri|last2=Sedlacek|first2=Christopher J.|last3=Lebedeva|first3=Elena V.|last4=Han|first4=Ping|last5=Bulaev|first5=Alexandr|last6=Pjevac|first6=Petra|last7=Daebeler|first7=Anne|last8=Romano|first8=Stefano|last9=Albertsen|first9=Mads|last10=Stein|first10=Lisa Y.|last11=Daims|first11=Holger|date=September 2017|title=Kinetic analysis of a complete nitrifier reveals an oligotrophic lifestyle|url= |journal=Nature|language=en|volume=549|issue=7671|pages=269–272|doi=10.1038/nature23679|issn=1476-4687|pmc=5600814|pmid=28847001|bibcode=2017Natur.549..269K}}</ref> |- | ''[[Nitrospira inopinata]]'' | [[Nitrospirota]] | 59.23 | Microbial mat in hot water pipes (56 °C, pH 7.5) | Rods |} == Povezano == * [[Korijenski čvor]] * [[Denitrifikacija]] * [[Denitrificirajuće bakterije]] * [[f-omjer (okeanografija)|f-omjer]] * [[Nitrifikacija]] * [[Ciklus azoda]] * [[Deficijencija azota]] * [[Afotofiksacija]] * [[Lanac transporta elektrona]] * [[Comammox]] == Reference == {{reflist}} Kategorija:Bakteriologija Kategorija:Metabolizam Kategorija:Nauka o zemljištu rb58xjik2dyg0w6mbxembgztrwm23t9 0 238492 42714705 42697637 2026-10-30T06:19:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714705 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | tip = c/b | naslov = Blackmail | slika = BlackmailUSWindowCardOndra.jpg | širina_slike = 225px | opis = kino-poster | režija = [[Alfred Hitchcock]] | producent = John Maxwell | scenario = {{Plainlist| * Alfred Hitchcock {{small|(adaptacija)}} * Benn W. Levy {{small|(dijalozi)}} }} | based on = {{based on|''Blackmail'' (drama)|[[Charles Bennett (scenarist)|Charles Bennett]]}} | uloge = {{Plainlist| * [[Anny Ondra]] * [[John Longden]] * [[Cyril Ritchard]] }} | muzika = [[Jimmy Campbell i Reg Connelly]] | fotografija = [[Jack E. Cox]] | montaža = [[Emile de Ruelle]] | distributer = [[Associated British Picture Corporation|BIP]] {{small|(UK)}} | premijera = {{Film date|1929|06|30|''UK''|1929|10|06|''SAD''|df=y}} | trajanje = 84 min.<br />{{small|(6740 ft nijema, 7136 ft zvučna verzija)}} | zemlja = {{flagcountry|GBR}} | jezik = engleski }} '''''Blackmail''''' ([[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]: '''''Ucjena''''') je [[UK|britanski]] crno-bijeli film snimljen 1929. godine u režiji [[Alfred Hitchcock|Alfreda Hitchcocka]], poznat kao prvo [[zvučni film|zvučno]] ostvarenje u njegovoj filmografiji i jedan od prvih britanskih zvučnih filmova uopće. Po žanru je [[triler]], a temelji se na kazališnoj predstavi [[Charles Bennet (scenarist)|Charlesa Bennetta]]. Protagonistica filma, čiji lik tumači češka glumica [[Anny Ondra]], je djevojka koja nakon svađe s momkom, policijskim detektivom, odlazi u atelje sa slikarom koji je pokuša silovati pri čemu ga ona u samoobrani ubije nožem. Radnja prikazuje kako ona, a kasnije i njen momak, pokušavaju prikriti zločin, ali potom postaju žrtvom ucjene profesionalnog kriminalca koji je svjedočio ubistvu. ''Blackmail'' je originalno bio zamišljen kao [[nijemi film]], kao takav se počeo snimati, a Hitchcock je na kraju i napravio posebnu nijemu verziju, namijenjenu tadašnjim britanskih kino-dvoranama koje nisu imale zvučnu opremu. Usred snimanja je producent John Maxwell, potaknut popularnošću američkih zvučnih filmova, odobrio Hitchcocku da snimi i potpuno zvučnu, odnosno "govornu" verziju. Hitchcock je spremno prihvatio izazov, uključujući primjetan češki naglasak Anny Ondra koji nije predstavljao problem u nijemoj eri, ali koji je publiku zvučnog filma mogao razuvjeriti da na ekranu gleda lik [[Englezi|Engleskinje]]. Hitchcock je taj problem riješio tako što je angažirao britansku glumicu [[Joan Barry (britanska glumica)|Joan Barry]] da van kamere izgovara njene replike, dok ih je Ondra "govorila" na "playback". Hitchcock je u filmu također pokazao spremnost na inovacije, odnosno eksperimentiranje sa novom tehnologijom, sa kojom se mnogi njegovi tada daleko ugledniji kolege još nisu bili spremni suočiti. To je uključivalo korištenje riječi "nož" i drugih zvučnih efekata kako bi se na izuzetno efektan način prikazalo duševno stanje protagonistice. Zahvaljujući završnoj sceni snimljenoj u [[Britanski muzej|Britanskom muzeju]] ''Blackmail'' je predstavljao prvo ostvarenje u kome je Hitchock koristio znamenitosti kao lokacije, odnosno prvo ostvarenje u kome je koristio svoj česti motiv [[plavuša|plavuše]] u nevolji. ''Blackmail'' se zbog toga smatra jednim od najvažnijih ostvarenja u Hitchcockovoj karijeri. == Uloge == {{col-begin}}{{col-break}} * [[Anny Ondra]] ... Alice White * [[Sara Allgood]] ... Mrs. White * [[Charles Paton]] ... Mr. White * [[John Longden]] ... Detektiv Frank Webber * [[Donald Calthrop]] ... Tracy * [[Cyril Ritchard]] ... Mr. Crewe, umjetnik * Hannah Jones ... stanodavka * [[Harvey Braban]] ... Glavni inspektor {{small|(''zvučna verzija'')}} {{nb5}} {{col-break}} * Johnny Ashby ... dječak {{small|''(van špice)''}} * [[Joan Barry (britanska glumica)|Joan Barry]] ... Alice White {{small|(''glas, van špice'')}} * [[Johnny Butt]] ... Narednik {{small|''(van špice)''}} * [[Alfred Hitchcock]] ... čovjek u podzemnoj željeznici {{small|''(van špice)''}} * [[Phyllis Konstam]] ... susjeda koja ogovara {{small|''(van špice)''}} * [[Sam Livesey]] ... Glavni inspektor {{small|''(van špice)''}} * Phyllis Monkman ... žena koja ogovara {{small|''(van špice)''}} * [[Percy Parsons]] ... kriminalac+ {{small|''(van špice)''}} {{col-end}} == Izvori == '''Napomene''' {{reflist}} '''Literatura''' * Ryall, Tom, ''Blackmail'' (London: [[British Film Institute]], 1993) == Vanjske veze == * {{IMDb title|0019702|Blackmail}} * {{rotten-tomatoes|id=1002540-blackmail|title=Blackmail}} * {{tcmdb title|5899|Blackmail}} * [http://www.silentera.com/PSFL/data/B/Blackmail1929.html ''Blackmail'' at SilentEra] * [http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/26110 ''Blackmail'' at BFI Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202233250/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/26110 |date=2013-12-02 }} * {{Screenonline title|id=437722|title=Blackmail}} * [http://www.eyegate.com/cine/Blackmail/ ''Blackmail'' at Eyegate Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211135343/http://www.eyegate.com/cine/Blackmail/ |date=2012-02-11 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=zl6SMOSXa7A ''Blackmail'' Sound Test at YouTube] * [https://web.archive.org/web/20200919062046/https://cocatalog.loc.gov/ Copyright Catalog] at [[Library of Congress]]; <small>select "Document number" and type "'''V8003P432'''"</small> {{Alfred Hitchcock}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Britanski filmovi]] [[Kategorija:Psihološki trileri]] ja6z8oukz95g1jwy9l73wxdhvpkk0y7 0 242825 42714515 42216878 2026-10-29T12:59:57Z ~2026-57130-75 406499 krepao danas 42714515 wikitext text/x-wiki {{Znanstvenik | ime = Josip Pečarić | slika = Josip Pečarić svibanj 2012.jpg | slika_širina = | naslov = Josip Pečarić 2012. godine. | datum_rođenja = [[2. rujna]] [[1948.]] | mjesto_rođenja = {{flagicon|CG}} [[Kotor]], [[Crna Gora]]<br>{{small|(tada {{flag|FNR Jugoslavija}})}} | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = {{flagicon|HRV}} [[Zagreb]], [[Hrvatska]] | državljanstvo = {{flagicon|SFRJ}} [[SFRJ|jugoslavensko]] {{small|1948–1992)}}<br>{{flagicon|HRV}} [[Hrvatska|hrvatsko]] {{small|(1992–''danas'')}} | narodnost = | etnicitet = | polje = [[matematika]], [[pseudohistorija]] | radna_institucija = | alma_mater = [[Elektrotehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Elektrotehnički fakultet u Beogradu]] | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | poznat_po = | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Državna nagrada za znanost|Državna nagrada za znanost. Godišnja državna nagrada: u području prirodnih znanosti]], za 1996. godinu.<br />[[Red Danice hrvatske|Red Danice hrvatske s likom Ruđera Boškovića]], 1999. godine. | religija = [[Rimokatolička Crkva|rimokatolik]] | fusnote = }} '''Josip Pečarić''' ([[Kotor]], [[2. rujna]] [[1948.]] - [[Zagreb]], [[29. listpada]], [[2026]])<ref>[[Sanja Varošanec]], [http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac378.nsf/AllWebDocs/Matematicke_nejednakosti_Josipa_Pecarica ''Matematičke nejednakosti Josipa Pečarića''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120084950/http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac378.nsf/AllWebDocs/Matematicke_nejednakosti_Josipa_Pecarica |date=2010-01-20 }}, ''[[Vijenac (časopis)|Vijenac]]'', broj 378.-379., 11. rujna 2008., preuzeto 16. srpnja 2013.</ref>, [[Hrvatska|hrvatski]] [[Matematika|matematičar]] i [[pseudohistorija|pseudohistoričar]] ponekad kontroverznih, a ponekad ridikuloznih stavova.<ref name="JL">[[Jutarnji list]], Tanja Rudeš: [http://www.jutarnji.hr/vrstan-matematicar-i-amaterski-povjesnicar-ridikuloznih-stavova/1405637/ AKADEMIK KOJI ZAGOVARA 'ZA DOM SPREMNI' Vrstan matematičar s doktoratom iz Beograda i amaterski povjesničar ridikuloznih stavova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150829195041/http://www.jutarnji.hr/vrstan-matematicar-i-amaterski-povjesnicar-ridikuloznih-stavova/1405637 |date=2015-08-29 }}</ref> Član je [[HAZU]]-a. Autor je više [[Pseudopovijest|pseudohistorijskih]] djela koja negiraju [[holokaust]] i [[Genocid u NDH|genocid]] koji su počinile [[ustaše]] te se aktivno zalaže za povratak fašističkog pozdrava [[Za dom spremni]] u [[Hrvatska vojska|Hrvatsku vojsku]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jutarnji.hr/akademik-koji-je-potpisao-peticiju--za-dom-spremni---predsjednice--u-vasem-uredu-hrvatska-se-povijest-cita-preko-srpskih-ociju-/1404872/ |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150827170359/http://www.jutarnji.hr/akademik-koji-je-potpisao-peticiju--za-dom-spremni---predsjednice--u-vasem-uredu-hrvatska-se-povijest-cita-preko-srpskih-ociju-/1404872 |dead-url=yes }}</ref> Iako po struci matematičar snažno se zauzeo da istaknuti povijesničar [[Ivo Goldstein]] ne postane član [[HAZU]]-a jer je "dokazao genocidnost hrvatskoga naroda".<ref>https://www.jutarnji.hr/vijesti/hrvatska/clanak1027560.html-1523619</ref> Svoje [[nacionalisti]]čke [[pamflet]]e sastavljene od otvorenih pisama pod nazivom "Za ponosnu Hrvatsku" posvećuje na naslovnoj stranici osuđenim ratnim zločincima [[Dario Kordić|Dariju Kordiću]], [[Slobodan Praljak|Slobodanu Praljku]], Tuti Naleteliću i drugima. Zalagao se bojkot govora predsjednika [[Stipe Mesić]]a u HAZU-u. A pokrenuo je i peticiju za puštanje ratnog zločinca [[Branimir Glavaš|Branimira Glavaša]] iz zatvora.<ref name="JL" /> == Biografija == Diplomirao je [[1972.]], magistrirao [[1976.]] na [[Elektrotehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Elektrotehničkom fakultetu]] u Beogradu i na istom fakultetu doktorirao [[1982.]] godine matematičke znanosti disertacijom "Jensenove i povezane nejednakosti" (''Jensen's and related inequalities'').<ref>[http://tkojetko.irb.hr/znanstvenikDetalji.php?sifznan=4227&podaci=izobrazba Tko je tko u hrvatskoj znanosti: Josip Pečarić - Izobrazba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318165915/http://tkojetko.irb.hr/znanstvenikDetalji.php?sifznan=4227&podaci=izobrazba |date=2012-03-18 }}, preuzeto 16. srpnja 2013.</ref> 1987. preselio je s obitelju u [[Zagreb]]. Redoviti je profesor na [[Tekstilno–tehnološki fakultet u Zagrebu|Tekstilno-tehnološkom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu]], voditelj seminara "Nejednakosti i primjene" na Matematičkom odjelu PMF-a i glavni istraživač istoimenoga projekta Republike Hrvatske. Redoviti je član [[HAZU]]-a te samoprozvani<ref>Moslehian, Mohammad Sal; An interview with Josip E. Pečarić; Banach J.; Mathematics Anal 2; no. 2; 2008; Pp. 163–170: So we have often been described in reference journals as "two great names in the theory of inequality''.</ref> stručnjak na polju teorije nejednakosti.{{fact}} Objavio je oko 1,200 od 500 znanstvenih radova iz područja matematike,<ref>{{cite web|url=https://mathscinet.ams.org/mathscinet/search/author.html?mrauthid=137335 |title=Josip Pečarić author profile|website=[[MathSciNet]]|publisher=American Mathematical Society|url-access=subscription}}</ref> te više od dvadeset pseudohistorijsih knjiga u kojima iznosi apsurdne i netočne teorije o hrvatskoj povijesti.<ref>[http://hakave.org/index.php?option=com_content&view=article&id=8558:m-tuman-postoji-intelektualna-alternativa-nasuprot-onoj-ne-principijelnojq-politikoj&catid=73:ostali-tekstovi&Itemid=51 Izlaganje prof. dr. [[Miroslav Tuđman|Miroslava Tuđmana]] s predstavljanja knjige akademika Josipa Pečarića (zadnja promjena: 16. lipnja 2011.; pristupljeno 17. lipnja 2011.)]</ref> Osim matematikom, Pečarić se bavi i političkim temama, zastupajući radikalno desne stavove, ali i [[pseudohistorija|pseudohistorijom]], pišući knjige iz tog područja bez ikakvih akademskih kvalifikacija za bavljenje historiografijom. Teze koje iznosi u pravilu su laži temeljene na [[historijski revizionizam|historijskom revizionizmu]], [[Hrvatski nacionalizam|nacionalističkim stavovima]] te negiranju [[Holokaust]]a.<ref name=N1Wiesenthal>{{cite news|url=http://hr.n1info.com/English/NEWS/a361178/Simon-Wiesenthal-Centre-urges-Croatia-to-ban-Jasenovac-revisionist-works.html|title=Simon Wiesenthal Centre urges Croatia to ban Jasenovac revisionist works|work=N1 Zagreb|date=9 January 2019|access-date=15 February 2020|archive-date=9 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009060853/http://hr.n1info.com/English/NEWS/a361178/Simon-Wiesenthal-Centre-urges-Croatia-to-ban-Jasenovac-revisionist-works.html|url-status=dead}}</ref> Tako smatra da je [[Koncentracijski logor Jasenovac|Jasenovac]] bio tek radni, a ne koncentracijski logor,<ref name="Cohen">{{cite book |last1=Cohen |first1=Susan Sarah |title=Antisemitism: An Annotated Bibliography Volume 17 |date=2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11095-694-8 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=PYIjAAAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{cite web |last1=Vladisavljevic |first1=Anja |title=Book Event Questioning WWII Crimes Planned for Zagreb Church |url=https://balkaninsight.com/2019/01/07/new-revisionist-book-on-jasenovac-wwii-camp-01-07-2019-1/ |website=BalkanInsight |publisher=BIRN |date=7 January 2019}}</ref><ref name=N1Wiesenthal /><ref>{{cite web|url=https://balkaninsight.com/2019/01/09/wiesenthal-center-urges-croatian-authorities-to-prohibit-denial-of-ustasha-crimes-01-09-2019/|title=Croatia Urged to Prohibit Denial of Ustasa Crimes|website=Balkan Insight|last=Vladisavljevic|first=Anja|date=9 January 2019|access-date=15 February 2020}}</ref> a ratnog zločinca [[Slobodan Praljak|Slobodana Praljka]] prikazuje kao ratnog junaka i humanista,<ref>{{cite web |last1=Lakic |first1=Mladen |last2=Vladisavljevic |first2=Anja |last3=Rudic |first3=Filip |title=State of Denial: The Books Rewriting the Bosnian War |url=https://balkaninsight.com/2018/10/19/state-of-denial-the-books-rewriting-the-bosnian-war-10-18-2018/ |website=Balkan Insight |date=19 October 2018}}</ref> iako je potonji osuđen pred sudom u Haagu za zločine nad [[Bošnjaci|Bošnjacima]] tijekom rata. == Djela == * ''Konveksne funkcije: nejednakosti'', Naučna knjiga, Beograd, 1987. * ''Diferencijalne i integralne nejednakosti'', suautor Dragoslav Mitrinović, Naučna knjiga, Beograd, 1988. * ''Recent Advances in Geometric Inequalities'', Kluwer Acad. Publ., Dordrecht-Boston-London, 1989. (suautori D. S. Mitrinović, V. Volenec) * ''Srednje vrednosti u matematici'', Naučna knjiga, Beograd, 1989. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Monotone funkcije i njihove nejednakosti I'', Naučna knjiga, Beograd, 1990. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Hölderova i srodne nejednakosti'', Naučna knjiga, Beograd, 1990. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Inequalities Involving Functions and Their Integrals and Derivatives'', Kluwer Acad. Publ., Dordrecht-Boston-London, 1991. (suautori D. S. Mitrinović, A. M. Fink) * ''Cikličke nejednakosti i ciklične funkcionalne jednačine'', Naučna knjiga, Beograd, 1991. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Nejednakosti i norme'', Naučna knjiga, Beograd, 1991. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Convex Functions, Partial Orderings, and Statistical Applications'', Academic Press, New York-London-Toronto-Sydney-San Francisco, 1992. (suautori F. Prochan, Y. L. Tong) * ''Classical and new Inequalities in Analysis'', Kluwer Acad. Publ., Dordrecht-Boston-London, 1993. (suautori D. S. Mitrinović, A. M. Fink) * ''Nejednakosti'', Hrvatsko Mat. Društvo i Element, Zagreb 1996. * ''Mond-Pečarić Method in Operator Inequalities / Inequalities for bounded selfadjoint operators on a Hilbert space'', Element, Zagreb, 2005. (suautori T. Furuta, J. Mićić Hot, Y. Seo) * ''Multiplicative Inequalities of Carlson Type and Interpolation'', World Scientific Publishing Co., Singapore, 2006. (suautori L. Larsson, L. Maligranda, L.-E. Persson) === Udžbenici === * ''Zbirka zadataka iz fizike'', Beograd, 1989. (suautori M. Rekalić, M. Simić, M. Ivanković, V. Georgijević) * ''Matematika za tehnološke fakultete'' 1992. (2. proš. izd., 1994; 3. izd., 1997.) (suautori T. Bradić, R. Roki i M. Strunje) === Pubicistika i pseudohistorija === * ''Srpski mit o Jasenovcu: skrivanje istine o beogradskim konc-logorima'', Dom i svijet, Hrvatski informativni centar, Hrvatski institut za povijest; Zagreb, 1998., {{ISBN|953-6491-24-9}} (2. izd. ''Srpski mit o Jasenovcu I: skrivanje istine o beogradskim konc-logorima'', Element, Zagreb, 2000.) * ''Borba za Boku kotorsku: u Boki kotorskoj svaki kamen govori Hrvatski'', Element, Zagreb, 1999., {{ISBN|953-197-902-2}} * ''Srpski mit o Jasenovcu II: o Bulajićevoj ideologiji genocida hrvatskih autora'', Element, Zagreb, 2000. * ''Serbian myth about Jasenovac'', Stih, Zagreb, 2001. * ''Za hrvatsku Hrvatsku'', Element, Zagreb, 2001., {{ISBN|953-197-812-3}} * ''Sramotni sud u Haagu'', Stih, Zagreb, 2001. * ''Strossmayerova oporuka'', HAZU, Zagreb, 2002. (suautorica [[Ankica Pečarić]]) * ''Pronađena polovica duše: deset godina s Australskim Hrvatima'', Zagreb, 2002. * ''Brani li Goldstein NDH?'', "A. G. Matoš", Samobor, 2002., {{ISBN|953-6113-10-4}} * ''Trijumf tuđmanizma'', Zagreb, 2003. * ''Nepoćudne knjige: trijumf tuđmanizma 2'', Zagreb, 2003. * ''Hercegovac iz Boke: što sam govorio o Hrvatima BiH'', Zagreb, 2003. * ''U Boki kotorskoj svaki kamen govori hrvatski: borba za Boku kotorsku 2'', Zagreb, 2004. * ''Tuđmanove tri sekunde'', Zagreb, 2004., suautor [[Dubravko Jelčić]], (2. proš. izd. 2007.) * ''Književnik Mile Budak sada i ovdje'', suautor Dubravko Jelčić, Zagreb, 2005. * ''Priznajem, Hrvat sam!'', Zagreb, 2005. * ''Povijesni prijepori'', suautor Dubravko Jelčić, Zagreb, 2006. * ''Kad stručnjaci odlučuju o matematici'', Zagreb, 2006. * ''Kako su rušili HAZU?'', Zagreb, 2006. * ''Za hrvatske vrednote'', Zagreb, 2007., {{ISBN|978-953-98887-9-2}} * ''Zločinački sud u Haagu'', Zagreb, 2008., {{ISBN|978-953-7575-01-4}} * ''Thompson u očima hrvatskih intelektualaca: bilo je i to jednom u Hrvatskoj...'', Fortuna, Zagreb, 2008. (suautor [[Mate Kovačević (novinar)|Mate Kovačević]]) * ''Kraj vremena veleizdajnika?'', Zagreb, 2009. (suautor [[Mate Kovačević (novinar)|Mate Kovačević]]) * ''Zabranjeni akademik: prijevarom u HAZU?!'', Zagreb, 2012. * ''Rasizam svjetskih moćnika'', Zagreb, 2012. == Nagrade == * [[Državna nagrada za znanost|Državna nagrada za znanost. Godišnja državna nagrada: u području prirodnih znanosti]], za 1996. godinu.<ref>[http://public.mzos.hr/Default.aspx?art=5381&sec=2568 MZOS: Državna nagrada za znanost za 1996.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818073221/http://public.mzos.hr/Default.aspx?art=5381&sec=2568 |date=2011-08-18 }}, preuzeto 16. srpnja 2013.</ref> * [[Red Danice hrvatske|Red Danice hrvatske s likom Ruđera Boškovića]], hrvatski predsjednik dr. [[Franjo Tuđman]] odlikovao ga je 1999. godine. == Izvori == {{izvori}} {{Authority control}} {{Lifetime|1948||Pečarić, Josip}} [[Kategorija:Jugoslavenski matematičari]] [[Kategorija:Hrvatski matematičari]] [[Kategorija:Hrvatski publicisti]] [[Kategorija:Pseudohistoričari]] [[Kategorija:Teoretičari zavjere]] [[Kategorija:Akademici HAZU]] [[Kategorija:Biografije, Kotor]] 558dmxxhnzposu51gj9bhtdoelxl2ej 42714719 42714515 2026-10-30T07:46:55Z Atricapilus 6257 42714719 wikitext text/x-wiki {{Znanstvenik | ime = Josip Pečarić | slika = Josip Pečarić svibanj 2012.jpg | slika_širina = | naslov = Josip Pečarić 2012. godine. | datum_rođenja = [[2. rujna]] [[1948.]] | mjesto_rođenja = {{flagicon|CG}} [[Kotor]], [[Crna Gora]]<br>{{small|(tada {{flag|FNR Jugoslavija}})}} | datum_smrti = | mjesto_smrti = | prebivalište = {{flagicon|HRV}} [[Zagreb]], [[Hrvatska]] | državljanstvo = {{flagicon|SFRJ}} [[SFRJ|jugoslavensko]] {{small|1948–1992)}}<br>{{flagicon|HRV}} [[Hrvatska|hrvatsko]] {{small|(1992–''danas'')}} | narodnost = | etnicitet = | polje = [[matematika]], [[pseudohistorija]] | radna_institucija = | alma_mater = [[Elektrotehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Elektrotehnički fakultet u Beogradu]] | doktorski_mentor = | doktorski_studenti = | poznat_po = | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Državna nagrada za znanost|Državna nagrada za znanost. Godišnja državna nagrada: u području prirodnih znanosti]], za 1996. godinu.<br />[[Red Danice hrvatske|Red Danice hrvatske s likom Ruđera Boškovića]], 1999. godine. | religija = [[Rimokatolička Crkva|rimokatolik]] | fusnote = }} '''Josip Pečarić''' ([[Kotor]], [[2. rujna]] [[1948.]] - [[Zagreb]], [[29. listpada]], [[2026]])<ref>[[Sanja Varošanec]], [http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac378.nsf/AllWebDocs/Matematicke_nejednakosti_Josipa_Pecarica ''Matematičke nejednakosti Josipa Pečarića''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120084950/http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac378.nsf/AllWebDocs/Matematicke_nejednakosti_Josipa_Pecarica |date=2010-01-20 }}, ''[[Vijenac (časopis)|Vijenac]]'', broj 378.-379., 11. rujna 2008., preuzeto 16. srpnja 2013.</ref>, [[Hrvatska|hrvatski]] [[Matematika|matematičar]] i [[pseudohistorija|pseudohistoričar]] ponekad kontroverznih, a ponekad ridikuloznih stavova.<ref name="JL">[[Jutarnji list]], Tanja Rudeš: [http://www.jutarnji.hr/vrstan-matematicar-i-amaterski-povjesnicar-ridikuloznih-stavova/1405637/ AKADEMIK KOJI ZAGOVARA 'ZA DOM SPREMNI' Vrstan matematičar s doktoratom iz Beograda i amaterski povjesničar ridikuloznih stavova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150829195041/http://www.jutarnji.hr/vrstan-matematicar-i-amaterski-povjesnicar-ridikuloznih-stavova/1405637 |date=2015-08-29 }}</ref> Član je [[HAZU]]-a. Autor je više [[Pseudopovijest|pseudohistorijskih]] djela koja negiraju [[holokaust]] i [[Genocid u NDH|genocid]] koji su počinile [[ustaše]] te se aktivno zalaže za povratak fašističkog pozdrava [[Za dom spremni]] u [[Hrvatska vojska|Hrvatsku vojsku]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jutarnji.hr/akademik-koji-je-potpisao-peticiju--za-dom-spremni---predsjednice--u-vasem-uredu-hrvatska-se-povijest-cita-preko-srpskih-ociju-/1404872/ |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150827170359/http://www.jutarnji.hr/akademik-koji-je-potpisao-peticiju--za-dom-spremni---predsjednice--u-vasem-uredu-hrvatska-se-povijest-cita-preko-srpskih-ociju-/1404872 |dead-url=yes }}</ref> Iako po struci matematičar snažno se zauzeo da istaknuti povijesničar [[Ivo Goldstein]] ne postane član [[HAZU]]-a jer je "dokazao genocidnost hrvatskoga naroda".<ref>https://www.jutarnji.hr/vijesti/hrvatska/clanak1027560.html-1523619</ref> Svoje [[nacionalisti]]čke [[pamflet]]e sastavljene od otvorenih pisama pod nazivom "Za ponosnu Hrvatsku" posvećuje na naslovnoj stranici osuđenim ratnim zločincima [[Dario Kordić|Dariju Kordiću]], [[Slobodan Praljak|Slobodanu Praljku]], Tuti Naleteliću i drugima. Zalagao se bojkot govora predsjednika [[Stipe Mesić]]a u HAZU-u. A pokrenuo je i peticiju za puštanje ratnog zločinca [[Branimir Glavaš|Branimira Glavaša]] iz zatvora.<ref name="JL" /> == Biografija == Diplomirao je [[1972.]], magistrirao [[1976.]] na [[Elektrotehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Elektrotehničkom fakultetu]] u Beogradu i na istom fakultetu doktorirao [[1982.]] godine matematičke znanosti disertacijom "Jensenove i povezane nejednakosti" (''Jensen's and related inequalities'').<ref>[http://tkojetko.irb.hr/znanstvenikDetalji.php?sifznan=4227&podaci=izobrazba Tko je tko u hrvatskoj znanosti: Josip Pečarić - Izobrazba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318165915/http://tkojetko.irb.hr/znanstvenikDetalji.php?sifznan=4227&podaci=izobrazba |date=2012-03-18 }}, preuzeto 16. srpnja 2013.</ref> 1987. preselio je s obitelju u [[Zagreb]]. Redoviti je profesor na [[Tekstilno–tehnološki fakultet u Zagrebu|Tekstilno-tehnološkom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu]], voditelj seminara "Nejednakosti i primjene" na Matematičkom odjelu PMF-a i glavni istraživač istoimenoga projekta Republike Hrvatske. Redoviti je član [[HAZU]]-a te samoprozvani<ref>Moslehian, Mohammad Sal; An interview with Josip E. Pečarić; Banach J.; Mathematics Anal 2; no. 2; 2008; Pp. 163–170: So we have often been described in reference journals as "two great names in the theory of inequality''.</ref> stručnjak na polju teorije nejednakosti.{{fact}} Objavio je oko 1,200 od 500 znanstvenih radova iz područja matematike,<ref>{{cite web|url=https://mathscinet.ams.org/mathscinet/search/author.html?mrauthid=137335 |title=Josip Pečarić author profile|website=[[MathSciNet]]|publisher=American Mathematical Society|url-access=subscription}}</ref> te više od dvadeset pseudohistorijsih knjiga u kojima iznosi apsurdne i netočne teorije o hrvatskoj povijesti.<ref>[http://hakave.org/index.php?option=com_content&view=article&id=8558:m-tuman-postoji-intelektualna-alternativa-nasuprot-onoj-ne-principijelnojq-politikoj&catid=73:ostali-tekstovi&Itemid=51 Izlaganje prof. dr. [[Miroslav Tuđman|Miroslava Tuđmana]] s predstavljanja knjige akademika Josipa Pečarića (zadnja promjena: 16. lipnja 2011.; pristupljeno 17. lipnja 2011.)]</ref> Osim matematikom, Pečarić se bavi i političkim temama, zastupajući radikalno desne stavove, ali i [[pseudohistorija|pseudohistorijom]], pišući knjige iz tog područja bez ikakvih akademskih kvalifikacija za bavljenje historiografijom. Teze koje iznosi u pravilu su laži temeljene na [[historijski revizionizam|historijskom revizionizmu]], [[Hrvatski nacionalizam|nacionalističkim stavovima]] te negiranju [[Holokaust]]a.<ref name=N1Wiesenthal>{{cite news|url=http://hr.n1info.com/English/NEWS/a361178/Simon-Wiesenthal-Centre-urges-Croatia-to-ban-Jasenovac-revisionist-works.html|title=Simon Wiesenthal Centre urges Croatia to ban Jasenovac revisionist works|work=N1 Zagreb|date=9 January 2019|access-date=15 February 2020|archive-date=9 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009060853/http://hr.n1info.com/English/NEWS/a361178/Simon-Wiesenthal-Centre-urges-Croatia-to-ban-Jasenovac-revisionist-works.html|url-status=dead}}</ref> Tako smatra da je [[Koncentracijski logor Jasenovac|Jasenovac]] bio tek radni, a ne koncentracijski logor,<ref name="Cohen">{{cite book |last1=Cohen |first1=Susan Sarah |title=Antisemitism: An Annotated Bibliography Volume 17 |date=2013 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11095-694-8 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=PYIjAAAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{cite web |last1=Vladisavljevic |first1=Anja |title=Book Event Questioning WWII Crimes Planned for Zagreb Church |url=https://balkaninsight.com/2019/01/07/new-revisionist-book-on-jasenovac-wwii-camp-01-07-2019-1/ |website=BalkanInsight |publisher=BIRN |date=7 January 2019}}</ref><ref name=N1Wiesenthal /><ref>{{cite web|url=https://balkaninsight.com/2019/01/09/wiesenthal-center-urges-croatian-authorities-to-prohibit-denial-of-ustasha-crimes-01-09-2019/|title=Croatia Urged to Prohibit Denial of Ustasa Crimes|website=Balkan Insight|last=Vladisavljevic|first=Anja|date=9 January 2019|access-date=15 February 2020}}</ref> a ratnog zločinca [[Slobodan Praljak|Slobodana Praljka]] prikazuje kao ratnog junaka i humanista,<ref>{{cite web |last1=Lakic |first1=Mladen |last2=Vladisavljevic |first2=Anja |last3=Rudic |first3=Filip |title=State of Denial: The Books Rewriting the Bosnian War |url=https://balkaninsight.com/2018/10/19/state-of-denial-the-books-rewriting-the-bosnian-war-10-18-2018/ |website=Balkan Insight |date=19 October 2018}}</ref> iako je potonji osuđen pred sudom u Haagu za zločine nad [[Bošnjaci|Bošnjacima]] tijekom rata. == Djela == * ''Konveksne funkcije: nejednakosti'', Naučna knjiga, Beograd, 1987. * ''Diferencijalne i integralne nejednakosti'', suautor Dragoslav Mitrinović, Naučna knjiga, Beograd, 1988. * ''Recent Advances in Geometric Inequalities'', Kluwer Acad. Publ., Dordrecht-Boston-London, 1989. (suautori D. S. Mitrinović, V. Volenec) * ''Srednje vrednosti u matematici'', Naučna knjiga, Beograd, 1989. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Monotone funkcije i njihove nejednakosti I'', Naučna knjiga, Beograd, 1990. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Hölderova i srodne nejednakosti'', Naučna knjiga, Beograd, 1990. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Inequalities Involving Functions and Their Integrals and Derivatives'', Kluwer Acad. Publ., Dordrecht-Boston-London, 1991. (suautori D. S. Mitrinović, A. M. Fink) * ''Cikličke nejednakosti i ciklične funkcionalne jednačine'', Naučna knjiga, Beograd, 1991. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Nejednakosti i norme'', Naučna knjiga, Beograd, 1991. (suautor D. S. Mitrinović) * ''Convex Functions, Partial Orderings, and Statistical Applications'', Academic Press, New York-London-Toronto-Sydney-San Francisco, 1992. (suautori F. Prochan, Y. L. Tong) * ''Classical and new Inequalities in Analysis'', Kluwer Acad. Publ., Dordrecht-Boston-London, 1993. (suautori D. S. Mitrinović, A. M. Fink) * ''Nejednakosti'', Hrvatsko Mat. Društvo i Element, Zagreb 1996. * ''Mond-Pečarić Method in Operator Inequalities / Inequalities for bounded selfadjoint operators on a Hilbert space'', Element, Zagreb, 2005. (suautori T. Furuta, J. Mićić Hot, Y. Seo) * ''Multiplicative Inequalities of Carlson Type and Interpolation'', World Scientific Publishing Co., Singapore, 2006. (suautori L. Larsson, L. Maligranda, L.-E. Persson) === Udžbenici === * ''Zbirka zadataka iz fizike'', Beograd, 1989. (suautori M. Rekalić, M. Simić, M. Ivanković, V. Georgijević) * ''Matematika za tehnološke fakultete'' 1992. (2. proš. izd., 1994; 3. izd., 1997.) (suautori T. Bradić, R. Roki i M. Strunje) === Pubicistika i pseudohistorija === * ''Srpski mit o Jasenovcu: skrivanje istine o beogradskim konc-logorima'', Dom i svijet, Hrvatski informativni centar, Hrvatski institut za povijest; Zagreb, 1998., {{ISBN|953-6491-24-9}} (2. izd. ''Srpski mit o Jasenovcu I: skrivanje istine o beogradskim konc-logorima'', Element, Zagreb, 2000.) * ''Borba za Boku kotorsku: u Boki kotorskoj svaki kamen govori Hrvatski'', Element, Zagreb, 1999., {{ISBN|953-197-902-2}} * ''Srpski mit o Jasenovcu II: o Bulajićevoj ideologiji genocida hrvatskih autora'', Element, Zagreb, 2000. * ''Serbian myth about Jasenovac'', Stih, Zagreb, 2001. * ''Za hrvatsku Hrvatsku'', Element, Zagreb, 2001., {{ISBN|953-197-812-3}} * ''Sramotni sud u Haagu'', Stih, Zagreb, 2001. * ''Strossmayerova oporuka'', HAZU, Zagreb, 2002. (suautorica [[Ankica Pečarić]]) * ''Pronađena polovica duše: deset godina s Australskim Hrvatima'', Zagreb, 2002. * ''Brani li Goldstein NDH?'', "A. G. Matoš", Samobor, 2002., {{ISBN|953-6113-10-4}} * ''Trijumf tuđmanizma'', Zagreb, 2003. * ''Nepoćudne knjige: trijumf tuđmanizma 2'', Zagreb, 2003. * ''Hercegovac iz Boke: što sam govorio o Hrvatima BiH'', Zagreb, 2003. * ''U Boki kotorskoj svaki kamen govori hrvatski: borba za Boku kotorsku 2'', Zagreb, 2004. * ''Tuđmanove tri sekunde'', Zagreb, 2004., suautor [[Dubravko Jelčić]], (2. proš. izd. 2007.) * ''Književnik Mile Budak sada i ovdje'', suautor Dubravko Jelčić, Zagreb, 2005. * ''Priznajem, Hrvat sam!'', Zagreb, 2005. * ''Povijesni prijepori'', suautor Dubravko Jelčić, Zagreb, 2006. * ''Kad stručnjaci odlučuju o matematici'', Zagreb, 2006. * ''Kako su rušili HAZU?'', Zagreb, 2006. * ''Za hrvatske vrednote'', Zagreb, 2007., {{ISBN|978-953-98887-9-2}} * ''Zločinački sud u Haagu'', Zagreb, 2008., {{ISBN|978-953-7575-01-4}} * ''Thompson u očima hrvatskih intelektualaca: bilo je i to jednom u Hrvatskoj...'', Fortuna, Zagreb, 2008. (suautor [[Mate Kovačević (novinar)|Mate Kovačević]]) * ''Kraj vremena veleizdajnika?'', Zagreb, 2009. (suautor [[Mate Kovačević (novinar)|Mate Kovačević]]) * ''Zabranjeni akademik: prijevarom u HAZU?!'', Zagreb, 2012. * ''Rasizam svjetskih moćnika'', Zagreb, 2012. == Nagrade == * [[Državna nagrada za znanost|Državna nagrada za znanost. Godišnja državna nagrada: u području prirodnih znanosti]], za 1996. godinu.<ref>[http://public.mzos.hr/Default.aspx?art=5381&sec=2568 MZOS: Državna nagrada za znanost za 1996.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818073221/http://public.mzos.hr/Default.aspx?art=5381&sec=2568 |date=2011-08-18 }}, preuzeto 16. srpnja 2013.</ref> * [[Red Danice hrvatske|Red Danice hrvatske s likom Ruđera Boškovića]], hrvatski predsjednik dr. [[Franjo Tuđman]] odlikovao ga je 1999. godine. == Izvori == {{izvori}} {{Authority control}} {{Lifetime|1948|2026|Pečarić, Josip}} [[Kategorija:Jugoslavenski matematičari]] [[Kategorija:Hrvatski matematičari]] [[Kategorija:Hrvatski publicisti]] [[Kategorija:Pseudohistoričari]] [[Kategorija:Teoretičari zavjere]] [[Kategorija:Akademici HAZU]] [[Kategorija:Biografije, Kotor]] 58ncay74gu2dpt6hvge9e576rk25g7a 0 250863 42714715 42477972 2026-10-30T07:30:36Z ~2026-57708-36 406703 42714715 wikitext text/x-wiki {{Vojno lice | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = {{datum rođenja|1910}} | mesto_rođenja = [[Brezova (Ivanjica)|Brezova]], kod [[Ivanjica|Ivanjice]] | država_rođenja = [[Kraljevina Srbija]] | datum_smrti = {{datum smrti|1943|0|0|1910|0|0}} | mesto_smrti = [[Golija (Srbija)|Golija]] | država_smrti = [[Kraljevina Jugoslavija]]<br/><small>([[Srbija pod nemačkom okupacijom|pod okupacijom]])</small> }} '''Božidar Ćosović''' (poznat kao '''Boža Javorski''' ili '''Boža Javorac''') je bio samoproglašeni [[četnički]] [[vojvoda]] u drugom svetskom ratu. Prema tome kako mu je odgovaralo, iskazivao se kao vojvoda Koste Pećanca i kao vojvoda Draže Mihailovića, a najviše je dejstvovao u sopstveno ime, samostalno. Ubijen je jula 1943. od četnika Draže Mihailovića.<ref name="znaci.org">https://www.znaci.org/00001/4_14_1_79.htm</ref> == Biografija == Rođen je u selu Brezova kod [[Ivanjica|Ivanjice]]. Pre rata je bio seoski [[trgovac]].{{fact}} [[File:Vojvoda Božidar Ćosović-Javorski sa svojim četnicima odlazi u akciju protiv partizana (proleće 1942).jpg|thumb|Vojvoda Božidar Ćosović-Javorski sa svojim četnicima odlazi u akciju protiv partizana (proleće 1942)]] Posle [[Aprilski slom|aprilskog sloma]], Boža Javorski formira svoju grupu, a sebe proglašava za Vojvodu Javorskog. Grupa je vršila otimačine i pljačkanje sela u moravičkom srezu.<ref name="znaci.org"/> U leto [[1941]]. Boža Javorski pristupa organizaciji [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]. Ravnogorski četnici nastojali su da pridobiju Božu Javorskog i sa njim je dogovoreno da prizna vlast pukovnika Dragoljuba Mihailovića. Kako bi regulisali pitanje savozvanog vojvode Javorskog, [[1. 11.|1. novembra]] [[1941]]. sporazumom lokalnih partizana i četnika garantovano je da će Boža Javorski biti potčinjen četničkim odredima Jugoslovenske vojske koji stoje pod komandom Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat| "Obzirom na odnose između odreda Božidara Ćosovića 'Javorskog' i partizana, saglasili smo se da se od strane partizanskih odreda prekine oružana akcija protiv 'Javorskog', u roku od 24 sata, a za daljih tri dana, zaključno sa 4. novembrom 1941. godine, likvidiraće se pitanje 'Javorskog', pošto je izjavio da želi da pristupi četničkim odredima Jugoslovenske vojske koji stoje pod komandom Draže Mihailovića. (...) Za slučaj da odred Bože 'Javorskog' ne bude primljen u četnički odred Jugoslovenske vojske i da se ne stavi pod četničku komandu u Srezu moravičkom ili da pojedini ili ceo njegov odred izvrše neki napad na partizane, Moravički četnički odred će se odmah staviti u kontakt sa partizanskim odredima i komandom radi zajedničke akcije protiv 'Javorskog' i njegovih ljudi."<ref>Живота Марковић, н.д, стр. 356-357.</ref>}} Istog dana kada je sporazum potpisan o potčinjavanju Javorskog potpisan, četnici Draže Mihailovića i Bože Javorskog su napali partizane u Ivanjici. Ovaj napad je bio deo opšteg [[Napad četnika na Užičku republiku|četničkog napadu na Užičku republiku]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/196_3.pdf Никола Љубичић, Ужички НОП одред "Димитрије Туцовић", Београд, 1981.], стр. 206-210.</ref> Kao Pećančev čovek i nepouzdan elemenat za organizaciju JVuO, prekio sud JVuO ga je tajno osudio na smrt.{{fact}} [[Crne trojke|Crna trojka]] ga je pronašla jula [[1943]]. na [[Golija|Goliji]] i na spavanju ubila.{{fact}} == Izvori == {{Izvori}} {{Lifetime|NEPOZNATO|1943|Ćosović-Javorski, Božidar}} [[Kategorija:Biografije, Ivanjica]] [[Kategorija:Četničke vojvode]] [[Kategorija:Četnički zločini u Drugom svjetskom ratu]] t9jliiaywt97wqjrgcpd7akxbrwhnkr 2 252974 42714546 42714348 2026-10-29T18:44:37Z Duma 16555 42714546 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Blue-winged Warbler.jpg | image_caption = ''[[Vermivora cyanoptera]]'' | taxon = Vermivora | authority = [[William Swainson|Swainson]], 1827. | type_species = ''[[Vermivora solitaria]]''<ref name=HM4>{{cite taxon |howardmoore |id=197 |title=Parulidae |access-date=2023-07-16}}</ref> | type_species_authority = Swainson, 1827. | subdivision_ranks = Vrste | subdivision = Vidjeti tekst. }} '''''Vermivora''''' je rod [[Parulidae|grmuša Novog svijeta]]. == Taksonomija == Rod ''Vermivora'' je 1827. uveo engleski zoolog [[William Swainson]] kako bi se smjestila jedna vrsta, ''Vermivora solitaria'' (Swainson). To je ''Sylvia solitaria'' ([Alexander Wilson (ornitolog)|[Wilson]], 1810), koju su [[Storrs L. Olson|Olson]] i [[James L. Reveal|Reveal]] 2009. preimenovali u ''[[Vermivora cyanoptera]]''.<ref>{{ cite journal | last=Swainson | first=William | author-link=William Swainson | year=1827 | title=A synopsis of the birds discovered in Mexico by W. Bullock, F.L.S. and Mr. William Bullock jun. | journal=Philosophical Magazine | series=New Series | volume=1 | pages=364–369, 433–442 [434] | doi=10.1080/14786442708674330 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/15530444 }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Olson | first1=S.L. | author1-link=Storrs L. Olson | last2=Reveal | first2=J.L. | author2-link=James L. Reveal | date=2009 | title=Nomenclatural history and a new name for the Blue-winged Warbler (Aves: Parulidae) | journal=Wilson Journal of Ornithology | volume=121 | issue=3 | pages=618–620 | jstor=20616949 | doi=10.1676/09-003.1 }}</ref> Naziv roda kombinira latinski naziv ''vermis'', što znači "crv", sa ''-vorus'', što znači "jede".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=Vermivora | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=Vermivora | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=10 September 2025 }}</ref> == Vrste == U rodu su prepoznate tri vrste,<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=February 2025 | title=New World warblers, mitrospingid tanagers | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/warblers/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=10 September 2025 }}</ref> {{Species table |genus= Vermivora |authority-name=[[William Swainson|Swainson]] |authority-year= 1827|species-count=three|no-note=y|narrow-percent=75}} {{Species table/row |name= [[Bachman's warbler]]|binomial=[[Vermivora bachmanii]] |image=File:Dendroica bachmanii.jpg|image-size=180px |image-alt= |authority-name=Audubon |authority-year=1833 |authority-not-original=yes |range= Southeast United States and wintering in Cuba |range-image=File:Vermivora bachmanii map.svg |range-image-size=180px |size= |habitat= |hunting= |iucn-status= CR |population= |direction= |subspecies= }} {{Species table/row |name= [[Blue-winged warbler]] |binomial=[[Vermivora cyanoptera]] |image=File:Vermivora cyanoptera -North Berwick, Maine, USA-8.jpg|image-size=180px |image-alt= |authority-name=Olson & Reveal |authority-year=2009 |authority-not-original= |range= southern Ontario and the eastern United States |range-image=File:Vermivora cyanoptera map.svg |range-image-size=180px |size= |habitat= |hunting= |iucn-status= LC |population= |direction= |subspecies= }} {{Species table/row |name=[[Golden-winged warbler]] |binomial=[[Vermivora chrysoptera]] |image=File:Golden-winged Warbler, Rock Crusher Rd., Sagola, Iron Co., MI, 21 May 2015 (18195370525).jpg|image-size=180px |image-alt= |authority-name=Linnaeus |authority-year=1766 |authority-not-original= |range= south-central Canada and in the Appalachian Mountains in northeastern to north-central United States |range-image=File:Vermivora chrysoptera map.svg |range-image-size=180px |size= |habitat= |hunting= |iucn-status= NT |population= |direction= |subspecies= }} {{Species table/end}} Nekoliko dodatnih vrsta je ranije bilo uključeno u rod ''Vermivora'',<ref>{{cite book |author=Sibley, D. |title=The Sibley Field Guide to Birds |year=2000 |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |isbn=0-679-45122-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/sibleyguidetobir00sibl_0 }}</ref> ali su sada prebačene u rod ''[[Leiothlypis]]'':<ref name=ioc/><ref>Lovette, I. J. et al. (2010). A comprehensive multilocus phylogeny for the wood-warblers and a revised classification of the Parulidae (Aves). ''Molecular Phylogenetics and Evolution'' 57 (2): 753-770. [http://www.mendeley.com/research/comprehensive-multilocus-phylogeny-woodwarblers-revised-classification-parulidae-aves/# Abstract]</ref> * ''[[Leiothlypis peregrina]]'' * ''[[Leiothlypis celata]]'' * ''[[Leiothlypis ruficapilla]]'' * ''[[Leiothlypis virginiae]]'' * ''[[Leiothlypis crissalis]]'' * ''[[Leiothlypis luciae]]'' == Bilješke == {{Notelist}} == Reference == {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q738146}} Kategorija:Pjevice 6cxuy9jmcsxjfgqsybz6iieyg38weew 0 257502 42714563 42714317 2026-10-29T20:43:46Z Alekol 2231 /* Smrti */ 42714563 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: 火马 [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[16. 4.]] - Prvi ukrajinski napad na rafineriju i naftni terminal u [[Tuapse]]u, na crnomorskoj ruskoj obali - još tri talasa do 2. maja izazivaju veliku materijalnu i ekološku štetu. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). Bolest je prisutna i u Ugandi. [[SZO]] 17-tog objavljuje vanrednu situaciju od međunarodnog interesa. * 14. 5. - U napadu na Kijev ima 24 mrtvih, Ukrajina tri dana kasnije upućuje rafal prema Moskvi i Bjelgorodu. * [[15. 5.]] - Uhapšen načelnik beogradske policije Veselin Milić i još 11 osoba, među kojima tri policajca, tri dana nakon pucnjave u restoranu „27" na [[Senjak]]u i nestanka 52-godišnjeg muškarca (telo pronađeno u buretu, 21-og u Inđiji). * 15 - 29. 5. - Prikazuju se uspešni filmovi koji sa započeli kao postovi na YouTubeu: natprirodni horor ''Obsession'' (15.) i SF psihološki horor ''Backrooms'' (29. 5.). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[18. 5.]] - Tužba protiv Službe unutrašnjih prihoda (IRS) od strane preds. Trumpa i njegovih sinova rešena nagodbom: vlada SAD formira fond od blizu 1,8 milijardi dolara, ''Anti-Weaponization Fund'', za nadoknadu predsednikovim saveznicima koji tvrde da su nepravedno istraživani. U dodatku nagodbe se kaže da IRS prekida sve preglede poreskih prijava. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * 20. 5. - Pojas presvete Bogorodice stigao iz svetogorskog manastira [[Vatoped]]a u Beograd, izložen je u Hramu Svetog Save do 6. juna, privukao je preko pola miliona poklonika. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. * [[24. 5.]] - Rusija gađala Ukrajinu sa 600 dronova i 90 raketa, uključujući hipersonični Orešnik, dva dana nakon što je u Starobjeljsku u Luganskoj oblasti pogođen pedagoški univerzitet, sa 21 žrtvom. * 24 - 28. 5. - Preds. Vučić u poseti Kini. * [[25. 5.]] - Objavljena papina enciklika ''Magnifica humanitas'': o očuvanju ljudske osobe u doba umjetne inteligencije. * [[26. 5.]] - Najtopliji majski dan u Engleskoj, malo preko 35 stepeni u [[Kraljevski botanički vrtovi u Kewu|vrtovima Kew]] u Londonu; toplotni val je na zapadu Evrope. U Indiji i Pakistanu ovih dana je preko 45 stepeni. * [[29. 5.]] - Prilikom ruskog napada na ukrajinske luke na Dunavu, jedan dron je pogodio zgradu u rumunskom [[Galați|Galacu]]. * [[30. 5.]] - Građanskom inicijativom je uklonjen naprednjački fasadni baner sa beogradske [[Palata Albanija|Palate Albanija]], jer su bili ugroženi ptići [[Bela čiopa|belih čiopa]]. * [[31. 5.]] - Izraelci zauzeli strateški položaj zamka Beaufort kod Nabatije u Libanu. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Protesti u Albaniji, nazvani Flamingo revolucija - protivljenje gradnji luksuznog odmarališta kod Valone (ostrvo Sazan i laguna Narta, na inicijativu [[Jared Kushner|Jareda Kushnera]]) šire se i na Tiranu, pošto su aktivisti napadnuti od lokalnog obezbeđenja. * 2. i 9. 6. - Antiimigrantska osećanja u Ujedinjenom Kraljevstvu: objavljivanje snimka hapšenja Henryja Nowaka u [[Southampton]]u, pred smrt nakon što ga je ubo Sik, i 9-tog napad nožem na čoveka u [[Belfast]]u izazivaju proteste odn. nemire. * [[3. 6.]] - Oko 90 državljana Srbije vraćeno sa aerodroma u Tivtu, policija Crne Gore ih je ocenila kao "rizik po bezbednost". * 3. 6. - Ukrajinski dronovi pogodili naftni terminal u Sankt Peterburgu, na dan početka ekonomskog foruma, dan nakon što je u ruskim napadima poginulo 23 ljudi. * [[4. 6.]] - Pripadnik [[UNIFIL]] stariji vodnik Milovan Jovanović umro je od posledica minobacačke vatre na jugu Libana. * 4. 6. - [[Janez Janša]] je četvrti put premijer Slovenije. * [[5. 6.]] - Samit EU–Zapadni Balkan u Tivtu. * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu: Kurtijevo Samoopredeljenje 53/120 mandata (-4). [[Datoteka:2026-06-08 Ballroom construction and UFC arena White House Washington DC 13-23-11.jpg|mini|Borilište i gradilište kod Bele kuće]] * 7. 6. - Izbori u Armeniji: proeuropska stranka premijera [[Nikol Pašinjan|Pašinijana]] zadržava većinu. * 7. 6. - Iran ispalio rakete na Izrael, nakon dva meseca, zbog izraelskih udara na Bejrut. * [[9. 6.]] - Pošto je oboren američki [[Boeing AH-64 Apache|Apache]], dolazi do novog ciklusa udara sa Iranom. * [[10. 6.]] - Papa je blagoslovio Kulu Isusa Krista bazilike [[Sagrada Família]] u Barceloni, visine 172,5 metara. * 11. 6. - 19. 7. - [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetsko prvenstvo]] u Sjevernoj Americi. ** Bosna i Hercegovina: 12. 6. 1:1 sa Kanadom; 18. 6. gubi od Švicarske 4:1; 24. 6. pobjeđen Katar 3:1 - ide dalje. ** Hrvatska: 17. 6. gubi od Engleske 4:2; 23. 6. pobjeđena Panama 1:0; 27. 6. pobjeđena Gana 2:1 - ide dalje. * [[12. 6.]] - Firma [[SpaceX]] je izašla na berzu. [[Elon Musk]] je prvi bilioner (1.000 milijardi). * [[13. 6.]] - [[New York Knicks]] prvaci NBA nakon 53 godine. * [[14. 6.]] - Objavljeno da je postignut sporazum o okončanju rata između Irana i SAD. Zbog nastavljenih dejstava u Libanu, sporazum i otvorenost Hormuskog moreuza se više puta dovode u pitanje. * 14. 6. - ''UFC Freedom 250'': borilačka priredba na Južnom travnjaku Bele kuće. * [[15. 6.]] - U Kijevu su pogođeni saborna crkva Kijevo-pečerske lavre i Filmski studio Dovženko. * [[18. 6.]] - Najveći napad na Moskvu od 2022, opet pogođena velika rafinerija u Kapotnji, na Moskvu pada crna kiša. * 18. 6. - Kriza vođstva Laburističke partije u UK: gradonačelnik Manchestera Andy Burnham je ubedljivo dobio na dopunskim izborima za parlament. * [[19. 6.]] - Više javno tužilaštvo u Beogradu sumnjiči studente da su simulirali upotrebu zvučnog topa u martu 2025. * [[20. 6.]] - Protestni skup u Novom Sadu. * [[22. 6.]] - Britanski premijer [[Keir Starmer]] objavljuje da podnosi ostavku. * ca. 24. 6. - Val toplote na zapadu Evrope. Oboren junski rekord u Engleskoj (37,3 stepena 26-tog), u Francuskoj prosečno najtoplije ikada, s temperaturama do 44,3 stepena. * [[24. 6.]] - Dva jaka potresa u [[Venezuela|Venezueli]], preko 6.500 mrtvih. * [[27. 6.]] - Naprednjački skup u Beogradu. Preds. Vučić najavljuje da će podneti ostavku. * 27. 6. - Toplota se premešta u srednju Evropu: rekordi u Nemačkoj (41,5 stepen), Češkoj (40,6), Danskoj (37). * [[28. 6.]] - Studentski skup "Sve se vidi na Vidovdan" u Kraljevu. * [[29. 6.]] - Najtopliji junski dan u Beogradu, 38,9 stepeni. * [[30. 6.]] - Preko milion nedokumentovanih migranata i tražioca azila se prijavilo za regularizaciju statusa u Španiji. * 30. 6. - Protesti protiv imigracije u Južnoj Africi. === Jul/Juli/Srpanj === [[Datoteka:DamonNolanHathaway-byPhilipRomano.jpg|mini|180px|Pred premijeru "Odiseje"]] [[Datoteka:Enzo Fernandez Pau Cubarsi Argentina v Spain 19 July 2026-208.jpg|180px|mini|Finale Svjetskog kupa]] * [[1. 7.]] - Američki diplomata Louis Chrishock je imenovan za v.d. [[Visoki predstavnik za BiH|Visokog predstavnika za BiH]], dok EU i SAD ne postignu kompromis (Rusija ga ne prihvata). * 1. 7. - [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetsko prvenstvo]]: ** Bosna i Hercegovina: 1/2. 7. gubi od SAD 2:0. ** Hrvatska: 2/3. 7. gubi od Portugala 2:1. * [[2. 7.]] - U jakom napadu na Kijev gine 30 ljudi. * [[5. 7.]] - Američkom igraču Bolagunu suspendovana posledica crvenog kartona u meču sa BiH (SAD gube od Belgije 4:1). * [[6. 7.]] - Državna sahrana [[Ali Hamenei]]a (4 - 9. 7.): milioni ljudi učestvuju u pogrebnoj procesiji u Teheranu. Kovčeg je 8. 7. pronesen i iračkim gradovima Nadžaf i Kerbala. * [[8. 7.]] - Nakon razmene vatre, Trump kaže da je primirje sa Iranom "završeno". Uveče novi udari. * ca. 9. 7. - Treći talas vrućine na zapadu Evrope. * [[10. 7.]] - Putnik Ryanaira iz Srbije zamalo izleteo kroz razbijeni prozor. * [[11. 7.]] - Povijesno nizak vodostaj [[Drava|Drave]] kod Osijeka, -173. * 11. 7. - Pisac [[Vladimir Arsenijević]] pretučen ispod Brankovog mosta; komemoracija žrtvama Srebrenice otkazana. * [[15. 7.]] - Ukrajinski predsednik Zelenski smenio ministra odbrane Mihajla Fedorova, što izaziva proteste. * [[16. 7.]] - Preds. Trump u obraćanju naciji tvrdi da su se Kinezi mešali u izbore 2020. * [[17. 7.]] - U američkoj bazi u Jordanu poginula dva američka vojnika, nastavljaju se međusobni udari. * 17. 7. - Prikazan je film "[[Odiseja (2026.)|Odiseja]]" [[Christopher Nolan|Christophera Nolana]]. * [[18. 7.]] - Ukrajinski dronovi uništili dva skladište online maloprodaje ''Wildberries'' u okolini Moskve. * [[19. 7.]] - Finale Svjetskog prvenstva: '''Španija''' - Argentina 1:0 u produžecima. Prethodnog dana, u meču za treće mesto, Francuska - Engleska 4:6. [[Datoteka:Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg|120px|mini|[[Andy Burnham]]]] * [[20. 7.]] - [[Andy Burnham]] je novi britanski premijer, sedmi od 2016. * 20. 7. - Nikaragvanski predsednik [[Daniel Ortega]] kaže da u zemlji više neće biti izbora. * [[23. 7.]] - Nafta je prelazila 100 dolara, nakon što su jemenski Husi gađali dva tankera u Crvenom moru. * [[24. 7.]] - Pošto su istekle carine uvedene u februaru, preds. Trump je uveo nove od 10% ili 12.5% za niz zemalja, uključujući EU, po klauzuli o prinudnom radu. * 24/25. 7. - Pauzirani američki napadi na Iran - nastavljaju se 29-tog, nakon iranskog pokušaja protiv Jordana. * [[25. 7.]] - Petoro planinara iz Bosne i Hercegovine stradalo na [[Elbrus]]u. * 25. 7. - Omladinski pokret "bubašvaba/žohara" u Indiji: ministar obrazovanja je dao ostavku nakon desetak dana protesta zbog skandala sa procurivanjem ispita. * ca. 2x. 7. - Veliki požari na zapadu Evrope: 50.000 ha u Ávili, zapadno od Madrida, najveći ikad u Španiji; preko 42.000 ha zapadno od [[Bordeaux]]a u Francuskoj, evakuirano je 220.000 ljudi. Još jedan talas vrućine.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/jul/27/france-and-spain-race-to-contain-huge-wildfires-before-fresh-heatwave-begins France and Spain race to contain huge wildfires before fresh heatwave begins] theguardian.com Mon 27 Jul 2026</ref> * [[26. 7.]] - [[Tadej Pogačar]] je osvojio peti [[Tour de France]]. * [[28. 7.]] - Predložena ''FIFA Forward Enterprise'', komercijalna filijala [[FIFA]]-e koja bi privatnim investitorima omogućila udeo u organizovanju takmičenja - izaziva dosta protesta, tako da se odustaje. * [[30. 7.]] - Možda 60.000 ljudi ilegalno ulaze iz Maroka u španjolsku [[Ceuta|Ceutu]], sutradan se polovica vraća, ubrzo skoro svi. * [[31. 7.]] - Objavljene analize pokazuju da je otpad zakopan u [[Gospić]]u opasan - 33.000 tona. * jul - Najtopliji jun-jul na zapadu Evrope. Najtopliji jul u svetskim morima. Najtopliji mesec ikada u SAD. === Avgust/August/Kolovoz === * jul/avgust - Vrućina u regionu, Dunav i druge reke historijski niske. Centar za razminiranje Srbije tokom meseca uklanja nemačka plovila [[Operacija Dunavski vilenjak|potopljena 1944]]. kod Prahova<ref>[https://klima101.rs/dunav-nizak-vodostaj-ratni-brodovi-motocikl-rimski-most-mamuti/ U toku je izvlačenje potopljene nemačke flote kod Prahova: Šta je sve izronilo iz presahlog Dunava?]. klima101.rs 14/08/2026</ref> * [[2. 8.]] - U Južnoj Koreji izmereno rekordnih 42,5°C. * [[5. 8.]] - Požar u [[Deliblatska peščara|Deliblatskoj peščari]], zahvatiće preko 3.500 ha. Požar je i na [[Stolovi]]ma kod Kraljeva. * ca. 6. 8. - Rekordne temperature u Austriji, Slovačkoj i Mađarskoj, 41-42°C. * [[7. 8.]] - U Mecci potpisan obrambeni pakt između [[Turska|Turske]], [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Pakistan]]a. * [[8. 8.]] - [[Volodimir Zelenskij]] u poseti Beogradu. * [[10. 8.]] - Zemljotres u kolumbijskom departmanu [[Chocó (departman)|Chocó]], 330 mrtvih. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]] na zapadu Evrope.<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref> * [[13. 8.]] - Peti talas vrućine na zapadu Evrope. * [[14. 8.]] - Požar u [[Omiš]]u, stradala je jedna osoba. [[Datoteka:Пожар Делиблатска пешчара, ситуација 23.08.2026.png|160px|mini|Požar u Deliblatskoj peščari, stanje 23. 8.]] * 15/16. 8. - Zapaljen automobil tužioca u [[Valjevo|Valjevu]], građani i studenti se okupljaju sledeće večeri. * [[16. 8.]] - Poljski autobus, na povratku iz Međugorja, sleteo s puta u Mađarskoj - 12 mrtvih. * 16. 8. - Prosvjed u [[Gospić]]u zbog ilegalnog odlaganja otpada. * [[17. 8.]] - Rekordni niz: 23. uzastopni tropski dan u Beogradu<ref>[https://klima101.rs/rekord-tropskih-dana-beograd/ U Beogradu je oboren rekord: Ovo je sada najduži niz uzastopnih dana sa temperaturom preko 30 °C]. klima101.rs 17/08/2026</ref> (od 30. 7. do 7. 8. devet dana od 35 i više stepeni, do 38<ref>[https://www.accuweather.com/sr/rs/belgrade/298198/august-weather/298198 Beograd, Srbija Mesečna prognoza | AccuWeather]</ref>). Novi tropski dani već 19. 8. do 5. 9.. ** Zagreb ≥ 30 stupnjeva od 27. 7. (4 - 6. 8. 38 st.). Sarajevo ≥ 30 stupnjeva 29. 7. do 17. 8. i od 19. 7. * [[19. 8.]] - Nacionalni dug SAD prešao 40.000 milijardi dolara, oko 123% GDP.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2026/aug/20/us-national-debt-republicans ‘Starve the beast’? The $40tn cost of Republicans’ false promises to cut spending]. theguardian.com Thu 20 Aug 2026</ref> * [[20. 8.]] - Objavljeno da se Demokratska autonomna administracija severne i istočne Sirije (ranije poznata i kao [[Sirijski Kurdistan]]) u potpunosti integrisala u [[Sirija|sirijsku]] državu. * 20 - 21. 8. - Izvanredna sjednica Sabora zbog otpada u Gospiću. * [[21. 8.]] - Dronovi pogađaju šoping centar u [[Krivi Rog|Krivom Rogu]], 16 mrtvih. * 21. 8. - Nastavlja se požar u Deliblatskoj peščari: nakon ruskog aviona, Srbija prihvata i pomoć iz EU. * 21. 8. - Trgovački pregovori između SAD i Kanade prekinuti bez dogovora, uvode se nove carine (Trump 27. 8. potpisao naređenje da se [[jezero Ontario]] promeni u jezero Amerika). [[Datoteka:Mudslide at Gyirong Port 2 (screenshot).png|mini|Bujica na graničnom prelazu Kine i Nepala]] * [[26. 8.]] - Razorna bujična poplava na granici Nepala i Kine, s velikim brojem poginulih. * [[28. 8.]] - Umro je kralj [[Harald V od Norveške]], nasljeđuje ga sin [[Haakon VIII od Norveške|Haakon VIII]]. * [[29. 8.]] - Dron pogodio skladište kod Buče u Ukrajini - u eksplozijama gine 38 ljudi. * 29. 8. - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU: odbijeno sa 52,8%. * 29. 8. - [[Filip Hrgović]] osvaja u Londonu IBF titulu u teškoj kategoriji, pobedom nad Mosesom Itaumom. * [[30. 8.]] - Lansiranje [[Svemirski teleskop Nancy Grace Roman|Svemirskog teleskopa Nancy Grace Roman]], za osmatranje u spektru od plave do infracrvene. * avgust - Mesec je globalno 1,65 stepeni iznad predindustrijskog nivoa, deli rekord sa julom 2023. * avgust - Rat u Ukrajini: pojačana ruska upotreba mlaznih dronova.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c804d9lyj2jo Russia's new jet-powered drones outpacing Ukraine's air defences with daily launches]. bbc.com 2026-09-10</ref> === Septembar/Rujan === [[Datoteka:"Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku", Trg bana Jelačića, 5. srpnja 2026 - 3.jpg|180px|mini|lijevo|"Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku"]] * [[2. 9.]] - Najmanje 14 aktivista u Srbiji je targetirano spywareom u vreme lokalnih izbora prošlog marta.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/sep/03/serbians-targeted-with-advanced-spyware Serbians targeted with spyware in country’s ‘largest documented wave of surveillance’]. theguardian.com 3 Sep 2026</ref> * 2. 9. - Potpisan naftni sporazum između SAD i Venecuele. * [[5. 9.]] - Prosvjed "Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku" u Zagrebu. * [[6. 9.]] - Izbori u nemačkoj pokrajini [[Saksonija-Anhalt]]: [[AfD]] 43,8%, [[CDU]] 17,2%. [[Datoteka:Sahrana Ratka Mladića 2, Beograd.jpg|180px|mini|Sahrana Ratka Mladića]] * [[7. 9.]] - [[Ratko Mladić]] sahranjen u Beogradu. * [[8. 9.]] - Jemenski Husi su lansirali balističke rakete i dronove na nekoliko meta u Saudi Arabiji. U toku su pojačane borbe između Husa i zvanične jemenske vlade. * 8. 9. - SAD uništile pet iranskih tankera, na šta se odgovara udarima na brodove i na američku bazu u Jordanu. * [[9. 9.]] - U Srbiji raspisani izbori, za 25. oktobar: lista "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" predala potpise 12-tog, "Studentska lista - studenti pobeđuju" (3) 14-tog. * [[10. 9.]] - Jemenski Husi zauzimaju lučki grad [[Moka (Jemen)|Moka]], sutradan i ostrvo Perim u moreuzu [[Bab-el-Mandeb]]. * [[11. 9.]] - Saudijski naftovod Istok-Zapad zatvoren zbog napada sa jugoistoka Iraka (opet radi 22-og). * [[12. 9.]] - Dario Amodei, direktor [[Anthropic]]a, poziva na usporenje razvoja AI zbog mogućnosti izmicanja kontroli. * [[13. 9.]] - Izbori u Švedskoj: leva opozicija dobija tri mandata više od vladajućih. * [[16. 9.]] - [[Hashim Thaçi]] prvostepeno osuđen u Hagu, pred specijalističkom većem za Kosovo, na 25 godina zatvora; Jakup Krasniqi 25, Kadri Veseli 18, Rexhep Selimi 13 godina. * 18 - 20. 9. - Izbori u Rusiji: uobičajena velika većina za [[Jedinstvena Rusija|Jedinstvenu Rusiju]], nije dozvoljeno učešće partije [[Jabloko]]. * [[20. 9.]] - Zemaljski izbori u Nemačkoj: AfD ima najviše glasova u [[Mecklenburg-Zapadna Pomeranija|Mecklenburg-Zapadnoj Pomeraniji]] (CDU ispod cenzusa) a u [[Berlin]]u ''[[Die Linke]]''. * [[21. 9.]] - ''Veoma jaki'' [[El Niño]] već dostiže rekordnih 3,05 stepeni, a maksimum je obično u novembru/decembru. Atlantska sezona uragana ima rekordni period bez uragana. * [[22. 9.]] - Potpisan sigurnosni sporazum SAD-Danska-Grenland. * [[23. 9.]] - Pobunjenička koalicija više etničkih organizacija pokrenula ofanzivu protiv etiopske vlade. * [[24. 9.]] - [[Xi Jinping]] u poseti Washingtonu. * [[27. 9.]] - [[OpenAI]] je pauzirao trening najnovijih modela nakon nekoliko izveštaja o neočekivanom ponašanju na sajtovima nekoliko vlada od letos. * 27. 9. - Aleksandar Vučić podnosi ostavku jer cilja mesto premijera; v.d. predsednika Republike je predsednica skupštine Ana Brnabić. * 27. 9. - Drumcreeski konflikt: [[Oranžisti]] su pokušali umanjeni marš Cestom Garvaghy u [[Portadown]]u, nakon 28 godina zabrane - konfrontacija sa katolicima traje nekoliko dana. * [[28. 9.]] - Štrajk [[Zagrebački električni tramvaj|ZET]] i podružnica [[Zagrebački holding|Zagrebačkog holdinga]] (proglašen nezakonitim 30-tog). * [[30. 9.]] - Flydubai Flight 1073: nakon incidenta u kokpitu, avion koji je leteo prema Tel Avivu je spušten u Saudi Arabiji. === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - Prekid diplomatskih odnosa [[Etiopija|Etiopije]] i [[Eritreja|Eritreje]], nakon ulaska eritrejskih snaga u [[Regija Afar|Afar]], zatim i [[Regija Tigraj|Tigreju]]. * [[2. 10.]] - Energetska kriza: lideri G7 odlučili pustiti 100 miliona barela nafte i [[dizel]]a iz rezervi (Trump je pretio zabranom izvoza dizela). * 2. 10. - Laborantkinja sa [[irkutsk]]og protivkužnog instituta umrla od pneumonije - ruski zvaničnici kažu da su svi kontakti negativni na kugu. * [[3. 10.]] - Etiopska vojska u [[Mek'ele]]u, glavnom gradu Tigreje. * [[4. 10.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|20px|Grb BiH]] Izbori u BiH. Članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]]: [[Denis Bećirović]], [[Željka Cvijanović]], [[Darijana Filipović]]. * [[5. 10.]] - Stambena kriza u Španjolskoj: premijer [[Pedro Sánchez]] zakazuje izvanredne izbore za 29. 11., nakon što je parlament odbio dva dekreta. * 5 - 15. 10. - U rumunskim i bugarskim vodama Crnog mora pogođeno sedam brodova, tri potopljeno - sumnja se na ruske dronove.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2026/oct/18/drone-attacks-ships-black-sea-russia-ukraine-war Intensifying drone attacks on ships in Black Sea bring war ever closer to Nato shores]. theguardian.com Sun 18 Oct 2026</ref> * [[6. 10.]] - Obrazovna kriza u Francuskoj: protesti i blokade škola u više gradova. * [[9. 10.]] - U Risnu uhapšen ruski bloger Mihail Zvinčuk, sa bloga Rybar, zatim protjeran. * 9. 10. - Trump objavljuje da je postigao dogovor sa Putinom za kupovinu dizela (11-tog tvrdi da je dogovorio "energetsko primirje"). * 8. i 10. 10. - Husi gađaju [[rijad]]ski aerodrom: 15 poginulih, preko 300 ranjenih. * [[12. 10.]] - Izraelski premijer Netanyahu naredio istragu vojnika i oficira intervjuisanih za dokumentarac ''[[NAZA]]'', o načinu odlučivanja o ciljevima u Gazi. * [[13. 10.]] - Ukrajinska vojska uveče izjavljuje da je sistem [[Starlink]], tj. vojna verzija Starshield, ograničen na terminale do 160 km/h - onemogućeni ukrajinski dronovi za napad i odbranu. * [[14. 10.]] - Studentski protesti u Albaniji: požar u jednom ministarstvu i dve banke. * [[15. 10.]] - Hajduk - Ajax 2:1. Utakmica bila prekidana zbog bakljade, izvikivane antisemitske parole. * [[16. 10.]] - Trump je pauzirao paket sankcija Rusiji iz Grahamovog zakona. * [[17. 10.]] - Demonstracije podrške srednjoškolcima, praćene nasiljem marginalnih grupa, paljevinama i pljačkom. Izgorela većnica u [[Limoges]]u. Neredi su i u [[Milano|Milanu]]. * [[19. 10.]] - Provincija [[Alberta]] odobrava sa 75% ostanak u Kanadi. * 19. 10. - Rat u Sudanu, masakr na pijaci Amiet u specijalnom području [[Abyei]]: vojska je gađala rezervoar goriva i pijacu koje koriste pobunjenici, ima preko 220 mrtvih. * [[20. 10.]] - ''PHP2Shell'': objavljeno je postojanje ranjivosti u jeziku [[PHP]]; narednih dana brojni sajtovi su offline tokom ispravke, a hakeri pokušavaju iskoristiti situaciju. * [[22. 10.]] - Veliki predizborni skup studentske liste na beogradskoj Slaviji. * [[25. 10.]] - [[Datoteka:Standard of the President of the National Assembly of Serbia.svg|25px|Standarta predsednika skupštine Srbije]] Vanredni izbori u Srbiji. Uz izlaznost od 69%, ''Studentska lista osvaja apsolutnu većinu'' od 141 mandata. U parlament ulazi još samo lista Ujedinjena Srbija, 103 mandata, i stranke manjina. * 25. 10. - Predsjednički izbori u Brazilu, drugi krug: preds. [[Lula da Silva]] je reizabran sa 51,79%, pobjedom nad Fláviom Bolsonarom. * [[27. 10.]] - Izbori u Izraelu. == Predviđeni događaji == * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * [[14. 11.]] - Prva Pesma Evrovizije Azija. * [[15. 11.]] - [[Voyager 1]] će biti udaljen jedan [[Svjetlosna godina|svetlosni]] dan od Zemlje. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * decembar? - [[Datoteka:Flag of the President of Serbia.svg|25px|Standarta predsednika Srbije]] Predsednički izbori u Srbiji. == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * 21. 5. - [[Kyle Busch]], vozač NASCAR (* [[1985]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[25. 5.]] - [[Sonny Rollins]], džez saksofonista (* [[1930]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) === Jun/Juni/Lipanj === * 4. 6 - [[Anthony Head]], glumac (* [[1954]]) * 4. 6 - [[Merdžane Satrapi]], autorica (* [[1969]]) * [[11. 6.]] - [[David Hockney]], umetnik (* [[1937]]) * [[20. 6.]] - [[Slavenka Drakulić]], književnica i publicistkinja (* [[1949]]) * [[22. 6.]] - [[Alan Greenspan]], bivši predsednik Federalne rezerve (* [[1926]]) * 22. 6. - [[Edin Numankadić]], likovni umjetnik (* [[1948]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[3. 7.]] - [[Zrinko Ogresta]], scenarist i redatelj (* [[1958]]) * [[8. 7.]] - [[Bonnie Tyler]], pjevačica (* [[1951]]) * [[10. 7.]] - [[Đorđe Kadijević]], reditelj, scenarista (* [[1933]]) * [[11. 7.]] - [[Lindsey Graham]], američki političar (* [[1955]]) * [[13. 7.]] - [[Sam Neill]], glumac (* [[1947) * [[20. 7.]] - [[Kevin Keegan]], fudbaler i trener (* [[1951]]) * [[21. 7.]] - [[Olivera Katarina]], glumica i pevačica (* [[1940]]) * 21. 7. - [[Damir Šaban]], glumac (* [[1958]]) * [[30. 7.]] - [[Milivoj Puhlovski]], redatelj i scenarist (* [[1947]]) * [[31. 7.]] - [[Franco Baresi]], fudbaler, trener (* [[1960]]) === Avgust/August/Kolovoz === * [[8. 8.]] - [[Ivo Šlaus]], fizičar, član HAZU (* [[1931]]) * [[12. 8.]] - [[Zhu Rongji]], bivši kineski premijer (* [[1928]]) * [[14. 8.]] - [[Yayoi Kusama]], umetnica (* [[1929]]) * [[15. 8.]] - [[Milena Zupančič]], glumica (* [[1946]]) * [[16. 8.]] - [[Hayden Panettiere]], glumica (* [[1989]]) * [[18. 8.]] - [[Vedrana Rudan]], književnica, novinarka (* [[1949]]) * [[25. 8.]] - [[Dolly Parton]], country muzičarka (* [[1946]]) * 25. 8. - [[Tim Curry]], glumac (* [[1946]]) * [[27. 8.]] - [[Ratko Mladić]], komandant VRS, osuđenik za ratne zločine (* [[1942]]) * [[28. 8.]] - [[Harald V od Norveške]] (* [[1937]]) * [[30. 8.]] - [[Stjepan Jimmy Stanić]], pjevač, glazbenik (* [[1929]]) * 30. 8. - [[Slobodan Šnajder]], pisac i publicist (* [[1948]]) * [[31. 8.]] - [[Édouard Balladur]], bivši francuski premijer (* [[1929]]) === Septembar/Rujan === * [[2. 9.]] - [[Raif Dizdarević]], bivši predsjednik Predsjedništva SFRJ (* [[1926]]) * 2. 9. - [[Gloria Steinem]], feministica, novinarka (* [[1934]]) * 2. 9. - [[Ivan Gudelj]], nogometaš (* [[1960]]) * [[8. 9.]] - [[Tung Chee-hwa]], hongkonški političar (* [[1937]]) * 8. 9. - [[Vlasta Maček]], šahistkinja (* [[1952]]) * [[11. 9.]] - [[Emma Bonino]], talijanska političarka (* [[1948]]) * [[14. 9.]] - [[Bob Mackie]], modni kreator (* [[1939]]) * [[15. 9.]] - [[Flora Brovina]], pesnikinja, aktivistkinja (* [[1949]]) * 15. 9. - [[Nebojša Radunović]], ginekolog, profesor, akademik SANU (* [[1954]]) * [[24. 9.]] - [[Milan Panić]], američki biznismen, premijer SRJ (* [[1929]]) * [[25. 9.]] - [[Zejnel Zejneli]], novinar i književnik (* [[1950]]) * [[28. 9.]] - [[Slavko Perović]], pevač (* [[1934]]) * 28. 9. - [[Andrea Zlatar-Violić]], teoretičarka književnosti, bivša ministrica kulture RH (* [[1961]]) === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - [[Biljana Plavšić]], bivša predsjednica RS, osuđena za ratne zločine (* [[1930]]) * [[5. 10.]] - [[Jeffrey Archer]], pisac, britanski političar (* [[1940]]) * [[6. 10.]] - [[Eva Marie Saint]], glumica (* [[1924]]) * 6. 10. - [[Bisera Alikadić]], književnica (* [[1939]]) * [[9. 10.]] - [[Goran Bare]], vokal "Majki" (* [[1965]]) * [[25. 10.]] - [[Walter Koenig]], glumac (* [[1936]]) * [[28. 10.]] - [[Patrick Stewart]], glumac (* [[1940]]) * 28. 10. - [[Elke Sommer]], glumica (* [[1940]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Francis Halzen]] (odlučujući doprinos Neutrinskoj opservatoriji ''IceCube'' i otkriće visokoenergetskih [[neutrino|neutrina]] [[Neutrinska astronomija|astrofizičkog porekla]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Henri B. Kagan]] i [[Kensō Soai]] (otkriće nelinearnih efekata i [[autokataliza|autokatalize]] u asimetričnoj organskoj sintezi) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] i [[Georg Nagel]] (otkrića u vezi svetlosno regulisanih [[Jonski kanal|jonskih kanala]] i [[Optogenetika|optogenetike]]) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Anne Carson]] ("razigrani dijalog sa klasičnom tradicijom") * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Navi Pillay]] (napori za promociju mira i međunarodnog prava) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Robert Ernest Hall]] i [[Michael Dean Woodford]] (rad na [[Mikroekonomija|mikroekonomskim]] temeljima [[Makroekonomija|makroekonomske]] [[Politika stabilizacije|stabilizacije]]) === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] m3wgaykvdcqudcnc2uebcl63e11rumh 42714568 42714563 2026-10-29T21:12:44Z Alekol 2231 /* Oktobar/Listopad */ 42714568 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: 火马 [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[16. 4.]] - Prvi ukrajinski napad na rafineriju i naftni terminal u [[Tuapse]]u, na crnomorskoj ruskoj obali - još tri talasa do 2. maja izazivaju veliku materijalnu i ekološku štetu. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). Bolest je prisutna i u Ugandi. [[SZO]] 17-tog objavljuje vanrednu situaciju od međunarodnog interesa. * 14. 5. - U napadu na Kijev ima 24 mrtvih, Ukrajina tri dana kasnije upućuje rafal prema Moskvi i Bjelgorodu. * [[15. 5.]] - Uhapšen načelnik beogradske policije Veselin Milić i još 11 osoba, među kojima tri policajca, tri dana nakon pucnjave u restoranu „27" na [[Senjak]]u i nestanka 52-godišnjeg muškarca (telo pronađeno u buretu, 21-og u Inđiji). * 15 - 29. 5. - Prikazuju se uspešni filmovi koji sa započeli kao postovi na YouTubeu: natprirodni horor ''Obsession'' (15.) i SF psihološki horor ''Backrooms'' (29. 5.). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[18. 5.]] - Tužba protiv Službe unutrašnjih prihoda (IRS) od strane preds. Trumpa i njegovih sinova rešena nagodbom: vlada SAD formira fond od blizu 1,8 milijardi dolara, ''Anti-Weaponization Fund'', za nadoknadu predsednikovim saveznicima koji tvrde da su nepravedno istraživani. U dodatku nagodbe se kaže da IRS prekida sve preglede poreskih prijava. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * 20. 5. - Pojas presvete Bogorodice stigao iz svetogorskog manastira [[Vatoped]]a u Beograd, izložen je u Hramu Svetog Save do 6. juna, privukao je preko pola miliona poklonika. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. * [[24. 5.]] - Rusija gađala Ukrajinu sa 600 dronova i 90 raketa, uključujući hipersonični Orešnik, dva dana nakon što je u Starobjeljsku u Luganskoj oblasti pogođen pedagoški univerzitet, sa 21 žrtvom. * 24 - 28. 5. - Preds. Vučić u poseti Kini. * [[25. 5.]] - Objavljena papina enciklika ''Magnifica humanitas'': o očuvanju ljudske osobe u doba umjetne inteligencije. * [[26. 5.]] - Najtopliji majski dan u Engleskoj, malo preko 35 stepeni u [[Kraljevski botanički vrtovi u Kewu|vrtovima Kew]] u Londonu; toplotni val je na zapadu Evrope. U Indiji i Pakistanu ovih dana je preko 45 stepeni. * [[29. 5.]] - Prilikom ruskog napada na ukrajinske luke na Dunavu, jedan dron je pogodio zgradu u rumunskom [[Galați|Galacu]]. * [[30. 5.]] - Građanskom inicijativom je uklonjen naprednjački fasadni baner sa beogradske [[Palata Albanija|Palate Albanija]], jer su bili ugroženi ptići [[Bela čiopa|belih čiopa]]. * [[31. 5.]] - Izraelci zauzeli strateški položaj zamka Beaufort kod Nabatije u Libanu. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Protesti u Albaniji, nazvani Flamingo revolucija - protivljenje gradnji luksuznog odmarališta kod Valone (ostrvo Sazan i laguna Narta, na inicijativu [[Jared Kushner|Jareda Kushnera]]) šire se i na Tiranu, pošto su aktivisti napadnuti od lokalnog obezbeđenja. * 2. i 9. 6. - Antiimigrantska osećanja u Ujedinjenom Kraljevstvu: objavljivanje snimka hapšenja Henryja Nowaka u [[Southampton]]u, pred smrt nakon što ga je ubo Sik, i 9-tog napad nožem na čoveka u [[Belfast]]u izazivaju proteste odn. nemire. * [[3. 6.]] - Oko 90 državljana Srbije vraćeno sa aerodroma u Tivtu, policija Crne Gore ih je ocenila kao "rizik po bezbednost". * 3. 6. - Ukrajinski dronovi pogodili naftni terminal u Sankt Peterburgu, na dan početka ekonomskog foruma, dan nakon što je u ruskim napadima poginulo 23 ljudi. * [[4. 6.]] - Pripadnik [[UNIFIL]] stariji vodnik Milovan Jovanović umro je od posledica minobacačke vatre na jugu Libana. * 4. 6. - [[Janez Janša]] je četvrti put premijer Slovenije. * [[5. 6.]] - Samit EU–Zapadni Balkan u Tivtu. * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu: Kurtijevo Samoopredeljenje 53/120 mandata (-4). [[Datoteka:2026-06-08 Ballroom construction and UFC arena White House Washington DC 13-23-11.jpg|mini|Borilište i gradilište kod Bele kuće]] * 7. 6. - Izbori u Armeniji: proeuropska stranka premijera [[Nikol Pašinjan|Pašinijana]] zadržava većinu. * 7. 6. - Iran ispalio rakete na Izrael, nakon dva meseca, zbog izraelskih udara na Bejrut. * [[9. 6.]] - Pošto je oboren američki [[Boeing AH-64 Apache|Apache]], dolazi do novog ciklusa udara sa Iranom. * [[10. 6.]] - Papa je blagoslovio Kulu Isusa Krista bazilike [[Sagrada Família]] u Barceloni, visine 172,5 metara. * 11. 6. - 19. 7. - [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetsko prvenstvo]] u Sjevernoj Americi. ** Bosna i Hercegovina: 12. 6. 1:1 sa Kanadom; 18. 6. gubi od Švicarske 4:1; 24. 6. pobjeđen Katar 3:1 - ide dalje. ** Hrvatska: 17. 6. gubi od Engleske 4:2; 23. 6. pobjeđena Panama 1:0; 27. 6. pobjeđena Gana 2:1 - ide dalje. * [[12. 6.]] - Firma [[SpaceX]] je izašla na berzu. [[Elon Musk]] je prvi bilioner (1.000 milijardi). * [[13. 6.]] - [[New York Knicks]] prvaci NBA nakon 53 godine. * [[14. 6.]] - Objavljeno da je postignut sporazum o okončanju rata između Irana i SAD. Zbog nastavljenih dejstava u Libanu, sporazum i otvorenost Hormuskog moreuza se više puta dovode u pitanje. * 14. 6. - ''UFC Freedom 250'': borilačka priredba na Južnom travnjaku Bele kuće. * [[15. 6.]] - U Kijevu su pogođeni saborna crkva Kijevo-pečerske lavre i Filmski studio Dovženko. * [[18. 6.]] - Najveći napad na Moskvu od 2022, opet pogođena velika rafinerija u Kapotnji, na Moskvu pada crna kiša. * 18. 6. - Kriza vođstva Laburističke partije u UK: gradonačelnik Manchestera Andy Burnham je ubedljivo dobio na dopunskim izborima za parlament. * [[19. 6.]] - Više javno tužilaštvo u Beogradu sumnjiči studente da su simulirali upotrebu zvučnog topa u martu 2025. * [[20. 6.]] - Protestni skup u Novom Sadu. * [[22. 6.]] - Britanski premijer [[Keir Starmer]] objavljuje da podnosi ostavku. * ca. 24. 6. - Val toplote na zapadu Evrope. Oboren junski rekord u Engleskoj (37,3 stepena 26-tog), u Francuskoj prosečno najtoplije ikada, s temperaturama do 44,3 stepena. * [[24. 6.]] - Dva jaka potresa u [[Venezuela|Venezueli]], preko 6.500 mrtvih. * [[27. 6.]] - Naprednjački skup u Beogradu. Preds. Vučić najavljuje da će podneti ostavku. * 27. 6. - Toplota se premešta u srednju Evropu: rekordi u Nemačkoj (41,5 stepen), Češkoj (40,6), Danskoj (37). * [[28. 6.]] - Studentski skup "Sve se vidi na Vidovdan" u Kraljevu. * [[29. 6.]] - Najtopliji junski dan u Beogradu, 38,9 stepeni. * [[30. 6.]] - Preko milion nedokumentovanih migranata i tražioca azila se prijavilo za regularizaciju statusa u Španiji. * 30. 6. - Protesti protiv imigracije u Južnoj Africi. === Jul/Juli/Srpanj === [[Datoteka:DamonNolanHathaway-byPhilipRomano.jpg|mini|180px|Pred premijeru "Odiseje"]] [[Datoteka:Enzo Fernandez Pau Cubarsi Argentina v Spain 19 July 2026-208.jpg|180px|mini|Finale Svjetskog kupa]] * [[1. 7.]] - Američki diplomata Louis Chrishock je imenovan za v.d. [[Visoki predstavnik za BiH|Visokog predstavnika za BiH]], dok EU i SAD ne postignu kompromis (Rusija ga ne prihvata). * 1. 7. - [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetsko prvenstvo]]: ** Bosna i Hercegovina: 1/2. 7. gubi od SAD 2:0. ** Hrvatska: 2/3. 7. gubi od Portugala 2:1. * [[2. 7.]] - U jakom napadu na Kijev gine 30 ljudi. * [[5. 7.]] - Američkom igraču Bolagunu suspendovana posledica crvenog kartona u meču sa BiH (SAD gube od Belgije 4:1). * [[6. 7.]] - Državna sahrana [[Ali Hamenei]]a (4 - 9. 7.): milioni ljudi učestvuju u pogrebnoj procesiji u Teheranu. Kovčeg je 8. 7. pronesen i iračkim gradovima Nadžaf i Kerbala. * [[8. 7.]] - Nakon razmene vatre, Trump kaže da je primirje sa Iranom "završeno". Uveče novi udari. * ca. 9. 7. - Treći talas vrućine na zapadu Evrope. * [[10. 7.]] - Putnik Ryanaira iz Srbije zamalo izleteo kroz razbijeni prozor. * [[11. 7.]] - Povijesno nizak vodostaj [[Drava|Drave]] kod Osijeka, -173. * 11. 7. - Pisac [[Vladimir Arsenijević]] pretučen ispod Brankovog mosta; komemoracija žrtvama Srebrenice otkazana. * [[15. 7.]] - Ukrajinski predsednik Zelenski smenio ministra odbrane Mihajla Fedorova, što izaziva proteste. * [[16. 7.]] - Preds. Trump u obraćanju naciji tvrdi da su se Kinezi mešali u izbore 2020. * [[17. 7.]] - U američkoj bazi u Jordanu poginula dva američka vojnika, nastavljaju se međusobni udari. * 17. 7. - Prikazan je film "[[Odiseja (2026.)|Odiseja]]" [[Christopher Nolan|Christophera Nolana]]. * [[18. 7.]] - Ukrajinski dronovi uništili dva skladište online maloprodaje ''Wildberries'' u okolini Moskve. * [[19. 7.]] - Finale Svjetskog prvenstva: '''Španija''' - Argentina 1:0 u produžecima. Prethodnog dana, u meču za treće mesto, Francuska - Engleska 4:6. [[Datoteka:Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg|120px|mini|[[Andy Burnham]]]] * [[20. 7.]] - [[Andy Burnham]] je novi britanski premijer, sedmi od 2016. * 20. 7. - Nikaragvanski predsednik [[Daniel Ortega]] kaže da u zemlji više neće biti izbora. * [[23. 7.]] - Nafta je prelazila 100 dolara, nakon što su jemenski Husi gađali dva tankera u Crvenom moru. * [[24. 7.]] - Pošto su istekle carine uvedene u februaru, preds. Trump je uveo nove od 10% ili 12.5% za niz zemalja, uključujući EU, po klauzuli o prinudnom radu. * 24/25. 7. - Pauzirani američki napadi na Iran - nastavljaju se 29-tog, nakon iranskog pokušaja protiv Jordana. * [[25. 7.]] - Petoro planinara iz Bosne i Hercegovine stradalo na [[Elbrus]]u. * 25. 7. - Omladinski pokret "bubašvaba/žohara" u Indiji: ministar obrazovanja je dao ostavku nakon desetak dana protesta zbog skandala sa procurivanjem ispita. * ca. 2x. 7. - Veliki požari na zapadu Evrope: 50.000 ha u Ávili, zapadno od Madrida, najveći ikad u Španiji; preko 42.000 ha zapadno od [[Bordeaux]]a u Francuskoj, evakuirano je 220.000 ljudi. Još jedan talas vrućine.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/jul/27/france-and-spain-race-to-contain-huge-wildfires-before-fresh-heatwave-begins France and Spain race to contain huge wildfires before fresh heatwave begins] theguardian.com Mon 27 Jul 2026</ref> * [[26. 7.]] - [[Tadej Pogačar]] je osvojio peti [[Tour de France]]. * [[28. 7.]] - Predložena ''FIFA Forward Enterprise'', komercijalna filijala [[FIFA]]-e koja bi privatnim investitorima omogućila udeo u organizovanju takmičenja - izaziva dosta protesta, tako da se odustaje. * [[30. 7.]] - Možda 60.000 ljudi ilegalno ulaze iz Maroka u španjolsku [[Ceuta|Ceutu]], sutradan se polovica vraća, ubrzo skoro svi. * [[31. 7.]] - Objavljene analize pokazuju da je otpad zakopan u [[Gospić]]u opasan - 33.000 tona. * jul - Najtopliji jun-jul na zapadu Evrope. Najtopliji jul u svetskim morima. Najtopliji mesec ikada u SAD. === Avgust/August/Kolovoz === * jul/avgust - Vrućina u regionu, Dunav i druge reke historijski niske. Centar za razminiranje Srbije tokom meseca uklanja nemačka plovila [[Operacija Dunavski vilenjak|potopljena 1944]]. kod Prahova<ref>[https://klima101.rs/dunav-nizak-vodostaj-ratni-brodovi-motocikl-rimski-most-mamuti/ U toku je izvlačenje potopljene nemačke flote kod Prahova: Šta je sve izronilo iz presahlog Dunava?]. klima101.rs 14/08/2026</ref> * [[2. 8.]] - U Južnoj Koreji izmereno rekordnih 42,5°C. * [[5. 8.]] - Požar u [[Deliblatska peščara|Deliblatskoj peščari]], zahvatiće preko 3.500 ha. Požar je i na [[Stolovi]]ma kod Kraljeva. * ca. 6. 8. - Rekordne temperature u Austriji, Slovačkoj i Mađarskoj, 41-42°C. * [[7. 8.]] - U Mecci potpisan obrambeni pakt između [[Turska|Turske]], [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Pakistan]]a. * [[8. 8.]] - [[Volodimir Zelenskij]] u poseti Beogradu. * [[10. 8.]] - Zemljotres u kolumbijskom departmanu [[Chocó (departman)|Chocó]], 330 mrtvih. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]] na zapadu Evrope.<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref> * [[13. 8.]] - Peti talas vrućine na zapadu Evrope. * [[14. 8.]] - Požar u [[Omiš]]u, stradala je jedna osoba. [[Datoteka:Пожар Делиблатска пешчара, ситуација 23.08.2026.png|160px|mini|Požar u Deliblatskoj peščari, stanje 23. 8.]] * 15/16. 8. - Zapaljen automobil tužioca u [[Valjevo|Valjevu]], građani i studenti se okupljaju sledeće večeri. * [[16. 8.]] - Poljski autobus, na povratku iz Međugorja, sleteo s puta u Mađarskoj - 12 mrtvih. * 16. 8. - Prosvjed u [[Gospić]]u zbog ilegalnog odlaganja otpada. * [[17. 8.]] - Rekordni niz: 23. uzastopni tropski dan u Beogradu<ref>[https://klima101.rs/rekord-tropskih-dana-beograd/ U Beogradu je oboren rekord: Ovo je sada najduži niz uzastopnih dana sa temperaturom preko 30 °C]. klima101.rs 17/08/2026</ref> (od 30. 7. do 7. 8. devet dana od 35 i više stepeni, do 38<ref>[https://www.accuweather.com/sr/rs/belgrade/298198/august-weather/298198 Beograd, Srbija Mesečna prognoza | AccuWeather]</ref>). Novi tropski dani već 19. 8. do 5. 9.. ** Zagreb ≥ 30 stupnjeva od 27. 7. (4 - 6. 8. 38 st.). Sarajevo ≥ 30 stupnjeva 29. 7. do 17. 8. i od 19. 7. * [[19. 8.]] - Nacionalni dug SAD prešao 40.000 milijardi dolara, oko 123% GDP.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2026/aug/20/us-national-debt-republicans ‘Starve the beast’? The $40tn cost of Republicans’ false promises to cut spending]. theguardian.com Thu 20 Aug 2026</ref> * [[20. 8.]] - Objavljeno da se Demokratska autonomna administracija severne i istočne Sirije (ranije poznata i kao [[Sirijski Kurdistan]]) u potpunosti integrisala u [[Sirija|sirijsku]] državu. * 20 - 21. 8. - Izvanredna sjednica Sabora zbog otpada u Gospiću. * [[21. 8.]] - Dronovi pogađaju šoping centar u [[Krivi Rog|Krivom Rogu]], 16 mrtvih. * 21. 8. - Nastavlja se požar u Deliblatskoj peščari: nakon ruskog aviona, Srbija prihvata i pomoć iz EU. * 21. 8. - Trgovački pregovori između SAD i Kanade prekinuti bez dogovora, uvode se nove carine (Trump 27. 8. potpisao naređenje da se [[jezero Ontario]] promeni u jezero Amerika). [[Datoteka:Mudslide at Gyirong Port 2 (screenshot).png|mini|Bujica na graničnom prelazu Kine i Nepala]] * [[26. 8.]] - Razorna bujična poplava na granici Nepala i Kine, s velikim brojem poginulih. * [[28. 8.]] - Umro je kralj [[Harald V od Norveške]], nasljeđuje ga sin [[Haakon VIII od Norveške|Haakon VIII]]. * [[29. 8.]] - Dron pogodio skladište kod Buče u Ukrajini - u eksplozijama gine 38 ljudi. * 29. 8. - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU: odbijeno sa 52,8%. * 29. 8. - [[Filip Hrgović]] osvaja u Londonu IBF titulu u teškoj kategoriji, pobedom nad Mosesom Itaumom. * [[30. 8.]] - Lansiranje [[Svemirski teleskop Nancy Grace Roman|Svemirskog teleskopa Nancy Grace Roman]], za osmatranje u spektru od plave do infracrvene. * avgust - Mesec je globalno 1,65 stepeni iznad predindustrijskog nivoa, deli rekord sa julom 2023. * avgust - Rat u Ukrajini: pojačana ruska upotreba mlaznih dronova.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c804d9lyj2jo Russia's new jet-powered drones outpacing Ukraine's air defences with daily launches]. bbc.com 2026-09-10</ref> === Septembar/Rujan === [[Datoteka:"Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku", Trg bana Jelačića, 5. srpnja 2026 - 3.jpg|180px|mini|lijevo|"Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku"]] * [[2. 9.]] - Najmanje 14 aktivista u Srbiji je targetirano spywareom u vreme lokalnih izbora prošlog marta.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/sep/03/serbians-targeted-with-advanced-spyware Serbians targeted with spyware in country’s ‘largest documented wave of surveillance’]. theguardian.com 3 Sep 2026</ref> * 2. 9. - Potpisan naftni sporazum između SAD i Venecuele. * [[5. 9.]] - Prosvjed "Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku" u Zagrebu. * [[6. 9.]] - Izbori u nemačkoj pokrajini [[Saksonija-Anhalt]]: [[AfD]] 43,8%, [[CDU]] 17,2%. [[Datoteka:Sahrana Ratka Mladića 2, Beograd.jpg|180px|mini|Sahrana Ratka Mladića]] * [[7. 9.]] - [[Ratko Mladić]] sahranjen u Beogradu. * [[8. 9.]] - Jemenski Husi su lansirali balističke rakete i dronove na nekoliko meta u Saudi Arabiji. U toku su pojačane borbe između Husa i zvanične jemenske vlade. * 8. 9. - SAD uništile pet iranskih tankera, na šta se odgovara udarima na brodove i na američku bazu u Jordanu. * [[9. 9.]] - U Srbiji raspisani izbori, za 25. oktobar: lista "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" predala potpise 12-tog, "Studentska lista - studenti pobeđuju" (3) 14-tog. * [[10. 9.]] - Jemenski Husi zauzimaju lučki grad [[Moka (Jemen)|Moka]], sutradan i ostrvo Perim u moreuzu [[Bab-el-Mandeb]]. * [[11. 9.]] - Saudijski naftovod Istok-Zapad zatvoren zbog napada sa jugoistoka Iraka (opet radi 22-og). * [[12. 9.]] - Dario Amodei, direktor [[Anthropic]]a, poziva na usporenje razvoja AI zbog mogućnosti izmicanja kontroli. * [[13. 9.]] - Izbori u Švedskoj: leva opozicija dobija tri mandata više od vladajućih. * [[16. 9.]] - [[Hashim Thaçi]] prvostepeno osuđen u Hagu, pred specijalističkom većem za Kosovo, na 25 godina zatvora; Jakup Krasniqi 25, Kadri Veseli 18, Rexhep Selimi 13 godina. * 18 - 20. 9. - Izbori u Rusiji: uobičajena velika većina za [[Jedinstvena Rusija|Jedinstvenu Rusiju]], nije dozvoljeno učešće partije [[Jabloko]]. * [[20. 9.]] - Zemaljski izbori u Nemačkoj: AfD ima najviše glasova u [[Mecklenburg-Zapadna Pomeranija|Mecklenburg-Zapadnoj Pomeraniji]] (CDU ispod cenzusa) a u [[Berlin]]u ''[[Die Linke]]''. * [[21. 9.]] - ''Veoma jaki'' [[El Niño]] već dostiže rekordnih 3,05 stepeni, a maksimum je obično u novembru/decembru. Atlantska sezona uragana ima rekordni period bez uragana. * [[22. 9.]] - Potpisan sigurnosni sporazum SAD-Danska-Grenland. * [[23. 9.]] - Pobunjenička koalicija više etničkih organizacija pokrenula ofanzivu protiv etiopske vlade. * [[24. 9.]] - [[Xi Jinping]] u poseti Washingtonu. * [[27. 9.]] - [[OpenAI]] je pauzirao trening najnovijih modela nakon nekoliko izveštaja o neočekivanom ponašanju na sajtovima nekoliko vlada od letos. * 27. 9. - Aleksandar Vučić podnosi ostavku jer cilja mesto premijera; v.d. predsednika Republike je predsednica skupštine Ana Brnabić. * 27. 9. - Drumcreeski konflikt: [[Oranžisti]] su pokušali umanjeni marš Cestom Garvaghy u [[Portadown]]u, nakon 28 godina zabrane - konfrontacija sa katolicima traje nekoliko dana. * [[28. 9.]] - Štrajk [[Zagrebački električni tramvaj|ZET]] i podružnica [[Zagrebački holding|Zagrebačkog holdinga]] (proglašen nezakonitim 30-tog). * [[30. 9.]] - Flydubai Flight 1073: nakon incidenta u kokpitu, avion koji je leteo prema Tel Avivu je spušten u Saudi Arabiji. === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - Prekid diplomatskih odnosa [[Etiopija|Etiopije]] i [[Eritreja|Eritreje]], nakon ulaska eritrejskih snaga u [[Regija Afar|Afar]], zatim i [[Regija Tigraj|Tigreju]]. * [[2. 10.]] - Energetska kriza: lideri G7 odlučili pustiti 100 miliona barela nafte i [[dizel]]a iz rezervi (Trump je pretio zabranom izvoza dizela). * 2. 10. - Laborantkinja sa [[irkutsk]]og protivkužnog instituta umrla od pneumonije - ruski zvaničnici kažu da su svi kontakti negativni na kugu. * [[3. 10.]] - Etiopska vojska u [[Mek'ele]]u, glavnom gradu Tigreje. * [[4. 10.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|20px|Grb BiH]] Izbori u BiH. Članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]]: [[Denis Bećirović]], [[Željka Cvijanović]], [[Darijana Filipović]]. * [[5. 10.]] - Stambena kriza u Španjolskoj: premijer [[Pedro Sánchez]] zakazuje izvanredne izbore za 29. 11., nakon što je parlament odbio dva dekreta. * 5 - 15. 10. - U rumunskim i bugarskim vodama Crnog mora pogođeno sedam brodova, tri potopljeno - sumnja se na ruske dronove.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2026/oct/18/drone-attacks-ships-black-sea-russia-ukraine-war Intensifying drone attacks on ships in Black Sea bring war ever closer to Nato shores]. theguardian.com Sun 18 Oct 2026</ref> * [[6. 10.]] - Obrazovna kriza u Francuskoj: protesti i blokade škola u više gradova. * [[9. 10.]] - U Risnu uhapšen ruski bloger Mihail Zvinčuk, sa bloga Rybar, zatim protjeran. * 9. 10. - Trump objavljuje da je postigao dogovor sa Putinom za kupovinu dizela (11-tog tvrdi da je dogovorio "energetsko primirje"). * 8. i 10. 10. - Husi gađaju [[rijad]]ski aerodrom: 15 poginulih, preko 300 ranjenih. * [[12. 10.]] - Izraelski premijer Netanyahu naredio istragu vojnika i oficira intervjuisanih za dokumentarac ''[[NAZA]]'', o načinu odlučivanja o ciljevima u Gazi. * [[13. 10.]] - Ukrajinska vojska uveče izjavljuje da je sistem [[Starlink]], tj. vojna verzija Starshield, ograničen na terminale do 160 km/h - onemogućeni ukrajinski dronovi za napad i odbranu. * [[14. 10.]] - Studentski protesti u Albaniji: požar u jednom ministarstvu i dve banke. * [[15. 10.]] - Hajduk - Ajax 2:1. Utakmica bila prekidana zbog bakljade, izvikivane antisemitske parole. * [[16. 10.]] - Trump je pauzirao paket sankcija Rusiji iz Grahamovog zakona. * [[17. 10.]] - Demonstracije podrške srednjoškolcima u Francuskoj, praćene nasiljem marginalnih grupa, paljevinama i pljačkom. Izgorela većnica u [[Limoges]]u. Neredi su i u [[Milano|Milanu]]. * [[19. 10.]] - Provincija [[Alberta]] odobrava sa 75% ostanak u Kanadi. * 19. 10. - Rat u Sudanu, masakr na pijaci Amiet u specijalnom području [[Abyei]]: vojska je gađala rezervoar goriva i pijacu koje koriste pobunjenici, ima preko 220 mrtvih. * [[20. 10.]] - ''PHP2Shell'': objavljeno je postojanje ranjivosti u jeziku [[PHP]]; narednih dana brojni sajtovi su offline tokom ispravke, a hakeri pokušavaju iskoristiti situaciju. * [[22. 10.]] - Veliki predizborni skup studentske liste na beogradskoj Slaviji. * [[25. 10.]] - [[Datoteka:Standard of the President of the National Assembly of Serbia.svg|25px|Standarta predsednika skupštine Srbije]] Vanredni izbori u Srbiji. Uz izlaznost od 69%, ''Studentska lista osvaja apsolutnu većinu'' od 141 mandata. U parlament ulazi još samo lista Ujedinjena Srbija, 103 mandata, i stranke manjina. * 25. 10. - Predsjednički izbori u Brazilu, drugi krug: preds. [[Lula da Silva]] je reizabran sa 51,79%, pobjedom nad Fláviom Bolsonarom (ovaj odlazi u SAD). * [[27. 10.]] - Izbori u Izraelu. Netanyahuova koalicija osvaja relativnu većinu. * [[28. 10.]] - Sudar vlakova nedaleko od Toleda u Španjolskoj, 69+ mrtvih. * 28. 10. - Maloletnin napao nožem policajca ispred izraelske ambasade u Beogradu - ustreljen je. * [[29. 10.]] - Blizu Brčkog pao italijanski [[Boeing CH-47 Chinook|Chinook]], četvoro mrtvih. == Predviđeni događaji == * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * [[14. 11.]] - Prva Pesma Evrovizije Azija. * [[15. 11.]] - [[Voyager 1]] će biti udaljen jedan [[Svjetlosna godina|svetlosni]] dan od Zemlje. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * decembar? - [[Datoteka:Flag of the President of Serbia.svg|25px|Standarta predsednika Srbije]] Predsednički izbori u Srbiji. == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * 21. 5. - [[Kyle Busch]], vozač NASCAR (* [[1985]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[25. 5.]] - [[Sonny Rollins]], džez saksofonista (* [[1930]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) === Jun/Juni/Lipanj === * 4. 6 - [[Anthony Head]], glumac (* [[1954]]) * 4. 6 - [[Merdžane Satrapi]], autorica (* [[1969]]) * [[11. 6.]] - [[David Hockney]], umetnik (* [[1937]]) * [[20. 6.]] - [[Slavenka Drakulić]], književnica i publicistkinja (* [[1949]]) * [[22. 6.]] - [[Alan Greenspan]], bivši predsednik Federalne rezerve (* [[1926]]) * 22. 6. - [[Edin Numankadić]], likovni umjetnik (* [[1948]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[3. 7.]] - [[Zrinko Ogresta]], scenarist i redatelj (* [[1958]]) * [[8. 7.]] - [[Bonnie Tyler]], pjevačica (* [[1951]]) * [[10. 7.]] - [[Đorđe Kadijević]], reditelj, scenarista (* [[1933]]) * [[11. 7.]] - [[Lindsey Graham]], američki političar (* [[1955]]) * [[13. 7.]] - [[Sam Neill]], glumac (* [[1947) * [[20. 7.]] - [[Kevin Keegan]], fudbaler i trener (* [[1951]]) * [[21. 7.]] - [[Olivera Katarina]], glumica i pevačica (* [[1940]]) * 21. 7. - [[Damir Šaban]], glumac (* [[1958]]) * [[30. 7.]] - [[Milivoj Puhlovski]], redatelj i scenarist (* [[1947]]) * [[31. 7.]] - [[Franco Baresi]], fudbaler, trener (* [[1960]]) === Avgust/August/Kolovoz === * [[8. 8.]] - [[Ivo Šlaus]], fizičar, član HAZU (* [[1931]]) * [[12. 8.]] - [[Zhu Rongji]], bivši kineski premijer (* [[1928]]) * [[14. 8.]] - [[Yayoi Kusama]], umetnica (* [[1929]]) * [[15. 8.]] - [[Milena Zupančič]], glumica (* [[1946]]) * [[16. 8.]] - [[Hayden Panettiere]], glumica (* [[1989]]) * [[18. 8.]] - [[Vedrana Rudan]], književnica, novinarka (* [[1949]]) * [[25. 8.]] - [[Dolly Parton]], country muzičarka (* [[1946]]) * 25. 8. - [[Tim Curry]], glumac (* [[1946]]) * [[27. 8.]] - [[Ratko Mladić]], komandant VRS, osuđenik za ratne zločine (* [[1942]]) * [[28. 8.]] - [[Harald V od Norveške]] (* [[1937]]) * [[30. 8.]] - [[Stjepan Jimmy Stanić]], pjevač, glazbenik (* [[1929]]) * 30. 8. - [[Slobodan Šnajder]], pisac i publicist (* [[1948]]) * [[31. 8.]] - [[Édouard Balladur]], bivši francuski premijer (* [[1929]]) === Septembar/Rujan === * [[2. 9.]] - [[Raif Dizdarević]], bivši predsjednik Predsjedništva SFRJ (* [[1926]]) * 2. 9. - [[Gloria Steinem]], feministica, novinarka (* [[1934]]) * 2. 9. - [[Ivan Gudelj]], nogometaš (* [[1960]]) * [[8. 9.]] - [[Tung Chee-hwa]], hongkonški političar (* [[1937]]) * 8. 9. - [[Vlasta Maček]], šahistkinja (* [[1952]]) * [[11. 9.]] - [[Emma Bonino]], talijanska političarka (* [[1948]]) * [[14. 9.]] - [[Bob Mackie]], modni kreator (* [[1939]]) * [[15. 9.]] - [[Flora Brovina]], pesnikinja, aktivistkinja (* [[1949]]) * 15. 9. - [[Nebojša Radunović]], ginekolog, profesor, akademik SANU (* [[1954]]) * [[24. 9.]] - [[Milan Panić]], američki biznismen, premijer SRJ (* [[1929]]) * [[25. 9.]] - [[Zejnel Zejneli]], novinar i književnik (* [[1950]]) * [[28. 9.]] - [[Slavko Perović]], pevač (* [[1934]]) * 28. 9. - [[Andrea Zlatar-Violić]], teoretičarka književnosti, bivša ministrica kulture RH (* [[1961]]) === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - [[Biljana Plavšić]], bivša predsjednica RS, osuđena za ratne zločine (* [[1930]]) * [[5. 10.]] - [[Jeffrey Archer]], pisac, britanski političar (* [[1940]]) * [[6. 10.]] - [[Eva Marie Saint]], glumica (* [[1924]]) * 6. 10. - [[Bisera Alikadić]], književnica (* [[1939]]) * [[9. 10.]] - [[Goran Bare]], vokal "Majki" (* [[1965]]) * [[25. 10.]] - [[Walter Koenig]], glumac (* [[1936]]) * [[28. 10.]] - [[Patrick Stewart]], glumac (* [[1940]]) * 28. 10. - [[Elke Sommer]], glumica (* [[1940]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Francis Halzen]] (odlučujući doprinos Neutrinskoj opservatoriji ''IceCube'' i otkriće visokoenergetskih [[neutrino|neutrina]] [[Neutrinska astronomija|astrofizičkog porekla]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Henri B. Kagan]] i [[Kensō Soai]] (otkriće nelinearnih efekata i [[autokataliza|autokatalize]] u asimetričnoj organskoj sintezi) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] i [[Georg Nagel]] (otkrića u vezi svetlosno regulisanih [[Jonski kanal|jonskih kanala]] i [[Optogenetika|optogenetike]]) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Anne Carson]] ("razigrani dijalog sa klasičnom tradicijom") * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Navi Pillay]] (napori za promociju mira i međunarodnog prava) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Robert Ernest Hall]] i [[Michael Dean Woodford]] (rad na [[Mikroekonomija|mikroekonomskim]] temeljima [[Makroekonomija|makroekonomske]] [[Politika stabilizacije|stabilizacije]]) === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] jddowznyhayldd659v4dvm3bv71g878 42714569 42714568 2026-10-29T21:14:18Z Inokosni organ 160059 /* Oktobar/Listopad */ 42714569 wikitext text/x-wiki {{Godina nav|2026}} {{otheruses}} {{Godina u drugim kalendarima|2026}} Godina '''2026''' (MMXXVI) je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. * UN-ova Međunarodna godina: pašnjaka i stočara; volontera za održivi razvoj; zemljoradnica. * Nove godine: 火马 [[Kineska nova godina|kineska]] 17. 2.; ☪ islamska 16. 6.; ✡ [[Roš Hašana]] 11/12. 9. * Uskrs: ✝ zapadni 5. 4.; 🞣 istočni 12. 4. * Bajram: Ramazanski 20. 3.; Kurban 27. 5. == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Bugarska je 21. članica [[eurozona|eurozone]], 1,95583 [[bugarski lev|leva]] za euro. * 1. 1. - Požar u baru u [[Crans-Montana|Crans-Montani]], stradalo je 40 ljudi. * 1. 1. - Demokratski socijalista [[Zohran Mamdani]] je gradonačelnik [[New York]]a. * [[2. 1.]] - Šesti dan protesta u Iranu, iniciranih ekonomskom krizom. [[Donald Trump|Trump]] izjavljuje da će intervenisati ako demonstranti budu ubijani. * 2. 1. - [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] je novi glavni grad [[Ekvatorska Gvineja|Ekvatorske Gvineje]], u kontinentalnom delu zemlje, umesto [[Malabo]]a na ostrvu [[Bioko]]. * 2 - 4. 1. - Jemenski građanski rat: jemenska vlada je uz saudijsku pomoć povratila teritorije izgubljene u ofanzivi Južnog prijelaznog vijeća prošlog mjeseca (muhafaze [[Hadramaut (muhafaza)|Hadramaut]] i [[Al-Mahra (muhafaza)|Al-Mahra]]). Na otoku [[Sokotra]] su blokirani turisti. [[Datoteka:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).jpg|120px|mini|lijevo|[[Nicolás Maduro|Maduro]]]] * [[3. 1.]] - Operacija ''Absolute Resolve'': američki udari u [[Venecuela|Venecueli]] i hvatanje predsednika [[Nicolás Maduro|Nicolása Madura]] i njegove supruge po optužbi za trgovinu narkoticima. Trump izjavljuje da će SAD upravljati zemljom do tranzicije, najavljuje dolazak američkih naftnih kompanija. V.d. predsednika je [[Delcy Rodríguez]]. * [[6. 1.]] - Grenlandska kriza: lideri nekoliko evropskih zemalja reafirmiraju podršku Danskoj i [[Grenland]]u povodom novih američkih potraživanja. * 6. 1. - Kontroverza oko chatbota [[Grok]] koji generira seksualizirane slike žena i djevojčica. * 6 - 10. 1. - Sukob između sirijske prelazne vlade i kurdskih Sirijskih demokratskih snaga u [[Alep]]u - po sporazumu o primirju, SDF napušta grad. Vlada zatim preduzima ofanzivu 13-tog. * [[7. 1.]] - Snage međunarodno priznate jemenske vlade ulaze u [[Aden]]. * [[8. 1.]] - Pojačanje protesta u Iranu, praćeno gašenjem interneta i oružanim suzbijanjem - stradale su hiljade demonstranata. * 8. 1. - Rat u Ukrajini: hipersonična balistička raketa [[Orešnik]] je uveče upotrebljena protiv [[Lavov]]a. * [[14. 1.]] - Zlato je ove sedmice prelazilo 4.600 dolara za uncu, vrhunac 4.638. * [[17. 1.]] - Trump objavljuje da uvodi dodatne carine za osam evropskih zemalja koje učestvuju u vojnoj vežbi ''Arctic Endurance'' i protive se američkom zauzeću Grenlanda (u Davosu 21-og ih otkazuje, kaže da neće primenjivati silu i da je postigao okvirni sporazum sa gen. sek. NATO-a). * 17. 1. - U Paragvaju je potpisan sporazum o slobodnoj trgovini između [[EU]] i [[Mercosur]] (potrebna je ratifikacija). * 17. 1. - Na snazi je sporazum UN o zaštiti oceana (kolokvijalno ''High Seas Treaty''), za očuvanje i održivo korištenje morske bioraznolikosti izvan nacionalne jurisdikcije. * [[20. 1.]] - U Zagrebu prikazan film "[[Svadba (2026.)|Svadba]]" - najgledaniji hrvatski film. * 20. 1. - Politička kriza u Bugarskoj (traje od 2021): predsednik [[Rumen Radev]] je podneo ostavku; potpredsednica [[Ilijana Jotova]] postaje prva žena predsednik 23-ćeg. * [[21. 1.]] - Blokada Filozofskog fakulteta u Novom Sadu zbog otkaza prof. Jeleni Kleut - policija je izbacila iz zgrade studente, profesore i građane. * [[22. 1.]] - Trump i predstavnici nekoliko zemalja su u Davosu potpisali povelju [[Odbor mira|Odbora mira]] (''Board of Peace''), koji je u novembru pomenut u rezoluciji SB UN 2803 kao prelazno upravno i nadzorno telo za Gazu. * 22. 1. - SAD su napustile [[Svjetska zdravstvena organizacija|Svjetsku zdravstvenu organizaciju]]. * [[23. 1.]] - Američki organ je produžio licencu Naftnoj industriji Srbije do 20. februara (mađarski MOL je objavio 19-tog da će preuzeti NIS od Gaspromnjefta). * [[24. 1.]] - Kriza u [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolisu]]: nakon Renée Good 7-og, agenti ICE (Sprovođenje imigracije i carina) ubili su i Alexa Prettija. * 10 - [[25. 1.]] - Evropsko prvenstvo u vaterpolu, Beograd: Srbija 1, Hrvatska 6, Crna Gora 7. U all-star timu su [[Milan Glušac]], [[Dušan Mandić]] i [[Strahinja Rašović]]. * [[26. 1.]] - Talačka kriza u Gazi: Izraelci su našli telo poslednjeg taoca. * [[27. 1.]] - Samit EU-Indija u New Delhiju: postignut je sporazum o slobodnoj trgovini (potrebna ratifikacija). * 27. 1. - [[Južni Sudan]]: vladine snage, preds. [[Salva Kiir Mayardit|Salve Kiira]], pokrenule ofanzivu u državi Jonglei kako bi povratile pozicije koje su prošlog meseca zauzele opozicione snage zatvorenog bivšeg potpredsednika [[Riek Machar|Rieka Machara]]. * [[28. 1.]] - Urušavanje rudnika [[koltan]]a Rubaya na istoku DR Kongo: stradalo je preko 400 ljudi. * 28. 1.]] - [[Sarah Mullally]] je prva žena [[nadbiskup Canterburyja]]. * [[29. 1.]] - U [[Konjuh (Kruševac)|Konjuhu]] kod Kruševca zaplenjeno pet tona marihuane. * 29. 1. - Trump je potpisao izvršno naređenje o carini za zemlje koje snabdevaju [[Kuba|Kubu]] naftom; Meksiko je još pre dva dana otkazao isporuku - na Kubi se zaoštrava energetska kriza. * [[30. 1.]] - Predsednik Vučić je potpisao paket od pet izmena i dopuna pravosudnih zakona, tzv. Mrdićeve zakone. [[Datoteka:EFTA00001815 - Stone-walled driveway leads to a luxurious villa with palm trees and a coastal view featuring a black utility vehicle parked on the concrete pad.jpg|mini|Na "Epsteinovom otoku" 2019. ([[Little Saint James]], [[Američki Djevičanski Otoci]])]] * 30. 1. - Ministarstvo pravde SAD je objavilo 3,5 miliona dokumenata u vezi [[Jeffrey Epstein|Jeffreya Epsteina]]; novi fokus na bivšeg princa Andrewa i britanskog političara Petera Mandelsona. * 30. 1. - Nakon što je dostigla 5.500 dolara za uncu, cena zlata pada 9%, najviše od 1983. === Februar/Veljača === * 15. 1. - [[1. 2.]] - [[EHF Euro 2026.]] (Danska, Švedska Norveška): Danska 1, Hrvatska 3, Srbija 19, Crna Gora 23. U all-star timu je [[Mario Šoštarić]]. Doček rukometaša u Zagrebu 2-og je organizirala Vlada RH. * [[3. 2.]] - Islamisti ubili 160-200 ljudi u dva sela u zapadnoj nigerijskoj državi Kwara. * [[5. 2.]] - Istekao ugovor [[Novi START]] o redukciji nuklearnog naoružanja iz 2010. (Rusija je suspendovala učešće 2023). * 5. 2. - U Makedoniji je počela akcija u kojoj je zaplenjeno 40 tona marihuane. * [[6. 2.]] - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] je prvi put prešao 50.000. * 6 - 22. 2. - Zimske olimpijske igre u [[Milano|Milanu]] i [[Cortina d'Ampezzo|Cortini d'Ampezzo]]. * [[8. 2.]] - Izbori za predsjednika Republike Srpske (od novembra): nakon ponavljanja glasanja na 136 biračkih mjesta, potvrđena je pobjeda [[Siniša Karan|Siniše Karana]] iz SNSD (inauguracija 17-og). * 8. 2. - Vanredni izbori u [[Japan]]u: [[Liberalna demokratska partija (Japan)|LDP]] premijerke [[Sanae Takaichi]] dobija dvotrećinsku većinu. * 8. 2. - [[Super Bowl]] LX u [[Santa Clara, California|Santa Clari]]: [[Seattle Seahawks]] - [[New England Patriots]] 29:13; u poluvremenu je nastupio portorikanski reper [[Bad Bunny]]. * [[12. 2.]] - Trump opozvao klasifikaciju gasova staklene bašte kao pretnje javnom zdravlju iz 2009, kao i standarde za emisije iz vozila. * 12. 2. - [[Vještačka inteligencija]]: kineska kompanija [[ByteDance]] objavila aplikaciju ''Seedance 2.0'' za generiranje videa - hollywoodski studiji prete tužbom za povredu intelektualnih prava. * [[19. 2.]] - Bivši princ Andrew je bio pritvoren zbog prestupa na javnoj funkciji. * 19. 2. - Bivši južnokorejski predsednik Yoon Suk Yeol osuđen na doživotnu kaznu za pobunu kada je proglasio ratno stanje u decembru 2024. * [[20. 2.]] - Vrhovni sud SAD presudio da predsednik nema pravo da uvodi carine prema zakonu iz 1977 (carine od 2. 4. 2025). Trump sutradan objavljuje globalne carine od 10% po zakonu iz 1962, što ubrzo povećava na 15%. * [[22. 2.]] - Fatalno ranjen ''El Mencho'', lider meksičkog narko-kartela Jalisco Nova Generacija - njegovi ljudi izvode više paljevinskih napada, blokada puteva i sukoba sa vlastima. * [[26. 2.]] - Eskalacija u Konfliktu Pakistana i Afganistana: afganski Talibani napadaju pakistanske položaje (nakon pakistanskih udara od 21-og), Pakistan kaže da je u punom ratu sa Afganistanom. * [[27. 2.]] - MUP objavio da je Hrvatska očišćena od mina. * [[28. 2.]] - Počinje Operacija Lav koji riče/Epska furija, izraelsko-američki udari na Iran sa željom promene režima. ** Ubijen je Vrhovni lider [[Ali Hamenei]] sa još nekoliko vojnih čelnika. Pogođena je škola za devojčice u Minabu na jugu zemlje, iranski mediji izveštavaju o 165 mrtvih. ** Iran uzvraća na Izrael i ciljeve u Persijskom zalivu. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Op epic fury timeline 100hrs - pentagon - mar4 - straight.jpg|mini|Prvih 100 sati rata u Zalivu]] * [[1. 3.]] - Dron pogodio britansku bazu Akrotiri na Kipru. * 1. 3. - Masakru u Abiemnomu na severu [[Južni Sudan|Južnog Sudana]]: omladinci, moguće [[Nuer]]i, napali su [[Dinka (narod)|Dinke]], ubijeno je najmanje 169 ljudi. * [[2. 3.]] - Obnovljen sukob između [[Hezbolah]]a i Izraela. Evakuacije sa juga Libana, gađanje meta na jugu Bejruta. * [[3. 3.]] - Još jedan odron u rudnicima [[koltan]]a Rubaya u prov. [[Nord-Kivu|Severni Kivu]], [[DR Kongo]], sa preko 200 mrtvih (u januaru je stradalo preko 400 ljudi). * [[4. 3.]] - Iranska fregata IRIS Dena je torpedovana blizu Šri Lanke. * [[5. 3.]] - Izbori u [[Nepal]]u, prvi od protesta Gen Z prošlog septembra: skoro dvotrećinska većina za Nacionalnu nezavisnu partiju, repera i gradonačelnika Katmandua [[Balen Shah]]a. * [[6. 3.]] - Kosovska predsednica [[Vjosa Osmani]] raspustila skupštinu dan nakon neuspelog biranja novog predsednika; "[[Samoopredeljenje (politička stranka)|Samoopredeljenje]]" se obraća Ustavnom sudu. * 7/[[8. 3.]] - Pogođeni rezervoari nafte kod Teherana, grad je obavijen dimom, pada crna kiša. Za novog Vrhovnog lidera Irana je izabran sin prethodnog, [[Mojtaba Khamenei]]. * [[9. 3.]] - Cena nafte prelazi 100 dolara po barelu, prvi put od 2022. Promet [[Hormuški tjesnac|Hormuškim tjesnacom]] je znatno otežan. * [[13. 3.]] - Gađane su vojne mete na iranskom ostrvu i naftnom terminalu [[Hark]]. * [[15. 3.]] - [[98. dodjela Oscara]]: najbolji film je ''[[One Battle After Another]]'', ukupno šest nagrada od 13 nominacija, uključujući novu kategoriju za [[kasting]]; ''[[Sinners (film iz 2025.)|Sinners]]'', četiri od rekordnih 16; ''[[Frankenstein (film iz 2025.)|Frankenstein]]'' tri od devet; ''[[KPop Demon Hunters]]'' dve od dve; ''[[Sentimental Value]]'' jedna, međunarodna, od devet; ''[[Hamnet (film)|Hamnet]]'' jedna od osam; ''[[Marty Supreme]]'' ništa od devet. * [[16. 3.]] - U pakistanskom udaru je pogođena bolnica, centar za rehabilitaciju narkomana, u Kabulu - lokalni izvori tvrde da ima na stotine mrtvih. * 16. 3. - Započete su izraelske kopnene operacije na jugu Libana - narednih dana se ruše mostovi na reci [[Litani]]. * 16. 3. - Nestanak struje na celoj Kubi (i opet 21-og). * [[17. 3.]] - U izraelskim napadima u Teheranu, ubijeni su tajnik Vrhovnog vijeća nacionalne sigurnosti [[Ali Laridžani]] i komandant Basidža, paravojne dragovoljačke milicije u okviru Revolucionarne garde, Golamreza Solejmani (sljedeće noći i ministar obavještajnih dijela Esmail Hatib). * [[18. 3.]] - Prvi, izraelski, napad na iransku hidrokarbonsku proizvodnju: najveće gasno polje, Južni Pars, koje deli sa [[Katar]]om. Iran odgovara udarom i velikom štetom na katarskom kompleks Ras Laffan za likvefakciju gasa. Ovo povlači obustavu rada kompanije QAFCO, koja proizvodi 14% svetske [[Urea|uree]].<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/visual-guide-gulf-fertiliser-blockade ‘Food security timebomb’: a visual guide to the Gulf fertiliser blockade]. theguardian.com 3 Apr 2026</ref> * [[20. 3.]] - Iranci su ispalili dve rakete prema bazi Diego Garcia u sredini Indijskog okeana - jedna se raspala, druga presretnuta. * 20 - 22. 3. - Svetsko prvenstvo u dvoranskoj atletici, [[Toruń]]: srebro za [[Angelina Topić|Angelinu Topić]] u skoku u vis. * [[21. 3.]] - Nakon što je u Iranu gađano nuklearno postrojenje Natanz, iranske rakete pogađaju izraelska mesta Arad i [[Dimona]], nedaleko od nuklearnog centra. * [[22. 3.]] - Parlamentarni izbori u Sloveniji: vladajuće [[Gibanje Svoboda]] je opalo, ali je jedan mandat ispred Janšine [[Slovenska demokratska stranka|SDS]]. * 22. 3. - Lokalni izbori u Francuskoj, drugi krug. Socijalisti zadržali Pariz. * [[24. 3.]] - Potpisan ugovor o slobodnoj trgovini između EU i Australije. * 25 - 26. 3. - Sud u Novom Meksiku odredio 375 milona dolara globe Meti (Facebook i Instagram) jer je omogućila seksualnu eksploataciju dece; sutradan u Los Angelesu sud nalazi da su Meta i YouTube stvorili adiktivne proizvode koji štete mladim korisnicima. * [[26. 3.]] - Nevrijeme u Hrvatskoj. * 26. 3. - Uveče, studentkinja pala sa petog sprata Filozofskog fakulteta u Beogradu. * [[28. 3.]] - Jemenski Husi su ispalili prvu raketu prema Izraelu tokom Iranskog rata. * [[29. 3.]] - Lokalni izbori u 10 opština Srbije (Aranđelovac, Bajina Bašta, Bor, Kladovo, Knjaževac, Kula, Lučani, Majdanpek, Sevojno, Smederevska Palanka). Bilo je nasilja, [[Srpska napredna stranka|naprednjaci]] uglavnom pobeđuju, sa smanjenom podrškom. * [[31. 3.]] - BiH pobijedila Italiju na penale i plasirala se na Svjetsko prvenstvo; Italija nije uspjela treći put zaredom. === April/Travanj === [[Datoteka:Orion POV- Destination and Home (art002e009567).jpg|mini|[[Artemis II]]: brod Orion, Mĕsec i Zemlja]] * [[1. 4.]] - [[10. 4.]] - NASA-ina misija [[Artemis II]], sa posadom oko Meseca, prva iznad niske orbite od 1972; 6/7. 4. su obišli oko Meseca, na rekordnoj udaljenosti od 406.771 km od Zemlje. * [[3. 4.]] - U Iranu je oboren američki [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E]]: pilot je ubrzo spasen a oficir za oružne sisteme 5-tog (prilikom spašavanja Amerikanci uništili dva svoja aviona [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]] i dva mala helikoptera [[MD Helicopters MH-6 Little Bird|MH-6]]). Oboren i [[Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II|A-10]] kod Hormuškog tjesnaca. * [[5. 4.]] - Objavljeno da je blizu [[Kanjiža|Kanjiže]] pronađen eksploziv kod gasovoda koji vodi prema Mađarskoj. * [[7. 4.]] - Trump: "jedna civilizacija će umreti večeras" ako Iran ne prihvati sporazum. Sledeće noći je dogovoreno primirje na dva tjedna i otvaranje Tjesnaca. * [[8. 4.]] - Izrael smatra da Liban nije obuhvaćen primirjem, u jakim udarcima na Bejrut je stradalo preko 200 ljudi. Iran zatvara Tjesnac i gađa zaljevske zemlje. * [[12. 4.]] - Bez rezultata u pregovorima SAD-Iran u Islamabadu; Trump objavljuje blokadu Hormuškog tjesnaca. [[Datoteka:Bastion of Hungarian Freedom 2026 (44).jpg|mini|Budimpešta 2026.]] * 12. 4. - Parlamentarni izbori u Mađarskoj: partija ''Tisza'' [[Péter Magyar|Pétera Magyara]] pobjeđuje sa dvotrećinskom većinom zastupnika; [[Viktor Orbán|Orbán]] i [[Fidesz]] su proveli četiri mandata i 16 godina na vlasti. * [[13. 4.]] - SAD uvele pomorsku blokadu Irana. * [[16. 4.]] - Prvi ukrajinski napad na rafineriju i naftni terminal u [[Tuapse]]u, na crnomorskoj ruskoj obali - još tri talasa do 2. maja izazivaju veliku materijalnu i ekološku štetu. * [[17. 4.]] - Iran otvara Tjesnac tijekom lebanonskog primirja, ali ga zatvara već sutradan zbog nastavljene američke blokade. * [[19. 4.]] - Izbori u Bugarskoj, osmi za pet godina: Progresivna Bugarska bivšeg predsednika [[Rumen Radev|Radeva]] dobija apsolutnu većinu mandata. * [[23. 4.]] - Deblokirana pomoć EU od 90 milijardi eura za Ukrajinu. * [[25. 4.]] - [[Rat u Maliju]] i [[Rat u Sahelu]]: koordinirani napadi džihadista iz JNIM i [[Azavad|tuareških pobunjenika]] u više gradova [[Mali]]ja. * 25. 4. - Čovek je pucao blizu Večere dopisnika iz Bele kuće, kojoj su prisustvovali i čelnici SAD. * [[26. 4.]] - [[Sabastian Sawe]] je istrčao Londonski maraton za manje od dva sata. * [[28. 4.]] - RH i BiH potpisali u Dubrovniku sporazum o gradnji plinovoda [[Južna interkonekcija]]. * 28. 4. - Kosovski parlament ne uspeva izabrati novog predsednika - raspušten je, izbori će biti u junu. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Ujedinjeni Arapski Emirati]] su napustili [[OPEC]]. * [[2. 5.]] - Ministarstvo obrane SAD objavilo da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke (od ca. 36.000). * 2. 5. - Na holandskom kruzeru ''MV Hondius'' na Atlantiku je umrla druga osoba od [[hantavirus]]a, treća ukupno (brod stiže na Tenerife 10-tog, odakle ide evakuacija). * [[4. 5.]] - Američka operacija ''Project Freedom'': pratnja brodova u [[Hormuški tjesnac|Hormuškom tjesnacu]] (sutradan pauzirana). Iranci su gađali naftnu luku u Al Fudžajri. * [[7. 5.]] - Lokalni izbori u UK: uspeh za [[Reform UK]] i Zelene. Nacionalistički [[Plaid Cymru]] ima najviše mandata u Velškoj skupštini (laburisti su bili dominantni od 1922). U Škotskoj je pobedila [[Škotska nacionalna stranka]]. Veliki gubici za vladajuće laburiste na lokalu u Engleskoj. * [[11. 6.]] - [[Christian Schmidt]] potvrđuje da odlazi s pozicije [[Ured visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu|OHR]]. * 13 - 15. 5. - Trumpova državna poseta Kini. * [[14. 5.]] - Kriza na Kubi: ministar energije izjavljuje da nema više nafte i dizela. * 14. 5. - Potvrđena epidemija Bundibugyo, /bundibudžo/, [[ebola|ebole]] u provinciji [[Ituri]] DR Kongo (moguće da je počela još pre dva meseca). Bolest je prisutna i u Ugandi. [[SZO]] 17-tog objavljuje vanrednu situaciju od međunarodnog interesa. * 14. 5. - U napadu na Kijev ima 24 mrtvih, Ukrajina tri dana kasnije upućuje rafal prema Moskvi i Bjelgorodu. * [[15. 5.]] - Uhapšen načelnik beogradske policije Veselin Milić i još 11 osoba, među kojima tri policajca, tri dana nakon pucnjave u restoranu „27" na [[Senjak]]u i nestanka 52-godišnjeg muškarca (telo pronađeno u buretu, 21-og u Inđiji). * 15 - 29. 5. - Prikazuju se uspešni filmovi koji sa započeli kao postovi na YouTubeu: natprirodni horor ''Obsession'' (15.) i SF psihološki horor ''Backrooms'' (29. 5.). * 12 - [[16. 5.]] - Pesma Evrovizije u Beču. Pet zemalja bojkotira zbog učešća Izraela. Prva je [[Dara (bugarska pjevačica)|Dara]] iz Bugarske ("Bangaranga"), 15. Lelek iz Hrvatske ("Andromeda"), 17. Lavina iz Srbije ("Kraj mene"). * [[18. 5.]] - Tužba protiv Službe unutrašnjih prihoda (IRS) od strane preds. Trumpa i njegovih sinova rešena nagodbom: vlada SAD formira fond od blizu 1,8 milijardi dolara, ''Anti-Weaponization Fund'', za nadoknadu predsednikovim saveznicima koji tvrde da su nepravedno istraživani. U dodatku nagodbe se kaže da IRS prekida sve preglede poreskih prijava. * [[20. 5.]] - Vazdušna uzbuna u [[Vilnius]]u zbog drona blizu beloruske granice. * 20. 5. - Velika porota u Majamiju optužila [[Raúl Castro|Raúla Castra]] i dr. za ubistvo u obaranju dve emigrantske cesne 1996. * 20. 5. - Pojas presvete Bogorodice stigao iz svetogorskog manastira [[Vatoped]]a u Beograd, izložen je u Hramu Svetog Save do 6. juna, privukao je preko pola miliona poklonika. * [[23. 5.]] - Miting "Ti i ja, Slavija", u Beogradu, sa preko 180.000 okupljenih. Sukobi kod Pionirskog parka. Železnički saobraćaj u zemlji obustavljen ranije tokom dana. * [[24. 5.]] - Rusija gađala Ukrajinu sa 600 dronova i 90 raketa, uključujući hipersonični Orešnik, dva dana nakon što je u Starobjeljsku u Luganskoj oblasti pogođen pedagoški univerzitet, sa 21 žrtvom. * 24 - 28. 5. - Preds. Vučić u poseti Kini. * [[25. 5.]] - Objavljena papina enciklika ''Magnifica humanitas'': o očuvanju ljudske osobe u doba umjetne inteligencije. * [[26. 5.]] - Najtopliji majski dan u Engleskoj, malo preko 35 stepeni u [[Kraljevski botanički vrtovi u Kewu|vrtovima Kew]] u Londonu; toplotni val je na zapadu Evrope. U Indiji i Pakistanu ovih dana je preko 45 stepeni. * [[29. 5.]] - Prilikom ruskog napada na ukrajinske luke na Dunavu, jedan dron je pogodio zgradu u rumunskom [[Galați|Galacu]]. * [[30. 5.]] - Građanskom inicijativom je uklonjen naprednjački fasadni baner sa beogradske [[Palata Albanija|Palate Albanija]], jer su bili ugroženi ptići [[Bela čiopa|belih čiopa]]. * [[31. 5.]] - Izraelci zauzeli strateški položaj zamka Beaufort kod Nabatije u Libanu. === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - Protesti u Albaniji, nazvani Flamingo revolucija - protivljenje gradnji luksuznog odmarališta kod Valone (ostrvo Sazan i laguna Narta, na inicijativu [[Jared Kushner|Jareda Kushnera]]) šire se i na Tiranu, pošto su aktivisti napadnuti od lokalnog obezbeđenja. * 2. i 9. 6. - Antiimigrantska osećanja u Ujedinjenom Kraljevstvu: objavljivanje snimka hapšenja Henryja Nowaka u [[Southampton]]u, pred smrt nakon što ga je ubo Sik, i 9-tog napad nožem na čoveka u [[Belfast]]u izazivaju proteste odn. nemire. * [[3. 6.]] - Oko 90 državljana Srbije vraćeno sa aerodroma u Tivtu, policija Crne Gore ih je ocenila kao "rizik po bezbednost". * 3. 6. - Ukrajinski dronovi pogodili naftni terminal u Sankt Peterburgu, na dan početka ekonomskog foruma, dan nakon što je u ruskim napadima poginulo 23 ljudi. * [[4. 6.]] - Pripadnik [[UNIFIL]] stariji vodnik Milovan Jovanović umro je od posledica minobacačke vatre na jugu Libana. * 4. 6. - [[Janez Janša]] je četvrti put premijer Slovenije. * [[5. 6.]] - Samit EU–Zapadni Balkan u Tivtu. * [[7. 6.]] - Vanredni izbori na Kosovu: Kurtijevo Samoopredeljenje 53/120 mandata (-4). [[Datoteka:2026-06-08 Ballroom construction and UFC arena White House Washington DC 13-23-11.jpg|mini|Borilište i gradilište kod Bele kuće]] * 7. 6. - Izbori u Armeniji: proeuropska stranka premijera [[Nikol Pašinjan|Pašinijana]] zadržava većinu. * 7. 6. - Iran ispalio rakete na Izrael, nakon dva meseca, zbog izraelskih udara na Bejrut. * [[9. 6.]] - Pošto je oboren američki [[Boeing AH-64 Apache|Apache]], dolazi do novog ciklusa udara sa Iranom. * [[10. 6.]] - Papa je blagoslovio Kulu Isusa Krista bazilike [[Sagrada Família]] u Barceloni, visine 172,5 metara. * 11. 6. - 19. 7. - [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetsko prvenstvo]] u Sjevernoj Americi. ** Bosna i Hercegovina: 12. 6. 1:1 sa Kanadom; 18. 6. gubi od Švicarske 4:1; 24. 6. pobjeđen Katar 3:1 - ide dalje. ** Hrvatska: 17. 6. gubi od Engleske 4:2; 23. 6. pobjeđena Panama 1:0; 27. 6. pobjeđena Gana 2:1 - ide dalje. * [[12. 6.]] - Firma [[SpaceX]] je izašla na berzu. [[Elon Musk]] je prvi bilioner (1.000 milijardi). * [[13. 6.]] - [[New York Knicks]] prvaci NBA nakon 53 godine. * [[14. 6.]] - Objavljeno da je postignut sporazum o okončanju rata između Irana i SAD. Zbog nastavljenih dejstava u Libanu, sporazum i otvorenost Hormuskog moreuza se više puta dovode u pitanje. * 14. 6. - ''UFC Freedom 250'': borilačka priredba na Južnom travnjaku Bele kuće. * [[15. 6.]] - U Kijevu su pogođeni saborna crkva Kijevo-pečerske lavre i Filmski studio Dovženko. * [[18. 6.]] - Najveći napad na Moskvu od 2022, opet pogođena velika rafinerija u Kapotnji, na Moskvu pada crna kiša. * 18. 6. - Kriza vođstva Laburističke partije u UK: gradonačelnik Manchestera Andy Burnham je ubedljivo dobio na dopunskim izborima za parlament. * [[19. 6.]] - Više javno tužilaštvo u Beogradu sumnjiči studente da su simulirali upotrebu zvučnog topa u martu 2025. * [[20. 6.]] - Protestni skup u Novom Sadu. * [[22. 6.]] - Britanski premijer [[Keir Starmer]] objavljuje da podnosi ostavku. * ca. 24. 6. - Val toplote na zapadu Evrope. Oboren junski rekord u Engleskoj (37,3 stepena 26-tog), u Francuskoj prosečno najtoplije ikada, s temperaturama do 44,3 stepena. * [[24. 6.]] - Dva jaka potresa u [[Venezuela|Venezueli]], preko 6.500 mrtvih. * [[27. 6.]] - Naprednjački skup u Beogradu. Preds. Vučić najavljuje da će podneti ostavku. * 27. 6. - Toplota se premešta u srednju Evropu: rekordi u Nemačkoj (41,5 stepen), Češkoj (40,6), Danskoj (37). * [[28. 6.]] - Studentski skup "Sve se vidi na Vidovdan" u Kraljevu. * [[29. 6.]] - Najtopliji junski dan u Beogradu, 38,9 stepeni. * [[30. 6.]] - Preko milion nedokumentovanih migranata i tražioca azila se prijavilo za regularizaciju statusa u Španiji. * 30. 6. - Protesti protiv imigracije u Južnoj Africi. === Jul/Juli/Srpanj === [[Datoteka:DamonNolanHathaway-byPhilipRomano.jpg|mini|180px|Pred premijeru "Odiseje"]] [[Datoteka:Enzo Fernandez Pau Cubarsi Argentina v Spain 19 July 2026-208.jpg|180px|mini|Finale Svjetskog kupa]] * [[1. 7.]] - Američki diplomata Louis Chrishock je imenovan za v.d. [[Visoki predstavnik za BiH|Visokog predstavnika za BiH]], dok EU i SAD ne postignu kompromis (Rusija ga ne prihvata). * 1. 7. - [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|FIFA Svjetsko prvenstvo]]: ** Bosna i Hercegovina: 1/2. 7. gubi od SAD 2:0. ** Hrvatska: 2/3. 7. gubi od Portugala 2:1. * [[2. 7.]] - U jakom napadu na Kijev gine 30 ljudi. * [[5. 7.]] - Američkom igraču Bolagunu suspendovana posledica crvenog kartona u meču sa BiH (SAD gube od Belgije 4:1). * [[6. 7.]] - Državna sahrana [[Ali Hamenei]]a (4 - 9. 7.): milioni ljudi učestvuju u pogrebnoj procesiji u Teheranu. Kovčeg je 8. 7. pronesen i iračkim gradovima Nadžaf i Kerbala. * [[8. 7.]] - Nakon razmene vatre, Trump kaže da je primirje sa Iranom "završeno". Uveče novi udari. * ca. 9. 7. - Treći talas vrućine na zapadu Evrope. * [[10. 7.]] - Putnik Ryanaira iz Srbije zamalo izleteo kroz razbijeni prozor. * [[11. 7.]] - Povijesno nizak vodostaj [[Drava|Drave]] kod Osijeka, -173. * 11. 7. - Pisac [[Vladimir Arsenijević]] pretučen ispod Brankovog mosta; komemoracija žrtvama Srebrenice otkazana. * [[15. 7.]] - Ukrajinski predsednik Zelenski smenio ministra odbrane Mihajla Fedorova, što izaziva proteste. * [[16. 7.]] - Preds. Trump u obraćanju naciji tvrdi da su se Kinezi mešali u izbore 2020. * [[17. 7.]] - U američkoj bazi u Jordanu poginula dva američka vojnika, nastavljaju se međusobni udari. * 17. 7. - Prikazan je film "[[Odiseja (2026.)|Odiseja]]" [[Christopher Nolan|Christophera Nolana]]. * [[18. 7.]] - Ukrajinski dronovi uništili dva skladište online maloprodaje ''Wildberries'' u okolini Moskve. * [[19. 7.]] - Finale Svjetskog prvenstva: '''Španija''' - Argentina 1:0 u produžecima. Prethodnog dana, u meču za treće mesto, Francuska - Engleska 4:6. [[Datoteka:Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg|120px|mini|[[Andy Burnham]]]] * [[20. 7.]] - [[Andy Burnham]] je novi britanski premijer, sedmi od 2016. * 20. 7. - Nikaragvanski predsednik [[Daniel Ortega]] kaže da u zemlji više neće biti izbora. * [[23. 7.]] - Nafta je prelazila 100 dolara, nakon što su jemenski Husi gađali dva tankera u Crvenom moru. * [[24. 7.]] - Pošto su istekle carine uvedene u februaru, preds. Trump je uveo nove od 10% ili 12.5% za niz zemalja, uključujući EU, po klauzuli o prinudnom radu. * 24/25. 7. - Pauzirani američki napadi na Iran - nastavljaju se 29-tog, nakon iranskog pokušaja protiv Jordana. * [[25. 7.]] - Petoro planinara iz Bosne i Hercegovine stradalo na [[Elbrus]]u. * 25. 7. - Omladinski pokret "bubašvaba/žohara" u Indiji: ministar obrazovanja je dao ostavku nakon desetak dana protesta zbog skandala sa procurivanjem ispita. * ca. 2x. 7. - Veliki požari na zapadu Evrope: 50.000 ha u Ávili, zapadno od Madrida, najveći ikad u Španiji; preko 42.000 ha zapadno od [[Bordeaux]]a u Francuskoj, evakuirano je 220.000 ljudi. Još jedan talas vrućine.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/jul/27/france-and-spain-race-to-contain-huge-wildfires-before-fresh-heatwave-begins France and Spain race to contain huge wildfires before fresh heatwave begins] theguardian.com Mon 27 Jul 2026</ref> * [[26. 7.]] - [[Tadej Pogačar]] je osvojio peti [[Tour de France]]. * [[28. 7.]] - Predložena ''FIFA Forward Enterprise'', komercijalna filijala [[FIFA]]-e koja bi privatnim investitorima omogućila udeo u organizovanju takmičenja - izaziva dosta protesta, tako da se odustaje. * [[30. 7.]] - Možda 60.000 ljudi ilegalno ulaze iz Maroka u španjolsku [[Ceuta|Ceutu]], sutradan se polovica vraća, ubrzo skoro svi. * [[31. 7.]] - Objavljene analize pokazuju da je otpad zakopan u [[Gospić]]u opasan - 33.000 tona. * jul - Najtopliji jun-jul na zapadu Evrope. Najtopliji jul u svetskim morima. Najtopliji mesec ikada u SAD. === Avgust/August/Kolovoz === * jul/avgust - Vrućina u regionu, Dunav i druge reke historijski niske. Centar za razminiranje Srbije tokom meseca uklanja nemačka plovila [[Operacija Dunavski vilenjak|potopljena 1944]]. kod Prahova<ref>[https://klima101.rs/dunav-nizak-vodostaj-ratni-brodovi-motocikl-rimski-most-mamuti/ U toku je izvlačenje potopljene nemačke flote kod Prahova: Šta je sve izronilo iz presahlog Dunava?]. klima101.rs 14/08/2026</ref> * [[2. 8.]] - U Južnoj Koreji izmereno rekordnih 42,5°C. * [[5. 8.]] - Požar u [[Deliblatska peščara|Deliblatskoj peščari]], zahvatiće preko 3.500 ha. Požar je i na [[Stolovi]]ma kod Kraljeva. * ca. 6. 8. - Rekordne temperature u Austriji, Slovačkoj i Mađarskoj, 41-42°C. * [[7. 8.]] - U Mecci potpisan obrambeni pakt između [[Turska|Turske]], [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Pakistan]]a. * [[8. 8.]] - [[Volodimir Zelenskij]] u poseti Beogradu. * [[10. 8.]] - Zemljotres u kolumbijskom departmanu [[Chocó (departman)|Chocó]], 330 mrtvih. * [[12. 8.]] - Totalno [[pomračenje Sunca]] na zapadu Evrope.<ref>[http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 Total Solar Eclipse of 2026 August 12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320164625/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=20260812 |date=2015-03-20 }}, ''NASA''</ref> * [[13. 8.]] - Peti talas vrućine na zapadu Evrope. * [[14. 8.]] - Požar u [[Omiš]]u, stradala je jedna osoba. [[Datoteka:Пожар Делиблатска пешчара, ситуација 23.08.2026.png|160px|mini|Požar u Deliblatskoj peščari, stanje 23. 8.]] * 15/16. 8. - Zapaljen automobil tužioca u [[Valjevo|Valjevu]], građani i studenti se okupljaju sledeće večeri. * [[16. 8.]] - Poljski autobus, na povratku iz Međugorja, sleteo s puta u Mađarskoj - 12 mrtvih. * 16. 8. - Prosvjed u [[Gospić]]u zbog ilegalnog odlaganja otpada. * [[17. 8.]] - Rekordni niz: 23. uzastopni tropski dan u Beogradu<ref>[https://klima101.rs/rekord-tropskih-dana-beograd/ U Beogradu je oboren rekord: Ovo je sada najduži niz uzastopnih dana sa temperaturom preko 30 °C]. klima101.rs 17/08/2026</ref> (od 30. 7. do 7. 8. devet dana od 35 i više stepeni, do 38<ref>[https://www.accuweather.com/sr/rs/belgrade/298198/august-weather/298198 Beograd, Srbija Mesečna prognoza | AccuWeather]</ref>). Novi tropski dani već 19. 8. do 5. 9.. ** Zagreb ≥ 30 stupnjeva od 27. 7. (4 - 6. 8. 38 st.). Sarajevo ≥ 30 stupnjeva 29. 7. do 17. 8. i od 19. 7. * [[19. 8.]] - Nacionalni dug SAD prešao 40.000 milijardi dolara, oko 123% GDP.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2026/aug/20/us-national-debt-republicans ‘Starve the beast’? The $40tn cost of Republicans’ false promises to cut spending]. theguardian.com Thu 20 Aug 2026</ref> * [[20. 8.]] - Objavljeno da se Demokratska autonomna administracija severne i istočne Sirije (ranije poznata i kao [[Sirijski Kurdistan]]) u potpunosti integrisala u [[Sirija|sirijsku]] državu. * 20 - 21. 8. - Izvanredna sjednica Sabora zbog otpada u Gospiću. * [[21. 8.]] - Dronovi pogađaju šoping centar u [[Krivi Rog|Krivom Rogu]], 16 mrtvih. * 21. 8. - Nastavlja se požar u Deliblatskoj peščari: nakon ruskog aviona, Srbija prihvata i pomoć iz EU. * 21. 8. - Trgovački pregovori između SAD i Kanade prekinuti bez dogovora, uvode se nove carine (Trump 27. 8. potpisao naređenje da se [[jezero Ontario]] promeni u jezero Amerika). [[Datoteka:Mudslide at Gyirong Port 2 (screenshot).png|mini|Bujica na graničnom prelazu Kine i Nepala]] * [[26. 8.]] - Razorna bujična poplava na granici Nepala i Kine, s velikim brojem poginulih. * [[28. 8.]] - Umro je kralj [[Harald V od Norveške]], nasljeđuje ga sin [[Haakon VIII od Norveške|Haakon VIII]]. * [[29. 8.]] - Dron pogodio skladište kod Buče u Ukrajini - u eksplozijama gine 38 ljudi. * 29. 8. - Referendum o nastavku pregovora o članstvu [[Island]]a u EU: odbijeno sa 52,8%. * 29. 8. - [[Filip Hrgović]] osvaja u Londonu IBF titulu u teškoj kategoriji, pobedom nad Mosesom Itaumom. * [[30. 8.]] - Lansiranje [[Svemirski teleskop Nancy Grace Roman|Svemirskog teleskopa Nancy Grace Roman]], za osmatranje u spektru od plave do infracrvene. * avgust - Mesec je globalno 1,65 stepeni iznad predindustrijskog nivoa, deli rekord sa julom 2023. * avgust - Rat u Ukrajini: pojačana ruska upotreba mlaznih dronova.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c804d9lyj2jo Russia's new jet-powered drones outpacing Ukraine's air defences with daily launches]. bbc.com 2026-09-10</ref> === Septembar/Rujan === [[Datoteka:"Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku", Trg bana Jelačića, 5. srpnja 2026 - 3.jpg|180px|mini|lijevo|"Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku"]] * [[2. 9.]] - Najmanje 14 aktivista u Srbiji je targetirano spywareom u vreme lokalnih izbora prošlog marta.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/sep/03/serbians-targeted-with-advanced-spyware Serbians targeted with spyware in country’s ‘largest documented wave of surveillance’]. theguardian.com 3 Sep 2026</ref> * 2. 9. - Potpisan naftni sporazum između SAD i Venecuele. * [[5. 9.]] - Prosvjed "Hodaj za Liku, hodaj za Hrvatsku" u Zagrebu. * [[6. 9.]] - Izbori u nemačkoj pokrajini [[Saksonija-Anhalt]]: [[AfD]] 43,8%, [[CDU]] 17,2%. [[Datoteka:Sahrana Ratka Mladića 2, Beograd.jpg|180px|mini|Sahrana Ratka Mladića]] * [[7. 9.]] - [[Ratko Mladić]] sahranjen u Beogradu. * [[8. 9.]] - Jemenski Husi su lansirali balističke rakete i dronove na nekoliko meta u Saudi Arabiji. U toku su pojačane borbe između Husa i zvanične jemenske vlade. * 8. 9. - SAD uništile pet iranskih tankera, na šta se odgovara udarima na brodove i na američku bazu u Jordanu. * [[9. 9.]] - U Srbiji raspisani izbori, za 25. oktobar: lista "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" predala potpise 12-tog, "Studentska lista - studenti pobeđuju" (3) 14-tog. * [[10. 9.]] - Jemenski Husi zauzimaju lučki grad [[Moka (Jemen)|Moka]], sutradan i ostrvo Perim u moreuzu [[Bab-el-Mandeb]]. * [[11. 9.]] - Saudijski naftovod Istok-Zapad zatvoren zbog napada sa jugoistoka Iraka (opet radi 22-og). * [[12. 9.]] - Dario Amodei, direktor [[Anthropic]]a, poziva na usporenje razvoja AI zbog mogućnosti izmicanja kontroli. * [[13. 9.]] - Izbori u Švedskoj: leva opozicija dobija tri mandata više od vladajućih. * [[16. 9.]] - [[Hashim Thaçi]] prvostepeno osuđen u Hagu, pred specijalističkom većem za Kosovo, na 25 godina zatvora; Jakup Krasniqi 25, Kadri Veseli 18, Rexhep Selimi 13 godina. * 18 - 20. 9. - Izbori u Rusiji: uobičajena velika većina za [[Jedinstvena Rusija|Jedinstvenu Rusiju]], nije dozvoljeno učešće partije [[Jabloko]]. * [[20. 9.]] - Zemaljski izbori u Nemačkoj: AfD ima najviše glasova u [[Mecklenburg-Zapadna Pomeranija|Mecklenburg-Zapadnoj Pomeraniji]] (CDU ispod cenzusa) a u [[Berlin]]u ''[[Die Linke]]''. * [[21. 9.]] - ''Veoma jaki'' [[El Niño]] već dostiže rekordnih 3,05 stepeni, a maksimum je obično u novembru/decembru. Atlantska sezona uragana ima rekordni period bez uragana. * [[22. 9.]] - Potpisan sigurnosni sporazum SAD-Danska-Grenland. * [[23. 9.]] - Pobunjenička koalicija više etničkih organizacija pokrenula ofanzivu protiv etiopske vlade. * [[24. 9.]] - [[Xi Jinping]] u poseti Washingtonu. * [[27. 9.]] - [[OpenAI]] je pauzirao trening najnovijih modela nakon nekoliko izveštaja o neočekivanom ponašanju na sajtovima nekoliko vlada od letos. * 27. 9. - Aleksandar Vučić podnosi ostavku jer cilja mesto premijera; v.d. predsednika Republike je predsednica skupštine Ana Brnabić. * 27. 9. - Drumcreeski konflikt: [[Oranžisti]] su pokušali umanjeni marš Cestom Garvaghy u [[Portadown]]u, nakon 28 godina zabrane - konfrontacija sa katolicima traje nekoliko dana. * [[28. 9.]] - Štrajk [[Zagrebački električni tramvaj|ZET]] i podružnica [[Zagrebački holding|Zagrebačkog holdinga]] (proglašen nezakonitim 30-tog). * [[30. 9.]] - Flydubai Flight 1073: nakon incidenta u kokpitu, avion koji je leteo prema Tel Avivu je spušten u Saudi Arabiji. === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - Prekid diplomatskih odnosa [[Etiopija|Etiopije]] i [[Eritreja|Eritreje]], nakon ulaska eritrejskih snaga u [[Regija Afar|Afar]], zatim i [[Regija Tigraj|Tigreju]]. * [[2. 10.]] - Energetska kriza: lideri G7 odlučili pustiti 100 miliona barela nafte i [[dizel]]a iz rezervi (Trump je pretio zabranom izvoza dizela). * 2. 10. - Laborantkinja sa [[irkutsk]]og protivkužnog instituta umrla od pneumonije - ruski zvaničnici kažu da su svi kontakti negativni na kugu. * [[3. 10.]] - Etiopska vojska u [[Mek'ele]]u, glavnom gradu Tigreje. * [[4. 10.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|20px|Grb BiH]] Izbori u BiH. Članovi [[Predsjedništvo Bosne i Hercegovine|Predsjedništva]]: [[Denis Bećirović]], [[Željka Cvijanović]], [[Darijana Filipović]]. * [[5. 10.]] - Stambena kriza u Španjolskoj: premijer [[Pedro Sánchez]] zakazuje izvanredne izbore za 29. 11., nakon što je parlament odbio dva dekreta. * 5 - 15. 10. - U rumunskim i bugarskim vodama Crnog mora pogođeno sedam brodova, tri potopljeno - sumnja se na ruske dronove.<ref>[https://www.theguardian.com/business/2026/oct/18/drone-attacks-ships-black-sea-russia-ukraine-war Intensifying drone attacks on ships in Black Sea bring war ever closer to Nato shores]. theguardian.com Sun 18 Oct 2026</ref> * [[6. 10.]] - Obrazovna kriza u Francuskoj: protesti i blokade škola u više gradova. * [[9. 10.]] - U Risnu uhapšen ruski bloger Mihail Zvinčuk, sa bloga Rybar, zatim protjeran. * 9. 10. - Trump objavljuje da je postigao dogovor sa Putinom za kupovinu dizela (11-tog tvrdi da je dogovorio "energetsko primirje"). * 8. i 10. 10. - Husi gađaju [[rijad]]ski aerodrom: 15 poginulih, preko 300 ranjenih. * [[12. 10.]] - Izraelski premijer Netanyahu naredio istragu vojnika i oficira intervjuisanih za dokumentarac ''[[NAZA]]'', o načinu odlučivanja o ciljevima u Gazi. * [[13. 10.]] - Ukrajinska vojska uveče izjavljuje da je sistem [[Starlink]], tj. vojna verzija Starshield, ograničen na terminale do 160 km/h - onemogućeni ukrajinski dronovi za napad i odbranu. * [[14. 10.]] - Studentski protesti u Albaniji: požar u jednom ministarstvu i dve banke. * [[15. 10.]] - Hajduk - Ajax 2:1. Utakmica bila prekidana zbog bakljade, izvikivane antisemitske parole. * [[16. 10.]] - Trump je pauzirao paket sankcija Rusiji iz Grahamovog zakona. * [[17. 10.]] - Demonstracije podrške srednjoškolcima u Francuskoj, praćene nasiljem marginalnih grupa, paljevinama i pljačkom. Izgorela većnica u [[Limoges]]u. Neredi su i u [[Milano|Milanu]]. * [[19. 10.]] - Provincija [[Alberta]] odobrava sa 75% ostanak u Kanadi. * 19. 10. - Rat u Sudanu, masakr na pijaci Amiet u specijalnom području [[Abyei]]: vojska je gađala rezervoar goriva i pijacu koje koriste pobunjenici, ima preko 220 mrtvih. * [[20. 10.]] - ''PHP2Shell'': objavljeno je postojanje ranjivosti u jeziku [[PHP]]; narednih dana brojni sajtovi su offline tokom ispravke, a hakeri pokušavaju iskoristiti situaciju. * [[22. 10.]] - Veliki predizborni skup studentske liste na beogradskoj Slaviji. * [[25. 10.]] - [[Datoteka:Standard of the President of the National Assembly of Serbia.svg|25px|Standarta predsednika skupštine Srbije]] [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2026.|Vanredni izbori u Srbiji]]. Uz izlaznost od 69%, ''Studentska lista osvaja apsolutnu većinu'' od 141 mandata. U parlament ulazi još samo lista Ujedinjena Srbija, 103 mandata, i stranke manjina. * 25. 10. - Predsjednički izbori u Brazilu, drugi krug: preds. [[Lula da Silva]] je reizabran sa 51,79%, pobjedom nad Fláviom Bolsonarom (ovaj odlazi u SAD). * [[27. 10.]] - Izbori u Izraelu. Netanyahuova koalicija osvaja relativnu većinu. * [[28. 10.]] - Sudar vlakova nedaleko od Toleda u Španjolskoj, 69+ mrtvih. * 28. 10. - Maloletnin napao nožem policajca ispred izraelske ambasade u Beogradu - ustreljen je. * [[29. 10.]] - Blizu Brčkog pao italijanski [[Boeing CH-47 Chinook|Chinook]], četvoro mrtvih. == Predviđeni događaji == * [[3. 11.]] - Izbori na sredini mandata u SAD. * [[14. 11.]] - Prva Pesma Evrovizije Azija. * [[15. 11.]] - [[Voyager 1]] će biti udaljen jedan [[Svjetlosna godina|svetlosni]] dan od Zemlje. * 19. 11. - Najavljena igra ''[[Grand Theft Auto VI]]''. === Nepoznati datumi === * decembar? - [[Datoteka:Flag of the President of Serbia.svg|25px|Standarta predsednika Srbije]] Predsednički izbori u Srbiji. == Rođenja == == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 2026.}} === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Nexhat Daci]], kosovski političar, akademik ANUK (* [[1944]]) * [[2. 1.]] - [[Dejan Đurović]], glumac, spiker, voditelj (* [[1938]]) * [[5. 1.]] - [[Aldrich Ames]], špijun (* [[1941]]) * [[10. 1.]] - [[Erich von Däniken]], ufolog (* [[1935]]) * [[19. 1.]] - [[Valentino Garavani|Valentino]], modni kreator (* [[1932]]) * 19. 1. - [[Senka Veletanlić]], pevačica, glumica (* [[1936]]) * [[20. 1.]] - [[Beti Đorđević]], pevačica (* [[1946]]) * [[23. 1.]] - [[Dalibor Brun]], pjevač (* 1944) * [[30. 1.]] - [[Catherine O'Hara]], glumica (* [[1954]]) === Februar/Veljača === * [[3. 2.]] - [[Saif al-Islam Gaddafi]], libijski političar (* [[1972]]) * [[6. 2.]] - [[Miro Vuksanović]], književnik, akademik SANU (* [[1944]]) * [[7. 2.]] - [[Gordana Marić]], glumica, profesorka FDU (* * [[13. 2.]] - [[Ljiljana Pavić]], scenaristkinja (* [[1938]]) * 13. 2. - [[Tatjana Ječmenica]], teniserka, trener, selektor (* [[1978]]) * [[15. 2.]] - [[Robert Duvall]], glumac (* [[1931]]) * [[17. 2.]] - [[Jesse Jackson]], aktivist za ljudska prava (* [[1941]]) * [[18. 2.]] - [[Borislav Paravac]], bivši član Predsjedništva BiH (* [[1943]]) * 18. 2. - Ljiljana Zelen Karadžić (* [[1945]]) * [[20. 2.]] - [[Mirjana Kapetanović]], bh. književnica i novinarka (* [[1959]]) * [[21. 2.]] - [[Vladislav Jovanović]]. srpski diplomata (* [[1933]]) * 21. 2. - [[Dan Simmons]], književnik (* [[1948]]) * [[23. 2.]] - [[Dragoljub Dimitrijević]], vajar, profesor FPU (* [[1950]]) * [[25. 2.]] - [[Antonio Tejero]], neuspeli španski pučista (* [[1932]]) * [[27. 2.]] - [[Neil Sedaka]], kantautor, pijanist (* [[1939]]) * [[28. 2.]] - [[Ali Hamenei]], Vrhovni lider Irana (* [[1939]]) === Mart/Ožujak === * [[8. 3.]] - [[B. Wongar]] (Sreten Božić), književnik (* 1932) * 8. 3. - [[Vladimir Rakočević]], matematičar, akademik SANU (* [[1953]]) * [[14. 3.]] - [[Jürgen Habermas]], filozof, socijalni teoretičar (* [[1929]]) * [[17. 3.]] - [[Patrijarh gruzijski Ilija II]] (* [[1933]]) * 17. 3. - [[Ali Laridžani]], iranski političar (* [[1958]]) * [[19. 3.]] - [[Chuck Norris]], glumac, majstor borilačkih vještina (* [[1940]]) * 19. 3. - [[Umberto Bossi]], talijanski političar (* [[1941]]) * [[20. 3.]] - [[Robert Mueller]], bivši šef FBI, specijalni istražilac (* [[1944]]) * 20. 3. - [[Božo Koprivica]], književnik, dramaturg (* [[1950]]) * [[22. 3.]] - [[Lionel Jospin]], bivši francuski premijer (* [[1937]]) * 22. 3. - [[Hermann Huppen]], stripotvorac (* [[1938]]) * 22. 3. - [[Radoje Čupić]], glumac (* [[1958]]) * [[26. 3.]] - [[James Tolkan]], glumac (* [[1931]]) * [[30. 3.]] - [[Carlos Westendorp]], španjolski diplomat, bivši VP u BiH (* [[1937]]) === April/Travanj === * [[5. 4.]] - [[Vlatko Cvrtila]], profesor, gepolitički analitičar (* [[1965]]) * [[6. 4.]] - [[Christian Schwarz-Schilling]], njemački diplomat, bivši VP u BiH (* [[1930]]) * [[8. 4.]] - [[Duško Vujošević]], košarkaški trener (* [[1959]]) * [[9. 4.]] - [[Afrika Bambaataa]], pionir hip-hopa (* [[1957]]) * [[23. 4.]] - [[Rexhep Qosja]], književnik (* [[1936]]) === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Alex Zanardi]], vozač F1, paraolimpijac (* [[1966]]) * [[6. 5.]] - [[Ted Turner]], osnivač CNN (* [[1938]]) * 6. 5. - [[Vladimir Cvetković]], košarkaš, funkcioner FK Crvena Zvezda (* [[1941]]) * 6. 5. - [[Rajko Kasagić]], bivši premijer RS (* [[1942]]) * [[16. 5.]] - [[Predrag Koraksić]] Corax, karikaturista (* [[1933]]) * 16. 5. - [[Félicien Kabuga]], finansijer genocida u Ruandi (* [[1933]]) * [[21. 5.]] - [[Julienne Bušić]], otmičarka (* [[1948]]) * 21. 5. - [[Kyle Busch]], vozač NASCAR (* [[1985]]) * [[22. 5.]] - [[Dick Parry]], saksofonist ''Pink Floyd''-a (* [[1942]]) * [[25. 5.]] - [[Sonny Rollins]], džez saksofonista (* [[1930]]) * [[26. 5.]] - [[Dragoljub Mićunović]], filozof, srpski političar iz DS, DC (* [[1930]]) === Jun/Juni/Lipanj === * 4. 6 - [[Anthony Head]], glumac (* [[1954]]) * 4. 6 - [[Merdžane Satrapi]], autorica (* [[1969]]) * [[11. 6.]] - [[David Hockney]], umetnik (* [[1937]]) * [[20. 6.]] - [[Slavenka Drakulić]], književnica i publicistkinja (* [[1949]]) * [[22. 6.]] - [[Alan Greenspan]], bivši predsednik Federalne rezerve (* [[1926]]) * 22. 6. - [[Edin Numankadić]], likovni umjetnik (* [[1948]]) === Jul/Juli/Srpanj === * [[3. 7.]] - [[Zrinko Ogresta]], scenarist i redatelj (* [[1958]]) * [[8. 7.]] - [[Bonnie Tyler]], pjevačica (* [[1951]]) * [[10. 7.]] - [[Đorđe Kadijević]], reditelj, scenarista (* [[1933]]) * [[11. 7.]] - [[Lindsey Graham]], američki političar (* [[1955]]) * [[13. 7.]] - [[Sam Neill]], glumac (* [[1947) * [[20. 7.]] - [[Kevin Keegan]], fudbaler i trener (* [[1951]]) * [[21. 7.]] - [[Olivera Katarina]], glumica i pevačica (* [[1940]]) * 21. 7. - [[Damir Šaban]], glumac (* [[1958]]) * [[30. 7.]] - [[Milivoj Puhlovski]], redatelj i scenarist (* [[1947]]) * [[31. 7.]] - [[Franco Baresi]], fudbaler, trener (* [[1960]]) === Avgust/August/Kolovoz === * [[8. 8.]] - [[Ivo Šlaus]], fizičar, član HAZU (* [[1931]]) * [[12. 8.]] - [[Zhu Rongji]], bivši kineski premijer (* [[1928]]) * [[14. 8.]] - [[Yayoi Kusama]], umetnica (* [[1929]]) * [[15. 8.]] - [[Milena Zupančič]], glumica (* [[1946]]) * [[16. 8.]] - [[Hayden Panettiere]], glumica (* [[1989]]) * [[18. 8.]] - [[Vedrana Rudan]], književnica, novinarka (* [[1949]]) * [[25. 8.]] - [[Dolly Parton]], country muzičarka (* [[1946]]) * 25. 8. - [[Tim Curry]], glumac (* [[1946]]) * [[27. 8.]] - [[Ratko Mladić]], komandant VRS, osuđenik za ratne zločine (* [[1942]]) * [[28. 8.]] - [[Harald V od Norveške]] (* [[1937]]) * [[30. 8.]] - [[Stjepan Jimmy Stanić]], pjevač, glazbenik (* [[1929]]) * 30. 8. - [[Slobodan Šnajder]], pisac i publicist (* [[1948]]) * [[31. 8.]] - [[Édouard Balladur]], bivši francuski premijer (* [[1929]]) === Septembar/Rujan === * [[2. 9.]] - [[Raif Dizdarević]], bivši predsjednik Predsjedništva SFRJ (* [[1926]]) * 2. 9. - [[Gloria Steinem]], feministica, novinarka (* [[1934]]) * 2. 9. - [[Ivan Gudelj]], nogometaš (* [[1960]]) * [[8. 9.]] - [[Tung Chee-hwa]], hongkonški političar (* [[1937]]) * 8. 9. - [[Vlasta Maček]], šahistkinja (* [[1952]]) * [[11. 9.]] - [[Emma Bonino]], talijanska političarka (* [[1948]]) * [[14. 9.]] - [[Bob Mackie]], modni kreator (* [[1939]]) * [[15. 9.]] - [[Flora Brovina]], pesnikinja, aktivistkinja (* [[1949]]) * 15. 9. - [[Nebojša Radunović]], ginekolog, profesor, akademik SANU (* [[1954]]) * [[24. 9.]] - [[Milan Panić]], američki biznismen, premijer SRJ (* [[1929]]) * [[25. 9.]] - [[Zejnel Zejneli]], novinar i književnik (* [[1950]]) * [[28. 9.]] - [[Slavko Perović]], pevač (* [[1934]]) * 28. 9. - [[Andrea Zlatar-Violić]], teoretičarka književnosti, bivša ministrica kulture RH (* [[1961]]) === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - [[Biljana Plavšić]], bivša predsjednica RS, osuđena za ratne zločine (* [[1930]]) * [[5. 10.]] - [[Jeffrey Archer]], pisac, britanski političar (* [[1940]]) * [[6. 10.]] - [[Eva Marie Saint]], glumica (* [[1924]]) * 6. 10. - [[Bisera Alikadić]], književnica (* [[1939]]) * [[9. 10.]] - [[Goran Bare]], vokal "Majki" (* [[1965]]) * [[25. 10.]] - [[Walter Koenig]], glumac (* [[1936]]) * [[28. 10.]] - [[Patrick Stewart]], glumac (* [[1940]]) * 28. 10. - [[Elke Sommer]], glumica (* [[1940]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Francis Halzen]] (odlučujući doprinos Neutrinskoj opservatoriji ''IceCube'' i otkriće visokoenergetskih [[neutrino|neutrina]] [[Neutrinska astronomija|astrofizičkog porekla]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Henri B. Kagan]] i [[Kensō Soai]] (otkriće nelinearnih efekata i [[autokataliza|autokatalize]] u asimetričnoj organskoj sintezi) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] i [[Georg Nagel]] (otkrića u vezi svetlosno regulisanih [[Jonski kanal|jonskih kanala]] i [[Optogenetika|optogenetike]]) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Anne Carson]] ("razigrani dijalog sa klasičnom tradicijom") * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Navi Pillay]] (napori za promociju mira i međunarodnog prava) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Robert Ernest Hall]] i [[Michael Dean Woodford]] (rad na [[Mikroekonomija|mikroekonomskim]] temeljima [[Makroekonomija|makroekonomske]] [[Politika stabilizacije|stabilizacije]]) === Veze === [[Godišnji kalendar]] == Reference == {{izvori}} {{Commonscat}} [[Kategorija:2026.| ]] rf3r1pgsdw86wnwno2q12ge5rbxdnei 0 275795 42714613 42713584 2026-10-30T00:09:55Z Edgar Allan Poe 29250 42714613 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Francuskoj2 | mesto = Brukeran | originalni_naziv = Brouqueyran | slika = Brouqueyran Mairie.jpg | opis_slike = | grb = Blason ville fr Brouqueyran (Gironde).svg | država = {{FRA}} | region = Akvitanija | departman = Gironde | prefektura = Langon | kanton = Oros | gšir = 44.4847222222222 | gduž =-0.173888888888889 | nadm visina = 105 | maksimalna_nadmorska_visina = 114 | minimalna_nadmorska_visina = 30 | površina-km = 5,66 | površina-he = 566 | stanovništvo = 211<ref>{{Insee}}</ref> | godina_stanovništvo = 2011-01-01 | gustina = 37,28 | predsednik = | vreme_službovanja = | INSEE = 33074 | poštanski kod = 33124 }} '''Brukeran''' ({{jez-fra|Brouqueyran}}) je naselje i opština u jugozapadnoj [[Francuska|Francuskoj]] u regionu [[Akvitanija]], u departmanu [[Departman Žironda u Francuskoj|Žironda]] koja pripada prefekturi Langon. Po podacima iz [[1999]]. godine u opštini je živelo 148 stanovnika, a gustina naseljenosti je iznosila 26&nbsp;stanovnika/km². Opština se prostire na površini od 5,66&nbsp;km². Nalazi se na srednjoj nadmorskoj visini od 105 metara (maksimalnoj 114 m, a minimalnoj 30 m). == Demografija == {{DemografijaFR| 1962=140| 1968=140| 1975=144| 1982=122| 1990=136| 1999=148| 2006=| 2011=211| sansdoublescomptes= 1962}} <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika u toku poslednjih godina'' <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1960 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960 PlotData = bar:300 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:200 color:gray1 from:start till:end bar:100 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(48,99)(84,99) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 140 1968: 140 points:(84,99)(100,102) color:blue width:2 #1975: 144 points:(100,102)(128,89) color:blue width:2 #1982: 122 points:(128,89)(160,97) color:blue width:2 #1990: 136 points:(160,97)(196,104) color:blue width:2 #1999: 148 points:(196,104)(228,117) color:blue width:2 #2004/5 </timeline> </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{HughesEncyclopediaOfContemporaryFrenchCulture}} * {{RobbDiscoveryOfFrance}} * {{ArdaghFrance}} * {{JonesCambridgeIllustratedHistoryOfFrance}} * {{SowerwineFranceSince1870}} * {{RobertsFrance}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Brouqueyran}} * Baza podataka: [http://www.insee.fr Insee] {{fr}} * [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087%26CommuneId=34280 Brouqueyran na stranici Nacionalnog geografskog instituta Francuske] {{fr}} * [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=33&codecom=074 Brouqueyran na stranici organizacije INSEE] {{fr}} * [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatProximiteCoord.php?RadLat1=0.776404869654634&RadLong1=-0.00303493364390896 Najbliža naselja (kilometraža, pravac i koordinate)]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}} * [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=330074 Položaj mesta Brouqueyran na mapi Francuske (sa osnovnim podacima o mestu)]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr}} * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.4847222222222&longitude=-.173888888888889&zoom=8 Plan naselja Brouqueyran na mapi (Mapquest)] {{Departman Žironda u Francuskoj}} {{Departmani Francuske}} {{Klica-Francuska}} {{Koordinate|44_29_05_N_00_10_26_W_type:city_region:FR|44° 29' 05" SG Š, 00° 10' 26" ZGD}} tadohytbk1utzae737vb0laf9rqiae8 0 1283726 42714535 40989375 2026-10-29T15:29:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714535 wikitext text/x-wiki '''Atela''' ({{jez-lat|Atella}}, {{lang-grc|Ἀτελλα}}) bio je drevni [[Osci|osački]] grad u [[Kampanija|Kampaniji]] koji je ležao između [[Kapua|Kapue]] i [[Neapolis]]a, na oko 12 kilometara udaljenosti od oba ta grada.<ref name=geoatel>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text;jsessionid=429EFB3ED4A4B5EC9A230E5759D20C13?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0064%3Aalphabetic+letter%3DA%3Aentry+group%3D20%3Aentry%3Datella-geo William Smith, LLD (ed.), ''Dictionary of Greek and Roman Geography'', London, 1854, s.v. Atella.]</ref> Antički izvori ne spominju Atelu u vezi s ratovima koji su [[Stari Rim|Rimljani]] vodili sa stanovnicima Kampanije niti u vezi s naseljavanjem Kampanije 336. pne., no može se pretpostaviti da je delio sudbinu Kapue, svog moćnog suseda, premda [[Numizmatika|natpisi na novcu]] potvrđuju samostalnost Atele.<ref name=geoatel/> U [[Drugi punski rat|drugom punskom ratu]] Atela se među prvim [[Italski narodi|italskim]] gradovima svrstala uz [[Kartaginjani|Kartaginjane]] nakon rimskog [[Bitka kod Kane|poraza kod Kane]].<ref>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0914.phi00122.perseus-lat3:61.11 Tit Livije, ''Od osnivanja Grada'', XXII, 61, 11.]</ref> Zato su Rimljani, nakon zauzeća Kapue (211. pne.), vrlo strogo postupili s Atelom: najuglednije stanovnike i vođe pobune protiv Rimljana odmah su pogubili, a ostali stanovnici bili su delom prodati u ropstvo, a delom raseljeni po udaljenim lokacijama. Sledeće godine (210. pne.) nekoliko preostalih stanovnika moralo se preseliti u [[Kalatija|Kalatiju]], a umesto njih u Ateli su naseljeni stanovnici [[Nucerija|Nucerije]], grada je koji je razrušio [[Hanibal]].<ref>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0914.phi00126.perseus-lat3:16 Livije, ''Od osnivanja Grada'', XXVI, 16,] [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0914.phi00126.perseus-lat3:33 XXVI, 33,] [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0914.phi00126.perseus-lat3:34 XXVI, 34;] [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0914.phi00127.perseus-lat3:3 XXVII, 3.]</ref> Nakon toga grad se, kako se čini, brzo oporavio, pa [[Ciceron]] spominje Atelu kao tada živ i važan grad, koji se nalazio pod njegovim pokroviteljstvom, premda nam razlozi za taj odnos nisu poznati.<ref>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0474.phi011.perseus-lat1:2.31 Ciceron, ''O agrarnom zakonu'', II, 31;] [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.perseus-lat1:13.7 Ciceron, ''Ad familiares'', XIII, 7;] [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0474.phi058.perseus-lat1:2.14 Ciceron, ''Pisma bratu Kvintu'', II, 14.]</ref> U [[Oktavijan Avgust|Avgustovo]] doba u Ateli se naselila [[Kolonija (Rim)|kolonija]] veterana, ali je grad zadržao samo status [[municipijum|municipija]] i [[Strabon]] ga kasnije svrstava među manje gradove Kampanije.<ref>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat1:3.29 Plinije Stariji, ''Prirodoslovna pitanja'', III, 29.]</ref><ref>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.perseus-grc1:5.4 Strabon, ''Geografija'', V, 4.]</ref><ref>Ptolemej, ''Geografija'', III, 1, 68.</ref> Atela je sve do 9. veka bila sedište [[biskup]]a, ali je tada počela da opada, pa su 1030. stanovnici prešli u susedni grad [[Aversa|Aversu]], koji je osnovao [[Normani|normanski]] plemić [[Rainulf Drengot|Rainulf]] ''(Rainulphus)''. Na lokalitetu Atele i danas se mogu videti ostaci zidina i drugih ruševina, a pronađeni su i brojni [[Epigrafija|natpisi]], [[terakota]] i drugi manji nalazi.<ref name=geoatel/> Atela je najpoznatija u vezi s jednom posebnom scenskom vrstom koja je navodno nastala u tom gradu i zato još u antici bila nazvana [[Atelana|atelanom]] ''(fabula atellana)'', a koja je uživala veliku popularnost među Rimljanima. Prema nekim vestima iz antike, atelena se isprva izvodila na [[Osački dijalekt|osačkom dijalektu]],<ref name=liv7.2.8>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi0914.phi0017.perseus-lat3:2 Tit Livije, ''Od osnivanja Grada'', VII, 2, 8.] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> a i Strabon kaže da, premda u njegovo doba "[[Osci]] više ne postoje kao posebno pleme, njihov se dijalekt održao među Rimljanima, a dramske predstave i [[Farsa|farse]] sastavljene na tom dijalektu i dalje se prikazuju na nekim igrama ustanovljenim u drevna vremena".<ref>[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.perseus-grc1:5.3.6 Strabon, ''Geografija'', V, 3, 6.] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Rimski gradovi u Italiji]] [[Kategorija:Historija Kampanije]] h3aknfrilgx2to6xj971pj851hy12bq 0 1360376 42714577 42527727 2026-10-29T22:04:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714577 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Baumholder | izvorni_naziv = ''Baumholder'' | slika = | opis_slike = Baumholder | gradska_zastava = | grb = BaumholderWappen.gif | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Rajna-Palatinat]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 4.069<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 59 | aglomeracija = | površina = 69,5 | gšir = 49.61389 | gduž = 7.33333 | nadmorska_visina = 420-540 | registarska_oznaka = BIR | pozivni_broj = 06783 | poštanski_kod = 55774 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.baumholder.de/ www.baumholder.de] | gradonačelnik = ''Peter Lang'' | stranka = SPD | ije = da }} '''Baumholder''' ({{jez-nem|Baumholder}}) je grad u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 96 opštinskih središta okruga [[Okrug Birkenfeld|Birkenfeld]]. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 4.069 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7134005. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Baumholder in BIR.svg|mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Birkenfeld]] Baumholder se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Birkenfeld. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 420-540 metara. Površina opštine iznosi 69,5&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 4.069 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 59 stanovnika/km². == Međunarodna saradnja == <div style="width:30%"> {{partnerstvo_gradova_zaglavlje}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Vark]]|[[Francuska]]|partnerstvo|[[1975]]}} {{partnerstvo_gradova_podnožje|Izvor<ref>[http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Baumholder&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche Savjet opština i regiona Evrope - Pregled međuopštinske saradnje], Pristupljeno 30. 6. 2010.</ref>}} </div> == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Baumholder}} * [https://web.archive.org/web/20101124091929/http://www.baumholder.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Birkenfeld}} [[Kategorija:Gradovi u Rajni-Palatinatu|Baumholder]] fetx9bojxyqwum8086e2876hfqrcmr6 0 1361008 42714561 42527663 2026-10-29T20:30:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714561 wikitext text/x-wiki {{For|naselje i opštinu u Francuskoj|Barby (Savoja)}} {{Redirect|Barbi}} {{Grad u Nemačkoj | naziv = Barbi | izvorni_naziv = ''Barby'' | slika = | opis_slike = Barbi | gradska_zastava = | grb = Wappen Barby.png | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Saksonija-Anhalt]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 9.015<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 60 | aglomeracija = | površina = 149,0 | gšir = 51.96722 | gduž = 11.88472 | nadmorska_visina = 51 | registarska_oznaka = SLK | pozivni_broj = 039298 | poštanski_kod = 39249 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.stadt-barby.de/ www.stadt-barby.de] | gradonačelnik = ''Jens Strube'' | stranka = | ije = da }} '''Barbi''' ({{jez-nem|Barby}}) je grad u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Saksonija-Anhalt]]. Jedno je od 21 opštinskog središta okruga [[Okrug Salcland|Salcland]]. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 9.015 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 15089026, ''[[NUTS]]'' (DEE0C) i ''[[UN/LOCODE|LOCODE]]'' (DE BBY) kod. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Barby (Elbe) in SLK.png|mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Salcland]] Barbi se nalazi u saveznoj državi [[Saksonija-Anhalt]] u okrugu Salcland. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 51 metra. Površina opštine iznosi 149,0&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 9.015 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 60 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Barby}} * [https://web.archive.org/web/20080418151432/http://www.stadt-barby.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Salcland}} [[Kategorija:Gradovi u Saksoniji-Anhaltu|Barbi]] s8v0q7urbaobavj2itkhbgmruth1vi3 0 1381563 42714729 42714336 2026-10-30T10:46:04Z CommonsDelinker 806 Zamjenjujem datoteku Gemeindewappen_Tiefenbach_Lkr._Landshut.svg datotekom [[:File:DEU_Tiefenbach_(bei_Landshut)_COA.svg|DEU_Tiefenbach_(bei_Landshut)_COA.svg]] (izvršilac: [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]; razlog: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[ 42714729 wikitext text/x-wiki {{drugo značenje3|Tifenbah}} {{Grad u Nemačkoj | naziv = Tifenbah | izvorni_naziv = ''Tiefenbach'' | slika = | opis_slike = Tifenbah | gradska_zastava = | grb = DEU Tiefenbach (bei Landshut) COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 3.617<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 146 | aglomeracija = | površina = 24,7 | gšir = 48.50278 | gduž = 12.09889 | nadmorska_visina = 454 | registarska_oznaka = LA | pozivni_broj = 08709 | poštanski_kod = 84184 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.tiefenbach-gemeinde.de/ www.tiefenbach-gemeinde.de] | gradonačelnik = ''Georg Strasser'' | stranka = CSU | ije = da }} '''Tifenbah''' ({{jez-nem|Tiefenbach}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 35 opštinskih središta okruga [[Okrug Landshut|Landshut]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 3.617 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9274182. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Tiefenbach in LA.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Landshut]] Tifenbah se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Landshut. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 454 metra. Površina opštine iznosi 24,7&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 3.617 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 146 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Tiefenbach (near Landshut)}} * [http://www.tiefenbach-gemeinde.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Landshut}} 2nm0veic2p5w9e4pqaq75nt5629y1sg 0 1468625 42714668 42194490 2026-10-30T03:18:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714668 wikitext text/x-wiki {{Infobox knjiga | naziv = Bibliotheca Zriniana''<br><small>[[Čakovec|čakovečka]] knjižnica [[Nikola Zrinski|Nikole Zrinskog]]</small> | nadimak = | naziv_izvornika = | prijevod = | slika = [[Datoteka: Bibliotheca Zriniana (Croatia) - katalog.jpg|250px]] | opis_slike = ''Naslovnica kataloga izložbe knjiga iz fonda „Bibliothecae Zrinianae“ u [[Čakovec|Čakovcu]] 2008. godine'' | autor = | ilustrator = | dizajn korica = | država = {{flag|HRV}} | jezik = [[hrvatski jezik|hrvatski]], [[latinski jezik|latinski]], [[talijanski jezik|talijanski]], [[mađarski jezik|mađarski]], [[njemački jezik|njemački]] i dr. | žanr = | vrsta_djela = [[katalog]] ''Bibliothecae Zrinianae'' | izdavač = | datum_izdanja = [[17. stoljeće]] (originalni katalog [[Nikola Zrinski|Nikole Zrinskog Čakovečkog]] datiran [[10. listopada]] [[1662.]]) | vrijeme_i_mjesto_nastanka = [[16. stoljeće]] (?), [[Čakovec]] | vrsta_korica = | broj_stranica = | pripovjedač = | gledište = | vrijeme_radnje = | mjesto_radnje = | glavni_lik = | vrhunac = | teme = starogrčka klasika, starorimska klasika, filozofija, povijest, vojna doktrina, arhitektura, gospodarstvo, skolastika, geografija, pjesme itd. | isbn = }} [[Datoteka:Nikola Zrinski Čakovečki.JPG|mini|[[Nikola Zrinski]], vlasnik knjižnice, portretiran od strane njemačkog slikara Johanna Franza Hoffmanna]] '''''Bibliotheca Zriniana''''', zbirka knjiga hrvatskog bana [[Nikola Zrinski|Nikole Zrinskog]] iz [[17. stoljeće|17. stoljeća]]. Utemeljena je u [[Čakovec|Čakovcu]], ondašnjem sjedištu hrvatske velikaške obitelji [[Knezovi Zrinski|Zrinskih]], a godinom njezina osnutka smatra se [[1662.]], kada je njen vlasnik [[Nikola VII. Zrinski|Nikola VII. Zrinski Čakovečki]] (*1620. – †1664.), državnik, vojskovođa i pjesnik, osmislio i dao izraditi stručni [[katalog]]. Kasnije je nekoliko puta premještana i bila dugo smještena izvan Hrvatske (završila je čak u [[Moravska|Moravskoj]], odnosno [[Češka|Češkoj]]), vrativši se na kraju u domovinu, gdje je danas pohranjena u [[Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu|Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici u Zagrebu]]. Predstavlja jednu od najstarijih i najvrijednijih obiteljskih knjižnica u Hrvatskoj, pa i jedno od najznačajnijih kulturnih blaga hrvatskog naroda uopće, čija je vrijednost neprocjenjiva. Njezin reprezentativni i interdisciplinarni knjižni fond, sadržavajući mnoge raritete, sam po sebi govori o intelektualnoj profinjenosti svojeg najistaknutijeg vlasnika, dugogodišnjeg hrvatskog bana (1647.–1664.), vodeće ličnosti hrvatske društveno-političke, kulturne, gospodarske i vojne scene u 17. stoljeću, poznate u cijeloj tadašnjoj [[Europa|Europi]], poglavito po junaštvu u borbi protiv [[Osmansko Carstvo|Turaka]]. == Povijesni prikaz == Čakovečka renesansno-barokna [[knjižnica]] Nikole Zrinskog počela se formirati još u [[16. stoljeće|16. stoljeću]], za vrijeme Nikolinih predaka, najvjerojatnije od doba njegova pradjeda [[Nikola Šubić Zrinski|Nikole Šubića Zrinskog]] Sigetskog (*1508. – †1566.), a dopunjavala za djeda [[Juraj IV. Zrinski|Jurja IV.]] (*1549. – †1603.), strica [[Nikola VI. Zrinski|Nikole VI.]] (*oko 1570. – †1625.) i oca [[Juraj V. Zrinski|Jurja V.]] (*1599. – †1626.), ali je katalogizirana 1662. godine, kada je nastao stručni katalog o njenom sadržaju. Taj je katalog imao naslov ''Catalogus omnium librorum bibliothecae Chaktorniensis excellentissimi atque illustrissimi domini comitis Nicolai a Zrinio bani. Anno Domini 1662. die 10 octobris'' (u prijevodu „Katalog svih knjiga čakovečke knjižnice odličnog i presvijetlog gospodina [[grof]]a i [[ban]]a Nikole Zrinskoga. Ljeta Gospodnjega 1662., dana 10. listopada“). Kako to u prigodnom katalogu izdanom za potrebe izložbe ''Zriniane'' u Čakovcu [[2008.]] godine navodi ugledni prof. dr. [[Zvonimir Bartolić]], bivši predsjednik čakovečkog ogranka [[Matica hrvatska|Matice hrvatske]], broj knjiga u njoj je u to vrijeme iznosio preko 500, točnije 431 popisan svezak i još oko 100 svezaka neobuhvaćenih popisom. Knjige popisane u Nikolinom katalogu podijeljene su na 11 tematskih skupina. Poslije Nikoline nasilne smrti [[1664.]] godine čakovečku su knjižnicu preuzeli njegova supruga Marija Sofija rođ. Löbl (†1676.) i sin [[Adam Zrinski|Adam]] (*1662. – †1691.). Tijekom burnih godina [[Zrinsko-frankopanska urota|Zrinsko-frankopanske urote]] i zauzimanja Čakovca od strane carske vojske te pljačkanja imovine [[Petar Zrinski|Petra Zrinskog]], ''Zriniana'' je spašena spletom sretnih okolnosti. Adam i njegova majka su se nešto ranije odselili iz Čakovca, a sa sobom su uzeli i svoje knjige, koje su tako izbjegle rizik izloženosti pljački. Prema dostupnim izvorima, najprije su neko vrijeme boravili u [[Varaždin]]u, zatim u [[Virovitica|Virovitici]], da bi na kraju otišli u [[Beč]], gdje se Adam školovao i oženio. Nakon njegove tragične pogibije kao potpukovnika Habsburške carske vojske u [[bitka kod Slankamena|bitki]] kod [[Stari Slankamen|Slankamena]] [[1691.]] godine, njegova udovica Marija Katarina rođ. Lamberg (*1664. – †1717.) preudala se za grofa Maximiliana Arnošta II. Vlašima (*1665. – †1736.) iz Bitova (njem. Vöttau), grada koji se nalazi u jugozapadnom dijelu [[Moravska|Moravske]], jedne od zemalja [[Povijest Češke|češke]] krune. U grofovu dvorcu je, uz mnoge druge stvari iz Čakovca, smještena i knjižnica Zrinskih, ali je s vremenom završila u nekoj zabačenoj prostoriji, gdje je slučajno otkrivena mnogo kasnije, [[1873.]] godine. Ubrzo ju je nakon tog otkrića, svjestan njezine vrijednosti, od nasljednika dotadašnjih vlasnika iz plemićke obitelji Daun, kupio bečki antikvar Samuel Kende, pa je ona jedno kraće vrijeme opet provela u Beču. Premda su za knjižnicu vrlo zainteresirani bili i [[Mađari]], tadašnja je [[Zemaljska vlada Hrvatske, Slavonije i Dalmacije|Hrvatska zemaljska vlada]] bila brža i spretnija, te ju za 12.000 [[Mađarska forinta|forinti]] otkupila i tijekom [[1892.]] ili [[1893.]] godine dopremila u [[Zagreb]], predavši ju na čuvanje u središnju hrvatsku bibliotekarsku instituciju, ondašnju Kraljevsku sveučilišnu knjižnicu, a sadašnju Nacionalnu i sveučilišnu knjižnicu, gdje je i danas. == Građa == Od svog osnutka knjižnica je stalno dopunjavana, odnosno mijenjala je svoj sadržaj. Ostavština knjiga Nikole Zrinskog dopunjena je, među ostalim, nekim knjigama njegova brata Petra, šogorice [[Ana Katarina Zrinska|Katarine]] i sina Adama, ali njen današnji fond sadrži preko tri četvrtine knjiga koje je posjedovao upravo Nikola. Prema dosadašnjim istraživanjima utvrđeno je da je ukupno 95 knjiga iz ''Zriniane'' ranije pripadalo knjižnici [[Suprug|supružnika]] Petra i Katarine Zrinski, a njih 45 Adamu. U ostavštini potonjeg nalazilo se sveukupno, prema nekim izvorima, i preko 800 svezaka. Do 1893. godine očuvano je pak, prema navodu prof. Bartolića, samo 277 svezaka. Sadašnja knjižna građa ''Zriniane'' sadrži [[Tisak|tiskane]] knjige svrstane pod 424 bibliotečne [[Signatura|signature]]. U potonje se ne računaju rukopisi, koji se nalaze pod odvojenim signaturama. Dugotrajnim proučavanjem knjižne građe hrvatski i mađarski [[Knjižničarstvo|knjižničari]] i [[povjesničar]]i su utvrdili da njen cjelokupni fond iznosi ukupno 731 bibliotečnu jedinicu, od kojih se najveći dio nalazi u Zagrebu, a manji je razasut po raznim knjižnicama i [[arhiv]]ima diljem Europe. Osim knjiga koje je naslijedio od predaka, Nikola Zrinski je svoju obiteljsku biblioteku popunio materijalima koje je nabavljao iz raznih izvora, a bili su tiskani u renomiranim [[tiskara]]ma diljem Srednje i Zapadne Europe, od Beča do [[Lyon]]a i [[Pariz]]a, te od [[Mleci|Mletaka]], [[Bologna|Bologne]] i [[Rim]]a do [[Antwerpen]]a i [[Amsterdam]]a, uključivši [[Frankfurt]], [[Köln]] i [[Strassburg]]. Najviše je knjiga na [[Latinski jezik|latinskom jeziku]], zatim na [[Talijanski jezik|talijanskom]], pa [[Njemački jezik|njemačkom]], [[Mađarski jezik|mađarskom]], [[Hrvatski jezik|hrvatskom]], [[Francuski jezik|francuskom]] i drugim jezicima. Među 424 knjižne jedinice, odnosno signature, koje su danas pohranjene u Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici u Zagrebu, nalaze se djela [[Stara Grčka|starogrčke]] klasične književnosti (među kojima ''[[Ilijada]]'' i ''[[Odiseja]]''), zatim djela starorimskih pisaca (Valerije Maksim, [[Plinije Stariji]], [[Horacije]], [[Vergilije]], [[Julije Cezar]] itd.), nekoliko primjeraka [[Biblija|Biblije]], djela talijanskih kasnosrednjovjekovnih književnika ([[Ludovico Ariosto]], [[Giovanni Boccaccio]], [[Dante Alighieri]], [[Francesco Petrarca]]), pa onih iz drugih zemalja (Englez [[Francis Bacon]], Irac Mark Forstall, Flamanac Laurentius Beyerlinck), kao i domaćih autora („Adrianskoga mora sirena“ Nikole Zrinskog (izvornik na [[Mađarski jezik|mađarskom jeziku]]), „[[Putni tovaruš]]“ Katarine Zrinske, „Podsjedanje [[Bitka kod Sigeta|Sigeta]] grada“ Franje Črnka (samo u [[Latinski jezik|latinskom]] prijevodu), „Povijest [[Trsat]]a“ [[Franjo Glavinić|Franje Glavinića]], „Kraljevstvo Slavena“ (na [[Talijanski jezik|talijanskom jeziku]]) Dubrovčanina [[Mavro Orbini|Mavra Orbinija]], „Sažeti prikaz običaja Turaka“ (na latinskom) [[Bartolomej Đurđević|Bartola Đurđevića]] itd.). Kao posebna zanimljivost u ''Zriniani'' je zbirka pjesama pape [[Urban VIII.|Urbana VIII.]] iz razdoblja prije njegova papinstva, koju je papa osobno 1636. godine poklonio mladom Nikoli Zrinskom za vrijeme njegova boravka u [[Italija|Italiji]]. Osim [[Beletristika|beletristike]] ima tu knjiga o povijesnim temama, [[Vojna doktrina|vojnoj doktrini]], [[Gospodarstvo|gospodarstvu]], [[zemljopis]]u (nekoliko [[Atlas (kartografija)|atlasa]]) i drugim područjima. Čakovečka knjižnica Nikole Zrinskog sadrži niz svezaka raritetne vrijednosti, među koje spadaju i posebno vrijedni rukopisi, pa tako i Nikolin vlastitom rukom na mađarskom jeziku pisani već navedeni [[ep]] o [[Sirena|sireni]] [[Jadransko more|Jadranskoga mora]] (''Adriai tengernek syrenaia''). == Nasljeđe == U spomen na znamenitu knjižnu zbirku koja se nekad nalazila u [[Stari grad Čakovec|čakovečkoj rezidenciji]] Zrinskih, prijašnja socijalistička „Narodna knjižnica i čitaonica Čakovec“ je, nakon preseljenja u moderne prostorije izgrađene osamdesetih godina prošlog stoljeća, preimenovana i od tada nosi naziv ''Knjižnica „Nikola Zrinski“ Čakovec''. == Izdvojeni naslovi == <gallery> Datoteka: Petar Zrinski - Adrianszkoga mora Syrena.jpg|[[Petar Zrinski]]: „Adrianszkoga mora syrena“ (hrvatski prijevod izvornika Nikole Zrinskog) Datoteka: Mavro Orbini il regno de gli slavi.jpg|[[Mavro Orbini]]: „Il regno de gli Slavi“ (''Kraljevstvo Slavena'') Datoteka: Putni tovaruš (Croatia).JPG|[[Ana Katarina Zrinska]] rođ. Frankopan: „Putni tovaruš“ </gallery> == Povezano == * [[Zbirka rukopisa i starih knjiga Nacionalne i sveučilišne knjižnice u Zagrebu]] * [[Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu]] * [[Hrvatska barokna književnost]] == Literatura == * Prof. dr. sc. [[Zvonimir Bartolić]]: '''Čakovečka knjižnica Nikole Zrinskog''' – u prigodi 340. obljetnice nastanka ''Zriniane'', Filozofski fakultet Sveučilišta u Zagrebu, Izvorni znanstveni rad, Čakovec 2001. == Vanjske veze == {{Commonscat|Bibliotheca Zriniana}} * [http://www.cakoveconline.com/fotogalerije/Zriniana/index.html Fotografije s izložbe ''Zriniane'' u Čakovcu 2008. godine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071356/http://www.cakoveconline.com/fotogalerije/Zriniana/index.html |date=2016-03-04 }} * [http://www.matica.hr/Vijenac/vij234.nsf/AllWebDocs/digizrin ''Bibliotheca Zriniana'' – najreprezentativniji uzorak knjižnica Karpatskog bazena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071130012528/http://www.matica.hr/Vijenac/vij234.nsf/AllWebDocs/digizrin |date=2007-11-30 }} * [http://db.nsk.hr/HeritageDetails.aspx?id=891 Stručni katalog čakovečke knjižnice Nikole Zrinskog ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101022144/http://db.nsk.hr/HeritageDetails.aspx?id=891 |date=2016-01-01 }} * [http://db.nsk.hr/HeritageDetails.aspx?id=890 ''Bibliotheca Zriniana'' digitalizirana 2002. godine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160327155319/http://db.nsk.hr/HeritageDetails.aspx?id=890 |date=2016-03-27 }} * [http://www.medjimurska-zupanija.hr/vijesti/bibliotheca-zriniana-se-vratila-kuaei.html Izložba Nikoline knjižnice u Čakovcu 2008. godine]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=143991&lang=hr Izvorni znanstveni članak ''Bibliotheca Zriniana'' autora Ivana Kosića u časopisu „Kaj“] * [http://www.eruditio.hu/zrinyi3d/bz/zrinihorvat.html „Povijest Bibliothece Zriniane“ grupe mađarskih autora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617023206/http://www.eruditio.hu/zrinyi3d/bz/zrinihorvat.html |date=2008-06-17 }} * [https://web.archive.org/web/20130606013832/http://www.kcc.hr/index.php?t=show_content&id=24 Višestoljetna povijest svih knjižnica i čitaonica u Međimurju na mrežnim stranicama Knjižnice „Nikola Zrinski“ Čakovec] [[Kategorija:Zrinski]] [[Kategorija:Knjižnice u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Nacionalne biblioteke]] [[Kategorija:Hrvatska povijest 1527.-1790.]] [[Kategorija:Čakovec]] [[Kategorija:Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu]] iayeyi28klor0xwyfheyu6ypp84sod1 0 1470565 42714560 42332929 2026-10-29T20:24:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714560 wikitext text/x-wiki {{Infookvir glazbenik | Ime = Barbara Othman | Img = Barbara Othman koncert Križ nek ti sačuva ime Vatroslav Lisinski 7 rujna 2008 2.jpg | Img_capt = Barbara Othman 7. rujna 2008. u [[Koncertna dvorana Vatroslava Lisinskog|koncertnoj dvorani Vatroslava Lisinskog]] | Img_size = | Landscape = | Background = solo_izvođač | Rodno_ime = Barbara Elizabeta Othman <ref>[http://www.hdgu.hr/clanovi.aspx?s=o HDGU, članovi] (pristupljeno 28. svibnja 2013.)</ref> | Pseudonim = | Rođenje = | Smrt = | Instrument = | Žanr = | Zanimanje = | Djelatno_razdoblje = | Producentska_kuća = | Angažman = | URL = | nagrade = | Značajni instrumenti = }} '''Barbara Elizabeta Othman''' ({{small|izgovor:}} [[međunarodni fonetski alfabet|[~ ôtman]]]; [[Selnik (Ludbreg)|Selnik]] kraj [[Ludbreg]]a, ?),<ref>http://www.os-ludbreg.skole.hr/upload/os-ludbreg/multistatic/15/9.pdf (pristupljeno 28. svibnja 2013.)</ref> [[hrvatska]] [[Opera|operna]] [[sopran]]istica.<ref>http://www.culturenet.hr/default2.aspx?id=49328 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210214004355/https://www.culturenet.hr/default.aspx |date=2021-02-14 }} (pristupljeno 28. svibnja 2013.)</ref> == Biografija == Počela je nastupati još kao djevojčica na raznim festivalima. Održala je brojne koncerte u Hrvatskoj i inozemstvu, a projektom [[HRT]] i Matice iseljenika 'Hrvatska priča' uz orkestar HRT-a nastupila u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]], [[SAD]]-u, [[Australija|Australiji]], [[Južna Afrika|Južnoj Africi]] i zemljama [[Europa|Europe]]. Nastupala je uz Simfonijski orkestar HRT-a, [[Zagrebačka filharmonija|Zagrebačku filharmoniju]], [[Orkestar Oružanih snaga Republike Hrvatske|Orkestar Hrvatske vojske]], [[Tamburaški orkestar Hrvatske radiotelevizije|Tamburaški orkestar HRT-a]], Big band HRT-a, Dubrovački gudački kvartet, Simfonijski orkestar Mostar, Simfonijski orkestar Budimpešte i brojnim drugima. Glavnom ulogom u mjuziklu 'Priča sa zapadne strane' debitirala je 2003. godine na pozornici [[Hrvatsko narodno kazalište u Zagrebu|HNK Zagreb]], a u sklopu [[Splitsko ljeto|Splitskog ljeta]], u kolovozu 2006. godine nastupila je u ulozi egipatske svećenice. == Nagrade i priznanja == U finale svjetskog natjecanja solo pjevača 'Belvedere' plasirala se 2002. godine i osvojila nagradu 'Axelle Gall' == Izvori == * http://www.culturenet.hr/default.aspx?id=29499 (pristupljeno 28. svibnja 2013.) {{Izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.diskografija.com/umjetnik/barbara-othman.htm diskografija, Barbara Othman] * [http://www.discogs.com/artist/Barbara+Othman diskografija] * [https://web.archive.org/web/20210214004349/https://www.gloria.hr/gl/arhiva/sama-svoj-majstor-5046425 intervju za Gloriju] {{Životni vijek|NEPOZNATO||Othman, Barbara}} {{Authority control}} [[Kategorija:Hrvatske operske pjevačice]] [[Kategorija:Soprani]] sdmux8ivt1xfx732d92bum0vtwf8ov4 0 1489538 42714728 42442765 2026-10-30T09:56:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714728 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Hrvatskoj |ime = Boričevac |regija = |županija = [[Ličko-senjska županija|Ličko-senjska]] |općina = [[Donji Lapac]] |mikroregija = |najgrad = |površina = |nadvisina = |z. širina = 44.55 |z. dužina = 15.96 |brojstan = 24 |gustoća = |domaćinstva = |pošta = 53250 Donji Lapac |pozbroj = <small>+385</small> 053 |autooznaka = GS |slika = Boricevac 27072012 2 roberta f.jpg |slika_opis = }} '''Boričevac''' je naselje u [[Ličko-senjska županija|Ličko–senjskoj županiji]]. ==Smještaj== Nalazi se u [[Lika|ličkom]] [[Una|Pounju]], odnosno istočnom dijelu Like, u općini [[Donji Lapac]]. Boričevac je smješten neposredno uz [[Granica|granicu]] s [[Bosna i Hercegovina|Bosnom i Hercegovinom]]. Najbliže susjedno selo je [[Gornji Lapac]], dok je općinsko središte, Donji Lapac, udaljeno nekoliko kilometara na zapadu. Sjeverno je i manji zaseok [[Mišljenovac]]. Najbliže naselje u susjednoj Bosni je [[Kulen Vakuf]]. [[Datoteka:Una Gorge Kulen Vakuf.jpg|mini|lijevo|[[Rijeka (vodotok)|Rijeka]] [[Una]] kraj [[Kulen Vakuf]]a nedaleko Boričevca]] == Historija == Od polovice [[13. stoljeće|13. stoljeća]] postojala je [[Fortifikacija|utvrda]] starohrvatskoga roda Boričević iz plemena Lapčana. Nakon pada obližnje [[Ostrovica (Bihać, BiH)|Ostrovice]] [[1521]]. dolazi u posjed [[Turci|Turaka]]. Čitavo ličko Pounje priključeno je [[Hrvatska|Hrvatskoj]] [[1791]]. g. [[Mir u Svištovu|mirom u Svištovu]] zbog čega je [[Muslimani|muslimansko]] stanovništvo prešlo u [[Bosna|Bosnu]], a na njihove napuštene posjede došli su [[Pravoslavlje|pravoslavci]] s područja od [[Bruvno|Bruvna]] do [[Zrmanja|Zrmanje]]. Boričevac su naselili Hrvati [[Bunjevci]] iz [[Lovinac|lovinačkog]] kraja<ref name="boricevac.org">{{Cite web |title=Stranice Udruge ličana župe Boričevac-povijesni dio |url=http://boricevac.org/povijest/zupa-boricevac-stradanja-1941 |access-date=2014-08-02 |archivedate=2010-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100802170220/http://boricevac.org/povijest/zupa-boricevac-stradanja-1941 |deadurl=yes }}</ref> te je on postao najveće naselje s većinskim hrvatskim stanovništvom u ličkom Pounju.<ref name="franjevci-split.hr">[http://www.franjevci-split.hr/index.php?option=com_content&view=article&id=262&Itemid=7 Službene stranice franjevačke provincije Presvetog Otkupitelja]</ref> Sagrađena je [[katoličanstvo|katolička]] [[crkva]] [[Mala Gospa|Rođenja]] [[Sveta Marija|Blažene Djevice Marije]] [[1801]]., a [[1807]]. osnovana je rimokatolička [[župa]]. Turci su [[1809]]. spalili cijelo selo i crkvu. Hrvati su ubrzo ponovo obnovili crkvu i naselje, pučka škola osnovana je [[1875]]. Boričevac u to vrijeme postaje važno križište s carskom ispostavom i [[Karantena|karantenom]] i bilo je najveće naselje s većinskim hrvatskim stanovništvom u ličkom Pounju s oko 1500 stanovnika prije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], a prema nekim izvorima oko 2300 stanovnika<ref name="novine.novilist.hr">[http://novine.novilist.hr/Default.asp?WCI=Rubrike&WCU=285928582863285E2863285A28582859285828632894289128632863285C286128602858285C285D2863286328632863T Dnevne novine "Novi list" o Boričevcu] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, odnosno 2000 stanovnika<ref name="franjevci-split.hr"/>, s manjim okolnim selima. Na popisu 1931. godine je od 8% hrvatskog stanovništva kotara, 72% je bilo u Boričevcu.<ref name="boricevac.org"/> Do pred Drugi svjetski rat, u Boričevcu je živjelo 119 domaćinstava, sve Hrvati uz dvije srpske obitelji, a u bližem i daljem susjedstvu živjeli su i radili i Hrvati i Srbi, boričevačku su osnovnu školu pohađala hrvatska i srpska djeca iz mjesta i okružja.<ref name="boricevac.org"/> selu je još bila crkva, tri trgovine i nekoliko gostionica. Uži boričevački kraj imao je 10% mješovitih brakova, susjedna sela još i više. Glavne su gospodarske grane Boričevljanima bile ratarstvo, stočarstvo, kirijanje s kolima i konjima te pečalbarenje u zidarstvu i inin djelatnostima, uglavnom u susjedstvu. U Boričevačku osnovnu školu zajedno su išla hrvatska i srpska djeca iz okolnih sela. Stoka je zajedno napasana, zajedno su polja obrađivana i sajmeni poslovi obavljani. <ref name="boricevac.org"/> ===Razaranje sela i zločini nad Boričevljanima=== {{glavni|razaranje Boričevca}} Po uspostavi [[NDH]], [[Srbi]] iz Lapačkog kraja su podigli pobunu, te su Hrvati iz Boričevca u noći između [[1. kolovoza|1.]] i [[2. kolovoza]] [[1941]]. g. bili prisiljeni pobjeći u [[Kulen Vakuf]], a 2. kolovoza srpski pobunjenici ušli su u Boričevac, razorili ga, do temelja uništili<ref name="boricevac.org"/> i pobili preostalo stanovništvo te počinili zločine i u ostalim mjestima u okolici: Brotinja, Poljica, Mišljenovac, [[Donji Lapac|Donji]] i Gornji Lapac.<ref>[http://dns1.vjesnik.hr/Pdf/1999%5C10%5C09%5C13A13.PDF Dnevne novine "Vjesnik" o zločinima na Pounjskim Hrvatima]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Četnici]] su [[27. srpnja]] u Brotinju bacili u [[Jama|jamu]] 38 Hrvata, prezimenom Ivezići. Najmlađi (Jakov) imao je 2, a najstariji (Luka) 82 godine.<ref name="franjevci-split.hr"/> Za taj zločin nitko nije odgovarao. Dio Srba nosio je četnička obilježja (kokarde), a dio partizanska obilježja (crvene petokrake). Srbi su [[6. rujna]] [[1941]]. napali i Kulen Vakuf te pobili više stotina Hrvata i [[Musliman]]a iz Boričevaca.<ref name="franjevci-split.hr"/><ref name="novine.novilist.hr"/> ===Izostanak obnove=== Poslije [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], Hrvatima nije bio dopušten povratak u razoreni Boričevac, a samo mjesto je izbrisano iz popisa naselja [[SR Hrvatska|SR Hrvatske]]. Najviše Boričevljana naselilo se u [[Bjelovar]]. U Boričevcu je nastala [[Stočarstvo|stočarska]] [[farma]] koja je u međuvremenu zapuštena<ref>{{Cite web |title=Stranice udruge ličana župe Boričevac |url=http://boricevac.org/ |access-date=2014-08-02 |archivedate=2010-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100829072850/http://boricevac.org/ |deadurl=yes }}</ref>, a 2002. g. ponovno obnovljena<ref>[http://novine.novilist.hr/default.asp?WCI=Rubrike&WCU=286028632859285A2863285A28582858285A2863289428942891289B28632863285B2860285D2861286128632863286328582863S Dnevne novine "Novi list"-obnova farme] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> i proizvodnja [[Djetelina|djetelinskih]] [[Trava|travnih]] smjesa. Nakon dugogodišnjeg traganja za zemljišnjim knjigama, one su tek 2010. godine pronađene, a time će se omogućiti zaštita prava vlasništva od nezakonitog prisvajanja, odnosno zaštita posjeda, te planska obnova sela.<ref>[http://novine.novilist.hr/Default.asp?WCI=Rubrike&WCU=285928582863285E2863285A28582859285828632894289128632863285C286128602858285C285D2863286328632863T Dnevne novine "Novi list" o pronađenim izvornim zemljišnim knjigama] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Demografija == Boričevac kao samostalno naseljeno mjesto postoji od [[Popis stanovništva|popisa stanovništva]] [[2001.]] godine, kada je popisano ''24 stanovnika''.<ref>[http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_01/h01_01_01_zup09-0841.html dzs.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304141646/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/Census2001/Popis/H01_01_01/h01_01_01_zup09-0841.html |date=2016-03-04 }}, 1. STANOVNIŠTVO PREMA SPOLU I STAROSTI, PO NASELJIMA, POPIS 2001., pristupljeno 5. srpnja 2011.</ref> {| class="wikitable" style="margin: 0.5em auto; text-align: center;" |- ! colspan="15" | Pregled pučanstva po godinama<ref>[http://www.dzs.hr - Republika Hrvatska - Državni zavod za statistiku: Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001.]</ref> |- | [[1857]] || [[1869]] || [[1880]] || [[1890]] || [[1900]] || [[1910]] || [[1921]] || [[1931]] || [[1948]] || [[1953]] || [[1961]] || [[1971]] || [[1981]] || [[1991]] || [[2001]] |- | 708 || 879 || 702 || 787 || 800 || 788 || 763 || 788 || 11 || 42 || 41 || 41 || 83 || 33 || 24 |- |} ==Znamenitosti== *[[Župa|Župna]] [[crkva]] [[Mala Gospa|Rođenja]] [[Sveta Marija|Blažene Djevice Marije]] (Mala Gospa) izgrađena je [[1807.]] g. na mjestu dotadašnje drvene crkvice u istoimenoj župi koja je osnovana 6 godina ranije. Nakon turskog razaranja 1809. g. nova crkva je dovršena tek 1844. g. ==Udruženja== Izgnani mještani i njihovi potomci osnovali su ''Udrugu ličana župe Boričevac'' sa sjedištem u Bjelovaru, a koja promiče obnovu sela i povratak mještana.<ref>{{Cite web |title=Stranice udruge |url=http://boricevac.org/udruga/udruga-licana-zupe-boricevac |access-date=2014-08-02 |archivedate=2010-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100802112749/http://boricevac.org/udruga/udruga-licana-zupe-boricevac |deadurl=yes }}</ref> ==Fotogalerija== *[http://boricevac.org/galerije/boricevac-danas Slike suvremenog Boričevca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100731230527/http://boricevac.org/galerije/boricevac-danas |date=2010-07-31 }} *[http://boricevac.org/galerije/povijesne-slike Slike Boričevca kroz povijest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100731223149/http://boricevac.org/galerije/povijesne-slike |date=2010-07-31 }} ==Izvor== {{izvori}} * CD rom: "Naselja i stanovništvo RH od 1857-2001. godine", Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Hrvatske, Zagreb, 2005. == Vanjske veze == * [http://www.boricevac.org Udruga ličana župe Boričevac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216204913/http://boricevac.org/ |date=2014-12-16 }} * [http://gospic.hbk.hr/content/view/1123/2/ Mala Gospa u Boričevcu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213213947/http://gospic.hbk.hr/content/view/1123/2/ |date=2007-12-13 }} {{Donji Lapac}} [[Kategorija:Naselja u Ličko-senjskoj županiji]] 1u2ygoajawlx2z44mhz5kwnw3xc9vte 0 2565721 42714530 9050294 2026-10-29T14:59:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714530 wikitext text/x-wiki {{TOCright}} '''Asop''' ({{lang-grc|Ἀσωπός}}) ime je dva rečna boga u [[Grčka mitologija|grčkoj mitologiji]], od kojih je jedan bio bog reke [[Asop (Beotija)|Asopa u Beotiji]], a drugi bog reke [[Asop (Peloponez)|Asopa na Peloponezu]]. Mitovi o ta dva boga često su međusobno izmešani, zbog čega postoje različita predanja i o njihovom poreklu i o njihovim kćerkama. No, budući da se njihova imena uglavnom odnose na određene geografske karakteristike, nije teško ustanoviti o kojem se rečnom bogu u određenom mitu radi i kojem je određena kći pripadala.{{sfn|Schmitz|1867|loc=s.v. Asopus}} Preko svojih unuka Asop je bio predak nekih od najčuvenijih [[Kult heroja|grčkih junaka]].{{sfn|Srejović|Cermanović-Kuzmanović|1989|loc=s.v. Asop}} == Mitologija == === Beotski Asop === O Asopu iz [[Beotija|Beotije]] govori [[Pausanija (pisac)|Pausanija]], koji kao jednu od njegovih kćerki spominje [[Plateja (mitologija)|Plateju]], [[eponim]]a grada [[Plateja|Plateje]] u toj oblasti, te kaže da je Asop bio drevni kralj tog grada, koji je na prestolu nasledio [[Kiteron (mitologija)|Kiterona]], tako da su po toj dvojici kraljeva nazvani reka [[Asop (Beotija)|Asop]] u Beotiji i [[Kiteron|planina Kiteron]].<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:9.1.1 IX, 1, 1]–[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:9.1.2 2].</ref> Na drugom mestu Pausanija kaže i da je reka Oeroja, koja protiče blizu Plateje,<ref>To je "današnji mali i spori potok ''Potami-Livadostro''", komentar uz [[Pausnija (pisac)|Pausanijin]] ''Opis Helade'', IX, 4, nap. 5, str. 420, Matica srpska, Beograd, 1994.</ref> jedna od Asopovih kćerki,<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:9.4.4 IX, 4, 4].</ref> a to mišljenje iznosi i [[Herodot]].<ref>[[Herodot]], ''[[Istorija (Herodot)|Istorija]]'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.perseus-grc1:9.51.2 IX, 51, 2].</ref> Pausanija na više mesta u ''Opisu Helade'' spominje različite Asopove kćerke, eponimne heroine raznih gradova. Na primer, po Asopovoj kćerki [[Tespija (mitologija)|Tespiji]] nazvan je grad [[Tespija]] u Beotiji,<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:9.26.6 IX, 26, 6]. Prema drugoj verziji, ime grada potiče po nekom Tespiju, koji je poticao od [[Erehtej]]a i došao iz [[Atina (polis)|Atine]].</ref> a među drugim njegovim kćerkama navodi [[Salamina (mitologija)|Salaminu]], majku [[Kihrej]]evu,<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:1.35.2 I, 35, 1].</ref> zatim [[Teba (mitologija)|Tebu]]<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:2.5.2 II, 5, 2].</ref> i, naposletku, [[Antiopa (Amfionova majka)|Antiopu]], prema jednoj varijanti mita koji je identifikuje samo kao [[Niktej]]evu kćerku.<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:2.6.1 II, 6, 1].</ref> [[Grčka književnost|Grčka pesnikinja]] [[Korina (pesnikinja)|Korina]], savremenica [[Pindar]]ova, u jednom fragmentu spominje devet kćeri beotskog Asopa: [[Egina (mitologija)|Eginu]], Tebu i Plateju, koje je sve [[Silovanje|silovao]] [[Zevs]], zatim [[Korkira (mitologija)|Korkiru]], Salaminu i [[Eubeja (mitologija)|Eubeju]], koje je silovao [[Posejdon]], i, naposletku, [[Sinopa (mitologija)|Sinopu]] i [[Tanagra (mitologija)|Tanagru]], koju je napastvovao [[Hermes]]. Asop je tu predstavljen kao smrtnik, koji je polaskan time što su mu bogovi obljubili kćerke i što je tako postao zet bogova. Svih devet imena predstavljaju eponimne heroine pojedinih gradova, od kojih neki pripadaju Beotiji, a drugi Peloponezu. U [[Stacije]]voj ''[[Tebaida (Stacije)|Tebaidi]]'', [[Hipsej]], jedan od tebanskih ratnik koji brani Tebu tokom pohoda [[Sedmorica protov Tebe|Sedmorice protiv Tebe]] u sukobu [[Eteokle|Eteokla]] i [[Polinik]]a, nazvan je sinom rečnog boga Asopa.<ref>[[Stacije]], ''[[Tebaida (Stacije)|Tebaida]]'' [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:latinLit:phi1020.phi001.perseus-lat1:7 VII, 471 i 1079].</ref> Prema [[Apolodor iz Atine|Pseudo-Apolodorovoj]] ''[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteci]]'', Asop je sin [[Okean (mitologija)|Okeana]] i [[Tetija|Tetije]] ili, gde se autor poziva na mitografa [[Akusilaj]]a, sin [[Posejdon]]a i [[Pero (mitologija)|Pere]], ili, pak, prema drugim, neimenovanim izvorima, sin [[Zevs]]a i [[Eurinoma|Euronome]]. Prema toj varijanti, Asopu je [[Nimfe|nimfa]] [[Metopa (mitologija)|Metopa]] rodila dva sina ― [[Ismen (mitologija)|Ismena]] i [[Pelagon (mitologija)|Pelagona]], te dvadeset kćerki, među kojima je bila i [[Egina (mitologija)|Egina]], koju je silovao [[Zevs]].<ref>[[Apolodor iz Atine|Pseudo-Apolodor]], ''[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteka]]'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0548.tlg001.perseus-grc1:3.12.6 III, 12, 6].</ref> === Peloponeski Asop === Pausanija navodi da je bog reke [[Asop (Peloponez)|Asopa]] na [[Peloponez]]u bio sin [[Posejdon]]a i neke Keluse, te da je on za vreme [[Arant]]ove vladavine nad [[Sikion]]om otkrio samu tu reku, koju su onda stanovnici po pronalazaču nazvali Asopom.<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:2.12.4 II, 12, 4]. S druge strane, Akusilaj je, kako kaže [[Apolodor iz Atine|Pseudo-Apolodor]], ''[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteka]]'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0548.tlg001.perseus-grc1:3.12.6 III, 12, 6], tvrdio da je Asop bio sin Posejdona i Pere.</ref> U vezi s jednim izvorom koji se nalazio iza [[Afrodita|Afroditinog]] hrama na [[Akrokorint]]u, Pausanija kaže da su tamošnji ljudi pričali kako je taj izvor bio Asopov dar, darovan [[Sizif]]u, jer je ovaj saznao da je Asop oteo Asopovu kćer Eginu, ali je odbio da bilo šta Asopu kaže sve dok od njega na Akrokorintu ne dobije izvor.<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:2.5.1 II, 5, 1].</ref> Taj se događaj jasno odnosio na reku Asop na Peloponezu, koja protiče kroz [[Flijunt]] i [[Sikion]]. U tekstu se kaže i da Flijunćani pričaju i to da je Asop izrodio kćeri Korkiru, Eginu i Tebu, a da se Tebanci s tim ne slažu i tvrde da je Teba bila kći beotskog, a ne flijuntskog Asopa.<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:2.5.2 II, 5, 2].</ref> Asop, njegove kćeri i bog Zevs bili su predstavljeni u jednoj skulpturnoj grupi, koju su Flijunćani posvetili u [[Zevsov hram|svetilištu]] u [[Olimpija (Grčka)|Olimpiji]]; među njima su bile [[Nemeja (mitologija)|Nemeja]], Egina, [[Harpina (mitologija)|Harpina]] (koju je, prema predanju, obljubio [[Ares]] i bila je majka [[Enomaj]]u koji je vladao [[Pisa (Grčka)|Pisom]]), zatim Korkira (koju je obljubio Posejdon) te naposletku Teba (koju je obljubio Zevs).<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:5.22.6 V, 22, 6] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> Na drugom mestu Pausanija spominje i Kleonu, eponimnu heroinu gradića [[Kleon (grad u Grčkoj)|Kleona]], za koju neki kažu da je bila "jedna od kćerki Asopa koji protiče pored Sikiona".<ref>[[Pausanija (pisac)|Pausanija]], ''Opis Helade'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.perseus-grc1:2.15.1 II, 15, 1].</ref> [[Diodor Sicilijski]] kaže da je Asop, sin Okeana i Tetije, boravio blizu Flijunta i bio oženjen Metopom, koja mu je rodila dva sina ― [[Pelazg]]a i [[Ismen (mitologija)|Ismena]] (po kojem je nazvana jedna reka u Beotiji), te dvanaest kćeri: [[Korkira (mitologija)|Korkiru]], koju je obljubio Posejdon i koja je bila eponimna heroina ostrva [[Krf|Korkire]] i majka [[Fajak]]a, po kome su nazvani [[Feačani]]; [[Salamina (mitologija)|Salaminu]], koju je takođe obljubio Posejdon i koja je bila eponimna heroina [[Salamina|Salamine]] i majka [[Kihrej]]a, prvog kralja tog ostrva; [[Egina (mitologija)|Eginu]], koju je napastvovao [[Zevs]] i koja je bila eponimna heroina ostrva [[Egina|Egine]] i majka [[Eak]]a; zatim [[Pirena (mitologija)|Pirenu]], [[Kleona (mitologija)|Kleonu]], [[Teba (mitologija)|Tebu]], [[Tanagra (mitologija)|Tanagru]], [[Tespija (mitologija)|Tespiju]], [[Asopida|Asopidu]], [[Sinopa (mitologija)|Sinopu]], koju je obljubio [[Apolon]] i koja je bila eponimna heroina grada [[Sinopa|Sinope]] i majka [[Sir (mitologija)|Sira]], kralja [[Sirijci|Sirijaca]], te, napokon, [[Enija (mitologija)|Eniju]] i [[Halkida (mitologija)|Halkidu]].<ref>[[Diodor Sicilijski]], ''Istorijska biblioteka'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.perseus-grc1:4.72 IV, 72]–[http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0060.tlg001.perseus-grc1:4.73 73].</ref> Nešto kasnije u tekszu spominje se i trinaesta kći Asopova, [[Harpina (mitologija)|Harpina]], koja je [[Ares]]u rodila sina [[Enomaj]]a. Pseudo-Apolodor kao jednu od Asopovih kćeri navodi i [[Ismena|Ismenu]], koja se udala za [[Arg (argivski kralj)|Arga]] i rodila mu [[Jas (mitologija)|Jasa]].<ref>[[Apolodor iz Atine|Pseudo-Apolodor]], ''[[Biblioteka (Pseudo-Apolodor)|Biblioteka]]'', [http://data.perseus.org/citations/urn:cts:greekLit:tlg0548.tlg001.perseus-grc1:2.1.3 II, 1, 3].</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == *{{Citation | last = Schmitz | first = Leonhard | author-link = | contribution = Asopus | editor-last = Smith | editor-first = William | title = [[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] | volume = | pages = | publisher = | place = Boston | year = 1867 | contribution-url = http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aentry%3Dasopus-bio-1}} *{{cite book|last1= Srejović|first1= Dragoslav|last2= Cermanović-Kuzmanović|first2= Aleksandrina|title= Rečnik grčke i rimske mitologije|location= Beograd|publisher= Srpska književna zadruga|year=1989|ref=harv}} [[Kategorija:Muškarci (grčka mitologija)]] [[Kategorija:Grčki bogovi]] [[Kategorija:Kraljevi u grčkoj mitologiji]] [[Kategorija:Božanstva voda]] 0bgtj632yi6lo1h188bjgoj3j9y9yng 0 2778025 42714661 42679252 2026-10-30T01:53:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714661 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Bernard Knox | slika = | slika_širina = | naslov = | datum_rođenja = {{Birth date|1914|11|24|df=yes}} | mjesto_rođenja = [[Bradford]], [[West Yorkshire|Zapadni Yorkshire]], [[Engleska]] | datum_smrti = {{Death date and age|2010|07|22|1914|11|24|df=yes}} | mjesto_smrti = [[Bethesda, Maryland]] | prebivalište = | državljanstvo = | narodnost = | etnicitet = | polje = [[Klasična filologija]] | radna_institucija = | alma_mater = <br />[[University of Cambridge|Univerzitet u Cambridgeu]]<br/>[[Harvardski univerzitet]]<br/>[[Yale University|Univerzitet Yale]] | doktorski_mentor | doktorski_studenti = | poznat_po = | autor_kratica_bot = | autor_kratica_zoo = | nagrade = [[Jefferson Lecture|Jeffersonovo predavanje]] (1992) | religija = | fusnote = }} '''Bernard MacGregor Walker Knox''' (24. novembar 1914. ‒ 22. jul 2010<ref name="NYTObit">Wolfgang Saxon, [http://www.nytimes.com/2010/08/17/books/17knox.html "Bernard Knox, 95, Classics Scholar, Dies"], ''[[New York Times]]'',16. avgust 2010.</ref>) bio je [[UK|britanski]] [[Klasična filologija|klasični filolog]], pisac i kritičar, koji je kasnije postao [[SAD|američki]] državljanin. Bio je prvi direktor [[Center for Hellenic Studies|Centra za helenske studije]].<ref name="CHShist">[http://chs.harvard.edu/chs/our_history Historija Centra za helenske studije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224032653/http://chs.harvard.edu/chs/our_history |date=2012-02-24 }} na stranici Centra (pristupljeno 26. maja 2009).</ref><ref name="NYRevIndex">[http://www.nybooks.com/authors/229 Odrednica o Bernardu Knoxu] na ''[[New York Review of Books]]'' (pristupljeno 25. maja 2009).</ref> Godine 1992. [[National Endowment for the Humanities|Nacionalna zadužbina za humanističke studije]] izabrala je Knoxa da održi [[Jefferson Lecture|Jeffersonovo predavanje]], što je najviša počast koju američka savezna vlada može ukazati na polju [[Humanističke znanosti|humanističkih nauka]].<ref>Nadine Drozan, [http://www.nytimes.com/1992/03/09/nyregion/chronicle-620292.html "Chronicle"], ''[[New York Times]]'', 9. mart 1992.</ref> == Život i rad == Knox je rođen u [[Bradford]]u, u [[Engleska|engleskoj]] pokrajini [[Yorkshire]]u. Diplomirao je 1936. na [[St John's College, Cambridge|Koledžu sv. Johna]] u [[Univerzitet u Cambridgeu|Cambridgeu]], potom se pridružio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]] u [[Španski građanski rat|španskom građanskom ratu]] i tu bio ranjen, a tokom [[Drugi svetski rat|drugog svetskog rata]] borio se u [[Američka vojska|američkoj vojsci]].<ref>Bernard Knox, [http://www.english.illinois.edu/MAPS/scw/knox.htm "Premature Anti-Fascist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208202958/http://www.english.illinois.edu/maps/scw/knox.htm |date=2014-02-08 }} (pristupljeno 15. maja 2009).</ref><ref name="NatRev">Hugh Lloyd-Jones, [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_n11_v45/ai_13923234/ "''The Oldest Dead White European Males''-book reviews"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050427002858/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_n11_v45/ai_13923234/print |date=2005-04-27 }}, ''[[National Review]]'', June 7, 1993.</ref> Oženio se 1939. Amerikankom po imenu Betty Baur, spisateljicom koja je pisala pod pseudonimom "Bianca van Orden";<ref name="Bowersock">[[G.W. Bowersock]], [http://www.tnr.com/article/books-and-arts/77450/the-warrior-humanist-bernard-knox?page=0,0 "The Warrior-Humanist: Bernard M.W. Knox (1914–2010).] ''[[The New Republic]]'', 4. septembar 2010.</ref> umrla je 2006.<ref name="NYTObit"/> Njihov sin, [[Macgregor Knox]],<ref name="NYTObit"/> poznati je historičar evropske historije 20. veka. Prvi ratni zadatak u Engleskoj bio mu je u protivvazdušnoj odbrani, no kako mu je to bilo dosadno, pristupio je [[Office of Strategic Services|Uredu za strateške službe]] (''Office of Strategic Services'', OSS), budući da je govorio francuski i nemački. Poslat je prvo u [[Bretanja|Bretanju]], a 1945. u Italiju, gde je naposletku završio u jednom samostanu, punom knjiga. Tu je odlučio da će se, bude li preživeo rat, posvetiti antičkoj književnosti.<ref name="Jones">Benjamin F. Jones, [http://www.wlajournal.com/15_1-2/jones%20323-333.pdf "Looking for Bernard Knox: Warrior, Ancient and Modern"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718073350/http://www.wlajournal.com/15_1-2/jones%20323-333.pdf |date=2011-07-18 }} u: ''War, Literature & the Arts'' 15:323 (2003).</ref> Nakon rata magistrirao je na [[Harvard University|Harvardu]], a potom doktorirao na [[Yale]]u.<ref name="nathan">[http://www.arts.cornell.edu/english/awards/nathan/previous.html#1977 1976-77: Biografija Berbarda Knoxa u odeljku o ranijim dobitnicima nagrade Georgea Jeana Nathana za kritiku drame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121208075908/http://www.arts.cornell.edu/english/awards/nathan/previous.html#1977 |date=2012-12-08 }}, [[Cornell University]].</ref> Knox je predavao na Yaleu do 1961,<ref name="NatRev" /> kad je postavljen za prvog direktora harvardskog Centra za helenske studije u Washingtonu, i na tom je položaju ostao do penzionisanja 1985. godine.<ref name="CHShist" /> U međuvremenu je objavio brojna dela. Knox je poznat po naporima koje je uložio u približavanje antike široj publici.<ref name="FrankelNYT">[http://www.nytimes.com/1990/09/02/arts/5-arts-awards-announced.html?partner=rssnyt&emc=rss "5 Arts Awards Announced"], ''[[New York Times]]'', 2. septembar 1990.</ref> Godine 1959. njegov prevod ''[[Kralj Edip|Kralja Edipa]]'' poslužio je za produkciju serije TV filmova za [[Encyclopædia Britannica|Enciklopediju Britaniku]] i Savet za humanističke discipline Massachusettsa, u kojima se pojavila postava [[Stratford Shakespeare Festival|Stratfordskog šekspirskog festivala]] iz Kanade.<ref>[http://www.afana.org/barnesfilmog.htm Barnes Filmography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302090349/http://www.afana.org/barnesfilmog.htm |date=2009-03-02 }} na stranici Arhive akadenskog filma (pristupljeno 26. maja 2009).</ref> Bio je profesor [[Robert Fagles|Robertu Faglesu]] na Yaleu i s njim zatim sklopio prijateljstvo, koje je potrajalo do kraja njihovih života.<ref>Chris Hedges, [http://www.nytimes.com/2004/04/13/nyregion/public-lives-a-bridge-between-the-classics-and-the-masses.html "Public Lives: A Bridge Between the Classics and the Masses"], ''[[New York Times]]'', 13. april 2004.</ref> Napisao je predgovor i beleške za Faglesove prevode tri [[Sofoklo]]ve tragedije, [[Homer]]ove ''[[Ilijada|Ilijade]]'' i ''[[Odiseja|Odiseje]]'' te [[Vergilije]]ve ''[[Eneida|Eneide]]''.<ref>Charles McGrath,[http://www.nytimes.com/2008/03/29/books/29fagles.html "Robert Fagles, Translator of the Classics, Dies at 74"], ''[[New York Times]]'', 29. mart 2008.</ref> Knox je uredio antologiju antičke književnosti pod naslovom ''The Norton Book of Classical Literature''<ref name="Lehman">[[Christopher Lehman-Haupt]], [http://www.nytimes.com/1993/04/29/books/books-of-the-times-putting-in-a-word-for-homer-herodotus-plato-etc.html "Books of The Times; Putting In a Word for Homer, Herodotus, Plato, Etc."], ''[[New York Times]]'', 29. april 1993.</ref> a redovno je pisao za ''[[The New York Review of Books]]''.<ref name="NYRevIndex"/> Godine 1977. dobio je nagradu za dramsku kritiku "[[George Jean Nathan]]" za jedan članak koji je napisao u ''New York Review'', tj. za prikaz kontroverzne produkcije [[Eshil]]ovog ''[[Orestija|Agamemnona]]'' koju je u [[Lincoln Center|Linkolnovom centru]] postavio [[Andrei Şerban]];<ref>Bernard Knox, [http://www.nybooks.com/articles/archives/1977/jul/14/chez-atreus/ "Chez Atreus"], ''[[New York Review of Books]]'', 14. jul 1977.</ref> odbor za dodelu nagrade opisao je Knoxov članak kao "briljantan prikaz važnog pozorišnog događaja", u kojem je Knox "prepoznao da je reditelj pokušavao rešiti središnji problem ove drame tako što je tražio nove načine da se prikažu dugi odeljci lirskog jezika koji su kod moderne publike izgubili svoju neposrednost".<ref name="nathan" /> Godine 1990. dobio je prvu [[PEN/Diamonstein-Spielvogel Award for the Art of the Essay|nagradu PEN-a za esej]] za svoju knjigu ''Essays Ancient and Modern''. ("Antički i moderni eseji").<ref>David Streitfield, [http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72574248.html?dids=72574248:72574248&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Mar+11%2C+1990&author=David+Streitfeld&pub=The+Washington+Post+%28pre-1997+Fulltext%29&desc=Book+Report&pqatl=google "Book Report"]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[The Washington Post]]'', 11. mart 1990.</ref> Američka [[National Endowment for the Humanities|Nacionalna zadužbina za humanističke studije]] dodelila je 1990. Knoxu [[Charles Frankel Prize|nagradu Charlesa Frankela]],<ref name="FrankelNYT"/><ref>[http://www.neh.gov/whoweare/CharlesFrankelPrize.htm Charles Frankel Prize] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512041758/http://www.neh.gov/whoweare/CharlesFrankelPrize.htm |date=2009-05-12 }} na stranici Zadužbine (pristupljeno 25. maja 2009).</ref> a 1992. izabrala je Knoxa održi [[Jefferson Lecture|Linkolnovo predavanje]], što je najviše priznanje koje savezna američka vlada dodeljuje na polju humanističkih nauka.<ref name="jefflect">[http://www.neh.gov/whoweare/jefflect.html Jefferson Lecturers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020121101/http://www.neh.gov///whoweare/jefflect.html |date=2011-10-20 }} na stranici Zadužbine (pristupljeno 25. maja 2009).</ref> Knoxovo predavanje, kojem je namerno dao "provokativni" naslov "The Oldest Dead White European Males" ("Najstariji mrtvi beli evropski muškarci"),<ref>Nadine Drozan, [http://www.nytimes.com/1992/05/06/style/chronicle-879492.html "Chronicle"], ''[[New York Times]]'', 6. maj 1992.</ref> postalo je temelj Knoxove knjige istog naslova, u kojoj je Knox obrazlagao zašto je antička grčka kultura i dalje važna za moderno društvo.<ref name="Lehman" /> Umro je od srčanih smetnji 22. jula 2010.<ref>http://chs.harvard.edu/</ref> == Publikacije == '''Knjige''': *Bernard Knox, [[Cleanth Brooks]], Maynard Mack, ''Tragic Themes in Western Literature: Seven Essays by Bernard Knox and Others'' (Yale University Press, 1955), {{ISBN|978-0-300-00328-4}}. *Bernard Knox, ''Oedipus at Thebes'' (Yale University Press, 1957), reissued as ''Oedipus at Thebes: Sophocles' Tragic Hero and His Time'' (Yale University Press, 1998), {{ISBN|978-0-585-37637-0}}. *Bernard Knox, ''The heroic temper: studies in Sophoclean tragedy'' (University of California Press, 1964), {{ISBN|978-0-520-04957-4}}. *Bernard Knox, ''Word and Action: Essays on the Ancient Theater'' (1979) (reprint, Johns Hopkins University Press, 1986), {{ISBN|978-0-8018-3409-7}} *Bernard Knox, ''Essays Ancient and Modern'' (Johns Hopkins University Press, 1989), {{ISBN|978-0-8018-3789-0}}. *Bernard Knox, editor, ''The Norton Book of Classical Literature'' (Norton, 1993), {{ISBN|978-0-393-03426-4}}. *Bernard Knox, ''The Oldest Dead White European Males and Other Reflections on the Classics'' (1993) (reprint, W. W. Norton & Company, 1994), {{ISBN|978-0-393-31233-1}}. *Bernard Knox, ''Backing Into the Future: The Classical Tradition and Its Renewal'' (W.W. Norton, 1994), {{ISBN|978-0-393-03595-7}}. '''Članci i poglavlja''': *[http://libx.bsu.edu/cdm4/document.php?CISOROOT=/BSUPrvstLec&CISOPTR=829&REC=7 "Continuity of greek culture," Perspectives on culture and society, vol. 1 (1988), 149-164] '''Odabrani predgovori''': *Sophocles, tr. Robert Fagles, notes by Bernard Knox, ''The three Theban plays'' (Viking Press, 1982), {{ISBN|978-0-670-69805-9}}. *Homer, tr. Robert Fagles, intro. Bernard Knox, ''The Iliad'' (Penguin Classics, 1991), {{ISBN|978-0-14-044592-3}}. *Homer, tr. Robert Fagles, intro. Bernard Knox, ''The Odyssey'' (Penguin Classics, 1997), {{ISBN|978-0-14-026886-7}}. *Virgil, tr. Robert Fagles, intro. Bernard Knox, ''The Aeneid'' (Viking, 2006), {{ISBN|978-0-670-03803-9}}. *Moses I. Finley, intro. Bernard Knox, ''The World of Odysseus'' (New York Review of Books, 2002), {{ISBN|978-1-59017-017-5}}. ==Reference== {{reflist|2}} {{Lifetime|1914|2010|Knox, Bernard}} [[Kategorija:Klasični filolozi]] t7p5ndyuhf8nlg9nbsij960hzv23m1w 0 3559016 42714672 42712764 2026-10-30T03:19:36Z Stephan1000000 137538 42714672 wikitext text/x-wiki {{Infokutija TV|naziv_emisije = American Horror Story|slika = [[File:American Horror Story.svg|frameless|upright=1.1|The title written in a distinctive font, white on black]]|žanr = {{Plainlist| *[[horor]] *[[erotski triler]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/american-horror-story-tv-series-v554165|publisher=[[AllMovie]]|title=American Horror Story [TV Series (2011)|accessdate=26. I 2015|last=Droesch|first=Paul}}</ref> }}|kreator = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy (pisac)|Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}}|uloge = <!-- Do not add Lady Gaga or any other new cast members here until season 5 officially premieres in October 2015-->{{Plainlist| * [[Jessica Lange]] * [[Evan Peters]] * [[Sarah Paulson]] * [[Lily Rabe]] * [[Frances Conroy]] * [[Denis O'Hare]] * [[Taissa Farmiga]] * [[Emma Roberts]] * [[Kathy Bates]] * [[Dylan McDermott]] * [[Zachary Quinto]] * [[Angela Bassett]] * [[Connie Britton]] * [[Joseph Fiennes]] * [[Lizzie Brocheré]] * [[James Cromwell]] * [[Michael Chiklis]] * [[Finn Wittrock]] * [[Lady Gaga]]}}|kompozitor_uvodne_teme = {{Plainlist| *Cesar Davila-Irizarry * [[Charlie Clouser]]}}|kompozitor = [[James S. Levine]]<br/>Mac Quayle|zemlja= {{flag|Sjedinjene Države}}|jezik = [[engleski jezik|engleski]]|br_sezona = 13<!-- Do not change season count until a new season has premiered.-->|br_epizoda = 145<!-- Do not change episode count until a new episode has aired.-->|lista_epizoda = Lista epizoda American Horror Story|producent = {{Plainlist| *Alexis Martin Woodall *Patrick McKee * Robert M. Williams Jr.}}|lokacija = {{Plainlist| * [[Los Angeles, California|Los Angeles]] <small>(sezone 1–2)</small> * [[New Orleans, Louisiana|New Orleans]] <small>(sezona 3–)</small>}}|kamera = [[postavke jedne kamere|jedna kamera]]|trajanje = ~45 min. (po epizodi)|fotografija = Christopher Baffa <small>(pilot)</small><br/>Michael Goi|kompanija = {{Plainlist| *[[20th Century Fox Television]] *Ryan Murphy Productions *Brad Falchuk Teley-Vision}}|mreža = [[FX (TV kanal)|FX]]|početak = {{Start date|2011|10|5|df=y}}|kraj =|status = emitira se|srodna = ''[[American Crime Story]]''|website = http://www.fxnetworks.com/ahs|production_website =|opentheme =|izvršnI_producent = {{Plainlist| * [[Dante Di Loreto]] *Ryan Murphy *Brad Falchuk * [[Tim Minear]] * [[James Wong (producent)|James Wong]] * [[Jennifer Salt]] *[[Bradley Buecker]]}}|montaža = {{Plainlist| *Bradley Buecker *Doc Crotzer *Adam Penn <small>(sezona 4)</small>}}|website_title = Službeni website}} '''''Američka horor priča''''' (eng. ''American Horror Story'') je [[televizijska serija]] koju su kreirali i producirali Ryan Murphy i Brad Falchuk ([[Glee]]). Žanr serije je [[horor]]/[[drama]]. Radnja prve sezone serije ''[[Američka horor priča: Kuća ubojstava]]'' (eng. ''American Horror Story: Murder House'') se vrti oko obitelji Harmon: Bena, Vivien i njihove kćerke Violet koji se sele iz [[Boston]]a u [[Los Angeles]] nakon što Vivien doživi [[pobačaj]], a Ben okonča ljubavnu aferu sa svojom studenticom. Useljavaju se u veliku obnovljenu kuću, nesvjesni činjenice da je kuća opsjednuta duhovima (bivšim stanarima). Druga sezona serije ''[[Američka horor priča: Ludnica]]'' ''' '''(eng. ''American Horror Story: Asylum'') vodi nas u 1964. godinu, a radnja serije odvija se u instituciji za duševno poremećene kriminalce koju vodi čelična sestra Jude, časna sestra sa sumnjivom prošlosti. Iza zidova ove umobolnice opasnost vreba iza svakog ugla. Treća sezona serije ''[[Američka horor priča: Klan|Američka horor priča: Vještičja družba]]'' ''' '''(eng. ''American Horror Story: Coven'') odvija se u 1800-ima i u sadašnjosti a prati borbu između vještica i vudu-praktičara. Četvrta sezona serije imena: ''[[Američka horor priča: Cirkus nakaza]] (''eng.'' American Horror Story: Freak Show),'' počinje svoju priču u mirnom, sanjivom seocetu po imenu Jupiter na Floridi. Godina je 1952. Čudnovata skupina upravo je stigla u grad, što se poklopilo s neobičnom pojavom mračnog stvorenja koje ugrožava kako živote stanovnika tog gradića tako i nakaze. Ovo je priča o izvođačima i njihovu očajničkom putu preživljavanja u američkom svijetu cirkusa koji polako izumire. Peta sezona serije se zove [[Američka horor priča: Hotel]] (eng.'' American Horror Story: Hotel). Radnja se odvija u 2015. godini u Kaliforniji i priča se vrti oko nadprirodnog hotela, zaposlenih i posjetilaca. U ovoj sezoni se prvi put pojavljuje i Lady Gaga u ulozi vlasnice hotela.'' Šesta sezona je [[Američka horor priča: Izgubljena kolonija]] (eng.'' American Horror Story: Roanoke). Premijera sezone je bila 14. septembra 2016. i radnja još nije u potpunosti poznata, osim da se radi o bračnom paru koji se uselio u kuću u kojoj se dešavaju mnoge čudne stvari.'' ''Američka horor priča'' vrlo je pozitivno prihvaćena od strane televizijske kritike koja je pogotovo hvalila njezinu užasavajuću prirodu i jedinstvenu prezentaciju.<ref name="Barney">{{cite web|url=http://www.mercurynews.com/entertainment/ci_19012510?nclick_check=1|title=Chuck Barney: Scary, sexy 'American Horror Story' gets its freak on|last=Barney|first=Chuck|accessdate=30. rujna 2011.}}</ref> Serija je iz epizode u epizodu bila sve gledanija završivši prvu sezonu kao jedna od najgledanijih serija kabelskih televizija 2011. godine.<ref name="VanDerWerff">{{cite web|url=http://www.avclub.com/articles/american-horror-story-to-completely-ditch-season-o,67002/|title=American Horror Story to completely ditch season one characters, story, do something new in season two|last=VanDerWerff|first=Todd|work=The A.V. Club|accessdate=22. prosinca 2011.|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415221355/http://www.avclub.com/articles/american-horror-story-to-completely-ditch-season-o%2C67002/|archive-date=2012-04-15|url-status=dead}}</ref> Prva sezona serije zaradila je mnoge nominacije za televizijske nagrade, od kojih svakako treba izdvojiti dvije nominacije za prestižnu nagradu [[Zlatni Globus]] u kategorijama najbolje serije i najbolje sporedne glumice ([[Jessica Lange]]).<ref name="tv.msn.com">[http://tv.msn.com/golden-globes/nominees-complete-list/story/ Nominees for the 69th Golden Globe Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013084819/http://tv.msn.com/golden-globes/nominees-complete-list/story/ |date=2012-10-13 }}, 15. prosinca 2011.</ref> == Koncepcija serije == Kreatori serije Murphy i Falchuk započeli su raditi na ''Američkoj horor priči'' još i prije nego je produkcija na njihovoj popularnoj seriji [[Glee]] započela na televizijskoj mreži [[Fox]]. Murphy je želio napraviti nešto potpuno suprotno od svega onoga što je radio prije pa je tako započeo pisati ovu seriju. Izjavio je: "Radimo na jednom zanimljivom, slatkom, optimističnom djelu bez imalo cinizma pa sam odlučio napraviti nešto što se potpuno razlikuje od toga i pokazati drugačiju stranu svoje osobnosti".<ref>{{cite web|url=http://insidetv.ew.com/2011/10/05/american-horror-story-ryan-murphy-exclusive/|title='American Horror Story' co-creator Ryan Murphy talks premiere, his favorite scene, and identity of Rubber Man -- EXCLUSIVE|last=Stack|first=Tim|work=Entertainment Weekly|date=5. listopada 2011.|access-date=2015-03-16|archive-date=2015-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150126170721/http://insidetv.ew.com/2011/10/05/american-horror-story-ryan-murphy-exclusive/|dead-url=yes}}</ref> Falchuk je bio zainteresiran idejom stavljanja horor priče u drugačiji smisao, naglasivši da je glavni cilj razvoja serije bilo zaplašivanje gledatelja. "Želimo da se gledatelji ne osjećaju potpuno sigurno nakon gledanja svake epizode", izjavio je.<ref>{{cite web |url=http://www.afterelton.com/tv/2011/10/ryan-murphy-brad-falchuk-interview-american-horror-story|title=Ryan Murphy and Brad Falchuk Talk "American Horror Story": Blood, Infidelity, and Zachary Quinto|last=Juergens|first=Brian|work=AFTERELTON|date=3. listopada 2011.}}</ref> Mračan ton serije zapravo je odraz poznate [[ABC|ABC-jeve]] sapunice ''Dark Shadows'' koju je Murphy bio prisiljen gledati sa svojom bakom dok je bio mlađi, kako bi osnažio.<ref>{{cite web|url=http://nymag.com/daily/entertainment/2011/08/ryan_murphy_talks_american_hor.html|title=Ryan Murphy Talks American Horror Story|last=Adalian|first=Josef|work=Vulture|date=6. kolovoza 2011.}}</ref> Od samog početka Murphy i Falchuk su planirali da će svaka sezona pričati različitu priču. Nakon što je završilo finale prve sezone Murphy je govorio o njegovim planovima za izmjenom glumačke postave i lokacija za drugu sezonu.<ref>{{cite web|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/12/22/american-horror-story-will-scare-up-a-new-cast-and-new-haunted-home-for-season-2/|title=‘American Horror Story’ Will Scare Up a New Cast and New Haunted Home for Season 2|last=Itzkoff|first=Dave|work=[[The New York Times]]|date=22. prosinca 2011.}}</ref> Međutim, izjavio je da će se neki glumci koji su glumili u prvoj sezoni vratiti i u drugoj: "Oni koji će se vratiti pojavit će se kao potpuno drugačiji likovi, stvorenja, čudovišta i slično. Neće glumiti ono što su bili u prvoj sezoni." === Povijest razvijanja serije === U [[veljača|veljači]] [[2011.]] godine televizijska mreža FX službeno je objavila da je odobrila snimanje Pilot epizode s mogućnošću razvijanja kompletne serije od strane Ryana Murphyja i Brada Falchuka gdje će obojica pisati scenarije, a Murphy uz to i režirati epizode. Izvršni producent postao je Dante Di Loreto. Produkcija serije započela je u [[travanj|travnju]] iste godine.<ref>{{cite web|url=http://www.hitfix.com/articles/fx-orders-american-horror-story-from-glee-pair/|title=FX orders 'American Horror Story' from 'Glee' pair|last=Fienberg|first=Daniel|work=Entertainment Weekly|date=February 17, 2011|accessdate=17. veljače 2011.|archive-date=2015-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701041504/http://www.hitfix.com/articles/fx-orders-american-horror-story-from-glee-pair/}}</ref> [[18. srpnja]] 2011. FX je službeno objavio da je otkupio kompletnu prvu sezonu.<ref name="seriespickedup">[http://thefutoncritic.com/news/2011/07/18/fx-orders-american-horror-story-to-series-702212/20110718fx01/ FX Orders "American Horror Story" to Series]</ref> [[3. kolovoza]] 2011. godine službeno je objavljeno da su se scenarističkom timu serije pridružili Tim Minear, Jennifer Salt, James Wong i Jessica Sharzer.<ref>{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/american-horror-story-adds-tim-218735|title='American Horror Story' Adds Tim Minear, 3 More Writers (Exclusive)|last=Goldberg|first=Lesley|work=The Hollywood Reporter|date=August 3, 2011|accessdate=3. kolovoza 2011.}}</ref> ==Pregled sezona== === 1. sezona: [[Američka horor priča: Kuća ubojstava|Kuća ubojstava (2011.)]] === [[File:1120 Winchester Place Los Angeles CA.jpg|thumb|Kuća ubojstava iz prve sezone Američke horor priče, jeziva ali atraktivna.|191x191px]] Prva sezona serije ''Američka horor priča''''' '''ima glavni osvrt na nevjeru. Radnja se odvija u 2011. godini, a prati obitelj Harmon (psihijatra Bena (Dylan McDermott), njegovu ženu Vivien (Connie Britton), i njihovu kćer tinejdžericu Violet (Taissa Farmiga)), koja se seli iz Bostona u Los Angeles nakon što je Vivien imala pobačaj, te uhvatila Bena s drugom ženom u krevetu. Harmoni se sele u veliku preuređenu viktorijansku kuću, te uskoro susreću bivše stanare kuće, Langdone (Constance Langdon ([[Jessica Lange]]), i njeno dvoje djece, Tate (Evan Peters), i Adelide "Addy" (Jamie Brewer) i unakaženog Larryja Harveya (Denis O'Hare). Ben i Vivien pokušavaju svoju vezu vratiti na staro, a Violet pateći od depresije utjehu pronalazi u Tateu. Langdoni i Larry često utječu na živote Harmonovih, dok obitelj ne sazna da je kuća opsjednuta duhovima svih onih koji su umrli na imanju. ===2. sezona: [[Američka horor priča: Ludnica|Ludnica (2012.-2013.)]] === [[File:Americanhorrorstoryasylum.jpg|thumb|190x190px]] Druga sezona serije pod nazivom ''Američka horor priča: Ludnica''''' '''je o duševnom zdravlju i bolestima. Radnja ove priče odvija se 1964. godine i prati pacijente, doktore i časne sestre koji borave u Briarcliffu,[[psihijatrija|psihjijatrijska ustanova]] za duševno oboljele koja je otovrena za brigu kriminalno oboljelih. Među voditelje institucije ubraja se i časna sestra Jude ([[Jessica Lange]]), njezina štičenica sestra Mary Eunice (Lily Rabe), te osnivač institucije [[monsinjor]] Timothy Howard (Joseph Fiennes). Među doktorima koji su zaduženi za brigu o pacijentima u ludnici ubraja se i dr. Olived Thredson (Zachary Quinto), te sadistički znanstvenik dr. Arthur Arden (James Cromwell). Među pacijente, koji tvrde da su nepravedno institucionizirani ubraja se lezbijska novinarka Lana Winters (Sarah Paulson), osuđeni serijski ubojica Kit Walker (Evan Peters), te navodna ubojica sa sjekirom Grace Bertrand (Lizzie Brocheré). Stanovnici Briarcliffa često su izloženi nadnaravnim i znanstvenim utjecajima, uključujući [[opsjednuće|opsjednućima]] demona te otmicama izvanzemaljaca. ===3. sezona: [[Američka horor priča: Klan|Vještičja družba (2013.-2014.)]]=== 300 godina prošlo je od progona vještica u Salemu. Nekolicina preostalih ponovno je u opasnosti. Škola u New Orleansu uči mlade nadarene vještice kako da se uklope u društvo te da se ne otkriju kao vještice. Nakon dugog odsustva vrhovna vještica vraća se sa zadatkom da nauči mlade vještice kako da se bore protiv tlačitelja. Ova sezona uključuje vještice, progon vještica, incest, ropstvo, majke i kćeri te vještečarenje protiv vudua. Tema treće sezone serije je progon i tlaka. Ova sezona odvija se u današnje vrijeme i 1830-ima. === 4. sezona: [[Američka horor priča: Cirkus nakaza|Cirkus nakaza (2014.-2015.)]] === Četvrta sezona serije pod nazivom ''Američka horor priča: Cirkus nakaza'' govori o diskriminaciji određenih ljudi koji su u javnosti klasirani kao "nakaze". Radnja priče odvija se 1952. godine u uspavanom mirnom gradiću Jupiteru na Floridi i prati jednog od posljednjih Cirkusa nakaza koji se bore za opstanak i kojega vodi Elsa Mars ([[Jessica Lange]]). Prošla su desetljeća odkada su ljudi na cirkuse nakaza gledali kao na vrstu zavave, ali Elsa sanja o tome kako pronaći pravi dom za svoja "čudovišta" te kako da postane slavna. Kada su sijamske blizankinje Bette i Dott Tattler (Sarah Paulson) dovedene u bolnicu, Elsa u njima vidi šansu da se poveća promet u cirkusu, te se nadaju kako će sestre uspjeti spasiti trupu jednom zauvijek. Ostale članove trupe čine: Jimmy Darling (Evan Peters), mladić rođen sa sindaktilijom koji sanja o tome da ostavi cirkus i pronađe normalan život. Jimmyjeva majka, bradata gospođa Ethel Darling (Kathy Bates), Elsina je desna ruka u vođenju cirkusa i održavanju reda i zakona unutar šatora. Snagator iz Etheline burne prošlosti imena Dell Toledo (Michael Chiklis), i njegova troprsata žena Desiree Dupree (Angela Bassett) uzburkaju valove dolaskom u cirkus. U vremenu u kojemu započinje televizijska era, u kojoj se cirkusi i izvedbe uživo više toliko ne cijene, ovi pojedinci moraju prijeći preko onih koji ih sputavaju i koji im sude na temelju izgleda. Kako mračne tajne izlaze na vidjelo, postaje jasno kako Jupiter više nije toliko miran gradić kao što se mislilo, a za sve nemile događaje mještani okrivljuju "nakaze". === 5. sezona: [[Američka horor priča: Hotel|Hotel (2015.-2016.)]] === Radnja se odvija u 2015. u Kaliforniji u ukletom i retro hotelu "Kortez" kog je sagradio James March da bi bio mjesto za mučenje njegovih žrtava. Nakon njegove smrti, James je ostao u hotelu kao duh. Radnici hotela uključuju 111 godina staru vampiricu Elizabeth Johnson ([[Lady Gaga]]) koja je vlasnik hotela i menadžerku Iris. Od gostiju hotela, tu je duh narkomanke i prostitutke Sally, sin od menadžerke Iris, Donovan, koji je takođe vampir, transrodna konobarica Liz Taylor, bivša ljubavnica vlasnice hotela, Ramona Royale, muški model i ovisnik o ubistvima, Tristan Duffy, trenutni kupac hotela, Will Drake, detektiv koji proučava čudna dešavanja u hotelu, John Lowe, i njegova očajna žena, Alex. Kada se Lowe prijavi u hotel, nije ni svjestan da je na meti serijskog ubice. Glavne teme sezone uključuju ovisnost, ludost i oproštaj. Pored teme koja se dešava u moderno doba, mnoge scene su flashbackovi iz 1920-ih, 1970-ih, 1980-ih i 1990-ih, sa epilogom u 2022. === 6. sezona: [[Američka horor priča: Izgubljena kolonija|Izgubljena kolonija (2016.-2017.)]] === Radnja se odvija u 2016. u [[Sjeverna Karolina|Sjevernoj Karolini]]. Shelby Miller, njen muž Matt, i njegova sestra Lee, se pojavljuju u dokumentarcu koji se zove "''My Roanoke Nightmare" da bi pričali o nadprirodnim stvarima koje su doživjeli kada su se Shelby i Matt preselili iz [[Los Angeles]]a u Sjevernu Karolinu, nakon njenog pobačaja.'' ==Produkcija== === Snimanje === Pilot epizoda snimana je na lokaciji u kući u Country Club Parku, [[Los Angeles]] ([[Kalifornija]]). U njoj se odvija glavnina radnje. Kuću je dizajnirao i sagradio [[1908.]] godine Alfred Rosenheim, predsjednik odjela Američkog instituta arhitekata iz Los Angelesa, a prije je služila kao [[samostan]].<ref name="keeps">{{Cite news |first=David A. |last=Keeps |date=October 31, 2011 |title= Set Pieces: The haunted house of 'American Horror Story' |newspaper=[[Los Angeles Times]] |url=http://latimesblogs.latimes.com/home_blog/2011/10/american-horror-story-house.html|accessdate=5. studenog 2011.}}</ref><ref>{{cite web |first=Adrian Glick |last=Kudler |date=October 4, 2011 |title=''American Horror Story'' Gave Alfred Rosenheim House in Country Club Park an Early Halloween Costume |publisher=curbed.com |url=http://la.curbed.com/archives/2011/10/american_horror_story_gave_country_club_park_rosenheim_house_early_halloween_costume.php |accessdate=13. listopada 2011. |archive-date=2015-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428085406/http://la.curbed.com/archives/2011/10/american_horror_story_gave_country_club_park_rosenheim_house_early_halloween_costume.php |url-status=dead }}</ref> Serija je snimana na setu koji je bio direktna replika kuće.<ref>{{Cite news |first=Jen |last=Chaney |date=5. listopada 2011. |title=Connie Britton on ‘American Horror Story,’ ‘Friday Night Lights’ and what she learned from Rob Zombie |newspaper=The Washington Post |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/celebritology/post/connie-britton-on-american-horror-story-friday-night-lights-and-what-she-learned-from-rob-zombie/2011/10/05/gIQASLAiNL_blog.html |accessdate=13. listopada 2011.}}</ref> Detalji poput prozora ''Louis Comfort Tiffany'' i brončanih svjetiljki su ponovno kreirane kako bi očuvale pravi izgled kuće.<ref name="keeps"/> Zbog vrlo agresivnog produkcijskog rasporeda i čekanja na početak snimanja pilot epizode (druga sezona druge serije - [[Glee]] - čiji su ko-kreatori također Ryan Murphy i Brad Falchuk bila je pred završetkom) službeno je objavljeno da će finale prve sezone biti 30 minuta kraće nego je to planirano. Murphyju je ponuđena opcija od strane mreže da u potpunosti izbaci trinaestu epizodu i napravi jednosatno finale, ali je Murphy na kraju smislio plan za 90-minutno finale.<ref>Andreeva, Nellie (November 18, 2011).[http://www.deadline.com/2011/11/american-horror-story-two-hour-finale-will-be-trimmed-to-90-minutes/ 'American Horror Story' Two-Hour Finale Will Be Trimmed To 90 Minutes], [[Deadline.com]], 24. studenog 2011.</ref> === Glumačka ekipa === ==== 1. sezona ==== Connie Britton prva je glumica odabrana za glavnu žensku ulogu Vivien Harmon. Denis O'Hare drugi je glumac koji se pridružio ekipi u ulozi Larryja Harveya. Zatim Jessica Lange kao Constance Langdon, to je ujedino i njezina prva redovna uloga u televizijskoj seriji. Dylan McDermott pridružio se ubrzo nakon Lange, za glavnu mušku ulogu Bena Harmona. Taissa Farmiga i Evan Peters posljednji su glavni glumci serije koji su se pridružili, te u seriji igraju Violet Harmon i Tatea Langdona. ==== 2. sezona ==== U ožujku 2012. Murphy je otkrio kako će se druga sezona serije ponajviše vrtjeti oko lika sestre Jude koju je utjelovila Jessica Lange, sadističke časne sester koja vodi ludnicu. Evan Peters, Sarah Paulson, Lily Rabe i Zachary Quinto također se vraćaju kao glavna glumačka ekipa druge sezone. Evan Peters utjelovio je Kita Walkera, pacijenta optuženog za ubojstvo svoje žene. Sarah Paulson glumi lik Lane Winters, lezbijske novinarke koja postaje pacijent u ludnici zbog svoje seksualnosti i zbog želje da razotkrije uvjete u kakvima pacijenti žive unutar ustanove. Lik Lily Rabe je šeprtljava časna sestra Mary Eunice. Zachary Quinto utjelovljuje dr. Thredsona, psihijatra. Lizzie Brocheré pojavljuje se u liku Grace Bertrand, pacijentice optužene za ubojstvo svoje obitelji sjekirom. James Cromwell pojavljuje se u ulozi dr. Arthura Ardena, koji provodi zlobne i sadističke eksperimente na pacijentima. Joseph Fiennes je monsinjor Timothy Howard, simpatija sestre Jude. ==== 3. sezona ==== Producenti Ryan Murphy i Brad Falchuk su po završetku druge sezone najavili kako će se velika većina glumačke ekipe vratiti u drugačijim ulogama započevši s Jessicom Lange. Evan Peters i Sarah Paulson također su potvrdili svoj povratak u treću sezonu. Murphy je naveo kako će Lange utjeloviti lik "glamurozne žene mačke". Taissa Farmiga, Violet iz prve sezone glumit će djevojku uvrnute romanse koja se proteže kroz seriju. Lily Rabe je također potvrdila povratak u seriju. Seriji se također vratila i Frances Conroy koja glumi vješticu Myrtle Snow. Oskarovka Kathy Bates se pridružila glumačkoj ekipi američke horor priče zajedno s Angelom Bassett, Jamie Brewer, Gabourey Sidibe i prelijepom Emmom Roberts. ==== 4. sezona ==== Ryan Murphy potvrdio je povratak Jessice Lange u četvrtu sezonu, iako će igrati sporednu ulogu.^{[http://screencrush.com/american-horror-story-season-4-jessica-lange-leaving-reduced/ <nowiki>[22]</nowiki>]} Kathy Bates također se vraća, vjerovatno u glavnoj ulozi.^[22] U siječnju 2014. Murphy je otkrio da također želi Patti LuPone iz treće sezone natrag.^[58] 29. Ožujka 2014. Murphy je otkrio kako će se Sarah Paulson, Evan Peters, Frances Conroy, Emma Roberts, Danis O'Hare, Angela Bassett, Gabourey Sidibe i Jamie Brewer također pojaviti u četvrtoj sezoni serije.^[59] Na "PaleyFest-u 2014" Michael Chiklis pridružio se glumačkoj ekipi ulogom bivšeg muža lika Kathy Bates i oca lika Evana Petersa.^[60] === Uvodna špica === ''Uvodna špica Američke horor priče daje važne nagovještaje radnja i likova koji će se pojavljivati kroz sezonu.'' Za "Kuću ubojstava", Murphy je špicu opisao kao mini zagonetku te naveo kako će do devete epizode serije svaka slika unutar uvodne špice biti objašnjena, te je tako uspostavio svrhu uvodne špice za buduće sezone. Uvodnu špicu kreirali su Kyle Cooper i njegova tvrtka Prologue. Oni su također napravili špicu serije "Živi mrtvaci", i filma "Sedam" iz 1995. Muziku za vrijeme trajanja špice kompozirao je Cesar Davila-Irizarry i glazbenik Charlie Clouser. Kinematografiju i montažu odradili su Juan Ruiz Anchia i Gabriel J. Diaz. U [[Američka horor priča: Kuća ubojstava|prvoj sezoni serije]], uvodna špica smještena je u podrum kuće obitelji Harmon te uključuje slike posmrtnih beba, fetusa u staklenkama, lubanja, haljine za krštenje, uniforme medicinskih sestara, te siluetu koja drži krvave škare za uređenje vrta. U [[Američka horor priča: Ludnica|drugoj sezoni serije]], ista muzika je zadržana, a uvodna špica smještena je u ludnicu, koriste se elementi vikanja pacijenata, operiranja pacijenata sa zavojima oko face. Elementi također uključuju i mladu djevojku koja hoda unatraške na rukama i nogama prema vrhu stepenica, te facu kipa Djevice Marije na čijem se licu pojavi zlobni smijeh. U [[Američka horor priča: Vještičja družba|trećoj sezoni serije]], ista muzika je zadržana, i prvi put uvodna špica smještena je i u vanjski prostori. Snimci uključuju ljudske figure u crnim haljama sa dugačkim šiljatim kapama, koščato krilato stvorenje i snimke mrtvih koza, također se pojavljuje i minotaur koji se pojavljuje i tokom serije. Prvi put u pozadini imena glumaca se i pojavljuju određene slike, za razliku od prošlih sezona u kojima je pozadina imena bila crna. Neke of slika prikazuju vješanje vještica i "Santu Muerte". Ostali snimci uključuju čovjeka iz afričkog plemena s bijelim očima i zastrašujućim osmjehom, te vudu lutke. Na kraju špice figure u crnim haljama sa dugačkim šiljatim kapama plešu vještičji ples oko lomače na kojoj jedna od vještica gori. U [[Američka horor priča: Cirkus nakaza|četvrtoj sezoni serije]], uvodna špica uvelike se izmjenila, tematska muzika serije zadržana je sa dodatkom karnevalske melodije. Špica je sastavljena pomoću CGI-a i "kadar po kadar" animacije te prikazuje neobične likove kao što su kostur himere spojene sa čovjekom, slon koji vozi bicikl, kostur sa jednom glavom a dva tijela, stvorenje "vražjeg" izgleda, dječak sa deformiranim nogama u invalidskim kolicima, lik sa sidnaktilijom ruku i nogu, klaun koji vrti glavom 360°, žena sa trećom nogom na mjestu gdje bi trebale biti genitalije, te igračka zločestog majmuna sa cimbalima. U najavi su također i prikazani likovi čovjeka koji si zabija čavle u glavu, te gutača mačeva. Glavni moment koji se ponavlja kroz špicu je bušenje balona nožem i zvuk pucanja istog. == Promocija == Kao dio promocije serije mreža FX je krenula u kampanju nazvanu "House Call" u kojoj su se gledatelji od kuće mogli prijaviti i naći uživo s likom iz serije.<ref>{{cite web |url=http://www.cinemablend.com/television/American-Horror-Story-Continues-Creepy-Promos-Plus-Horror-House-Call-Campaign-34176.html|title=American Horror Story Continues Creepy Promos Plus A Horror House Call Campaign|last=Carp|first=Jesse|work=Television Blend|date=10. kolovoza 2011.|accessdate=10. kolovoza 2011.}}</ref> Prije nego je prikazana prva epizoda FX je objavio nekoliko tragova koji bi mogli razotkriti radnju serije. Svi tragovi postavljeni su na službenom [[YouTube]] kanalu serije. Bilo ih je sveukupno deset: "Cello", "Baby", "Couples", "Coffin", "Lying Down", "Fire", "Stairs", "Melt", "Red Cello" i "Rubber Bump".<ref>{{cite web |url=http://www.cinemablend.com/television/American-Horror-Story-Promos-Creepy-Clues-34082.html|title=American Horror Story Promos Are Creepy Clues|last=Carp|first=Jesse|work=Television Blend|date=5. kolovoza 2011.|accessdate=5. kolovoza 2011.}}</ref> [[15. rujna]] 2011. godine FX je kreirao [[internet]] stranicu koja je omogućavala posjetiteljima turu kuće kroz razna [[desetljeće|desetljeća]] i traženje različitih tragova.<ref>{{cite web |url=http://www.youregoingtodieinthere.com |title=You're Going To Die In There &#124; American Horror Story |publisher=Youregoingtodieinthere.com |date= |accessdate=28. prosinca 2011. |archivedate=2012-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120623020130/http://www.youregoingtodieinthere.com/ |deadurl=yes }}</ref> == Izvori == {{Izvori}} ==Vanjske veze== * {{Official website|http://www.fxnetworks.com/ahs}} * {{IMDb title|1844624|American Horror Story}} * [http://www.tv.com/shows/american-horror-story/ ''American Horror Story''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408122839/http://www.tv.com/shows/american-horror-story |date=2012-04-08 }} at [[TV.com]] {{TVSvijek|2011|TRAJE|American Horror Story}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američke TV serije]] [[Kategorija:Dramske serije]] i6guaaz1x1zjyb0p7xrnoarsjqtb2og 0 4443669 42714627 42658173 2026-10-30T00:22:47Z Edgar Allan Poe 29250 dodana kategorija [[:Kategorija:Endemske vrste|Endemske vrste]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42714627 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Taksokvir | boja= animalia | naziv = Zlatna zmija | status = CR | status_system = IUCN3.1 | slika = Bothrops insularis.jpg | slika_širina = 280px | slika_opis = | regnum = [[Životinje]] | phylum = [[Svitkovci]] | classis = [[Reptili|''Reptilia'']] | ordo = [[Ljuskaši|''Squamata'']] | familia = ''[[Viperidae]]'' | subfamilia = | genus = ''[[Bothrops]]'' | species = '''''B. insularis''''' | dvoimeno = ''Bothrops insularis'' | dvoimeno_autorstvo = [[Afrânio Pompílio Gastos do Amaral|Amaral]], 1922 | karta_raspon = | karta_raspon_širina = | karta_raspon_opis = }} '''Zlatna zmija''' ([[latinski]]: ''Bothrops insularis'') je otrovna [[endem]]ska vrsta [[jamičarke]] koja obitava isključivo na otoku [[Ilha da Queimada Grande]] u [[Brazil]]u. Zmija je dobila ime po smeđo-žutoj boji kože te po glavi koja ima oblik roda ''[[Bothrops]]''. Zlatna zmija je jedna od najotrovnijih zmija na svijetu, višestruko otrovnija od ijednog pripadnika svoje vrste. Pretpostavlja se da je tako snažan otrov, koji može rastopiti ljudsko meso, posljedica evolucijske prilagodne životu na izoliranom otoku - sporo djelujući otrov omogućio bi njivom plijenu (uglavnom ptice) da pobjegne, zbog čega su morale razviti otrov koji djeluje odmah. Kako žive na nenastanjenom području, nikada nije bilo službenog izvještaja o ugrizu čovjeka. Izuzev hemotoksičnosti, njihov otrov je i neurotoksičan. Simptomi trovanja uključuju oticanje i lokaliziranu bol, mučninu i povraćanje (krvi), krv u urinu, unutarnje krvarenje, otkazivanje bubrega, krvarenje u mozgu i, ako se ne liječi, smrt. Zbog ograničenog staništa i mogućnosti ekološke katastrofe, zlatne zmije spadaju među ugrožene vrste. == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = |commonssh = |commonscat = Bothropoides insularis |commonscatsh = Zlatna zmija |wikivrste = Bothrops insularis |wikivrstesh = Zlatna zmija }} {{Taxonbar}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Zmije]] [[Kategorija:Fauna Brazila]] [[Kategorija:Reptili Južne Amerike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] sxmrbpao0fxrlj8mofh26wsa0ns325e 42714634 42714627 2026-10-30T00:39:12Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Bothrops insularis]] na [[Zlatna kopljoglavka]] 42714627 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Taksokvir | boja= animalia | naziv = Zlatna zmija | status = CR | status_system = IUCN3.1 | slika = Bothrops insularis.jpg | slika_širina = 280px | slika_opis = | regnum = [[Životinje]] | phylum = [[Svitkovci]] | classis = [[Reptili|''Reptilia'']] | ordo = [[Ljuskaši|''Squamata'']] | familia = ''[[Viperidae]]'' | subfamilia = | genus = ''[[Bothrops]]'' | species = '''''B. insularis''''' | dvoimeno = ''Bothrops insularis'' | dvoimeno_autorstvo = [[Afrânio Pompílio Gastos do Amaral|Amaral]], 1922 | karta_raspon = | karta_raspon_širina = | karta_raspon_opis = }} '''Zlatna zmija''' ([[latinski]]: ''Bothrops insularis'') je otrovna [[endem]]ska vrsta [[jamičarke]] koja obitava isključivo na otoku [[Ilha da Queimada Grande]] u [[Brazil]]u. Zmija je dobila ime po smeđo-žutoj boji kože te po glavi koja ima oblik roda ''[[Bothrops]]''. Zlatna zmija je jedna od najotrovnijih zmija na svijetu, višestruko otrovnija od ijednog pripadnika svoje vrste. Pretpostavlja se da je tako snažan otrov, koji može rastopiti ljudsko meso, posljedica evolucijske prilagodne životu na izoliranom otoku - sporo djelujući otrov omogućio bi njivom plijenu (uglavnom ptice) da pobjegne, zbog čega su morale razviti otrov koji djeluje odmah. Kako žive na nenastanjenom području, nikada nije bilo službenog izvještaja o ugrizu čovjeka. Izuzev hemotoksičnosti, njihov otrov je i neurotoksičan. Simptomi trovanja uključuju oticanje i lokaliziranu bol, mučninu i povraćanje (krvi), krv u urinu, unutarnje krvarenje, otkazivanje bubrega, krvarenje u mozgu i, ako se ne liječi, smrt. Zbog ograničenog staništa i mogućnosti ekološke katastrofe, zlatne zmije spadaju među ugrožene vrste. == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = |commonssh = |commonscat = Bothropoides insularis |commonscatsh = Zlatna zmija |wikivrste = Bothrops insularis |wikivrstesh = Zlatna zmija }} {{Taxonbar}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Zmije]] [[Kategorija:Fauna Brazila]] [[Kategorija:Reptili Južne Amerike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] sxmrbpao0fxrlj8mofh26wsa0ns325e 42714651 42714634 2026-10-30T01:40:41Z Edgar Allan Poe 29250 42714651 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bothrops insularis.jpg | slika_upright = 1.15 | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn |title=''Bothrops insularis''|last1=Silveira|first1=A.L.|author1-link=species:Adriano Lima Silveira|last2=Prudente|first2=A.L. da C.|author2-link=Ana Lúcia da Costa Prudente|last3=Argôlo|first3=A.J.S.|author3-link=species:Antônio Jorge Suzart Argôlo|last4=Abrahão|first4=C.R.|author4-link=species:Carlos Roberto Abrahão|last5=Nogueira|first5=C. de C.|author5-link=species:Cristiano de Campos Nogueira|last6=Barbo|first6=F.E.|author6-link=species:Fausto Erritto Barbo|last7=Costa|first7=G.C.|author7-link=species:Gabriel Correira Costa|last8=Pontes|first8=G.M.F.|author8-link=species:Gláucia Maria Funk Pontes|last9=Colli|first9=G.R.|author9-link=species:Guarino Rinaldi Colli|last10=Zaher|first10=H. el D.|author10-link=species:Hussam Zaher|last11=Borges-Martins|first11=M.|author11-link=species:Márcio Borges-Martins|last12=Martins|first12=M.R.C.|author12-link=species:Marcio Martins|last13=Oliveira|first13=M.E.|author13-link=species:Maria Ermelinda do Espírito Santo Oliveira|last14=Passos|first14=P.G.H.|author14-link=species:Paulo Passos|last15=Bérnils|first15=R.S.|author15-link=species:Renato Silveira Bernils|last16=Sawaya|first16=R.J.|author16-link=species:Ricardo Jannini Sawaya|last17=Cechin|first17=C.T.Z|last18=Guedes da Costa|first18=T.B.|author18-link=species:Thaís Barreto Guedes |language=en |doi=10.2305/iucn.uk.2021-3.rlts.t2917a123180264.en|doi-access=free|year=2021|article-number=e.T2917A123180264}}</ref> | genus = Bothrops | species = insularis | dvoimeno_autorstvo = [[Afrânio Pompílio Gastos do Amaral|Amaral]], 1922 | synonyms = * ''Lachesis insularis'' <small>Amaral, 1922</small> * ''Bothrops insularis'' <small>&ndash; Amaral, 1930</small> * ''Bothrops insularis'' <small>&ndash; [[species:Philippe Golay|Golay]] ''et al.'', 1993</small><ref name="McD99">[[species:Roy Wallace McDiarmid|McDiarmid RW]], [[Jonathan A. Campbell|Campbell JA]], [[species:T'Shaka A. Touré|Touré TA]] (1999). ''Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 1''. Washington, District of Columbia: Herpetologists' League. {{ISBN|1-893777-00-6}} (series). {{ISBN|1-893777-01-4}} (volume).</ref> }} '''Zlatna kopljoglavka''' ([[latinski]]: ''Bothrops insularis'') je otrovna [[endem]]ska vrsta [[jamičarke]] koja obitava isključivo na otoku [[Ilha da Queimada Grande]] u [[Brazil]]u. Zmija je dobila ime po smeđo-žutoj boji kože te po glavi koja ima oblik [[koplje|koplja]]. Zlatna kopljoglavka je jedna od najotrovnijih zmija na svijetu, višestruko otrovnija od ijednog pripadnika svoje vrste. Pretpostavlja se da je tako snažan otrov, koji može rastopiti ljudsko meso, posljedica evolucijske prilagodne životu na izoliranom otoku – sporo djelujući otrov omogućio bi njivom plijenu (uglavnom ptice) da pobjegne, zbog čega su morale razviti otrov koji djeluje odmah. Kako žive na nenastanjenom području, nikada nije bilo službenog izvještaja o ugrizu čovjeka. Izuzev hemotoksičnosti, njihov otrov je i neurotoksičan. Simptomi trovanja uključuju oticanje i lokaliziranu bol, mučninu i povraćanje (krvi), krv u urinu, unutarnje krvarenje, otkazivanje bubrega, krvarenje u mozgu i, ako se ne liječi, smrt. Zbog ograničenog staništa i mogućnosti ekološke katastrofe, zlatne zmije spadaju među ugrožene vrste. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = |commonssh = |commonscat = Bothropoides insularis |commonscatsh = Zlatna zmija |wikivrste = Bothrops insularis |wikivrstesh = Zlatna zmija }} {{Taxonbar}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Zmije]] [[Kategorija:Fauna Brazila]] [[Kategorija:Reptili Južne Amerike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] l4csnfbpcd22d7vh9e9w5jvufrr8ngg 42714652 42714651 2026-10-30T01:41:21Z Edgar Allan Poe 29250 42714652 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Bothrops insularis.jpg | slika_upright = 1.15 | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn |title=''Bothrops insularis''|last1=Silveira|first1=A.L.|author1-link=species:Adriano Lima Silveira|last2=Prudente|first2=A.L. da C.|author2-link=Ana Lúcia da Costa Prudente|last3=Argôlo|first3=A.J.S.|author3-link=species:Antônio Jorge Suzart Argôlo|last4=Abrahão|first4=C.R.|author4-link=species:Carlos Roberto Abrahão|last5=Nogueira|first5=C. de C.|author5-link=species:Cristiano de Campos Nogueira|last6=Barbo|first6=F.E.|author6-link=species:Fausto Erritto Barbo|last7=Costa|first7=G.C.|author7-link=species:Gabriel Correira Costa|last8=Pontes|first8=G.M.F.|author8-link=species:Gláucia Maria Funk Pontes|last9=Colli|first9=G.R.|author9-link=species:Guarino Rinaldi Colli|last10=Zaher|first10=H. el D.|author10-link=species:Hussam Zaher|last11=Borges-Martins|first11=M.|author11-link=species:Márcio Borges-Martins|last12=Martins|first12=M.R.C.|author12-link=species:Marcio Martins|last13=Oliveira|first13=M.E.|author13-link=species:Maria Ermelinda do Espírito Santo Oliveira|last14=Passos|first14=P.G.H.|author14-link=species:Paulo Passos|last15=Bérnils|first15=R.S.|author15-link=species:Renato Silveira Bernils|last16=Sawaya|first16=R.J.|author16-link=species:Ricardo Jannini Sawaya|last17=Cechin|first17=C.T.Z|last18=Guedes da Costa|first18=T.B.|author18-link=species:Thaís Barreto Guedes |language=en |doi=10.2305/iucn.uk.2021-3.rlts.t2917a123180264.en|doi-access=free|year=2021|article-number=e.T2917A123180264}}</ref> | genus = Bothrops | species = insularis | dvoimeno_autorstvo = [[Afrânio Pompílio Gastos do Amaral|Amaral]], 1922. | synonyms = * ''Lachesis insularis'' <small>Amaral, 1922</small> * ''Bothrops insularis'' <small>&ndash; Amaral, 1930</small> * ''Bothrops insularis'' <small>&ndash; [[species:Philippe Golay|Golay]] ''et al.'', 1993</small><ref name="McD99">[[species:Roy Wallace McDiarmid|McDiarmid RW]], [[Jonathan A. Campbell|Campbell JA]], [[species:T'Shaka A. Touré|Touré TA]] (1999). ''Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 1''. Washington, District of Columbia: Herpetologists' League. {{ISBN|1-893777-00-6}} (series). {{ISBN|1-893777-01-4}} (volume).</ref> }} '''Zlatna kopljoglavka''' ([[latinski]]: ''Bothrops insularis'') je otrovna [[endem]]ska vrsta [[jamičarke]] koja obitava isključivo na otoku [[Ilha da Queimada Grande]] u [[Brazil]]u. Zmija je dobila ime po smeđo-žutoj boji kože te po glavi koja ima oblik [[koplje|koplja]]. Zlatna kopljoglavka je jedna od najotrovnijih zmija na svijetu, višestruko otrovnija od ijednog pripadnika svoje vrste. Pretpostavlja se da je tako snažan otrov, koji može rastopiti ljudsko meso, posljedica evolucijske prilagodne životu na izoliranom otoku – sporo djelujući otrov omogućio bi njivom plijenu (uglavnom ptice) da pobjegne, zbog čega su morale razviti otrov koji djeluje odmah. Kako žive na nenastanjenom području, nikada nije bilo službenog izvještaja o ugrizu čovjeka. Izuzev hemotoksičnosti, njihov otrov je i neurotoksičan. Simptomi trovanja uključuju oticanje i lokaliziranu bol, mučninu i povraćanje (krvi), krv u urinu, unutarnje krvarenje, otkazivanje bubrega, krvarenje u mozgu i, ako se ne liječi, smrt. Zbog ograničenog staništa i mogućnosti ekološke katastrofe, zlatne zmije spadaju među ugrožene vrste. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = |commonssh = |commonscat = Bothropoides insularis |commonscatsh = Zlatna zmija |wikivrste = Bothrops insularis |wikivrstesh = Zlatna zmija }} {{Taxonbar}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Zmije]] [[Kategorija:Fauna Brazila]] [[Kategorija:Reptili Južne Amerike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] setfnkdakiy9onk0dyt7bbzrlavifdf 0 4478039 42714720 41817885 2026-10-30T08:01:06Z Atricapilus 6257 42714720 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumac | ime = Barbara Barrie | ime_po_rođenju = Barbara Ann Berman | slika = Barney Miller 1975.JPG | opis = Barrie (lijevo) na setu TV-serije ''[[Barney Miller]]'' 1975. godine zajedno sa [[Hal Linden|Halom Lindenom]]. | datum_rođenja = {{birth date and age|1931|5|23|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Chicago, Illinois|Chicago]], [[Illinois]], [[SAD]] | zanimanje = glumica, pjevačica, književnica | supružnik = Jay Harnick (1964–2007; njegova smrt) | period = 1953– | nagrade = {{awd|award=[[Nagrada za najbolju glumicu (Cannes)|Nagrada za najbolju glumicu Kanskog festivala]]|year=1964|title=[[One Potato, Two Potato]]}} | znamenite_uloge = Evelyn Stoller u ''[[Breaking Away]]'' }} '''Barbara Barrie''' (23. maj 1931 - 28. oktobar 2026) je [[SAD|američka]] teatarska, filmska i televizijska glumica. Njena najuspješniji nastup je bio u socijalno angažiranom filmu ''[[One Potato, Two Potato]]'' iz 1964. godine za koga je osvojila [[Nagrada za najbolju glumicu (Cannes)|nagradu za najbolju glumicu]] na [[Kanski festival|Kanskom festivalu]]. Zapažen nastup je imala i kao Evelyn Stoller, majka protagonista u filmu ''[[Breaking Away|Četiri prijatelja]]'', za koju je 1979. nominirana za [[Oscar za najbolju sporednu glumicu|Oscara]], te čiji je lik kasnije tumačila i u [[Breaking Away (TV serija)|istoimenoj TV-seriji]]. ==Izvori== {{reflist|2}} ==Vanjske veze== *[http://archives.nypl.org/the/18639 Barbara Barrie papers, 1949–2008], held by the Billy Rose Theatre Division, [[New York Public Library for the Performing Arts]] *{{IMDb ime|nm0057363}} {{Prix d'interprétation féminine}} {{Lifetime|1931|2026|Barrie, Barbara}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američke teatarske glumice]] [[Kategorija:Američke filmske glumice]] [[Kategorija:Američke televizijske glumice]] 8xiu70qxdpq0q90y90gk6ytr3s7akb5 0 4497988 42714646 42583805 2026-10-30T00:52:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714646 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Benoît Mandelbrot |slika = Benoit Mandelbrot, TED 2010.jpg |širina slike = |opis = Benoit Mandelbrot, TED 2010 |datum_rođenja = {{Birth date|1924|11|20|df=y}} |mjesto_rođenja = Varšava, Poljska |datum_smrti = {{Death date and age|1924|11|20|201|10|14|df=y}} |mjesto_smrti = Cambridge, Massachusetts |nacionalnost = Francuska }} '''Benoît B. Mandelbrot''' ([[Varšava]], [[20. novembar]] [[1924]]. - [[Cambridge, Massachusetts]], [[14. oktobar]] [[2010]].) je bio francuski matematičar poljskog porijekla.<ref name="nyt_obit">{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2010/10/17/us/17mandelbrot.html |title=Benoît Mandelbrot, Mathematician, Dies at 85 |last=Hoffman |first=Jascha |date=16 October 2010 |work=The New York Times |accessdate=16 October 2010}}</ref><ref name="guardian_obit">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/science/2010/oct/17/benoit-mandelbrot-obituary |title=Benoît Mandelbrot obituary |last=Lesmoir-Gordon |first=Nigel |date=17 October 2010 |work=[[The Guardian]] |accessdate=17 October 2010 |location=London}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.wired.com/magazine/2010/10/never-trend-away-jonathan-coulton-on-benoit-mandelbrot/ |work=Wired |first=Mike |last=Selinker |authorlink= |title=Never Trend Away: Jonathan Coulton on Benoit Mandelbrot |date=18 October 2010}}</ref> Benoît B. Mandelbrot je bio vodeći naučnik na polju [[fraktalna geometrija|fraktalne geometrije]]. Bio je profesor matematike. Iako je izmislio pojam fraktal, mnogi dijelovi iz Fraktalne geometrije prirode (''The Fractal Geometry of Nature'') već su prije opisani od strane drugih matematičara. Svejedno sve su te teorije bile smatrane izoliranima, i neprirodnim, sa neintuitivnim osobinama. Mandelbrot ih je uspio ujediniti u jednu jedinstvenu teoriju. Također, on je insistirao na upotrebi [[fraktal]]a kao realnih i korisnih modela za mnoge prirodne fenomene, uključujući oblik obala i rijeka, strukturu biljaka, krvnih žila i pluća; jata galaksija, Brownovo kretanje, cijene na berzi. Mandelbroth smatra kako su fraktali, u mnogočemu, intuitivniji i prirodniji, nego objekti tradicionalne euklidijanske geometrije. Kao što kaže u uvodu fraktalne geometrije prirode: : "Oblaci nisu sfere, planine nisu stošci, obale nisu krugovi, lavež nije gladak, niti munja ne putuje ravnom linijom." Godine [[1936]], dok je još bio dete, Mandelbrotova familija je migrirala u Francusku. Nakon završetka [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] Mandelbrot je studirao matematiku, diplomirajući na univerzitetima u Parizu i SAD, i primajući magistarsku diplomu u [[aeronautika|aeronautici]] od [[Kalifornijski tehnološki institut|Kalifornijskog tehnološkog instituta]]. On je proveo svoju karijeru u SAD i Francuskoj. Godine [[1958]], počeo je 35-godišnju karijeru u [[IBM]]-u, gde je postao [[IBM Fellow]]. Zbog pristupa IBM kompjuterima, Mandelbrot je bio jedan od privih da koristi računarsku grafiku za kreiranje i prikazivanje fraktalne geometrije, što je dovelo do otkrića [[Mandelbrotov set|Mandelbrotovog seta]] 1979. godine. Time je on uspeo da pokaže kako se vizuelna kompleksnost može kreirati iz jednostavnih pravila. On je pokazao da objekti koji se tipično smatralu grubim, složenim ili haotičnim, poput oblaka ili morkih obala, zapravo imaju „stepen uređenosti“.<ref name=Wolfram>Wolfram, Stephen. [http://online.wsj.com/article/SB10001424127887324439804578107271772910506.html "The Father of Fractals"], ''Wall Street Journal'', 22 November 2012</ref> Njegova istraživačka karijera obuhvata doprinose poljima geologije, medicine, kosmologije, inženjerstva i društvenih nauka. Naučni pisac [[Arthur C. Clarke]] smatra Mandelbrotov set "jednom od najzadivljujućih otkrića u celokupnoj istoriji matematike".<ref name=Clarke>[http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=Lk6QU94xAb8#! "Arthur C Clarke – Fractals – The Colors Of Infinity"], video interviews, 54 min.</ref>}} Pri kraju svoje karijere, on je bio [[Sterling profesor]] matematičkih nauka na [[Yale University|Jelskom univerzitetu]], gde je bio najstariji profesor koji je dobio posao u istoriji Jela.<ref>{{cite web |author=Steve Olson |url=http://archives.yalealumnimagazine.com/issues/2004_11/mandelbrot.html |title=The Genius of the Unpredictable |publisher=Yale Alumni Magazine |date=November–December 2004 |accessdate=22 July 2014 |archive-date=2014-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022092605/http://archives.yalealumnimagazine.com/issues/2004_11/mandelbrot.html }}</ref> Mandelbrot je takođe radio za Pacifičku severozapadnu nacionalnu laboratoriju, Université Lille Nord de France, Institut za napredne studije i Centre National de la Recherche Scientifique. Tokom svoje karijere, on je primio više od 15 počasnih doktorata i služio u mnogim naučnim žurnalima, kao i brojne nagrade. Njegova autobiografija, ''The Fractalist'', je objavljena 2012. == Počasti i nagrade == Nepotpuni spisak nagrada koje je dobio Mandelbrot:<ref name="Vita">{{cite web | author=Mandelbrot, Benoit B. | title=Vita and Awards (Word document) | date=2 February 2006 | url=https://web.archive.org/web/20070601000000*/http://math.yale.edu/mandelbrot/web_docs/VitaSeveralPage.doc | accessdate=6 January 2007}} Retrieved from Internet Archive 15 December 2013.</ref> {{div col|colwidth=25em}} * 2004 Best Business Book of the Year Award * AMS Einstein Lectureship * Barnard Medal * Caltech Service * [[Casimir Funk|Casimir Funk Natural Sciences Award]] * [[Charles Proteus Steinmetz]] Medal * [[The Franklin Institute Awards|Franklin Medal]] * [[Harvey Prize]] (1989) * Honda Prize * Humboldt Preis * Fellow, American Geophysical Union * [[IBM Fellow]]ship * [[Japan Prize]] (2003) * [[John Scott Award]] * Légion d'honneur ([[Legion of Honour]]) * Lewis Fry Richardson Medal * Medaglia della Presidenza della Repubblica Italiana * Médaille de Vermeil de la Ville de Paris * Nevada Prize * Member of the Norwegian Academy of Science and Letters.<ref>{{cite web|url=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40116|title=Gruppe 1: Matematiske fag|publisher=Norwegian Academy of Science and Letters|language=Norwegian|accessdate=7 October 2010|archive-date=2013-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110152102/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40116|dead-url=yes}}</ref> * Science for Art * Sven Berggren-Priset * Władysław Orlicz Prize * [[Wolf Foundation Prize]] for Physics (1993) {{div col end}} == Povezano == * [[Fraktalna dimenzija]] == Reference == {{reference}} == Literatura == {{refbegin|2}} *{{Cite book|last1=Hudson|first1=Richard L.|last2=Mandelbrot|first2=Benoît B.|title=The (Mis)Behavior of Markets: A Fractal View of Risk, Ruin, and Reward|url=https://archive.org/details/misbehaviorofmar00beno|year=2004|publisher=Basic Books|location=New York|isbn=0-465-04355-0}} *{{Cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/2/5372968a-ba82-11da-980d-0000779e2340,dwp_uuid=77a9a0e8-b442-11da-bd61-0000779e2340.html|title=A focus on the exceptions that prove the rule|last1=Mandelbrot|first1=Benoît|first2=Nassim|last2=Taleb|date=23 March 2006|work=[[Financial Times]]|accessdate=2010-10-17|archivedate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023201028/http://www.ft.com/cms/s/2/5372968a-ba82-11da-980d-0000779e2340,dwp_uuid=77a9a0e8-b442-11da-bd61-0000779e2340.html|deadurl=yes}} * Heinz-Otto Peitgen, Hartmut Jürgens, Dietmar Saupe and Cornelia Zahlten: ''Fractals: An Animated Discussion'' (63 min video film, interviews with Benoît Mandelbrot and Edward Lorenz, computer animations), W.H. Freeman and Company, 1990. {{ISBN|0-7167-2213-5}} (re-published by Films for the Humanities & Sciences, {{ISBN|978-0-7365-0520-8}}) *{{Cite journal|last=Mandelbrot|first=Benoît|date=February 1999|title=A Multifractal Walk down Wall Street |url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_1999-02_280_2/page/70|journal= Scientific American |bibcode=1999SciAm.280b..70M|volume=280|page=70|doi=10.1038/scientificamerican0299-70|issue=2}} * ''[http://www.pbs.org/wgbh/nova/fractals/ "Hunting the Hidden Dimension: mysteriously beautiful fractals are shaking up the world of mathematics and deepening our understanding of nature"]'', NOVA, WGBH TV, PBS, October 28, 2008. *{{Cite book|last1=Mandelbrot|first1=Benoît B.|last2=Freeman|first2=W. H.|title= The Fractal Geometry of Nature |url=https://archive.org/details/fractalgeometryo0000mand|year=1983|publisher=W.H. Freeman|location=San Francisco|isbn=0-7167-1186-9}} * Donald J. Albers, G. L. Alexanderson: ''Mathematical People – Profiles and Interviews.'' Birkhäuser 1985. * Benoit B. Mandelbrot: '' The Fractalist: Memoir of a Scientific Maverick '', Pantheon 2013. zitiert nach: New York Review of Books: [http://www.nybooks.com/articles/archives/2013/may/23/mandlebrot-mathematics-of-roughness/?pagination=false He Conceived the Mathematics of Roughness], 23. Mai 2013 {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [http://www.math.yale.edu/mandelbrot/ www.math.yale.edu/mandelbrot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311084444/http://www.math.yale.edu/mandelbrot/ |date=2011-03-11 }} - službena stranica * http://www.nytimes.com/2010/10/17/us/17mandelbrot.html * http://www.guardian.co.uk/science/2010/oct/17/benoit-mandelbrot-obituary * http://www.wired.com/magazine/2010/10/never-trend-away-jonathan-coulton-on-benoit-mandelbrot/ * [http://www.math.yale.edu/mandelbrot/ Mandelbrot's page at Yale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311084444/http://www.math.yale.edu/mandelbrot/ |date=2011-03-11 }} * [http://www.ted.com/talks/benoit_mandelbrot_fractals_the_art_of_roughness.html Ted talk: "Benoît Mandelbrot: Fractals and the art of roughness"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140217132541/http://www.ted.com/talks/benoit_mandelbrot_fractals_the_art_of_roughness.html |date=2014-02-17 }} * [http://video.ft.com/v/63078298001/Why-efficient-markets-collapse-Mandelbrot Interview at FT.com], in which Mandelbrot discusses his early work * {{cite journal|journal=Physics Today|year=2011|title=Obituaries: Benoit Mandelbrot|first1=Richard|last1=Taylor|volume=64|issue=6|url=http://ptonline.aip.org/journals/doc/PHTOAD-ft/vol_64/iss_6/63_1.shtml?type=PTALERT|doi=10.1063/1.3603925|page=63|access-date=2015-06-28|archive-date=2013-02-23|archive-url=https://archive.today/20130223083549/http://ptonline.aip.org/journals/doc/PHTOAD-ft/vol_64/iss_6/63_1.shtml?type=PTALERT|dead-url=yes}} * [http://www.webofstories.com/people/benoit.mandelbrot/1 Benoît Mandelbrot] tells his life story (video) * [https://web.archive.org/web/20150613021257/http://dynkincollection.library.cornell.edu/biographies/882 Interview with Benoît Mandelbrot (January 1, 1981, Ithaca, NY)], Eugene Dynkin Collection of Mathematics Interviews, Cornell University Library. * [http://www.youtube.com/watch?feature=fvwp&v=1o5FMTHkLQg&NR=1 Video animation of Mandlebrot set], zoom factor 10³⁴² * [http://www.youtube.com/watch?v=82xDvdgrzx0 Video animation of Mandelbulb], (Mandelbrot set 3D) {{Wolfova nagrada za fiziku}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1924|2010|Mandelbrot, Benoît}} [[Kategorija:Francuski matematičari]] [[Kategorija:Poljski naučnici]] [[Kategorija:Biografije, Varšava]] lw55jscwq5lm88p5l3hzqfaprv5bkk8 0 4538415 42714653 42684720 2026-10-30T01:43:42Z Surajr7 346896 42714653 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=septembar 2026}} {{Slika (HR) | slika=Vincent van Gogh - Red Vineyard at Arles (1888).jpg | slika_širina=300px | ime=Crveni vinograd | autor=[[Vincent van Gogh]] | godina=[[1888.]] | tip=[[ulje na platnu]] | visina=75 | širina=93 | muzej = Puškinov muzej | grad= [[Moskva]] }} '''Crveni vinograd''' ([[nizozemski|niz.]] ''De rode wijngaard'') je djelo nizozemskog slikara [[Vincent van Gogh|Vincenta van Gogha]]. Naslikana je u novembru [[1888.]] godine, tehnikom ulje na platnu. Poznata je po tome što je to jedina slika koju je slikar prodao za svog života. Dimenzije ovog djela su 75 x 93&nbsp;cm. Ovo djelo je urađeno za vrijeme njegovog boravka u gradu [[Arles]], na jugu [[Francuska|Francuske]]. Iako je tamo proveo kratak period života, od februara [[1888.]] do maja [[1889.]], to se razdoblje smatra najproduktivnijim u čitavom umjetnikovom životu. Van Gogh je bio inspiriran okolnim [[pejzaž]]em, pogledom na grad i selo. Slikajući ovo djelo koristio je sjećanje i imaginaciju, jer se nalazio u Žutoj kući, u potpunosti udaljen od [[vinograd]]a. U pismu svom bratu Theu [[2. oktobra]] [[1888.]] nagovijestio je kako će slikati taj vinograd, opisujući pritom svoje oduševljenje istim. == Vlasništvo == Crveni vinograd je prvi put izložen na službenoj izložbi grupe ''Les XX'', [[1890.]] godine u [[Bruxelles]]u. Tada je prodana [[Anna Boch|Anni Boch]] za 400 franaka,<ref>[http://www.znanje.org/i/i24/04iv09/04iv0929130522/van%20gog%5Cvincent_willem_van_gogh.htm] znanje.org. Pristupljeno 24. maja 2015.</ref> što bi sadašnjom procjenom iznosilo 800-850 €. Ona je bila slikarica impresionizma te članica grupe ''Les XX'', a poznata i kao umjetnički mecena iz Bruxellesa. Bila je sestra Eugèna Bocha, također impresionističkog slikara i prijatelja Van Gogha, te je tom kupovinom željela ohrabriti i potaknuti Vincenta kako bi nastavio sa stvaranjem. Ovu sliku je čuvala u salonu mistike, zajedno sa ostalim znamenitim slikama postimpresionista, gdje su često bili organizirani koncerti i solo nastupi. Kasnije slika prelazi u ruke poznatog [[Rusi|ruskog]] kolekcionara Sergeja Ščukina kojem su je [[Boljševizam|boljševici]] nacionalizirali.<ref>[http://annaboch.com/theredvineyard/ History of the Red Vineyard painting by Anna Boch.com] {{eng icon}}</ref> Danas je vlasništvo Puškinovog muzeja u [[Moskva|Moskvi]]. == Izvori == {{izvori}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Slike Vincenta van Gogha]] [[Kategorija:Slike 1888.]] 6vrqftmxacs68woj68ghvr1vru0mp62 0 4541824 42714707 41823041 2026-10-30T06:24:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714707 wikitext text/x-wiki {{Infokutija film | slika = Der-schatz-im-silbersee.jpg | naslov = Blago u srebrnom jezeru<br>Der Schatz im Silbersee<br>Le tresor du lac d’argent | zemlja = {{flag|Zapadna Njemačka}}<br>{{flag|SFR Jugoslavija}}<br>{{flagcountry|FRA}} | premijera = {{Filmdate|1962|12|14|Zapadna Njemačka}} | based on = {{based on|''Der Schatz im Silbesee''|[[Karl May]]}} | trajanje = 111 min. | jezik = [[njemački jezik|njemački]] | producent = [[Horst Wendlandt]] | muzika = [[Martin Böttcher]] | fotografija = [[Ernst W. Kalinke]] | montaža = [[Hermann Haller (montaža)|Hermann Haller]] | režija = [[Harald Reinl]] | scenario = [[Harald G. Petersson]] | uloge = * [[Lex Barker]] * [[Pierre Brice]] * [[Götz George]] * [[Herbert Lom]] * [[Karin Dor]] * [[Eddi Arent]] * [[Marianne Hoppe]] * [[Ralf Wolter]] }} '''''Blago u srebrnom jezeru''''' ({{jez-njem|Der Schatz im Silbersee}}; {{jez-fr|Le tresor du lac d’argent}}) je [[Zapadna Njemačka|zapadnonjemačko]]-[[FNRJ|jugoslavensko]]-[[Francuska|francuski]] [[vestern]] film snimljen 1962. godine u režiji [[Harald Reinl|Haralda Reinla]]. Temelji se na [[Der Schatz im Silbersse|istoimenom]] romanu njemačkog pisca [[Karl May|Karla Maya]] i predstavlja prvu ekranizaciju vestern-djela iz njegovog opusa. Radnja se događa na [[Divlji Zapad|Divljem Zapadu]] i prikazuje kako traper [[Old Shatterhand]] (čiji lik tumači [[Lex Barker]]) zajedno sa [[Apači|apačkim]] poglavicom [[Winnetou]]m (čiji lik tumači [[Pierre Brice]]) suprostavlja bandi odmetnika koja ne preza od ničega da se dočepa skrivenog blaga. ''Blago'' je snimano na lokacijama u tadašnjoj Jugoslaviji, odnosno [[Plitvička jezera|Plitvičkim jezerima]]. Film je doživio izuzetnu popularnost, a što se odrazilo i muzičku temu ''[[Old Shatterhand-Melodie]]'' koja je postala veliki hit na zapadnonjemačkim top-listama. Njegov uspjeh je potakao snimanja niza filmova gdje će Winnetouv lik tumačiti dotada nepoznati Brice. == Vanjske veze == * {{IMDb title|0056452}} * [http://www.filmportal.de/df/02/Credits,,,,,,,,6D6757DFA66A4E418D85CD27F5FD8F89credits,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,.html ''Der Schatz im Silbersee''] bei [[Filmportal.de]] * [http://www.soundtrackcollector.com/catalog/soundtrackdetail.php?movieid=19379 Tonträger mit der Filmmusik] * [http://www.kroatientips.de/html/body_karl_may.html Drehorte der Karl-May-Filme in Kroatien] * [https://web.archive.org/web/20150925165220/http://karl-may-kroatien.de/ Drehorte in Kroatien von Günter Schichter] * [http://mitglied.lycos.de/mayenzeit/index.html Drehorte der Karl-May-Filme und mehr]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kroatien-lexikon.de/index.php/Karl-May-Schauplätze_in_Kroatien Karl May Schauplätze in Kroatien] {{Karl May - ekranizacije}} {{Harald Reinl}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Zapadnonjemački filmovi]] [[Kategorija:Jugoslavenski filmovi]] [[Kategorija:Francuski filmovi]] [[Kategorija:Vestern-filmovi]] 0v1k8jlo1h9t3zld4694mpbmr3xh6os 0 4544160 42714659 42658119 2026-10-30T01:48:18Z Edgar Allan Poe 29250 42714659 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | italic_title = yes | slika = Bletilla striata 2007-05-13 375.jpg | slika_opis = | genus = Bletilla | species = striata | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) [[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f. ]](1878.) | synonyms_ref = <ref name="q">[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=22655 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> | synonyms = {{Collapsible list | title=Lista sinonima | ''Bletia gebina'' <small>Lindl.</small> (1847.) | ''Bletia hyacinthina'' <small>(Sm.) Aiton</small> (1813.) | ''Bletia hyacinthina'' var. ''gebina'' <small>(Lindl.) Blume</small> (1858.) | ''Bletia striata'' <small>(Thunb.) Druce</small> (1917.) | ''Bletilla elegantula'' <small>(Kraenzl.) Garay & G.A. Romero</small> (1998.) | ''Bletilla gebina'' <small>(Lindl.) Rchb.f.</small> (1853.) | ''Bletilla striata'' f. ''gebina'' <small>(Lindl.) Ohwi</small> (1953.) | ''Bletilla striata'' var. ''albomarginata'' <small>Makino</small> (1929.) | ''Bletilla striata'' var. ''gebina'' <small>(Lindl.) Rchb.f.</small> (1852.) | ''Calanthe gebina'' <small>(Lindl.) Lindl.</small> (1855.) | ''Coelogyne elegantula'' <small>Kraenzl.</small> (1921.) | ''Cymbidium hyacinthinum'' <small>Sm.</small> (1805.) | ''Cymbidium striatum'' <small>(Thunb.) Sw.</small> (1799.) | ''Epidendrum striatum'' <small>(Thunb.) Thunb.</small> (1794.) | ''Gyas humilis'' <small>Salisb.</small> (1812.) | ''Jimensia nervosa'' <small>Raf.</small> (1838.) | ''Jimensia striata'' <small>(Thunb.) Garay & R.E. Schult.</small> (1958.) | ''Limodorum hyacinthinum'' <small>(Sm.) Donn</small> (1807.) | ''Limodorum striatum'' <small>Thunb.</small> (1784.) (bazionim) | ''Polytoma inodora'' <small>Lour. ex Gomes Mach.</small> (1868.) | ''Sobralia bletioides'' <small>Brongn. ex Decne.</small> (1847.) }} }} '''''Bletilla striata''''' je vrsta [[orhideja|orhideje]] koja prirodno raste na području [[Japan]]a, [[Koreja|Koreje]], otočja [[Ryukyu]], [[Mjanmar]]a i [[Kina|Kine]]. ''Bletilla striata'' se koristi u tradicionalnoj azijskoj medicini za liječenje brojnih problema, primjerice [[ulkus]]a. == Reference == {{Reflist}} == Vanjske veze == ;Ostali projekti {{WProjekti |commons = Bletilla striata |commonssh = Bletilla striata |commonscat = Bletilla striata |commonscatsh = Bletilla striata |wikivrste = Bletilla striata |wikivrstesh = Bletilla striata }} {{Taxonbar}} {{Normativna kontrola}} {{mrva-biol}} [[Kategorija:Orhideje]] [[Kategorija:Flora Japana]] [[Kategorija:Flora Južne Koreje]] [[Kategorija:Flora Kine]] [[Kategorija:Flora Mjanmara]] [[Kategorija:Flora Sjeverne Koreje]] har1dkjvqpvziorkcakroah9hpls0pi 0 4550257 42714696 42660549 2026-10-30T04:57:09Z ~2026-57708-36 406703 42714696 wikitext text/x-wiki {{Infokutija napad na civile |naziv=Deportacija Krimskih Tatara |slika=Deportation of the Crimean Tatars montage.jpg |opis_slike=S lijeva na desno, od vrha do dna: Memorijalna deportacija u Evpatoriji; svečanost svijeća uz svijeće u Kijevu; memorijalni skup u parku Taras Ševčenko u Kijevu; teretni vagon; karte usporedbe demografije Krima 1939. i 2001. godine |lokacija=[[Krim]] |koordinate= |datum=18. svibnja 1944 — 20. svibnja 1944 |vrijeme=c 4:00 18. svibnja |vremenska zona=[[UTC]]+3 |tip=[[Etničko čišćenje]] |mrtvih='''Nekoliko procjena''' <br> a) 34,000 <ref name = "buckley207" /> <br> b) 40,000–44,000 {{sfn|Williams|2015|p = 109}} <br> c) 42,000 {{sfn|Rywkin|1994|p = 67}} <br> d) 45.000 {{sfn|Ukrainian Congress Committee of America|2004|pp=43–44}} <br> e) 109,956 {{sfn|Hall|2014|p = 53}} <br> (između 18 i 27 ili 46,2 posto {{sfn|Hall|2014|p = 53}} njihove ukupne populacije) |ranjenih= |počinitelji=[[NKVD]], tajnu sovjetsku policiju }} '''Deportacija Krimskih Tatara''' ([[ruski]] ''Депортация крымских татар''; [[Krimskotatarski jezik|krimskotatarski]] ''Qırımtatar halqınıñ sürgünligi''; [[ukrajinski]] ''Депортація кримських татар'') odnosi se na '[[etničko čišćenje]]' te nacije sa [[Krim]]a 18. 5. 1944. koje je naredio [[Sovjetski Savez|sovjetski]] poglavar [[Josif Staljin]] a proveo [[Lavrentij Berija]], šef sovjetske tajne policije, kao oblik kolektivne kazne zbog navodne suradnje pojedinaca tog naroda sa [[nacisti]]ma tijekom njemačke okupacije Krima u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] — usprkos činjenici da se zapravo više krimskih Tatara borilo zajedno sa sovjetskom [[Crvena armija|Crvenom armijom]] nego sa nacistima, njih 25.033 u usporedbi sa 15.000–20.000 kolaboracionista. U dva dana, sovjetski [[NKVD]] deportirao je najmanje 183.155 krimskih Tatara, a broj se povećao na 191.044 kada je time obuhvaćeno dodatnih 8.000 Tatara koji su se vratili sa [[Istočni front (Drugi svjetski rat)|ratne fronte]] ili su služili u Crvenoj armiji. [[Deportacija]] je nesrazmjerno obuhvatila sve krimske Tatare, bez obzira bili oni djeca, žene ili starci, pa čak i [[komunisti]] ili pripadnici Crvene armije, te su svi utrpani u vagone koji su ih odvezli u današnji [[Uzbekistan]] koji je bio udaljen nekoliko hiljada kilometara od njihovih domova. Jula 1944., NKVD je saznao da je jedna jedinica zaboravila očistiti [[plićak Arabat]], te da je dio krimskih Tatara i dalje tamo ostao. NKVD je žurno otišao u Arabat i pokupio seljake, ukrcao ih u teretni ćamac, isplovio ga u [[Azovsko more]] i 20. 7. tamo ga potopio zajedno sa stotinama civila. Tatari su iza sebe bili prisiljeni ostaviti oko 80.000 kuća i 360.000 hektara zemlje, koje su zaplijenile sovjetske vlasti, te su u prenakrcanim vagonima putovali nekoliko tjedana, sve dok nisu stigli do svojih odredišta 6. 6. 1944. U tom dalekom prijevozu u zapečaćenim vagonima, najmanje 7.889 krimskih Tatara je izgubilo živote, dok je još nekoliko desetaka hiljada umrlo narednih godina zbog surovih uvjeta u egzilu. Staljinov režim naredio je brisanje svakog traga na krimske Tatare, te je narednih nekoliko popisa stanovništva bilo zabranjeno i spomenuti taj narod u evidenciji SSSR-a. [[Nikita Hruščov]] osudio je 1956. Staljinove zločine, među njima i deportacije raznih naroda, ali je usprkos tome na snazi i dalje ostala odluka o zabrani povratka krimskih Tatara na Krim. Usprkos [[destaljinizacija|destaljinizaciji]] SSSR-a, Tatari su bili prisiljeni ostati živjeti u Uzbekistanu narednih nekoliko desetljeća, te je tek tijekom ''[[perestrojka|perestrojke]]'' 1980-ih oko 260.000 krimskih Tatara dobilo pravo vratiti se u svoju domovinu. 1989. restrikcije o zabrani povratka deportiranih naroda su konačno i zvanično proglašene ništavnima te je [[Vrhovno vijeće Krima]] 14. 11. 1989. izdalo deklaraciju kojom prethodne deportacije naroda tvore kriminalnu aktivnost. Iako im mjesne vlasti nisu pomagale u povratku otete imovine, pronalasku novih domova ili posla, 2004. Tatari su doživjeli krhku obnovu te su činili oko 12% stanovništva Krima. [[Ruska Federacija]], nasljednica SSSR-a, nikada krimskim Tatarima nije isplatila odštetu niti im potpuno nadoknadila izgubljenu imovinu. Isto tako nije pokrenula niti jedan sudski postupak protiv počinitelja ovog prisilnog raseljavanja. Deportacija krimskih Tatara predstavlja jedan od ključnih događaja u historiji tog naroda, te simbol stratišta i potlačivanja malih naroda od SSSR-a. ==Uvod== {{glavni|Historija Krima}} [[Datoteka:Black Sea with the Crimea highlighted.svg|right|thumb|225px|[[Krim]] na karti [[Crno more|Crnog mora]]]] [[Krimski Tatari]] imali su stoljećima svoj [[krimski kanat]], od 1441. pa sve do 1783., kada je [[Krim]] postao meta imperijalnog ekspanzionizma te je ga je tada anektiralo [[Rusko Carstvo]]. Tatari, koji su po vjeroispovijesti većinom štovali [[islam]], su bili izrazito neskloni carskom vladavinom, te su svojom voljom napuštali Krim u nekoliko valova iseljavanja. Kao posljedica toga, Tatari su postali manjina te je njihov udio u stanovništvu tog poluotoka smanjen na samo 34,1% do 1897. godine.<ref name="Vardys 101"/> Istodobno, [[Moskva]] je vršila [[Rusifikacija|rusifikaciju]] tog područja, te ga naseljavala [[Rusi]]ma, [[Ukrajinci]]ma i drugim slavenskim narodima. Ova naseljavanja su nastavljena i tijekom sovjetske vladavine.<ref name="Vardys 101">[[#Vardys|Vardys (1971)]], str. 101</ref> Već između 1784. i 1790., od ukupne populacije od oko milion, odselilo se 300.000 krimskih Tatara i otišlo u [[Turska|Tursku]].{{sfn|Potichnyj|1975|loc=str. 302–319}} [[Krimski rat]] izazvao je novi masovni [[egzodus]] krimskih [[Tatari|Tatara]] koji su utočište potražili u Otomanskoj imperiji zbog čega je broj stanovnika poluostrva naglo opao. Između 1855. i 1866. najmanje 500.000, a možda i do 900.000 muslimana je napustilo Rusko Carstvo i emigriralo u Osmansko Carstvo. Od toga broja, jedna trećina je bila iz Krima, a preostali iz [[Kavkaz]]a. Ovi emigranti su činili između 15 i 23 % ukupnog stanovništva Krima. Rusija je to iskoristila kako bi slavilizirala "[[Nova Rusija|Novu Rusiju]]".{{sfn|Fisher|1987|loc=str. 356–371}} Položaj krimskih Tatara načelno se poboljšao nakon [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]] kada je Krim dobio status autonomije u [[SSSR]]-u, ali je [[kolektivizacija]] 1920-ih dovela do gladi od koje je umrlo do 100.000 krimskih Tatara jer su namirnice iz regije transportirane u "važnija" područja SSSR-a.{{sfn|Olson|Pappas|Pappas|1994|loc=str. 185}} Status im je opet pogoršan nakon što je [[Josif Staljin]] postao sovjetski poglavar i počeo provoditi razne represije. Staljin je ubio najmanje 5,2 milijuna sovjetskih građana 1927.–1938.{{sfn|Rosefielde|1997|loc=str. 321–331}} 1940. [[Krimska Sovjetska Socijalistička Republika]] imala je 1.126.800 stanovnika, od čega su krimski Tatari brojali oko 218.000 pripadnika ili oko 19,4% stanovništva.{{sfn|Parrish|1996|loc=str. 104}} 1941. [[Treći Reich]] je [[Operacija Barbarossa|izvršio invaziju istočne Europe]] te anektirao velik dio zapadnog [[SSSR]]-a. Tijekom [[Nacistička Nemačka|nacističke]] okupacije Krima, dio Tatara je to vidio priliku da nakon 160 godina opet stekne neovisnost od ruske vladavine. Oko 10 % [[krim]]skih Tatara, ili oko 15.000{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 155}}–20.000 ljudi,<ref name="Williams 382"/> je služilo u nacističkim četama. Tatarsko vijeće je čak organiziralo masovne pokolje Rusa u Krimu, u kojem je na desetke tisuća pripadnika tog naroda umrlo.{{sfn|Banerji|23. 10. 2012}} Ipak, nisu se svi Tatari pridružili kolaboraciji: nacisti su provodili brutalnu represiju nad Krimom, i uništili više od 70 sela u kojima je živjelo oko 25% populacije krimskih Tatara. Također su prisilno odvezli na hiljade krimskih Tatara u Treći Reich kako bi ovi radili kao ''Ostarbeiter'' ('Istočni radnici') u raznim njemačkim tvornicama pod nadzorom ''[[Gestapo]]a'' u uvjetima koji su opisani kao "pusta radionica robova".<ref>[[#Williams|Williams (2001)]], str. 381</ref> Treći Reich smatrao je krimske Tatare i razne druge narode "ljudima niže rase".{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 151–152}} Krimski Tatar [[Ahmet Özenbaşlı]], primjerice, snažno se protivio okupaciji, te je čak održavao tajne kontakte sa sovjetskim pokretom otpora, kojima je davao strateške i političke informacije.{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 157}} I do 130.000 ljudi je poginulo tijekom nacističke okupacije Krima.{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 156}} [[Krimska ofenziva|Krimskom ofenzivom]] aprila 1944. sovjetski vojnici uspjeli su otjerati [[sile Osovine]] sa tog poluotoka. ==Deportacije== {{glavni|Sovjetske deportacije}} {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | Rekli su nam da nas deložiraju i da imamo 15 minuta da se spremimo na odlazak. Ukrcali su nas u vagone - u njima je bilo po 60 ljudi u svakom, ali nitko nije znao gdje nas odvode. Da nas strijeljaju? Da nas objese? Suze i panika su zavladali.{{sfn|Colborne|19. 5. 2016}} |- | style="text-align: left;" | — Saiid, koji je sa 10 godina deportiran sa obitelji iz [[Jevpatorija|Jevpatorije]] |} Zbog kolaboracije pojedinaca sa nacistima je nakon rata raznim narodima koji su htjeli neovisnost od SSSR-a, među njima i krimskim Tatarima, nametnuta kolektivna krivnja te su masovno deportirani u udaljene krajeve [[Centralna Azija|centralne Azije]] ili Sibira. Odlučeno je da se krimski Tatari kolektivno kazne deportacijom u [[Uzbekistan]]. Usprkos tome, zanemareno je da se 25.033 krimskih Tatara borilo zajedno sa [[Crvena armija|Crvenom armijom]] u [[drugi svjetski rat|drugom svjetskom ratu]],<ref name="buckley209">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hoffman (2008)]], str. 209</ref> odnosno više nego se pridružilo nacističkim kolaboracionistima, kojih je bilo oko 15.000{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 155}}–20.000.<ref name="Williams 382"/> Isto je tako zanemareno da su kolaboracionisti pobjegli zajedno sa ''[[Wehrmacht]]om'' uoči evakuacije njemačkih vojnika i njihovih suradnika, odnosno da je 20.000 krimskih Tatara pobjeglo sa njima na zapad. Pojedini sovjetski oficiri su stoga tvrdili da su preostali krimski Tatari oni koji nisu izdali SSSR. Isto je tako postalo očito da su i drugi narodi bili nacistički kolaboracionisti, pa čak i brojni Rusi i pojedini [[Jevreji]], što je ukazivalo da su ljudi na okupiranim područjima ipak prisilno mobilizirani.<ref name="Williams 382">[[#Williams|Williams (2001)]], str. 382–383</ref> [[Datoteka:Crimea deportation.jpg|right|thumb|225px|Dijete gleda kroz zapečaćeni vagon prije odlaska]] Usprkos tome, Staljin je odlučio kazniti cijele narode zbog "izdaje domovine". Izdao je naredbu GKO-a 5859ss kojom je odredio raseljavanje tog naroda.<ref name="buckley231">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hoffman (2008)]], str. 231</ref> Deportacija se odigrala u samo dva dana{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|17. 5. 2016}} — između 18. i 20. 5. 1944. — a sastojala se od [[NKVD]]-a koji je sastavio popis, išao od kuće do kuće, skupljao krimske Tatare te ih prisiljavao da se ukrcaju u zapečaćene{{sfn|Weiner|2003|loc=str. 224}} vagone za stoku odakle su vlakovima prevezeni u gotovo 3.000 kilometara{{sfn|Tweddell|Kimball|1985|loc=str. 190}} udaljen Uzbekistan. Mještanima je bilo dozvoljeno sa sobom ponijeti do najviše 500&nbsp;kg sopstvene imovine po obitelji.<ref>[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 114</ref> Do 8:00 sati 18. 5., NKVD je ukrcao 90.000 krimskih Tatara u 25 vlakova.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 3}} Idućeg dana, poslao je dodatnih 136.412 osoba u vagone.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 3}} Hiljade osoba je umrlo tijekom tog putovanja.{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|17. 5. 2016}} Putovali su u prekrcanim vagonima nekoliko tjedana do svoje destinacije, uz nedovoljno hrane i vode.{{sfn|Magocsi|2010|loc=str. 690}} 4. jula 1944. NKVD je objavio da je raseljavanje dovršeno.<ref>[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 115</ref> Međutim, nakon toga je NKVD saznao da je jedna jedinica zaboravila očistiti [[plićak Arabat]], te da je nekoliko krimskih Tatara i dalje tamo ostalo. Pošto je Staljin već obaviješten da je svaki krimski Tatar već uklonjen sa Krima, NKVD je žurno otišao u Arabat i pokupio seljake. Međutim, umjesto da organizira dodatni prijevoz vlakom, NKVD ih je žurno ukrcao u teretni ćamac, isplovio ga u [[Azovsko more]] i 20. 7. tamo potopio stotine civila.{{sfn|Forczyk|2014|loc=str. 114}} Procjenjuje se da je sveukupno najmanje 228.392 osoba deportirano sa Krima,{{sfn|Garrard|Healicon|1993|loc=str. 167}} od čega je 183.155 bilo Tatara.<ref name="pohl5">[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 5</ref> Ovaj broj nije uključivao i krimske Tatare koji su tada još vršili vojnu službu ili bili časnici Crvene armije. Oni su nakon rata kasnije deportirani i pridruženi Tatarima u egzilu. Sveukupno, ako bi se i ti vojnici ubrojali, dobila bi se brojka od ukupno 191.044 deportiranih krimskih Tatara.{{sfn|Garrard|Healicon|1993|loc=str. 167}} [[Datoteka:Uzbekistan_in_its_region.svg|left|thumb|225px|Uzbekistan, glavno odredište deportiranih]] Zvanično tako više nije bilo nijednog krimskog Tatara na Krimu. Deportacije su nesrazmjerno obuhvatile svaku osobu krimskotatarskog podrijetla, bez obzira bili oni djeca, žene, starci, pa čak i pripadnici komunističke partije ili Crvene armije: marta 1949., u posebnim nastambama zabilježeno je 8.995 bivših vojnika Crvene armije krimskotatarskog podrijetla. Među veteranima je bilo 534 oficira, 1.392 narednika i 7.079 vojnika. Isto je tako bilo i 742 člana [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|komunističke partije]] i 1.225 [[komsomol]]ista.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 1}} Ovo je bilo osobito ponižavajuće za ratne heroje: Iljas Ablajev, primjerice, se iskazao borbom na svim bojištima u ratu i služio u Crvenoj armiji do maja 1947., da bi nakon toga bio prisiljen živjeti u egzilu, u okolici [[Taškent]]a.{{sfn|Studies on the Soviet Union|1970|loc=str. 87}} Prilikom te masovne deložacije, sovjetske vlasti zaplijenile su oko 80.000 kuća, 500.000 grla stoke, 360.000 hektara zemlje i 40.000 tona poljoprivrednih namirnica koje su silom prilika iza sebe ostavili krimski Tatari.{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} Dodatno, svi krimski Tatari su otpušteni iz službe Crvene armije. Uz oko 190.000 krimskih Tatara, sa tog poluotoka je deložirano i 9.260 [[Armenci|Armenaca]], 12.420 [[Bugari|Bugara]] i 15.040 [[Pontski Grci|Grka]]. Svi su kolektivno proglašeni izdajicama i desetljećima bili "građani drugog reda" u SSSR-u.{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} Među raseljenima je bilo i 283 osoba drugih narodnosti: [[Talijan]]a, Rumunja, Kurda, [[Česi|Čeha]], [[Mađar]]a, [[Hrvat]]a.<ref>[[#Pohl|Pohl (1999)]], str. 46</ref> Tijekom 1947. i 1948., dodatnih 2.012 veterana povratnika je sa Krima deportirao mjesni MVD.{{sfn|Parrish|1996|loc=str. 104}} 151.136 Tatara je deportirano u [[Uzbečka Sovjetska Socijalistička Republika|Uzbečku SSR]], 8.597 u [[Marijska Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika|Marijsku Autonomnu SSR]], 4.286 u [[Kazaška Sovjetska Socijalistička Republika|Kazašku SSR]] a preostalih 29.846 u razne oblasti [[Ruska Sovjetska Federalna Socijalistička Republika|Ruske SFSR]].{{sfn|Syed|Akhtar|Usmani|2011|loc=str. 298}} Kada su krimski Tatari stigli do odredišta u Uzbečku SSR, dočekali su ih neprijateljski uzbečki mještani koji su ih [[Kamenovanje|kamenovali]], pa čak i djecu, u okolici [[Taškent]]a pošto su čuli da su ovi "izdajice zemlje" i "fašistički kolaboratori".{{sfn|Stronski|2010|loc=str. 132–133}} [[Uzbeci]] su se isto tako bunili jer nisu htjeli postati "odlagalište izdajničkih naroda". Narednih godina zabilježeno je nekoliko slučajeva napada mještana na doseljenike, što je rezultiralo sa nekoliko smrtnih slučajeva.{{sfn|Stronski|2010|loc=str. 132–133}} [[Datoteka:Lavrenty Beria.jpg|right|thumb|150px|[[Lavrentij Berija]], notorni šef NKVD-a]] Masovne krimske deportacije organizirao je [[Lavrentij Berija]], šef sovjetske tajne policije [[NKVD]]-a, kao i njegovi podređeni, zamjenici B. Z. Kobulov, [[Ivan Serov]], B. P. Obručnikov, M.G. Svinelupov i A. N. Apolonov. Operacije na terenu provodili su G. P. Dobrinjin, zamjenik upravitelja sistema [[Gulag]]a, pukovnik državne bezbednosti G. A. Bežanov, major general I. I. Pijašev, komesar državne bezbednosti S. A. Klepov, pukovnik general I. S. Šeredega, pukovnik državne bezbednosti B. I. Tekajev, kao i dvojica mjesnih vođa, P. M. Fokin, voditelj krimskog ogranka NKVD-a i V. T. Sergjenko.{{sfn|Parrish|1996|loc=str. 104}} Radi krimske deportacije, NKVD je osigurao 5.000 naoružanih agenata a NKGB dodatnih 20.000, uz nekoliko hiljada regularnih vojnika.<ref name="buckley231"/> Dvije Staljinove direktive iz maja 1944. otkrivaju da je svaki aspekt sovjetske vlade, od financiranja do prijevoza, bio uključen u provedbu ove operacije.{{sfn|Parrish|1996|loc=str. 104}} 14. 8. 1944., GKO je autorizirao naseljavanje 51.000 ljudi, poglavito Rusa, u 17.000 praznih kolektivnih farmi na Krimu. 30. 6. 1945., Krimska ASSR je ukinuta te pripojena oblastima Ruske SFSR.<ref name="buckley231"/> [[Sovjetska propaganda]] je pokušavala zataškati ovo raseljavanje, te tvrdila da su se Tatari "odlučili odseliti dobrovoljno u središnju Aziju".<ref>[[#Williams|Williams (2001)]], str. 401</ref> U suštini, Krim je '[[Etničko čišćenje|etnički očišćen]]'.{{sfn|Magocsi|2010|loc=str. 690}} Ironično, iako su [[povolški Tatari]] zapravo proporcionalno puno više sudjelovali u kolaboraciji, jer su dali oko 35.000 do 40.000 dobrovoljaca da se bore u nacističkim jedinicama, potpuno su izbjegli kolektivnu kaznu za razliku od krimskih Tatara.{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 155}} Nakon ovog čina, izraz "krimski Tatar" je izbačen iz rusko-sovjetskog leksikona, i svi tatarski toponimi (imena gradova, sela, planina) na Krimu su preinačeni u ruske na svim kartama. Tijekom Staljinove vladavine, nitko više nije smio ni priznati da uopće postoji takav narod u SSSR-u. Ovo je išlo tako daleko da je mnogima bilo čak i zabranjeno uopće i izjasniti se kao krimski Tatar u evidenciji prilikom sovjetskog popisa stanovništva 1959., 1970 i 1979. Tek je 1989. ukinuta ova zabrana prilikom narodnog izjašnjavanja.<ref>[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hoffman (2008)]], str. 238</ref> Muslimanska groblja i vjerski objekti na Krimu su uništeni i pretvoreni u sekularnu upotrebu.{{sfn|Magocsi|2010|loc=str. 690}} ==Posljedice== ===Ljudske žrtve=== {| class="wikitable" style="float: right;" |+ Udio Tatara na Krimu prema popisima stanovništva{{sfn|Drohobycky|1995|loc=str. 73}} |- ! Godina|| Broj || Postotak |- | 1783. || 500.000 || 98% |- |- | 1897. || 186.212 || 34,1% |- | 1939. || 218.879 || 19,4% |- | 1959. || — || — |- | 1979. || 5.422 || 0,3% |- | 1989. || 38.365 || 1,6% |} {| class="wikitable" style="float: right;" |+ Mortalitet deportiranih krimskih Tatara prema NKVD-u{{sfn|Amnesty International|1973|loc=str. 160–161}} |- ! Godina|| preminulih |- | Maj 1944.–1. 1. 1945. || 13.592 |- | 1. 1. 1945.–1. 1. 1946. || 13.183 |} Ukupan [[mortalitet]] kao posljedica deportacija krimskih Tatara je i dalje predmet rasprava, dijelom stoga što je i sam NKVD držao tek krnje evidencije o smrtnosti među raseljenim narodima. Velik broj deportiranih morao je vršiti prisilni rad i teške fizičke poslove, poput u rudnicima ili drvnoj industriji, koji bi trajali tijekom cijelog dana, uz nadzor NKVD-a. Dezerteri su kažnjavani strijeljanjem.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 4}} Sam prijevoz do tih radnih kolonija bio je jednako težak: NKVD je ukrcao 50 ljudi u jedan vagon, zajedno sa njihovom imovinom. Imali su samo jednu rupu na podu koja je služila kao [[zahod]].{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 4}} {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | Bili smo prisiljeni popravljati naše vlastite šatore. Radili smo i gladovali smo. Mnogi su bili toliko slabi od gladi da nisu mogli stajati na nogama... Naši muškarci su bili na fronti i nije bilo nikoga tko bi pokopao mrtve. Katkad su leševi ležali pokraj nas danima... Neka krimskotatarska djeca su iskapala malene grobove i zakopali nesretne mališane.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 37}} |- | style="text-align: left;" | — anonimna krimskotatarska žena, opisujući život u egzilu |} Prenapučenost vagona samo je pogoršao i manjak [[Higijena|higijene]], te su se pojavili slučajevi [[tifus]]a.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 4}} Pošto su ljudi tek povremeno smjeli izaći van, kad bi vlak stao na nekoj željezničkoj postaji, bolesni su neminovno zarazili ostale u vagonu.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 4}} Tek su 6. 6. 1944. svi krimski Tatari stigli do odredišta u Uzbečkoj SSR, te su pušteni iz vagona.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 4}} Ipak, neki su potom usmjeravani i dalje, u druge pravce. Pojedini svjedoci su naveli da su putovali u vagonima i do 24 dana.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 33}} Procjenjuje se da je najmanje 7.889 krimskih Tatara umrlo uslijed žurnog, dugog i surovog puta u vagonima, odnosno oko 4% ukupne populacije tog naroda.{{sfn|Garrard|Healicon|1993|loc=str. 168}} Veliki mortalitet nastao je zbog [[pothranjenost]]i, bolesti, manjka medicinske njege i izloženosti surovim pustinjskim uslovima u Uzbekistanu.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 7}} Prvih pet godina mortalitet je bio najveći. 1949. odigralo se sustavno prebrojavanje deportiranih osoba koje su živjele u posebnim nastambama. Prema tim evidencijama, u tih pet godina umrlo je 44.887 osoba, ili 19,6% ukupne populacije.<ref name="buckley207">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hofmann (2008)]], str. 207</ref> Drugi izvori navode brojku od 44.125 mrtvih u tom razdoblju,{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 9}} a treći da je alternativna NKVD-ova arhiva navela brojku od 32.107 umrlih.{{sfn|Ukrainian Congress Committee of America|2004|loc=str. 43—44}} Ovi izvještaji su uključivali sve narode raseljene sa Krima, iako su krimski Tatari činili većinu u toj skupini. Tek nakon pet godina, broj rođenih među deportiranima je počeo nadilaziti broj preminulih.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 7}} Arhiva NKVD-a je navela da je između maja 1944. i januara 1945. umrlo 13.592 krimska Tatara u Uzbekistanu, odnosno oko 7% ukupne krimskotatarske populacije.{{sfn|Amnesty International|1973|loc=str. 160–161}} Gotovo polovica ovih smrti iz 1945. zahvatilo je djecu ispod 16 godina te oko 1/4 odraslih muškaraca: 6.096 preminulih bila su djeca, 4.525 žene a samo 2.562 muškarci. Tokom 1945., umrlo je dodatnih 13.183 osoba.{{sfn|Amnesty International|1973|loc=str. 160–161}} Do kraja decembra 1945. tako je već umrlo oko 27.000 krimskih Tatara u egzilu.{{sfn|Moss|2008|loc=str. 17}} Pojedini tatarski izvori su navodili visoke brojke od čak i do 46 % preminulih krimskih Tatara tijekom godina u egzila.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 34}} 1968., kada je [[Leonid Brežnjev]] bio sovjetski poglavar, krimskotatarski aktivisti su proganjani zbog korištenja te brojke pod optužbom da time "blate" SSSR. Kako bi dokazao krimskotatarsku "krivnju", KGB je objavio podatke prema kojima je "samo" 22% tog naroda umrlo.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 34}} Hannibal Travis procjenjuje da je sveukupno 40–80.000 krimskih Tatara umrlo u egzilu.{{sfn|Travis|2010|loc=str. 334}} J. Otto Pohl procjenjuje da je najmanje 42.000 krimskih Tatara umrlo od deportacija maja 1944. do 1951 — to bi značilo da je 20% te cjelokupne nacije stradalo kao posljedica ove politike, što Pohl navodi kao "jedan od najgorih slučajeva etnički motiviranog masovnog ubistva 20. vijeka".{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 10}} Krimsko državno vijeće je procijenilo da je 45.000 ljudi umrlo u egzilu od 1944. do 1948. Zvanični izvještaj NKVD-a procjenjuje da je gubitak bio 27% tog naroda.{{sfn|Ukrainian Congress Committee of America|2004|loc=str. 43—44}} {| width=100% | bgcolor=Purple width=20%|<center><font color=white>'''20%'''{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 10}}</font> | bgcolor=Blue width=80%|<center><font color=white>'''80%'''</font> | <tr> | <center><font color=Purple>'''Umrli u egzilu'''</font> | <center><font color=Blue>'''Preživjeli u egzilu'''</font> |} {| width=100% | bgcolor=Purple width=27%|<center><font color=white>'''27%'''{{sfn|Ukrainian Congress Committee of America|2004|loc=str. 43—44}}</font> | bgcolor=Blue width=73%|<center><font color=white>'''73%'''</font> | <tr> | <center><font color=Purple>'''Umrli u egzilu'''</font> | <center><font color=Blue>'''Preživjeli u egzilu'''</font> |} {| width=100% | bgcolor=Purple width=46%|<center><font color=white>'''46%'''{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 34}}</font> | bgcolor=Blue width=54%|<center><font color=white>'''54%'''</font> | <tr> | <center><font color=Purple>'''Umrli u egzilu'''</font> | <center><font color=Blue>'''Preživjeli u egzilu'''</font> |} ===Rehabilitacija=== [[Datoteka:Crimean nations 18-21 centuries EST.svg|right|thumb|225px|Kronologija udjela Tatara u stanovništvu Krima (zelena boja)]] Staljinov režim zabranio je krimskim Tatarima obrazovanje ili [[publikacije]] na krimskotatarskom jeziku, te su umjesto toga morali pohađati nastavu i studirati na ruskom ili [[Uzbečki jezik|uzbečkom jeziku]], ali su oni svejedno očuvali svoj kulturni identitet u egzilu.{{sfn|Pohl|2000|loc=str. 5}} 1956. novi sovjetski poglavar [[Nikita Hruščov]] osudio je Staljinove zločine, među njima i deportacije raznih naroda. Ipak, iako su neki narodi dobili pravo vratiti se svojim domovima, krimskim Tatarima, [[povolški Nijemci|povolškim Nijemcima]] i mešketskim Turcima to nije dozvoljeno.{{sfn|Tanner|2004|loc=str. 31}} 1954., Hruščov je jedino dozvolio da se Krim priključi [[Ukrajinska SSR|Ukrajinskoj SSR]] pod razlogom da je geografski spojen sa njom, a ne sa Ruskom SFSR,{{sfn|Nagel|Requejo|2013|loc=str. 179}} te 1956. ukinuo posebne restrikcije protiv krimskih Tatara, iako su druge restrikcije i dalje ostale na snazi, te nisu dobili nikakvu odštetu zbog otete imovine.{{sfn|Tanner|2004|loc=str. 31}} [[Datoteka:Mustafa_Abd%C3%BClcemil_K%C4%B1r%C4%B1mo%C4%9Flu.jpg|right|thumb|175px|Zagovornik prava krimskih Tatara [[Mustafa Džemilev]] je proveo nekoliko godina u zatvoru zbog svojih aktivnosti]] Od 1960-ih, krimski Tatari su počeli aktivno zagovarati pravo na povratak. Već 1957. skupili su 6.000 potpisa u peticiji koju su poslali [[Vrhovni sovjet|Vrhovnom sovjetu]], a koja je zahtijevala rehabilitaciju i povratak na Krim.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 37}} 1961., skupljeno je već 25.000 potpisa u peticiji koja je poslana [[Kremlj]]u.{{sfn|Tanner|2004|loc=str. 31}} [[Mustafa Džemilev]], koji je imao svega šest mjeseci kada je njegova obitelj deportirana sa Krima, a odrastao u egzilu u Uzbekistanu, te postao aktivist za povratak krimskih Tatara, je 1966. prvi put uhićen te je proveo ukupno 17 godina u pritvoru. Zbog toga je dobio nadimak "tatarski [[Nelson Mandela|Mandela]]".{{sfn|Vardy|Tooley|Vardy|2003|loc=str. 554}} 1984. je osuđen po šesti put zbog "antisovjetskih aktivnosti", a velik publicitet mu je osigurao ruski disident [[Andrej Saharov]] koji je prisustvovao na njegovm četvrtom suđenju 1976.{{sfn|Shabad|11. 3. 1984}} Kad bi stari disidenti bili uhićeni, pojavila bi se nova, mlađa generacija koja bi ih zamijenila.{{sfn|Tanner|2004|loc=str. 31}} Napokon, 21. 7. 1967., predstavništvo krimskih Tatara, koje je predvodio disident Ajše Sejtmuartova, je dobilo dozvolu otići u Moskvu i sastati se sa visoko rangiranim sovjetskim službenicima, među kojima je bio i [[Juri Andropov]]. Tijekom sastanka, predstavnici krimskih Tatara zahtijevali su ispravak svih nepravdi koje je SSSR počinio njihovom narodu. Septembra 1967., [[Vrhovni sovjet]] je izdao proglas kojim je amnestirao krimske Tatare optužbi za masovnu izdaju tijekom drugog svjetskog rata te im dao veća prava u SSSR-u. Ipak, Tatari nisu dobili ono što su najviše priželjkivali: povratak na Krim. Pažljivo složen proglas je naveo da su "Tatari koji su nekada živjeli na Krimu [...] pustili korijene u Uzbečkoj SSR".{{sfn|Williams|2015|loc=str. 165}} Pojedinci su se udružili i u skupini samovoljno otišli natrag na Krim 1968., bez dozvole vlasti — samo da bi 6.000 njih bilo još jednom deportirano sa tog područja.<ref name="Williams425">[[#Williams|Williams (2001)]], str. 425</ref> Najistaknutiji primjer otpora protiv takve politike pružio je tatarski aktivist Musa Mahmut, koji je deportiran sa 12 godina, te se vratio na Krim jer je htio opet vidjeti svoj dom. Kada mu je policija poslala obavijest da će biti deportiran, polio se benzinom i zapalio.<ref name="Williams425"/> Usprkos ovome, 577 obitelji ipak je dobilo dozvolu za prebivalište na Krimu.{{sfn|Tanner|2004|loc=str. 32}} 1968. izbili su nemiri među tatarskim stanovništvom u uzbečkom gradu [[Chirchik]].{{sfn|Williams|2015|loc=str. 127}} Oktobra 1973., jevrejski pjesnik i profesor [[Ilja Gabaj]] je izvršio samoubistvo skokom sa zagrade u Moskvi. Bio je jedan od značajnih jevrejskih disidenata SSSR-a koji su se borili za prava potlačenih naroda, osobito krimskih Tatara. Gabaj je bio uhićen i osuđen na služenje u radnom logoru, pa čak i poslan i psihijatrijski azil, ali je ipak ustrajao u svojoj nakani jer je bio uvjeren da su patnje Jevreja i Tatara nakon drugog svjetskog rata potjecala od kontinuirane predrasude zbog ruske srži SSSR-a. Vjerovao je da je to bio jedan od glavnih uzroka tretmana krimskih Tatara 1944.{{sfn|Fisher|2014|loc=str. 150}} Iste godine, ponovno je uhićen i tatarski aktivist Džemilev.{{sfn|Williams|2015|loc=str. 129}} Usprkos [[destaljinizacija|destaljinizaciji]] SSSR-a, tek je tijekom ''[[perestrojka|perestrojke]]'' i dolaskom [[Mihail Gorbačov|Mihaila Gorbačova]] na vlast 1980-ih došlo do promjena. 1987. krimskotatarski aktivisti su organizirali prosvjed u središtu Moskve, u blizini Kremlja.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 37}} To je nagnalo Gorbačova da osnuje komisiju o stanju krimskih Tatara. Iako je prvi zaključak komisije, koju je vodio tvrdolinijaš [[Andrej Gromiko]], bio da "nema temelja za obnovu autonomije i povratka krimskih Tatara na Krim", Gorbačov je naredio drugu komisiju koja je preporučila obnovu autonomije tog naroda.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 38}} 1989. restrikcije o zabrani povratka deportiranih naroda su konačno i zvanično proglašene ništavnima te je [[Vrhovno vijeće Krima]] 14. 11. 1989. izdalo deklaraciju kojom prethodne deportacije naroda tvore kriminalnu aktivnost.{{sfn|Sandole|Byrne|Sandole-Staroste|Senehi|2008|loc=str. 94}} Time je oko 260.000 krimskih Tatara napokon dobilo priliku za povratak svojoj domovini. Džemilev se iste godine vratio na Krim, a do 1. 1. 1992. to je učinilo i 166.000 krimskih Tatara.{{sfn|Kamm|8. 2. 1992}} Do 2004., oni su činili oko 12 % stanovništva Krima.{{sfn|BBC News|18. 5. 2004}} Usprkos tome, povratak krimskih Tatara svojim domovima nije bio lagan proces — 1989., kada su se počeli masovno vraćati, pojedini ruski nacionalisti su organizirali prosvjede na Krimu pod sloganom 'Tatari izdajice - Van iz Krima!' Odigrali su se i okršaji između mjesnog stanovništva i krimskih Tatara 1990. kraj [[Jalta|Jalte]], pri čemu je čak pozvana i vojska da smiri situaciju. Mjesne sovjetske vlasti oklijevale su pomoći tatarskim povratnicima da pronađu novi smještaj i posao.{{sfn|Garrard|Healicon|1993|loc=str. 173}} Povratnici su naišli na 517 napuštena krimskotatarska sela, ali je birokracija otežavala njihove napore da ih obnove.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 37}} 1991. je 117 krimskotatarskih obitelji živjelo na dvije livade u šatorima u blizini [[Simferopolj]]a, čekajući na trajni smještaj na Krimu.{{sfn|Human Rights Watch|1991|loc=str. 44}} Nakon [[raspad SSSR-a|raspada SSSR-a]], Krim se našao u sklopu [[Ukrajina|Ukrajine]], ali je Kijev davao tek ograničenu potporu tatarskim povratnicima. Pošto je egzil trajao gotovo 50 godina, dio krimskih Tatara je odlučio ostati u Uzbekistanu, te je to dovelo do razdvajanja obitelji koje su se vratile na Krim.{{sfn|Uehling|2002|loc=str. 388–408}} ===Moderni pogledi i nasljeđe=== {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; margin-right: 2em; font-size: 100%; background:#c6dbf7; color:black; width:25em; max-width: 35%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" |[[KGB]] kolaboracionisti su bijesni jer mi skupljamo statističku evidenciju o krimskim Tatarima koji su skončali u egzilu i jer skupljamo materijale protiv sadističkih zapovjednika koji su tlačili narode tijekom Staljinovih godina i koji, prema [[Nürnberški proces|Nürnberškom procesu]], bi trebali biti osuđeni za [[zločin protiv čovječnosti]]. Kao rezultat zločina 1944., izgubio sam na hiljade svojih braće i sestara. I to se mora zapamtiti!{{sfn|Allworth|1998|loc=str. 214}} |- | style="text-align: left;" | — Mustafa Džemilev, 1966. |} Peter J. Potichnyj navodi da je nezadovoljstvo krimskih Tatara nad egzilom zrcalilo širu sliku neruskih naroda SSSR-a koji su počeli javno izricati svoju srdžbu protiv nepravdi počinjenih od ideologa [[Ruski iredentizam|Velike Rusije]].{{sfn|Potichnyj|1975|loc=str. 302–319}} 1985. pojavio se esej zvan ''Ništa nije zaboravljeno, nitko nije zaboravljen'' u ruskom emigrantskom žurnalu ''Kontinent'', koji je napisao ukrajinski pisac i novinar Vasil Sokil. Esej je na povremeno sarkastičan način ukazivao na selektivno zaboravljanje mnogih sovjetskih građana koji su trpjeli tokom drugog svjetskog rata, ali čija iskustva remete zvaničnu poslijeratnu naraciju herojske pobjede: "''Mnogi su pretrpjeli [[Hitler]]ove konc logore samo da bi kasnije bili poslani u sibirske [[gulag]]e. [...] Što, zapravo, treba ljudskom biću? Ne puno. Jednostavno da ga se prizna kao ljudsko biće. Ne kao životinju''." Sokil je simbolično uzeo kao primjer sudbinu krimskih Tatara kojima je uskraćeno to priznanje.{{sfn|Finnin|2011|loc=str. 1091-1124}} Između 1989. i 1994., oko četvrt miliona krimskih Tatara se vratilo iz centralne Azije natrag na Krim — to je predstavljalo simboličnu pobjedu njihovog dugogodišnjeg napora, pošto im je sve do tada bilo uskraćeno izraziti sopstveni narodni identitet, govoriti svojim jezikom i vratiti se u svoju domovinu.{{sfn|Williams|2002|loc=str. 323-347}} [[Datoteka:Deportation of the Crimean Tatars en.svg|right|thumb|225px|Simbol progona Tatara sa [[Krim]]a]] [[Datoteka:2016_Memorial_day_of_Deportation_of_the_Crimean_Tatars_in_Kyiv_15.jpg|right|thumb|225px|Dan sjećanja na deportaciju krimskih Tatara u [[Kijev]]u 2016.]] 2000. na Krimu je zabilježena 46.603 žalbi povratnika koji su zahtijevali udio zemlje. Većina tih zahtjeva je odbijena. Oko velikih gradova, kao što su Sevastopolj, krimski Tatar je u prosjeku dobivao tek oko 0,04 hektara zemlje, koja je uglavnom bila lošije kvalitete ili neprikladna za uzgoj farme.<ref name="buckley237">[[#Buckley|Buckley, Ruble & Hoffman (2008)]], str. 237</ref> Među modernim historičarima ima pobornika koji smatraju da se ova deportacija civila može navesti kao [[zločin protiv čovječnosti]].{{sfn|Wezel|2016|loc=str. 225}} Ovaj događaj neki karakteriziraju kao "[[etnocid]]", odnosno namjerno brisanje identiteta i kulture neke nacije.<ref>[[#Williams2002|Williams (2002)]], str. 357–373</ref>{{sfn|Dufaud|2007|loc=str. 151–162}} Krimski Tatari ovaj događaj zovu '''Sürgünlik''' ("egzil"). {{sfn|Zeghidour|2014|loc=str. 83–91}} Akademik Walter Kolarz navodi da je deportacija i likvidacija krmskih Tatara kao naroda 1944. bila tek "završni čin" dugog procesa ruske kolonizacije Krima, koji je započet još 1783.{{sfn|Potichnyj|1975|loc=str. 302–319}} Gregory Dufaud smatra da su optužbe protiv krimskih Tatara bile prikladan izgovor za njihovu deportaciju kojom je Moskva osigurala neosmetan geostrateški pristup južnijem, Crnom moru s jedne strane, te eliminirala hipotetske prijeporne narode s druge.{{sfn|Dufaud|2007|loc=str. 151–162}} Marta 2014. odigrala se [[ruska aneksija Krima]], koju je UN proglasio ništavnom (→[[Rezolucija Generalne skupštine Ujedinjenih nacija 68/262]]), a što je sa sobom povuklo i novo masovno pogoršanje prava i represije protiv krimskih Tatara. Iako je 21. 4. 2014. [[Ruska Federacija]] objavila odredbu "O mjerama rehabilitacije Armenaca, Bugara, krimskih Tatara i Nijemaca i državne potpore za njihovu obnovu i razvoj",{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|26. 8. 2014|loc=str. 15}} u praksi je od 2014. ta država postupala sa krimskim Tatarima sa puno manje brige, te ju je 2016. [[Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a]] upozorio na "zastrašivanje, zlostavljanje i uhićenja" krimskotatarskih aktivista, često pod sumnjivim optužbama, kao i na gašenje nekoliko medija koje je vodio taj narod.{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|17. 5. 2016}} Ruska Federacija, nasljednica SSSR-a, nikada krimskim Tatarima nije isplatila odštetu niti im nadoknadila potpuno izgubljenu imovinu. Isto tako nije pokrenula niti jedan sudski postupak protiv počinitelja deportacije. UN navodi da je preko 10.000 osoba napustilo Krim 2014., većinom Tatara,{{sfn|UN News Centre|20. 5. 2014}} čime je ta ionako krhka nacionalna zajednica još jednom smanjena na tom području. Većina krimskih Tatara koja je 2014. pobjegla sa Krima je navela nesigurnost, strah, društvene i političke pritiske kao glavni razlog za odlazak. Ovo se posebno odnosilo na osobe koje su se protivile ili kritizirale referendum o pripajanju Krima Ruskoj Federaciji. Drugi su naveli da su htjeli ostati živjeti u Ukrajini, a ne u Rusiji.{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|26. 8. 2014|loc=str. 13}} [[Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a]] upozorio je u izvještaju iz 2015. da su se na Krimu kršila ljudska prava [[Sloboda govora|slobode govora]], slobode okupljanja (Tatarima nije dozvoljeno obilježiti 71. godišnjicu deportacije), [[sloboda vjeroispovjesti|slobode vjeroispovjesti]] i druga, dok su razni tatarski aktivisti zlostavljani.{{sfn|Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|16. 8. 2015|loc=str. 40–41}} Aprila 2016., ruske vlasti su zabranile Medžlis kao predstavničko tijelo Tatara,{{sfn|Nechepurenko|26. 4. 2016}} dok je Džemilovu 2014. na pet godina zabranjen pristup ukrajinskom području koje je anektirala Rusija,{{sfn|Tportal|22. 4. 2014}} čime je po drugi put deložiran iz svoje domovine. Ovo je podsjetilo mnoge krimske Tatare na bolnu prošlost, te samo pojačalo nepovjerenje i animozitet prema Moskvi. 12. 11. 2015. parlament [[Ukrajina|Ukrajine]] usvojio je rezoluciju kojom je ovaj događaj priznao kao genocid te 18. 5. proglasio "danom sjećanja na žrtve genocida krimskih Tatara".{{sfn|Radio Slobodna Evropa|21. 1. 2016}} Pojedini moderni akademičari navode da su sovjetske deportacije bile usmjerene k istrebljenju manjina, dok se drugi ne slažu da su dosegle razinu genocida: Aleksandar Statiev navodi da Staljinov režim nije imao svjesnu genocidnu namjeru istrijebiti deportirane narode, ali da su sovjetska politička kultura, loše planiranje i ratna oskudica bile odgovorne za [[genocid]]nu stopu smrtnosti među njima.{{sfn|Statiev|2010|loc=str. 243–264}} ====U popularnoj kulturi==== [[Datoteka:ESC2016_winner%27s_press_conference_01.jpg|left|thumb|210px|[[Džamala]] je skrenula pozornost na deportaciju pjesmom ''[[1944 (pesma)|1944]]'' na Eurosongu]] [[Lily Hyde]], britanska novinarka koja živi u Ukrajini, je 2008. na engleskom jeziku objavila roman ''Dreamland'' [''Zemlja snova''] koja se vrti oko krimskotatarske obitelji koja se vraća u domovinu 1990-ih, a ispričana je iz perspektive 12-godišnje djevojčice Safi, koja se doseli u razoreno selo na Krim sa roditeljima, bratom i djedom iz Uzbekistana. Safi je potom nesigurna gdje je njen pravi dom, dok joj djed priča o herojima i žrtvama među krimskim Tatarima. Roman je preveden na francuski, krimskotatarski i ukrajinski jezik. Kristina Paščin je 2015. snimila dokumentarni film ''A Struggle for Home: The Crimean Tatars'' [''Borba za dom: krimski Tatari''] u zajedničkoj ukrajinsko-katarskoj koprodukciji, a koji prikazuje gotovo 200 godina dugu historiju tog naroda, od 1783. do moderne 2014., sa posebnim naglaskom na posljedice masovne deportacije 1944.{{sfn|International Documentary Film Festival Amsterdam|2016}} Još veću pažnju svjetske javnosti je na te događaje dala pjesma ''[[1944 (pjesma)|1944]]'' ukrajinsko-tatarske pjevačice [[Džamala|Džamale]], koja je i sama rođena u egzilu u Krigistanu. Ona je postala prva Tatarka na Eurosongu, kao i prva pjevačica koja je pjevala refrene na krimskotatarskom jeziku, a koja je izvela pjesmu posvećenu njezinoj prabaki koja je i sama bila žrtvom deportacije. Sa pjesmom je 2016. godine kao predstavnica Ukrajine pobijedila na [[Eurosong 2016.|Eurosongu]].{{sfn|Večernji list|15. 5. 2016}} ==Poveznice== *[[Sovjetske deportacije]] *[[Operacija Čečevica]] *[[Deportacija Kalmika 1943.]] *[[Sovjetske deportacije iz Besarabije i Sjeverne Bukovine]] *[[1944 (pesma)|''1944'' (pesma)]] ==Izvori== {{izvori|4}} ==Literatura== ;Knjige {{Refbegin|2|colwidth=40em|indent=y}} : {{cite book|last=Allworth|year=1998|title=The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents|url=https://archive.org/details/tatarsofcrimeare0000unse_d3l3|first=Edward|publisher=[[Duke University Press]] |isbn=9780822319948 |oclc=610947243|ref=harv}} : {{cite book|ref=Buckley|title=Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia|url=https://archive.org/details/migrationhomelan0000unse|first1=Cynthia J.|last1= Buckley|first2= Blair A. |last2=Ruble|first3= Erin Trouth|last3= Hofmann|publisher=[[Woodrow Wilson Center Press]]|year= 2008|isbn=9780801890758|oclc=474260740}} : {{cite book|last=Drohobycky|title=Crimea: Dynamics, Challenges and Prospects|url=https://archive.org/details/crimeadynamicsch0000unse|first=Maria|publisher=[[Rowman & Littlefield]]|year= 1995|isbn=9780847680672|oclc=924871281|ref=harv}} : {{cite book|last=Fisher|title=Crimean Tatars|first=Alan W.|publisher= Hoover Press|year= 2014|isbn=9780817966638|oclc=946788279|ref=harv}} :{{cite book|last=Forczyk|year=2014|url=https://books.google.hr/books?id=0M7vCwAAQBAJ&pg=PT313&dq=crimean+tatars+arabat&hl=hr&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=crimean%20tatars%20arabat&f=false|title=Where the Iron Crosses Grow: The Crimea 1941–44|first=Robert |publisher=[[Bloomsbury Publishing]]|isbn=9781782009764|oclc=937640692|ref=harv}} : {{cite book|last1=Garrard|last2=Healicon|year=1993|title=World War 2 and the Soviet People: Selected Papers from the Fourth World Congress for Soviet and East European Studies|first1=John|first2= Alison|publisher=[[Springer]]|isbn=9781349227969|url=https://books.google.hr/books?id=6kivCwAAQBAJ&pg=PA167&dq=crimea+228,392&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi888nohfDMAhWFA5oKHQk6BlUQ6AEIIzAA#v=onepage&q=crimea%20228%2C392&f=false|oclc=30408834 |ref=harv}} : {{cite book|last=Magocsi|first=Paul R.|authorlink=Paul Robert Magocsi|title=A History of Ukraine: The Land and Its Peoples |publisher=[[University of Toronto Press]]|year=2010|isbn=9781442610217|oclc=899979979|ref=harv}} : {{cite book|last=Moss|title=An Age of Progress?: Clashing Twentieth-Century Global Forces|url=https://archive.org/details/ageofprogresscla0000moss|first=Walter G. |publisher=[[Anthem Press]]|year= 2008|isbn=9780857286222|ref=harv}} : {{cite book|last1=Nagel|last2=Requejo|year=2013|title=Federalism beyond Federations: Asymmetry and Processes of Resymmetrisation in Europe|first1=Klaus-Jürgen|first2= Ferran |publisher=[[Ashgate Publishing]]|isbn=9781409489115|oclc=751970998|ref=harv}} : {{cite book|last1=Olson|title=An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires|url=https://archive.org/details/ethnohistoricald0000unse|first1=James Stuart |first2=Lee Brigance |last2=Pappas|first3= Nicholas Charles |last3=Pappas|publisher=Greenwood Publishing Group|year= 1994 |oclc=27431039|isbn=9780313274978 |ref=harv}} : {{cite book|last=Parrish|authorlink=Michael Parrish|year=1996|title=The Lesser Terror: Soviet State Security, 1939-1953| first=Michael |publisher=Greenwood Publishing Group|oclc=473448547|isbn=9780275951139| url=https://books.google.hr/books?id=NDgv5ognePgC&pg=PA104&dq=crimea+228,392&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi888nohfDMAhWFA5oKHQk6BlUQ6AEIQjAE#v=onepage&q=crimea%20228%2C392&f=false |ref=harv}} : {{cite book |last=Pohl |first=J. Otto |title= Ethnic Cleansing in the Ussr, 1937-1949| year=1999 |publisher=Greenwood Publishing Group |location=Westport |isbn=9780313309212|oclc=185706053|url=https://books.google.hr/books?hl=hr&id=b9VoAAAAMAAJ&dq=crimean+tatars+kg+per+family&focus=searchwithinvolume&q=500+kg| ref=Pohl}} : {{cite book|last1=Sandole|last2=Byrne|last3=Sandole-Staroste|last4=Senehi|title=Handbook of Conflict Analysis and Resolution|first1=Dennis J.D.|first2=Sean |first3=Ingrid |first4=Jessica |publisher=[[Routledge]]|year= 2008|oclc=907001072|isbn=9781134079636|url=https://books.google.hr/books?id=sWAEmN5u9U4C&pg=PA94&dq=crimea+228,392&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwi888nohfDMAhWFA5oKHQk6BlUQ6AEIODAD#v=onepage&q=crimea%20228%2C392&f=false |ref=harv}} : {{cite book|last=Studies on the Soviet Union|title=Studies on the Soviet Union|year=1970|publisher=Institute for the Study of the USSR|url=https://books.google.hr/books?hl=hr&id=sadAAAAAYAAJ&dq=crimean+tatars+Ilyas+Ablayev&focus=searchwithinvolume&q=Ilyas+Ablayev|oclc=725829715|ref=harv}} : {{cite book|last=Stronski|title=Tashkent: Forging a Soviet City, 1930–1966|url=https://archive.org/details/tashkentforgings0000stro|first=Paul|publisher=University of Pittsburgh Press|year= 2010|isbn=9780822973898|ref=harv}} : {{cite book|last1=Syed|first1=Muzaffar Husain|first2=Saud |last2=Akhtar|first3= B.D.|last3= Usmani|title=A Concise History of Islam|publisher=Vij Books India|year=2011|isbn=9789382573470|oclc=868069299|ref=harv}} : {{cite book|last=Tanner|title=The Forgotten Minorities of Eastern Europe: The History and Today of Selected Ethnic Groups in Five Countries|first=Arno |publisher=East-West Books|year=2004|isbn=9789529168088|oclc=695557139|ref=harv}} : {{cite book|last=Travis|year=2010|url=https://books.google.hr/books?hl=hr&id=kd8lAQAAMAAJ&dq=crimean+tatars+estimates+dead&focus=searchwithinvolume&q=40-80%2C000|title=Genocide in the Middle East: The Ottoman Empire, Iraq, and Sudan|first=Hannibal |publisher=Carolina Academic Press|isbn=9781594604362|oclc=897959409|ref=harv}} : {{cite book|last1=Tweddell|last2=Kimball|title=Introduction to the Peoples and Cultures of Asia|first1=Colin E.|first2=Linda Amy|publisher=Prentice-Hall|year= 1985|url=https://books.google.hr/books?hl=hr&id=8aKfAAAAMAAJ&dq=crimea+tatars+uzbekistan+thousand+miles&focus=searchwithinvolume&q=thousand+miles|isbn= 9780134915722|oclc=609339940|ref=harv}} : {{cite book|last1=Vardy|last2=Tooley|last3=Vardy|title=Ethnic Cleansing in Twentieth-century Europe|first1=Steven Béla |first2= T. Hunt |first3= Agnes Huszar |publisher=Social Science Monographs|year= 2003|url=https://books.google.hr/books?id=pFKNAAAAMAAJ&q=Mustafa+Dzhemilev+Kirimoglu&dq=Mustafa+Dzhemilev+Kirimoglu&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwjM_6HUvPLMAhVDrxoKHRcTB-UQ6AEIKDAC|isbn=9780880339957|oclc= 53041747|ref=harv}} : {{cite book|last=Weiner|title=Landscaping the Human Garden: Twentieth-century Population Management in a Comparative Framework|first=Amir |publisher=[[Stanford University Press]]|year= 2003|isbn=9780804746304|oclc=50203946|ref=harv}} : {{cite book|last=Wezel|first=Katja|url=https://books.google.hr/books?id=pHB5DAAAQBAJ&pg=PA225&dq=Verbrechen+gegen+die+Menschlichkeit+krimtataren&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwiIybqoiKLOAhUFKpoKHbyyDDgQ6AEIGTAA#v=onepage&q=Verbrechen%20gegen%20die%20Menschlichkeit%20krimtataren&f=false|title=Geschichte als Politikum: Lettland und die Aufarbeitung nach der Diktatur|publisher=BWV Verlag|year= 2016|isbn=9783830534259|oclc=951013191|ref=harv}} {{de}} : {{cite book|title=The Crimean Tatars: The Diaspora Experience and the Forging of a Nation - Opseg 2 |first=Brian Glyn |ref=Williams|last=Williams| publisher=BRILL|year=2001|oclc=46835306|isbn=9789004121225}} : {{cite book|last=Williams||first=Brian Glyn|authorlink=Brian Glyn Williams|title=The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest |publisher=[[Oxford University Press]]| url=https://books.google.hr/books?id=r7zQCwAAQBAJ&pg=PP136&dq=crimean+tatars+1967&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwj1wJXZr_LMAhWH2RoKHT35ASEQ6AEIITAB#v=onepage&q=crimean%20tatars%201967&f=false |year= 2015|isbn=9780190494728|oclc=910504522| ref=harv}} {{refend}} ;Online izvještaji i vijesti {{Refbegin|colwidth=40em|indent=y}} :{{cite web|last=Colborne|year=19. 5. 2016|first=Michael|title=For Crimean Tatars, it is about much more than 1944|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/05/crimean-tatars-1944-160519062014138.html|publisher=[[Al Jazeera]]|ref=harv}} :{{cite web|last=Kamm|year=8. 2. 1992|first=Henry|title=Chatal Khaya Journal; Crimean Tatars, Exiled by Stalin, Return Home|publisher=New York Times|url=http://www.nytimes.com/1992/02/08/world/chatal-khaya-journal-crimean-tatars-exiled-by-stalin-return-home.html|ref=harv}} :{{cite web|last=Nechepurenko|year=26. 4. 2016|first=Ivan|title=Tatar Legislature Is Banned in Crimea|url=http://www.nytimes.com/2016/04/27/world/europe/crimea-tatar-mejlis-ban-russia.html|publisher=[[New York Times]]|ref=harv}} :{{cite web|last=Shabad|year=11. 3. 1984|first=Theodore|title=Crimean Tatar Sentenced to 6th Term of Detention|url=http://www.nytimes.com/1984/03/11/world/crimean-tatar-sentenced-to-6th-term-of-detention.html|publisher=[[New York Times]]|ref=harv}} :{{cite web|last=Pohl|year=2000|first=J. Otto|title=The Deportation and Fate of the Crimean Tatars|url=http://www.iccrimea.org/scholarly/jopohl.html|ref=harv}} : {{cite web|last=[[Amnesty International]]|year=1973|url=https://www.amnesty.org/download/Documents/204000/eur460021975eng.pdf|title=A Chronicle of Current Events - Journal of the Human Rights Movement in the USSR|issue=28-31|ref=harv}} :{{cite web| last=[[BBC News]]| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3724881.stm| title=Crimean Tatars recall mass exile| publisher=bbc.co.uk| year=18. 5. 2004| ref=harv}} :{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-19815852|last=Banerji|first=Robin|title=Crimea's Tatars: A fragile revival|publisher=[[BBC News]]|year=23. 10. 2012|ref=harv}} : {{cite web|last=[[Human Rights Watch]]|year=1991|url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/u/ussr/ussr.919/usssr919full.pdf|title=Punished Peoples" of the Soviet Union: The Continuing Legacy of Stalin's Deportations|ref=harv}} : {{cite web|last=International Documentary Film Festival Amsterdam|title=A Struggle for Home: The Crimean Tatars|url=https://www.idfa.nl/industry/tags/project.aspx?id=c6ab1516-60b6-479c-8815-1f5d941ce640|year=2016|ref=harv}}{{Dead link|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} :{{cite web|last=[[Radio Slobodna Evropa]]|title=Ukraine's Parliament Recognizes 1944 'Genocide' Of Crimean Tatars|year=21. 1. 2016|url=http://www.rferl.org/content/ukraine-tatar-deportation-parliament-genocide/27360343.html|ref=harv}} :{{cite web|last=Tportal|year=22. 4. 2014|title=Vođi Tatara zabranjen povratak na Krim na pet godina|url=http://m.tportal.hr/328369/Vodi-Tatara-zabranjen-povratak-na-Krim-na-pet-godina.html|ref=harv}} :{{cite web|last=Ukrainian Congress Committee of America|title=The Ukrainian Quarterly, Svesci 60-61|url=https://books.google.hr/books?id=ux4jAQAAIAAJ&q=crimean+tatars+property+estimated&dq=crimean+tatars+property+estimated&hl=hr&sa=X&ved=0ahUKEwjfxs3YgPXMAhVGbBoKHfPBCyoQ6AEIRzAG|year=2004|ref=harv}} :{{cite web|last=UN News Centre|title=Some 10,000 people in Ukraine now affected by displacement, UN agency says|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=47837&Kw1=crimea&Kw2=tatar&Kw3=#.VlmQONLRbIU|year=20. 5. 2014|ref=harv}} :{{cite web|last=[[Večernji list]]|year=15. 5. 2016|title='Države bivšeg SSSR-a poslale poruku Rusiji': O čemu pjeva Jamala u političkoj '1944.'?|url=http://www.vecernji.hr/zvijezde/drzave-bivseg-sssr-a-poslale-poruku-rusiji-o-cemu-govori-jamala-u-politickoj-pjesmi-1944-1084483|ref=harv}} :{{cite web|last=[[Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a]]|url=http://www.ohchr.org/Documents/Countries/UA/11thOHCHRreportUkraine.pdf|title=Report on the human rights situation in Ukraine|year=16. 8. 2015|ref=harv}} :{{cite web|last=Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a|year=26. 8. 2014|title=Report of the Special Rapporteur on minority issues, Rita Izsák - Addendum - Mission to Ukraine|url=http://www.ohchr.org/Documents/Issues/IEMinorities/A.HRC.28_MissionUkraine.pdf|ref=harv}} :{{cite web|last=[[Visoki povjerenik za ljudska prava UN-a]]|title=Press briefing notes on Crimean Tatars|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=19970&LangID=E|author=Rupert Colville|year=17. 5. 2016|ref=harv}} {{refend}} ;Znanstveni časopisi {{Refbegin|colwidth=40em|indent=y}} :{{cite journal|last=Dufaud|year=2007|title= La déportation des Tatars de Crimée et leur vie en exil (1944-1956): Un ethnocide?|first=Grégory |journal=Vingtième Siècle. Revue d'histoire|volume= 96|issue=1|jstor=20475182}} {{fr}} :{{cite journal|last=Finnin|year=2011| title=Forgetting Nothing, Forgetting No One: Boris Chichibabin, Viktor Nekipelov, and the Deportation of the Crimean Tatars|url=http://www.jstor.org/stable/10.5699/modelangrevi.106.4.1091|first=Rory|journal=The Modern Language Review|volume= 106|issue= 4|doi=10.5699/modelangrevi.106.4.1091|jstor=10.5699/modelangrevi.106.4.1091 |ref=harv}} :{{cite journal|last=Fisher|first=Alan W.|volume=35|issue=3|jstor=41047947|title=Emigration of Muslims from the Russian Empire in the Years After the Crimean War|year=1987|url=http://www.jstor.org/discover/10.2307/41047947?sid=21105812137823&uid=2&uid=4&uid=3738200| journal=Jahrbücher für Geschichte Osteuropas|ref=harv}} :{{cite journal|last=Potichnyj|title=The Struggle of the Crimean Tatars|journal=Canadian Slavonic Papers|volume= 17|issue= 2-3|year= 1975|doi=10.1080/00085006.1975.11091411|first=Peter J.|url=https://www.jstor.org/stable/40866872?seq=1#page_scan_tab_contents|jstor=40866872|ref=harv}} : {{cite journal|last=Rosefielde|authorlink=Steven Rosefielde|title=Documented homicides and excess deaths: New insights into the scale of killing in the USSR during the 1930s|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0967067X97000111|year=1997|first=Steven |doi=10.1016/S0967-067X(97)00011-1|journal=Communist and Post-Communist Studies|volume= 30|issue= 3|ref=harv}} :{{cite journal|last=Statiev|year=2010|first=Alexandar|journal=Journal of Genocide Research|volume= 11|issue= 2-3 |title=Soviet ethnic deportations: intent versus outcome| url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14623520903118961?journalCode=cjgr20#.V6A06NIqrIU|doi=10.1080/14623520903118961|ref=harv}} :{{cite journal|last=Uehling|year=2002|title=Sitting on Suitcases: Ambivalence and Ambiguity in the Migration Intentions of Crimean Tatar Women|first=Greta|journal=Journal of Refugee Studies|url=http://jrs.oxfordjournals.org/content/15/4/388.abstract|volume=15|issue=4|doi= 10.1093/jrs/15.4.388|ref=harv}} :{{cite journal|last=Vardys|title=The Case of the Crimean Tartars|first=V. Stanley |ref=Vardys|journal=[[The Russian Review]]|volume=30|issue= 2|year=1971|doi=10.2307/127890|jstor=127890|url=http://www.jstor.org/stable/127890?seq=1#page_scan_tab_contents}} :{{cite journal|last=Williams|ref=Williams2002|first=Brian Glyn|journal=[[Journal of Genocide Research]]|volume= 4|issue= 3|year=2002|title=Hidden ethnocide in the Soviet Muslim borderlands: The ethnic cleansing of the Crimean Tatars|doi=10.1080/14623520220151952}} :{{cite journal|last=Williams|year=2002|first=Brian Glyn|journal=[[Journal of Contemporary History]]|volume= 37|issue= 3|year=2002|title=The Hidden Ethnic Cleansing of Muslims in the Soviet Union: The Exile and Repatriation of the Crimean Tatars |doi=|jstor=3180785 |ref=harv}} :{{cite journal|last=Zeghidour|year=2014|first=Sliman|title=Le désert des Tatars|doi=10.3917/mediu.040.0083|journal=Association Médium|ref=harv}} {{fr}} {{refend}} {{Commonscat|Deportation of the Crimean Tatars}} {{Izabran}} [[Kategorija:1944.]] [[Kategorija:Historija Krima]] [[Kategorija:Historija Ukrajine]] [[Kategorija:Deportacije|Tatari]] [[Kategorija:Progoni]] [[Kategorija:Tatari]] n4prg8i7aevdn81r85zkc0bwwtwwze3 0 4550258 42714695 42414681 2026-10-30T04:55:29Z ~2026-57708-36 406703 42714695 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Kalmykia03.png|right|thumb|225px|Karta [[Kalmikija|Kalmikije]]]] '''Deportacija Kalmika''' odnosi se na [[etničko čišćenje]] te nacije sa obala kaspijskog jezera u decembru 1943. koje je naredio [[Sovjetski Savez|sovjetski]] poglavar [[Josif Staljin]] kao oblik kolektivne kazne zbog navodne suradnje pojedinaca sa [[Nacistička Nemačka|nacistima]] tijekom [[drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]]. [[Kalmici]] su jedina autothona [[Mongoli|mongolska]] nacija i pripadnici [[tibetanski budizam|tibetanskog budizma]] u Europi. Početkom 17. stoljeća, emigirali su iz zapadne [[Mongolija|Mongolije]] prema obalama [[Kaspijsko jezero|kaspijskog jezera]].<ref>[[#Richardson|Richardson (2010)]], str. 441</ref> 28.12. 1943., u 6:00 ujutro, po tri oficira [[NKVD]]-a su istodobno ulazila u svaku kuću Kalmika i pročitali izjavu Vrhovnog Sovjeta, prema kojoj se svi Kalmici moraju premjestiti u Sibir jer su "izdajnici", dok se [[Kalmička Autonomna Sovjetska Socijalistička Republika]] ukida. Ovu operaciju je izvršio general [[Ivan Serov]], zamjenik [[Berija, Lavrentij|Lavrentija Berije]].<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 57</ref> Kalmici su optuženi da su se pridružili nacističkim jedinicama kako bi se borili protiv [[Crvena armija|Crvene armije]] i predavali stoku iz kolhoza njemačkoj strani. Ideju o deportaciji cijelokupne nacije Kalmika iznio je Berija, koji je nekoliko puta Staljinu govorio o "nepouzdanosti" te nacije. Kada su se tog jutra probudili, Kalmici su vidjeli da su im domovi okruženi mitraljezima, te da imaju 12 sati da pokupe sve svoje stvari.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 58</ref> Svaki stanovnik je smatran uhićenim, te ukrcan na kamione, bez obzira radilo se se bebama, ženama ili starcima. Kamioni su ih potom odveli do obližnje željezničke stanice. Tamo su ukrcani u vagone i odvezeni na dugačak put na istok ([[Altaj]], Krasnojarski kraj, [[Omsk]], [[Novosibirsk]])<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 59</ref> Upute za raseljavanje su bile sljedeće: #kalmičke žene, udane sa osobe druge nacionalnosti, su izuzete od deportacije #ruske žene, udane za Kalmike, su podložne deportaciji #odsutni članovi obitelji (poslovno putovanje, izlet, itd.) se moraju registrirati te su podložni deportaciji kada se pronađu<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 60</ref> Određeno je da jedna operativac NKVD-a i dva vojnika NKVD-a moraju istodobno premjestiti tri obitelji. Prema uputama, svakoj obitelji je bilo dozvoljeno ponijeti hrane i poljoprivrednog alata, do 100&nbsp;kg po članu obitelji, ali ne više od 500&nbsp;kg po jednoj obitelji. Ponesena imovina 3-4 obitelji je išla na jednom kamionu, kao i žene sa djecom. Svaka kolona je morala prevoziti najmanje 2.000 osoba.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 61</ref> Sveukupno je 10.000 vojnika poslano u Kalmikiju da deportira oko 93.000 Kalmika.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 63</ref> Prema podacima jedne od četiri regije gdje su Kalmici premješteni - [[Altajski kraj]] - 290 od 478 osoba je umrlo tijekom putovanja od [[tuberkoloza|tuberkoloze]], uple i distrofije.<ref>[[#Bugai|Bugai (1996)]], str. 64</ref> Prema procjenama, i do 1/3 cjelokupne nacije Kalmika je umrlo tijekom prisilnog raseljavanja te zime.<ref>[[#Chetyrova|Chetyrova (2011)]], str. 17</ref> Nakon [[destaljinizacija|destaljinizacije]], Kalmicima je dozvoljeno vratiti se u svoju domovinu 1956. ==Poveznice== *[[Sovjetske deportacije]] *[[Operacija Čečevica]] *[[Deportacija krimskih Tatara]] *[[Sovjetske deportacije iz Besarabije i Sjeverne Bukovine]] == Reference == {{izvori}} ==Literatura== * {{cite book |last=Bugai|first=Nikolaj Feodorovič |title= The Deportation of Peoples in: The Soviet Union| year=1996 |publisher=Nova Publishers |location=Commack, New York |isbn=9781560723714| ref=Bugai}} *{{cite journal|ref=Chetyrova|title=The Idea of Labor Among Deported Kalmyks: Kalmyk Resilience Through Celebration in the Gulag|first=Lyubov B. |last=Chetyrova|journal=Mongolian Studies|volume=33| issue=1|year=2011|doi=|jstor=43194557}} *{{cite journal|ref=Richardson|journal=Journal of Genocide Research|volume= 4|issue= 3|year=2010|title=Stalinist terror and the Kalmyks' national revival: A cultural and historical perspective|doi=10.1080/14623520220152005|author=Richardson, Curtis}} [[Kategorija:Historija Rusije]] 4buyyxwg0blpk7nybra96s46wk1cy54 4 4551462 42714678 41344729 2026-10-30T03:33:31Z Edgar Allan Poe 29250 42714678 wikitext text/x-wiki {{Wikiprojekt države/Zaključeno}} {| width=75% valign="top" style="background:red; color: yellow; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border: Solid black 1px; text-align: center; font-size: 160%; margin: 0 auto" | Wikiprojekt države - '''Angola''' |} {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid black; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; background:red; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid black; text-align:left; color:yellow; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Angola.svg|18px]] Članci koje treba napisati</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px"> {|class="wikitable sortable" |- bgcolor=lightblue | <div align="center"><small>'''Broj'''</small></div> || <div align="center">'''Članak'''</div> || <div align="center">Članak na drugom jeziku</div> || <div align="center">Opis</div> || <div align="center">Riješeno </div> |- | '''1.''' || "[[Angola Avante]]" || [[w:en:Angola Avante]] || himna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''2.''' || [[José Eduardo dos Santos]] || [[w:en:José Eduardo dos Santos]] || predsjednik || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''3.''' || [[Predsjednik Angole]] || [[w:en:President of Angola]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''4.''' || [[Premijer Angole]] || [[w:en:Prime Minister of Angola]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''5.''' || [[Ustav Angole]] || [[w:en:Constitution of Angola]] || pravo || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''6.''' || [[Lopo do Nascimento]] || [[w:en:Lopo do Nascimento]] || premijer || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''7.''' || {{nowrap|[[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]]}} || {{nowrap|[[w:en:Fernando José de França Dias Van-Dúnem]]}} || premijer || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''8.''' || [[Portugalska Zapadna Afrika]] || [[w:en:Portuguese Angola]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''9.''' || [[Loango-Angola]] || [[w:en:Dutch Loango-Angola]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''10.''' || [[Angolski rat za nezavisnost]] || [[w:en:Angolan War of Independence]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''11.''' || [[MPLA]] || [[w:en:MPLA]] || partija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''12.''' || [[UNITA]] || [[w:en:UNITA]] || partija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''13.''' || [[Jonas Savimbi]] || [[w:en:Jonas Savimbi]] || političar || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''14.''' || [[Republika Cabinda]] || [[w:en:Republic of Cabinda]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''15.''' || [[Narodna Republika Angola]] || [[w:en:People's Republic of Angola]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''16.''' || [[Cabinda (provincija)]] || [[w:en:Cabinda Province]] || provincija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''17.''' || [[Cabinda (grad)]] || [[w:en:Cabinda (city)]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''18.''' || [[Alvorski sporazum]] || [[w:en:Alvor Agreement]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''19.''' || [[Angolska kvanza]] || [[w:en:Angolan kwanza]] || valuta || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''20.''' || [[Huambo]] || [[w:en:Huambo]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''21.''' || [[Lobito]] || [[w:en:Lobito]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''22.''' || [[Benguela]] || [[w:en:Benguela]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''23.''' || [[Lucapa]] || [[w:en:Lucapa]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''24.''' || [[Pepetela]] || [[w:en:Pepetela]] || pisac || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''25.''' || [[Aerodrom Quatro de Fevereiro]] || [[w:en:Quatro de Fevereiro Airport]] || aerodrom || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''26.''' || [[Univerzitet Agostinha Neta]] || [[w:en:Agostinho Neto University]] || univerzitet || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''27.''' || {{nowrap|[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole]]}} || [[w:en:Angola national football team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''28.''' || [[Rukometna reprezentacija Angole]] || [[w:en:Angola national handball team]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''29.''' || [[Afrički kup nacija 2010.]] || [[w:en:2010 Africa Cup of Nations]] || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''30.''' || [[Afrički rukometni kup nacija - Angola 2008.]] || {{nowrap|[[w:fr:Championnat d'Afrique des nations de handball masculin 2008]]}} || sport || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''31.''' || [[Narodna skupština (Angola)]] || [[w:en:National Assembly (Angola)]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''32.''' || [[José Luandino Vieira]] || [[w:en:José Luandino Vieira]] || pisac || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''33.''' || [[Morro do Moco]] || [[w:en:Mount Moco]] || planina || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''34.''' || [[Baia dos Tigres]] || [[w:en:Baia dos Tigres]] || otok || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''35.''' || [[Serra da Chela]] || [[w:en:Serra da Chela]] || planina || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''36.''' || [[Kwanza]] || [[w:en:Cuanza River]] || rijeka || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''37.''' || [[Cunene]] || [[w:en:Cunene River]] || rijeka || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''38.''' || [[Oružane snage Angole]] || [[w:en:Angolan Armed Forces]] || vojska || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''39.''' || [[Estádio 11 de Novembro]] || [[w:en:Estádio 11 de Novembro]] || stadion || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''40.''' || [[Akwá]] || [[w:en:Akwá]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''41.''' || [[Diogo Cão]] || [[w:en:Diogo Cão]] || istraživač || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''42.''' || [[Paulo Dias de Novais]] || [[w:en:Paulo Dias de Novais]] || upravitelj || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''43.''' || [[Nando Rafael]] || [[w:en:Nando Rafael]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''44.''' || [[Rui Marques]] || [[w:en:Rui Marques]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''45.''' || [[Manucho]] || [[w:en:Manucho]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''46.''' || [[João N'Tyamba]] || [[w:en:João N'Tyamba]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''47.''' || [[Cuito]] || [[w:en:Kuito]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''48.''' || [[Lubango]] || [[w:en:Lubango]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''49.''' || [[Malanje]] || [[w:en:Malanje]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''50.''' || [[Namibe]] || [[w:en:Namibe]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |} </div> |} | style="border:1px solid transparent;" | | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid black; background:white; vertical-align:top;"| {| id="mp-right" style="width:100%; vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:3px; background:red; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid black; text-align:left; color:yellow; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Angola.svg|18px]] Članci koje treba nadopuniti</h2> |- | style="color:#000; padding:2px 5px;" | <div id="mp-itn"> * <s>'''[[Angola]]''' </s> * <s>'''[[Košarkaška reprezentacija Angole]]'''</s> </div> |} |} {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid black; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; background: red; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid black; text-align:left; color:yellow; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Angola.svg|18px]] Dodatni članci</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px"> Ovdje će se unositi oni članci koji nisu na popisu iznad, a napisani su u sklopu sređivanja članaka o Angoli. Svaki suradnik koji napiše ili zna da je takav članak napisan može u tablicu dodati podatke. {|class="wikitable sortable" |- bgcolor=lightblue | <div align="center"><small>'''Broj'''</small></div> || <div align="center">'''Članak'''</div> || <div align="center">Članak na drugom jeziku</div> || <div align="center">Opis</div> || <div align="center">Riješeno </div> |- | '''1.''' || [[Potpredsjednik Angole]] || [[w:en:Vice President of Angola]] || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''2.''' || {{nowrap|[[Opći izbori u Angoli 1992.]]}} || {{nowrap|[[w:en:Angolan general election, 1992]]}} || politika || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''3.''' || [[FNLA]] || {{nowrap|[[w:en:National Liberation Front of Angola]]}} || partija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''4.''' || [[Holden Roberto]] || [[w:en:Holden Roberto]] || političar || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''5.''' || {{nowrap|[[Velika crna grivasta antilopa]]}} || [[w:en:Giant sable antelope]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''6.''' || ''[[Welwitschia]]'' || [[w:en:Welwitschia]] || flora || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''7.''' || ''[[Laniarius brauni]]'' || [[w:en:Braun's bushshrike]] || fauna || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''8.''' || {{nowrap|[[Demokratska Narodna Republika Angola]]}} || || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''9.''' || [[Namib]] || [[w:en:Namib Desert]] || pustinja || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''10.''' || [[Slapovi Calandula]] || [[w:en:Kalandula Falls]] || vodopad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''11.''' || [[Lucala]] || [[w:en:Lucala River]] || rijeka || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''12.''' || [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]] || [[w:en:Gilberto (Angolan footballer)]] || sportaš || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''13.''' || [[Cambambe]] || [[w:en:Cambambe]] || grad || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''14.''' || [[Angolski eskudo]] || [[w:en:Angolan escudo]] || valuta || <div align="center">{{kvačica}}</div> |- | '''15.''' || [[Masakr na Noć vještica]] || [[w:en:Halloween massacre (Angola)]] || historija || <div align="center">{{kvačica}}</div> |} </div> |} | style="border:1px solid transparent;" | | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid black; background:white; vertical-align:top;"| {| id="mp-right" style="width:100%; vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:3px; background: red; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid black; text-align:left; color:yellow; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Angola.svg|18px]] Poslovi kategorizacije i stilizacije</h2> |- | style="color:#000; padding:2px 5px;" | <div id="mp-itn"> *'''[[:Kategorija:Angola]]''' :Sve članke u ovoj kategoriji valjalo bi propisno kategorizirati. Nekoliko novih kategorija svakako se može i treba otvoriti, članci koji su u glavnoj kategoriji, a mogu u potkategorije tamo trebaju i biti postavljeni. *'''Šabloni''' :Na sve pripadajuče članke, valjalo bi dodati šablone koji se koriste za te vrste članaka (šablon o gradovima za gradove, političarima za političate, ''etc.'') kako bi se povećala kvaliteta postojećih članaka. </div> |} |} {| id="mp-upper" style="width:100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid black; background:white; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:white;" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:3px; width:100%; background:red; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid black; text-align:left; color:yellow; padding:0.2em 0.4em;">[[File:Coat of arms of Angola.svg|18px]] Dodatno, zahtjevi, želje, ...</h2> |- | style="color:#000;" | <div id="mp-tfa" style="padding:2px 5px; width:100%"> Ovdje se mogu unositi sve vrste želja, zahtjeva i zamolbi koje bi bilo koji suradnik imao prema sudionicima na projektu, a vezane su uz Angolu. </div> |} |} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ [[Kategorija:Wikiprojekt države|A]] 0dl3athst55x0qws0j8l0l3qxfpu9n2 0 4555084 42714660 42658174 2026-10-30T01:51:25Z Edgar Allan Poe 29250 dodana kategorija [[:Kategorija:Endemske vrste|Endemske vrste]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42714660 wikitext text/x-wiki {{Taksokvir | boja= animalia | naziv = Divovska sabljasta antilopa | status = CR | status_system = IUCN3.1 | slika = Giant Sable Bull.png | slika_širina = 280px | slika_opis = Mladunac u divljini | regnum = [[Životinje]] | phylum = [[Svitkovci]] | classis = [[Sisavci]] | ordo = [[Papkari]] | familia = [[Šupljorošci]] | subfamilia = ''[[Hippotraginae]]'' | genus = ''[[Hippotragus]]'' | species = '''''H. n. variani''''' | dvoimeno = ''Hippotragus niger variani'' | dvoimeno_autorstvo = [[Oldfield Thomas|Thomas]], 1916 | karta_raspon = Hippotragus niger variani distribution.svg | karta_raspon_širina = 250px | karta_raspon_opis = Rasprostranjenost vrste }} '''Divovska sabljasta antilopa''' (''Hippotragus niger variani''), znana i kao ''palanca-negra-gigante'' na [[portugalski|portugalskom]], velika je i rijetka vrsta [[sabljasta antilopa|sabljaste antilope]], [[endem]]ska području oko rijeka [[Cuango]] i [[Luando]] u [[Angola|Angoli]]. Tokom godina je postojao veliki stupanj nesigurnosti oko broja životinja koje su preživjele [[Angolski građanski rat]]. U siječnju [[2004.]] godine, skupina znanstvenika iz Centra za znanstvene studije i istraživanja pri [[Katolički univerzitet u Angoli|Katoličkom univerzitetu u Angoli]], predvođena dr. Pedroom vaz Pintom, uspjela je prikupiti fotografske dokaze jednog od preostalih krda u [[Nacionalni park Cangandala|NP Cangandala]]. Divovska sabljasta antilopa je nacionalni simbol [[Angola|Angole]] te uživa veliko poštovanje među narodom. Ovo je, moguće, jedan od razloga zašto je vrsta preživjela dugogodišnji građanski rat. Također, ona je službeni simbol [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|angolske nogometne reprezentacije]]. U afričkoj mitologiji, kao i ostale antilope, simbolizira živost, brzinu, ljepotu i vizualnu oštrinu. Prema [[IUCN-ov crveni popis|IUCN-ovom crvenom popisu]], smatra se [[Kritično ugrožena vrsta|kritično ugroženom]]. [[Kategorija:Antilope]] [[Kategorija:Fauna Afrike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] cu4d7sr50knns1xig2rxvfn6v2gyj6n 42714675 42714660 2026-10-30T03:31:57Z Edgar Allan Poe 29250 42714675 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=IUCN SSC Antelope Specialist Group |date=2017 |title=''Hippotragus niger'' ssp. ''variani'' |volume=2017 |article-number=e.T10169A50188611 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-2.RLTS.T10169A50188611.en |access-date=12 November 2021}} Database entry includes a brief justification of why this species is critically endangered.</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name="cites">{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | slika = Giant sable bull in Luando.jpg | slika_upright = 1.2 | slika_opis = Rijetka fotografija vrste iz [[1972.]] godine | genus = Hippotragus | species = niger | subspecies = variani | autorstvo = [[Oldfield Thomas|Thomas]], 1916. | karta_raspon = Hippotragus niger variani distribution.svg | karta_raspon_upright = 1.2 | karta_raspon_opis = Rasprostranjenost vrste }} '''Velika crna grivasta antilopa''' (''Hippotragus niger variani''), znana i kao ''palanca-negra-gigante'' na [[portugalski|portugalskom]], velika je i rijetka vrsta [[grivasta antilopa|grivaste antilope]], [[endem]]ska području oko rijeka [[Cuango]] i [[Luando]] u [[Angola|Angoli]]. Tokom godina je postojao veliki stupanj nesigurnosti oko broja životinja koje su preživjele [[Angolski građanski rat]]. U siječnju [[2004.]] godine, skupina znanstvenika iz Centra za znanstvene studije i istraživanja pri [[Katolički univerzitet u Angoli|Katoličkom univerzitetu u Angoli]], predvođena dr. Pedroom vaz Pintom, uspjela je prikupiti fotografske dokaze jednog od preostalih krda u [[Nacionalni park Cangandala|NP Cangandala]]. Velika crna grivasta antilopa je nacionalni simbol [[Angola|Angole]] te uživa veliko poštovanje među narodom. Ovo je, moguće, jedan od razloga zašto je vrsta preživjela dugogodišnji građanski rat. Također, ona je službeni simbol [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|angolske nogometne reprezentacije]]. U afričkoj mitologiji, kao i ostale antilope, simbolizira živost, brzinu, ljepotu i vizualnu oštrinu. Prema [[IUCN-ov crveni popis|IUCN-ovom crvenom popisu]], smatra se [[Kritično ugrožena vrsta|kritično ugroženom]]. == Reference == {{reflist}} {{Taxonbar}} {{Authority control}} [[Kategorija:Antilope]] [[Kategorija:Fauna Afrike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] 5ij58fk3284izns4yrnc97e8ri75tu3 42714676 42714675 2026-10-30T03:32:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Divovska sabljasta antilopa]] na [[Velika crna grivasta antilopa]] 42714675 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=IUCN SSC Antelope Specialist Group |date=2017 |title=''Hippotragus niger'' ssp. ''variani'' |volume=2017 |article-number=e.T10169A50188611 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-2.RLTS.T10169A50188611.en |access-date=12 November 2021}} Database entry includes a brief justification of why this species is critically endangered.</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name="cites">{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2022-01-14|website=cites.org}}</ref> | slika = Giant sable bull in Luando.jpg | slika_upright = 1.2 | slika_opis = Rijetka fotografija vrste iz [[1972.]] godine | genus = Hippotragus | species = niger | subspecies = variani | autorstvo = [[Oldfield Thomas|Thomas]], 1916. | karta_raspon = Hippotragus niger variani distribution.svg | karta_raspon_upright = 1.2 | karta_raspon_opis = Rasprostranjenost vrste }} '''Velika crna grivasta antilopa''' (''Hippotragus niger variani''), znana i kao ''palanca-negra-gigante'' na [[portugalski|portugalskom]], velika je i rijetka vrsta [[grivasta antilopa|grivaste antilope]], [[endem]]ska području oko rijeka [[Cuango]] i [[Luando]] u [[Angola|Angoli]]. Tokom godina je postojao veliki stupanj nesigurnosti oko broja životinja koje su preživjele [[Angolski građanski rat]]. U siječnju [[2004.]] godine, skupina znanstvenika iz Centra za znanstvene studije i istraživanja pri [[Katolički univerzitet u Angoli|Katoličkom univerzitetu u Angoli]], predvođena dr. Pedroom vaz Pintom, uspjela je prikupiti fotografske dokaze jednog od preostalih krda u [[Nacionalni park Cangandala|NP Cangandala]]. Velika crna grivasta antilopa je nacionalni simbol [[Angola|Angole]] te uživa veliko poštovanje među narodom. Ovo je, moguće, jedan od razloga zašto je vrsta preživjela dugogodišnji građanski rat. Također, ona je službeni simbol [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Angole|angolske nogometne reprezentacije]]. U afričkoj mitologiji, kao i ostale antilope, simbolizira živost, brzinu, ljepotu i vizualnu oštrinu. Prema [[IUCN-ov crveni popis|IUCN-ovom crvenom popisu]], smatra se [[Kritično ugrožena vrsta|kritično ugroženom]]. == Reference == {{reflist}} {{Taxonbar}} {{Authority control}} [[Kategorija:Antilope]] [[Kategorija:Fauna Afrike]] [[Kategorija:Endemske vrste]] 5ij58fk3284izns4yrnc97e8ri75tu3 0 4557104 42714667 23636721 2026-10-30T03:17:49Z Edgar Allan Poe 29250 42714667 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Malanje | official_name = | native_name = <!-- if different from the English name --> | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | other_name = | settlement_type = [[Spisak gradova u Angoli|Grad]] • [[Općine Angole|Općina]] <!-- transliteration(s) --> | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang1_type1 = | translit_lang1_info1 = | translit_lang1_type2 = | translit_lang1_info2 = <!-- etc., up to translit_lang1_type6 / translit_lang1_info6 --> | translit_lang2 = | translit_lang2_type = | translit_lang2_info = | translit_lang2_type1 = | translit_lang2_info1 = | translit_lang2_type2 = | translit_lang2_info2 = <!-- etc., up to translit_lang2_type6 / translit_lang2_info6 --> <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = Malanje centro 2011-08 IMG1321.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = Centar grada | image = <!-- other image (specify File: or Image: namespace) --> | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | seal_type = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | shield_link = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = <!-- defaults to Logo --> | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | etymology = | nickname = | motto = | anthem = <!-- maps and coordinates --> | image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = Angola | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_map1 = | pushpin_label_position1 = | pushpin_label1 = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt1 = | pushpin_mapsize1 = | pushpin_map_caption1 = | latd = 9 |latm = 32 |lats = |latNS = S | longd = 16 |longm = 21 |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_region = <!-- ISO 3166-1 alpha-2 or ISO 3166-2 code for country/region containing the coordinates --> | coordinates_type = <!-- parameter list passed to Coord template, overrides coordinates_region --> | coordinates_display = inline,title | coordinates_wikidata = yes | coordinates_format = dms | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | grid_name = <!-- name of a regional grid system --> | grid_position = <!-- position on the regional grid system --> <!-- location --> | subdivision_type = Država | subdivision_name = {{flag|Angola}} | subdivision_type1 = [[Provincije Angole|Provincija]] | subdivision_name1 = [[Malanje (provincija)|Malanje]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = <!-- etc., subdivision_type6 / subdivision_name6 --> <!-- established --> | established_title = <!-- Founded --> | established_date = | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | established_title4 = | established_date4 = | extinct_title = | extinct_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = | seat1_type = <!-- defaults to: Former seat --> | seat1 = | parts_type = <!-- defaults to: Boroughs --> | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = | p2 = <!-- etc., up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- add &nbsp; (no-break space) to disable automatic links --> | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | dunam_link = <!-- If dunams are used, this specifies which dunam to link. --> | area_total_km2 = 2,422 | area_total_sq_mi = <!-- see table @ Template:Infobox settlement for details --> | area_total_ha = | area_total_acre = | area_total_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_acre = | area_land_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_ha = | area_water_acre = | area_water_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_percent = | area_urban_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_urban_ha = | area_urban_acre = | area_urban_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rural_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_rural_km2 = | area_rural_sq_mi = | area_rural_ha = | area_rural_acre = | area_rural_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_metro_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_metro_ha = | area_metro_acre = | area_metro_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | area_blank1_ha = | area_blank1_acre = | area_blank1_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | area_blank2_sq_mi = | area_blank2_ha = | area_blank2_acre = | area_blank2_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_note = <!-- dimensions --> | dimensions_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | length_km = | length_mi = | width_km = | width_mi = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = 1,155 | elevation_ft = | elevation_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_rank = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_min_rank = <!-- population --> | population_as_of = [[2014.]] | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_total = 486,870 | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_est = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi= | population_urban_footnotes = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural_footnotes = | population_rural = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro_footnotes = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_density = | population_density_rank = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi= | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi= | population_demonym = <!-- demonym, e.g. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = <!-- etc., up to demographics1_title5 / demographics1_info5 --> <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- time zone(s) --> | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | postal2_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal2_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = | geocode = | iso_code = | registration_plate = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = <!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 --> <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = | blank2_info_sec2 = <!-- etc., up to blank7_name_sec2 / blank7_info_sec2 --> <!-- website, footnotes --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''Malanje''' ili '''Malange''' je grad u [[Angola|Angoli]] i središte [[Malanje (provincija)|istoimene provincije]]. Prema popisu iz [[2014.]] godine, Malanje je s nešto više od 485,000 stanovnika sedmi po veličini grad u Angoli. Grad se nalazi 380 [[kilometar]]a od [[Luanda|Luande]], a u blizini istog se nalaze [[slapovi Kalandula]], kamene formacije [[Pungo Andongo]] i [[Capanda (brana)|brana Capanda]]. Klima je vlažna. Nedaleko od grada nalazi se i [[nacionalni park Cangandala]], koji je formiran kako bi se zaštitila preostala populacija [[Velika crna grivasta antilopa|velikih crnih grivastih antilopa]]. Grad su osnovali [[Portugalci]] tokom [[19. stoljeće|XIX. vijeka]], a značajniji razvoj doživio je izgradnjom pruge koja ga je spojila s [[Luanda|Luandom]]. Portugalci su ga uglavnom koristili u gospodarske svrhe, mahom za proizvodnju [[pamuk]]a, [[tekstil]]a, [[kava|kave]], [[voće|voća]] i [[kukuruz]]a. Tokom [[Angolski građanski rat|građanskog rata]] je došlo do stagnacije industrijske proizvodnje, a sam grad je pretrpio velike štete, ipak, uspješno je obnovljen u poslijeratnom periodu. [[Aerodrom Malanje]] izgrađen je još u kolonijalnom periodu, međutim danas ne predstavlja značajnu zračnu luku. [[Kategorija:Gradovi u Angoli]] 0axofeei548hmpzylrkb3qdi44k1kzh 0 4558552 42714669 42457436 2026-10-30T03:18:35Z Edgar Allan Poe 29250 42714669 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Nogometna reprezentacija | bg = d81e05 | tekst = FFFF00 | ime = {{flagicon|ANG}} Angola | logo = [[File:Federacao_Angolana_de_Futebol.png|220px]] | konfederacija = [[CAF]] | simbol = | boje = {{color box|#d81e05}} {{color box|yellow}} {{color box|black}} | nadimci = [[Velika crna grivasta antilopa|Palancas Negras]] | stadion = {{nowrap|[[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]]}} | FIFA = {{decrease}} 121. | izbornik = ''upražnjeno'' | nastupi = [[Akwá]] (80) | golovi = [[Akwá]] (38) | utakmica = {{flagicon|Republika Kongo|1970}} [[Narodna Republika Kongo|NR Kongo]] 3:2 NR Angola {{flagicon|ANG}}<br><small>([[Brazzaville]]; [[8. veljače]] [[1976.]])</small> | posljednja_utakmica = | pobjeda = {{flagicon|ANG}} Angola 7:1 [[Svaziland]] {{flagicon|Svaziland}}<br><small>([[Luanda]]; [[23. travnja]] [[2000.]])</small> | poraz = {{flag|Portugal}} 6:0 NR Angola {{flagicon|ANG}}<br><small>([[Lisabon]]; [[23. ožujka]] [[1989.]])</small> | SP = 23. mjesto ([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]]) | kontinent = [[Afrički kup nacija]] | KP = Četvrtfinale ([[Afrički kup nacija 2008|2008.]], [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]]) | kontinent 2 = | KP 2 = | OI = ''bez nastupa'' | domaći = |pattern_la1 = _ang13h |pattern_b1 = _ang13home |pattern_ra1 = _ang13h |pattern_sh1 = _ang13H |pattern_so1 = _color_3_stripes_black |leftarm1 = |body1 = |rightarm1 = |shorts1 = |socks1 = FF0000 |pattern_la2 = _ang13A |pattern_b2 = _ang13away |pattern_ra2 = _ang13A |pattern_sh2 = _ang13A |pattern_so2 = _color_3_stripes_black |leftarm2 = |body2 = |rightarm2 = |shorts2 = |socks2 = FFFFFF }} '''Nogometna reprezentacija Angole''' predstavlja [[Angola|Angolu]] na međunarodnim [[nogomet]]nim turnirima, a koja se nalazi pod ingerencijom [[Federação Angolana de Futebol|Nogometnog saveza Angole]]. Reprezentacija nosi nadimak ''Palancas Negras'' (hrv. ''[[Velika crna grivasta antilopa|Crne Antilope]]''), a uz to je i punopravna članica [[CAF]]-a i [[FIFA]]-e (od [[1980.]] godine). Reprezentacija je najbolje rezultate imala u srpnju [[2002.]] godine, kada je bila 45. na [[FIFA]]-inoj ljestvici, dok mi je najveći uspjeh u historiji plasman na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]] u [[Njemačka|Njemačkoj]]. To "čudo iz Luande" izrodilo je "zlatnu generaciju" angolskog nogometa koju je predvodio izbornik [[Luís Oliveira Gonçalves]]. Nakon tog uspjeha, Angola nije imala značajnijih rezultata. ==Historija== Svoju prvu utakmicu, Angola je odigrala [[1976.]] godine, kada je izgubila 3:2 od [[Narodna Republika Kongo|NR Konga]]. Svoj prvi nastup na [[Afrički kup nacija|Afričkom kupu nacija]] imali su [[1996.]] godine, s tim da im je prva pobjeda na tom turniru uslijedila tek [[2006.]] godine protiv [[Togo|Toga]]. ==="Čudo iz Luande"=== Najzaslužniji za "čudo iz Luande" bio je izbornik [[Luís Oliveira Gonçalves]], koji je s mladom reprezentacijom osvojio prvo mjesto na afričkom U-20 prvenstvu [[2001.]] godine. Neko vrijeme vodio je i olimpijsku reprezentaciju, a seniorsku vrstu je preuzeo [[2003]]. godine. Gonçalves je složio čvrstu momčad, kojoj je glavna odlika bila obrana. Većina igrača dolazila je iz portugalskih klubova te domaće lige. Glavne zvijezde bili su napadač [[S.L. Benfica|Benfice]] [[Mantorras]] te [[Akwá]], bivši igrač Benfice, koji je tada igrao u [[Katar|Katru]]. Angola je u skupini igrala s [[Portugal]]om, što je utakmica koja je pobudila mnogo strasti zbog međusobne historije dvaju zemalja. Njihov posljednji prijateljski susret prije te utakmice jedva je odigran do kraja jer su čak četiri igrača Angole dobila crvene kartone zbog grubih prekršaja. Osim Portugala, od kojeg su na kraju izgubili s minimalnih 1:0, tu su bili još i [[Meksiko]] te [[Iran]], s kojima su remizirali te završili na 23. mjestu na prvenstvu. ===Razdoblje nakon Svjetskog prvenstva 2006.=== Nakon velikog uspjeha u [[Njemačka|Njemačkoj]], Angola je na [[Afrički kup nacija 2008|Kupu nacija 2008.]] u [[Gana|Gani]] došla do četvrtfinala, što im, uz isti rezultat [[2010.]] godine, ostaje najveći uspjeh na tom natjecanju. Ipak, Angola nije nastavila seriju dobrih rezultata te se nakon [[2006.]] nije uspjela kvalificirati na [[FIFA Svjetsko prvenstvo]], dok na Kupu nacija nije prošla dalje od četvrtfinala. ==Uspjeh na natjecanjima== ===[[FIFA Svjetsko prvenstvo]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIFA Svjetsko prvenstvo]] ! width="1" rowspan="26" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- |{{flagicon|URU}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930|1930.]]||rowspan=12 colspan=8|''Nisu mogli sudjelovati''<br>(dio {{flagicon|POR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]] do [[1975.]])||rowspan=12 colspan=6|''Nisu mogli sudjelovati'' |- |{{flagicon|ITA|1861}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934|1934.]] |- |{{flagicon image|Flag of France (1830–1976).svg}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938|1938.]] |- |{{flagicon|Brazil|1889a}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950|1950.]] |- |{{flagicon|ŠVI}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954|1954.]] |- |{{flagicon|ŠVE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958|1958.]] |- |{{flagicon|ČIL}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962|1962.]] |- |{{flagicon|ENG}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966|1966.]] |- |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970|1970.]] |- |{{flagicon|ZNJE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974|1974.]] |- |{{flagicon|Argentina}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978|1978.]] |- |{{flagicon|ŠPA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982|1982.]] |- |{{flagicon|MEX}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986|1986.]]||rowspan=5 colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||4||1||1||2||3||4 |- |{{flagicon|ITA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990|1990.]]||8||2||3||3||8||8 |- |{{flagicon|SAD}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994|1994.]]||5||1||2||2||3||4 |- |{{flagicon|FRA}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998|1998.]]||8||4||4||0||12||5 |- |{{flagicon|JKO}} {{flagicon|Japan}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002|2002.]]||10||5||4||1||19||10 |- |{{flagicon|NJE}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006|2006.]]||Grupna faza||23.||3||0||2||1||1||2||12||7||3||2||15||9 |- |{{flagicon|JAR}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010|2010.]]||rowspan=3 colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||6||3||1||2||11||8 |- |{{flagicon|Brazil}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]]||6||1||4||1||7||5 |- |{{flagicon|Rusija}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018|2018.]]||2||0||0||2||1||4 |- |{{flagicon|KAT}} [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022|2022.]]||colspan=8|''TBD''||colspan=6|''TBD'' |- |'''Ukupno'''||'''Grupna faza'''||'''1/22'''||'''3'''||'''0'''||'''2'''||'''1'''||'''1'''||'''2'''||'''61'''||'''24'''||'''22'''||'''15'''||'''79'''||'''57''' |} ===[[Afrički kup nacija]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Afrički kup nacija]] ! width="1" rowspan="37" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- | {{flagicon|SUD|1956}} [[Afrički kup nacija 1957.|1957.]]||colspan=8 rowspan=12|''Nisu mogli sudjelovati''<br>(dio {{flagicon|POR}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugala]] do [[1975.]])||colspan=6 rowspan=12|''Nisu mogli sudjelovati'' |- | {{flagicon|Ujedinjena Arapska Republika}} [[Afrički kup nacija 1959.|1959.]] |- | {{flagicon|ETI|1897}} [[Afrički kup nacija 1962.|1962.]] |- | {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1963.|1963.]] |- | {{flagicon|TUN}} [[Afrički kup nacija 1965.|1965.]] |- | {{flagicon|ETI|1897}} [[Afrički kup nacija 1968.|1968.]] |- | {{flagicon|SUD|1956}} [[Afrički kup nacija 1970.|1970.]] |- | {{flagicon|CMR|1961}} [[Afrički kup nacija 1972.|1972.]] |- | {{flagicon|EGI}} [[Afrički kup nacija 1974.|1974.]] |- | {{flagicon|ETI|1975}} [[Afrički kup nacija 1976.|1976.]] |- | {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 1978.|1978.]] |- | {{flagicon|NGA}} [[Afrički kup nacija 1980.|1980.]] |- | {{flagicon|LBY|1977}} [[Afrički kup nacija 1982.|1982.]]||colspan=8 rowspan=2|''Nisu se kvalificirali''||2||0||2||0||1||1 |- | {{flagicon|CIV}} [[Afrički kup nacija 1984.|1984.]]||4||2||1||1||7||4 |- | {{flagicon|EGI}} [[Afrički kup nacija 1986.|1986.]]||colspan=8|''Nisu pristupili''||colspan=6|''Nisu pristupili'' |- | {{flagicon|MAR}} [[Afrički kup nacija 1988.|1988.]]||colspan=8 rowspan=3|''Nisu se kvalificirali''||4||2||0||2||2||4 |- | {{flagicon|ALŽ}} [[Afrički kup nacija 1990.|1990.]]||4||1||1||2||5||7 |- | {{flagicon|SEN}} [[Afrički kup nacija 1992.|1992.]]||6||0||3||3||3||6 |- | {{flagicon|TUN}} [[Afrički kup nacija 1994.|1994.]]||colspan=8|''Nisu pristupili''||colspan=6|''Nisu pristupili'' |- | {{flagicon|JAR}} [[Afrički kup nacija 1996.|1996.]]||Grupna faza||14.||3||0||1||2||4||6||10||7||0||3||17||8 |- | {{flagicon|BFA}} [[Afrički kup nacija 1998.|1998.]]||Grupna faza||13.||3||0||2||1||5||8||4||2||0||2||4||4 |- | {{flagicon|GAN}} {{flagicon|NGA}} [[Afrički kup nacija 2000.|2000.]]||colspan=8 rowspan=3|''Nisu se kvalificirali''||8||2||2||4||6||9 |- | {{flagicon|Mali}} [[Afrički kup nacija 2002.|2002.]]||8||4||2||2||13||8 |- | {{flagicon|TUN}} [[Afrički kup nacija 2004.|2004.]]||4||1||2||1||7||4 |- | {{flagicon|EGI}} [[Afrički kup nacija 2006.|2006.]]||Grupna faza||9.||3||1||1||1||4||5||12||7||3||2||15||9 |- | {{flagicon|GAN}} [[Afrički kup nacija 2008.|2008.]]||Četvrtfinale||6.||4||1||2||1||5||4||6||4||1||1||16||5 |- |style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ANG}} [[Afrički kup nacija 2010.|2010.]]||Četvrtfinale||5.||4||1||2||1||6||5||colspan=6|''Kvalificirani kao domaćini'' |- | {{flagicon|GAB}} {{flagicon|Ekvatorijalna Gvineja}} [[Afrički kup nacija 2012.|2012.]]||Grupna faza||11.||3||1||1||1||4||5||6||4||0||2||7||5 |- | {{flagicon|JAR}} [[Afrički kup nacija 2013.|2013.]]||Grupna faza||14.||3||0||1||2||1||4||2||1||0||1||3||3 |- | {{flagicon|Ekvatorijalna Gvineja}} [[Afrički kup nacija 2015.|2015.]]||colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||6||1||3||2||5||5 |- | {{flagicon|GAB}} [[Afrički kup nacija 2017.|2017.]]||colspan=8 rowspan=4|''TBD''||colspan=6 rowspan=4|''TBD'' |- | {{flagicon|KAM}} [[Afrički kup nacija 2019.|2019.]] |- | {{flagicon|CIV}} [[Afrički kup nacija 2021.|2021.]] |- | {{flagicon|GVI}} [[Afrički kup nacija 2023.|2023.]] |- |'''Ukupno'''||'''Četvrtfinale'''||'''7/34'''||'''23'''||'''4'''||'''10'''||'''9'''||'''29'''||'''37'''||'''86'''||'''38'''||'''20'''||'''28'''||'''111'''||'''82''' |} :''*Među remije su uračunate utakmice odlučene nakon izvoođenja jedanaesteraca.'' ===[[CAF Afričko prvenstvo nacija]]=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[CAF Afričko prvenstvo nacija]] ! width="1" rowspan="9" | ! colspan="6" |Kvalifikacije |- ! width="90" |Godina ! width="95" |Faza ! width="60" |Plasman ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} ! width="20" |{{Abbr|Uta.|Odigranih utakmica}} ! width="20" |{{Abbr|P|Pobjeda}} ! width="20" |{{Abbr|R*|Remija}} ! width="20" |{{Abbr|I|Izgubljeno}} ! width="20" |{{Abbr|G+|Postignutih golova}} ! width="20" |{{Abbr|G-|Primljenih golova}} |- |{{flagicon|CIV}} [[CAF Afričko prvenstvo nacija 2009.|2009.]]||colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||4||1||1||2||3||4 |- style="background:silver;" |{{flagicon|SUD}} [[CAF Afričko prvenstvo nacija 2011.|2011.]]||'''Finale'''||'''2.'''||'''6'''||'''1'''||'''4'''||'''1'''||'''4'''||'''6'''||4||2||2||0||5||1 |- |{{flagicon|JAR}} [[CAF Afričko prvenstvo nacija 2014.|2014.]]||colspan=8|''Nisu se kvalificirali''||4||2||2||0||3||1 |- |{{flagicon|RUA}} [[CAF Afričko prvenstvo nacija 2016.|2016.]]||Grupna faza||11.||3||1||0||2||4||6||4||2||1||1||7||4 |- |{{flagicon|KEN}} [[CAF Afričko prvenstvo nacija 2018.|2018.]]||colspan=8|''TBD''||colspan=6|''TBD'' |- |{{flagicon|ETI}} [[CAF Afričko prvenstvo nacija 2020.|2020.]]||colspan=8|''TBD''||colspan=6|''TBD'' |- |'''Ukupno'''||'''0 naslova'''||'''2/6'''||'''9'''||'''2'''||'''4'''||'''3'''||'''8'''||'''12'''||'''16'''||'''7'''||'''6'''||'''3'''||'''18'''||'''10''' |} :''*Među remije su uračunate utakmice odlučene nakon izvoođenja jedanaesteraca.'' ==Aktualni sastav== ''Ažurirano:'' [[27. ožujka]] [[2016.]] {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=1|pos=GK|name=[[Mário Damião Hipólito|Mário]]|age={{Birth date and age|1985|6|1|df=y}}|caps=5|goals=0|club=[[Kabuscorp S.C.P.|Kabuscorp]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=12|pos=GK|name=[[Landú]]|age={{Birth date and age|1990|1|4|df=y}}|caps=20|goals=0|club=[[C.R.D. Libolo|Recreativo do Libolo]]|clubnat=ANG}} {{nat fs break}} {{nat fs g player|no=2|pos=DF|name=[[Clinton Mata]]|age={{Birth date and age|1992|11|7|df=y}}|caps=6|goals=0|club=[[R. Charleroi S.C.|Charleroi]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|no=3|pos=DF|name=[[Jonathan Buatu Mananga]]|age={{Birth date and age|1993|9|27|df=y}}|caps=8|goals=0|club=[[Waasland-Beveren]]|clubnat=BEL}} {{nat fs g player|no=4|pos=DF|name=[[Fabrício Mafuta]]|age={{Birth date and age|1988|9|20|df=y}}|caps=19|goals=0|club=[[G.D. Interclube|Interclube]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=5|pos=DF|name=[[Genséric Kusunga]]|age={{Birth date and age|1988|3|12|df=y}}|caps=10|goals=0|club=[[Oldham Athletic A.F.C.|Oldham Athletic]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=13|pos=DF|name=[[Bartolomeu Jacinto Quissanga|Bastos]]|age={{Birth date and age|1991|11|23|df=y}}|caps=27|goals=2|club=[[FK Rostov|Rostov]]|clubnat=RUS}} {{nat fs g player|no=14|pos=DF|name=[[Amaro (fudbaler)|Amaro]]|age={{Birth date and age|1986|11|12|df=y}}|caps=31|goals=1|club=[[S.L. Benfica (Luanda)|Benfica de Luanda]]|clubnat=ANG}} {{nat fs break}} {{nat fs g player|no=6|pos=MF|name=[[Manucho Diniz]]|age={{Birth date and age|1986|6|4|df=y}}|caps=17|goals=0|club=[[C.D. Primeiro de Agosto|1º de Agosto]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=7|pos=MF|name=[[Ricardo Job Estévão|Job]]|age={{Birth date and age|1987|9|27|df=y}}|caps=41|goals=3|club=[[Atlético Petróleos de Luanda|Petro de Luanda]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=11|pos=MF|name=[[Sebastião Gilberto|Gilberto]]|age={{Birth date and age|1982|9|21|df=y}}|caps=77|goals=8|club=[[S.L. Benfica (Luanda)|Benfica de Luanda]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=15|pos=MF|name=[[Dário de Sousa Borges Cardoso|Dário]]|age={{Birth date and age|1982|6|25|df=y}}|caps=7|goals=1|club=[[C.R.D. Libolo|Rec do Libolo]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=16|pos=MF|name=[[Paty (fudbaler)|Paty]]|age={{Birth date and age|1990|6|3|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[G.D. Interclube|Interclube]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[Ary Papel]]|age={{Birth date and age|1994|3|3|df=y}}|caps=23|goals=5|club=[[C.D. Primeiro de Agosto|1º de Agosto]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=18|pos=MF|name=[[Mingo Bile]]|age={{Birth date and age|1987|6|15|df=y}}|caps=26|goals=0|club=[[C.D. Primeiro de Agosto|1º de Agosto]]|clubnat=ANG}} {{nat fs break}} {{nat fs g player|no=8|pos=FW|name=[[Jacinto Muondo Dala|Gelson]]|age={{Birth date and age|1996|7|13|df=y}}|caps=11|goals=7|club=[[C.D. Primeiro de Agosto|1º de Agosto]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[Yano (fudbaler)|Yano]]|age={{Birth date and age|1992|7|8|df=y}}|caps=12|goals=1|club=[[Progresso Associação do Sambizanga|Progresso Sambizanga]]|clubnat=ANG}} {{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[Dolly Menga]]|age={{Birth date and age|1993|5|2|df=y}}|caps=7|goals=1|club=[[C.D. Tondela|Tondela]]|clubnat=POR}} {{nat fs end}} == Vanjske veze == *[http://www.fafutebol-angola.og.ao/ Federação Angolana de Futebol] {{Afričke fudbalske reprezentacije}} {{Sastav Angola 2006 SP}} [[Kategorija:Fudbalske reprezentacije|Angola]] [[Kategorija:Fudbal u Angoli| ]] q78um8ed3n8t2y4o7xs9ol7zrpmp8t5 0 4558810 42714670 42694372 2026-10-30T03:19:00Z Edgar Allan Poe 29250 42714670 wikitext text/x-wiki {{Fudbalsko ili nogometno natjecanje | Name = | izvorni naziv = Taça de África das Nações de 2010 | Logo = 2010_Africa_Cup_of_Nations_logo.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{flag|Angola}} | datum = [[10. siječnja|10.]] – [[31. siječnja]] [[2010.]] | Broj reprezentacija = 15 | stadioni = 4 | gradovi = 4 | Prvaci = {{NogRep|EGI}} | drugi = {{NogRep|GAN}} | treći = {{NogRep|NGA}} | četvrti = {{NogRep|ALŽ}} | Broj utakmica = 29 | Broj golova = 71 | gledanost = 543500 | Najbolji strijelac = {{flagicon|EGI}} [[Mohamed Nagy|Gedo]]<br><small>(5 golova)</small> | Najbolji igrač = {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Hassan]] | ažurirano = 13.4.2016 }} '''Afrički kup nacija 2010.''' (zbog sponzorskih razloga znan i kao '''[[Orange S.A.|Orange]] Afrički kup nacija''') bilo je 27. izdanje [[Afrički kup nacija|Afričkog kupa nacija]], dvogodišnjeg kontinentalnog natjecanja koje organizira [[CAF]]. Ovo se izdanje održalo od [[10. siječnja|10.]] do [[31. siječnja]] [[2010.]] godine, a domaćin je bila [[Angola]]. Na turniru je, uz domaćina [[Angolska nogometna reprezentacija|Angolu]], trebalo sudjelovati još 15 zemalja koje su se plasirale kroz kvalifikacijski proces koji je trajao od [[2007.]] godine i uključivao 53 reprezentacije. Ipak, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Toga|reprezentacija Toga]] je odustala od natjecanja nakon [[Teroristički napad na fudbalsku ili nogometnu reprezentaciju Toga|terorističkog napada na njihov autobus]] pa je na turniru sudjelovalo ukupno 15 zemalja, a umjesto planirane 32, odigrano je 29 utakmica. Prvak je, po sedmi put, postao [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Egipta|Egipat]], koji je u finalu svladao [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Ganu]], dok je treće mjesto ispred [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Alžira|Alžira]] uzela [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nigerije|Nigerija]]. Najbolji strijelac turnira bio je [[Mohamed Nagy|Gedo]] (5 golova), dok je najbolji igrač bio također Egipćanin, [[Ahmed Hassan]]. ==Izbor domaćina== U vrijeme odabira domaćina za [[2010.]] godinu, [[CAF]] je provodio politiku rotacije, koja je omogućila novim zemljama, poput tadašnjih kandidata [[Angola|Angole]], [[Ekvatorijalna Gvineja|Ekvatorijalne Gvineje]] i [[Gabon]]a, da organiziraju prvenstvo. Ponude su poslali i [[Mozambik]], [[Namibija]], [[Zimbabve]] i [[Senegal]], međutim iste su odbijene od strane CAF-a. Nakon provedenog postupka izbora, [[Angola]] je dobila domaćinstvo [[2010.]] godine, dok su [[Ekvatorijalna Gvineja]] i [[Gabon]] dobili zajedničko domaćinstvo za [[2012.]] godinu; [[Libija]] je imenovana domaćinom za [[2014.]] godnu. Kao rezervni domaćin za ova tri turnira izabrana je [[Nigerija]], koja bi preuzela domaćinstvo u slučaju da neki od ranije odabranih domaćina ne bi zadovoljili CAF-ove kriterije. ==Kvalifikacije== {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2010. (CAF)}} Prije početka kvalifikacijskog ciklusa za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine, [[CAF]] je objavila kako će kvalifikacije za svjetsko prvenstvo ujedno biti i kvalifikacije za [[Afrički kup nacija]]. U kvalifikacijskom ciklusu sudjelovale su 53 reprezentacije, s tim da je svaki turnir imao 52 sudionice u kvalifikacijama, jer su se [[Južnoafrička Republika]], kao domaćin Svjetskog prvenstva, i [[Angola]], kao domaćin Kupa nacija, automatski kvalificirale svaka za svoje natjecanje. Obje zemlje su tako sudjelovale u kvalifikacijskim ciklusima, mada samo za jedno natjecanje. Ironično, nijedna od njih nije se kvalificirala za ono drugo natjecanje. Kvalifikacije su se provodile kroz tri kruga. U prvom je krugu šest najslabijih zemalja međusobno igralo za daljnji prolaz u drugi krug, u kojemu je u 12 grupa igralo ukupno 48 zemalja. Prvoplasirane reprezentacije direktno su išle u treći krug, gdje im se pridružilo još osam najboljih druplasiranih zemalja. Treći krug se igrao kroz pet skupina po četiri reprezentacije. Pet prvoplasiranih reprezentacija izborilo je nastup i na Svjetskom prvenstvu i na Kupu nacija, dok su drugoplasirane i trećeplasirane ekipe u svakoj skupini izborile nastup samo na Kupu nacija. Kvalifikacije su započele [[14. listopada]] [[2007.]] godine, a zaključene su [[18. studenog]] [[2009.]] godine nakon dodatne utakmice između [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Alžira|Alžira]] i [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Egipta|Egipta]], koja je odlučivala o prvom mjestu u grupi. ===Kvalificirane momčadi=== Uz domaćina [[Angola|Angolu]], za glavni turnir se kvalificiralo ukupno 15 reprezentacija. Iste su u konačnici raspoređene po jakosti temeljem rezultata i uspjeha na tri prethodna izdanja Kupa nacija. Kvalificirane reprezentacije bile su: {{col begin}} {{col-4}} *{{flag|Angola}} <small>(''domaćin'')</small> *{{flag|Egipat}} <small>(''branitelj naslova'')</small> *{{flag|Kamerun}} *{{flag|Obala Bjelokosti}} {{col-4}} *{{flag|Gana}} *{{flag|Nigerija}} *{{flag|Tunis}} *{{flag|Mali}} {{col-4}} *{{flag|Zambija}} *{{flag|Benin}} *{{flag|Alžir}} *{{flag|Togo}} <small>(''povukli se s natjecanja'')</small> {{col-4}} *{{flag|Burkina Faso}} *{{flag|Mozambik}} *{{flag|Gabon}} *{{flag|Malavi}} {{col end}} ===Povlačenje reprezentacija Toga=== {{main|Teroristički napad na fudbalsku ili nogometnu reprezentaciju Toga}} Dana [[8. siječnja]] [[2010.]] godine, dok su putovali na turnir kroz [[Cabinda (provincija)|Cabindu]], momčadski autobus [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Toga|reprezentacije Toga]] napadnut je od strane pobunjenika. Napad je izazvao veliki šok jer se radilo o dotad najintenzivnijem incidentu toga tipa. Ubrzo nakon napada, glasnogovornik reprezentacije je objavio da su u napadu ubijeni pomoćni trener [[Améleté Abalo]], agent za medije [[Stanislaud Ocloo]] te vozač autobusa, uz nekoliko ranjenih osoba. Odgovornost za napad ubrzo je preuzeo separatistički pokret [[FLEC-PM]]. Samo dan nakon incidenta, togoanska reprezentacija se povukla s natjecanja. Igrači su, doduše, bili za nastup na turniru kako bi odali počast poginulim i ranjenim kolegama, međutim togoanska vlada im je promptno naredila povratak u [[Togo]].<ref>{{cite news |title=Togo head home as Africa Cup of Nations gets under way |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/8450529.stm |work=BBC Sport |date=10 January 2010 |accessdate=6 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100114071258/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/8450529.stm |archivedate=2010-01-14 |deadurl=no }}</ref> Nakon odustanka i povratka u Togo, reprezentacija je formalnopravno diskvalificirana jer se nije pojavila na uvodnoj utakmici protiv [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Gane|Gane]] [[11. siječnja]] [[2010.]] godine. Dana [[30. siječnja]] [[2010.]] godine, [[CAF]] je Togu odredio zabranu nastupa na naredna dva Kupa nacija i izrekao novčanu kaznu od $50,000, a sve zbog "uplitanja vlade u odluku o odustanku s turnira".<ref>{{cite news |title=Togo handed two-tournament Nations Cup suspension |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=733642&sec=global&cc=5901 |work=ESPN Soccernet |date=30 January 2010 |accessdate=6 February 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100203022629/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=733642&sec=global&cc=5901 |archivedate=2010-02-03 |deadurl=no }}</ref> Togo je trebao biti onemogućen sudjelovati sve do [[2015.]] godine, međutim Arbitražni sud je [[14. svibnja]] [[2010.]] godine poništio odluku CAF-a.<ref>{{cite web|title=Togo's African Cup ban is lifted|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/8682511.stm|website=bbc.co.uk|publisher=BBC|accessdate=15 June 2015|date=14 May 2010}}</ref> ==Gradovi domaćini== Turnir se igrao na četiri stadiona u četiri grada - [[Cabinda (grad)|Cabindi]], [[Luanda|Luandi]], [[Benguela|Bengueli]] i [[Lubango|Lubangu]]. Finale se igralo na [[Estádio 11 de Novembro|nacionalnom stadionu]] u [[Luanda|Luandi]]. <center> {| class=wikitable style="text-align:center" |- !width=160|[[Luanda]]!!rowspan=8| {{location map+|Angola|float=right|width=290|caption=|places= {{location map~|Angola|lat=-8.84|long=13.23|label=[[Luanda]]|position=low}} {{location map~|Angola|lat=-5.55|long=12.2|label=[[Cabinda (grad)|Cabinda]]|position=right}} {{location map~|Angola|lat=-12.55|long=13.42|label=[[Benguela]]|position=low}} {{location map~|Angola|lat=-14.92|long=13.5|label=[[Lubango]]|position=low}} }} !width=160|[[Cabinda (grad)|Cabinda]] |- |[[Estádio 11 de Novembro]]||[[Estádio Nacional do Chiazi]] |- |[[File:Estadio-11Nov-Luanda 03 linke-Seite-Bogen LWS-2011-08-NC 0991.jpg|150px]]||[[File:No image available.svg|150px]] |- |Kapacitet: '''50,000'''||Kapacitet: '''20,000''' |- !width=160|[[Benguela]]||[[Lubango]] |- |[[Estádio Nacional de Ombaka]]||[[Estádio Nacional da Tundavala]] |- |[[File:No image available.svg|150px]] ||[[File:No image available.svg|150px]] |- |Kapacitet: '''35,000'''||Kapacitet: '''20,000''' |} </center> ==Finalni ždrijeb== Ždrijeb za završnicu turnira održan je [[20. studenog]] [[2009.]] godine u [[Luanda|Luandi]]. Šesnaest kvalificiranih zemalja raspoređeno je u četiri jakosne skupine, od bolje rangiranih ekipa prema lošijima. [[Angola]] i [[Egipat]] su završili u prvoj skupini kao domaćin i branitelj naslova, dok je ostalih 14 ekipa raspoređeno temeljem njihova uspjeha na prethodna tri Kupa nacija. Skupine su izgledale ovako: {| class=wikitable width=100% |- !width=25%|Skupina 1 !width=25%|Skupina 2 !width=25%|Skupina 3 !width=25%|Skupina 4 |- valign=top | *{{NogRep|ANG}} ''(domaćin)'' *{{NogRep|EGI}} ''(branitelj naslova)'' *{{NogRep|KAM}} *{{NogRep|CIV}} | *{{NogRep|GAN}} *{{NogRep|NGA}} *{{NogRep|TUN}} *{{NogRep|MLI}} | *{{NogRep|ZAM}} *{{NogRep|BEN}} *{{NogRep|ALŽ}} *{{NogRep|TOG}} ''(odustali)'' | *{{NogRep|BFA}} *{{NogRep|MOZ}} *{{NogRep|GAB}} *{{NogRep|MLV}} |} ==Suci== [[CAF]] je odredio ukupno 16 glavnih sudaca te isto toliko pomoćnih sudaca za ovaj turnir. Jedan glavni sudac te dva pomoćna dolazili su iz [[AFC|Azije]]. Parovi su sljedeći: {{col begin}} {{col-2}} ;Glavni suci * {{flagicon|ALG}} [[Mohamed Benouza]] * {{flagicon|ANG}} [[Hélder Martins de Carvalho]] * {{flagicon|BEN}} [[Coffi Codjia]] * {{flagicon|EGY}} [[Essam Abdel-Fatah]] * {{flagicon|RSA}} [[Daniel Bennett (fudbalski sudac)|Daniel Bennett]] * {{flagicon|RSA}} [[Jerome Damon]] * {{flagicon|MLI}} [[Koman Coulibaly]] * {{flagicon|MRI}} [[Rajindraparsad Seechurn]] * {{flagicon|CIV}} [[Noumandiez Doué]] * {{flagicon|KSA}} [[Halil Al Gamdi]] * {{flagicon|SEY}} [[Eddy Maillet]] * {{flagicon|SEN}} [[Badara Diatta]] * {{flagicon|SUD}} [[Halid Abdel Rahman]] * {{flagicon|TOG}} [[Kokou Djaoupe]] * {{flagicon|TUN}} [[Kacem Bennaceur]] * {{flagicon|UGA}} [[Muhmed Ssegonga]] {{col-2}} ;Pomoćni suci * {{flagicon|ANG}} [[Inácio Manuel Candido]] * {{flagicon|BDI}} [[Desire Gahungu]] * {{flagicon|EGY}} [[Nasser Sadek Abdel Nabi]] * {{flagicon|ERI}} [[Angesom Ogbamariam]] * {{flagicon|GHA}} [[Ayuba Haruna]] * {{flagicon|IRN}} [[Hassan Kamranifar]] * {{flagicon|RSA}} [[Enock Molefe]] * {{flagicon|CMR}} [[Evarist Menkouande]] * {{flagicon|LBY|1977}} [[Fooad El Maghrabi]] * {{flagicon|MWI}} [[Moffat Champiti]] * {{flagicon|MAR}} [[Redouane Achik]] * {{flagicon|NGA}} [[Peter Edibe]] * {{flagicon|KSA}} [[Mohammed Al Ghamdi]] * {{flagicon|RWA}} [[Celestin Ntagungira]] * {{flagicon|TUN}} [[Bechir Hassani]] * {{flagicon|ZAM}} [[Kenneth Chichenga]] {{col end}} ==Grupna faza== '''Objašnjenje boja u tablici skupina:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad se plasirala za daljnji tijek natjecanja. ===Grupa A=== {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ANG}} |'''5'''||3||1||2||0||6||4||+2 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||1||3||-2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|MLI}} |'''4'''||3||1||1||1||7||6||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|MLV}} |'''0'''||3||1||0||2||4||5||-1 |} {{football box |date = [[10. siječnja]] [[2010.]] |time = 20:00 |team1 = [[Angola]] {{flagicon|ANG}} |score = 4:4 |report = [https://www.espnfc.com/gamecast/statistics/id/285629/statistics.html Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|MLI}} |goals1 = [[Flávio Amado|Flávio]] {{goal|36||42}}<br />[[Sebastião Gilberto|Gilberto]] {{goal|67|11m}}<br />[[Manucho]] {{goal|74|11m}} |goals2 = [[Seydou Keita|Keita]] {{goal|79||90+3}}<br />[[Frédéric Kanouté|Kanouté]] {{goal|88}}<br />[[Mustapha Yatabaré|Yatabaré]] {{goal|90+4}} |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 45,000 |referee = {{flagicon|EGI}} [[Essam Abdel-Fatah]] }} ---- {{football box |date = [[11. siječnja]] [[2010.]] |time = 14:45 |team1 = [[Malavi]] {{flagicon|MWI}} |score = 3:0 |report = [https://web.archive.org/20110629023832/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285630 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ALG}} |goals1 = [[Russel Mwafulirwa|Mwafulirwa]] {{goal|17}}<br />[[Elvis Kafoteka|Kafoteka]] {{goal|35}}<br />[[Davi Banda|Banda]] {{goal|48}} |goals2 = |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 1,000 |referee = {{flagicon|SEN}} [[Badara Diatta]] }} ---- {{football box |date = [[14. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Mali]] {{flagicon|MLI}} |score = 0:1 |report = [https://web.archive.org/20110629023847/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285637 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ALG}} |goals1 = |goals2 = [[Rafik Halliche|Halliche]] {{goal|43}} |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 4,000 |referee = {{flagicon|UGA}} [[Muhmed Ssegonga]] }} ---- {{football box |date = [[14. siječnja]] [[2010.]] |time = 19:30 |team1 = [[Angola]] {{flagicon|ANG}} |score = 2:0 |report = [https://web.archive.org/20110629023915/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285638 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|MWI}} |goals1 = [[Flávio Amado|Flávio]] {{goal|49}}<br />[[Manucho]] {{goal|55}} |goals2 = |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 48,500 |referee = {{flagicon|CIV}} [[Noumandiez Doué]] }} ---- {{football box |date = [[18. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Angola]] {{flagicon|ANG}} |score = 0:0 |report = [https://web.archive.org/20110629023923/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285645 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ALG}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 40,000 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Jerome Damon]] }} ---- {{football box |date = [[18. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Mali]] {{flagicon|MLI}} |score = 3:1 |report = [https://web.archive.org/web/20100109021016/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285646 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|MWI}} |goals1 = [[Frédéric Kanouté|Kanouté]] {{goal|1}}<br />[[Seydou Keita|Keita]] {{goal|3}}<br />[[Mamadou Bagayoko|Bagayoko]] {{goal|85}} |goals2 = [[Russel Mwafulirwa|Mwafulirwa]] {{goal|58}} |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (grad)|Cabinda]] |attendance = 21,000 |referee = {{flagicon|Mauricijus}} [[Rajindraparsad Seechurn]] }} ===Grupa B=== {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|CIV}} |'''4'''||2||1||1||0||3||1||+2 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''3'''||2||1||0||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|BFA}} |'''1'''||2||0||1||1||0||1||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TOG}} |colspan=8| ''povukli se s natjecanja, službeno diskvalificirani'' |} {{football box |date = [[11. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |score = 0:0 |report = [https://web.archive.org/20110629023951/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285631 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|BFA}} |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (grad)|Cabinda]] |goals1 = |goals2 = |attendance = 5,000 |referee = {{flagicon|TUN}} [[Kacem Bennaceur]] }} ---- {{football box |date = [[11. siječnja]] [[2010.]] |time = 19:30 |team1 = [[Gana]] {{flagicon|GHA}} |score = ''otkazano'' |report = |team2 = {{flagcountry|TOG}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (grad)|Cabinda]] |attendance = |referee = }} ---- {{football box |date = [[15. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Burkina Faso]] {{flagicon|BFA}} |score = ''otkazano'' |team2 = {{flagcountry|TOG}} |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (grad)|Cabinda]] |attendance = |referee = }} ---- {{football box |date = [[15. siječnja]] [[2010.]] |time = 19:30 |team1 = [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |score = 3:1 |report = [https://web.archive.org/20110629023958/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285640 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|GHA}} |goals1 = [[Gervinho]] {{goal|23}}<br />[[Siaka Tiéné|Tiéné]] {{goal|66}}<br />[[Didier Drogba|Drogba]] {{goal|90}} |goals2 = [[Asamoah Gyan|Gyan]] {{goal|90+3|pen.}} |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (grad)|Cabinda]] |attendance = 23,000 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Jerome Damon]] }} ---- {{football box |date = [[19. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Burkina Faso]] {{flagicon|BFA}} |score = 0:1 |report = [https://web.archive.org/20110629024011/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285647 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|GHA}} |goals1 = |goals2 = [[André Ayew|A. Ayew]] {{goal|30}} |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 8,000 |referee = {{flagicon|Sejšeli}} [[Eddy Maillet]] }} ---- {{football box |date = [[19. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |score = ''otkazano'' |report = |team2 = {{flagcountry|TOG}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (grad)|Cabinda]] |attendance = |referee = }} ===Grupa C=== {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''9'''||3||3||0||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NGA}} |'''6'''||3||2||0||1||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|BEN}} |'''1'''||3||0||1||2||2||5||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|MOZ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||7||-5 |} {{football box |date = [[20. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Egipat]] {{flagicon|EGY}} |score = 3:1 |report = [https://web.archive.org/20110629024020/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285633 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|NGA}} |goals1 = [[Emad Moteab|Moteab]] {{goal|34}}<br />[[Ahmed Hassan|Hassan]] {{goal|54}}<br />[[Mohamed Nagy|Gedo]] {{goal|87}} |goals2 = [[Chinedu Obasi|Obasi]] {{goal|12}} |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 18,000 |referee = {{flagicon|Mauricijus}} [[Rajindraparsad Seechurn]] }} ---- {{football box |date = [[12. siječnja]] [[2010.]] |time = 19:30 |team1 = [[Mozambik]] {{flagicon|MOZ}} |score = 2:2 |report = [https://web.archive.org/20110629024044/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285634 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|BEN}} |goals1 = [[Almiro Lobo|Miro]] {{goal|29}}<br />[[Carlos Fumo Gonçalves|Fumo]] {{goal|54}} |goals2 = [[Razak Omotoyossi|Omotoyossi]] {{goal|14|11m}}<br />[[Dario Khan|Khan]] {{goal|20|ag.}} |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 15,000 |referee = {{flagicon|SUD}} [[Halid Abdel Rahman]] }} ---- {{football box |date = [[16. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Nigerija]] {{flagicon|NGA}} |score = 1:0 |report = [https://web.archive.org/20110629024055/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285641 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry |BEN}} |goals1 = [[Yakubu Aiyegbeni|Yakubu]] {{goal|42|11m}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 8,000 |referee = {{flagicon|ANG}} [[Hélder Martins de Carvalho]] }} ---- {{football box |date = [[16. siječnja]] [[2010.]] |time = 19:30 |team1 = [[Egipat]] {{flagicon|EGY}} |score = 2:0 |report = [https://web.archive.org/20110629024107/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285642 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|MOZ}} |goals1 = [[Dario Khan|Khan]] {{goal|47|ag.}}<br />[[Mohamed Nagy|Gedo]] {{goal|81}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 16,000 |referee = {{flagicon|TOG}} [[Kokou Djaoupe]] }} ---- {{football box |date = [[20. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Egipat]] {{flagicon|EGY}} |score = 2:0 |report = [https://web.archive.org/20110629024120/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285649 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|BEN}} |goals1 = [[Ahmed Al-Muhammadi|Al-Muhammadi]] {{goal|7}}<br />[[Emad Moteab|Moteab]] {{goal|23}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 12,500 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Daniel Bennett (fudbalski sudac)|Daniel Bennett]] }} ---- {{football box |date = [[20. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Nigerija]] {{flagicon|NGA}} |score = 3:0 |report = [https://web.archive.org/20110629024129/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285650 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|MOZ}} |goals1 = [[Peter Odemwingie|Odemwingie]] {{goal|45||47}}<br />[[Obafemi Martins|Martins]] {{goal|86}} |goals2 = |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 10,000 |referee = {{flagicon|Mali}} [[Koman Coulibaly]] }} ===Grupa D=== {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ZAM}} |'''4'''||3||1||1||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAM}} |'''4'''||3||1||1||1||5||5||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAB}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |} {{football box |date = [[13. siječnja]] [[2016.]] |time = 17:00 |team1 = [[Kamerun]] {{flagicon|CMR}} |score = 0:1 |report = [https://web.archive.org/20110629024236/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285635 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|GAB}} |goals1 = |goals2 = [[Daniel Cousin|Cousin]] {{goal|17}} |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 15,000 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Daniel Bennett (fudbalski sudac)|Daniel Bennett]] }} ---- {{football box |date = [[13. siječnja]] [[2016.]] |time = 19:30 |team1 = [[Zambija]] {{flagicon|ZAM}} |score = 1:1 |report = [https://web.archive.org/20110629024250/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285636 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|TUN}} |goals1 = [[Jacob Mulenga|J. Mulenga]] {{goal|19}} |goals2 = [[Zouheir Dhaouadi|Dhaouadi]] {{goal|40}} |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 17,000 |referee = {{flagicon|MLI}} [[Koman Coulibaly]] }} ---- {{football box |date = [[17. siječnja]] [[2016.]] |time = 17:00 |team1 = [[Gabon]] {{flagicon|GAB}} |score = 0:0 |report = [https://web.archive.org/20110629024324/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285643 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|TUN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 16,000 |referee = {{flagicon|BEN}} [[Coffi Codjia]] }} ---- {{football box |date = [[17. siječnja]] [[2016.]] |time = 19:30 |team1 = [[Kamerun]] {{flagicon|CMR}} |score = 3:2 |report = [https://web.archive.org/20110629024335/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285644 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ZAM}} |goals1 = [[Geremi Njitap|Geremi]] {{goal|68}}<br />[[Samuel Eto'o|Eto'o]] {{goal|72}}<br />[[Mohammadou Idrissou|Idrissou]] {{goal|86}} |goals2 = [[Jacob Mulenga|J. Mulenga]] {{goal|8}}<br />[[Christopher Katongo|C. Katongo]] {{goal|81|11m}} |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 15,000 |referee = {{flagicon|SAU}} [[Halil Al Gamdi]] }} ---- {{football box |date = [[21. siječnja]] [[2016.]] |time = 17:00 |team1 = [[Gabon]] {{flagicon|GAB}} |score = 1:2 |report = [https://web.archive.org/20110629024422/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285651 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ZAM}} |goals1 = [[Fabrice Do Marcolino|F. Do Marcolino]] {{goal|83}} |goals2 = [[Rainford Kalaba|Kalaba]] {{goal|28}}<br />[[James Chamanga|Chamanga]] {{goal|62}} |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 5,000 |referee = {{flagicon|ALŽ}} [[Mohamed Benouza]] }} ---- {{football box |date = [[21. siječnja]] [[2016.]] |time = 17:00 |team1 = [[Kamerun]] {{flagicon|CMR}} |score = 2:2 |report = [https://web.archive.org/20110629024501/http://soccernet.espn.go.com/match?id=285652 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|TUN}} |goals1 = [[Samuel Eto'o|Eto'o]] {{goal|47}}<br />[[Landry N'Guémo|N'Guémo]] {{goal|64}} |goals2 = [[Amine Chermiti|Chermiti]] {{goal|1}}<br />[[Aurélien Chedjou|Chedjou]] {{goal|63|ag.}} |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 19,000 |referee = {{flagicon|CIV}} [[Noumandiez Doué]] }} ==Faza na izbacivanje== {{Round8-with third <!-- Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2 --> <!-- quarter-finals --> |24. siječnja – [[Luanda]]|{{flagcountry|ANG}}|0|'''{{flagcountry|GHA}}'''|'''1''' |25. siječnja – [[Lubango]]|{{flagcountry|ZAM}}|0 (4)|'''{{flagcountry|NGA}} <small>(11m)</small>'''|'''0 (5)''' |24. siječnja – [[Cabinda (grad)|Cabinda]]|{{flagcountry|CIV}}|2|'''{{flagcountry|ALG}} <small>(pr.)</small>'''|'''3''' |25. siječnja – [[Benguela]]|'''{{flagcountry|EGY}} <small>(pr.)</small>'''|'''3'''|{{flagcountry|CMR}}|1 <!-- semi-finals --> |28. siječnja – [[Luanda]]|'''{{flagcountry|GHA}}'''|'''1'''|{{flagcountry|NGA}}|0 |28. siječnja – [[Benguela]]|{{flagcountry|ALG}}|0|'''{{flagcountry|EGY}}'''|'''4''' <!-- final --> |31. siječnja – [[Luanda]]|{{flagcountry|GHA}}|0|'''{{flagcountry|EGY}}'''|'''1''' <!-- third place --> |30. siječnja – [[Benguela]]|'''{{flagcountry|NGA}}'''|'''1'''|{{flagcountry|ALG}}|0 }} ===Četvrtfinale=== {{football box |date = [[25. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Angola]] {{flagicon|ANG}} |score = 0:1 |report = [https://web.archive.org/20110604033113/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287447 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|GHA}} |goals1 = |goals2 = [[Asamoah Gyan|Gyan]] {{goal|15}} |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 50,000 |referee = {{flagicon|ALŽ}} [[Mohamed Benouza]] }} ---- {{football box |date = [[24. siječnja]] [[2010.]] |time = 20:30 |team1 = [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |score = 2:3 (pr.) |aet = yes |report = [https://web.archive.org/20110629024525/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287448 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ALG}} |goals1 = [[Salomon Kalou|Kalou]] {{goal|4}}<br />[[Abdul Kader Keïta|Keïta]] {{goal|89}} |goals2 = [[Karim Matmour|Matmour]] {{goal|39}}<br />[[Madjid Bougherra|Bougherra]] {{goal|90+2}}<br />[[Hameur Bouazza|Bouazza]] {{goal|92}} |stadium = [[Estádio Nacional do Chiazi|Estádio do Chiazi]], [[Cabinda (city)|Cabinda]] |attendance = 10,000 |referee = {{flagicon|Sejšeli}} [[Eddy Maillet]] }} ---- {{football box |date = [[25. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Egipat]] {{flagicon|EGY}} |score = 3:1 (pr.) |aet = yes |report = [https://web.archive.org/20110629024555/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287572 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|CMR}} |goals1 = [[Ahmed Hassan|Hassan]] {{goal|37||104}}<br />[[Mohamed Nagy|Gedo]] {{goal|92}} |goals2 = [[Achille Emana|Emana]] {{goal|25}} |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 12,000 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Jerome Damon]] }} ---- {{football box |date = [[25. siječnja]] [[2010.]] |time = 20:30 |team1 = [[Zambija]] {{flagicon|ZAM}} |score = 0:0 (pr.) |aet = yes |report = [https://web.archive.org/20110629024607/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287573 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|NGA}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estádio da Tundavala|Estádio Nacional da Tundavala]], [[Lubango]] |attendance = 10,000 |referee = {{flagicon|EGI}} [[Essam Abdel-Fatah]] |11m1 = [[Noah Chivuta|Chivuta]] {{pengoal}}<br />[[Christopher Katongo|C. Katongo]] {{pengoal}}<br />[[Emmanuel Mayuka|Mayuka]] {{pengoal}}<br />[[Thomas Nyrienda|Nyrienda]] {{penmiss}}<br />[[Kennedy Mweene|Mweene]] {{pengoal}} |11m = 4:5 |11m2 = {{pengoal}} [[Mikel John Obi|Mikel]]<br />{{pengoal}} [[Obafemi Martins|Martins]]<br />{{pengoal}} [[Victor Nsofor Obinna|Obinna]]<br />{{pengoal}} [[Peter Odemwingie|Odemwingie]]<br />{{pengoal}} [[Vincent Enyeama|Enyeama]] }} ===Polufinale=== {{football box |date = [[28. siječnja]] [[2010.]] |time = 16:00 |team1 = [[Gana]] {{flagicon|GHA}} |score = 1:0 |report = [https://web.archive.org/20110629024612/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287646 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|NGA}} |goals1 = [[Asamoah Gyan|Gyan]] {{goal|21}} |goals2 = |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 7,500 |referee = {{flagicon|JAR}} [[Daniel Bennett (fudbalski sudac)|Daniel Bennett]] }} ---- {{football box |date = [[28. siječnja]] [[2010.]] |time = 20:30 |team1 = [[Alžir]] {{flagicon|ALG}} |score = 0:4 |report = [https://web.archive.org/20110629024633/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287644 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|EGY}} |goals1 = |goals2 = [[Hosny Abd Rabo|Abd Rabo]] {{goal|38|11m}}<br />[[Mohamed Zidan|Zidan]] {{goal|65}}<br />[[Mohamed Abdel-Shafy|Abdel-Shafy]] {{goal|80}}<br />[[Mohamed Nagy|Gedo]] {{goal|90+2}} |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 30,000 |referee = {{flagicon|BEN}} [[Coffi Codjia]] }} ===Utakmica za 3. mjesto=== {{football box |date = [[30. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Nigerija]] {{flagicon|NGA}} |score = 1:0 |report = [https://web.archive.org/20101230004103/http://soccernet.espn.go.com:80/match?id=287698 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|ALG}} |goals1 = [[Victor Nsofor Obinna|Obinna]] {{goal|56}} |goals2 = |stadium = [[Estadio Nacional de Ombaka|Estádio Nacional de Ombaka]], [[Benguela]] |attendance = 12,000 |referee = {{flagicon|SEN}} [[Badara Diatta]] }} ===Finale=== {{football box |date = [[31. siječnja]] [[2010.]] |time = 17:00 |team1 = [[Gana]] {{flagicon|GHA}} |score = 0:1 |report = [https://web.archive.org/20110629024733/http://soccernet.espn.go.com/match?id=287699 Izvještaj] |team2 = {{flagcountry|EGY}} |goals1 = |goals2 = [[Mohamed Nagy|Gedo]] {{goal|85}} |stadium = [[Estádio 11 de Novembro]], [[Luanda]] |attendance = 50,000 |referee = {{flagicon|Mali}} [[Koman Coulibaly]] }} == Statistike == ''Ažurirano: [[16. travnja]] [[2016.]]'' {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|ANG}} [[Flávio Amado|Flávio]] - 36. minuta ([[Angola]] 4:4 [[Mali]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|MLI}} [[Frédéric Kanouté]] - 1. minuta (0:36) ([[Mali]] 3:1 [[Malavi]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Hassan]] - 104. minuta ([[Egipat]] 3:1 [[Kamerun]]) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|ANG}} [[Stélvio Rosa da Cruz|Stélvio]] - 45. minuta ([[Angola]] 4:4 [[Mali]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|CIV}} [[Emmanuel Eboué]] - 55. minuta ([[Obala Bjelokosti]] 3:1 [[Gana]]) '''Najviše golova na utakmici''' * {{flagicon|ANG}} [[Angola]] 4:4 [[Mali]] {{flagicon|MLI}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flagicon|CIV}} [[Obala Bjelokosti]] 0:0 [[Burkina Faso]] {{flagicon|BFA}} * {{flagicon|GAB}} [[Gabon]] 0:0 [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} * {{flagicon|ANG}} [[Angola]] 0:0 [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} * {{flagicon|ZAM}} [[Zambija]] 0:0 [[Nigerija]] {{flagicon|NGA}} '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|EGI}} [[Essam El-Hadary]] - 36 godina '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|ZAM}} [[Emmanuel Mbola]] - 16 godina | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Hassan]] - 34 godine '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|GAN}} [[André Ayew]] - 20 godina '''Prvi hat-trick''' * ''bez hat-tricka na prvenstvu'' '''Igrač s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici''' * {{flagicon|ANG}} [[Flávio Amado|Flávio]] - 2 gola * {{flagicon|MLI}} [[Seydou Keita]] - 2 gola * {{flagicon|NGR}} [[Peter Odemwingie]] - 2 gola * {{flagicon|EGI}} [[Ahmed Hassan]] - 2 gola '''Momčad s najviše postignutih pogodaka''' * {{flag|Egipat}} - 15 golova '''Momčad s najviše primljenih pogodaka''' * {{flag|Alžir}} - 10 golova '''Momčad s najmanje primljenih pogodaka''' * {{flag|Burkina Faso}} - 1 gol '''Momčad s najmanje postignutih pogodaka''' * {{flag|Burkina Faso}} - 0 golova |} ===Strijelci=== :''Ažurirano: [[17. travnja]] [[2016.]]'' ;5 golova *{{flagicon|EGI}} [[Mohamed Nagy|Gedo]] ;3 gola {{div col|2}} *{{flagicon|ANG}} [[Flávio Amado|Flávio]] *{{flagicon|EGY}} [[Ahmed Hassan]] *{{flagicon|GHA}} [[Asamoah Gyan]] *{{flagicon|MLI}} [[Seydou Keita]] {{div col end}} ;2 gola {{div col|2}} *{{flagicon|ANG}} [[Manucho]] *{{flagicon|EGY}} [[Emad Moteab]] *{{flagicon|CMR}} [[Samuel Eto'o]] *{{flagicon|MWI}} [[Russel Mwafulirwa]] *{{flagicon|MLI}} [[Frédéric Kanouté]] *{{flagicon|NGA}} [[Peter Odemwingie]] *{{flagicon|ZAM}} [[Jacob Mulenga]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|2}} *{{flagicon|ALG}} [[Hameur Bouazza]] *{{flagicon|ALG}} [[Madjid Bougherra]] *{{flagicon|ALG}} [[Rafik Halliche]] *{{flagicon|ALG}} [[Karim Matmour]] *{{flagicon|ANG}} [[Gilberto (angolski fudbaler)|Gilberto]] *{{flagicon|BEN}} [[Razak Omotoyossi]] *{{flagicon|EGY}} [[Mohamed Abdel-Shafy]] *{{flagicon|EGY}} [[Hosny Abd Rabo]] *{{flagicon|EGY}} [[Ahmed Al-Muhammadi]] *{{flagicon|EGY}} [[Mohamed Zidan]] *{{flagicon|GAB}} [[Daniel Cousin]] *{{flagicon|GAB}} [[Fabrice Do Marcolino]] *{{flagicon|GHA}} [[André Ayew]] *{{flagicon|CMR}} [[Achille Emana]] *{{flagicon|CMR}} [[Geremi Njitap|Geremi]] *{{flagicon|CMR}} [[Mohammadou Idrissou]] *{{flagicon|CMR}} [[Landry N'Guémo]] *{{flagicon|MWI}} [[Davi Banda]] *{{flagicon|MWI}} [[Elvis Kafoteka]] *{{flagicon|MLI}} [[Mamadou Bagayoko]] *{{flagicon|MLI}} [[Mustapha Yatabaré]] *{{flagicon|MOZ}} [[Carlos Fumo Gonçalves|Fumo]] *{{flagicon|MOZ}} [[Almiro Lobo|Miro]] *{{flagicon|NGA}} [[Obafemi Martins]] *{{flagicon|NGA}} [[Chinedu Obasi]] *{{flagicon|NGA}} [[Victor Nsofor Obinna|Victor Obinna]] *{{flagicon|NGA}} [[Yakubu Aiyegbeni|Yakubu]] *{{flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]] *{{flagicon|CIV}} [[Gervais Yao Kouassi|Gervinho]] *{{flagicon|CIV}} [[Salomon Kalou]] *{{flagicon|CIV}} [[Abdul Kader Keïta|Kader Keïta]] *{{flagicon|CIV}} [[Siaka Tiéné]] *{{flagicon|TUN}} [[Amine Chermiti]] *{{flagicon|TUN}} [[Zouheir Dhaouadi]] *{{flagicon|ZAM}} [[James Chamanga]] *{{flagicon|ZAM}} [[Rainford Kalaba]] *{{flagicon|ZAM}} [[Christopher Katongo]] {{div col end}} ;Autogolovi *{{flagicon|MOZ}} [[Dario Khan]] <small>(protiv {{flagicon|BEN}} [[Benin]]a)</small> *{{flagicon|MOZ}} [[Dario Khan]] <small>(protiv {{flagicon|EGI}} [[Egipat|Egipta]])</small> *{{flagicon|KAM}} [[Aurélien Chedjou]] <small>(protiv {{flagicon|TUN}} [[Tunis]]a)</small> ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {{col begin}} {{col-2}} ==== Realizirani ==== *{{flagicon|ANG}} [[Sebastião Gilberto|Gilberto]] za [[Angola|Angolu]] u utakmici protiv [[Mali]]ja *{{flagicon|ANG}} [[Manucho]] za [[Angola|Angolu]] u utakmici protiv [[Mali]]ja *{{flagicon|BEN}} [[Razak Omotoyossi]] za [[Benin]] u utakmici protiv [[Mozambik]]a *{{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]] za [[Gana|Ganu]] u utakmici protiv [[Obala Bjelokosti|Obale Bjelokosti]] *{{flagicon|NGA}} [[Yakubu Aiyegbeni]] za [[Nigerija|Nigeriju]] u utakmici protiv [[Benin]]a *{{flagicon|ZAM}} [[Christopher Katongo]] za [[Zambija|Zambiju]] u utakmici protiv [[Kamerun]]a *{{flagicon|EGI}} [[Hosny Abd Rabo]] za [[Egipat]] u utakmici protiv [[Alžir]]a {{col-2}} ==== Promašeni ==== {{col end}} ===Nagrade=== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !align=center|'''Pobjednici Afričkog kupa nacija 2010.''' |- |align=center|[[Datoteka:Flag of Egypt.svg|border|100px|Njemačka]]<br />'''[[Egipatska nogometna reprezentacija|EGIPAT]]'''<br />'''7. naslov''' |} {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- !'''[[Nagrade na Afričkom kupu nacija|Najbolji strijelac]]''' !'''[[Nagrade na Afričkom kupu nacija|Najbolji igrač]]''' !'''[[Nagrade na Afričkom kupu nacija|Najbolji golman]]''' !'''[[Nagrade na Afričkom kupu nacija|Otkriće turnira]]''' !'''[[Nagrade na Afričkom kupu nacija|Dobitnik Fairy Play nagrade]]''' |- |align=center|{{flagicon|EGI}} [[Mohamed Nagy|Gedo]] <small>(5 golova)</small> |align=center|{{flagicon|EGI}} [[Ahmed Hassan]] |align=center|{{flagicon|EGI}} [[Essam El-Hadary]] |align=center|{{flagicon|EGI}} [[Mohamed Nagy|Gedo]] |align=center|{{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathy]] |} ====Idealna momčad==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|EGI}} [[Essam El-Hadary]] |align=left valign=top|{{flagicon|ALŽ}} [[Madjid Bougherra]]<br>{{flagicon|EGI}} [[Wael Gomaa]]<br>{{flagicon|ANG}} [[José Pedro Alberto|Mabiná]] |align=left valign=top|{{flagicon|EGI}} [[Ahmed Fathy]]<br>{{flagicon|NGA}} [[Peter Odemwingie]]<br>{{flagicon|KAM}} [[Alexandre Song]]<br>{{flagicon|EGI}} [[Ahmed Hassan]] |align=left valign=top|{{flagicon|GAN}} [[Asamoah Gyan]]<br>{{flagicon|EGI}} [[Mohamed Zidan]]<br>{{flagicon|ANG}} [[Flávio Amado|Flávio]] |- !colspan=4|Zamjene |- |align=left valign=top|{{flagicon|GAN}} [[Richard Kingson]] |align=left valign=top|{{flagicon|ZAM}} [[Emmanuel Mbola]] |align=left valign=top|{{flagicon|ALŽ}} [[Karim Ziani]]<br>{{flagicon|KAM}} [[Achille Emana]]<br>{{flagicon|GAN}} [[Kwadwo Asamoah]]<br>{{flagicon|Mali}} [[Seydou Keita]]<br>{{flagicon|GAN}} [[André Ayew]]<br>{{flagicon|GAB}} [[Éric Mouloungui]] |align=left valign=top|{{flagicon|EGI}} [[Mohamed Nagy|Gedo]]<br>{{flagicon|NGA}} [[Chinedu Obasi]]<br>{{flagicon|CIV}} [[Salomon Kalou]]<br>{{flagicon|ZAM}} [[Jacob Mulenga]] |} ==Konačni poredak== [[File:African Cup of Nations 2010.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2014. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-4}}{{legend|black|Diskvalificirani}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"|{{NogRep|EGI}} || C || 6 || 6 || 0 || 0 || 15 || 2 || +13 || 18 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"|{{NogRep|GAN}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 4 || 4 || 0 || 9 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"|{{NogRep|NGA}} || C || 6 || 3 || 1 || 2 || 6 || 4 || +2 || 10 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"|{{NogRep|ALŽ}} || A || 6 || 2 || 1 || 3 || 4 || 10 || -6 || 7 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"|{{NogRep|ANG}} || A || 4 || 1 || 2 || 1 || 6 || 5 || +1 || 5 |- | 6 || align="left"|{{NogRep|ZAM}} || D || 4 || 1 || 2 || 1 || 5 || 5 || 0 || 5 |- | 7 || align="left"|{{NogRep|CIV}} || B || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 4 || +1 || 4 |- | 8 || align="left"|{{NogRep|KAM}} || D || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 8 || -2 || 4 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 9 || align="left"|{{NogRep|MLI}} || A || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 6 || +1 || 4 |- | 10 || align="left"|{{NogRep|GAB}} || D || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || 4 |- | 11 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || D || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 12 || align="left"|{{NogRep|MLV}} || A || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | 13 || align="left"|{{NogRep|BFA}} || B || 2 || 0 || 1 || 1 || 0 || 1 || -1 || 1 |- | 14 || align="left"|{{NogRep|BEN}} || C || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 5 || -3 || 1 |- | 15 || align="left"|{{NogRep|MOZ}} || C || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 7 || -5 || 1 |- | – || align="left"|{{NogRep|TOG}} || B ||colspan=8|''povukli se, službeno diskvalificirani'' |} {{-}} ==Marketing== [[File:Palanquinha.svg|180px|thumb|''Palanquinha'', službena maskota turnira.]] ===Maskota=== Službena maskota turnira bio je ''Palanquinha'', atnropomofrna [[velika crna grivasta antilopa]], nacionalna životinja i simbol u [[Angola|Angoli]]. ===Službena lopta=== Službena lopta na turniru bila je [[Adidas]] Jabulani Angola, modificirana verzija lopte [[Adidas Jabulani]], korištene na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|Svjetskom prvenstvu 2010.]] godine, te obojena bojama [[Zastava Angole|angolske zastave]]. ==Reference== {{reflist}} == Vanjske veze == {{commons category|2010 Africa Cup of Nations}} * [http://www.cafonline.com/competition/african-cup-of-nations_2012/pastcomp/2010 Results at CAF web site] * [https://web.archive.org/web/20100121221725/http://www.can-angola2010.com/index.htm?Language=en_EN Official Site] * [http://www.rfi.fr/actuen/pages/001/page_64.asp Dossier on African Cup of Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930022549/http://www1.rfi.fr/actuen/pages/001/page_64.asp |date=2018-09-30 }} – [[Radio France Internationale]] * [https://web.archive.org/web/20091227050733/http://www.aboutaball.co.uk/html2/tournaments/africa2010.php African Cup of Nations Guide] * [https://web.archive.org/web/20100715232424/http://www.super.ae/africancup/ African Cup of Nations] – {{ar icon}} * [https://web.archive.org/web/20130201215813/http://soccernet.espn.go.com/league?id=CAF.NATIONS&cc=5739 2010 Africa Cup of Nations at ESPN] {{Afrički kup nacija}} {{Međunarodni fudbal}} {{Izabran}} [[Kategorija:Afrički kup nacija|M2010.]] [[Kategorija:Fudbal u Angoli]] 038quxarjcgxluhx1jy57kta839uih4 3 4602004 42714717 42714501 2026-10-30T07:34:44Z Ptica soko 333848 /* Kocka */ odgovor 42714717 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent;" | style="background:#ffc9c9; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Gnome-help.svg|18px|link=Pomoć:Sadržaj]] [[Pomoć:Sadržaj|Pomoć]]</div> | style="background:#cef2e0; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%; font-size: 120%;" | '''Pozdrav, Aca! [[Wikipedia:Dobrodošli|Dobrodošli]] na [[Srpskohrvatska Wikipedija|Wikipediju]] na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]]!''' |- | style="background:#ffdec9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Nuvola apps ksig-vector.svg|18px|link=Wikipedia:Kurs/Tečaj]] [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|Uvodni kurs/tečaj]]</div> | rowspan="8" style="background:#f5fffa; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em;" | Wikipedia je projekt slobodne internetske enciklopedije koju svako može uređivati. Ako se prvi put nalazite na Wikipediji i želite joj doprinositi, preporučamo da odvojite nešto vremena i proučite [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|pet osnovnih načela]], te se upoznate sa Wikipedijinim [[Wikipedia:Smernice i preporuke|smjernicama i preporukama]]. Ako vam zatreba pomoć pri uređivanju, možete da pregledate [[Pomoć:Sadržaj|stranice pomoći]] i prođete kroz [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|uvodni kurs/tečaj]]. Na [[Wikipedia:Stranica za razgovor|stranicama za razgovor]] uvijek se '''potpisujte''': bilo da utipkate 4 tilde <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> bilo da kliknete na ikonu [[Datoteka:OOjs UI icon signature-ltr.svg|25px]] na traci za uređivanje. Izmjene [[Wikipedia:Što je članak?|članaka]] se '''nikad ne potpisuju'''. Na stranici [[Posebno:Recentchanges|Nedavnih izmjena]] možete saznati za nove zanimljive članke, ko je trenutno aktivan, odnosno šta se trenutno na Wikipediji radi. Na stranici [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijace]] možete pročitati o novostima na Wikipediji i obratiti se zajednici, bilo da sudjelujete u diskusijama ili postavljate pitanje. Nadamo se da će vam ovdje biti ugodno, te da ćete svojim doprinosima postati stalni saradnik - '''Wikipedijanac'''! Ako imate bilo kakva pitanja, slobodno se obratite meni ili drugim urednicima na [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijaci]]. Još jednom, dobrodošli na Wikipediju i sretan rad! <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size: 90%;">[[Datoteka:English language.svg|25px]] Hello and welcome to the Serbo-Croatian Wikipedia! We appreciate your contributions. If you do not speak Serbo-Croatian, that's no problem. Talk to us via [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|our village pump]] in your native language or find and contact [[:Kategorija:Babel|users who speak your language]]. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#fff5c9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Internet-group-help-faq.svg|18px|link=Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja]] [[Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja|Najčešće postavljana pitanja]]</div> |- | style="background:#edffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Smjernice i preporuke]] [[Wikipedia:Smjernice i preporuke|Smjernice i preporuke]]</div> |- | style="background:#caffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Copyright-problem.svg|18px|link=Wikipedia:Autorska prava]] [[Wikipedia:Autorska prava|Autorska prava]]</div> |- | style="background:#c9d8ff; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|18px|link=Wikipedia:Pet stubova Wikipedije]] [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|Pet stubova Wikipedije]]</div> |- | style="background:#e9c9ff; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Ambox warning yellow.svg|18px|link=Wikipedia:Šta Wikipedia nije]] [[Wikipedia:Šta Wikipedia nije|Šta Wikipedia nije]]</div> |} --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:46, 6 mart 2018 (CET) == O tradicijama i praksama == Ma da, nisam ni mislio da se radi o zlonamjernoj izmjeni, tako da nema tu frke. To je nešto što se primjenjuje na drugim Wikipedijama, između ostalog i na engleskoj, koja ima najveću čitanost, tako da nisam siguran koliko je uputno to mijenjati. Moglo bi se raspravljati eventualno o tome da se smanji količina podebljanog teksta, ali to je "velika" stvar pa bih ja to radije prvo "provukao" kroz Pijacu prije nego išta mijenjam, pogotovo na godišnjicama. Uzgred, vidio sam da si promijenio reprezentacije... pretpostavljam da si škicnuo raspravu što se vodila na Igorovoj stranici za razgovor? Igor i ja smo bili za promjenu, s tim da je on bio za "fudbalska", dok je Orijentolog bio protiv promjene. Nisam siguran što da ti kažem je li ti izmjena bila pametna, ali bi li imao volje i to provući kroz Pijacu, čisto da se zajednica izjasni ''lege artis'' pa da ne bude repova? :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:17, 26 juli 2021 (CEST) :Što se nogometa tiče, sve su reprezentacije i kategorije na tu foru. To smo se tako odlučili inicijalno prije ''n'' godina jer nismo znali što bismo. Ja mislim da je vrijeme da se to ukine i da se odlučimo za jednu varijantu; meni je prirodnije nogomet, ali apsolutno se neću buniti ako se zajednica odluči i za fudbal. Tako da samo pokreni to na Pijaci, izjašnjavanje će trajati par dana i onda to možemo odraditi kako spada :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:24, 26 juli 2021 (CEST) == Masakr u Suvoj Reci == Hvala mnogo na izmenama u članku [[Masakr u Suvoj Reci]] - promakle su mi te bedastoće i ti si ih uočio i ispravio, to je upravo ono što nam ponekad zafali ovde. Nijedna žrtva zločina ne sme biti dodatno vikimizirana time što joj se pokušava odreći status žrtve. Hvala! --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 04:07, 27 juli 2021 (CEST) Zbog ovoga volim sh.wiki! :))) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 12:39, 27 juli 2021 (CEST) : {{ping|Igor Windsor|Edgar Allan Poe}} Ništa! Ma, izmena je očiti vandalizam. Urednik pod IP adresom pokušao je civile predstaviti kao teroriste, lol. Nacional(šovin)izam zbilja prerasta u tešku bolest. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 12:43, 27 juli 2021 (CEST) == Pisci i alijasi == Danas sam saznao da si ti moj alijas. Jesi ti to znao? :D --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 23:41, 31 august 2021 (CEST) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Sve je moguće. Još samo da se preimenujem u „Lav Nikolajevič Tolstoj” i spektakl bi postao potpun. :D – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 09:17, 1 rujan-септембар 2021 (CEST) == Uvodi i ine stvari == Pogledaj [[Slobodan Praljak|ovdje]] koje sam izmjene revertao. Dakle, nećemo uklanjati mjesta rođenja i smrti iz zagrada, to nikako; nazivi mjeseci ili brojevi su manje bitni, ali sam vratio na original. Formulacija "bosanskohercegovački vojskovođa hrvatskog etniciteta" toliko je neprirodna našem jeziku da je to grozno, tako da to nećemo tako stavljati pa sam to promijenio u aktualno; plus, vojskovođa mi je više termin za antičke komandante nego za suvremene, tako da sam stavio izraz komandant, koji je već ranije dogovoren kao neutralan ovdje. Stvar je što ova Wiki nema praksu pisati ovako kako si ti uradio, već kako je ranije, tako da samo pripazi za dalje ^^ --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 23:53, 4 oktobar 2021 (CEST) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Pozdrav! Naime, stavljanje mesta rođenja i smrti izbegavao bih jer neretko postoje više mesta s istim nazivom, pa u štampanom obliku to može zbuniti čitaoce. Osim toga, nepotrebno se opterećuje uvodna rečenica. [[en:MOS:BIRTHPLACE|Na en.wiki takođe postoji povezano pravilo]]. Što se tiče „komandanta”, apsolutno se slažem. E, sad, pitanje konteksta je malo složenije. Naime, on se može klasificirati kao „Bosnian Croat general”, tj. „bosanskohercegovački general hrvatskog etniciteta/narodnosti”. Ne verujem da postoji neki bolji predlog kojim bismo mogli kontekstualizirati osobu. „hrvatski komandat iz Bosne i Hercegovine” može označavati da je osoba političar države Hrvatske rođena u Bosni i Hercegovini, pa je tu mali problem. — [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:14, 5 oktobar 2021 (CEST) : Što se tiče termina „etnicitet”, rekao bih da je on najprecizniji. Postoji sitna značenjska razlika između „porekla” i „etniciteta”; poreklo može označavati da su se preci te osobe tako izjašnjavali. Postoji i pojam „narodnost”, no on je višeznačan, pa bih ga izbegavao. Kad je reč o izrazu „jest”, rekao bih da je valjan. Enklitika „je” ne može se nalaziti nakon zagrade, pa je bolje upotrebiti naglašeni oblik „jest(e)”. Međutim, slažem se da može i zarez ili crtica. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:30, 5 oktobar 2021 (CEST) ::Što se tiče mjesta, to je stvarno nešto što smo na ovoj Wikipediji koristili oduvijek, neovisno o pravilima drugih Wikipedija. Ukoliko postoji više mjesta istoga imena, onda se lako napravi poveznica ili čak doda država u zagrade pa problema nema. Svakako, to je toliko fiksirana praksa ove Wiki da ja to nikako ne bih izbacivao, a još manje mijenjao u postojećim člancima. Mislim da imamo prećih problema od toga na ovoj Wikipediji ;) Komandant je super stvar, doista, to smo mi dogovorili ima nekog vremena da ćemo ići s tom varijantom za sve jer je najneutralnija, a ne asocira na Grčko-perzijske ratove. :D Što se same fraze tiče, nije ona toliko presudna, može to biti i nešto drugo, ali svakako bih volio da je to u duhu jezika; neovisno što je termin "etnicitet" možda najprecizniji, nisam siguran da se on većinski koristi u stručnoj literaturi pa bi valjalo biti u duhu jezika, a to je izraz porijekla (ovo narodnosti mi previše smrti na ine nacionalizme s ovih prostora). Sad, oko toga pak neću cjepidlačiti ako su ostale kolege striktno za termin "etnicitet", ali to bih svakako provjerio. A ovo "jest", to mi je isto potpuno van duha jezika, pogotovo u navođenju enciklopedijskih natuknica. :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 00:44, 5 oktobar 2021 (CEST) == Imena i nazivi == Mislim da bi to, s obzirom na dugogodišnju praksu i interna pravila ove Wiki, a posebice kod kategorija, stvorilo puno veće probleme nego korist. Mi smo tu dosta fleksibilni, a i radi se o dokumentu starom 30-ak godina, čini mi se da se shvaćanje jezika kao takvog ipak malo promijenilo :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 12:00, 21 novembar 2021 (CET) :O tome smo već davno ovdje raspravljali, znajući da je pridjev pravilniji od genitiva, ali da bismo izbjegli probleme s reprezentacijama poput Obale Bjelokosti, Svetog Tome i Principa, Zelenortskih Otoka i inih, a ima dosta tih otočnih država gdje zapravo nemamo adekvatne pridjeve ili se oni gotovo nikada ne koriste, onda smo dogovorili da u ovom slučaju ide genitiv, ali to se odnosi samo na članke o reprezentacijama. To je, koliko se sjećam, davno dogovoreno interno pravilo. :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:48, 21 oktobar 2022 (CEST) ::Upravo iz tog razloga, da ne bi imali malo 'vamo, malo tamo, imamo sve pod jedno :) Da nam u kategoriji ne bude Meksička, Honduraška, a onda reprezentacija Svetog Vincenta i Grenadina... preglednije je i stilski ujednačeno kao standard. A ovo drugo je sad već ''reductio ad absurdim'', kao kad je Dcirovic htio biti duhovit pa je Lobačevskog napisao na ćirilici, i to ruskoj, vodeći se pravilima ruskog pisanja imena (prezime, ime patronim), jer je to "pravilo izvornika" u apsurdno doslovnom smislu :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:12, 21 oktobar 2022 (CEST) == Previše linkova == Poštovani kolega Aca Vi sigurno znate za onu - Od viška glava ne boli,... ja Va Vam se držim te maksime, i usput i ja sam lijen i koristim metod copy-paste, i brzoplet pa ne gledam na to da sam neki link ponovio više puta. Usput Vikipedija se piše za mlade, a ja se bojim da su im brojni termini danas - nepoznanica. Vidim skinuli ste link sa [[povelja]] a ja mislim da više od 50% današnjih srednoškolaca ne zna što je to, ili Svetorimski car, koji ni na našoj wiki nije dobro objašnjen. Zbog tog sam (jer sam lijen) onako seljački jednostavno uklonio Vašu izmjenu, mislim da je suviše redukcionistička, Wikipedija nije knjiška enciklopedija u kojoj treba šparati papir da sve stane... Kolega Aca bolje bi bilo da dopunite, pun kup članaka o gradovima u Njemačkoj, Italiji, Francuskoj koji ne samo da su šturi, već su i potpuno netočni... [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vitek|razgovor]]) 16:48, 24 oktobar 2022 (CEST) ==Akademik== Rekao bih radije da se radi o vraćanju sadržaja članka koji je (sadržaj) neobrazloženo obrisan. Da je sadržaj članka jadan - jeste, ali treba li ga zamenjivati jadnijim - ne treba. Pozdrav, --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:09, 28 oktobar 2022 (CEST) == Estonija == Koliko sam shvatio pišući projekt, a ne znam estonski, [[:et:Manifest kõigile Eestimaa rahvastele]] znači upravo "Manifest naroda Estonije"? Dakle, u Estoniji se taj dokument ne naziva Deklaracijom o nezavisnosti, nego Manifestom naroda i mislim da tu mi nememo što intervenirati. Postoje preusmjeravanja za sve varijante (uključujući i onu bez produljenog a), tako da ne vidim problem, ali mijenjati naziv izvornog dokumenta samo zato što je u većini država tako mi ne djeluje baš enciklopedijski. Američka je deklaracija doslovno Declaration of Independence i apsolutno je logično da se tako prevodi, ali mi ovdje imamo dokument s izvornim imenom, ne prevodimo ga nego mu dajemo neki vještački naziv i prekrštavamo ga iz razloga praktičnosti, što mi nema neke prevelike logike u cijeloj priči. Shvaćam tvoju perspektivu i njezinu praktičnost, ali ne mislim da moramo fabricirati nazive zbog praktičnosti :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:39, 13 novembar 2022 (CET) :Plus, da dodam još nešto. Ovdje se radi o službenim dokumentima, dakle nazivima službenih akata koje bismo trebali zadržavati i kod nas; kao i po pitanju knjižvenih djela ili filmova ili bilo čega drugog gdje se radi o nazivima kao takvima. To nije poput Estonskog rata za nezavisnost, gdje se ne radi o službeno tituliranom nazivu već o opisnom nazivu historijskog događaja pa možemo imati pridjev umjesto genitiva, ali kod službenih akata bismo trebali biti što vjerniji izvorniku. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:42, 13 novembar 2022 (CET) ::Što se tiče Venezuele, to svečano je dodatak i u tom kontekstu nije nužan za identifikaciju samog dokumenta. Dejton je pak posebna priča i nije isto kao i manifest. Poanta priče je da se taj dokument nazvao kako se nazvao na estonskom i da mi ovdje izmišljamo naziv koji se u estonskom nije koristio. Dakle, to je bio Manifest naroda koji je, eto, po tipu dokumenta bio deklaracija o nezavisnosti. Evo ti još jedan primjer: [[Povelja iz 1814.]] je bila [[ustav]] u svojoj suštini, ali ga mi nazivamo Poveljom zato što je donesena pod tim imenom, dok je ona po svojoj prirodi ustav. Ali nećemo pisati da je to Ustav Francuske, nego da je Povelja, ali koja je bila ustav Francuske u nekom periodu. Tako je i ovdje - naziv je jedan, a pravna priroda samog dokumenta je nešto skroz drugo (znam, to mi je struka). Ima cijeli niz takvih situacija gdje se dokumenti nazivaju na jedan način, a po svojoj su prirodi nešto skroz drugo. Uostalom, pada mi na pamet i Čehovljev ''Galeb'', kog sam autor opisuje kao "komediju", međutim se radi o drami i to s vrlo tragičnim krajem, tako da je nećemo trpati pod isto kao i Molierea ili Goldonija. Ili film - ''Ustav Republike Hrvatske'' - kao i istoimeni dokument - nećemo ni jedno ni drugo prekrštavati u Hrvatski ustav jer se to naprosto ne radi. Ili neki zakon, tipa, Krivični zakon Republike Srbije nećemo mijenjati u Srpski Krivični zakon - nego će biti ili puni naziv ili Krivični zakon (Srbija), kako sam ja i stavljao za one deklaracije koje nose takve nazive. Dokument se zove - ''Declaration of Independence of New Zealand'', dakle jasno se navodi da je posvojni genitiv i na taj se način reflektira svečanost i važnost samog akta. Da je pisalo ''New Zealand Declatation...'', onda možemo raspravljati o pridjevu. Zadržavanjem posvojnog genitiva se naglašava važnost samog teksta, a mislim da bismo povlačenjem diskusije na ovu temu ušli u ono što je netko nazvao "policiranje" u nekoj raspravi, a mislim da nam to ne treba. Prenormiranje je jednako loše kao i nenormiranje, zato treba paziti oko bitnih stvari, ali oko dvaju dopuštenih varijanti od koje jedna ima nekakav autoritet u pravopisu (iako ne apsolutan), a druga u stručnoj prirodi samog sadržaja (u ovom slučaju pravo i nomotehnika, koji su prilično unisoni po tom pitanju) ne treba sada donositi striktna pravila, nismo policija. I opet, ponavljam, opisni naslovi su za preusmjeravanja, a ne za naslove. Po toj logici možemo imati naslove "Rukometni Euro 2024.", recimo, jer je to kolokvijalno uvriježeno ime, ali to nije enciklopedijski ispravno. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:15, 13 novembar 2022 (CET) :::Ma nije uopće stvar mog vremena - bitno je jedino da dođemo do nekog smislenog rješenja :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 19:19, 13 novembar 2022 (CET) == Nogomet == Većina kolega pristala je na to da se aktualna varijanta promijeni. Sporno je bilo hoće li biti nogomet ili fudbal, ali ja sam tu potpuno vrijednosno neutralan; Igor je, kao drugi admin, predložio međunarodnu varijantu, s kojom se složio još jedan admin. U trenutku provođenja te rasprave nismo imali usvojeno pravilo o glasovanju tako da se ono ne primjejnjuje retroaktivno. Ja samo nisam stigao sve to isprebacivati, ali budem :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:40, 20 novembar 2022 (CET) :Hej, vidim da si već počeo, al' daj radije samo preimenuj članke za sada jer kategorije treba srediti pa bih to radije pregledao ja, ako nemaš ništa protiv! -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:44, 20 novembar 2022 (CET) ::I kategorije se ne premještaju niti preusmjeravaju! :O Ajde pliz mi sve ove što si preusmjeravao i prebacivao označi za brisanje, to treba ili prekat staviti ili pobrisati, ali najbolje je ovo potonje pa ću to ja, samo mi označi koje si mijenjao -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:56, 20 novembar 2022 (CET) :::A jesam te zamolio da ne diraš kategorije? :O To ću ja uraditi, moram napraviti ključ kao za košarku, ovako će mi se stvoriti dupli posao... ima drugih stvari, pusti sada nogomet -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:37, 21 novembar 2022 (CET) ::::Ma nije stvar tehnike ni brzine, stvar je da se kategorije moraju nanovo odraditi i da se trebaju neke stvari promijeniti jer je kaos; ako ti se rješava nešto oko nogometa, imaš {{tl|NogRep}} gdje treba srediti unutarnje poveznice da sve vode na Fudbalska reprezentacija... jer tu ima svega, a isto tako ne bi bilo zgorega ni preimenovati šablone sukladno odluci. Tu bi tvoja brzina mogla biti od koristi :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:49, 21 novembar 2022 (CET) == Ekstenzije, sysadmini, Phabricator, etc. == Lijep pozdrav Aco! Pitao sam se, da li si možda upućen koga i gdje zatražiti instaliranje ili omogućavanje novih ekstenzija na lokalnoj Wikipediji? Koliko sam saznao, mislim da to rade globalni [[:m:System administrators|sysadmini]] (jer lokalni ne postoje)? Linkana stranica mi kaže da otvorim ticket na Phabricatoru ako želim da nešto urade, samo što nemam pojma kako točno u vezi ekstenzija. Ti si već koristio Phabricator, pa ako znaš proceduru, volio bih pomoć (nabrojat ću koje određene ekstenzije u kasnijoj poruci). -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 12:48, 21 novembar 2022 (CET) : {{ping|Vipz}} Pozdrav! Uvođenje dodataka zapravo je malo složenije. Najprije treba pokrenuti raspravu na samom projektu o uvođenju dodatka i pričekati konsenzus zajednice. Ako se utvrdi konsenzus za uvođenje, treba pokrenuti zadatak na Phabricatoru za uvođenje datog dodatka. Potom treba napraviti zakrpu na Gerritu radi izmjene konfiguracijskih datoteka. Nakon izrade zakrpe trebalo bi zakazati njeno uvođenje u [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments ovom rasporedu]. Uz pomoć dežurnog programera na IRC-u ostvaruje se kontakt i uvodi zakrpa. Trebalo bi biti aktivan na toj komunikacijskoj platformi tokom uvođenja zakrpe. Usput, i ja sam planirao da započnem ovu temu. Nedostaju nam mnoge stvari — imenski prostor za nacrte, link do igrališta (pijeska) itd. Čekam da se završi rasprava o uvođenju smjernica, pa budem započeo temu. Koje dodatke imaš na umu? — [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:22, 21 novembar 2022 (CET) ::[[:mw:Extension:Replace Text|Replace Text]], [[:mw:Extension:RandomSelection|RandomSelection]], [[:mw:Extension:DynamicPageList (Wikimedia)|DynamicPageList (Wikimedia)]], [[:mw:Extension:MyVariables|MyVariables]], [[:mw:Extension:Editcount|Editcount]] i nekako uključiti [[:mw:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] zajedno sa bojom sintakse kada se pregledava kod zaštićenih stranica (vidi kako je to uključeno na SR projektu). -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 23:45, 21 novembar 2022 (CET) :::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Sad sam malo iscrpnije pogledao. Dodatak -{Replace Text}- nije kompatibilan s -{sh-latn: Wikimedijinim; sh-cyrl:Викимедијиним}- projektima (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T31833 ovo]). Svakako, za zamjenu teksta tu su botovi. [[Wikipedia:Botovi‎|Kandidirao sam svog bota]], pa eto taman. Uvođenje dodatka -{RandomSelection}- takođe bi naišlo na [https://phabricator.wikimedia.org/T29739 pojedine prepreke]. -{DynamicPageList}- se može omogućiti (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T70346 ovo]). -{MyVariables}- takođe nije kompatibilan dodatak (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T322912 ovo]). Nije ni -{Editcount}- (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T113169 ovo]). Za ovo posljednje pogledaj [https://phabricator.wikimedia.org/T41577 ovaj zadatak]. Izgleda da je moguće prikazati alatnu traku unošenjem određenog koda na pojedine stranice u imenskom prostoru -{sh-latn: MediaWiki; sh-cyrl:Медијавики}-. Ipak, ostaje pitanje želimo li to zaista ili ne. Usput, vidi kako seksi radi ovo s konvertorom. Integrirati u šablon i sve desetke. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:09, 4 decembar 2022 (CET) ::::Sumnjam da nisu kompatiblni, mislim da ih jednostavno žele dati da se instaliraju zbog nekog razloga. Najobičnija stvar poput zamjene teksta ne bi trebala spadati na to ima li svaki pojedini projekt dovoljno tehnički potkovanog i voljnog suradnika da im oko toga pomogne... lame. Vidim sad na DPL-ovoj MediaWiki stranici kažu da ga omogućavaju samo na Wikinews projektima zbog performansi, pa ne možemo ni njega (a i nije toliko koristan). Ajde, ovo posljednje bih volio, ako ništa drugo. -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 10:31, 6 decembar 2022 (CET) ==Discord zamolba + pozivnica na Wikimedia Chat kanale== Hej Aco, pogledaj [[Wikipedia:Kontakt]], na Zblace-ovu inicijativu imamo nekoliko WM Chat kanala (ja sam napravio ovaj #sh-wikimedia), zasad nas nije puno, no znaš kako se kaže, malo nas je al' nas ima. Pošto smo u procesu izgradnje Wikivodiča, kanal za njega je najaktivniji. A kao drugo, čuh na Igorovoj SZR da si na Discordu - ako si u SH Wikipedijinom serveru, bi li mogao napraviti jednu ''trajnu'' pozivnicu da ju možemo ponovo postaviti na Wikipediju? Hvala puno! -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 01:12, 25 novembar 2022 (CET) : {{ping|Vipz}} Ne preferiram IRC iz ličnih razloga. Ovo je novi (trajni) link ka serveru na Discordu: https://discord.gg/BfRFH3RYRd. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:35, 25 novembar 2022 (CET) == Godine i genitivno a == Čemu? Mislim, ti s meni super, al' nekad ovako imaš neke idejne stvari i prčkaš po člancima bez dogovora i mimo prakse. Dakle, odavno postoji prešutni dogovor zajednice da se na godinama pišu točke, kako u tekstu tako i u naslovima članaka; izuzetak su rimske brojke kod vladara, tu ne pišemo točke. Drugo, kakav genitivni a? :D Pa to ni u hrvatskom jeziku više ne koriste! :D Ove stvari oko enklitika su u redu. Sukladno navedenom, molim te da revertap sve svoje izmjene ovoga tipa i da sljedeći put provjeriš prije ovakvih sustavnih izmjena na svim člancima. :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:57, 25 novembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Tačka se ne piše iza rednog broja godine ako se nakon toga nalazi drugi pravopisni znak. I ne, to nije moje ''idejno'' rješenje. Tako navodi Pravopis srpskohrvatskog jezika iz 1960, ali i aktualni pravopisi srpskog i bosanskog jezika. Čak i HE ne piše tačku iza godina u takvim slučajevima: [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=51164 primjer]. Obrazloženje je jednostavno. S obzirom na to što se godine, kao četvorocifreni brojevi, ne odvajaju razmakom, nije nužno pisati tačku radi njihovog razlikovanja. Samo spojeno pisanje otklanja nedoumicu. Osim toga, estetski nije lijepo gomilati znakove interpunkcije. Taj „prešutni” dogovor očito ne postoji jer [[2022|nijedan]] [[1922|članak]] [[1822|o]] [[1722|godini]] [[1622|nema]] [[1522|tačku]]. Nego, što je problem s genitivnim A? Nisam ga upotebio u članku, nego na razgovornoj stranici. Svakako je bolje pisati â umjesto nekakvog ā, moradeš priznati. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:11, 25 novembar 2022 (CET) ::Genitivno a sam mislio studenog -> studenoga. Valjda sam ub'o jedini gdje si to napravio. Što se tiče a, ovisi o tome naglašavamo li riječ ili je samo produžujemo. Što se pak pravopisa tiče, dokument iz 1960. godine ne bi trebao biti Sveta knjiga koje ćemo se držati 2022. godine, međutim vidim da doista sve enciklopedije navode to bez točke tako da je onda okej, neka bude sukladno enciklopedijskoj praksi. A što se dogovora tiče, to smo nekako prešutno usvojili pred neko vrijeme kada smo mijenjali naslove nogometnih i rukometnih turnira (sa ili bez točke), tako da možeš provjeriti kada je to sve premještano i sl. (pogledaj Svjetska prvenstva u nogometu), a ove godine koje ti citiraš - to je Alekolovo područje i unatoč naknadnom dogovoru, nitko nije imao ni vremena ni volje u tom trenutku retroaktivno premještati sve te članke. Uglavnom, na stranu ovo sada, sljedeći put kada bude išao raditi neke ovako sistemske stvari (tipa nedavni Solomonski Otoci, što je konsenzusom dogovoreno da bude tako kad smo sređivali zastavice i Country data) samo provjeri kod nekoga, Igora, mene, Orijentologa... čisto da ne radiš sebi i drugima dupli posao. Ovo je sada okej, al' ti Solomoni nisu bili, a to ima dalekosežnije posljedice pa eto, samo šibni nekome pitanje. Ima ovdje toliko posla koji još nije ni dotaknut da se uopće ne moraš vraćati na staro :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:24, 25 novembar 2022 (CET) ::: Na Wikipediji postoji ono čuveno „[[:en:Wikipedia:Be bold|Be bold]]”. Ako se učvrljimo u nekakve konsenzuse i dogovore sklopljenje u 3000. godini prije nove ere na „DobarDanskom” kanalu na IRC-u nikuda nećemo napredovati. Nijedan korisnik ne može biti upoznat sa kojekakvim „prešutnim” i nekodificiranim dogovorima. Sve dok se to ne kodificira u obliku (stilske/pravopisne) konvencije, preporuke ili smjernice, ne može se očekivati od drugih korisnika da ih dosljedno poštuju ili da inzistiraju na njima. Na kraju, Pravopis iz 1960. jest sveta kniga jer je to najviši normativni dokument našeg jezika u čijoj su izradi učestvovale dve matice. Zamisli da danas neko počne pisati korienski ili ''neznam'' uz argument da je pravopis nebitan i zastario. Pa ovaj projekt postao bi rusvaj! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:41, 25 novembar 2022 (CET) ::::Zato sam ti i rekao - provjeri! :D Be bold i provjeri, nemoj biti bold i praviti dupli posao :P -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 19:05, 25 novembar 2022 (CET) ::::Izvinete gospodo što upadam sa svojim skromnim mišljenjem - vrijeme je zrelo za dovršavanje i uvođenje jezičke smjernice (vidi ovo: [[Wikipedia:Jezična politika/Prijedlog]]). Prešutni dogovori i nezabilježena praksa koje samo starješine projekta znaju uvijek dovode do ovakvih situacija gdje se raspravljamo oko točkica (P.S. [[:m:Requests for new languages/Wikipedia Radical Croatian|ovo je bio pravi prijedlog lol]]). -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 19:17, 25 novembar 2022 (CET) ::::: {{ping|Aca}} {{ping|Edgar Allan Poe}} U savremenom hrvatskom standardu tačka se piše iza rednog broja i kad sledi drugi pravopisni znak (v. npr. [http://pravopis.hr/pravilo/tocka/55 ovde]), dok je u srpskom standardu situacija drukčija, tj. tačke nema. Tako da bih dopustio obe varijante, uglavnom zavisno od standarda kojim je članak pisan, premda lično u takvim situacijama ne stavljam tačku ni kad pišem hrvatskim - navika je jednostavno jača od mene :). --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 20:05, 25 novembar 2022 (CET) ::::::Pa jasam nekako i išao na tragu toga što si ti rekao, @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]], jer Aca je počeo mijenjati to na člancima bez da postoji konsenzus oko toga. Ja nemam ništa protiv da na nekom članku stoji točka, na drugom ne, neovisno o tom prešutnom konsenzusu što smo ga dogovorili, ali nisam za to da se mijenja dok se ne postigne jasan konsenzus. Što se tiče prijedloga jezične politike, mislim da je to najopsežniji zahvat koji ćemo ikada imati na ovoj Wikipediji i da će to trebati biti lijepo napisano, kao da je pravi tiskani pravopis. Ovaj aktualni prijedlog je prejednostavan za ovakav zahvat, ukoliko želimo biti iole ozbiljni :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 22:05, 25 novembar 2022 (CET) :::::::Ok, ali ne može naš prešutni ili pisani konsenzus nadjačati ono što je uzus jednog jezika. Svi književni standardi/varijeteti jednako su vredni i ispravni, isto kao britanski i američki standard na en.wiki itd. Ne znam zašto se sad opet pokreće to pitanje, koje i nije pitanje wikipedije nego jezika. Ako se forsira uniformnost (npr. da ne može biti "fall" i "autumn" u istoj wikipediji, nego mora biti samo jedno od tih), to onda logično vodi razdvajanju i nužnosti da se naprave dve wikipedije. Ako se prizna međusobna razumljivost (tj. iako negde piše "fall", a negde "autumn", svi priznajemo da znamo da te dve reči označavaju isti pojam), to vodi spajanju. Isto je s postojanjem i nepostojanjem tačke u ovim sluačejavima: dopušteno je i jedno i drugo po pravilima srpskog i hrvatskog standarda. Prema tome, nema tu mesta nama potrazi za nekim "konsenzusom", književna norma je to već odredila. Idemo dalje :) --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:27, 25 novembar 2022 (CET) :::::::: {{ping|Igor Windsor}} To je vrlo naivno shvatanje jezika – vjerovati da će jezička anarhija spojiti varijante. Naprotiv, jezička anarhija dovest će do smanjenja međusobne razumljivosti, uzrokovati rasulo i nered na projektu te izdvojiti tekstove kao čisto hrvatske i čisto srpske. Jedino se uniformnošću i unitarzimom može doći do uspostavljanja standardnih jezičkih konvencija koje će biti razumljive i prihvatljive celom srpskohrvatskom području. Pisanje članaka bez odgovarajućih modela, preporuka i rješenja u vezi s jezikom uzrokovalo bi haos, šarenilo i nedosljednost po člancima. Opća je činjenica da je raspad Jugoslavije uslovio politički potaknutu podjelu jezika po etničkim linijama (jezični secesionizam/separatizam) i težnju za umjetnim pravljenjem razlika među standardima. Ta pojava naročito je istaknuta u hrvatskom standardu, u koji se često pokušavaju uvesti purističke novokovanice radi razlikovanja od ostalih varijanti. S druge strane, u crnogorski standard tijekom 2009. uvedena su dva slova – ś i ź – kako bi se predstavili digrafi ⟨sj⟩ i ⟨zj⟩. Ako bismo dopustili da svako piše prema osobnom osjećaju, vrlo brzo bismo se susreli s mnogim tehničkim problemima, poput problema s pretragom i nalaženjem članaka, upotrebom vizualnog uređivača i dodavanjem linkova. To bi bilo vrlo kontraproduktivno i odvuklo bi nove i postojeće urednike od uređivanja projekta. Stoga, potrebno je usvojiti pojedine jezične modele, preporuke i rješenja kako bi se olakšalo pisanje članaka. Ovo je Wikipedia na srpskohrvatskom jeziku. Stoga je Pravopis srpskohrvatskog jezika normativni dokument koji je nadležan za sve pravopisne nedoumice. Tačno je da je pomalo zastario, ali to ne mijenja mnogo stvari. Za pisanje naziva društvenih mreža i sličnih novotarija možemo ovlastiti novije pravopise. Ako se priklonimo svakojakim novijim pravopisima za stvari koje su odavno uvrežene u jeziku, znači li to da trebamo Kijev nazivati [http://ihjj.hr/clanak/u-pisanju-ukrajinskih-imena-mjesta-sluzite-se-ukrajinskim-jezikom/7573/ Kijiv], a Lavov Ljviv?! Hoćemo li pisati pokus umjesto eksperiment, dok ćemo helikopter zvati zrakomlat, jer, Bože, to je preporuka novog <s>nezavisnog</s> pravopisa hrvatskog? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:26, 26 novembar 2022 (CET) ::::::::: Razumem u potpunosti tvoje stajalište, ali ipak mislim da je možda u pitanju određeni nesporazum. Na primer, meni je lično Pravopis srpskohrvatskog jezika zaista referentni dokument na koji se oslanjam i koji konsultujem (bar kad sam u Bgu, gde mi stoji na polici s knjigama). Međutim, taj je Pravopis svoje poslednje zajedničko izdanje Matice srpske i Matice hrvatske imao 1967. godine. (Moj primerak na polici pretisak je tog izdanja iz 1988. godine. *Primećujem da mi je Microsoft Word na srpskom označio reč "pretisak" kao stranu, hehe.). I, šta sad? Dve su opcije: 1) ova se wikipedija piše jezikom koji je "zamrznut" 1967. godine i, na neki način, nalikuje wikipediji na latinskom: pre ili kasnije to će biti jedan mrtvi ili bar polumrtvi jezik sa okamenjenim pravopisnim i gramatičkim pravilima iz nekog drugog doba; ili 2) ova se wikipedija piše živim jezikom svojih (jednako živih) govornika, koji svoji jezik nazivaju različitim imenima i pišu ga u skladu s različitim književnim normama, koje su sve, međutim, jednakovredne u tom policentričnom jezičkom prostoru. Lično, glasam za ovo pod 2). Puritanizam nije rezevrisan samo za hrvatske jezikoslovce: u Srbiji se već godinama forsira "zapeta", a, opet, ja nikako da se prešaltam i stalno mi je "zarez" na pameti, na usnama i na prstima. "Pokus" u hrvatskom standardu nije ništa novo, to je bila uobičajena reč u hrvatskim udžbenicima još 1980-ih, iz kojih sam (takođe) tada učio. A što se pravopisa tiče, u savremenom engleskom, eto, ima bar šest načina da se napiše datum i, koliko sam video, svih šest se koriste na en.wiki. I šta ćemo sad? :) --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:11, 28 novembar 2022 (CET) == Istovremeno pretraživanje u latinici i ćirilici == Pozdrav Aco! Znaš li što točno omogućava istovremeno pretraživanje u oba pisma na SR Wikipediji? Uštedit ćemo na puno ćiriličnih preusmjerenja ako ovo budemo u mogućnosti uvesti i kod nas (postoji još jedan wiki, no ne na Wikimedija platformi, na kojem bi ovo također bilo super, no o njemu kasnije). Nadam se da te ne opterećivam svakojakim pitanjima i zahtjevima, ali samo polagano, zaslužio si! Jedva čekam četvrtak. ;-) -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 02:44, 27 novembar 2022 (CET) : {{ping|Vipz}} Pozdrav! Oprosti na zakasnelom odgovoru. Bilo je tu i obaveza, i poslova, i događaja, i takmičenja. Uvođenje jezičkoga konvertora omogućit će (valjda?) pretragu na obama pismima (kao na sr.WP), pa će preslovljivačka preusmjerenja s jednog pisma na drugo biti suvišna. Morat ću, ipak, detaljnije proveriti, ali o tom – potom. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:44, 30 novembar 2022 (CET) :: Čini mi se da su ćirilična preusmerenja nepotrebna prema funkcionisanju transliteratora. — [[User:Twsabin|twsabin]] ([[User talk:Twsabin|A. Emis]]) 10:42, 6 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Twsabin|Vipz}} Da. Sva ćirilička preusmjerenja koja predstavljaju direktno preslovljavanje latiničkog naslova treba izbrisati jer su odsad suvišna. To znači da je nepotrebno imati <span class="plainlinks">[https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Аргентина&redirect=no ovakvo preusmjerenje]</span>. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:58, 6 decembar 2022 (CET) ::::Još uvijek nisu suvišna jer transliterator ipak ne omogućuje dinamičko pretraživanje rezultata, a ni izravno vođenje na članak, nego se mora proći kroz [[Posebno:Traži|stranicu pretrage]]. -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 14:03, 6 decembar 2022 (CET) ::::: Uf da, u pravu si. Morali bismo to prvo srediti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:06, 6 decembar 2022 (CET) ::::::Vidi što sam upravo spazio! Istovremeno pretraživanje i linkanje bez obzira na pismo zapravo radi, ali samo za latinicu, valjda jer imamo jednostrano preslovljavanje. Saznao sam to jer sam upravo pokušao doći na trenutno [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Brijest&redirect=no nepostojeću] latiničnu stranicu "[[brijest]]" a ono me preusmjerilo na [[brest]] koristeći preusmjerenje "[[бријест]]". Ne radi obratno. -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 16:54, 3 januar 2023 (CET) :::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Opa! Zanimljivo. Morat ću ovo ispitati. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:17, 3 januar 2023 (CET) ::::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: OMFG, u pravu si. Welp, imaćemo još posla na konvertoru, vidim. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:05, 3 januar 2023 (CET) == Za i protiv == Ovako, nije izmjena bila problem sama po sebi, nego je u tablicama gdje je stajao samo [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=|alt=]] (dakle, samo ovaj znakić), sada pisalo [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=|alt=]] '''Za''', iako se nije radilo ni o kakvom mišljenju. Primjer - [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Surinam|ovo]]. Svi ovi plusići su sad imali za u '''Riješeno''', što naprosto ne ide tako jer se nitko nije izajšnjavao! :D E sada, ja jesam svjestan činjenice da ovo nije za i da mi krivo koristimo šablon, daleko od toga, al' u praksi se ovo koristi toliko da bi jednostavna promjena sve poremetila. Dakle, to ili treba naprosto ostaviti tako, ili napraviti varijantu gdje neće biti teksta, ili sve ručno mijjenjati, što je možda botovski izvedivo? To, naravno, ne remeti intervencije i ja jesam za formu [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=|alt=]] '''Za''' ili [[Datoteka:Symbol oppose vote.svg|15px|link=|alt=]] '''Protiv''', al' to treba izvesti tako da se ''status quo'' ne poremeti, na koji god način, bilo da se pravi novi šablon, bilo da se izvede nešto od onoga što sam predložio, bilo da ti imaš neku solicuju koja meni nije pala na pamet, što je super. Dakle, nemam ništa protiv izmjene, samo da bude smooth. Što se pak ikonica tiče, tu se ne bih složio s tobom. Tekst Wikipedije je ionako dovoljno crno-bijeli da mu ove ikonice i bojice daju na nekoj estetici i debiroktariziraju ga. Dosta mi je spisa, Aca, dosta mi je surovih papira, hoću boje, hoću šarenilo! Neka ga je što više! ^^ -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 02:56, 27 novembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} U tom slučaju upotreba šablona nije važeća. Šablon Za treba upotrebljavati za naznačivanje stava u nekakvoj anketi, a ne za označvanje da je nešto urađeno, riješeno ili završeno. Podesniji šablon za to jest [[Šablon:Urađeno|šablon Urađeno]]. Ja sam spreman da sve to uskladim ako ti odgovara. Smooth je moje drugo ime. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:52, 30 novembar 2022 (CET) ::Ukoliko možeš izvesti da to sve klapa bezbolno, odnosno sve to zamijeniti - što se mene tiče, imaš moju podršku :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 00:09, 1 decembar 2022 (CET) {{ping|Edgar Allan Poe}} Izmenio sam sve što sam mogao. Preostalo je još 11 stranica vikiprojekata koje ne mogu srediti jer nemam ovlasti. Ako možeš, otključaj, pa budem počistio: * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Angola]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Češka]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Novi Zeland]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Venezuela]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Brazil]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Sjeverna Koreja]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Kuba]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Francuska]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Gana]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Kostarika]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Japan]] Zahvaljujem. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:13, 1 decembar 2022 (CET) :Otključano -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:59, 1 decembar 2022 (CET) ::Uključujući i neke koje nisi naveo na listi :P -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:01, 1 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Odlično! Sve sređeno. Još samo: [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Fidži]]. Inače, jesi li razmišljao da se pridružiš [https://discord.gg/BfRFH3RYRd serveru na Discordu]? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:27, 1 decembar 2022 (CET) ::::Otključan i Fidži. Ma bio sam ja tamo, al' me Bugoslav maltretirao pa sam izašao... ne znam jel' još tu :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:05, 1 decembar 2022 (CET) ::::: Nema ga. Sad ja maltretiram. :D – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:07, 1 decembar 2022 (CET) == Discord == Čim nađem vremena, obećavam! --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 23:13, 2 decembar 2022 (CET) : {{ping|Igor Windsor}} Zapravo, hitno mi je. Možeš li, molim te, pogledati do sutra prepodne? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:23, 2 decembar 2022 (CET) ::Ajoj, samo da nije nešto revolucionarno? 😅 Ajde daj mi link. --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 23:31, 2 decembar 2022 (CET) == Hronologija == Okej, ono s istaknutim i sve mi je okej, al' [[Wikipedia:Istaknuti članci/Hronologija/2017.]] - ovo nema smisla jer nije nikakva kronologija već arhiv izbranih članaka. Tako da, molim te, s obzirom da je urađeno bez konsenzuda, da to vratiš na stari naziv (uz potrebna usklađivanja) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:40, 3 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Oh, važii. Pokušao sam da izbegnem reč „arhiva” jer se obično upotrebljava za razgovorne stranice, a ovo mi je više projektna stranica s informacijama. Mogu da vratim na varijantu „arhiva” ako želiš. Misliš li da postoje još neke raspoložive opcije? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:50, 3 decembar 2022 (CET) ::S obzirom da se radi o arhivu, ne vidim. Možda repozitorij, al' to mi već djeluje kao preseravanje :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:06, 3 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} ''Rečnik sinonima'' Pavla Ćosića pruža mogućnosti: „zbirka” [„skup”, „zbornik”, „album”, „kompilacija”, „antologija”], „kolekcija”. Varijanta „repozitorij” ekvivalentna je „spremištu”, „skladištu”, „lageru”, „magacinu”. Pada mi na pamet i varijanta „katalog” (prema: „direktorij”). Može li se nešto od toga upotebiti ili da idemo s „arhivom”. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:14, 3 decembar 2022 (CET) ::::Ma idi s arhivom, nema potrebe za filozofijom... možda nekad kasnije budemo inspiriraniji :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:17, 3 decembar 2022 (CET) ::::: Važi, hvala tii. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:17, 3 decembar 2022 (CET) ::::::[[:Kategorija:Arhiva izabranih članaka]] - ajde isprazni još ovu i prekategoriziraj pa da izbrišemo zadnju; kad završiš, samo mi označi ovu praznu za brisanje. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:36, 5 decembar 2022 (CET) ::::::: {{ping|Edgar Allan Poe}} To ti je završeno. Inače, moguće je brzo premještanje članaka iz jedne kategorije u drugu pomoću dodatka -{[[commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]}-. {{ping|Vipz}} Ako hoćeš, možeš uvesti ovo za naš projekt jer si administrator interfejsa. Ako zapneš, mogu ja kad dobijem ovlaštenja. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:42, 5 decembar 2022 (CET) ::::::::Ovo je super, samo reci kako se to izvodi da ne moram onaj AWB svaki puta paliti, mrzi me to :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:08, 5 decembar 2022 (CET) ::::::::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Lako! Idi na [[Korisnik:Edgar Allan Poe/common.js|svoju podstranicu Common.js]] (stranica s kodom na javaskriptu koji važi za sve teme). Na njoj objavi [[Posebno:Razlike/41288121|ovaj kod]]. Sačuvaj izmjene i najkasnije za nekoliko sati trebalo bi da proradi. Dodatak se prikazuje samo na stranicama kategorija u donjem desnom uglu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:04, 6 decembar 2022 (CET) ::::::::::Ajd vidjet ćemo radi li! :D Hvala! :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:07, 6 decembar 2022 (CET) == Djela i strani izrazi == Nemoj ništa premještati bez prethodnih konzultacija s nekim, pogotovo ne kada su u pitanju umjetnička djela. Sve je to rezultat dugih i mukotrpnih rasprava :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:19, 6 decembar 2022 (CET) :Trebat će nam jezičke konvencije, pod hitno. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:36, 6 decembar 2022 (CET) ::Pa to je usvojena konvencija, zapravo. Zbog pluraliteta prijevoda i varijanti, dogovoreno je da naslovi djela idu na izvornom jeziku :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 19:26, 6 decembar 2022 (CET) == Standard == Hm, pošto ti petljaš po interfejsu, gde mi nestade onaj "standard" dole što je bio ispod teksta koji uređujem, gde su bile one razne uglaste zagrade i sl.? --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:12, 8 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: Hm, morat ću pogledati. U načelu, ne bi trebalo biti teško to vratiti. Jesi li za to da usvojimo rješenje s en.WP? Oni imaju modernu trakicu na dnu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:35, 8 decembar 2022 (CET) ::Za početak sam da se vrati ono što je bilo. :P Je li i tebi to nestalo ili samo ja ne vidim? Mada, nisam svoje postavke uopšte menjao... --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:38, 8 decembar 2022 (CET) ::@[[Korisnik:Aca|Aca]] definitivno nam uvedi tu trakicu unutar interfejsa uređivača, yes please. :D -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 23:29, 8 decembar 2022 (CET) ==IviBot== Je l' dobro sad? --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 23:12, 8 decembar 2022 (CET) :Dap, top. Ovo gore ću srediti sutra, prepun mi je raspored. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:18, 8 decembar 2022 (CET) == S(a) i ćirilica == Pazi malo, tvoje automatsko mijenjanje poništilo je sliku... slika je krivo imenovana, al' to je tako na Commonsu. Pazi i kad mijenjate ćirilicu u latinicu, jer su nazivi nekih slika na ćirilici pa je stvorilo probleme. --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:39, 13 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Op, u pravu si! Sad vidjeh da je „s” bilo u slici. Ispirke. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:44, 13 decembar 2022 (CET) == [[Gabor Lenđel]] == Zdravo Aco! Imam jedan čupav slučaj pa ne znam kamo i kako. [[Gabor Lenđel]] je za mene zanimljiv lik i krenuo sam prepravljat članak, tako da barem izgleda enciklopedično. Ali nešto tu ne ide: # Ovo je zapravo CV što je netko zafrtljačio u naše dvorište, dakle radi se o očitom slučaju ''Advertising''-a i ''Auto-promoting''-a; # Nigdje nema traga ijednog izvora. Dakle u prijevodu, ja stavim CV i ti mi praviš članak na wikipediji, a tko je garant istine podataka? Pa ja jer je CV moj. Ja ne bih puno dalje s ovim i vanka [[Wikipedia:Članci za brisanje|briši]]. Što misliš ti ? --[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 02:17, 18 decembar 2022 (CET) : {{ping|Inokosni organ}} Zdravoo! Ja bih ovo svrstao u granične slučajeve. Članak je katastrofalno napisan, ali na internetu ima naznaka značaja, pa čak i [https://www.politika.rs/sr/clanak/432169/Kompozitor-s-nemirom-u-nogama ozbiljnijih medijskih izvještavanja] (Aleksandra Isakov, dopisnica „Politike” iz Subotice). Ipak, trebalo bi to preurediti. Dobro je što si ga predložio za brisanje – neko će se nakaniti da ga sredi ili da ti pomogne u sređivanju. Ako ne bude sređen u razumnom roku, jednostavno ga izbrisati i ostaviti da neko drugi napiše podesniji (ili, što bi mi južnjaci rekli, [https://vukajlija.com/kasvetno/667542 pokasvetan]) članak u (ne)doglednoj budućnosti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 09:58, 18 decembar 2022 (CET) ::Važi [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 00:29, 19 decembar 2022 (CET) == ITD Band == Pogledaj ''Ex-Yu Rock Enciklopediju'', mislim da većeg autoriteta nema :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:24, 18 decembar 2022 (CET) :Pa pogledaj kazalo? Nisam ja valjda krivo vidio, maloprije pogledao? :O -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:28, 18 decembar 2022 (CET) ::Ovo piše u tekstu o bendu tog istog izdanja: "Osnivač grupe i njen dugogodišnji spiritus movens Miroslav Drljača Rus napustio je sastav Ad Fines u kome je pevao i svirao i 1982. godine osnovao je ITD Band." -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:39, 18 decembar 2022 (CET) == Etiketiranje == Čemu onaj šablon upozorenja? Ono mi nema smisla i ostavlja mi jako loš dojam pa te molim za elaborat prije nego izbrišem. Mislim da se @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] isto ne bi složio s ovim, a ni Ripper. Čini mi se nepotrebno, arbitrarno, subjektivno i kao da nema apsolutno nikakve svrhe. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:48, 23 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Malo konkretnije? O kojem je šablonu riječ? Šablone uglavnom prenosim i prilagođavam s en.WP. Dakle, nisam ih ja izmislio. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:51, 23 decembar 2022 (CET) ::Ovome gdje si onog BojzIIMen čarapka etiketirao da nema značajnijih izmjena. To što je nešto na en.wiki nije dovoljno dobro objašnjenje; po toj logici @[[Korisnik:Alalch Emis|Alalch Emis]] ne bi mogao sudjelovati kod nas jer je trajno blokiran na en.wiki - nismo ni mi to izmislili, Englezi su. Dakle, zanima me koja je točno svrha tog šablona izuzev lova na vještice i to jako arbitrarnog? -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:56, 23 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Izgleda da ne razumiješ svrhu šablona. Molim te, pročitaj što je [[:en:Wikipedia:Single-purpose account|jednonamenski nalog]] i kako se on zloupotrebljava za stvaranje lažnog dojma o konsenzusu o nekom pitanju. Korisnik Alalch Emis nije jednonamenski nalog. Uobičajena je praksa da se glasovi načinjeni pod agitacijom i glasovi sumnjivih jednonamenskih naloga označavaju odgovarajućim šablonima (v. {{tl|Pod agitacijom}}, {{tl|Jednonamenski račun}}). Jednonamenski nalog jest nalog koji je napravljen u cilju jedne svrhe, bez drugih značajnih doprinosa projektu. Ovo nije ništa subjektivno. Jednostavan osvrt u korisnički doprinos daje dovoljno razloga da se komentar označi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:04, 23 decembar 2022 (CET) ::: Zamolio bih da se vrate izbrisani šabloni, pogotovu jer je to učinjeno bez prethodnih konzultacija. To što se nekome nešto osobno ne sviđa [[:en:WP:JUSTDONTLIKEIT|nije argument za brisanje]]. Argument da treba brisati šablon zato što u sebi sadržava crvenu vezu protivan je suštini projekta i tom bismo logikom morali obrisati polovinu šablona (pa čak i polovinu članaka na projektu). Smjernica o agitiranju na mojoj je [[Korisnik:Aca/lista zadataka|listi zadataka]] i namjeravam je uskoro izraditi. Molim da se vrati potrebna infrastruktura u vidu šablona i da se postupa ''polako'', kako to neko reče. Bit će sve ''kako spada''. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:24, 23 decembar 2022 (CET) ::::Kao što sam obrazložio, ne može to tako. Ne možemo imati šablone za "agitaciju", a nemamo uopće definiranu agitaciju. Isto vrijedi i za ovo drugo. Dakle, apsolutno se ne slažem s praksom da itko kopa po tuđim stranicama za razgovor i etiketira tuđe komentare na istima. To mi je malo previše inkvizicijski i apsolutno sam protiv toga, a ponavljam, mislim da će se i Igor, i Ripper i novi admin @[[Korisnik:Vipz|Vipz]] složiti s time. Rekao si nedavno da se nećeš više petljati u sve ovo... ne pomažeš si baš :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:22, 23 decembar 2022 (CET) ::::Rekao sam ti... polako i po redu. Ja ih vraćati neću jer mislim da idu protiv onoga kako ovdje radimo, '''ali''' ako to učini @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]], neću ga vikati zbog toga! :D Nisam ja jedini relevantan ovdje tako da neka slobodno Igor procijeni. Ja svakako mislim da prvo treba riješiti smjernicu, a onda tek šablone postavljati, al' kažem - ima i drugih relevantnih korisnika. :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:30, 23 decembar 2022 (CET) ::::: A daj, ne mora baš toliko birokratično. Prvo ovo, pa prvo ono. Smjernice će svakako biti. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:33, 23 decembar 2022 (CET) ::::::Onda kada bude ćemo ponovo pokrenuti ovu temu. :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:00, 23 decembar 2022 (CET) :::::::{{ping|Edgar Allan Poe}} {{ping|Aca}} Slažem se da stvaranje tog šablona i nagađanje o identitetu anonimnih korisnika nisu najprimerenije reakcije. Podsećam da smo mi mala zajednica na ovoj wiki. Pravila su važna i treba ih imati, ali i u stvarnom životu jedno je raditi u multinacionalnoj korporaciji od 10.000 zaposlenih, a nešto drugo u malom kolektivu u kojem je zaposleno 10 ljudi. Inače, primećujem da se izjašnjavanje o Acinoj kandidaturi pretvorilo u sapunicu: u svakoj epizodi iskače neki novi lik – pozitivac ili negativac – da kaže koju o našem antiheroju. Možda da napravim činiju kokica, zavalim se u fotelju i posmatram dalji zaplet? --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 19:57, 23 decembar 2022 (CET) ::::::::@[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: Žao mi je zbog toga. I meni je, priznajem, nelagodno gledati onaj ''shitshow''. No, ja za to nisam odgovoran, tj. ne mogu kontrolirati ko će kakav komentar napisati. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 09:19, 25 decembar 2022 (CET) == Još jedan == [[Fidži]] - naslov nije centriran, a ovo je funkcionalan šablon pa to treba riješiti :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:09, 25 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Popravljeno. Problem uzrokuje zastarjeli atribut <code>align="center"</code>. Treba ga zamijeniti [[Posebno:Diff/41355715|ovako]]. Mogu proći botovski to. Inače, uskladio sam sve šablone za IČ sinoć. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:18, 25 decembar 2022 (CET) ::Pa ne bi bilo zgorega riješiti to botovski da ne tražimo sad jedan po jedan. Čekaj, jesmo se baš ovako dogovorili oko IČ? Ove crtice? Ne sjećam se... -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:21, 25 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Dogovoreno. Jesmo. Pitao sam te za izbor između dvotačke, ničega ili crtice, a ti reče da preferiraš potonje 7. decembra. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:26, 25 decembar 2022 (CET) ::::Bujrum, ako sam se složio baš s ovim, onda okej :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:27, 25 decembar 2022 (CET) :::::[[Gauthier Mvumbi]] - zadnji klub mi se prelama, kao na nogometnom šablonu. E sad, kvaka je u tome što je za rukometaše oduvijek širio automatski (jer nije bio postavljen limit) i nikad nisam morao koristiti {{tl|nowrap}} jer se nikada ništa nije lomilo. To ti je novi zadatak :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:51, 26 decembar 2022 (CET) :::::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Dictum factum, gospodine Imućni Kopljaniče Zgodni Paune. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:35, 26 decembar 2022 (CET) ---- De ne pozivaj ljude da glasuju... to je agitiranje i... ne bih baš da to radiš. Ne sviđa mi se to. Postiji obavijest i tko će glasovati, glasovat će. Ako se misliš pozivati na Igorov slučaj, postojanje birokrata u Ripperovom odsustvu bila je nužnost i onda je ona opravdavala to sve, ovdje nema nikakvog razlog za to pa kao što sam molio Zblaceta (istina neuspješno) da se suzdrži od zajedljivih komentara, tako molim i tebe da prestaneš agitirati ljude da ti daju glasove. Ponavljam, time si ne pomažeš i ostavljaš jako loš dojam, odnosno ideš na ruku onima koji te optužuju. --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:39, 26 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Agitiranje (engleski: ''canvassing'') '''nije''' javno pozvati ljude da se izjasne o nekom pitanju. Pročitaj smernicu [[en:Wikipedia:Canvassing|Wikipedia:Canvassing]] na en.WP. Dakle, moja poruka je bila neutralno intonirana (bez implikacije da glasaju za ili protiv kandidature), javna i u ograničenoj količini. To što ti ne želiš glasati ne znači da i drugi ne žele da se izjasne. Igor je također pozivao ljude da se izjasne u slučaju njegove kandidature za administratora, tako da ti argument pada u vodu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:10, 26 decembar 2022 (CET) ::Ja se neću izjasniti... '''još'''. Uglavnom, bilo kako bilo, naveo sam ti Igovor primjer gore (što si blatantno izignorirao), zamolio sam te i - ponavljam - kao administrator te molim da prestaneš ljudima po stranicama za razgovor slati poruke da se izjasne. Dakle ovo je sad službena administratorska molba. Postoji banner na vrhu stranice upravo zato, tako da nema potrebe spammati ljudima stranice za razgovor. Nadam se da je ovo posljednji put. :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:49, 26 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Ne. Nisam ja ništa ''blatantno ignorirao'', pročitaj još jednom lepo gornju poruku. Obasni mi onda ovo: [[Razgovor_sa_korisnikom:Zavičajac#Poziv_na_glasanje|1]], [[Razgovor sa korisnikom:Belirac#Poziv na glasanje|2]]. Dakle, nemoj me optuživati za nekakvo „agitiranje” ako se i ranije pozivalo na glasanje na isti način. Ako je problem, ok, neću pozivati, ali bez neosnovanih optužbi, zamoliću. Hvala. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:59, 26 decembar 2022 (CET) ::::Hvala. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:00, 26 decembar 2022 (CET) ---- Uzgred, zašto su [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2021.|pdf ikonice]] ovako velike? Je to zbog koda koji si ti mijenjao ili? --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:02, 26 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Hm, dobro pitanje. Ovako naoko, ne bih znao, ali čini mi se da im je takva veličina na većini drugih projekata. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:07, 26 decembar 2022 (CET) ::Se to može kako interno popraviti? -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:15, 26 decembar 2022 (CET) :::Verujem da da. Potražit ću način. Nego, što je to tolika frka, hah. Dva piksela gore-dole ili nešto propuštam. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:20, 26 decembar 2022 (CET) ::::Ma samo je ružno i nezgrapno, prelama se preko/iza/ispre/oko teksta i... bljak :D Nije da išta trajno remeti, al' izgleda k'o da je nekakav glitch u sustavu pa bi mi bilo draže da ne glitchamo :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:25, 26 decembar 2022 (CET) == Hm == Ajde vidi zašto mi utakmica za treće mjesto [[Šablon:Round8|ovdje]] daje dodatni red za donju ekipu, kao na [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2021.#Finalni krug|ovom mjestu]]. Ja sam gledao kod, al' nije mi previše jasno pa ne znam jel' to do tvojih intervencija ili je samo loš kod; svakako ćeš se ti bolje snaći! :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:13, 30 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Mislim da to nije do mojih izmjena. Prilagodio sam šablon tako da se poziva na modul na Lui. Preneo sam modul i lokalizirao ga za upotebu. Je li sad prikaz okej? Uzgred budi rečeno, sredio sam one navigacijske kutijice. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:35, 30 decembar 2022 (CET) ::Je, sada je to u redu; hvala. Što se tiče kutijica, vidio sam, al' nisam siguran da je riješilo problem. Pogledaj [[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|ovdje]], recimo, englesku književnost. I dalje je kao i ranije. Sada, ja ne znam treba li još malo vremena da se vidi, al' baci oko pa vidi o čemu je riječ. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:46, 30 decembar 2022 (CET) :::Ništa! Hmmm, ja ne vidim problem tu, tj. kod mene je prikaz valjan. Možda treba da obrišeš keš pregledača? Ako se koristiš Google Chromeom, pritisni Ctrl + Shift + R. Ako upotrebljavaš druge pregledače, Ctrl + F5. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:01, 30 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Jedna zamolba. Možeš li [[Šablon:Round16-without third|šablon Round16-without third]] da premjestiš na [[Šablon:Osmina finala]] (preusmjerenje) da bi sve bilo ujednačeno i lokalizirano? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:55, 30 decembar 2022 (CET) ::Onda je očito do toga, ako do večeras ne proradi (iako ne vidim razloga zašto ne bi), javim. [[UEFA Euro 2016.|Ovo]] sada treba srediti jer je prazno nakon preusmjeravanja. Hoće li sada raditi sve ako se direktno prebaci s en.wiki? -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:03, 30 decembar 2022 (CET) :::Sredio sam alternativnim rešenjem, ali mislim da bi najbolje bilo preuzeti model s en.WP. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:15, 30 decembar 2022 (CET) ---- Usporedi širinu okvira u [[Surinam]] i [[w:en:Suriname]]. Zastava u desnom primjeru nije toliko priljubljena rubu, dok kod nas je. Ako pogledaš isto u članku [[Batavijska Republika]], vidiš da je kao na engleskom primjeru. To nije bilo tako prije tvojih promjena pa... eto ti još jedan prioritetni zadatak! :D --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:44, 31 decembar 2022 (CET) :I dodaj i [[Surinam (engleska kolonija)|ovo]], dakle nastaje problem ako nisu i zastava i grb, raskupusi se sve --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:44, 31 decembar 2022 (CET) ::A vidim da ni [[Surinam (nizozemska kolonija)|ovdje]] nije centrirano :D --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:09, 31 decembar 2022 (CET) :::Te šablone treba ažurirati tako da se pozivaju na modul Infobox, tj. šablon Infokutija. Trenutno koriste zastarelu sintaksu, pa se upravo stoga i javljaju greške. Mogu napraviti neko privremeno rešenje dok ne obavimo tranziciju. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:17, 31 decembar 2022 (CET) ::::A nije to stvar "možeš", nego se to mora napraviti jer sada imamo more stranica s tim stvarima, a to tako ne može ići. Dakle, uradi to svakako i to što prije. I da, [[ Šablon:Zastave Evrope|ovdje]] sada stavlja dvije zagrade ((X)) kada se stavi {{code|**}}, što prije nije bilo pa vidi i što je s tim. --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:06, 31 decembar 2022 (CET) ::::[[Šablon:Spoiler|Ovdje]] nedostaju one dvije debele horizontalne trake, to je nestalo nakon promjene koda --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:40, 31 decembar 2022 (CET) :::::A i [[Šablon:Razvrstavanje|ovdje]]. Čini mi se da je to sad svugdje uklonjeno. I [[Šablon:Hndis|tu]] isto. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:48, 31 decembar 2022 (CET) :Sređen Surinam. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 20:12, 31 decembar 2022 (CET) ::Osim nizozemskog. To će mi trebati nešto vremena. Sređen Spojler. Ne vidim grešku kod Zastavi Evrope? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 20:20, 31 decembar 2022 (CET) :::Sređen nizozemski Surinam, sređena Batavijska. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:43, 31 decembar 2022 (CET) ::::[[Ivano Balić|Ovdje]] je tablica za medalje. To, ako ti je lakše, možeš odmah i cijeli kod promijeniti, nije da je nešto esencijalan šablon pa vidi što ti je lakše :D Hvala za sve ostalo :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:07, 1 januar 2023 (CET) == Brisanje (i raspravljanje) članaka == Bilo bi super da odvažeš povremeno i koliko vremena uzima raspravljanje (šake nas kojima je stalo) o člancima koji su rubno za brisanje i je li to fakat najvažniji prioritet oko stvari koje očito nisu zloupotreba projekta. Sretnija i produktivnija nam Nova! -- [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor sa korisnikom:Zblace|razgovor]]) 13:43, 4 januar 2023 (CET) == Duplikat == Hello. Za mene [[Smederevo]] (''[https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Smederevo&oldid=16486 first edit]'') i [[Grad Smederevo]] (''[https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Grad_Smederevo&oldid=51027 first edit]'') su duplikati. Varam li se ili bi valjalo ih spojiti?--[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 05:01, 6 januar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Hej, hej! Nisam baš mnogo upoznat s ovom tematikom. Međutim, ako se ne varam, prvi članak obrađuje temu grada Smedereva u užem smislu, dok drugi članak govori o celoj općini čije je administrativno središte taj grad. Istovetnost naziva članaka pomalo uvodi konfuziju. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 12:10, 6 januar 2023 (CET) ::Onda da preimenujem.--[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 23:59, 6 januar 2023 (CET) :::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Ja bih ovo zvao općina, ali ono se službeno zove tako – Grad Smederevo. Mogućno je premeštanje na naziv [[Smederevo (općina)]] – što upotrebljava hr.WP – ali ne znam je li to dosadašnja praksa i jesu li svi saglasni s tim. Pretpostavljam da treba da se konzultiraš s Edgarom. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:14, 7 januar 2023 (CET) ::::Važi, puno hvala.--[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 00:16, 7 januar 2023 (CET) == Rukomet == Ako pogledaš [[Leandro Semedo|ovdje]], vidjet ćeš da je stupac za nastupa i golove u klubovima poravnat lijevo, a ne desno, kao što je to za reprezentacije. E sada, tu se uz ovaj o rukometašu koristi i {{tl|Tri stupca}} pa mi se čini da je promjena koda zeznula ovaj potonji pa baci oko. — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:29, 7 januar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Done. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) — [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:54, 7 januar 2023 (CET) ::[[Šablon:Okvir bivše zemlje svijeta|Ovdje]] više nema border oko zastave, a ni [[Šablon:Infokutija zemlja|ovdje]], koliko vidim. To treba riješiti. — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 11:42, 8 januar 2023 (CET) :::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Pa i ne treba ga biti? Može li primjer članka? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:18, 8 januar 2023 (CET) ::::Svi su prije imali border. Znači na zastavama je to išlo automatski, kao i [https://en.wikipedia.org/wiki/Surinam_(English_colony) ovdje], recimo. To je bila automatika, jer izgleda ljepše i jasnije, a sada je nestalo. — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:20, 8 januar 2023 (CET) :::::Ahaa, vidim na šta misliš. Okie, on it. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:22, 8 januar 2023 (CET) ::::::Isto tako i [[Surinam (engleska kolonija)|ovdje gore]], gdje je nizozemska zastava, znači i glavnu zastavu i sve ove malene :) — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:27, 8 januar 2023 (CET) == Ispravka šablona == Pozdrav Aco, nismo se čuli odavno nadam se da si dobro. Možeš li nekako botovski ispraviti da šablon {{tl|datum rođenja}} u člancima prima parametre kao i svi ostali (godina, mesec pa dan, a ne obrnuto)? U tom slučaju bi mogao da se objedini/preusmeri sa {{tl|birth date}}. – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor sa korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 20:44, 4 februar 2023 (CET) :@[[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]]: Pozdrav i tebi! Dobro sam, kako si ti? Zvuči popričino dobro. Treba objediniti sve te duplirane šablone. Poradiću na tome! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 02:05, 5 februar 2023 (CET) == Filemon i Baukida == Kakva breskva poštovani kolega?, radi se o lipi, koju je neki polupismeni žicar pretvorio u sprdnju napisavši '''breskva''', a Vi to jezično ispravljate u - breskvu. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vitek|razgovor]]) 17:40, 24 februar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: U pravu ste. Nisam baš podrobno provjeravao korisničku izmjenu misleći da je konstruktivna. Dobro je da ste to opazili i zahvaljujem na primjedbi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:46, 24 februar 2023 (CET) == Opus Dei == Poštovani kolega Stvarno mi neide u glavu zašto ste izbacili djelovanje [[Opus Dei|Opusa Dei]] u Sloveniji, Hrvatskoj itd, koji je Vaš stvarni razlog - želite li da ta organizacija i dalje bude '''clandestina'''..., smeta Vam neosnovano blaćenje sumnjivih referenci..., pa toga nema, samo fakti, dakle što Vam bi? – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vitek|razgovor]]) 20:20, 26 mart 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Pozdrav Vitek, nisam Aca, ali znam otprilike zašto takve stvari uklanja - neprikladno stavljanje fokusa na 'domaće' teritorije na člancima o svjetskim temama. Ekvivalent toga na HR projektu bi bilo da se u istoj situaciji fokusira samo na Hrvatsku, na SR projektu samo na Srbiju, na BS samo na BiH, itd. Preferentno bi bilo stvoriti ili zasebne članke [[Opus Dei u Hrvatskoj]], [[Opus Dei u Bosni i Hercegovini]], [[Opus Dei u Srbiji]], itd. ali pošto očito nema dovoljno sadržaja za zasebne članke, napraviti [[Opus Dei u Europi]] ili slično, pa premjestiti sav taj sadržaj. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 22:12, 26 mart 2023 (CEST) == Kategorije == Kad već prčkaš po kategorijama, sve one u kojima piše Drugi svetski rat trebalo bi, as per ranijem dogovoru i svim ostalim člancima, sve te kategorije premjestiti da piše Drugi svjetski rat pa ako imaš vremena koristiti bot ili alate - bilo bi korisno. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:35, 13 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Aha, dakle ijekavski oblik je uspostavljen konsenzusom? Uskladiću, naravno! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:38, 13 august 2023 (CEST) ::Je, za ovu konkretnu stvar da, to je još bilo davno dok je Orijentolog rješavao kategorije. Isto kao što je dogovoreno da svugdje ide "historija", neovisno je li Hrvatska ili Srbija u pitanju, ili Njemačka, ili hemija (ono s fudbalom smo kasnije dogovorili). Hvala. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:42, 13 august 2023 (CEST) == Kosovo == Mislim da bi sve kosovske kategorije i članke trebalo izbaciti iz onih vezanih uz Srbiju. Ako već zauzimamo stajalište da je Kosovo nezavisna država, a na ovoj Wiki tretiramo Kosovo kao nezavisnu državu, onda treba izbaciti i vezu među kategorijma. Dobro, naravno, neke će kategorije i članci ostati jer su vezane povijestno uz Srbiju, vjerojatno (tipa bitka na Kosovom polju i slično), ali mislim da ove opće stvari trebamo ukloniti i to bi trebalo riješiti botovski jer je puno toga. Smiješno mi je da "Gradovi na Kosovu" stoje u "Gradovi u Srbiji", kao da je Kosovo pokrajina (tipa Bjelovarsko-bilogorska županija), a mi tretiramo Kosovo kao nezavisnu državu. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:32, 15 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Može, naravno. Već neko vreme razmišljam o kosovskim člancima i načinima kako da ih ispravim. Ostavi to meni, preuzimam. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:57, 15 august 2023 (CEST) ::はい,はい! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:59, 15 august 2023 (CEST) == Država == Pozdrav. Drago mi je da vidim poznate ljude ovde. Nisam ni pretpostavio da se šablon [[:Šablon:Infokutija zemlja|Infokutija zemlja]] koristi negde, jer sam upravo pokušao da ga dodam pri izradi članka i nije radio. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 19:39, 15 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]]: Pozdrav, pozdrav! I meni je drago videti te ovde. Daaaa, u veliko smo škripcu kad je reč o tim šablonima. Imamo ih na desetine za jednu te istu stvar, ništa nije standardizovano. Svaka pomoć u modernizaciji je dobrodošla. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:45, 15 august 2023 (CEST) ::Tu sam ukoliko nešto bude trebalo, slobodno javi. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 19:47, 15 august 2023 (CEST) == Nazivi == Na en.wiki su nazivi promijenjeni 2017. godine od strane [[w:en:User:Zoupan|ovog tipa]] (kad klikneš, vidiš sve), na osnovu ove "[https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Foča_ethnic_cleansing#Sources_for_the_name_of_the_article rasprave]". S obzirom da @[[Korisnik:Mhare|Mhare]] nije ponudio konkretan razlog za promjenu naslova, vodio sam se en.wiki, gdje je situacija u najmanju ruku ''borderline'', kao što i sam vidiš. Okej, ako postoji presuda ICTY-a koji to potvrđuje, onda nema problema, ali ove su izmjene uvijek sporne, a s obzirom na seriju recentnih događaja, preventivno sam vratio na original za slučaj da ipak jest sporno, jer te stvari nerijetko treba raspraviti. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:00, 18 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Mhm, razumem, nisam znao za ovo. Možda nam {{k|Mhare}} može pružiti više detalja. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:03, 18 august 2023 (CEST) ::Da, kažem, pregledao sam tamo, vidio, onda vratio. Mislim, ako postoji presuda za jednu od tih stvari, a linkao si, onda je okej, ali treba vidjeti primjenjuje li se na obje. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:04, 18 august 2023 (CEST) :::Možemo li ograničiti uređivanje vlastite stranice (za razgovor) novim korisnicima na... 24 sata, recimo? Da barem djelomično ograničimo ovog Zavadlava dok ekipa na Meti ne odobri onaj title blacklist... valjda hoće...? – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:29, 18 august 2023 (CEST) ::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Vipz je napravio filter koji zabranjuje uređivanje uredniku, a ja sam sad napravio filter koji sprečava izradu računa. Nadam se da će Meta uvesti dodatak za crnu listu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:01, 18 august 2023 (CEST) :::::Uređivanje nije spriječio... doduše, možda jest za GIP, ali nije za koristnički prostor - to bi trebalo proširiti, vi'š. Ja sam na Meti dodao još jednu poruku pa ćemo vidjeti. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:22, 18 august 2023 (CEST) ::::::Huh, neobično. Svejedno, trebalo bi da je sanirano, zasad. – – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:38, 18 august 2023 (CEST) :::::::Morat ćeš me naučiti kako raditi te filtere, da spriječimo to da opet bude X Y 567 xD – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:14, 18 august 2023 (CEST) ::::::::Dogovoreno ;). Filter je inače u 19:05 sprečio korisnika da izradi račun. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:14, 18 august 2023 (CEST) :Oprostite što isprva nisam naveo valjani razlog i referencu za preusmjeravanje. Što se Prijedora tiče imamo zgodnu sumarizaciju mnogih presuda na [https://www.icty.org/x/file/Outreach/view_from_hague/jit_prijedor_en.pdf ovoj veb-stranici] na veb-sajtu ICTY, kao i ovaj [https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=kt2k401947&chunk.id=ss3.03&toc.id=ss2.09&brand=ucpress veb-sajt] sa kvalitetnim referencama. Što se Foče tiče, imamo ICTY [https://www.icty.org/x/file/Outreach/view_from_hague/jit_foca_en.pdf veb-stranicu] i [https://www.hrw.org/legacy/reports98/foca/ Human Rights Watch veb-sajt] također dobro referenciran tekst. Nadalje, pragmatični razlozi za nazivanje članka "etničko čišćenje" jest što su masakri, kao jedan specifičan čin, bili samo jedan dio toga, a korištene su druge metode kao što su protjerivanje, sistematsko silovanje žena, sistematsko uništavanje kulturnih institucija i dr, da se ti gradovi i čitav geografski prostor odstrani od jednog etničkog elementa. :Još jednom oprostite što svoja premještanja nisam referencirao, što bi trebao biti običaj. Srdačno. – [[Korisnik:Mhare|Mhare]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 18:16, 18 august 2023 (CEST) ::Hvala na objašnjenju! :) Sorry ako je ispalo da, kako kaže Aca, "grizem novajlije", ali situacija je dosta kaotična zadnjih dana i malo pušemo i na hladno, a još kako sam vidio koji je lik te izmjene radio na en.wiki... onda rek'o - ovo treba raspraviti. Svakako, sada je riješeno, ispričavam se ako je došlo do kakve zabune i stojim na raspolaganju! :) – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:18, 18 august 2023 (CEST) == Sorry == Ehm... Izvini, čitajući sam iz nehotice [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedija:Administratorska_tabla&diff=prev&oldid=41467975 klinuo revert] :( – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 14:55, 21 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Pretpostavio sam haha, opusti se. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:25, 21 august 2023 (CEST) == KiM == Pozdrav. Na [[Razgovor:Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija|tamošnjoj szr]] sam predložio da članak [[Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija]] bude premešten na naslov [[Kosovo i Metohija]], šta misliš? Takođe, nije mi jasno zašto se uporno dodaje deo da je reč o bivšoj pokrajini iako ona dejure postoji i dan danas, s čim bi se složila i ogromna većina sestrinskih Wiki projekata, uključujući i en s koje je tekst prepisan. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 00:24, 26 august 2023 (CEST) :Pozdrav. Koji je epilog rasprave? Hoće li konačno biti uklonjene tvrdnje da je u pitanju bivša pokrajina? — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 01:26, 12 septembar 2023 (CEST) ::@[[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]]: Nema konsenzusa za premeštanje. Članak i razvrstavanje su ažurirani. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 20:12, 12 septembar 2023 (CEST) :::Zahvaljujem. Možeš li ispraviti i infokutiju jer se i tamo navodi kao bivša? Rado bih to uradio i sam, ali mi je iz nepoznatih razloga zabranjeno da uređujem članke o KiM, Srbiji i ne znam ni sam o čemu sve pride. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 20:56, 12 septembar 2023 (CEST) ::::@[[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]]: Urađeno. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:22, 12 septembar 2023 (CEST) == Mrve == Članci koji nemaju ni paragraf teksta i referencu nisu mrve. Ako ih niko nije 10+ godina ručno popravio što je smisao toga, da izgleda da SH ima više članaka (Kuburizam)? – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 06:48, 5 septembar 2023 (CEST) :Isprika na intervenciji; @[[Korisnik:Zblace|Zblace]]: Duljina stranice nije jedna od [[WP:BB|kriterija za brzo brisanje]] članaka. Jedna minimalna rečenica pa i bez izvora ''može'' sačinjavati [[Wikipedija:Članci u začetku|članak u začetku]] ("mrvu"). Složio bih se da je ponekad bolje nemati članke (crveni linkovi govore "napravi me") nego imati ih mnogo u začetcima (plavi linkovi govore "imamo članak o ovome", klikneš, a ono - skoro ništa). Ako znamo da članci imaju [[:en:Wikipedia:Potential, not just current state|potencijal]], odnosno znamo da su teme tih mrva definitivno značajne (npr. [[slobodno tržište]]), male su šanse da će se zajednica složiti na njihovo brisanje. [[WP:ČZB]] je uvijek otvoren; naravno, unaprijed molim, ako inzistiraš na brisanju takvih članaka, da se navedena ČZB tabla ne počne spamovati i da se dobro razmisli o svakoj pojedinoj nominaciji. Često je brže i lakše nadopuniti i spasiti članke, pogotovo značajnih tema, nego raspravljati o njihovom brisanju. :) :Za "Kuburizam" mogu samo reći da je pucanj u prazno. Zar bi brisali sve one sporne članke da nam je cilj pumpati brojku članaka na SH? Zaslugu za glavninu te brojke u nas (a dosta i na sr.wiki) uzima Dcirovic. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 22:43, 5 septembar 2023 (CEST) ::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]] vidim da si selektivno preskočio da 10+ goina nisu editirani. I najvitalnije zrno-klica bi drugdje bili gnjili i odbačeni da se stvori prostor za nove. Što kaže narodna: #ŽiviBiliPaVidili. – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 07:04, 6 septembar 2023 (CEST) :::Ništa ne mijenja, neaktivnost na članku isto nije jedan od kriterija za brzo brisanje. Lakše je pametovati nego se uhvatiti posla, to znam. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 15:39, 6 septembar 2023 (CEST) ::::Saglasan sa svime što je kolega rekao i zahvalan sam svima koji aktivno preuzimaju upite na mojoj stranici za razgovor u mojem odsustvu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:02, 11 septembar 2023 (CEST) == Odgovor == Poštovani kolega Aca Očekivao sam odgovor od Vas, na mojoj stranici ali on nikako da stigne. Dakle što Vam znači '''linterska greška''' u HTML-u 5, i kako se u njemu mmože centiram tekst po sredini..., probao sam savjet kolege E.A.Poa ali to ne funkcionira. Dali Vi možda znate neki način, kako se dobije aligment left u HTLM 5. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 21:40, 8 septembar 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Pozdrav, Vitek! Poruka na Vašoj stranici za razgovor nije sadržala spominjanje mojeg korisničkog imena (ping), pa zato nisam dobio obaveštenje da ste je objavili. Linterska greška jest sintaktička greška u kodu stranica na Wikipediji. Upotreba zastarelih oznaka, među kojima je i oznaka <nowiki><center></nowiki>, spada u sintaktičke greške. Opšta stilska preporuka jest da se opis slika pozicionira ulevo, pa bi Vam preporučio da se pridržavate te smernice. Ako ipak želite centrirati tekst, verovatno postoji neki alternativni način da se izbegne linterska greška. To Vam mogu ja napraviti, ali bih zamolio da se koristi u izuzetnim slučajevima (kada je, recimo, slika centrirana na stranici, pa je preporučljivo da i opis bude centriran). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 01:35, 9 septembar 2023 (CEST) == Tvoj bot == Poštovani kolega Aca Molim Vas da sami uklonite izmjenu koju je napravio Vaš bot kod oznake center. Ja sam to napravio točno kako treba za HTLM 5 (štos je glup ko k...c, al glavno je da se nešto prikaže kao bolje i naprednije i doda još koji byte za nezajažljive providere). Pazi kolega ja sam čitav život proveo radivši kao grafički dizajner i valjda imam pravo da znam kad mi više odgovara flash center od left ili right... Tvoj bot nažalost nije dobar (brzoplet je) nemoj da gleda samo {{code|<center>}} već unesi i to ako ima na kraju {{code|<center/>}} onda ne dira ništa, jer se tako kodira u HTLM 5. Dakle tvoj bot osim što napucava neke brojke radi beskorisni posao u ovom slučaju. Moj savjet (nemoj ga krivo shvatiti) daj radije napiši koji artikl vidiš i sam da smo jako tanki..., pogledaj Bolivija, Ekvador... gotovo ništa i to vrlo loše. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 16:22, 11 septembar 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Daj mi, molim te, nisam točno pohvatao sve iz razgovora, pokaži o čemu se radi konkretno. Daj mi članak u pitanju i reci mi što se promijenilo pa ćemo nešto iskombinirati. Ja, moram priznati, nisam čitav život proveo kao grafički dizajner i o kodiranju znam relativno malo pa mi ove stvari treba objasniti k'o idiotu! :D – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:black; font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:black; font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 16:26, 11 septembar 2023 (CEST) ::Ma radi se o poravnanju - '''center''' u mom artiklu [[Abimael Guzmán]], ja sam pogledao kako to treba izgledati u HTLM 5 (štos je glup, samo treba dodati na kraju <nowiki><center/></nowiki>), dakle nije baš da taj aligment treba izbjegavati i da je bolje da ga nema kao što kolega Aca tvrdi, a njegov bot uklanja sa svih strana čim vidi poravnanje center, jer radi neku štetu, ja zapravo ni do sad neznam što znači lintinerska greška (jer se tekst razleti...ili ga nestane?). ::Rješenje, nek sad kolega Aca napravi da njegov bot popravi sve strane gdje je makao center i vrati ih sa dodatkom <nowiki><center/></nowiki>, na taj način će imati još više doprinosa, a i stranice će vizuelno bolje izgledati (šalim se pomalo, ali ak je bal nek je jebal) – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 07:09, 16 septembar 2023 (CEST) :::@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Evo, sad je sređeno. Podsetit ću da tekst ne treba sendvičati između slika prema [[:en:MOS:SANDWICH|ovoj stilskoj smernici]]. U gornjem komentaru objašnjeno je šta je linterska greška. Celokupna oznaka <nowiki><center></nowiki> zastarela je u HTML-u 5, kao što su i oznake <nowiki><font></nowiki> i <nowiki><strike></nowiki>, pa je poželjno da se ona izbegava. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:21, 16 septembar 2023 (CEST) :Kao što je kolega iznad rekao, bilo bi mi od velike koristi kad biste pružili link do članka ili izmene o kojoj je reč. Problem je nastao, verujem, što se u određenim člancima u slikama upotrebljava samo otvarajuća oznaka, bez zatvarajuće. S druge strane, u određenim člancima sam nailazio samo na zatvarajuću oznaku, a negde su se i obe upotrebljavale, sukladnom pravilima HTML-a. Ako je negde preostao suvišan tag, mogu pokrenuti bota da i to pouklanja. Uređivanje Wikipedije ne podrazumeva samo izradu članaka, nego i održavanje postojećih članaka, sređivanje koda i ažuriranje. Recimo, trenutno imamo haos kada je reč o infokutijama i važno je i to da se sredi. Razumem Vaš savet, ali voleo bih da se ceni i doprinos u standardizaciji i kodifikaciji članaka i njihove strukture/stila. Srdačan pozdrav! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:00, 11 septembar 2023 (CEST) == Pitanje korisnika [[User:Pdavinic|Pdavinic]] (20:00, 31 oktobar 2023) == Zdravo, zeleo bih da kreiram novu stranicu koja ne postoji na wikipediji. Kako je najbolje da to uradim i da li imam pravo na to obzirom da sam tek postao clan, ne bih zeleo da izgleda kao span to sto zelim pisati. Hvala. --[[Korisnik:Pdavinic|Pdavinic]] ([[Razgovor s korisnikom:Pdavinic|razgovor]]) 20:00, 31 oktobar 2023 (CET) == Izmjena ''preminuo'' -> ''umro'' == Ne znam zašto su potrebne takve izmjene, ali svakako to ne treba raditi u naslovima članaka koji se navode kao izvori: [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Stevan_%C4%8Ci%C4%8Dova%C4%8Dki&diff=41746230&oldid=29771163 vidjeti npr. ovdje]. Stoga Vas molim da poništite sve takve izmjene. Pozdrav! [[Korisnik:Belirac|Belirac]] ([[Razgovor s korisnikom:Belirac|razgovor]]) 17:53, 30 decembar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Belirac|Belirac]]: Da, video sam da je bot u nekim člancima izmenio izvore. To ću ručno popraviti, označio sam u igralištu. Hvala na skretanju pozornosti! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:25, 30 decembar 2023 (CET) :: Ja bih volio čuti i zašto su potrebne takve promjene i ko odlučuje da se one provode? Pozdrav! [[Korisnik:Belirac|Belirac]] ([[Razgovor s korisnikom:Belirac|razgovor]]) 21:44, 30 decembar 2023 (CET) :::@[[Korisnik:Belirac|Belirac]]: Riječ „preminuti” (''to pass away'') jest eufemizam glagola „umrijeti” (''to die''). Eufemizme treba izbegavati jer oni nisu u skladu s Wikipedijinim stilskim smjernicama ([[:en:MOS:EUPHEMISM|MOS:EUPHEMISM]]). Treba se koristiti neutralnim i preciznim terminima. Pokrenuo sam bota da prvo poništi sve takve promjene kako bi sve greške sigurno bile otklonjene (vidim da ih ima malo više). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 12:06, 31 decembar 2023 (CET) :::Greške popravljene, bot je ispravljen tako da sad menja samo tekst izvan linkova. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:44, 31 decembar 2023 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:25, 3 februar 2024 (CET) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Doc James@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 --> == Lokacijska karta Portugal == Poštovani kolega Izgleda da Vam je promakla lokacijska karta (Modul:Location_map) Portugal, dajte to sredite., ili mi objasnite kako da popravim šablon. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 23:23, 5 februar 2024 (CET) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Zahvaljujem na napomeni, kolega! Trebalo bi da je sad sređeno. Mislim da je preostalo još nekoliko lokacijskih karata. Rešavamo sve usputno! Inače, jedna napomena, kolega Vipz i ja skrenuli smo Vam pre nekog vremena pažnju na preterano linkovanje u člancima. Zamolio bih Vas da, u skladu s novouvedenim pravilima o linkovanju, smanjite broj linkova u svojim (novim) člancima. Trebalo bi dodavati linkove samo ka terminima koji nisu općepoznati. Opći pojmovi (grad, općina, stanovnik, jugoistok, autoput, granica, selo, kralj, palača, tron, ljeto, rezidencija, potres, pljačka, monarhija), brojevi, godine, merne jedinice – sve su to stvari koje ne treba linkovati. Općenito, različiti linkovi ne treba da stoje jedni do dugog, jer to izaziva konfuziju. Trebalo bi linkovati vlastita imene i konkretne ili nepoznate pojmove. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:43, 5 februar 2024 (CET) == Medicinsko upozorenje == Ćao Aco, imam jednu primjedbu, izvini što nastojim na tome: mislim da je [[Šablon:Medicinsko upozorenje]] dosta bitan i da bismo ga trebali zadržati. Sve wikipedije ga imaju, a zatim mislim da je nužno da svaki korisnik i/ili čitalac bude upozoren: na wikipediji možeš naći korisnih podataka, ali za medicinsko savjetovanje bolje se obratiti specijalistima. To će bit neka banalnost, ali ipak ima svoju važnost, isto kao što u vlakovima piše „ne naginjite se kroz prozor” :) Barem ja tako vidim to, poslije ne znam... – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 21:24, 22 maj 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Pozdrav. Svaka stranica na Wikipediji ima link ka [[Wikipedija:Opće odricanje odgovornosti|odricanju odgovornosti]]. Šablone za disklejmere ne treba praviti prema smernici [[:en:WP:NODISCLAIMERS|WP:NODISCLAIMERS]]. Više informacija o razlozima možeš naći onde. Ukratko, razlozi su raznoliki, uključujući i pravne implikacije. Disklejmeri su kod nas izbrisani na temelju ove [[Wikipedija:Pijaca/Arhiva 31#Ukidanje pojedinačnih šablona za odricanje_odgovornosti|lokalne rasprave]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 21:47, 22 maj 2024 (CEST) ::Ah okej, važi.– [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 21:49, 22 maj 2024 (CEST) == Pitanje korisnika [[User:Kikimorash|Kikimorash]] (15:39, 30 juni 2024) == Pozdrav, ne mogu naći pravila o kopiranju i korišćenju sadržaja sa recimo engleske ili srpske/hrvatske vikipedije. Naime želeo sam doprineti temi o mašinskom učenju jer je to nešto čime se bavim, i engleska tema je puna dobrim informacijama, ali ne želim direktno kopirati i prevoditi, odnosno pretpostavljam da je to zabranjeno. Interesuje me gde mogu više pročitati o ovome? --[[Korisnik:Kikimorash|Kikimorash]] ([[Razgovor s korisnikom:Kikimorash|razgovor]]) 15:39, 30 juni 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Kikimorash|Kikimorash]]: Zdravo! Poptuno je legitimno prevoditi sadržinu s drugih jezičkih projekata Wikipedije. Samo je potrebno u sažetku izmjene naznačiti da je sadržina preuzeta s drugog projekta. Možete se koristiti [[Posebno:ContentTranslation|Prevoditeljem sadržine]] da biste brzo prevodili s jednog projekta na drugi. Više informacija o prevođenju možete naći [[:en:Help:Translation|ovdje]] (engleski). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:39, 1 juli 2024 (CEST) == Invazija... == Hello my boy ;) Imam jednu malu primjedbu: ne slažem se s [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0ablon:Doga%C4%91aji&diff=prev&oldid=41914806 ovom izmjenom]. Mislim, nemam potrebe da se tu ''editwaramo'' oko – ničega, ali, ipak, vidim stvari drugačije. Prvo, danas imamo dva bitna aktualna događaja koja traju: rusko-ukrajinski rat i izraelsko-palestinski rat. Njih bih nužno naglasio na glavnoj. Za prvog, invazija iz 2022. je samo jedno poglavlje cijele priče, pa tako i rat Izraela i Hamasa iz 2023. je jedno poglavlje od duge izraelsko-palestinske priče. Usput: Izraelsko-palestinski ja bih preimenovao u "rat", jer o tome se radi.<br/> U historiografskom žargonu "invazije" su: * [[Invazija Sovjetskog Saveza na Poljsku]]; * [[Invazija u Zaljevu svinja]]; * [[Invazija Turske na Kipar]]; * [[Invazija Varšavskog pakta na Čehoslovačku]]; i ne traju više od nekoliko mjeseci, jer zapravo "invazija" je istoznačnica za navalu, prodor, nasilan <u>ulazak</u> u tuđi prostor, pa članak o invaziji idealno odgovara na pitanje "kako i kada je netko ušao u neki prostor". Neki kažu "Barbarian <u>Invasions</u>" (fenomen traje nekoliko stoljeća) jer su bile niz epizodičnih napada, mada veliki broj autora to naziva [[Velika seoba naroda]] (''Völkerwanderungen''). Primjer razlike, pričamo o "invaziji Poljske" kada je riječ o ulasku Wehrmachta u poljski teritorij i to traje od septembra do oktobra 1939. Već u novembru prelazimo u drugo stanje, pričamo o "okupiranoj Poljskoj" ili o 2SR. Zato, mislim da je za današnje stanje preciznije pričati o "ratu", jer ga ne bih znao drugačije opisati, dok je invazija počela u februaru 2022. a vjerojatno je završena negdje oko augusta 2022., kada počinje prvi ukrajinski protunapad i prelazimo u ratno stanje ''tout court''. Poslije, Bože mili, sve je to cijepanje dlake i nije toliko ni bitno... <br/> Nego, stvarno bitno bi bilo da dobro obradimo članke o ovim događajima. Članak o izraelsko-palestinskom ratu mi se čini suviše površinski, dok ovaj o rusko-ukrajinskom ratu je u nekim dijelovima predug i često novinarski napisan. Trebaju nam članci sintetični (koji efikasno obuhvaćaju cijeli događaj), precizni, dokumentirani. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 10:45, 22 juli 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Ja sam se tu vodio načelom da u novostima treba istaknuti ''najaktualnije'' događaje (tj. nedavna poglavlja iz cele priče). Rusko‑ukrajinski rat traje od 2014. godine, a u 2022. izbija invazija. Zato sam smatrao da je važnije istaknuti invaziju nego celokupni ratni sukob. Isto važi i za rat Izralea i Hamasa (ali mi taj članak nemamo, doduše). Šta misliš o [[Special:Diff/41915224|ovakvom kompromisu, po modelu 1]]. Ideja je da se istaknu novi događaji, ali i da se navede širi kontekst. Inače, sad sam proverio u izvorima i izgleda mi se da si u pravu apropo značenja reči „invazija”. Što se tiče izralesko-palestinskog sukoba, ostavio bih tu „sukob” jer članak dokumentira i politički sukob/spor, a ne samo vojni. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:14, 22 juli 2024 (CEST) ::Ama super!<br /> ::Pritom, drago mi je što zajedno radimo na događajima. Ako imaš dobre prijedloge i za sliku sedmice, slobodno ubaci, nije tu neki moj monopol :D – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 11:21, 22 juli 2024 (CEST) :::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: I meni je! U poslednje vreme smo među najaktivnijima u regiji u pogledu novih i kvalitetnih vesti. Svaka čast što si održavao sve to ažurnim i motivisao nas da se priključimo. Videću da se priključim i uređivanju slika sedmice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:30, 22 juli 2024 (CEST) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 15:07, 26 juli 2024 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Zdravo == Zdravo, hteo bih da te pitam šta se dešava sa onim botom za kategorije, pošto je razgovor na pijaci zamro, a Edgar mi je u međuvremenu rekao da to rešenje neće raditi... Ako ti nemaš vremena, možda bih ga ja mogao održavati? – [[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] ([[Razgovor s korisnikom:Mladifilozof|razgovor]]) 11:45, 3 septembar 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]]: Ćao! Kao što ti je Edgar napomenuo, postoje dva moguća pristupa. Prvi je da mesečno, tromesečno ili godišnje održavamo prekat, a drugi je da potpuno izbrišemo prekat. I jedno i drugo rešenje imaju svoje prednosti i mane. Ako se opredeliš/opredelite za prvo rešenje, ja ti mogu pomoći oko pokretanja botovske skripte (jer ne mogu garantirati da ću biti aktivan u narednom periodu). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:51, 3 septembar 2024 (CEST) ::Mislim da bih jednom mesečno mogao to pokretati, samo bi mi trebala mala pomoć (programer sam, valjda ću skontati). Ako imaš neki spisak koraka koje bi trebalo da učinim, pretpostavljam da treba da registrujem bota ili tako nešto? – [[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] ([[Razgovor s korisnikom:Mladifilozof|razgovor]]) 13:47, 3 septembar 2024 (CEST) :::@[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]]: Ovako, ovo su ti koraci: :::# [https://hub-paws.wmcloud.org/hub/login Otvori PAWS] i prijavi se (možeš i sa svojim glavnim računom). :::# Pokreni svoj server klikom na dugme „Launch Server”. :::# Napravi datoteku user-config.py sa sledećim kodom: <pre> family = 'wikipedia' mylang = 'sh' transliteration_target = console_encoding console_encoding = 'utf-8' put_throttle = 0 usernames['wikipedia']['sh'] = 'Mladifilozof' </pre> :::Potom, оtvori terminal i upotrebi skriptu pwb.py login. Unesi lozinku. Potom komanda pwb.py category_redirect. Bot će sve sam srediti za 20-ak minuta. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:26, 3 septembar 2024 (CEST) ::::važi hvala! – [[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] ([[Razgovor s korisnikom:Mladifilozof|razgovor]]) 14:46, 3 septembar 2024 (CEST) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 7. oktobra 2024. u 14:10 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26. januara 2025. u 07:23 (CET) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Doc James@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Pitanje korisnika [[User:Nika Bako|Nika Bako]] (9. februara 2025. u 20:47) == Pozdrav Aco! Primetila sam da si mi dodeljen za mentora ali sam se do sada nekako sama snalazila, međutim sada je "zapelo". Naime kada kopiram link za ubacivanje slika na stranicu i objavim umesto slike mi stoji samo tekst tog kopiranog linka. --[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 20:47 (CET) :@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: Zdravo! Sad sam pogledao. Nedostaju ti dve otvorene uglaste zagrade (<code>[[</code>) pre "File:", kao i dve zatvorene uglaste zagrade (<code>]]</code>) na kraju opisa slike. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 20:50 (CET) ::Na dve stranice sam pokušala da ubacim. Na onoj prvoj ( Вероника Бакотић) nisam brisala uglaste zagrade pa opet nije htelo. Ne znam što... – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 20:54 (CET) :::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: [[Posebno:Diff/42425582|Evo]], trebalo bi da je ovo sređeno. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:07 (CET) ::::Hvala ti! A kako bih ovde to mogla da sredim? https://sr.m.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D1%9B Da izbrišem ono '&lt;nowiki&gt;'? – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:13 (CET) :::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: Dap, samo izbriši taj tag. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:14 (CET) ::::::Neće opet. – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:17 (CET) :::::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: I dalje su ostale oznake nowiki. Probaj da ideš u uređivanje izvornog koda i ručno ih ukloni. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:19 (CET) ::::::::Jel to ovo? ::::::::https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Vjera_Bakoti%C4%87,_1931.jpg&oldid=996334218 ::::::::Sada stvarno ne znam šta treba da radim. 😳 – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:34 (CET) :::::::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: To je datoteka na Ostavi. Idi do članka na Wikipediju na srpskom i klikni na Uredi, pređi na izvorni oblik uređivanja i ukloni ručno oznaku nowiki. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:36 (CET) ::::::::::Sređeno je. Hvala ti i izvini ako sam bila dosadna! 😬😃 – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:40 (CET) :::::::::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: Opušteno, sve okej. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 10. februara 2025. u 05:54 (CET) == Jezero Kivu == Ma nisam ja inicijator toga, nego neki kolega (pogledaj sam). Meni se neda biti katica za sve, pa da napišem neki suvisli tekst pola dana ispravljam krive linkove. On je tako nazvao to jezero na stranici Velika jezera-... – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 12. februara 2025. u 09:57 (CET) == Suspenzija EAP == Poštovani kolega tražim da se kolegi Edgaru Allanu Poeu suspendira administratorski status na mjesec dana dok se ne sabere, i razmisli dobro o svojem upornom nametanju iskrvljenih tumačenja pravila pisanja tuđih imena na sh wiki. Po njemu je važnije napisati ponekd ''' Tshombe''' ili ''' Tchombe''' (kao da je nekog učinio pametnijim tautološkim navođenjem primjera frankofonske ortografije), nego navesti da je na spskohrvatskom jezičnom prostoru bio znan kao ''' Čombe''' . Čak je u jedmom trenutku i sam naveo da se fonetski izgovara Čombe, ali je nakraju pronašao spasonosno rješenje u IPA francuskom, bolesno uporan da se nigdje ne pojavi Čombe skraćena verzija njegova imena i prezimena po kom je postao zaštitni znak za sve separatiste, i uredno zaključao stranicu da je nitko nemože prepravljati - njegov vrhunski pravnički podnesak. Sve to možete vidjeti na mojim stranicama za razgovor, na kojoj sam mu i naveo prinjere da se taj slavni Čombe pojavljuje i na enciklopedijama kao ''' Čombe, Moise''' pa tek u zagradi (Moïse Kapenda Tshombé). Da neduljim dok on drži stranu zaključanom i meni ne dozvoljava da je vratim na varijantu Moise Tshombe znan kao Čombe ja više ne radim na sh wiki, smatram se maltretiranim i onemogućenim da radim, i usput ne želim raditi na kolonijalnoj wiki u kojoj se apriori pretpostavlja da je en wiki sve OK i po kojoj se treba vladati po principu - nadesno ravnajs. Usput tim što uporno poput pokvarenog gramofona brani svoju iskrivljenu pravničku tezu o poštovanju pravila, time krši pravilo o jezičnoj ravnopeavnosti na sh wiki -a meni oduzima vrijeme da napišem još pokoji članak o toj velikoj zemlji Kongu, o kom sam dosad napisao valjda oko 80% svih artikala- – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 22. februara 2025. u 13:27 (CET) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Poštovani, zamerke koje ste izneli su značajne i mogu predstavljati kršenje administratorskih ovlaštenja i/ili drugih pravila projekta. Molim Vas da svoj zahtev iznesete i ispravno argumentirate na stranici [[Wikipedija:Zahtjevi za oduzimanje administratorskog statusa]]. Također bih Vas zamolio da se držite pristojnog tona jer etikete poput "bolesno uporan" i "dok se ne sabere" ne priliče jednom višegodišnjem iskusnom uredniku projekta (v. [[WP:BON]]). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. februara 2025. u 14:43 (CET) ::Pozdrav obojici. Predlažem da se razgovor nastavi na [[Wikipedija:Administratorska tabla#Ponašanje kolege administratora Edgara Allana Poa]] da se diskusija ne bi cepala — [[Korisnik:Alalch E.|Alalch]] [[Razgovor sa korisnikom:Alalch E.|Emis]] 24. februara 2025. u 00:19 (CET) == Желели би смо да чујемо више о вашим искуствима са привременим налозима == <section begin="body"/> [[File:Temporary Accounts - first edit popup.png|thumb]] '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_e2MNLeWJU89pNTo Ова анкета не би требало да је дужа од 5 минута за попуњавање.]''' Тим за поверење и безбедност продукта је у скорије време [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|привремене налоге]] омогућила на 12 викија. Планира се експанзија овог пројекта на већи број викија у наредним недељама и месецима, који ће следити потпуно пуштање у рад привремених налога касније ове године. Ваше учешће у овој анкети би нам било веома корисно, како би разумели колико добро привремени налози функционишу, као и шта можемо да побољшамо у будућности. Политику приватности можете видети [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Temp_Accounts_Minor_Pilots_Survey_Privacy_Statement|на овом линку]]. Попуњавањем ове анкете, слажете се са одредбама у политици приватности. Хвала вам!<section end="body"/> [[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|<span class="signature-talk">razgovor</span>]]) 27. februara 2025. u 03:50 (CET) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:SGrabarczuk (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/8&oldid=28315571 --> == Pitanje korisnika [[User:Gogijardajdevišebrate|Gogijardajdevišebrate]] sa stranice [[Skadar]] (13. marta 2025. u 00:02) == Aco, ovdi je Goran Batovanja iz Splita. Odakle si dobio informaciju da je "Albanija" ratovala protiv Turaka. To je smiješna i bizarna tvrdnja. Jesi li ti to sam izmislio ili ti je neko to rekao? --[[Korisnik:Gogijardajdevišebrate|Gogijardajdevišebrate]] ([[Razgovor s korisnikom:Gogijardajdevišebrate|razgovor]]) 13. marta 2025. u 00:02 (CET) :@[[Korisnik:Gogijardajdevišebrate|Gogijardajdevišebrate]]: Poštovanje! Ja nisam uređivao tu stranicu. Vidim da su Vam izmene vraćene, pa Vam preporučujem da započnete diskusiju na stranici za razgovor tog članka. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13. marta 2025. u 00:06 (CET) == Vrijedni formalist == Nažalost kolega Aca, to se odnosi i na tebe, jer si preveliki formalist, ma kako sam ja (koji gotovo ne poznam ni jedno od wiki pravila trebao formulirati svoj prigovor, kao da pišem žalbu '''ustavnom sudu'''?. Pa ova zajednica treba biti krug prijateljski, dobronamjernih suradnika, a ne neka institucionalna izdavačka kuća u kojoj šefovi vode računa da sve štima. Ti si doista vrijedan, ali pretjeruješ i time vrlo vjerojatno rastjerujuš potencijalne suradnike. Uostalom vidiš i sam da im se broj radikalno smanjio, pa je prava opasnost da ne spadne na manje od prsta jedne ruke. Moj savjet - brzopleto donesena pravila o pisanju ličnih imena, toponima itd, promjeniti, tako da za svaki općerašireni pojam, ličnost itd, piše orginalno ime na dotičnom jeziku, ali i kako se izgovara na sh jezičnom prostoru dakle '''[[Houari Boumédiène]]''' (Huari Bumedian) i da ima dvostruka preusmjerenja, tako ćemo povećati broj naših čitatelja, a vjerojatno i suradnika. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 13. marta 2025. u 23:54 (CET) == Pitanje korisnika [[User:Царевић|Царевић]] (22. maja 2025. u 17:18) == Добар дан, приметио сам лажиране податке на једној страници (историјски фалсификат). Хтео сам да их обришем уз одговарајуће образложење али википедија то не допушта. Како даље? --[[Korisnik:Царевић|Царевић]] ([[Razgovor s korisnikom:Царевић|razgovor]]) 22. maja 2025. u 17:18 (CEST) :@[[Korisnik:Царевић|Царевић]]: О којој страници је реч? Можда ја могу да помогнем. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. maja 2025. u 20:00 (CEST) ::@[[Korisnik:Царевић|Царевић]]: Урађено, поздрав! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. maja 2025. u 20:08 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 29. maja 2025. u 13:17 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Pitanje korisnika [[User:Usidrenegodine|Usidrenegodine]] (1. jula 2025. u 15:51) == Zašto ne mogu objaviti članak kada se odnosi na važnu ličnost o kojoj ne postoji članak na wikipediji --[[Korisnik:Usidrenegodine|Usidrenegodine]] ([[Razgovor s korisnikom:Usidrenegodine|razgovor]]) 1. jula 2025. u 15:51 (CEST) :@[[Korisnik:Usidrenegodine|Usidrenegodine]]: Poštovani, Vaša stranica igrališta upravo je vraćena. Drugi administrator verovatno ju je izbrisao greškom. Srdačan pozdrav! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 1. jula 2025. u 17:36 (CEST) ::Naknadni komentar: Administratori projekta utvrdili su da tema o kojoj nameravate izraditi stranicu nije dovoljno [[WP:ZNAČAJ|značajna]]. Zbog toga je stranica izbrisana. Pozivamo vas da izradite stranicu o nekoj drugoj, značajnijoj temi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 1. jula 2025. u 19:17 (CEST) == U vezi članka == [[1987. na televiziji]], ako budete u prilici da pogledate da li sam u smislu pravopisa, pravilno napisao dodati tekst o noćnom programu "Noć i dan". Hvala unaprijed i pozdrav. – [[Korisnik:Rethymno|Rethymno]] ([[Razgovor s korisnikom:Rethymno|razgovor]]) 14. jula 2025. u 00:33 (CEST) :@[[Korisnik:Rethymno|Rethymno]]: Provereno. Tekst je većinom okej, malo sam skratio kako bi fokus bio na suštinu. Televizijske serije i filmove obično pišemo u kurzivu. Treba upotrebljavati perfekat ("promijenila je"), dok narativni/istorijski prezent ("mijenja") valja izbeći. Ostalo je sve okej. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 14. jula 2025. u 01:06 (CEST) ::Hvala. – [[Korisnik:Rethymno|Rethymno]] ([[Razgovor s korisnikom:Rethymno|razgovor]]) 14. jula 2025. u 01:08 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 16. jula 2025. u 14:29 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Tekst [zatvori] pri vrhu == Pozdrav. Zašto ovo piše pri vrhu? Ako nema obavijesti, nije potrebno. Ne mogu prijaviti na [[Wikipedija:Pijaca/Tehnička pitanja]], valjda je to stranica za ovu temu. – [[Posebno:Doprinosi/&#126;2025-46671-0|&#126;2025-46671-0]] ([[Razgovor s korisnikom:&#126;2025-46671-0|razgovor]]) 26. augusta 2025. u 14:47 (CEST) == Mi smo naše planine == Hello. In the article [[Mi smo naše planine]], can you add current-day information post-2023 about this monument? According to reports, the monument has been vandalized and its surroundings also have been damaged. Damage in the front and in the back of the monument is clearly visible in the photos and videos. According to reports, the Azerbaijani government is considering demolishing the monument. This has been added in [[:en:We Are Our Mountains]]. Yours sincerely, [[Posebno:Doprinosi/&#126;2025-47091-0|&#126;2025-47091-0]] ([[Razgovor s korisnikom:&#126;2025-47091-0|razgovor]]) 27. augusta 2025. u 10:12 (CEST) == Rat u Gazi == Ćao Aco, kako si? <br/> Po temi rata u Gazi, imam: * [[Rat u Gazi (2008–2009)]] ; * [[Rat u Gazi 2014.]] ; * [[Rat u Gazi]]. Znam da je ovaj zadnji najpoznatiji u štampi kao "rat u Gazi" ali radi dosljedne klasifikacije, je bi ih sve preimenovao prema prvome, dakle "Rat u Gazi (2014)" i "Rat u Gazi (2023)". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 26. septembra 2025. u 09:12 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Hej, hej! Bilo bi dobro standardizovati ovo pitanje. Koliko znam, u srpskohrvatskim izvorima, godine se retko javljaju uz nazive ratnih sukoba. Kada se jave, uglavnom se navode u zagradama. Na primer, [[Rusko-turski rat (1828–1829)]]. Zato mi je praktičnije rešenje da standardizujemo "Rat u Gazi (2014)", kao što si predložio. Što se tiče aktuelnog rata, on je već postao glavno značenje termina "rat u Gazi", s obzirom na trajanje rata, njegove razmere i prevalentnost u štampi i medijima širom sveta, što si spomenuo. Zato bih predložio da on zadrži postojeći naziv. Na vrhu članka možemo dodati naslovnu napomenu (''hatnote'') koja bi spomenula ostala dva istoimena ratna sukoba i služila kao disambigvacija. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 00:15 (CEST) ::Da, makes sense. ::{{ping|Edgar Allan Poe}} {{ping|Vipz}} {{ping|Mladifilozof}} što vi mislite? Raste li kod vas ista trva? XD – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 13:26 (CEST) :::Zagrade svakako, što kaže Aca. Međutim, što se tiče termina, osnovni termin ne bi trebao biti fluidan u tom smislu... jer kad ovaj završi, onda opet moramo sve preimenovati pa ako se za 10 godina desi novi - opet tako. Mislim da bi [[Rat u Gazi]] trebao biti naslov za razvrstavanje u kojem će pisati, "'''Rat u Gazi''' može se odnositi na:" i onda će se dolje navesti navedeni sukobi po godinama, uz objašnjenja. To mi se čini kao dugoročno najodrživije rješenje jer ako se desi novi, nemamo nikakvih problema i ne moramo vršiti deset izmjena, nego samo dodamo na popis. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 14:10 (CEST) ::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Kontam ja sve to, ali tom logikom treba premeštati i članak [[Rat u Bosni i Hercegovini]] na [[Rat u Bosni i Hercegovini (1992–1995)]], jer se može "desiti novi". Gaza je uništena, Hamas više nema kontrolu nad Gazom, 85% stanovništva je raseljeno, imamo desetine hiljada mrtvih, potvrđenu masovnu glad i genocid koji se događa pred očima celog sveta (slično kao rat u BiH). Sasvim je izgledno da će ovaj rat biti i ostati glavno značenje pojma "rat u Gazi", pa čak i da se pojavi neki novi privremeni sukob (ako Gaza uopšte nastavi postojati). Sukobi 2014. i 2008/2009. bili su manjih razmera i ograničenog trajanja (uglavnom mesec dana). Zato bih rekao da je ovo glavno značenje za ovaj pojam, na temelju svega spomenutog. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 15:30 (CEST) :::::Pa nije ista logika jer rat u BiH je trenutno bio samo jedan, barem pod tim pojmom. Ovih ratova imamo već tri komada i radi se o ratnoj zoni u kojoj u prosjeku svakih 5-6 godina izbije ratni sukob. Kao i rusko-turski ratovi. Ali, imam ja drugo pitanje, nevezano za nas dvojicu - kako ovo rješavaju druge Wiki? En, de, fr, it, es? – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 16:27 (CEST) ::::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Što se toga tiče, en.wiki i es.wiki daju "Rat u Gazi", dewiki daje "Rat u Izraelu i Gazi od 2023.", dok frwiki daje "Rat u Gazi od 2023.". S druge strane, it.wiki daje "Rat Izraela i Hamasa". Šareno je. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 16:41 (CEST) :::::::Ma dobro to, ali oko razvrstavanja i ranijih sukoba? Nije sporan sam termin, nego kako ćemo klasificirati u odnosu na ostale postojeće termine. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 16:54 (CEST) ::::::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: fr i de imaju disambigvaciju, dok preostale tri nemaju. Na itwiki, "rat u Gazi" vodi na spomenuti članak "Rat Izraela i Hamasa". – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 18:16 (CEST) :::::::::Ha, ništa, onda neka bude tako pa ćemo po potrebi mijenjati! :D – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 19:22 (CEST) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19. novembra 2025. u 14:45 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == <div style="border:4px maroon ridge; padding:4px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Hello {{BASEPAGENAME}}, We noticed your dedicated contributions to this wiki. As an experienced editor, your leadership could help bridge the gender gap on Wikipedia. We are inviting you to '''organize the Feminism and Folklore 2026''' writing competition for your community. ;Why Organize? The campaign (1 Feb – 31 March) focuses on women’s stories, folk culture, and traditions. By setting up a local page, you help your community document their unique history. ;We have made it easy for you You do not need to do everything from scratch. The international team has prepared tools to help you: * '''Article Lists:''' Find missing topics relevant to your culture. * '''CampWiz Tool:''' Easily manage the contest and track points. ;Want to talk to us first? If you have questions or want to meet the team, you are welcome to join our Office Hours (live Q&A sessions). ''[[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|Click here to see the Office Hours schedule]]'' ;Ready to start? Please check the project page to see how simple it is to register. '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Click here to Learn More and Sign Up]]''' Thank you for your time and hard work! '''The Feminism and Folklore 2026 Team''' ---- <small>You received this message because you are a valued contributor. If you have questions, please ask on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta Talk Page]].</small> </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 18. januara 2026. u 17:49 (CET) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Tiven2240@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26-p&oldid=29949530 --> == Evropska služba za vanjsko djelovanje == Postoji li neki poseban razlog zašto si premjestio članak Evropska služba za vanjsko djelovanje? Koliko vidim članak je originalno bio naslovljen kao Evropska služba za spoljne poslove i napisan je na latinici i ekavici pa se i stari naslov bolje stilski uklapa. Ako je logika bila da je među BHSC hrvatki jezik sa službenim statusom u EU tada bi i naslov trebao biti Europska, ne Evropska. Meni ne izgleda kao da je izmjena naslova članka bila potrebna ili zapravo i opravdana posebno zato što narušava legitiman stilski izbor autora teksta (npr. da si posve preradio i/ili značajno proširio tekst prebacujući ga pritom na ijekavicu bilo bi razumljivo, ali ovako djeluje jako proizvoljno). Možda nešto važno propuštam? Samo eto "for the record" ne sviđa mi se da takve stvari radimo i mislim da to udaljava suradnike. – [[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]] ([[Razgovor s korisnikom:MirkoS18|razgovor]]) 9. februara 2026. u 15:42 (CET) :@[[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]]: Pozdrav! U skladu s [[WP:Jezičke smjernice|jezičkim smernicama]], za naslove članaka primenjujemo posebna pravila kako bismo očuvali doslednost na projektu. Konkretno, načelo [[WP:2:1]] podupire upotrebu ijekavice u naslovu (v. [[ljeto]], [[proljeće]]), a pridev "vanjski" izabran je jer se javlja u službenom prevodu [https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/european-external-action-service-eeas_hr ovde], i opet u skladu s WP:2:1 (v. [[ministar vanjskih poslova]]). Što se tiče spora evropski vs. europski, ponovo prema WP:2:1 prednost ima evropski, što je dosledno i sa: [[Evropska unija]], [[Evropska komisija]] itd. Članak sam premestio u skladu s tim, a takođe uz konsultaciju s [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgarom]]. Nadam se da je sada jasnije zašto je članak premešten. Što se tiče teksta članka, varijanta i sve ostalo ostaje izbor autora. Mislim da premeštanje članaka ne treba nikoga da udaljava. Kolaborativna smo zajednica i svaki članak je slobodan za uređivanje. Smernice su takođe rezultat konsenzusa zajednice, pa ako ne valjaju – mogu se promeniti raspravom, i ja sam uvek za tu soluciju. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2026. u 18:53 (CET) == Obavijest o zahtjevu na WP:ZZA == Sukladno ranijoj najavi, pokrenut je zahtjev ''[[Wikipedija:Zahtjevi za ovlaštenja/Administratori#Aca – oduzimanje]]''. Ostala teška kršenja pravila, van Sh Wiki, biti će uskoro adekvatno adresirana na drugim projektima, o čemu ćeš tamo biti pravovremeno obaviješten. – [[Korisnik:Orijentolog|Orijentolog]] ([[Razgovor s korisnikom:Orijentolog|razgovor]]) 25. februara 2026. u 11:35 (CET) :@[[Korisnik:Orijentolog|Orijentolog]]: Zahvaljujem na obaveštenju. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 25. februara 2026. u 16:39 (CET) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. aprila 2026. u 22:11 (CEST) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Keegan (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Koza za tebe! == [[Datoteka:Házikecske portré.JPG|left|150px]] Da testiram jel' radi :P [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 6. maja 2026. u 12:46 (CEST) <br style="clear: both;"/> :Uskoro će biti ažuriran prijevod. Trenutno se i dalje koristi hrvatski prijevod. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 6. maja 2026. u 17:26 (CEST) == Nova spomenica! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Datoteka:CEE Spring 2026 Blue Barnstar.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Zvjezdica CEE Proljeća 2026.''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Dragi kolega Aca, ovom spomenicom ti želim zahvaliti na učešću u akciji i takmičenju [[Wikipedija:CEE Proljeće 2026.|CEE Proljeće 2026.]] i čestitati na ostvarenom plasmanu. S više od 40 kilobajta doprinesenog teksta zauzeo si treće mjesto na ljestvici. Tvoj je rad bio važan dio uspjeha ove akcije na srpskohrvatskoj Wikipediji. Čestitam ti od srca i nadam se još mnogim ovakvim takmičenjima i zajedničkim akcijama! – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 16. juna 2026. u 22:57 (CEST) |} == Mače == [[Datoteka:Kitten (06) by Ron.jpg|left|150px]] Vipz je hotio da ti pošaljem jedno mače kot znak pažnje. :3 [[Korisnik:Fertile Snowcent|Čirppyöššä]] ([[Razgovor s korisnikom:Fertile Snowcent|razgovor]]) 31. jula 2026. u 17:54 (CEST) <br style="clear: both;"/> == Kocka == Dopunila bi ovaj članak. Mislila sam da postavim na igraslište ali ne mogu evo ti link [https://kabinet-matematike.fandom.com/hr/wiki/Kocka Kocka] {{BP|Ptica soko|28. septembra 2026. u 09:12}} Počela sam novi članak pa kad budeš mogao pogledaj [[Korisnik:Ptica soko/Hiperkocka|U izradi 1]] {{BP|Ptica soko|7. oktobra 2026. u 16:24}} : {{ping|Ptica soko}} Biće pregledano uskoro. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 17:10 (CEST) :Ok nema problema – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 17:18 (CEST) ::@[[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]]: Ovde će biti potrebno nešto detaljnije sređivanje. Nedostaju wikiveze, reference su relativno slabe (wikije ne koristimo kao reference, a članak na Club Z ima dosta nedostataka). Jedan deo treba pojasniti jer je kontradiktoran (označio sam sa potrebna provjera). Sve u svemu, odeljci za projekcije, preseke i antipodno poziciju treba detaljno pregledati, plus formula za prostorni ugao možda nije tačna. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 18:17 (CEST) :::dobro – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 18:44 (CEST) ::::Napravila sam neke izmjene – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 9. oktobra 2026. u 08:11 (CEST) :::::da li si pogledao članak napravila sam neke izmjene – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 21. oktobra 2026. u 16:26 (CEST) ::::::@[[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]]: Bacim pogled uveče. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 21. oktobra 2026. u 20:23 (CEST) :::::::dobro – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 22. oktobra 2026. u 13:42 (CEST) ::::::::@[[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]]: Stanje je osetno bolje, ali i dalje ima nedostataka. Fale wikiveze, četvrta referenca je kopija članka s Wikipedije i nije pouzdan izvor. Odeljci za projekcije, preseke i antipodnu poziciju treba detaljno pregledati, kao i formulu za prostorni ugao. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. oktobra 2026. u 22:39 (CET) :::::::::Dobro – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 08:34 (CET) == La Loire et La Loire == Bonjour [[Korisnik:Aca|Aca]],<br> J'ai pensé à renommer [[Loire]] en [[Loire (rijeka)]], à cause du [[Loire (departman)|departement]], mais si c'est nécessaire je ne préfère ne pas le faire moi-même ;<br> Après, il y a problème [[Châtillon-sur-Colmont|ici]] par exemple, ou [[Chammes|ici]] ; et plus largement dans toutes les villes du [[Šablon:Departman Mayenne u Francuskoj|département Mayenne]], semble-t-il, où "u regionu [[Loire]]" devrait être "u regionu [[Region Loara|Loire]]"…<br> Pour moi cela devient plus compliqué que de simplement faire des redirections,<br> Cordialement, –[[Korisnik:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] ([[Razgovor s korisnikom:Kontributor 2K|razgovor]]) 25. oktobra 2026. u 20:10 (CEST) :@[[Korisnik:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] : Bonjour, désolé pour ma réponse tardive ! Il se passe beaucoup de choses en Serbie, je suis donc un peu moins actif ici. :Concernant le renommage de l'article sur le fleuve, je n'y suis pas favorable. Il me semble qu'en serbo-croate, le nom "Loire" désigne avant tout le fleuve en tant qu'entité géographique, son emploi dans un sens administratif étant plus tardif. :En revanche, je vois bien le problème que vous signalez. Je peux lancer un bot pour effectuer la modification nécessaire. [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?search=insource%3A%2Fu+regionu+%5C%5B%5C%5BLoara%5C%5D%5C%5D%2F&title=Posebno%3ATra%C5%BEi&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Il y a 404 articles à corriger]. :Cordialement, – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. oktobra 2026. u 23:05 (CET) ::Je ne peux dire qu'une chose : {{za}}, ::Cordialement, –[[Korisnik:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] ([[Razgovor s korisnikom:Kontributor 2K|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 08:53 (CET) == Molba za pomoć == Zdravo Aca, nedavno sam napisala novi članak koji možeš pronaći na sljedećem linku: [[Ameboflagelat]]. U članku se koristi Šablon:Cite Q pa sam te htjela pitati, pošto si ti prethodno radio sa tim tipovima šablona, da li bi mogao dodati taj šablon na sh. wiki ili upotrijebiti neki već postojeći kao zamjenu. Ja se nažalost u te stvari baš i ne razumijem. Lijep pozdrav :) – [[Korisnik:Duma|Duma]] ([[Razgovor s korisnikom:Duma|razgovor]]) 28. oktobra 2026. u 21:22 (CET) :@[[Korisnik:Duma|Duma]]: Trebalo bi da šablon sada radi i ovde. Nažalost, sistem referenci nam je i dalje u haosu. Pred nama je ogroman rad na tom području. Ali zasad će ovo da radi posao. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 00:20 (CET) ::Hvala puno :) – [[Korisnik:Duma|Duma]] ([[Razgovor s korisnikom:Duma|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 10:33 (CET) 58gookh83dj1rwt8lqpy8ix651zv1vs 42714724 42714717 2026-10-30T08:08:00Z Ptica soko 333848 /* Kocka */ odgovor 42714724 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent;" | style="background:#ffc9c9; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Gnome-help.svg|18px|link=Pomoć:Sadržaj]] [[Pomoć:Sadržaj|Pomoć]]</div> | style="background:#cef2e0; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%; font-size: 120%;" | '''Pozdrav, Aca! [[Wikipedia:Dobrodošli|Dobrodošli]] na [[Srpskohrvatska Wikipedija|Wikipediju]] na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]]!''' |- | style="background:#ffdec9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Nuvola apps ksig-vector.svg|18px|link=Wikipedia:Kurs/Tečaj]] [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|Uvodni kurs/tečaj]]</div> | rowspan="8" style="background:#f5fffa; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em;" | Wikipedia je projekt slobodne internetske enciklopedije koju svako može uređivati. Ako se prvi put nalazite na Wikipediji i želite joj doprinositi, preporučamo da odvojite nešto vremena i proučite [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|pet osnovnih načela]], te se upoznate sa Wikipedijinim [[Wikipedia:Smernice i preporuke|smjernicama i preporukama]]. Ako vam zatreba pomoć pri uređivanju, možete da pregledate [[Pomoć:Sadržaj|stranice pomoći]] i prođete kroz [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|uvodni kurs/tečaj]]. Na [[Wikipedia:Stranica za razgovor|stranicama za razgovor]] uvijek se '''potpisujte''': bilo da utipkate 4 tilde <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> bilo da kliknete na ikonu [[Datoteka:OOjs UI icon signature-ltr.svg|25px]] na traci za uređivanje. Izmjene [[Wikipedia:Što je članak?|članaka]] se '''nikad ne potpisuju'''. Na stranici [[Posebno:Recentchanges|Nedavnih izmjena]] možete saznati za nove zanimljive članke, ko je trenutno aktivan, odnosno šta se trenutno na Wikipediji radi. Na stranici [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijace]] možete pročitati o novostima na Wikipediji i obratiti se zajednici, bilo da sudjelujete u diskusijama ili postavljate pitanje. Nadamo se da će vam ovdje biti ugodno, te da ćete svojim doprinosima postati stalni saradnik - '''Wikipedijanac'''! Ako imate bilo kakva pitanja, slobodno se obratite meni ili drugim urednicima na [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijaci]]. Još jednom, dobrodošli na Wikipediju i sretan rad! <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size: 90%;">[[Datoteka:English language.svg|25px]] Hello and welcome to the Serbo-Croatian Wikipedia! We appreciate your contributions. If you do not speak Serbo-Croatian, that's no problem. Talk to us via [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|our village pump]] in your native language or find and contact [[:Kategorija:Babel|users who speak your language]]. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#fff5c9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Internet-group-help-faq.svg|18px|link=Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja]] [[Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja|Najčešće postavljana pitanja]]</div> |- | style="background:#edffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Smjernice i preporuke]] [[Wikipedia:Smjernice i preporuke|Smjernice i preporuke]]</div> |- | style="background:#caffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Copyright-problem.svg|18px|link=Wikipedia:Autorska prava]] [[Wikipedia:Autorska prava|Autorska prava]]</div> |- | style="background:#c9d8ff; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|18px|link=Wikipedia:Pet stubova Wikipedije]] [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|Pet stubova Wikipedije]]</div> |- | style="background:#e9c9ff; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Ambox warning yellow.svg|18px|link=Wikipedia:Šta Wikipedia nije]] [[Wikipedia:Šta Wikipedia nije|Šta Wikipedia nije]]</div> |} --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:46, 6 mart 2018 (CET) == O tradicijama i praksama == Ma da, nisam ni mislio da se radi o zlonamjernoj izmjeni, tako da nema tu frke. To je nešto što se primjenjuje na drugim Wikipedijama, između ostalog i na engleskoj, koja ima najveću čitanost, tako da nisam siguran koliko je uputno to mijenjati. Moglo bi se raspravljati eventualno o tome da se smanji količina podebljanog teksta, ali to je "velika" stvar pa bih ja to radije prvo "provukao" kroz Pijacu prije nego išta mijenjam, pogotovo na godišnjicama. Uzgred, vidio sam da si promijenio reprezentacije... pretpostavljam da si škicnuo raspravu što se vodila na Igorovoj stranici za razgovor? Igor i ja smo bili za promjenu, s tim da je on bio za "fudbalska", dok je Orijentolog bio protiv promjene. Nisam siguran što da ti kažem je li ti izmjena bila pametna, ali bi li imao volje i to provući kroz Pijacu, čisto da se zajednica izjasni ''lege artis'' pa da ne bude repova? :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:17, 26 juli 2021 (CEST) :Što se nogometa tiče, sve su reprezentacije i kategorije na tu foru. To smo se tako odlučili inicijalno prije ''n'' godina jer nismo znali što bismo. Ja mislim da je vrijeme da se to ukine i da se odlučimo za jednu varijantu; meni je prirodnije nogomet, ali apsolutno se neću buniti ako se zajednica odluči i za fudbal. Tako da samo pokreni to na Pijaci, izjašnjavanje će trajati par dana i onda to možemo odraditi kako spada :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:24, 26 juli 2021 (CEST) == Masakr u Suvoj Reci == Hvala mnogo na izmenama u članku [[Masakr u Suvoj Reci]] - promakle su mi te bedastoće i ti si ih uočio i ispravio, to je upravo ono što nam ponekad zafali ovde. Nijedna žrtva zločina ne sme biti dodatno vikimizirana time što joj se pokušava odreći status žrtve. Hvala! --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 04:07, 27 juli 2021 (CEST) Zbog ovoga volim sh.wiki! :))) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 12:39, 27 juli 2021 (CEST) : {{ping|Igor Windsor|Edgar Allan Poe}} Ništa! Ma, izmena je očiti vandalizam. Urednik pod IP adresom pokušao je civile predstaviti kao teroriste, lol. Nacional(šovin)izam zbilja prerasta u tešku bolest. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 12:43, 27 juli 2021 (CEST) == Pisci i alijasi == Danas sam saznao da si ti moj alijas. Jesi ti to znao? :D --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 23:41, 31 august 2021 (CEST) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Sve je moguće. Još samo da se preimenujem u „Lav Nikolajevič Tolstoj” i spektakl bi postao potpun. :D – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 09:17, 1 rujan-септембар 2021 (CEST) == Uvodi i ine stvari == Pogledaj [[Slobodan Praljak|ovdje]] koje sam izmjene revertao. Dakle, nećemo uklanjati mjesta rođenja i smrti iz zagrada, to nikako; nazivi mjeseci ili brojevi su manje bitni, ali sam vratio na original. Formulacija "bosanskohercegovački vojskovođa hrvatskog etniciteta" toliko je neprirodna našem jeziku da je to grozno, tako da to nećemo tako stavljati pa sam to promijenio u aktualno; plus, vojskovođa mi je više termin za antičke komandante nego za suvremene, tako da sam stavio izraz komandant, koji je već ranije dogovoren kao neutralan ovdje. Stvar je što ova Wiki nema praksu pisati ovako kako si ti uradio, već kako je ranije, tako da samo pripazi za dalje ^^ --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 23:53, 4 oktobar 2021 (CEST) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Pozdrav! Naime, stavljanje mesta rođenja i smrti izbegavao bih jer neretko postoje više mesta s istim nazivom, pa u štampanom obliku to može zbuniti čitaoce. Osim toga, nepotrebno se opterećuje uvodna rečenica. [[en:MOS:BIRTHPLACE|Na en.wiki takođe postoji povezano pravilo]]. Što se tiče „komandanta”, apsolutno se slažem. E, sad, pitanje konteksta je malo složenije. Naime, on se može klasificirati kao „Bosnian Croat general”, tj. „bosanskohercegovački general hrvatskog etniciteta/narodnosti”. Ne verujem da postoji neki bolji predlog kojim bismo mogli kontekstualizirati osobu. „hrvatski komandat iz Bosne i Hercegovine” može označavati da je osoba političar države Hrvatske rođena u Bosni i Hercegovini, pa je tu mali problem. — [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:14, 5 oktobar 2021 (CEST) : Što se tiče termina „etnicitet”, rekao bih da je on najprecizniji. Postoji sitna značenjska razlika između „porekla” i „etniciteta”; poreklo može označavati da su se preci te osobe tako izjašnjavali. Postoji i pojam „narodnost”, no on je višeznačan, pa bih ga izbegavao. Kad je reč o izrazu „jest”, rekao bih da je valjan. Enklitika „je” ne može se nalaziti nakon zagrade, pa je bolje upotrebiti naglašeni oblik „jest(e)”. Međutim, slažem se da može i zarez ili crtica. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:30, 5 oktobar 2021 (CEST) ::Što se tiče mjesta, to je stvarno nešto što smo na ovoj Wikipediji koristili oduvijek, neovisno o pravilima drugih Wikipedija. Ukoliko postoji više mjesta istoga imena, onda se lako napravi poveznica ili čak doda država u zagrade pa problema nema. Svakako, to je toliko fiksirana praksa ove Wiki da ja to nikako ne bih izbacivao, a još manje mijenjao u postojećim člancima. Mislim da imamo prećih problema od toga na ovoj Wikipediji ;) Komandant je super stvar, doista, to smo mi dogovorili ima nekog vremena da ćemo ići s tom varijantom za sve jer je najneutralnija, a ne asocira na Grčko-perzijske ratove. :D Što se same fraze tiče, nije ona toliko presudna, može to biti i nešto drugo, ali svakako bih volio da je to u duhu jezika; neovisno što je termin "etnicitet" možda najprecizniji, nisam siguran da se on većinski koristi u stručnoj literaturi pa bi valjalo biti u duhu jezika, a to je izraz porijekla (ovo narodnosti mi previše smrti na ine nacionalizme s ovih prostora). Sad, oko toga pak neću cjepidlačiti ako su ostale kolege striktno za termin "etnicitet", ali to bih svakako provjerio. A ovo "jest", to mi je isto potpuno van duha jezika, pogotovo u navođenju enciklopedijskih natuknica. :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 00:44, 5 oktobar 2021 (CEST) == Imena i nazivi == Mislim da bi to, s obzirom na dugogodišnju praksu i interna pravila ove Wiki, a posebice kod kategorija, stvorilo puno veće probleme nego korist. Mi smo tu dosta fleksibilni, a i radi se o dokumentu starom 30-ak godina, čini mi se da se shvaćanje jezika kao takvog ipak malo promijenilo :) --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 12:00, 21 novembar 2021 (CET) :O tome smo već davno ovdje raspravljali, znajući da je pridjev pravilniji od genitiva, ali da bismo izbjegli probleme s reprezentacijama poput Obale Bjelokosti, Svetog Tome i Principa, Zelenortskih Otoka i inih, a ima dosta tih otočnih država gdje zapravo nemamo adekvatne pridjeve ili se oni gotovo nikada ne koriste, onda smo dogovorili da u ovom slučaju ide genitiv, ali to se odnosi samo na članke o reprezentacijama. To je, koliko se sjećam, davno dogovoreno interno pravilo. :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:48, 21 oktobar 2022 (CEST) ::Upravo iz tog razloga, da ne bi imali malo 'vamo, malo tamo, imamo sve pod jedno :) Da nam u kategoriji ne bude Meksička, Honduraška, a onda reprezentacija Svetog Vincenta i Grenadina... preglednije je i stilski ujednačeno kao standard. A ovo drugo je sad već ''reductio ad absurdim'', kao kad je Dcirovic htio biti duhovit pa je Lobačevskog napisao na ćirilici, i to ruskoj, vodeći se pravilima ruskog pisanja imena (prezime, ime patronim), jer je to "pravilo izvornika" u apsurdno doslovnom smislu :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:12, 21 oktobar 2022 (CEST) == Previše linkova == Poštovani kolega Aca Vi sigurno znate za onu - Od viška glava ne boli,... ja Va Vam se držim te maksime, i usput i ja sam lijen i koristim metod copy-paste, i brzoplet pa ne gledam na to da sam neki link ponovio više puta. Usput Vikipedija se piše za mlade, a ja se bojim da su im brojni termini danas - nepoznanica. Vidim skinuli ste link sa [[povelja]] a ja mislim da više od 50% današnjih srednoškolaca ne zna što je to, ili Svetorimski car, koji ni na našoj wiki nije dobro objašnjen. Zbog tog sam (jer sam lijen) onako seljački jednostavno uklonio Vašu izmjenu, mislim da je suviše redukcionistička, Wikipedija nije knjiška enciklopedija u kojoj treba šparati papir da sve stane... Kolega Aca bolje bi bilo da dopunite, pun kup članaka o gradovima u Njemačkoj, Italiji, Francuskoj koji ne samo da su šturi, već su i potpuno netočni... [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vitek|razgovor]]) 16:48, 24 oktobar 2022 (CEST) ==Akademik== Rekao bih radije da se radi o vraćanju sadržaja članka koji je (sadržaj) neobrazloženo obrisan. Da je sadržaj članka jadan - jeste, ali treba li ga zamenjivati jadnijim - ne treba. Pozdrav, --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:09, 28 oktobar 2022 (CEST) == Estonija == Koliko sam shvatio pišući projekt, a ne znam estonski, [[:et:Manifest kõigile Eestimaa rahvastele]] znači upravo "Manifest naroda Estonije"? Dakle, u Estoniji se taj dokument ne naziva Deklaracijom o nezavisnosti, nego Manifestom naroda i mislim da tu mi nememo što intervenirati. Postoje preusmjeravanja za sve varijante (uključujući i onu bez produljenog a), tako da ne vidim problem, ali mijenjati naziv izvornog dokumenta samo zato što je u većini država tako mi ne djeluje baš enciklopedijski. Američka je deklaracija doslovno Declaration of Independence i apsolutno je logično da se tako prevodi, ali mi ovdje imamo dokument s izvornim imenom, ne prevodimo ga nego mu dajemo neki vještački naziv i prekrštavamo ga iz razloga praktičnosti, što mi nema neke prevelike logike u cijeloj priči. Shvaćam tvoju perspektivu i njezinu praktičnost, ali ne mislim da moramo fabricirati nazive zbog praktičnosti :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:39, 13 novembar 2022 (CET) :Plus, da dodam još nešto. Ovdje se radi o službenim dokumentima, dakle nazivima službenih akata koje bismo trebali zadržavati i kod nas; kao i po pitanju knjižvenih djela ili filmova ili bilo čega drugog gdje se radi o nazivima kao takvima. To nije poput Estonskog rata za nezavisnost, gdje se ne radi o službeno tituliranom nazivu već o opisnom nazivu historijskog događaja pa možemo imati pridjev umjesto genitiva, ali kod službenih akata bismo trebali biti što vjerniji izvorniku. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:42, 13 novembar 2022 (CET) ::Što se tiče Venezuele, to svečano je dodatak i u tom kontekstu nije nužan za identifikaciju samog dokumenta. Dejton je pak posebna priča i nije isto kao i manifest. Poanta priče je da se taj dokument nazvao kako se nazvao na estonskom i da mi ovdje izmišljamo naziv koji se u estonskom nije koristio. Dakle, to je bio Manifest naroda koji je, eto, po tipu dokumenta bio deklaracija o nezavisnosti. Evo ti još jedan primjer: [[Povelja iz 1814.]] je bila [[ustav]] u svojoj suštini, ali ga mi nazivamo Poveljom zato što je donesena pod tim imenom, dok je ona po svojoj prirodi ustav. Ali nećemo pisati da je to Ustav Francuske, nego da je Povelja, ali koja je bila ustav Francuske u nekom periodu. Tako je i ovdje - naziv je jedan, a pravna priroda samog dokumenta je nešto skroz drugo (znam, to mi je struka). Ima cijeli niz takvih situacija gdje se dokumenti nazivaju na jedan način, a po svojoj su prirodi nešto skroz drugo. Uostalom, pada mi na pamet i Čehovljev ''Galeb'', kog sam autor opisuje kao "komediju", međutim se radi o drami i to s vrlo tragičnim krajem, tako da je nećemo trpati pod isto kao i Molierea ili Goldonija. Ili film - ''Ustav Republike Hrvatske'' - kao i istoimeni dokument - nećemo ni jedno ni drugo prekrštavati u Hrvatski ustav jer se to naprosto ne radi. Ili neki zakon, tipa, Krivični zakon Republike Srbije nećemo mijenjati u Srpski Krivični zakon - nego će biti ili puni naziv ili Krivični zakon (Srbija), kako sam ja i stavljao za one deklaracije koje nose takve nazive. Dokument se zove - ''Declaration of Independence of New Zealand'', dakle jasno se navodi da je posvojni genitiv i na taj se način reflektira svečanost i važnost samog akta. Da je pisalo ''New Zealand Declatation...'', onda možemo raspravljati o pridjevu. Zadržavanjem posvojnog genitiva se naglašava važnost samog teksta, a mislim da bismo povlačenjem diskusije na ovu temu ušli u ono što je netko nazvao "policiranje" u nekoj raspravi, a mislim da nam to ne treba. Prenormiranje je jednako loše kao i nenormiranje, zato treba paziti oko bitnih stvari, ali oko dvaju dopuštenih varijanti od koje jedna ima nekakav autoritet u pravopisu (iako ne apsolutan), a druga u stručnoj prirodi samog sadržaja (u ovom slučaju pravo i nomotehnika, koji su prilično unisoni po tom pitanju) ne treba sada donositi striktna pravila, nismo policija. I opet, ponavljam, opisni naslovi su za preusmjeravanja, a ne za naslove. Po toj logici možemo imati naslove "Rukometni Euro 2024.", recimo, jer je to kolokvijalno uvriježeno ime, ali to nije enciklopedijski ispravno. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:15, 13 novembar 2022 (CET) :::Ma nije uopće stvar mog vremena - bitno je jedino da dođemo do nekog smislenog rješenja :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 19:19, 13 novembar 2022 (CET) == Nogomet == Većina kolega pristala je na to da se aktualna varijanta promijeni. Sporno je bilo hoće li biti nogomet ili fudbal, ali ja sam tu potpuno vrijednosno neutralan; Igor je, kao drugi admin, predložio međunarodnu varijantu, s kojom se složio još jedan admin. U trenutku provođenja te rasprave nismo imali usvojeno pravilo o glasovanju tako da se ono ne primjejnjuje retroaktivno. Ja samo nisam stigao sve to isprebacivati, ali budem :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:40, 20 novembar 2022 (CET) :Hej, vidim da si već počeo, al' daj radije samo preimenuj članke za sada jer kategorije treba srediti pa bih to radije pregledao ja, ako nemaš ništa protiv! -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:44, 20 novembar 2022 (CET) ::I kategorije se ne premještaju niti preusmjeravaju! :O Ajde pliz mi sve ove što si preusmjeravao i prebacivao označi za brisanje, to treba ili prekat staviti ili pobrisati, ali najbolje je ovo potonje pa ću to ja, samo mi označi koje si mijenjao -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:56, 20 novembar 2022 (CET) :::A jesam te zamolio da ne diraš kategorije? :O To ću ja uraditi, moram napraviti ključ kao za košarku, ovako će mi se stvoriti dupli posao... ima drugih stvari, pusti sada nogomet -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:37, 21 novembar 2022 (CET) ::::Ma nije stvar tehnike ni brzine, stvar je da se kategorije moraju nanovo odraditi i da se trebaju neke stvari promijeniti jer je kaos; ako ti se rješava nešto oko nogometa, imaš {{tl|NogRep}} gdje treba srediti unutarnje poveznice da sve vode na Fudbalska reprezentacija... jer tu ima svega, a isto tako ne bi bilo zgorega ni preimenovati šablone sukladno odluci. Tu bi tvoja brzina mogla biti od koristi :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:49, 21 novembar 2022 (CET) == Ekstenzije, sysadmini, Phabricator, etc. == Lijep pozdrav Aco! Pitao sam se, da li si možda upućen koga i gdje zatražiti instaliranje ili omogućavanje novih ekstenzija na lokalnoj Wikipediji? Koliko sam saznao, mislim da to rade globalni [[:m:System administrators|sysadmini]] (jer lokalni ne postoje)? Linkana stranica mi kaže da otvorim ticket na Phabricatoru ako želim da nešto urade, samo što nemam pojma kako točno u vezi ekstenzija. Ti si već koristio Phabricator, pa ako znaš proceduru, volio bih pomoć (nabrojat ću koje određene ekstenzije u kasnijoj poruci). -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 12:48, 21 novembar 2022 (CET) : {{ping|Vipz}} Pozdrav! Uvođenje dodataka zapravo je malo složenije. Najprije treba pokrenuti raspravu na samom projektu o uvođenju dodatka i pričekati konsenzus zajednice. Ako se utvrdi konsenzus za uvođenje, treba pokrenuti zadatak na Phabricatoru za uvođenje datog dodatka. Potom treba napraviti zakrpu na Gerritu radi izmjene konfiguracijskih datoteka. Nakon izrade zakrpe trebalo bi zakazati njeno uvođenje u [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments ovom rasporedu]. Uz pomoć dežurnog programera na IRC-u ostvaruje se kontakt i uvodi zakrpa. Trebalo bi biti aktivan na toj komunikacijskoj platformi tokom uvođenja zakrpe. Usput, i ja sam planirao da započnem ovu temu. Nedostaju nam mnoge stvari — imenski prostor za nacrte, link do igrališta (pijeska) itd. Čekam da se završi rasprava o uvođenju smjernica, pa budem započeo temu. Koje dodatke imaš na umu? — [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:22, 21 novembar 2022 (CET) ::[[:mw:Extension:Replace Text|Replace Text]], [[:mw:Extension:RandomSelection|RandomSelection]], [[:mw:Extension:DynamicPageList (Wikimedia)|DynamicPageList (Wikimedia)]], [[:mw:Extension:MyVariables|MyVariables]], [[:mw:Extension:Editcount|Editcount]] i nekako uključiti [[:mw:Extension:WikiEditor|WikiEditor]] zajedno sa bojom sintakse kada se pregledava kod zaštićenih stranica (vidi kako je to uključeno na SR projektu). -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 23:45, 21 novembar 2022 (CET) :::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Sad sam malo iscrpnije pogledao. Dodatak -{Replace Text}- nije kompatibilan s -{sh-latn: Wikimedijinim; sh-cyrl:Викимедијиним}- projektima (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T31833 ovo]). Svakako, za zamjenu teksta tu su botovi. [[Wikipedia:Botovi‎|Kandidirao sam svog bota]], pa eto taman. Uvođenje dodatka -{RandomSelection}- takođe bi naišlo na [https://phabricator.wikimedia.org/T29739 pojedine prepreke]. -{DynamicPageList}- se može omogućiti (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T70346 ovo]). -{MyVariables}- takođe nije kompatibilan dodatak (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T322912 ovo]). Nije ni -{Editcount}- (v. [https://phabricator.wikimedia.org/T113169 ovo]). Za ovo posljednje pogledaj [https://phabricator.wikimedia.org/T41577 ovaj zadatak]. Izgleda da je moguće prikazati alatnu traku unošenjem određenog koda na pojedine stranice u imenskom prostoru -{sh-latn: MediaWiki; sh-cyrl:Медијавики}-. Ipak, ostaje pitanje želimo li to zaista ili ne. Usput, vidi kako seksi radi ovo s konvertorom. Integrirati u šablon i sve desetke. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:09, 4 decembar 2022 (CET) ::::Sumnjam da nisu kompatiblni, mislim da ih jednostavno žele dati da se instaliraju zbog nekog razloga. Najobičnija stvar poput zamjene teksta ne bi trebala spadati na to ima li svaki pojedini projekt dovoljno tehnički potkovanog i voljnog suradnika da im oko toga pomogne... lame. Vidim sad na DPL-ovoj MediaWiki stranici kažu da ga omogućavaju samo na Wikinews projektima zbog performansi, pa ne možemo ni njega (a i nije toliko koristan). Ajde, ovo posljednje bih volio, ako ništa drugo. -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 10:31, 6 decembar 2022 (CET) ==Discord zamolba + pozivnica na Wikimedia Chat kanale== Hej Aco, pogledaj [[Wikipedia:Kontakt]], na Zblace-ovu inicijativu imamo nekoliko WM Chat kanala (ja sam napravio ovaj #sh-wikimedia), zasad nas nije puno, no znaš kako se kaže, malo nas je al' nas ima. Pošto smo u procesu izgradnje Wikivodiča, kanal za njega je najaktivniji. A kao drugo, čuh na Igorovoj SZR da si na Discordu - ako si u SH Wikipedijinom serveru, bi li mogao napraviti jednu ''trajnu'' pozivnicu da ju možemo ponovo postaviti na Wikipediju? Hvala puno! -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 01:12, 25 novembar 2022 (CET) : {{ping|Vipz}} Ne preferiram IRC iz ličnih razloga. Ovo je novi (trajni) link ka serveru na Discordu: https://discord.gg/BfRFH3RYRd. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:35, 25 novembar 2022 (CET) == Godine i genitivno a == Čemu? Mislim, ti s meni super, al' nekad ovako imaš neke idejne stvari i prčkaš po člancima bez dogovora i mimo prakse. Dakle, odavno postoji prešutni dogovor zajednice da se na godinama pišu točke, kako u tekstu tako i u naslovima članaka; izuzetak su rimske brojke kod vladara, tu ne pišemo točke. Drugo, kakav genitivni a? :D Pa to ni u hrvatskom jeziku više ne koriste! :D Ove stvari oko enklitika su u redu. Sukladno navedenom, molim te da revertap sve svoje izmjene ovoga tipa i da sljedeći put provjeriš prije ovakvih sustavnih izmjena na svim člancima. :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:57, 25 novembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Tačka se ne piše iza rednog broja godine ako se nakon toga nalazi drugi pravopisni znak. I ne, to nije moje ''idejno'' rješenje. Tako navodi Pravopis srpskohrvatskog jezika iz 1960, ali i aktualni pravopisi srpskog i bosanskog jezika. Čak i HE ne piše tačku iza godina u takvim slučajevima: [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=51164 primjer]. Obrazloženje je jednostavno. S obzirom na to što se godine, kao četvorocifreni brojevi, ne odvajaju razmakom, nije nužno pisati tačku radi njihovog razlikovanja. Samo spojeno pisanje otklanja nedoumicu. Osim toga, estetski nije lijepo gomilati znakove interpunkcije. Taj „prešutni” dogovor očito ne postoji jer [[2022|nijedan]] [[1922|članak]] [[1822|o]] [[1722|godini]] [[1622|nema]] [[1522|tačku]]. Nego, što je problem s genitivnim A? Nisam ga upotebio u članku, nego na razgovornoj stranici. Svakako je bolje pisati â umjesto nekakvog ā, moradeš priznati. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:11, 25 novembar 2022 (CET) ::Genitivno a sam mislio studenog -> studenoga. Valjda sam ub'o jedini gdje si to napravio. Što se tiče a, ovisi o tome naglašavamo li riječ ili je samo produžujemo. Što se pak pravopisa tiče, dokument iz 1960. godine ne bi trebao biti Sveta knjiga koje ćemo se držati 2022. godine, međutim vidim da doista sve enciklopedije navode to bez točke tako da je onda okej, neka bude sukladno enciklopedijskoj praksi. A što se dogovora tiče, to smo nekako prešutno usvojili pred neko vrijeme kada smo mijenjali naslove nogometnih i rukometnih turnira (sa ili bez točke), tako da možeš provjeriti kada je to sve premještano i sl. (pogledaj Svjetska prvenstva u nogometu), a ove godine koje ti citiraš - to je Alekolovo područje i unatoč naknadnom dogovoru, nitko nije imao ni vremena ni volje u tom trenutku retroaktivno premještati sve te članke. Uglavnom, na stranu ovo sada, sljedeći put kada bude išao raditi neke ovako sistemske stvari (tipa nedavni Solomonski Otoci, što je konsenzusom dogovoreno da bude tako kad smo sređivali zastavice i Country data) samo provjeri kod nekoga, Igora, mene, Orijentologa... čisto da ne radiš sebi i drugima dupli posao. Ovo je sada okej, al' ti Solomoni nisu bili, a to ima dalekosežnije posljedice pa eto, samo šibni nekome pitanje. Ima ovdje toliko posla koji još nije ni dotaknut da se uopće ne moraš vraćati na staro :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:24, 25 novembar 2022 (CET) ::: Na Wikipediji postoji ono čuveno „[[:en:Wikipedia:Be bold|Be bold]]”. Ako se učvrljimo u nekakve konsenzuse i dogovore sklopljenje u 3000. godini prije nove ere na „DobarDanskom” kanalu na IRC-u nikuda nećemo napredovati. Nijedan korisnik ne može biti upoznat sa kojekakvim „prešutnim” i nekodificiranim dogovorima. Sve dok se to ne kodificira u obliku (stilske/pravopisne) konvencije, preporuke ili smjernice, ne može se očekivati od drugih korisnika da ih dosljedno poštuju ili da inzistiraju na njima. Na kraju, Pravopis iz 1960. jest sveta kniga jer je to najviši normativni dokument našeg jezika u čijoj su izradi učestvovale dve matice. Zamisli da danas neko počne pisati korienski ili ''neznam'' uz argument da je pravopis nebitan i zastario. Pa ovaj projekt postao bi rusvaj! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:41, 25 novembar 2022 (CET) ::::Zato sam ti i rekao - provjeri! :D Be bold i provjeri, nemoj biti bold i praviti dupli posao :P -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 19:05, 25 novembar 2022 (CET) ::::Izvinete gospodo što upadam sa svojim skromnim mišljenjem - vrijeme je zrelo za dovršavanje i uvođenje jezičke smjernice (vidi ovo: [[Wikipedia:Jezična politika/Prijedlog]]). Prešutni dogovori i nezabilježena praksa koje samo starješine projekta znaju uvijek dovode do ovakvih situacija gdje se raspravljamo oko točkica (P.S. [[:m:Requests for new languages/Wikipedia Radical Croatian|ovo je bio pravi prijedlog lol]]). -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 19:17, 25 novembar 2022 (CET) ::::: {{ping|Aca}} {{ping|Edgar Allan Poe}} U savremenom hrvatskom standardu tačka se piše iza rednog broja i kad sledi drugi pravopisni znak (v. npr. [http://pravopis.hr/pravilo/tocka/55 ovde]), dok je u srpskom standardu situacija drukčija, tj. tačke nema. Tako da bih dopustio obe varijante, uglavnom zavisno od standarda kojim je članak pisan, premda lično u takvim situacijama ne stavljam tačku ni kad pišem hrvatskim - navika je jednostavno jača od mene :). --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 20:05, 25 novembar 2022 (CET) ::::::Pa jasam nekako i išao na tragu toga što si ti rekao, @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]], jer Aca je počeo mijenjati to na člancima bez da postoji konsenzus oko toga. Ja nemam ništa protiv da na nekom članku stoji točka, na drugom ne, neovisno o tom prešutnom konsenzusu što smo ga dogovorili, ali nisam za to da se mijenja dok se ne postigne jasan konsenzus. Što se tiče prijedloga jezične politike, mislim da je to najopsežniji zahvat koji ćemo ikada imati na ovoj Wikipediji i da će to trebati biti lijepo napisano, kao da je pravi tiskani pravopis. Ovaj aktualni prijedlog je prejednostavan za ovakav zahvat, ukoliko želimo biti iole ozbiljni :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 22:05, 25 novembar 2022 (CET) :::::::Ok, ali ne može naš prešutni ili pisani konsenzus nadjačati ono što je uzus jednog jezika. Svi književni standardi/varijeteti jednako su vredni i ispravni, isto kao britanski i američki standard na en.wiki itd. Ne znam zašto se sad opet pokreće to pitanje, koje i nije pitanje wikipedije nego jezika. Ako se forsira uniformnost (npr. da ne može biti "fall" i "autumn" u istoj wikipediji, nego mora biti samo jedno od tih), to onda logično vodi razdvajanju i nužnosti da se naprave dve wikipedije. Ako se prizna međusobna razumljivost (tj. iako negde piše "fall", a negde "autumn", svi priznajemo da znamo da te dve reči označavaju isti pojam), to vodi spajanju. Isto je s postojanjem i nepostojanjem tačke u ovim sluačejavima: dopušteno je i jedno i drugo po pravilima srpskog i hrvatskog standarda. Prema tome, nema tu mesta nama potrazi za nekim "konsenzusom", književna norma je to već odredila. Idemo dalje :) --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:27, 25 novembar 2022 (CET) :::::::: {{ping|Igor Windsor}} To je vrlo naivno shvatanje jezika – vjerovati da će jezička anarhija spojiti varijante. Naprotiv, jezička anarhija dovest će do smanjenja međusobne razumljivosti, uzrokovati rasulo i nered na projektu te izdvojiti tekstove kao čisto hrvatske i čisto srpske. Jedino se uniformnošću i unitarzimom može doći do uspostavljanja standardnih jezičkih konvencija koje će biti razumljive i prihvatljive celom srpskohrvatskom području. Pisanje članaka bez odgovarajućih modela, preporuka i rješenja u vezi s jezikom uzrokovalo bi haos, šarenilo i nedosljednost po člancima. Opća je činjenica da je raspad Jugoslavije uslovio politički potaknutu podjelu jezika po etničkim linijama (jezični secesionizam/separatizam) i težnju za umjetnim pravljenjem razlika među standardima. Ta pojava naročito je istaknuta u hrvatskom standardu, u koji se često pokušavaju uvesti purističke novokovanice radi razlikovanja od ostalih varijanti. S druge strane, u crnogorski standard tijekom 2009. uvedena su dva slova – ś i ź – kako bi se predstavili digrafi ⟨sj⟩ i ⟨zj⟩. Ako bismo dopustili da svako piše prema osobnom osjećaju, vrlo brzo bismo se susreli s mnogim tehničkim problemima, poput problema s pretragom i nalaženjem članaka, upotrebom vizualnog uređivača i dodavanjem linkova. To bi bilo vrlo kontraproduktivno i odvuklo bi nove i postojeće urednike od uređivanja projekta. Stoga, potrebno je usvojiti pojedine jezične modele, preporuke i rješenja kako bi se olakšalo pisanje članaka. Ovo je Wikipedia na srpskohrvatskom jeziku. Stoga je Pravopis srpskohrvatskog jezika normativni dokument koji je nadležan za sve pravopisne nedoumice. Tačno je da je pomalo zastario, ali to ne mijenja mnogo stvari. Za pisanje naziva društvenih mreža i sličnih novotarija možemo ovlastiti novije pravopise. Ako se priklonimo svakojakim novijim pravopisima za stvari koje su odavno uvrežene u jeziku, znači li to da trebamo Kijev nazivati [http://ihjj.hr/clanak/u-pisanju-ukrajinskih-imena-mjesta-sluzite-se-ukrajinskim-jezikom/7573/ Kijiv], a Lavov Ljviv?! Hoćemo li pisati pokus umjesto eksperiment, dok ćemo helikopter zvati zrakomlat, jer, Bože, to je preporuka novog <s>nezavisnog</s> pravopisa hrvatskog? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:26, 26 novembar 2022 (CET) ::::::::: Razumem u potpunosti tvoje stajalište, ali ipak mislim da je možda u pitanju određeni nesporazum. Na primer, meni je lično Pravopis srpskohrvatskog jezika zaista referentni dokument na koji se oslanjam i koji konsultujem (bar kad sam u Bgu, gde mi stoji na polici s knjigama). Međutim, taj je Pravopis svoje poslednje zajedničko izdanje Matice srpske i Matice hrvatske imao 1967. godine. (Moj primerak na polici pretisak je tog izdanja iz 1988. godine. *Primećujem da mi je Microsoft Word na srpskom označio reč "pretisak" kao stranu, hehe.). I, šta sad? Dve su opcije: 1) ova se wikipedija piše jezikom koji je "zamrznut" 1967. godine i, na neki način, nalikuje wikipediji na latinskom: pre ili kasnije to će biti jedan mrtvi ili bar polumrtvi jezik sa okamenjenim pravopisnim i gramatičkim pravilima iz nekog drugog doba; ili 2) ova se wikipedija piše živim jezikom svojih (jednako živih) govornika, koji svoji jezik nazivaju različitim imenima i pišu ga u skladu s različitim književnim normama, koje su sve, međutim, jednakovredne u tom policentričnom jezičkom prostoru. Lično, glasam za ovo pod 2). Puritanizam nije rezevrisan samo za hrvatske jezikoslovce: u Srbiji se već godinama forsira "zapeta", a, opet, ja nikako da se prešaltam i stalno mi je "zarez" na pameti, na usnama i na prstima. "Pokus" u hrvatskom standardu nije ništa novo, to je bila uobičajena reč u hrvatskim udžbenicima još 1980-ih, iz kojih sam (takođe) tada učio. A što se pravopisa tiče, u savremenom engleskom, eto, ima bar šest načina da se napiše datum i, koliko sam video, svih šest se koriste na en.wiki. I šta ćemo sad? :) --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:11, 28 novembar 2022 (CET) == Istovremeno pretraživanje u latinici i ćirilici == Pozdrav Aco! Znaš li što točno omogućava istovremeno pretraživanje u oba pisma na SR Wikipediji? Uštedit ćemo na puno ćiriličnih preusmjerenja ako ovo budemo u mogućnosti uvesti i kod nas (postoji još jedan wiki, no ne na Wikimedija platformi, na kojem bi ovo također bilo super, no o njemu kasnije). Nadam se da te ne opterećivam svakojakim pitanjima i zahtjevima, ali samo polagano, zaslužio si! Jedva čekam četvrtak. ;-) -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 02:44, 27 novembar 2022 (CET) : {{ping|Vipz}} Pozdrav! Oprosti na zakasnelom odgovoru. Bilo je tu i obaveza, i poslova, i događaja, i takmičenja. Uvođenje jezičkoga konvertora omogućit će (valjda?) pretragu na obama pismima (kao na sr.WP), pa će preslovljivačka preusmjerenja s jednog pisma na drugo biti suvišna. Morat ću, ipak, detaljnije proveriti, ali o tom – potom. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:44, 30 novembar 2022 (CET) :: Čini mi se da su ćirilična preusmerenja nepotrebna prema funkcionisanju transliteratora. — [[User:Twsabin|twsabin]] ([[User talk:Twsabin|A. Emis]]) 10:42, 6 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Twsabin|Vipz}} Da. Sva ćirilička preusmjerenja koja predstavljaju direktno preslovljavanje latiničkog naslova treba izbrisati jer su odsad suvišna. To znači da je nepotrebno imati <span class="plainlinks">[https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Аргентина&redirect=no ovakvo preusmjerenje]</span>. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:58, 6 decembar 2022 (CET) ::::Još uvijek nisu suvišna jer transliterator ipak ne omogućuje dinamičko pretraživanje rezultata, a ni izravno vođenje na članak, nego se mora proći kroz [[Posebno:Traži|stranicu pretrage]]. -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 14:03, 6 decembar 2022 (CET) ::::: Uf da, u pravu si. Morali bismo to prvo srediti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:06, 6 decembar 2022 (CET) ::::::Vidi što sam upravo spazio! Istovremeno pretraživanje i linkanje bez obzira na pismo zapravo radi, ali samo za latinicu, valjda jer imamo jednostrano preslovljavanje. Saznao sam to jer sam upravo pokušao doći na trenutno [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Brijest&redirect=no nepostojeću] latiničnu stranicu "[[brijest]]" a ono me preusmjerilo na [[brest]] koristeći preusmjerenje "[[бријест]]". Ne radi obratno. -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 16:54, 3 januar 2023 (CET) :::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: Opa! Zanimljivo. Morat ću ovo ispitati. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:17, 3 januar 2023 (CET) ::::::::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]]: OMFG, u pravu si. Welp, imaćemo još posla na konvertoru, vidim. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:05, 3 januar 2023 (CET) == Za i protiv == Ovako, nije izmjena bila problem sama po sebi, nego je u tablicama gdje je stajao samo [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=|alt=]] (dakle, samo ovaj znakić), sada pisalo [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=|alt=]] '''Za''', iako se nije radilo ni o kakvom mišljenju. Primjer - [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Surinam|ovo]]. Svi ovi plusići su sad imali za u '''Riješeno''', što naprosto ne ide tako jer se nitko nije izajšnjavao! :D E sada, ja jesam svjestan činjenice da ovo nije za i da mi krivo koristimo šablon, daleko od toga, al' u praksi se ovo koristi toliko da bi jednostavna promjena sve poremetila. Dakle, to ili treba naprosto ostaviti tako, ili napraviti varijantu gdje neće biti teksta, ili sve ručno mijjenjati, što je možda botovski izvedivo? To, naravno, ne remeti intervencije i ja jesam za formu [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=|alt=]] '''Za''' ili [[Datoteka:Symbol oppose vote.svg|15px|link=|alt=]] '''Protiv''', al' to treba izvesti tako da se ''status quo'' ne poremeti, na koji god način, bilo da se pravi novi šablon, bilo da se izvede nešto od onoga što sam predložio, bilo da ti imaš neku solicuju koja meni nije pala na pamet, što je super. Dakle, nemam ništa protiv izmjene, samo da bude smooth. Što se pak ikonica tiče, tu se ne bih složio s tobom. Tekst Wikipedije je ionako dovoljno crno-bijeli da mu ove ikonice i bojice daju na nekoj estetici i debiroktariziraju ga. Dosta mi je spisa, Aca, dosta mi je surovih papira, hoću boje, hoću šarenilo! Neka ga je što više! ^^ -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 02:56, 27 novembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} U tom slučaju upotreba šablona nije važeća. Šablon Za treba upotrebljavati za naznačivanje stava u nekakvoj anketi, a ne za označvanje da je nešto urađeno, riješeno ili završeno. Podesniji šablon za to jest [[Šablon:Urađeno|šablon Urađeno]]. Ja sam spreman da sve to uskladim ako ti odgovara. Smooth je moje drugo ime. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:52, 30 novembar 2022 (CET) ::Ukoliko možeš izvesti da to sve klapa bezbolno, odnosno sve to zamijeniti - što se mene tiče, imaš moju podršku :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 00:09, 1 decembar 2022 (CET) {{ping|Edgar Allan Poe}} Izmenio sam sve što sam mogao. Preostalo je još 11 stranica vikiprojekata koje ne mogu srediti jer nemam ovlasti. Ako možeš, otključaj, pa budem počistio: * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Angola]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Češka]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Novi Zeland]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Venezuela]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Brazil]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Sjeverna Koreja]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Kuba]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Francuska]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Gana]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Kostarika]] * [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Japan]] Zahvaljujem. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:13, 1 decembar 2022 (CET) :Otključano -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:59, 1 decembar 2022 (CET) ::Uključujući i neke koje nisi naveo na listi :P -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:01, 1 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Odlično! Sve sređeno. Još samo: [[Wikipedia:Wikiprojekt države/Fidži]]. Inače, jesi li razmišljao da se pridružiš [https://discord.gg/BfRFH3RYRd serveru na Discordu]? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:27, 1 decembar 2022 (CET) ::::Otključan i Fidži. Ma bio sam ja tamo, al' me Bugoslav maltretirao pa sam izašao... ne znam jel' još tu :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:05, 1 decembar 2022 (CET) ::::: Nema ga. Sad ja maltretiram. :D – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:07, 1 decembar 2022 (CET) == Discord == Čim nađem vremena, obećavam! --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 23:13, 2 decembar 2022 (CET) : {{ping|Igor Windsor}} Zapravo, hitno mi je. Možeš li, molim te, pogledati do sutra prepodne? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:23, 2 decembar 2022 (CET) ::Ajoj, samo da nije nešto revolucionarno? 😅 Ajde daj mi link. --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 23:31, 2 decembar 2022 (CET) == Hronologija == Okej, ono s istaknutim i sve mi je okej, al' [[Wikipedia:Istaknuti članci/Hronologija/2017.]] - ovo nema smisla jer nije nikakva kronologija već arhiv izbranih članaka. Tako da, molim te, s obzirom da je urađeno bez konsenzuda, da to vratiš na stari naziv (uz potrebna usklađivanja) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:40, 3 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Oh, važii. Pokušao sam da izbegnem reč „arhiva” jer se obično upotrebljava za razgovorne stranice, a ovo mi je više projektna stranica s informacijama. Mogu da vratim na varijantu „arhiva” ako želiš. Misliš li da postoje još neke raspoložive opcije? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:50, 3 decembar 2022 (CET) ::S obzirom da se radi o arhivu, ne vidim. Možda repozitorij, al' to mi već djeluje kao preseravanje :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:06, 3 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} ''Rečnik sinonima'' Pavla Ćosića pruža mogućnosti: „zbirka” [„skup”, „zbornik”, „album”, „kompilacija”, „antologija”], „kolekcija”. Varijanta „repozitorij” ekvivalentna je „spremištu”, „skladištu”, „lageru”, „magacinu”. Pada mi na pamet i varijanta „katalog” (prema: „direktorij”). Može li se nešto od toga upotebiti ili da idemo s „arhivom”. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:14, 3 decembar 2022 (CET) ::::Ma idi s arhivom, nema potrebe za filozofijom... možda nekad kasnije budemo inspiriraniji :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:17, 3 decembar 2022 (CET) ::::: Važi, hvala tii. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:17, 3 decembar 2022 (CET) ::::::[[:Kategorija:Arhiva izabranih članaka]] - ajde isprazni još ovu i prekategoriziraj pa da izbrišemo zadnju; kad završiš, samo mi označi ovu praznu za brisanje. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:36, 5 decembar 2022 (CET) ::::::: {{ping|Edgar Allan Poe}} To ti je završeno. Inače, moguće je brzo premještanje članaka iz jedne kategorije u drugu pomoću dodatka -{[[commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]}-. {{ping|Vipz}} Ako hoćeš, možeš uvesti ovo za naš projekt jer si administrator interfejsa. Ako zapneš, mogu ja kad dobijem ovlaštenja. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:42, 5 decembar 2022 (CET) ::::::::Ovo je super, samo reci kako se to izvodi da ne moram onaj AWB svaki puta paliti, mrzi me to :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:08, 5 decembar 2022 (CET) ::::::::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Lako! Idi na [[Korisnik:Edgar Allan Poe/common.js|svoju podstranicu Common.js]] (stranica s kodom na javaskriptu koji važi za sve teme). Na njoj objavi [[Posebno:Razlike/41288121|ovaj kod]]. Sačuvaj izmjene i najkasnije za nekoliko sati trebalo bi da proradi. Dodatak se prikazuje samo na stranicama kategorija u donjem desnom uglu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:04, 6 decembar 2022 (CET) ::::::::::Ajd vidjet ćemo radi li! :D Hvala! :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:07, 6 decembar 2022 (CET) == Djela i strani izrazi == Nemoj ništa premještati bez prethodnih konzultacija s nekim, pogotovo ne kada su u pitanju umjetnička djela. Sve je to rezultat dugih i mukotrpnih rasprava :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:19, 6 decembar 2022 (CET) :Trebat će nam jezičke konvencije, pod hitno. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:36, 6 decembar 2022 (CET) ::Pa to je usvojena konvencija, zapravo. Zbog pluraliteta prijevoda i varijanti, dogovoreno je da naslovi djela idu na izvornom jeziku :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 19:26, 6 decembar 2022 (CET) == Standard == Hm, pošto ti petljaš po interfejsu, gde mi nestade onaj "standard" dole što je bio ispod teksta koji uređujem, gde su bile one razne uglaste zagrade i sl.? --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:12, 8 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: Hm, morat ću pogledati. U načelu, ne bi trebalo biti teško to vratiti. Jesi li za to da usvojimo rješenje s en.WP? Oni imaju modernu trakicu na dnu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:35, 8 decembar 2022 (CET) ::Za početak sam da se vrati ono što je bilo. :P Je li i tebi to nestalo ili samo ja ne vidim? Mada, nisam svoje postavke uopšte menjao... --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 22:38, 8 decembar 2022 (CET) ::@[[Korisnik:Aca|Aca]] definitivno nam uvedi tu trakicu unutar interfejsa uređivača, yes please. :D -[[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 23:29, 8 decembar 2022 (CET) ==IviBot== Je l' dobro sad? --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 23:12, 8 decembar 2022 (CET) :Dap, top. Ovo gore ću srediti sutra, prepun mi je raspored. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:18, 8 decembar 2022 (CET) == S(a) i ćirilica == Pazi malo, tvoje automatsko mijenjanje poništilo je sliku... slika je krivo imenovana, al' to je tako na Commonsu. Pazi i kad mijenjate ćirilicu u latinicu, jer su nazivi nekih slika na ćirilici pa je stvorilo probleme. --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:39, 13 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Op, u pravu si! Sad vidjeh da je „s” bilo u slici. Ispirke. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:44, 13 decembar 2022 (CET) == [[Gabor Lenđel]] == Zdravo Aco! Imam jedan čupav slučaj pa ne znam kamo i kako. [[Gabor Lenđel]] je za mene zanimljiv lik i krenuo sam prepravljat članak, tako da barem izgleda enciklopedično. Ali nešto tu ne ide: # Ovo je zapravo CV što je netko zafrtljačio u naše dvorište, dakle radi se o očitom slučaju ''Advertising''-a i ''Auto-promoting''-a; # Nigdje nema traga ijednog izvora. Dakle u prijevodu, ja stavim CV i ti mi praviš članak na wikipediji, a tko je garant istine podataka? Pa ja jer je CV moj. Ja ne bih puno dalje s ovim i vanka [[Wikipedia:Članci za brisanje|briši]]. Što misliš ti ? --[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 02:17, 18 decembar 2022 (CET) : {{ping|Inokosni organ}} Zdravoo! Ja bih ovo svrstao u granične slučajeve. Članak je katastrofalno napisan, ali na internetu ima naznaka značaja, pa čak i [https://www.politika.rs/sr/clanak/432169/Kompozitor-s-nemirom-u-nogama ozbiljnijih medijskih izvještavanja] (Aleksandra Isakov, dopisnica „Politike” iz Subotice). Ipak, trebalo bi to preurediti. Dobro je što si ga predložio za brisanje – neko će se nakaniti da ga sredi ili da ti pomogne u sređivanju. Ako ne bude sređen u razumnom roku, jednostavno ga izbrisati i ostaviti da neko drugi napiše podesniji (ili, što bi mi južnjaci rekli, [https://vukajlija.com/kasvetno/667542 pokasvetan]) članak u (ne)doglednoj budućnosti. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 09:58, 18 decembar 2022 (CET) ::Važi [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 00:29, 19 decembar 2022 (CET) == ITD Band == Pogledaj ''Ex-Yu Rock Enciklopediju'', mislim da većeg autoriteta nema :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:24, 18 decembar 2022 (CET) :Pa pogledaj kazalo? Nisam ja valjda krivo vidio, maloprije pogledao? :O -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:28, 18 decembar 2022 (CET) ::Ovo piše u tekstu o bendu tog istog izdanja: "Osnivač grupe i njen dugogodišnji spiritus movens Miroslav Drljača Rus napustio je sastav Ad Fines u kome je pevao i svirao i 1982. godine osnovao je ITD Band." -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:39, 18 decembar 2022 (CET) == Etiketiranje == Čemu onaj šablon upozorenja? Ono mi nema smisla i ostavlja mi jako loš dojam pa te molim za elaborat prije nego izbrišem. Mislim da se @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] isto ne bi složio s ovim, a ni Ripper. Čini mi se nepotrebno, arbitrarno, subjektivno i kao da nema apsolutno nikakve svrhe. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:48, 23 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Malo konkretnije? O kojem je šablonu riječ? Šablone uglavnom prenosim i prilagođavam s en.WP. Dakle, nisam ih ja izmislio. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:51, 23 decembar 2022 (CET) ::Ovome gdje si onog BojzIIMen čarapka etiketirao da nema značajnijih izmjena. To što je nešto na en.wiki nije dovoljno dobro objašnjenje; po toj logici @[[Korisnik:Alalch Emis|Alalch Emis]] ne bi mogao sudjelovati kod nas jer je trajno blokiran na en.wiki - nismo ni mi to izmislili, Englezi su. Dakle, zanima me koja je točno svrha tog šablona izuzev lova na vještice i to jako arbitrarnog? -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:56, 23 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Izgleda da ne razumiješ svrhu šablona. Molim te, pročitaj što je [[:en:Wikipedia:Single-purpose account|jednonamenski nalog]] i kako se on zloupotrebljava za stvaranje lažnog dojma o konsenzusu o nekom pitanju. Korisnik Alalch Emis nije jednonamenski nalog. Uobičajena je praksa da se glasovi načinjeni pod agitacijom i glasovi sumnjivih jednonamenskih naloga označavaju odgovarajućim šablonima (v. {{tl|Pod agitacijom}}, {{tl|Jednonamenski račun}}). Jednonamenski nalog jest nalog koji je napravljen u cilju jedne svrhe, bez drugih značajnih doprinosa projektu. Ovo nije ništa subjektivno. Jednostavan osvrt u korisnički doprinos daje dovoljno razloga da se komentar označi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:04, 23 decembar 2022 (CET) ::: Zamolio bih da se vrate izbrisani šabloni, pogotovu jer je to učinjeno bez prethodnih konzultacija. To što se nekome nešto osobno ne sviđa [[:en:WP:JUSTDONTLIKEIT|nije argument za brisanje]]. Argument da treba brisati šablon zato što u sebi sadržava crvenu vezu protivan je suštini projekta i tom bismo logikom morali obrisati polovinu šablona (pa čak i polovinu članaka na projektu). Smjernica o agitiranju na mojoj je [[Korisnik:Aca/lista zadataka|listi zadataka]] i namjeravam je uskoro izraditi. Molim da se vrati potrebna infrastruktura u vidu šablona i da se postupa ''polako'', kako to neko reče. Bit će sve ''kako spada''. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:24, 23 decembar 2022 (CET) ::::Kao što sam obrazložio, ne može to tako. Ne možemo imati šablone za "agitaciju", a nemamo uopće definiranu agitaciju. Isto vrijedi i za ovo drugo. Dakle, apsolutno se ne slažem s praksom da itko kopa po tuđim stranicama za razgovor i etiketira tuđe komentare na istima. To mi je malo previše inkvizicijski i apsolutno sam protiv toga, a ponavljam, mislim da će se i Igor, i Ripper i novi admin @[[Korisnik:Vipz|Vipz]] složiti s time. Rekao si nedavno da se nećeš više petljati u sve ovo... ne pomažeš si baš :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:22, 23 decembar 2022 (CET) ::::Rekao sam ti... polako i po redu. Ja ih vraćati neću jer mislim da idu protiv onoga kako ovdje radimo, '''ali''' ako to učini @[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]], neću ga vikati zbog toga! :D Nisam ja jedini relevantan ovdje tako da neka slobodno Igor procijeni. Ja svakako mislim da prvo treba riješiti smjernicu, a onda tek šablone postavljati, al' kažem - ima i drugih relevantnih korisnika. :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:30, 23 decembar 2022 (CET) ::::: A daj, ne mora baš toliko birokratično. Prvo ovo, pa prvo ono. Smjernice će svakako biti. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:33, 23 decembar 2022 (CET) ::::::Onda kada bude ćemo ponovo pokrenuti ovu temu. :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:00, 23 decembar 2022 (CET) :::::::{{ping|Edgar Allan Poe}} {{ping|Aca}} Slažem se da stvaranje tog šablona i nagađanje o identitetu anonimnih korisnika nisu najprimerenije reakcije. Podsećam da smo mi mala zajednica na ovoj wiki. Pravila su važna i treba ih imati, ali i u stvarnom životu jedno je raditi u multinacionalnoj korporaciji od 10.000 zaposlenih, a nešto drugo u malom kolektivu u kojem je zaposleno 10 ljudi. Inače, primećujem da se izjašnjavanje o Acinoj kandidaturi pretvorilo u sapunicu: u svakoj epizodi iskače neki novi lik – pozitivac ili negativac – da kaže koju o našem antiheroju. Možda da napravim činiju kokica, zavalim se u fotelju i posmatram dalji zaplet? --[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]] ([[Razgovor sa korisnikom:Igor Windsor|razgovor]]) 19:57, 23 decembar 2022 (CET) ::::::::@[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: Žao mi je zbog toga. I meni je, priznajem, nelagodno gledati onaj ''shitshow''. No, ja za to nisam odgovoran, tj. ne mogu kontrolirati ko će kakav komentar napisati. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 09:19, 25 decembar 2022 (CET) == Još jedan == [[Fidži]] - naslov nije centriran, a ovo je funkcionalan šablon pa to treba riješiti :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:09, 25 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Popravljeno. Problem uzrokuje zastarjeli atribut <code>align="center"</code>. Treba ga zamijeniti [[Posebno:Diff/41355715|ovako]]. Mogu proći botovski to. Inače, uskladio sam sve šablone za IČ sinoć. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:18, 25 decembar 2022 (CET) ::Pa ne bi bilo zgorega riješiti to botovski da ne tražimo sad jedan po jedan. Čekaj, jesmo se baš ovako dogovorili oko IČ? Ove crtice? Ne sjećam se... -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:21, 25 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Dogovoreno. Jesmo. Pitao sam te za izbor između dvotačke, ničega ili crtice, a ti reče da preferiraš potonje 7. decembra. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:26, 25 decembar 2022 (CET) ::::Bujrum, ako sam se složio baš s ovim, onda okej :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:27, 25 decembar 2022 (CET) :::::[[Gauthier Mvumbi]] - zadnji klub mi se prelama, kao na nogometnom šablonu. E sad, kvaka je u tome što je za rukometaše oduvijek širio automatski (jer nije bio postavljen limit) i nikad nisam morao koristiti {{tl|nowrap}} jer se nikada ništa nije lomilo. To ti je novi zadatak :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:51, 26 decembar 2022 (CET) :::::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Dictum factum, gospodine Imućni Kopljaniče Zgodni Paune. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:35, 26 decembar 2022 (CET) ---- De ne pozivaj ljude da glasuju... to je agitiranje i... ne bih baš da to radiš. Ne sviđa mi se to. Postiji obavijest i tko će glasovati, glasovat će. Ako se misliš pozivati na Igorov slučaj, postojanje birokrata u Ripperovom odsustvu bila je nužnost i onda je ona opravdavala to sve, ovdje nema nikakvog razlog za to pa kao što sam molio Zblaceta (istina neuspješno) da se suzdrži od zajedljivih komentara, tako molim i tebe da prestaneš agitirati ljude da ti daju glasove. Ponavljam, time si ne pomažeš i ostavljaš jako loš dojam, odnosno ideš na ruku onima koji te optužuju. --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:39, 26 decembar 2022 (CET) : {{ping|Edgar Allan Poe}} Agitiranje (engleski: ''canvassing'') '''nije''' javno pozvati ljude da se izjasne o nekom pitanju. Pročitaj smernicu [[en:Wikipedia:Canvassing|Wikipedia:Canvassing]] na en.WP. Dakle, moja poruka je bila neutralno intonirana (bez implikacije da glasaju za ili protiv kandidature), javna i u ograničenoj količini. To što ti ne želiš glasati ne znači da i drugi ne žele da se izjasne. Igor je također pozivao ljude da se izjasne u slučaju njegove kandidature za administratora, tako da ti argument pada u vodu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:10, 26 decembar 2022 (CET) ::Ja se neću izjasniti... '''još'''. Uglavnom, bilo kako bilo, naveo sam ti Igovor primjer gore (što si blatantno izignorirao), zamolio sam te i - ponavljam - kao administrator te molim da prestaneš ljudima po stranicama za razgovor slati poruke da se izjasne. Dakle ovo je sad službena administratorska molba. Postoji banner na vrhu stranice upravo zato, tako da nema potrebe spammati ljudima stranice za razgovor. Nadam se da je ovo posljednji put. :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:49, 26 decembar 2022 (CET) ::: {{ping|Edgar Allan Poe}} Ne. Nisam ja ništa ''blatantno ignorirao'', pročitaj još jednom lepo gornju poruku. Obasni mi onda ovo: [[Razgovor_sa_korisnikom:Zavičajac#Poziv_na_glasanje|1]], [[Razgovor sa korisnikom:Belirac#Poziv na glasanje|2]]. Dakle, nemoj me optuživati za nekakvo „agitiranje” ako se i ranije pozivalo na glasanje na isti način. Ako je problem, ok, neću pozivati, ali bez neosnovanih optužbi, zamoliću. Hvala. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:59, 26 decembar 2022 (CET) ::::Hvala. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:00, 26 decembar 2022 (CET) ---- Uzgred, zašto su [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2021.|pdf ikonice]] ovako velike? Je to zbog koda koji si ti mijenjao ili? --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:02, 26 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Hm, dobro pitanje. Ovako naoko, ne bih znao, ali čini mi se da im je takva veličina na većini drugih projekata. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:07, 26 decembar 2022 (CET) ::Se to može kako interno popraviti? -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:15, 26 decembar 2022 (CET) :::Verujem da da. Potražit ću način. Nego, što je to tolika frka, hah. Dva piksela gore-dole ili nešto propuštam. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 18:20, 26 decembar 2022 (CET) ::::Ma samo je ružno i nezgrapno, prelama se preko/iza/ispre/oko teksta i... bljak :D Nije da išta trajno remeti, al' izgleda k'o da je nekakav glitch u sustavu pa bi mi bilo draže da ne glitchamo :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:25, 26 decembar 2022 (CET) == Hm == Ajde vidi zašto mi utakmica za treće mjesto [[Šablon:Round8|ovdje]] daje dodatni red za donju ekipu, kao na [[IHF Svjetsko rukometno prvenstvo 2021.#Finalni krug|ovom mjestu]]. Ja sam gledao kod, al' nije mi previše jasno pa ne znam jel' to do tvojih intervencija ili je samo loš kod; svakako ćeš se ti bolje snaći! :D -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:13, 30 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Mislim da to nije do mojih izmjena. Prilagodio sam šablon tako da se poziva na modul na Lui. Preneo sam modul i lokalizirao ga za upotebu. Je li sad prikaz okej? Uzgred budi rečeno, sredio sam one navigacijske kutijice. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:35, 30 decembar 2022 (CET) ::Je, sada je to u redu; hvala. Što se tiče kutijica, vidio sam, al' nisam siguran da je riješilo problem. Pogledaj [[Korisnik:Edgar Allan Poe/Doprinosi|ovdje]], recimo, englesku književnost. I dalje je kao i ranije. Sada, ja ne znam treba li još malo vremena da se vidi, al' baci oko pa vidi o čemu je riječ. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:46, 30 decembar 2022 (CET) :::Ništa! Hmmm, ja ne vidim problem tu, tj. kod mene je prikaz valjan. Možda treba da obrišeš keš pregledača? Ako se koristiš Google Chromeom, pritisni Ctrl + Shift + R. Ako upotrebljavaš druge pregledače, Ctrl + F5. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:01, 30 decembar 2022 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Jedna zamolba. Možeš li [[Šablon:Round16-without third|šablon Round16-without third]] da premjestiš na [[Šablon:Osmina finala]] (preusmjerenje) da bi sve bilo ujednačeno i lokalizirano? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:55, 30 decembar 2022 (CET) ::Onda je očito do toga, ako do večeras ne proradi (iako ne vidim razloga zašto ne bi), javim. [[UEFA Euro 2016.|Ovo]] sada treba srediti jer je prazno nakon preusmjeravanja. Hoće li sada raditi sve ako se direktno prebaci s en.wiki? -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:03, 30 decembar 2022 (CET) :::Sredio sam alternativnim rešenjem, ali mislim da bi najbolje bilo preuzeti model s en.WP. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 15:15, 30 decembar 2022 (CET) ---- Usporedi širinu okvira u [[Surinam]] i [[w:en:Suriname]]. Zastava u desnom primjeru nije toliko priljubljena rubu, dok kod nas je. Ako pogledaš isto u članku [[Batavijska Republika]], vidiš da je kao na engleskom primjeru. To nije bilo tako prije tvojih promjena pa... eto ti još jedan prioritetni zadatak! :D --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:44, 31 decembar 2022 (CET) :I dodaj i [[Surinam (engleska kolonija)|ovo]], dakle nastaje problem ako nisu i zastava i grb, raskupusi se sve --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:44, 31 decembar 2022 (CET) ::A vidim da ni [[Surinam (nizozemska kolonija)|ovdje]] nije centrirano :D --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 14:09, 31 decembar 2022 (CET) :::Te šablone treba ažurirati tako da se pozivaju na modul Infobox, tj. šablon Infokutija. Trenutno koriste zastarelu sintaksu, pa se upravo stoga i javljaju greške. Mogu napraviti neko privremeno rešenje dok ne obavimo tranziciju. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:17, 31 decembar 2022 (CET) ::::A nije to stvar "možeš", nego se to mora napraviti jer sada imamo more stranica s tim stvarima, a to tako ne može ići. Dakle, uradi to svakako i to što prije. I da, [[ Šablon:Zastave Evrope|ovdje]] sada stavlja dvije zagrade ((X)) kada se stavi {{code|**}}, što prije nije bilo pa vidi i što je s tim. --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:06, 31 decembar 2022 (CET) ::::[[Šablon:Spoiler|Ovdje]] nedostaju one dvije debele horizontalne trake, to je nestalo nakon promjene koda --[[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:40, 31 decembar 2022 (CET) :::::A i [[Šablon:Razvrstavanje|ovdje]]. Čini mi se da je to sad svugdje uklonjeno. I [[Šablon:Hndis|tu]] isto. -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 15:48, 31 decembar 2022 (CET) :Sređen Surinam. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 20:12, 31 decembar 2022 (CET) ::Osim nizozemskog. To će mi trebati nešto vremena. Sređen Spojler. Ne vidim grešku kod Zastavi Evrope? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 20:20, 31 decembar 2022 (CET) :::Sređen nizozemski Surinam, sređena Batavijska. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:43, 31 decembar 2022 (CET) ::::[[Ivano Balić|Ovdje]] je tablica za medalje. To, ako ti je lakše, možeš odmah i cijeli kod promijeniti, nije da je nešto esencijalan šablon pa vidi što ti je lakše :D Hvala za sve ostalo :) -- [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:07, 1 januar 2023 (CET) == Brisanje (i raspravljanje) članaka == Bilo bi super da odvažeš povremeno i koliko vremena uzima raspravljanje (šake nas kojima je stalo) o člancima koji su rubno za brisanje i je li to fakat najvažniji prioritet oko stvari koje očito nisu zloupotreba projekta. Sretnija i produktivnija nam Nova! -- [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor sa korisnikom:Zblace|razgovor]]) 13:43, 4 januar 2023 (CET) == Duplikat == Hello. Za mene [[Smederevo]] (''[https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Smederevo&oldid=16486 first edit]'') i [[Grad Smederevo]] (''[https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Grad_Smederevo&oldid=51027 first edit]'') su duplikati. Varam li se ili bi valjalo ih spojiti?--[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 05:01, 6 januar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Hej, hej! Nisam baš mnogo upoznat s ovom tematikom. Međutim, ako se ne varam, prvi članak obrađuje temu grada Smedereva u užem smislu, dok drugi članak govori o celoj općini čije je administrativno središte taj grad. Istovetnost naziva članaka pomalo uvodi konfuziju. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 12:10, 6 januar 2023 (CET) ::Onda da preimenujem.--[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 23:59, 6 januar 2023 (CET) :::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Ja bih ovo zvao općina, ali ono se službeno zove tako – Grad Smederevo. Mogućno je premeštanje na naziv [[Smederevo (općina)]] – što upotrebljava hr.WP – ali ne znam je li to dosadašnja praksa i jesu li svi saglasni s tim. Pretpostavljam da treba da se konzultiraš s Edgarom. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 00:14, 7 januar 2023 (CET) ::::Važi, puno hvala.--[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor sa korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 00:16, 7 januar 2023 (CET) == Rukomet == Ako pogledaš [[Leandro Semedo|ovdje]], vidjet ćeš da je stupac za nastupa i golove u klubovima poravnat lijevo, a ne desno, kao što je to za reprezentacije. E sada, tu se uz ovaj o rukometašu koristi i {{tl|Tri stupca}} pa mi se čini da je promjena koda zeznula ovaj potonji pa baci oko. — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:29, 7 januar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Done. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) — [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:54, 7 januar 2023 (CET) ::[[Šablon:Okvir bivše zemlje svijeta|Ovdje]] više nema border oko zastave, a ni [[Šablon:Infokutija zemlja|ovdje]], koliko vidim. To treba riješiti. — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 11:42, 8 januar 2023 (CET) :::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Pa i ne treba ga biti? Može li primjer članka? – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:18, 8 januar 2023 (CET) ::::Svi su prije imali border. Znači na zastavama je to išlo automatski, kao i [https://en.wikipedia.org/wiki/Surinam_(English_colony) ovdje], recimo. To je bila automatika, jer izgleda ljepše i jasnije, a sada je nestalo. — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:20, 8 januar 2023 (CET) :::::Ahaa, vidim na šta misliš. Okie, on it. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:22, 8 januar 2023 (CET) ::::::Isto tako i [[Surinam (engleska kolonija)|ovdje gore]], gdje je nizozemska zastava, znači i glavnu zastavu i sve ove malene :) — [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 13:27, 8 januar 2023 (CET) == Ispravka šablona == Pozdrav Aco, nismo se čuli odavno nadam se da si dobro. Možeš li nekako botovski ispraviti da šablon {{tl|datum rođenja}} u člancima prima parametre kao i svi ostali (godina, mesec pa dan, a ne obrnuto)? U tom slučaju bi mogao da se objedini/preusmeri sa {{tl|birth date}}. – [[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]] ([[Razgovor sa korisnikom:SimplyFreddie|razgovor]]) 20:44, 4 februar 2023 (CET) :@[[Korisnik:SimplyFreddie|SimplyFreddie]]: Pozdrav i tebi! Dobro sam, kako si ti? Zvuči popričino dobro. Treba objediniti sve te duplirane šablone. Poradiću na tome! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 02:05, 5 februar 2023 (CET) == Filemon i Baukida == Kakva breskva poštovani kolega?, radi se o lipi, koju je neki polupismeni žicar pretvorio u sprdnju napisavši '''breskva''', a Vi to jezično ispravljate u - breskvu. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vitek|razgovor]]) 17:40, 24 februar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: U pravu ste. Nisam baš podrobno provjeravao korisničku izmjenu misleći da je konstruktivna. Dobro je da ste to opazili i zahvaljujem na primjedbi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor sa korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:46, 24 februar 2023 (CET) == Opus Dei == Poštovani kolega Stvarno mi neide u glavu zašto ste izbacili djelovanje [[Opus Dei|Opusa Dei]] u Sloveniji, Hrvatskoj itd, koji je Vaš stvarni razlog - želite li da ta organizacija i dalje bude '''clandestina'''..., smeta Vam neosnovano blaćenje sumnjivih referenci..., pa toga nema, samo fakti, dakle što Vam bi? – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vitek|razgovor]]) 20:20, 26 mart 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Pozdrav Vitek, nisam Aca, ali znam otprilike zašto takve stvari uklanja - neprikladno stavljanje fokusa na 'domaće' teritorije na člancima o svjetskim temama. Ekvivalent toga na HR projektu bi bilo da se u istoj situaciji fokusira samo na Hrvatsku, na SR projektu samo na Srbiju, na BS samo na BiH, itd. Preferentno bi bilo stvoriti ili zasebne članke [[Opus Dei u Hrvatskoj]], [[Opus Dei u Bosni i Hercegovini]], [[Opus Dei u Srbiji]], itd. ali pošto očito nema dovoljno sadržaja za zasebne članke, napraviti [[Opus Dei u Europi]] ili slično, pa premjestiti sav taj sadržaj. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 22:12, 26 mart 2023 (CEST) == Kategorije == Kad već prčkaš po kategorijama, sve one u kojima piše Drugi svetski rat trebalo bi, as per ranijem dogovoru i svim ostalim člancima, sve te kategorije premjestiti da piše Drugi svjetski rat pa ako imaš vremena koristiti bot ili alate - bilo bi korisno. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:35, 13 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Aha, dakle ijekavski oblik je uspostavljen konsenzusom? Uskladiću, naravno! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:38, 13 august 2023 (CEST) ::Je, za ovu konkretnu stvar da, to je još bilo davno dok je Orijentolog rješavao kategorije. Isto kao što je dogovoreno da svugdje ide "historija", neovisno je li Hrvatska ili Srbija u pitanju, ili Njemačka, ili hemija (ono s fudbalom smo kasnije dogovorili). Hvala. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:42, 13 august 2023 (CEST) == Kosovo == Mislim da bi sve kosovske kategorije i članke trebalo izbaciti iz onih vezanih uz Srbiju. Ako već zauzimamo stajalište da je Kosovo nezavisna država, a na ovoj Wiki tretiramo Kosovo kao nezavisnu državu, onda treba izbaciti i vezu među kategorijma. Dobro, naravno, neke će kategorije i članci ostati jer su vezane povijestno uz Srbiju, vjerojatno (tipa bitka na Kosovom polju i slično), ali mislim da ove opće stvari trebamo ukloniti i to bi trebalo riješiti botovski jer je puno toga. Smiješno mi je da "Gradovi na Kosovu" stoje u "Gradovi u Srbiji", kao da je Kosovo pokrajina (tipa Bjelovarsko-bilogorska županija), a mi tretiramo Kosovo kao nezavisnu državu. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:32, 15 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Može, naravno. Već neko vreme razmišljam o kosovskim člancima i načinima kako da ih ispravim. Ostavi to meni, preuzimam. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:57, 15 august 2023 (CEST) ::はい,はい! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:59, 15 august 2023 (CEST) == Država == Pozdrav. Drago mi je da vidim poznate ljude ovde. Nisam ni pretpostavio da se šablon [[:Šablon:Infokutija zemlja|Infokutija zemlja]] koristi negde, jer sam upravo pokušao da ga dodam pri izradi članka i nije radio. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 19:39, 15 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]]: Pozdrav, pozdrav! I meni je drago videti te ovde. Daaaa, u veliko smo škripcu kad je reč o tim šablonima. Imamo ih na desetine za jednu te istu stvar, ništa nije standardizovano. Svaka pomoć u modernizaciji je dobrodošla. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:45, 15 august 2023 (CEST) ::Tu sam ukoliko nešto bude trebalo, slobodno javi. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 19:47, 15 august 2023 (CEST) == Nazivi == Na en.wiki su nazivi promijenjeni 2017. godine od strane [[w:en:User:Zoupan|ovog tipa]] (kad klikneš, vidiš sve), na osnovu ove "[https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Foča_ethnic_cleansing#Sources_for_the_name_of_the_article rasprave]". S obzirom da @[[Korisnik:Mhare|Mhare]] nije ponudio konkretan razlog za promjenu naslova, vodio sam se en.wiki, gdje je situacija u najmanju ruku ''borderline'', kao što i sam vidiš. Okej, ako postoji presuda ICTY-a koji to potvrđuje, onda nema problema, ali ove su izmjene uvijek sporne, a s obzirom na seriju recentnih događaja, preventivno sam vratio na original za slučaj da ipak jest sporno, jer te stvari nerijetko treba raspraviti. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:00, 18 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Mhm, razumem, nisam znao za ovo. Možda nam {{k|Mhare}} može pružiti više detalja. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:03, 18 august 2023 (CEST) ::Da, kažem, pregledao sam tamo, vidio, onda vratio. Mislim, ako postoji presuda za jednu od tih stvari, a linkao si, onda je okej, ali treba vidjeti primjenjuje li se na obje. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:04, 18 august 2023 (CEST) :::Možemo li ograničiti uređivanje vlastite stranice (za razgovor) novim korisnicima na... 24 sata, recimo? Da barem djelomično ograničimo ovog Zavadlava dok ekipa na Meti ne odobri onaj title blacklist... valjda hoće...? – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 16:29, 18 august 2023 (CEST) ::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Vipz je napravio filter koji zabranjuje uređivanje uredniku, a ja sam sad napravio filter koji sprečava izradu računa. Nadam se da će Meta uvesti dodatak za crnu listu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:01, 18 august 2023 (CEST) :::::Uređivanje nije spriječio... doduše, možda jest za GIP, ali nije za koristnički prostor - to bi trebalo proširiti, vi'š. Ja sam na Meti dodao još jednu poruku pa ćemo vidjeti. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 17:22, 18 august 2023 (CEST) ::::::Huh, neobično. Svejedno, trebalo bi da je sanirano, zasad. – – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 17:38, 18 august 2023 (CEST) :::::::Morat ćeš me naučiti kako raditi te filtere, da spriječimo to da opet bude X Y 567 xD – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:14, 18 august 2023 (CEST) ::::::::Dogovoreno ;). Filter je inače u 19:05 sprečio korisnika da izradi račun. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:14, 18 august 2023 (CEST) :Oprostite što isprva nisam naveo valjani razlog i referencu za preusmjeravanje. Što se Prijedora tiče imamo zgodnu sumarizaciju mnogih presuda na [https://www.icty.org/x/file/Outreach/view_from_hague/jit_prijedor_en.pdf ovoj veb-stranici] na veb-sajtu ICTY, kao i ovaj [https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=kt2k401947&chunk.id=ss3.03&toc.id=ss2.09&brand=ucpress veb-sajt] sa kvalitetnim referencama. Što se Foče tiče, imamo ICTY [https://www.icty.org/x/file/Outreach/view_from_hague/jit_foca_en.pdf veb-stranicu] i [https://www.hrw.org/legacy/reports98/foca/ Human Rights Watch veb-sajt] također dobro referenciran tekst. Nadalje, pragmatični razlozi za nazivanje članka "etničko čišćenje" jest što su masakri, kao jedan specifičan čin, bili samo jedan dio toga, a korištene su druge metode kao što su protjerivanje, sistematsko silovanje žena, sistematsko uništavanje kulturnih institucija i dr, da se ti gradovi i čitav geografski prostor odstrani od jednog etničkog elementa. :Još jednom oprostite što svoja premještanja nisam referencirao, što bi trebao biti običaj. Srdačno. – [[Korisnik:Mhare|Mhare]] ([[Razgovor s korisnikom:Mhare|razgovor]]) 18:16, 18 august 2023 (CEST) ::Hvala na objašnjenju! :) Sorry ako je ispalo da, kako kaže Aca, "grizem novajlije", ali situacija je dosta kaotična zadnjih dana i malo pušemo i na hladno, a još kako sam vidio koji je lik te izmjene radio na en.wiki... onda rek'o - ovo treba raspraviti. Svakako, sada je riješeno, ispričavam se ako je došlo do kakve zabune i stojim na raspolaganju! :) – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">E.A.</font>]][[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<font face="Freestyle Script" color="black" size="4px">Poe</font>]] 18:18, 18 august 2023 (CEST) == Sorry == Ehm... Izvini, čitajući sam iz nehotice [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedija:Administratorska_tabla&diff=prev&oldid=41467975 klinuo revert] :( – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 14:55, 21 august 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Pretpostavio sam haha, opusti se. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 16:25, 21 august 2023 (CEST) == KiM == Pozdrav. Na [[Razgovor:Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija|tamošnjoj szr]] sam predložio da članak [[Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija]] bude premešten na naslov [[Kosovo i Metohija]], šta misliš? Takođe, nije mi jasno zašto se uporno dodaje deo da je reč o bivšoj pokrajini iako ona dejure postoji i dan danas, s čim bi se složila i ogromna većina sestrinskih Wiki projekata, uključujući i en s koje je tekst prepisan. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 00:24, 26 august 2023 (CEST) :Pozdrav. Koji je epilog rasprave? Hoće li konačno biti uklonjene tvrdnje da je u pitanju bivša pokrajina? — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 01:26, 12 septembar 2023 (CEST) ::@[[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]]: Nema konsenzusa za premeštanje. Članak i razvrstavanje su ažurirani. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 20:12, 12 septembar 2023 (CEST) :::Zahvaljujem. Možeš li ispraviti i infokutiju jer se i tamo navodi kao bivša? Rado bih to uradio i sam, ali mi je iz nepoznatih razloga zabranjeno da uređujem članke o KiM, Srbiji i ne znam ni sam o čemu sve pride. — [[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]] ([[Razgovor s korisnikom:Ruach Chayim|razgovor]]) 20:56, 12 septembar 2023 (CEST) ::::@[[Korisnik:Ruach Chayim|Ruach Chayim]]: Urađeno. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:22, 12 septembar 2023 (CEST) == Mrve == Članci koji nemaju ni paragraf teksta i referencu nisu mrve. Ako ih niko nije 10+ godina ručno popravio što je smisao toga, da izgleda da SH ima više članaka (Kuburizam)? – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 06:48, 5 septembar 2023 (CEST) :Isprika na intervenciji; @[[Korisnik:Zblace|Zblace]]: Duljina stranice nije jedna od [[WP:BB|kriterija za brzo brisanje]] članaka. Jedna minimalna rečenica pa i bez izvora ''može'' sačinjavati [[Wikipedija:Članci u začetku|članak u začetku]] ("mrvu"). Složio bih se da je ponekad bolje nemati članke (crveni linkovi govore "napravi me") nego imati ih mnogo u začetcima (plavi linkovi govore "imamo članak o ovome", klikneš, a ono - skoro ništa). Ako znamo da članci imaju [[:en:Wikipedia:Potential, not just current state|potencijal]], odnosno znamo da su teme tih mrva definitivno značajne (npr. [[slobodno tržište]]), male su šanse da će se zajednica složiti na njihovo brisanje. [[WP:ČZB]] je uvijek otvoren; naravno, unaprijed molim, ako inzistiraš na brisanju takvih članaka, da se navedena ČZB tabla ne počne spamovati i da se dobro razmisli o svakoj pojedinoj nominaciji. Često je brže i lakše nadopuniti i spasiti članke, pogotovo značajnih tema, nego raspravljati o njihovom brisanju. :) :Za "Kuburizam" mogu samo reći da je pucanj u prazno. Zar bi brisali sve one sporne članke da nam je cilj pumpati brojku članaka na SH? Zaslugu za glavninu te brojke u nas (a dosta i na sr.wiki) uzima Dcirovic. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 22:43, 5 septembar 2023 (CEST) ::@[[Korisnik:Vipz|Vipz]] vidim da si selektivno preskočio da 10+ goina nisu editirani. I najvitalnije zrno-klica bi drugdje bili gnjili i odbačeni da se stvori prostor za nove. Što kaže narodna: #ŽiviBiliPaVidili. – [[Korisnik:Zblace|Zblace]] ([[Razgovor s korisnikom:Zblace|razgovor]]) 07:04, 6 septembar 2023 (CEST) :::Ništa ne mijenja, neaktivnost na članku isto nije jedan od kriterija za brzo brisanje. Lakše je pametovati nego se uhvatiti posla, to znam. – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 15:39, 6 septembar 2023 (CEST) ::::Saglasan sa svime što je kolega rekao i zahvalan sam svima koji aktivno preuzimaju upite na mojoj stranici za razgovor u mojem odsustvu. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:02, 11 septembar 2023 (CEST) == Odgovor == Poštovani kolega Aca Očekivao sam odgovor od Vas, na mojoj stranici ali on nikako da stigne. Dakle što Vam znači '''linterska greška''' u HTML-u 5, i kako se u njemu mmože centiram tekst po sredini..., probao sam savjet kolege E.A.Poa ali to ne funkcionira. Dali Vi možda znate neki način, kako se dobije aligment left u HTLM 5. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 21:40, 8 septembar 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Pozdrav, Vitek! Poruka na Vašoj stranici za razgovor nije sadržala spominjanje mojeg korisničkog imena (ping), pa zato nisam dobio obaveštenje da ste je objavili. Linterska greška jest sintaktička greška u kodu stranica na Wikipediji. Upotreba zastarelih oznaka, među kojima je i oznaka <nowiki><center></nowiki>, spada u sintaktičke greške. Opšta stilska preporuka jest da se opis slika pozicionira ulevo, pa bi Vam preporučio da se pridržavate te smernice. Ako ipak želite centrirati tekst, verovatno postoji neki alternativni način da se izbegne linterska greška. To Vam mogu ja napraviti, ali bih zamolio da se koristi u izuzetnim slučajevima (kada je, recimo, slika centrirana na stranici, pa je preporučljivo da i opis bude centriran). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 01:35, 9 septembar 2023 (CEST) == Tvoj bot == Poštovani kolega Aca Molim Vas da sami uklonite izmjenu koju je napravio Vaš bot kod oznake center. Ja sam to napravio točno kako treba za HTLM 5 (štos je glup ko k...c, al glavno je da se nešto prikaže kao bolje i naprednije i doda još koji byte za nezajažljive providere). Pazi kolega ja sam čitav život proveo radivši kao grafički dizajner i valjda imam pravo da znam kad mi više odgovara flash center od left ili right... Tvoj bot nažalost nije dobar (brzoplet je) nemoj da gleda samo {{code|<center>}} već unesi i to ako ima na kraju {{code|<center/>}} onda ne dira ništa, jer se tako kodira u HTLM 5. Dakle tvoj bot osim što napucava neke brojke radi beskorisni posao u ovom slučaju. Moj savjet (nemoj ga krivo shvatiti) daj radije napiši koji artikl vidiš i sam da smo jako tanki..., pogledaj Bolivija, Ekvador... gotovo ništa i to vrlo loše. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 16:22, 11 septembar 2023 (CEST) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Daj mi, molim te, nisam točno pohvatao sve iz razgovora, pokaži o čemu se radi konkretno. Daj mi članak u pitanju i reci mi što se promijenilo pa ćemo nešto iskombinirati. Ja, moram priznati, nisam čitav život proveo kao grafički dizajner i o kodiranju znam relativno malo pa mi ove stvari treba objasniti k'o idiotu! :D – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:black; font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor sa korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:black; font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 16:26, 11 septembar 2023 (CEST) ::Ma radi se o poravnanju - '''center''' u mom artiklu [[Abimael Guzmán]], ja sam pogledao kako to treba izgledati u HTLM 5 (štos je glup, samo treba dodati na kraju <nowiki><center/></nowiki>), dakle nije baš da taj aligment treba izbjegavati i da je bolje da ga nema kao što kolega Aca tvrdi, a njegov bot uklanja sa svih strana čim vidi poravnanje center, jer radi neku štetu, ja zapravo ni do sad neznam što znači lintinerska greška (jer se tekst razleti...ili ga nestane?). ::Rješenje, nek sad kolega Aca napravi da njegov bot popravi sve strane gdje je makao center i vrati ih sa dodatkom <nowiki><center/></nowiki>, na taj način će imati još više doprinosa, a i stranice će vizuelno bolje izgledati (šalim se pomalo, ali ak je bal nek je jebal) – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 07:09, 16 septembar 2023 (CEST) :::@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Evo, sad je sređeno. Podsetit ću da tekst ne treba sendvičati između slika prema [[:en:MOS:SANDWICH|ovoj stilskoj smernici]]. U gornjem komentaru objašnjeno je šta je linterska greška. Celokupna oznaka <nowiki><center></nowiki> zastarela je u HTML-u 5, kao što su i oznake <nowiki><font></nowiki> i <nowiki><strike></nowiki>, pa je poželjno da se ona izbegava. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:21, 16 septembar 2023 (CEST) :Kao što je kolega iznad rekao, bilo bi mi od velike koristi kad biste pružili link do članka ili izmene o kojoj je reč. Problem je nastao, verujem, što se u određenim člancima u slikama upotrebljava samo otvarajuća oznaka, bez zatvarajuće. S druge strane, u određenim člancima sam nailazio samo na zatvarajuću oznaku, a negde su se i obe upotrebljavale, sukladnom pravilima HTML-a. Ako je negde preostao suvišan tag, mogu pokrenuti bota da i to pouklanja. Uređivanje Wikipedije ne podrazumeva samo izradu članaka, nego i održavanje postojećih članaka, sređivanje koda i ažuriranje. Recimo, trenutno imamo haos kada je reč o infokutijama i važno je i to da se sredi. Razumem Vaš savet, ali voleo bih da se ceni i doprinos u standardizaciji i kodifikaciji članaka i njihove strukture/stila. Srdačan pozdrav! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22:00, 11 septembar 2023 (CEST) == Pitanje korisnika [[User:Pdavinic|Pdavinic]] (20:00, 31 oktobar 2023) == Zdravo, zeleo bih da kreiram novu stranicu koja ne postoji na wikipediji. Kako je najbolje da to uradim i da li imam pravo na to obzirom da sam tek postao clan, ne bih zeleo da izgleda kao span to sto zelim pisati. Hvala. --[[Korisnik:Pdavinic|Pdavinic]] ([[Razgovor s korisnikom:Pdavinic|razgovor]]) 20:00, 31 oktobar 2023 (CET) == Izmjena ''preminuo'' -> ''umro'' == Ne znam zašto su potrebne takve izmjene, ali svakako to ne treba raditi u naslovima članaka koji se navode kao izvori: [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=Stevan_%C4%8Ci%C4%8Dova%C4%8Dki&diff=41746230&oldid=29771163 vidjeti npr. ovdje]. Stoga Vas molim da poništite sve takve izmjene. Pozdrav! [[Korisnik:Belirac|Belirac]] ([[Razgovor s korisnikom:Belirac|razgovor]]) 17:53, 30 decembar 2023 (CET) :@[[Korisnik:Belirac|Belirac]]: Da, video sam da je bot u nekim člancima izmenio izvore. To ću ručno popraviti, označio sam u igralištu. Hvala na skretanju pozornosti! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 19:25, 30 decembar 2023 (CET) :: Ja bih volio čuti i zašto su potrebne takve promjene i ko odlučuje da se one provode? Pozdrav! [[Korisnik:Belirac|Belirac]] ([[Razgovor s korisnikom:Belirac|razgovor]]) 21:44, 30 decembar 2023 (CET) :::@[[Korisnik:Belirac|Belirac]]: Riječ „preminuti” (''to pass away'') jest eufemizam glagola „umrijeti” (''to die''). Eufemizme treba izbegavati jer oni nisu u skladu s Wikipedijinim stilskim smjernicama ([[:en:MOS:EUPHEMISM|MOS:EUPHEMISM]]). Treba se koristiti neutralnim i preciznim terminima. Pokrenuo sam bota da prvo poništi sve takve promjene kako bi sve greške sigurno bile otklonjene (vidim da ih ima malo više). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 12:06, 31 decembar 2023 (CET) :::Greške popravljene, bot je ispravljen tako da sad menja samo tekst izvan linkova. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13:44, 31 decembar 2023 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:25, 3 februar 2024 (CET) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Doc James@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 --> == Lokacijska karta Portugal == Poštovani kolega Izgleda da Vam je promakla lokacijska karta (Modul:Location_map) Portugal, dajte to sredite., ili mi objasnite kako da popravim šablon. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 23:23, 5 februar 2024 (CET) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Zahvaljujem na napomeni, kolega! Trebalo bi da je sad sređeno. Mislim da je preostalo još nekoliko lokacijskih karata. Rešavamo sve usputno! Inače, jedna napomena, kolega Vipz i ja skrenuli smo Vam pre nekog vremena pažnju na preterano linkovanje u člancima. Zamolio bih Vas da, u skladu s novouvedenim pravilima o linkovanju, smanjite broj linkova u svojim (novim) člancima. Trebalo bi dodavati linkove samo ka terminima koji nisu općepoznati. Opći pojmovi (grad, općina, stanovnik, jugoistok, autoput, granica, selo, kralj, palača, tron, ljeto, rezidencija, potres, pljačka, monarhija), brojevi, godine, merne jedinice – sve su to stvari koje ne treba linkovati. Općenito, različiti linkovi ne treba da stoje jedni do dugog, jer to izaziva konfuziju. Trebalo bi linkovati vlastita imene i konkretne ili nepoznate pojmove. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 23:43, 5 februar 2024 (CET) == Medicinsko upozorenje == Ćao Aco, imam jednu primjedbu, izvini što nastojim na tome: mislim da je [[Šablon:Medicinsko upozorenje]] dosta bitan i da bismo ga trebali zadržati. Sve wikipedije ga imaju, a zatim mislim da je nužno da svaki korisnik i/ili čitalac bude upozoren: na wikipediji možeš naći korisnih podataka, ali za medicinsko savjetovanje bolje se obratiti specijalistima. To će bit neka banalnost, ali ipak ima svoju važnost, isto kao što u vlakovima piše „ne naginjite se kroz prozor” :) Barem ja tako vidim to, poslije ne znam... – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 21:24, 22 maj 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Pozdrav. Svaka stranica na Wikipediji ima link ka [[Wikipedija:Opće odricanje odgovornosti|odricanju odgovornosti]]. Šablone za disklejmere ne treba praviti prema smernici [[:en:WP:NODISCLAIMERS|WP:NODISCLAIMERS]]. Više informacija o razlozima možeš naći onde. Ukratko, razlozi su raznoliki, uključujući i pravne implikacije. Disklejmeri su kod nas izbrisani na temelju ove [[Wikipedija:Pijaca/Arhiva 31#Ukidanje pojedinačnih šablona za odricanje_odgovornosti|lokalne rasprave]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 21:47, 22 maj 2024 (CEST) ::Ah okej, važi.– [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 21:49, 22 maj 2024 (CEST) == Pitanje korisnika [[User:Kikimorash|Kikimorash]] (15:39, 30 juni 2024) == Pozdrav, ne mogu naći pravila o kopiranju i korišćenju sadržaja sa recimo engleske ili srpske/hrvatske vikipedije. Naime želeo sam doprineti temi o mašinskom učenju jer je to nešto čime se bavim, i engleska tema je puna dobrim informacijama, ali ne želim direktno kopirati i prevoditi, odnosno pretpostavljam da je to zabranjeno. Interesuje me gde mogu više pročitati o ovome? --[[Korisnik:Kikimorash|Kikimorash]] ([[Razgovor s korisnikom:Kikimorash|razgovor]]) 15:39, 30 juni 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Kikimorash|Kikimorash]]: Zdravo! Poptuno je legitimno prevoditi sadržinu s drugih jezičkih projekata Wikipedije. Samo je potrebno u sažetku izmjene naznačiti da je sadržina preuzeta s drugog projekta. Možete se koristiti [[Posebno:ContentTranslation|Prevoditeljem sadržine]] da biste brzo prevodili s jednog projekta na drugi. Više informacija o prevođenju možete naći [[:en:Help:Translation|ovdje]] (engleski). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:39, 1 juli 2024 (CEST) == Invazija... == Hello my boy ;) Imam jednu malu primjedbu: ne slažem se s [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?title=%C5%A0ablon:Doga%C4%91aji&diff=prev&oldid=41914806 ovom izmjenom]. Mislim, nemam potrebe da se tu ''editwaramo'' oko – ničega, ali, ipak, vidim stvari drugačije. Prvo, danas imamo dva bitna aktualna događaja koja traju: rusko-ukrajinski rat i izraelsko-palestinski rat. Njih bih nužno naglasio na glavnoj. Za prvog, invazija iz 2022. je samo jedno poglavlje cijele priče, pa tako i rat Izraela i Hamasa iz 2023. je jedno poglavlje od duge izraelsko-palestinske priče. Usput: Izraelsko-palestinski ja bih preimenovao u "rat", jer o tome se radi.<br/> U historiografskom žargonu "invazije" su: * [[Invazija Sovjetskog Saveza na Poljsku]]; * [[Invazija u Zaljevu svinja]]; * [[Invazija Turske na Kipar]]; * [[Invazija Varšavskog pakta na Čehoslovačku]]; i ne traju više od nekoliko mjeseci, jer zapravo "invazija" je istoznačnica za navalu, prodor, nasilan <u>ulazak</u> u tuđi prostor, pa članak o invaziji idealno odgovara na pitanje "kako i kada je netko ušao u neki prostor". Neki kažu "Barbarian <u>Invasions</u>" (fenomen traje nekoliko stoljeća) jer su bile niz epizodičnih napada, mada veliki broj autora to naziva [[Velika seoba naroda]] (''Völkerwanderungen''). Primjer razlike, pričamo o "invaziji Poljske" kada je riječ o ulasku Wehrmachta u poljski teritorij i to traje od septembra do oktobra 1939. Već u novembru prelazimo u drugo stanje, pričamo o "okupiranoj Poljskoj" ili o 2SR. Zato, mislim da je za današnje stanje preciznije pričati o "ratu", jer ga ne bih znao drugačije opisati, dok je invazija počela u februaru 2022. a vjerojatno je završena negdje oko augusta 2022., kada počinje prvi ukrajinski protunapad i prelazimo u ratno stanje ''tout court''. Poslije, Bože mili, sve je to cijepanje dlake i nije toliko ni bitno... <br/> Nego, stvarno bitno bi bilo da dobro obradimo članke o ovim događajima. Članak o izraelsko-palestinskom ratu mi se čini suviše površinski, dok ovaj o rusko-ukrajinskom ratu je u nekim dijelovima predug i često novinarski napisan. Trebaju nam članci sintetični (koji efikasno obuhvaćaju cijeli događaj), precizni, dokumentirani. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 10:45, 22 juli 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Ja sam se tu vodio načelom da u novostima treba istaknuti ''najaktualnije'' događaje (tj. nedavna poglavlja iz cele priče). Rusko‑ukrajinski rat traje od 2014. godine, a u 2022. izbija invazija. Zato sam smatrao da je važnije istaknuti invaziju nego celokupni ratni sukob. Isto važi i za rat Izralea i Hamasa (ali mi taj članak nemamo, doduše). Šta misliš o [[Special:Diff/41915224|ovakvom kompromisu, po modelu 1]]. Ideja je da se istaknu novi događaji, ali i da se navede širi kontekst. Inače, sad sam proverio u izvorima i izgleda mi se da si u pravu apropo značenja reči „invazija”. Što se tiče izralesko-palestinskog sukoba, ostavio bih tu „sukob” jer članak dokumentira i politički sukob/spor, a ne samo vojni. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:14, 22 juli 2024 (CEST) ::Ama super!<br /> ::Pritom, drago mi je što zajedno radimo na događajima. Ako imaš dobre prijedloge i za sliku sedmice, slobodno ubaci, nije tu neki moj monopol :D – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 11:21, 22 juli 2024 (CEST) :::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: I meni je! U poslednje vreme smo među najaktivnijima u regiji u pogledu novih i kvalitetnih vesti. Svaka čast što si održavao sve to ažurnim i motivisao nas da se priključimo. Videću da se priključim i uređivanju slika sedmice. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:30, 22 juli 2024 (CEST) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 15:07, 26 juli 2024 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Zdravo == Zdravo, hteo bih da te pitam šta se dešava sa onim botom za kategorije, pošto je razgovor na pijaci zamro, a Edgar mi je u međuvremenu rekao da to rešenje neće raditi... Ako ti nemaš vremena, možda bih ga ja mogao održavati? – [[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] ([[Razgovor s korisnikom:Mladifilozof|razgovor]]) 11:45, 3 septembar 2024 (CEST) :@[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]]: Ćao! Kao što ti je Edgar napomenuo, postoje dva moguća pristupa. Prvi je da mesečno, tromesečno ili godišnje održavamo prekat, a drugi je da potpuno izbrišemo prekat. I jedno i drugo rešenje imaju svoje prednosti i mane. Ako se opredeliš/opredelite za prvo rešenje, ja ti mogu pomoći oko pokretanja botovske skripte (jer ne mogu garantirati da ću biti aktivan u narednom periodu). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 11:51, 3 septembar 2024 (CEST) ::Mislim da bih jednom mesečno mogao to pokretati, samo bi mi trebala mala pomoć (programer sam, valjda ću skontati). Ako imaš neki spisak koraka koje bi trebalo da učinim, pretpostavljam da treba da registrujem bota ili tako nešto? – [[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] ([[Razgovor s korisnikom:Mladifilozof|razgovor]]) 13:47, 3 septembar 2024 (CEST) :::@[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]]: Ovako, ovo su ti koraci: :::# [https://hub-paws.wmcloud.org/hub/login Otvori PAWS] i prijavi se (možeš i sa svojim glavnim računom). :::# Pokreni svoj server klikom na dugme „Launch Server”. :::# Napravi datoteku user-config.py sa sledećim kodom: <pre> family = 'wikipedia' mylang = 'sh' transliteration_target = console_encoding console_encoding = 'utf-8' put_throttle = 0 usernames['wikipedia']['sh'] = 'Mladifilozof' </pre> :::Potom, оtvori terminal i upotrebi skriptu pwb.py login. Unesi lozinku. Potom komanda pwb.py category_redirect. Bot će sve sam srediti za 20-ak minuta. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 14:26, 3 septembar 2024 (CEST) ::::važi hvala! – [[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]] ([[Razgovor s korisnikom:Mladifilozof|razgovor]]) 14:46, 3 septembar 2024 (CEST) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 7. oktobra 2024. u 14:10 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26. januara 2025. u 07:23 (CET) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Doc James@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Pitanje korisnika [[User:Nika Bako|Nika Bako]] (9. februara 2025. u 20:47) == Pozdrav Aco! Primetila sam da si mi dodeljen za mentora ali sam se do sada nekako sama snalazila, međutim sada je "zapelo". Naime kada kopiram link za ubacivanje slika na stranicu i objavim umesto slike mi stoji samo tekst tog kopiranog linka. --[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 20:47 (CET) :@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: Zdravo! Sad sam pogledao. Nedostaju ti dve otvorene uglaste zagrade (<code>[[</code>) pre "File:", kao i dve zatvorene uglaste zagrade (<code>]]</code>) na kraju opisa slike. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 20:50 (CET) ::Na dve stranice sam pokušala da ubacim. Na onoj prvoj ( Вероника Бакотић) nisam brisala uglaste zagrade pa opet nije htelo. Ne znam što... – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 20:54 (CET) :::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: [[Posebno:Diff/42425582|Evo]], trebalo bi da je ovo sređeno. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:07 (CET) ::::Hvala ti! A kako bih ovde to mogla da sredim? https://sr.m.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D1%9B Da izbrišem ono '&lt;nowiki&gt;'? – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:13 (CET) :::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: Dap, samo izbriši taj tag. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:14 (CET) ::::::Neće opet. – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:17 (CET) :::::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: I dalje su ostale oznake nowiki. Probaj da ideš u uređivanje izvornog koda i ručno ih ukloni. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:19 (CET) ::::::::Jel to ovo? ::::::::https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Vjera_Bakoti%C4%87,_1931.jpg&oldid=996334218 ::::::::Sada stvarno ne znam šta treba da radim. 😳 – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:34 (CET) :::::::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: To je datoteka na Ostavi. Idi do članka na Wikipediju na srpskom i klikni na Uredi, pređi na izvorni oblik uređivanja i ukloni ručno oznaku nowiki. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:36 (CET) ::::::::::Sređeno je. Hvala ti i izvini ako sam bila dosadna! 😬😃 – [[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]] ([[Razgovor s korisnikom:Nika Bako|razgovor]]) 9. februara 2025. u 21:40 (CET) :::::::::::@[[Korisnik:Nika Bako|Nika Bako]]: Opušteno, sve okej. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 10. februara 2025. u 05:54 (CET) == Jezero Kivu == Ma nisam ja inicijator toga, nego neki kolega (pogledaj sam). Meni se neda biti katica za sve, pa da napišem neki suvisli tekst pola dana ispravljam krive linkove. On je tako nazvao to jezero na stranici Velika jezera-... – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 12. februara 2025. u 09:57 (CET) == Suspenzija EAP == Poštovani kolega tražim da se kolegi Edgaru Allanu Poeu suspendira administratorski status na mjesec dana dok se ne sabere, i razmisli dobro o svojem upornom nametanju iskrvljenih tumačenja pravila pisanja tuđih imena na sh wiki. Po njemu je važnije napisati ponekd ''' Tshombe''' ili ''' Tchombe''' (kao da je nekog učinio pametnijim tautološkim navođenjem primjera frankofonske ortografije), nego navesti da je na spskohrvatskom jezičnom prostoru bio znan kao ''' Čombe''' . Čak je u jedmom trenutku i sam naveo da se fonetski izgovara Čombe, ali je nakraju pronašao spasonosno rješenje u IPA francuskom, bolesno uporan da se nigdje ne pojavi Čombe skraćena verzija njegova imena i prezimena po kom je postao zaštitni znak za sve separatiste, i uredno zaključao stranicu da je nitko nemože prepravljati - njegov vrhunski pravnički podnesak. Sve to možete vidjeti na mojim stranicama za razgovor, na kojoj sam mu i naveo prinjere da se taj slavni Čombe pojavljuje i na enciklopedijama kao ''' Čombe, Moise''' pa tek u zagradi (Moïse Kapenda Tshombé). Da neduljim dok on drži stranu zaključanom i meni ne dozvoljava da je vratim na varijantu Moise Tshombe znan kao Čombe ja više ne radim na sh wiki, smatram se maltretiranim i onemogućenim da radim, i usput ne želim raditi na kolonijalnoj wiki u kojoj se apriori pretpostavlja da je en wiki sve OK i po kojoj se treba vladati po principu - nadesno ravnajs. Usput tim što uporno poput pokvarenog gramofona brani svoju iskrivljenu pravničku tezu o poštovanju pravila, time krši pravilo o jezičnoj ravnopeavnosti na sh wiki -a meni oduzima vrijeme da napišem još pokoji članak o toj velikoj zemlji Kongu, o kom sam dosad napisao valjda oko 80% svih artikala- – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 22. februara 2025. u 13:27 (CET) :@[[Korisnik:Vitek|Vitek]]: Poštovani, zamerke koje ste izneli su značajne i mogu predstavljati kršenje administratorskih ovlaštenja i/ili drugih pravila projekta. Molim Vas da svoj zahtev iznesete i ispravno argumentirate na stranici [[Wikipedija:Zahtjevi za oduzimanje administratorskog statusa]]. Također bih Vas zamolio da se držite pristojnog tona jer etikete poput "bolesno uporan" i "dok se ne sabere" ne priliče jednom višegodišnjem iskusnom uredniku projekta (v. [[WP:BON]]). – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. februara 2025. u 14:43 (CET) ::Pozdrav obojici. Predlažem da se razgovor nastavi na [[Wikipedija:Administratorska tabla#Ponašanje kolege administratora Edgara Allana Poa]] da se diskusija ne bi cepala — [[Korisnik:Alalch E.|Alalch]] [[Razgovor sa korisnikom:Alalch E.|Emis]] 24. februara 2025. u 00:19 (CET) == Желели би смо да чујемо више о вашим искуствима са привременим налозима == <section begin="body"/> [[File:Temporary Accounts - first edit popup.png|thumb]] '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_e2MNLeWJU89pNTo Ова анкета не би требало да је дужа од 5 минута за попуњавање.]''' Тим за поверење и безбедност продукта је у скорије време [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|привремене налоге]] омогућила на 12 викија. Планира се експанзија овог пројекта на већи број викија у наредним недељама и месецима, који ће следити потпуно пуштање у рад привремених налога касније ове године. Ваше учешће у овој анкети би нам било веома корисно, како би разумели колико добро привремени налози функционишу, као и шта можемо да побољшамо у будућности. Политику приватности можете видети [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Temp_Accounts_Minor_Pilots_Survey_Privacy_Statement|на овом линку]]. Попуњавањем ове анкете, слажете се са одредбама у политици приватности. Хвала вам!<section end="body"/> [[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|<span class="signature-talk">razgovor</span>]]) 27. februara 2025. u 03:50 (CET) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:SGrabarczuk (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/8&oldid=28315571 --> == Pitanje korisnika [[User:Gogijardajdevišebrate|Gogijardajdevišebrate]] sa stranice [[Skadar]] (13. marta 2025. u 00:02) == Aco, ovdi je Goran Batovanja iz Splita. Odakle si dobio informaciju da je "Albanija" ratovala protiv Turaka. To je smiješna i bizarna tvrdnja. Jesi li ti to sam izmislio ili ti je neko to rekao? --[[Korisnik:Gogijardajdevišebrate|Gogijardajdevišebrate]] ([[Razgovor s korisnikom:Gogijardajdevišebrate|razgovor]]) 13. marta 2025. u 00:02 (CET) :@[[Korisnik:Gogijardajdevišebrate|Gogijardajdevišebrate]]: Poštovanje! Ja nisam uređivao tu stranicu. Vidim da su Vam izmene vraćene, pa Vam preporučujem da započnete diskusiju na stranici za razgovor tog članka. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 13. marta 2025. u 00:06 (CET) == Vrijedni formalist == Nažalost kolega Aca, to se odnosi i na tebe, jer si preveliki formalist, ma kako sam ja (koji gotovo ne poznam ni jedno od wiki pravila trebao formulirati svoj prigovor, kao da pišem žalbu '''ustavnom sudu'''?. Pa ova zajednica treba biti krug prijateljski, dobronamjernih suradnika, a ne neka institucionalna izdavačka kuća u kojoj šefovi vode računa da sve štima. Ti si doista vrijedan, ali pretjeruješ i time vrlo vjerojatno rastjerujuš potencijalne suradnike. Uostalom vidiš i sam da im se broj radikalno smanjio, pa je prava opasnost da ne spadne na manje od prsta jedne ruke. Moj savjet - brzopleto donesena pravila o pisanju ličnih imena, toponima itd, promjeniti, tako da za svaki općerašireni pojam, ličnost itd, piše orginalno ime na dotičnom jeziku, ali i kako se izgovara na sh jezičnom prostoru dakle '''[[Houari Boumédiène]]''' (Huari Bumedian) i da ima dvostruka preusmjerenja, tako ćemo povećati broj naših čitatelja, a vjerojatno i suradnika. – [[Korisnik:Vitek|Vitek]] ([[Razgovor s korisnikom:Vitek|razgovor]]) 13. marta 2025. u 23:54 (CET) == Pitanje korisnika [[User:Царевић|Царевић]] (22. maja 2025. u 17:18) == Добар дан, приметио сам лажиране податке на једној страници (историјски фалсификат). Хтео сам да их обришем уз одговарајуће образложење али википедија то не допушта. Како даље? --[[Korisnik:Царевић|Царевић]] ([[Razgovor s korisnikom:Царевић|razgovor]]) 22. maja 2025. u 17:18 (CEST) :@[[Korisnik:Царевић|Царевић]]: О којој страници је реч? Можда ја могу да помогнем. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. maja 2025. u 20:00 (CEST) ::@[[Korisnik:Царевић|Царевић]]: Урађено, поздрав! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 22. maja 2025. u 20:08 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 29. maja 2025. u 13:17 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Pitanje korisnika [[User:Usidrenegodine|Usidrenegodine]] (1. jula 2025. u 15:51) == Zašto ne mogu objaviti članak kada se odnosi na važnu ličnost o kojoj ne postoji članak na wikipediji --[[Korisnik:Usidrenegodine|Usidrenegodine]] ([[Razgovor s korisnikom:Usidrenegodine|razgovor]]) 1. jula 2025. u 15:51 (CEST) :@[[Korisnik:Usidrenegodine|Usidrenegodine]]: Poštovani, Vaša stranica igrališta upravo je vraćena. Drugi administrator verovatno ju je izbrisao greškom. Srdačan pozdrav! – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 1. jula 2025. u 17:36 (CEST) ::Naknadni komentar: Administratori projekta utvrdili su da tema o kojoj nameravate izraditi stranicu nije dovoljno [[WP:ZNAČAJ|značajna]]. Zbog toga je stranica izbrisana. Pozivamo vas da izradite stranicu o nekoj drugoj, značajnijoj temi. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 1. jula 2025. u 19:17 (CEST) == U vezi članka == [[1987. na televiziji]], ako budete u prilici da pogledate da li sam u smislu pravopisa, pravilno napisao dodati tekst o noćnom programu "Noć i dan". Hvala unaprijed i pozdrav. – [[Korisnik:Rethymno|Rethymno]] ([[Razgovor s korisnikom:Rethymno|razgovor]]) 14. jula 2025. u 00:33 (CEST) :@[[Korisnik:Rethymno|Rethymno]]: Provereno. Tekst je većinom okej, malo sam skratio kako bi fokus bio na suštinu. Televizijske serije i filmove obično pišemo u kurzivu. Treba upotrebljavati perfekat ("promijenila je"), dok narativni/istorijski prezent ("mijenja") valja izbeći. Ostalo je sve okej. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 14. jula 2025. u 01:06 (CEST) ::Hvala. – [[Korisnik:Rethymno|Rethymno]] ([[Razgovor s korisnikom:Rethymno|razgovor]]) 14. jula 2025. u 01:08 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|razgovor]]) 16. jula 2025. u 14:29 (CEST) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Tekst [zatvori] pri vrhu == Pozdrav. Zašto ovo piše pri vrhu? Ako nema obavijesti, nije potrebno. Ne mogu prijaviti na [[Wikipedija:Pijaca/Tehnička pitanja]], valjda je to stranica za ovu temu. – [[Posebno:Doprinosi/&#126;2025-46671-0|&#126;2025-46671-0]] ([[Razgovor s korisnikom:&#126;2025-46671-0|razgovor]]) 26. augusta 2025. u 14:47 (CEST) == Mi smo naše planine == Hello. In the article [[Mi smo naše planine]], can you add current-day information post-2023 about this monument? According to reports, the monument has been vandalized and its surroundings also have been damaged. Damage in the front and in the back of the monument is clearly visible in the photos and videos. According to reports, the Azerbaijani government is considering demolishing the monument. This has been added in [[:en:We Are Our Mountains]]. Yours sincerely, [[Posebno:Doprinosi/&#126;2025-47091-0|&#126;2025-47091-0]] ([[Razgovor s korisnikom:&#126;2025-47091-0|razgovor]]) 27. augusta 2025. u 10:12 (CEST) == Rat u Gazi == Ćao Aco, kako si? <br/> Po temi rata u Gazi, imam: * [[Rat u Gazi (2008–2009)]] ; * [[Rat u Gazi 2014.]] ; * [[Rat u Gazi]]. Znam da je ovaj zadnji najpoznatiji u štampi kao "rat u Gazi" ali radi dosljedne klasifikacije, je bi ih sve preimenovao prema prvome, dakle "Rat u Gazi (2014)" i "Rat u Gazi (2023)". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 26. septembra 2025. u 09:12 (CEST) :@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: Hej, hej! Bilo bi dobro standardizovati ovo pitanje. Koliko znam, u srpskohrvatskim izvorima, godine se retko javljaju uz nazive ratnih sukoba. Kada se jave, uglavnom se navode u zagradama. Na primer, [[Rusko-turski rat (1828–1829)]]. Zato mi je praktičnije rešenje da standardizujemo "Rat u Gazi (2014)", kao što si predložio. Što se tiče aktuelnog rata, on je već postao glavno značenje termina "rat u Gazi", s obzirom na trajanje rata, njegove razmere i prevalentnost u štampi i medijima širom sveta, što si spomenuo. Zato bih predložio da on zadrži postojeći naziv. Na vrhu članka možemo dodati naslovnu napomenu (''hatnote'') koja bi spomenula ostala dva istoimena ratna sukoba i služila kao disambigvacija. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 00:15 (CEST) ::Da, makes sense. ::{{ping|Edgar Allan Poe}} {{ping|Vipz}} {{ping|Mladifilozof}} što vi mislite? Raste li kod vas ista trva? XD – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 13:26 (CEST) :::Zagrade svakako, što kaže Aca. Međutim, što se tiče termina, osnovni termin ne bi trebao biti fluidan u tom smislu... jer kad ovaj završi, onda opet moramo sve preimenovati pa ako se za 10 godina desi novi - opet tako. Mislim da bi [[Rat u Gazi]] trebao biti naslov za razvrstavanje u kojem će pisati, "'''Rat u Gazi''' može se odnositi na:" i onda će se dolje navesti navedeni sukobi po godinama, uz objašnjenja. To mi se čini kao dugoročno najodrživije rješenje jer ako se desi novi, nemamo nikakvih problema i ne moramo vršiti deset izmjena, nego samo dodamo na popis. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 14:10 (CEST) ::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Kontam ja sve to, ali tom logikom treba premeštati i članak [[Rat u Bosni i Hercegovini]] na [[Rat u Bosni i Hercegovini (1992–1995)]], jer se može "desiti novi". Gaza je uništena, Hamas više nema kontrolu nad Gazom, 85% stanovništva je raseljeno, imamo desetine hiljada mrtvih, potvrđenu masovnu glad i genocid koji se događa pred očima celog sveta (slično kao rat u BiH). Sasvim je izgledno da će ovaj rat biti i ostati glavno značenje pojma "rat u Gazi", pa čak i da se pojavi neki novi privremeni sukob (ako Gaza uopšte nastavi postojati). Sukobi 2014. i 2008/2009. bili su manjih razmera i ograničenog trajanja (uglavnom mesec dana). Zato bih rekao da je ovo glavno značenje za ovaj pojam, na temelju svega spomenutog. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 15:30 (CEST) :::::Pa nije ista logika jer rat u BiH je trenutno bio samo jedan, barem pod tim pojmom. Ovih ratova imamo već tri komada i radi se o ratnoj zoni u kojoj u prosjeku svakih 5-6 godina izbije ratni sukob. Kao i rusko-turski ratovi. Ali, imam ja drugo pitanje, nevezano za nas dvojicu - kako ovo rješavaju druge Wiki? En, de, fr, it, es? – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 16:27 (CEST) ::::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Što se toga tiče, en.wiki i es.wiki daju "Rat u Gazi", dewiki daje "Rat u Izraelu i Gazi od 2023.", dok frwiki daje "Rat u Gazi od 2023.". S druge strane, it.wiki daje "Rat Izraela i Hamasa". Šareno je. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 16:41 (CEST) :::::::Ma dobro to, ali oko razvrstavanja i ranijih sukoba? Nije sporan sam termin, nego kako ćemo klasificirati u odnosu na ostale postojeće termine. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 16:54 (CEST) ::::::::@[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: fr i de imaju disambigvaciju, dok preostale tri nemaju. Na itwiki, "rat u Gazi" vodi na spomenuti članak "Rat Izraela i Hamasa". – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. septembra 2025. u 18:16 (CEST) :::::::::Ha, ništa, onda neka bude tako pa ćemo po potrebi mijenjati! :D – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. septembra 2025. u 19:22 (CEST) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 19. novembra 2025. u 14:45 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:TRistovski-CEEhub@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Invitation: Bring Feminism and Folklore to your wiki == <div style="border:4px maroon ridge; padding:4px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Hello {{BASEPAGENAME}}, We noticed your dedicated contributions to this wiki. As an experienced editor, your leadership could help bridge the gender gap on Wikipedia. We are inviting you to '''organize the Feminism and Folklore 2026''' writing competition for your community. ;Why Organize? The campaign (1 Feb – 31 March) focuses on women’s stories, folk culture, and traditions. By setting up a local page, you help your community document their unique history. ;We have made it easy for you You do not need to do everything from scratch. The international team has prepared tools to help you: * '''Article Lists:''' Find missing topics relevant to your culture. * '''CampWiz Tool:''' Easily manage the contest and track points. ;Want to talk to us first? If you have questions or want to meet the team, you are welcome to join our Office Hours (live Q&A sessions). ''[[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|Click here to see the Office Hours schedule]]'' ;Ready to start? Please check the project page to see how simple it is to register. '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Click here to Learn More and Sign Up]]''' Thank you for your time and hard work! '''The Feminism and Folklore 2026 Team''' ---- <small>You received this message because you are a valued contributor. If you have questions, please ask on the [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta Talk Page]].</small> </div></div> --[[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Razgovor s korisnikom:MediaWiki message delivery|razgovor]]) 18. januara 2026. u 17:49 (CET) <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Tiven2240@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26-p&oldid=29949530 --> == Evropska služba za vanjsko djelovanje == Postoji li neki poseban razlog zašto si premjestio članak Evropska služba za vanjsko djelovanje? Koliko vidim članak je originalno bio naslovljen kao Evropska služba za spoljne poslove i napisan je na latinici i ekavici pa se i stari naslov bolje stilski uklapa. Ako je logika bila da je među BHSC hrvatki jezik sa službenim statusom u EU tada bi i naslov trebao biti Europska, ne Evropska. Meni ne izgleda kao da je izmjena naslova članka bila potrebna ili zapravo i opravdana posebno zato što narušava legitiman stilski izbor autora teksta (npr. da si posve preradio i/ili značajno proširio tekst prebacujući ga pritom na ijekavicu bilo bi razumljivo, ali ovako djeluje jako proizvoljno). Možda nešto važno propuštam? Samo eto "for the record" ne sviđa mi se da takve stvari radimo i mislim da to udaljava suradnike. – [[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]] ([[Razgovor s korisnikom:MirkoS18|razgovor]]) 9. februara 2026. u 15:42 (CET) :@[[Korisnik:MirkoS18|MirkoS18]]: Pozdrav! U skladu s [[WP:Jezičke smjernice|jezičkim smernicama]], za naslove članaka primenjujemo posebna pravila kako bismo očuvali doslednost na projektu. Konkretno, načelo [[WP:2:1]] podupire upotrebu ijekavice u naslovu (v. [[ljeto]], [[proljeće]]), a pridev "vanjski" izabran je jer se javlja u službenom prevodu [https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/european-external-action-service-eeas_hr ovde], i opet u skladu s WP:2:1 (v. [[ministar vanjskih poslova]]). Što se tiče spora evropski vs. europski, ponovo prema WP:2:1 prednost ima evropski, što je dosledno i sa: [[Evropska unija]], [[Evropska komisija]] itd. Članak sam premestio u skladu s tim, a takođe uz konsultaciju s [[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgarom]]. Nadam se da je sada jasnije zašto je članak premešten. Što se tiče teksta članka, varijanta i sve ostalo ostaje izbor autora. Mislim da premeštanje članaka ne treba nikoga da udaljava. Kolaborativna smo zajednica i svaki članak je slobodan za uređivanje. Smernice su takođe rezultat konsenzusa zajednice, pa ako ne valjaju – mogu se promeniti raspravom, i ja sam uvek za tu soluciju. :) – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 9. februara 2026. u 18:53 (CET) == Obavijest o zahtjevu na WP:ZZA == Sukladno ranijoj najavi, pokrenut je zahtjev ''[[Wikipedija:Zahtjevi za ovlaštenja/Administratori#Aca – oduzimanje]]''. Ostala teška kršenja pravila, van Sh Wiki, biti će uskoro adekvatno adresirana na drugim projektima, o čemu ćeš tamo biti pravovremeno obaviješten. – [[Korisnik:Orijentolog|Orijentolog]] ([[Razgovor s korisnikom:Orijentolog|razgovor]]) 25. februara 2026. u 11:35 (CET) :@[[Korisnik:Orijentolog|Orijentolog]]: Zahvaljujem na obaveštenju. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 25. februara 2026. u 16:39 (CET) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28. aprila 2026. u 22:11 (CEST) </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Keegan (WMF)@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Koza za tebe! == [[Datoteka:Házikecske portré.JPG|left|150px]] Da testiram jel' radi :P [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 6. maja 2026. u 12:46 (CEST) <br style="clear: both;"/> :Uskoro će biti ažuriran prijevod. Trenutno se i dalje koristi hrvatski prijevod. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 6. maja 2026. u 17:26 (CEST) == Nova spomenica! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Datoteka:CEE Spring 2026 Blue Barnstar.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Zvjezdica CEE Proljeća 2026.''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Dragi kolega Aca, ovom spomenicom ti želim zahvaliti na učešću u akciji i takmičenju [[Wikipedija:CEE Proljeće 2026.|CEE Proljeće 2026.]] i čestitati na ostvarenom plasmanu. S više od 40 kilobajta doprinesenog teksta zauzeo si treće mjesto na ljestvici. Tvoj je rad bio važan dio uspjeha ove akcije na srpskohrvatskoj Wikipediji. Čestitam ti od srca i nadam se još mnogim ovakvim takmičenjima i zajedničkim akcijama! – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor s korisnikom:Vipz|razgovor]]) 16. juna 2026. u 22:57 (CEST) |} == Mače == [[Datoteka:Kitten (06) by Ron.jpg|left|150px]] Vipz je hotio da ti pošaljem jedno mače kot znak pažnje. :3 [[Korisnik:Fertile Snowcent|Čirppyöššä]] ([[Razgovor s korisnikom:Fertile Snowcent|razgovor]]) 31. jula 2026. u 17:54 (CEST) <br style="clear: both;"/> == Kocka == Dopunila bi ovaj članak. Mislila sam da postavim na igraslište ali ne mogu evo ti link [https://kabinet-matematike.fandom.com/hr/wiki/Kocka Kocka] {{BP|Ptica soko|28. septembra 2026. u 09:12}} Počela sam novi članak pa kad budeš mogao pogledaj [[Korisnik:Ptica soko/Hiperkocka|U izradi 1]] {{BP|Ptica soko|7. oktobra 2026. u 16:24}} : {{ping|Ptica soko}} Biće pregledano uskoro. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 17:10 (CEST) :Ok nema problema – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 17:18 (CEST) ::@[[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]]: Ovde će biti potrebno nešto detaljnije sređivanje. Nedostaju wikiveze, reference su relativno slabe (wikije ne koristimo kao reference, a članak na Club Z ima dosta nedostataka). Jedan deo treba pojasniti jer je kontradiktoran (označio sam sa potrebna provjera). Sve u svemu, odeljci za projekcije, preseke i antipodno poziciju treba detaljno pregledati, plus formula za prostorni ugao možda nije tačna. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 18:17 (CEST) :::dobro – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 7. oktobra 2026. u 18:44 (CEST) ::::Napravila sam neke izmjene – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 9. oktobra 2026. u 08:11 (CEST) :::::da li si pogledao članak napravila sam neke izmjene – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 21. oktobra 2026. u 16:26 (CEST) ::::::@[[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]]: Bacim pogled uveče. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 21. oktobra 2026. u 20:23 (CEST) :::::::dobro – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 22. oktobra 2026. u 13:42 (CEST) ::::::::@[[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]]: Stanje je osetno bolje, ali i dalje ima nedostataka. Fale wikiveze, četvrta referenca je kopija članka s Wikipedije i nije pouzdan izvor. Odeljci za projekcije, preseke i antipodnu poziciju treba detaljno pregledati, kao i formulu za prostorni ugao. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. oktobra 2026. u 22:39 (CET) :::::::::Dobro – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 08:34 (CET) ::::::::::evo uradila sam nešta u dijelu ::::::::::Projekcije i vizuelizacija (Sjenke) nisam izbrisala uvodni dio za tabelu nisam sigurna da li je potrebna ili ne i za dio teserakt – [[Korisnik:Ptica soko|Ptica soko]] ([[Razgovor s korisnikom:Ptica soko|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 09:08 (CET) == La Loire et La Loire == Bonjour [[Korisnik:Aca|Aca]],<br> J'ai pensé à renommer [[Loire]] en [[Loire (rijeka)]], à cause du [[Loire (departman)|departement]], mais si c'est nécessaire je ne préfère ne pas le faire moi-même ;<br> Après, il y a problème [[Châtillon-sur-Colmont|ici]] par exemple, ou [[Chammes|ici]] ; et plus largement dans toutes les villes du [[Šablon:Departman Mayenne u Francuskoj|département Mayenne]], semble-t-il, où "u regionu [[Loire]]" devrait être "u regionu [[Region Loara|Loire]]"…<br> Pour moi cela devient plus compliqué que de simplement faire des redirections,<br> Cordialement, –[[Korisnik:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] ([[Razgovor s korisnikom:Kontributor 2K|razgovor]]) 25. oktobra 2026. u 20:10 (CEST) :@[[Korisnik:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] : Bonjour, désolé pour ma réponse tardive ! Il se passe beaucoup de choses en Serbie, je suis donc un peu moins actif ici. :Concernant le renommage de l'article sur le fleuve, je n'y suis pas favorable. Il me semble qu'en serbo-croate, le nom "Loire" désigne avant tout le fleuve en tant qu'entité géographique, son emploi dans un sens administratif étant plus tardif. :En revanche, je vois bien le problème que vous signalez. Je peux lancer un bot pour effectuer la modification nécessaire. [https://sh.wikipedia.org/w/index.php?search=insource%3A%2Fu+regionu+%5C%5B%5C%5BLoara%5C%5D%5C%5D%2F&title=Posebno%3ATra%C5%BEi&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 Il y a 404 articles à corriger]. :Cordialement, – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 28. oktobra 2026. u 23:05 (CET) ::Je ne peux dire qu'une chose : {{za}}, ::Cordialement, –[[Korisnik:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] ([[Razgovor s korisnikom:Kontributor 2K|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 08:53 (CET) == Molba za pomoć == Zdravo Aca, nedavno sam napisala novi članak koji možeš pronaći na sljedećem linku: [[Ameboflagelat]]. U članku se koristi Šablon:Cite Q pa sam te htjela pitati, pošto si ti prethodno radio sa tim tipovima šablona, da li bi mogao dodati taj šablon na sh. wiki ili upotrijebiti neki već postojeći kao zamjenu. Ja se nažalost u te stvari baš i ne razumijem. Lijep pozdrav :) – [[Korisnik:Duma|Duma]] ([[Razgovor s korisnikom:Duma|razgovor]]) 28. oktobra 2026. u 21:22 (CET) :@[[Korisnik:Duma|Duma]]: Trebalo bi da šablon sada radi i ovde. Nažalost, sistem referenci nam je i dalje u haosu. Pred nama je ogroman rad na tom području. Ali zasad će ovo da radi posao. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 00:20 (CET) ::Hvala puno :) – [[Korisnik:Duma|Duma]] ([[Razgovor s korisnikom:Duma|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 10:33 (CET) eci4t8c6fikp8a6lhmr4qxul5jich8c 0 4606004 42714686 42232253 2026-10-30T03:48:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714686 wikitext text/x-wiki {{other people}} {{Infokutija glumac | ime = Bill Hunter | ime_po_rođenju = William John Hunter<ref name="centmedal">[http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1128295&search_type=quick&showInd=true Hunter, William John], ''It's an Honour'', 1 January 2001.</ref> | datum_rođenja = {{Birth date|1940|2|27|df=yes}} | mjesto_rođenja = [[Ballarat]], [[Victoria (Australija)|Victoria]], [[Australija]] | datum_smrti = {{Death date and age|2011|5|21|1940|2|27}} | mjesto_smrti = [[Kew, Victoria|Kew]], Victoria, Australija | zanimanje = glumac | period = 1957–2011 | supružnik = Robbie Anderson (vj. 1963–1973, razvod)<br />[[Pat Bishop]] (vj. 1976, razvod)<br>Rhoda Roberts (vj. 1993–1999, razvod)<ref name="SMH obit">Blake, Jason: [http://www.smh.com.au/national/obituaries/aussie-bloke-of-screen-was-larger-than-life-20110522-1eys7.html Aussie bloke of screen was larger than life], ''The Sydney Morning Herald'', 23 May 2011.</ref> | afiawards = {{awd|award=[[Australian Film Institute Award for Best Actor in a Supporting Role|Nagrada AFI za najboljeg sporednog glumca]]|year=1981|title=[[Gallipoli (1981 film)|Gallipoli]]}}<br>{{awd|award=[[Australian Film Institute Award for Best Actor in a Leading Role|Nagrada AFI za najboljeg glavnog glumca]]|year=1978|title=[[Newsfront]]}} | znamenite_uloge = Major Barton u ''[[Gallipoli (1981 film)|Gallipoli]]''<br>Bob u ''[[The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert]]'' }} '''William John "Bill" Hunter''' (27. februar 1940{{spaced ndash}}21. maj 2011) bio je [[Australija|australijski]] glumac, poznat po nizu epizodnih, ali zapaženih uloga koje je ostvario u izuzetnoj plodnoj filmografiji. == Izabrana filmografija == {| class="wikitable sortable" |+ |- ! Godina ! Naslov ! Uloga ! class="unsortable" | Napomene |- valign="top" | align=center| 1966 || ''[[Doctor Who]]'' – ''[[The Ark (Doctor Who)|The Ark]]'' | Guardian || nenaveden, dvije epizode: ''The Steel Sky'', ''The Plague'' |- valign="top" | align=center| 1970 || ''[[Ned Kelly (1970 film)|Ned Kelly]]'' | Officer || |- valign="top" | align=center| 1974 || ''[[27A]]'' | Cornish || |- valign="top" | align=center| 1974 || ''[[Stone (1974 film)|Stone]]'' | Barman || |- valign="top" | align=center| 1975 || ''Dragon Flies'' | Peterson || |- valign="top" | align=center| 1976 || ''[[Eliza Fraser (film)|Eliza Fraser]]'' | Youlden || |- valign="top" | align=center| 1976 || ''[[Mad Dog Morgan]]'' | Sgt. Smith || |- valign="top" | align=center| 1977 || ''[[Backroads (film)|Backroads]]'' | Jack || |- valign="top" | align=center| 1978 || ''In Search of Anna'' | Peter || |- valign="top" | align=center| 1978 || ''[[Newsfront]]'' | Len Maguire || [[AACTA Award for Best Actor in a Leading Role|Nagrada AFI za glavnog glumca]] |- valign="top" | align=center| 1978 || ''[[Weekend of Shadows]]'' | Bosun || |- valign="top" | align=center| 1980 || ''[[Dead Man's Float]]'' | Eddie Bell || |- valign="top" | align=center| 1980 || ''Hard Knocks'' | Brady || |- valign="top" | align=center| 1981 || ''[[Gallipoli (1981 film)|Gallipoli]]'' | Major Barton || [[AACTA Award for Best Actor in a Supporting Role|Nagrada AFI za najboljeg sporednog glumca]] |- valign="top" | align=center| 1981 || {{hs|Maybe This Time}}''...[[Maybe This Time (1980 film)|Maybe This Time]]'' | Stephen || |- valign="top" | align=center| 1982 || ''[[Heatwave (film)|Heatwave]]'' | Robert Duncan || |- valign="top" | align=center| 1982 || ''[[Far East (film)|Far East]]'' | Walker || |- valign="top" | align=center| 1983 || {{hs|Hit}}''[[The Hit (1984 film)|The Hit]]'' | Harry || |- valign="top" | align=center| 1983 || {{hs|Return of Captain Invincible}}''[[The Return of Captain Invincible]]'' | Tupper / Coach || |- valign="top" | align=center| 1984 || ''[[Street Hero]]'' | Detective Fitzpatrick || |- valign="top" | align=center| 1985 || {{hs|Indecent Obsession}}''[[An Indecent Obsession]]'' | Colonel Chinstrap || |- valign="top" | align=center| 1985 || ''Rebel'' | Browning || |- valign="top" | align=center| 1986 || ''[[Death of a Soldier]]'' | Detective Sgt. Adams || |- valign="top" | align=center| 1986 || ''Sky Pirates'' | O'Reilly || |- valign="top" | align=center| 1988 || ''[[Rikky and Pete]]'' | Whitstead || |- valign="top" | align=center| 1989 || ''[[Cassidy (miniserija)|Cassidy]]'' | Charles Parnell Cassidy || [[TV film]] |- valign="top" | align=center| 1989 || ''[[Fever (1989 film)|Fever]]'' | Sgt. Jack Welles || |- valign="top" | align=center| 1989 || ''[[Mull (film)|Mull]]'' | Frank Mullens || |- valign="top" | align=center| 1990 || ''Call Me Mr. Brown'' | McNeill || |- valign="top" | align=center| 1991 || ''Deadly'' | Vernon Giles || |- valign="top" | align=center| 1992 || {{hs|Last Days of Chez Nous}}''[[The Last Days of Chez Nous]]'' | Beth's Father || |- valign="top" | align=center| 1992 || {{hs|Leaving of Liverpool}}''[[The Leaving of Liverpool (TV series)|The Leaving of Liverpool]]'' | Father O'Neill || Television miniseries |- valign="top" | align=center| 1992 || ''[[Strictly Ballroom]]'' | Barry Fife || |- valign="top" | align=center| 1993 || ''[[Broken Highway]]'' | Wilson || |- valign="top" | align=center| 1993 || {{hs|Custodian}}''The Custodian'' | Managing Director || |- valign="top" | align=center| 1993 || ''Shotgun Wedding'' | Police Commissioner Andrews || |- valign="top" | align=center| 1993 || ''[[Stark (TV miniserija)|Stark]]'' | Ocker Tyron || TV miniserija |- valign="top" | align=center| 1994 || {{hs|Adventures of Priscilla, Queen of the Desert}}''[[The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert]]'' | Bob || |- valign="top" | align=center| 1994 || ''[[Everynight ... Everynight]]'' | Berriman || |- valign="top" | align=center| 1994 || ''[[Muriel's Wedding]]'' | Bill Heslop || |- valign="top" | align=center| 1995 || ''[[Blue Murder (mini-serija)|Blue Murder]]'' | Angus McDonald || TV miniserija |- valign="top" | align=center| 1996 || ''Cody: Fall from Grace'' | Sam Wolfe || TV film |- valign="top" | align=center| 1996 || ''[[Race the Sun]]'' | Commissioner Hawkes || |- valign="top" | align=center| 1996 || ''River Street'' | Vincent Pierce || |- valign="top" | align=center| 1997 || ''[[Road to Nhill]]'' | Bob || |- valign="top" | align=center| 1998 || ''15 Amore'' | Brendan's Voice || [[Voice acting|Voice]] |- valign="top" | align=center| 1998 || {{hs|Difficult Woman}}''A Difficult Woman'' | Paul Scanlon || TV miniserija |- valign="top" | align=center| 1998 || {{hs|Echo of Thunder}}''[[The Echo of Thunder]]'' | Cooper || TV film; nenaveden na špici |- valign="top" | align=center| 2000 || ''[[On the Beach (2000 film)|On the Beach]]'' | Prime Minister Seaton || TV film |- valign="top" | align=center| 2002 || ''[[Crackerjack (2002 film)|Crackerjack]]'' | Stan Coombs || |- valign="top" | align=center| 2003 || ''[[Finding Nemo]]'' | Dr. Philip Sherman || glas |- valign="top" | align=center| 2003 || ''[[Bad Eggs]]'' | Ted Pratt || |- valign="top" | align=center| 2003 || ''Horseplay'' | Barry Coxhead || |- valign="top" | align=center| 2003 || ''[[Kangaroo Jack]]'' | Blue || |- valign="top" | align=center| 2004 || ''[[Tom White (film)|Tom White]]'' | Malcolm || |- valign="top" | align=center| 2008 || {{hs|Square}}''[[The Square (2008 film)|The Square]]'' | Gil Hubbard || |- valign="top" | align=center| 2008 || ''[[Australia (2008 film)|Australia]]'' | Skipper (Qantas Sloop) || |- valign="top" | align=center| 2010 || {{hs|Pacific}}''[[The Pacific (miniseries)|The Pacific]]'' | James || Television miniseries |- valign="top" | align=center| 2010 || {{hs|Wedding Party}}''The Wedding Party'' | Priest || |- valign="top" | align=center| 2010 || ''[[Legend of the Guardians: The Owls of Ga'Hoole]]'' | Bubo || Voice |- valign="top" | align=center| 2011 || ''[[Red Dog (film)|Red Dog]]'' | Himself || |- valign="top" | align=center| 2011 || {{hs|Cup}}''[[The Cup (2011 film)|The Cup]]'' | Bart Cummings || |} == Izvori == {{Reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb ime|0402730}} * [http://www.theaustralian.com.au/news/nation/bill-hunters-list-of-credits/story-e6frg6nf-1226060345522 "Bill Hunter's list of film and television credits"] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''[[The Australian (newspaper)|The Australian]]''. Retrieved on 21 May 2011 * [http://aso.gov.au/news/2011/5/23/bill-hunter/ Bill Hunter] on [http://aso.gov.au/ australianscreen] * [http://popsicleape.wix.com/bill-hunter-fanzine/ Strictly Heslop – Bill Hunter Tribute Fanzine]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Australian Film Institute Award for Best Actor in a Leading Role}} {{AACTA Award for Best Lead Actor in a Television Drama}} {{Normativna kontrola}} {{Lifetime|1940|2011|Hunter, Bill}} [[Kategorija:Australijski teatarski glumci]] [[Kategorija:Australijski filmski glumci]] [[Kategorija:Australijski televizijski glumci]] [[Kategorija:Biografije, Ballarat]] pd4u5x9kcbktr3fwj3b9h3ae318l126 0 4625833 42714664 42659464 2026-10-30T03:06:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714664 wikitext text/x-wiki [[File:Edgar Allan Poe 2.jpg|200px|thumb|[[Edgar Allan Poe]]]] [[Edgar Allan Poe]] ([[1809.]] – [[1849.]]) bio je [[SAD|američki]] pisac, pjesnik, novinar i književno kritičar, jedna od vodećih figura američkog i svjetskog [[romantizam|romantizma]]. Tokom karijere je objavio brojna djela, od [[poezija|poezije]] i (uglavnom kratke) [[proza|proze]] do [[esej]]a i [[književna kritika|književnih kritika]]. Zbog njegovog mračnog stila, djela mu se uglavnom svrstavaju pod [[mračni romantizam]].<ref>{{harvnb|Koster|2002|p=336}}</ref> Danas ga se smatra ocem [[Kriminalistički žanr|kriminalističkog]] i [[Detektivska fikcija|detektivskog žanra]], dok se njegov literarni detektiv [[C. Auguste Dupin]] smatra uzorom za sve kasnije poznate detektive, uključujući i [[Sherlock Holmes|Sherlocka Holmesa]].<ref name=Silverman171>{{harvnb|Silverman|1991|p=171}}</ref> Poeova književna karijera započela je [[1827.]] godine izlaskom zbirke poezije ''[[Tamerlane and Other Poems]]''. Zbirka je tiskana anonimno (kao autor je naveden "jedan Bostonac") i u samo 50 primjeraka te je prošla praktički nezamijećeno.<ref>{{harvnb|Meyers|1992|pp=33–34}}</ref> U prosincu [[1829.]], Poe je u [[Baltimore]]u objavio zbirku ''Al Aaraaf, Tamerlane, and Minor Poems'',<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=5}}</ref> nakon čega se kratkom pričom "[[Metzengerstein]]" ([[1832.]]) prvi put okušao u prozi.<ref name=Silverman88>{{harvnb|Silverman|1991|p=88}}</ref> Za života, njegova daleko najuspješnija i najčitanija priča bila je "[[The Gold-Bug]]",<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=97}}</ref> koja mu je donijela i $100 nagrade, najviši iznos što ga je u komadu dobio za neko svoje djelo.<ref>{{harvnb|Hoffman|1998|p=189}}</ref> Jedno od njegovih najvažnijih djela, priča "[[The Murders in the Rue Morgue]]", izašla je [[1841.]] godine te se danas smatra prvom modernom detektivskom pričom;<ref name="Meyers, 123">{{harvnb|Meyers|1992|p=123}}</ref> sam Poe ju je nazvao "pričom o rezoniranju".<ref name=Silverman171/> Poe je postao naširoko poznat nakon objave poeme ''[[The Raven]]'' [[1845.]] godine,<ref>{{harvnb|Hoffman|1998|p=80}}</ref> mada mu ista nije donijela financijsku dobit.<ref>{{harvnb|Krutch|1926|p=155}}</ref> Izdavački biznis je u tom periodu bio u jako lošem stanju tako da je dobar dio Poeovog opusa napisan specifično kako bi udovoljio afinitetima široke publike.<ref>{{harvnb|Whalen|2001|p=67}}</ref> == Poezija == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" width="100%" |- ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Datum izdanja ! scope="col" | Izdano u ! scope="col" | Bilješke ! scope="col" | Ref. |- ! [[1824.]] | "Poetry" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nedovršena pjesma; nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>[http://www.eapoe.org/works/info/pp004.htm Edgar Allan Poe — 'Poetry']" at Edgar Allan Poe Society online</ref>}} |- ! [[1825.]] | "O, Tempora! O, Mores!" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Autorstvo nije potvrđeno te se vjerojatno pogrešno pripisuje Poeu | {{center|<ref>{{harvnb|Hubbell|1945|pp=314–321}}</ref><ref name="Schöberlein 2017 650-653">{{harvnb|Schöberlein|2017|pp=650-653}}</ref>}} |- ! rowspan=11| [[1827.]] | ''[[Tamerlane (poema)|Tamerlane]]'' | rowspan=9 | {{center|srpanj [[1827.]]}} | rowspan=9 | ''[[Tamerlane and Other Poems]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova233>{{harvnb|Sova|2001|p=233}}</ref>}} |- | "Song" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271>{{harvnb|Sova|2001|p=271}}</ref>}} |- | "Imitation" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "A Dream" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "The Lake" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova233/>}} |- | "Spirits of the Dead" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova233/>}} |- | "Evening Star" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova233/>}} |- | "[[Dreams (pjesma, Edgar Allan Poe)|Dreams]]" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp014.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Dreams' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "Stanzas" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Foye|1980|pp=22–23}}</ref>}} |- | "The Happiest Day" | {{center|[[15. rujna]] [[1827.]]}} | ''[[The North American]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "To Margaret" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp010.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'To Margaret' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- ! rowspan=11 | [[1829.]] | "Alone" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=8}}</ref>}} |- | "To Isaac Lea" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp025.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'To Isaac Lea' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "To The River ——" | rowspan=7 |{{center|prosinac [[1829.]]}} | rowspan=7 |''Al Aaraaf, Tamerlane, and Minor Poems'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova240>{{harvnb|Sova|2001|p=240}}</ref>}} |- | "To ——" |style="font-size:smaller"| Počinje stihom: "''The bowers whereat, in dreams...''" | {{center|<ref name=Sova238>{{harvnb|Sova|2001|p=238}}</ref>}} |- | "To ——" |style="font-size:smaller"| Počinje stihom: "''Should my early life seem...''" | {{center|<ref name=Sova238/>}} |- | "Romance" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "Fairy-Land" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "[[To Science]]" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova225>{{harvnb|Sova|2001|p=225}}</ref>}} |- | ''[[Al Aaraaf]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "An Acrostic" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref name=Sova271/>}} |- | "Elizabeth" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref name=Sova239>{{harvnb|Sova|2001|p=239}}</ref>}} |- ! rowspan=6 | [[1831.]] | "[[To Helen]]" | rowspan=6 | {{center|travanj [[1831.]]}} | rowspan=6 | ''Poems by Edgar A. Poe'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova239/>}} |- | "[[A Paean]]" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova194>{{harvnb|Sova|2001|p=194}}</ref>}} |- | "The Sleeper" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova194/>}} |- | "[[The City in the Sea]]" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova194/>}} |- | "The Valley of Unrest" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova194/>}} |- | "Israfel" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova194/>}} |- ! rowspan=4 | [[1833.]] | "Enigma" | {{center|[[2. veljače]] [[1833.]]}} | rowspan=4 | ''[[Baltimore Saturday Visiter]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp044.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Enigma' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "Serenade" | {{center|[[20. travnja]] [[1833.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web | url = http://www.eapoe.org/works/info/pp045.htm | author = Edgar Allan Poe | title = 'Serenade' | accessdate = 2008-03-29 | publisher = Edgar Allan Poe Society online | archivedate = 2015-12-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151218164528/http://www.eapoe.org/works/info/pp045.htm | deadurl = yes }}</ref>}} |- | "Fanny" | {{center|[[18. svibnja]] [[1833.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp047.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Fanny' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "The Coliseum" | {{center|[[26. listopada]] [[1833.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp042.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'The Coliseum' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- ! [[1834.]] | "To One in Paradise" | {{center|siječanj [[1834.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova240/>}} |- ! rowspan=2 | [[1835.]] | "Hymn" | {{center|travanj [[1835.]]}} | rowspan=2| ''[[Southern Literary Messenger]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn208>{{harvnb|Quinn|1998|p=208}}</ref>}} |- | "To Elizabeth" | {{center|rujan [[1835.]]}} |style="font-size:smaller"| Reizdana [[1845.]] pod naslovom "To F——s S. O——d" | {{center|<ref name=Sova239/>}} |- ! rowspan=3 | [[1836.]] | "May Queen Ode" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp059.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'May Queen Ode' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "Spiritual Song" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp054.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Spiritual Song' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "Latin Hymn" | {{center|ožujak [[1836.]]}} | rowspan=3 | ''[[Southern Literary Messenger]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp048.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Spiritual Song' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- ! rowspan=2| [[1837.]] | "Bridal Ballad" | rowspan=2 | {{center|siječanj [[1837.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Ballad" | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=34}}</ref>}} |- | "To Zante" |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova225/>}} |- ! [[1839.]] | "[[The Haunted Palace (pjesma)|The Haunted Palace]]" | {{center|travanj [[1839.]]}} | ''[[American Museum]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=138}}</ref>}} |- ! [[1840.]] | "Silence – A Sonnet" | {{center|[[4. siječnja]] [[1840.]]}} | ''[[Saturday Courier]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=220}}</ref>}} |- ! rowspan=3 | [[1843.]] | "[[The Conqueror Worm]]" | {{center|siječanj [[1843.]]}} | ''[[Graham's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova282>{{harvnb|Sova|2001|p=282}}</ref>}} |- | "[[Lenore]]" | {{center|veljača [[1843.]]}} | ''[[The Pioneer]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=201}}</ref>}} |- | "Lines on Joe Locke" | {{center|[[28. veljače]] [[1843.]]}} | ''[[Saturday Museum]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp033.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Lines on Joe Locke' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- ! rowspan=2 | [[1844.]] | "A Campaign Song" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp071.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'A Campaign Song' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "Dream-Land" | {{center|lipanj [[1844.]]}} | ''[[Graham's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova282/>}} |- ! rowspan=6 | [[1845.]] | "Epigram for Wall Street" | {{center|[[23. siječnja]] [[1845.]]}} | rowspan=2| ''[[Evening Mirror]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp075.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Epigram for Wall Street' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | ''[[The Raven]]'' | {{center|[[29. siječnja]] [[1845.]]}} |style="font-size:smaller"| U veljači [[1845.]] tiskana u ''American Reviewu'' pod pseudonimom Quarles | {{center|<ref>[http://www.eapoe.org/works/info/pp073.htm]</ref>}} |- | "To F——" | {{center|travanj [[1845.]]}} | rowspan=2 | ''[[Broadway Journal]]'' |style="font-size:smaller"| Reizdana [[6. rujna]] [[1845.]] godine pod naslovom "To Frances" |{{center|<ref name=Sova239/>}} |- | "Impromptu. To Kate Carol" | {{center|[[26. travnja]] [[1845.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp076.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'Impromptu – To Kate Carol' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- | "[[Eulalie]]" | {{center|srpanj [[1845.]]}} | ''[[American Review: A Whig Journal]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=480}}</ref>}} |- | "The Divine Right of Kings" | {{center|listopad [[1845.]]}} | ''[[Graham's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp079.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'The Divine Right of Kings' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref>}} |- ! [[1846.]] | "A Valentine" | {{center|[[21. veljače]] [[1846.]]}} | ''[[Evening Mirror]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "To Her Whose Name Is Written Below" |{{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=249}}</ref>}} |- ! rowspan=4| [[1847.]] | "Beloved Physician" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nedovršena pjesma; nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{harvnb|Meyers|1992|p=207}}</ref>}} |- | "Deep in Earth" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nedovršena pjesma; nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{harvnb|Foye|1980|p=29}}</ref>}} |- | "To M. L. S—— (1847)" | {{center|[[13. ožujka]] [[1847.]]}} | ''[[The Home Journal]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova239 />}} |- | "[[Ulalume]]" | {{center|prosinac [[1847.]]}} | ''[[American Review: A Whig Journal|American Whig Review]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova285>{{harvnb|Sova|2001|p=285}}</ref>}} |- ! rowspan=4| [[1848.]] | "Lines on Ale" | {{center|–}} | {{center|–}} |style="font-size:smaller"| Nije objavljena za Poeova života | {{center|<ref>{{harvnb|Foye|1980|p=30}}</ref>}} |- | "To Marie Louise" | {{center|ožujak [[1848.]]}} | ''[[Columbian Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova219>{{harvnb|Sova|2001|p=219}}</ref>}} |- | "An Enigma" | {{center|ožujak [[1848.]]}} | ''[[Union Magazine of Literature and Art]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova285/>}} |- | "To Helen" | {{center|studeni [[1848.]]}} | ''[[Sartain's Union Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova239/>}} |- ! rowspan=6| [[1849.]] | "[[A Dream Within A Dream]]" | {{center|[[31. ožujka]] [[1849.]]}} | rowspan=4| ''[[The Flag of Our Union]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova285/>}} |- | "[[Eldorado (pjesma)|Eldorado]]" | {{center|[[21. travnja]] [[1849.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=605}}</ref>}} |- | "For Annie" | {{center|[[28. travnja]] [[1849.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova285/>}} |- | "To My Mother" | {{center|[[7. srpnja]] [[1849.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova240/>}} |- | "[[Annabel Lee]]" | {{center|[[9. listopada]] [[1849.]]}} | ''[[New York Daily Tribune]]'' |style="font-size:smaller"| Prodana prije Poeove smrti, ali izdana posthumno | {{center|<ref>{{harvnb|Meyers|1992|p=244}}</ref>}} |- | "[[The Bells (pjesma)|The Bells]]" | {{center|studeni [[1849.]]}} | ''[[Sartain's Union Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| Prodana prije Poeove smrti, ali izdana posthumno | {{center|<ref name=Sova285/>}} |} == Kratke priče == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" width="100%" |- ! scope="col" | Godina ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Datum izdanja ! scope="col" | Izdano u ! scope="col" | Bilješke ! scope="col" | Ref. |- ! rowspan=5| [[1832.]] | "[[Metzengerstein]]" | {{center|[[14. siječnja]] [[1832.]]}} | rowspan=5| {{nowrap|''[[Philadelphia Saturday Courier]]''}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena anonimno s podnaslovom ''A Tale in Imitation of the German'' | {{center|<ref name=Silverman88/>}} |- | "[[The Duc de L'Omelette]]" | {{center|[[3. ožujka]] [[1832.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "The Duke of l'Omelette" | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=73}}</ref>}} |- | "A Tale of Jerusalem" | {{center|[[9. lipnja]] [[1832.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn192>{{harvnb|Quinn|1998|p=192}}</ref>}} |- | "Loss of Breath" | {{nowrap|{{center|[[10. studenog]] [[1832.]]}}}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "A Decided Loss" | {{center|<ref name=Quinn192/>}} |- | "[[Bon-Bon (kratka priča)|Bon-Bon]]" | {{center|[[1. prosinca]] [[1832.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "The Bargain Lost" | {{center|<ref name=Quinn192/>}} |- ! [[1833.]] | "[[MS. Found in a Bottle]]" | {{nowrap|{{center|[[19. listopada]] [[1833.]]}}}} | ''[[Baltimore Saturday Visiter]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=162}}</ref>}} |- ! [[1834.]] | "The Assignation" | {{center|siječanj [[1834.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena anonimno pod naslovom "The Visionary" | {{center|<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=93}}</ref>}} |- ! rowspan=6| [[1835.]] | "[[Berenice (kratka priča)|Berenice]]" | {{center|ožujak [[1835.]]}} | rowspan=7| {{nowrap|''[[Southern Literary Messenger]]''}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn208/>}} |- | "[[Morella (kratka priča)|Morella]]" | {{center|travanj [[1835.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn208/>}} |- | "Lionizing" | {{center|svibanj [[1835.]]}} |style="font-size:smaller"| Podnaslov ''A Tale'' | {{center|<ref name=Quinn208/>}} |- | {{nowrap|"[[The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall]]"}} | {{center|lipanj [[1835.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn208/>}} |- | "King Pest" | {{center|rujan [[1835.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena anonimno pod naslovom "King Pest the First" | {{center|<ref name=Quinn230>{{harvnb|Quinn|1998|p=230}}</ref>}} |- | "Shadow" | {{center|rujan [[1835.]]}} |style="font-size:smaller"| Objavljena anonimno | {{center|<ref name=Quinn230/>}} |- ! [[1836.]] | "Four Beasts in One" | {{center|ožujak [[1836.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Epimanes" | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=90}}</ref>}} |- ! [[1837.]] | "Mystification" | {{center|lipanj [[1837.]]}} | ''[[American Monthly Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Von Jung, the Mystific" | {{center|<ref name=Sova165>{{harvnb|Sova|2001|p=165}}</ref>}} |- ! rowspan=4| [[1838.]] | "Silence" | {{center|[[1838.]]}} | ''[[Baltimore Book]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Siope — A Fable" | {{center|<ref name=Sova219/>}} |- | "[[Ligeia]]" | {{center|rujna [[1838.]]}} | rowspan=3| ''[[Baltimore American Museum]]'' |style="font-size:smaller"| Reizdana [[15. veljače]] [[1845.]] u ''New York Worldu'' s uključenom pjesmom "[[The Conqueror Worm]]", koja je prezentirana kao Ligeijina oproštajna pjesma | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=134}}</ref>}} |- | "[[How to Write a Blackwood Article|How to Write a ''Blackwood'' Article]]" | {{center|studeni [[1838.]]}} |style="font-size:smaller"| Uvod u priču "[[A Predicament]]" | {{center|<ref name=Sova200>{{harvnb|Sova|2001|p=200}}</ref>}} |- | "[[A Predicament]]" | {{center|studeni [[1838.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "The Scythe of Time" | {{center|<ref name=Sova200/>}} |- ! rowspan=5| [[1839.]] | "[[The Devil in the Belfry]]" | {{center|[[18. svibnja]] [[1839.]]}} | {{nowrap|''Saturday Chronicle and Mirror of the Times''}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=68}}</ref>}} |- | "[[The Man That Was Used Up]]" | {{center|kolovoz [[1839.]]}} | rowspan=2| ''[[Burton's Gentleman's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=283}}</ref>}} |- | "[[The Fall of the House of Usher]]" | {{center|rujan [[1839.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=284}}</ref>}} |- | "[[William Wilson (kratka priča)|William Wilson]]" | {{center|listopad [[1839.]]}} | ''The Gift for 1840'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova279>{{harvnb|Sova|2001|p=279}}</ref>}} |- | "[[The Conversation of Eiros and Charmion]]" | {{center|prosinac [[1839.]]}} | ''[[Burton's Gentleman's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova279/>}} |- ! rowspan=3| [[1840.]] | {{nowrap|"Why the Little Frenchman Wears His Hand in a Sling"}} | {{center|[[1840.]]}} | ''[[Tales of the Grotesque and Arabesque]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova280>{{harvnb|Sova|2001|p=280}}</ref>}} |- | "[[The Business Man (kratka priča)|The Business Man]]" | {{center|veljača [[1840.]]}} | ''[[Burton's Gentleman's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Peter Pendulum" | {{center|<ref name=Sova279/>}} |- | "[[The Man of the Crowd]]" | {{center|prosinac [[1840.]]}} | rowspan=6| ''[[Graham's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=309}}</ref>}} |- ! rowspan=7| [[1841.]] | "[[The Murders in the Rue Morgue]]" | {{center|travanj [[1841.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name="Meyers, 123"/>}} |- | "[[A Descent into the Maelström]]" | {{center|travanj [[1841.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova280/>}} |- | "The Island of the Fay" | {{center|lipanj [[1841.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova280/>}} |- | "The Colloquy of Monos and Una" | {{center|kolovoz [[1841.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=54}}</ref>}} |- | "[[Never Bet the Devil Your Head]]" | {{center|rujan [[1841.]]}} |style="font-size:smaller"| Podnaslov ''A Tale with a Moral'' | {{center|<ref>Quin, 325</ref>}} |- | "[[Eleonora (kratka priča)|Eleonora]]" | {{center|jesen [[1841.]]}} | ''The Gift for 1842'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|pp=328–329}}</ref>}} |- | "Three Sundays in a Week" | {{center|[[27. studenog]] [[1841.]]}} | ''[[Saturday Evening Post]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "A Succession of Sundays" | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=330}}</ref>}} |- ! rowspan=4| [[1842.]] | "[[The Oval Portrait]]" | {{center|travanj [[1842.]]}} | rowspan=2| ''[[Graham's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Life in Death" | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|pp=330–331}}</ref>}} |- | "[[The Masque of the Red Death]]" | {{center|svibanj [[1842.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "The Mask of the Red Death" | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=331}}</ref>}} |- | "The Landscape Garden" | {{center|listopad [[1842.]]}} | ''[[Snowden's Ladies' Companion]]'' |style="font-size:smaller"| Kasnije pripojena priči "The Domain of Arnheim" | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=129}}</ref>}} |- | "[[The Pit and the Pendulum]]" | {{center|[[1842.]]}} | ''The Gift for 1843'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=188}}</ref>}} |- ! rowspan=5| [[1843.]] | "[[The Tell-Tale Heart]]" | {{center|siječanj [[1843.]]}} | ''[[The Pioneer]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Meyers|1992|p=137}}</ref>}} |- | "[[The Mystery of Marie Rogêt]]" | {{center|veljača [[1843.]]}} | ''[[Snowden's Ladies' Companion]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljivana u seriji (studeni/prosinac [[1842.]], dovršena u veljači [[1843.]]) s podnaslovom ''A Sequel to "The Murders in the Rue Morgue"'' | {{center|<ref>{{harvnb|Meyers|1992|p=134}}</ref>}} |- | "[[The Gold-Bug]]" | {{center|lipanj [[1843.]]}} | ''[[Dollar Newspaper]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Meyers|1992|pp=135–136}}</ref>}} |- | "[[The Black Cat]]" | {{center|[[19. kolovoza]] [[1843.]]}} | ''[[United States Saturday Post]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=28}}</ref>}} |- | "Diddling" | {{center|[[14. listopada]] [[1843.]]}} | ''[[Philadelphia Saturday Courier]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Raising the Wind; or, Diddling Considered as One of the Exact Sciences" | {{center|<ref name=Sova79>{{harvnb|Sova|2001|p=79}}</ref>}} |- ! rowspan=9| [[1844.]] | "[[The Spectacles (kratka priča)|The Spectacles]]" | {{center|[[27. ožujka]] [[1844.]]}} | ''[[Dollar Newspaper]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn400>{{harvnb|Quinn|1998|p=400}}</ref>}} |- | "[[A Tale of the Ragged Mountains]]" | {{center|travanj [[1844.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn400/>}} |- | "[[The Premature Burial]]" | {{center|[[31. srpnja]] [[1844.]]}} | ''[[Dollar Newspaper]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=418}}</ref>}} |- | "Mesmeric Revelation" | {{center|kolovoz [[1844.]]}} | ''[[Columbian Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=154}}</ref>}} |- | "[[The Oblong Box (kratka priča)|The Oblong Box]]" | {{center|rujan [[1844.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn422>{{harvnb|Quinn|1998|p=422}}</ref>}} |- | "[[The Angel of the Odd]]" | {{center|listopad [[1844.]]}} | ''[[Columbian Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| S podnaslovom ''An Extravaganza'' | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=11}}</ref>}} |- | "[[Thou Art the Man]]" | {{center|studeni [[1844.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn422/>}} |- | "The Literary Life of Thingum Bob, Esq." | {{center|prosinac [[1844.]]}} | ''[[Southern Literary Messenger]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Quinn422/>}} |- | "[[The Purloined Letter]]" | {{center|[[1844.]]}} | ''The Gift for 1845'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=204}}</ref>}} |- ! rowspan=6| [[1845.]] | "[[The Thousand-and-Second Tale of Scheherazade]]" | {{center|veljača [[1845.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=237}}</ref>}} |- | "Some Words with a Mummy" | {{center|travanj [[1845.]]}} | ''[[American Review: A Whig Journal]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=294}}</ref>}} |- | "The Power of Words" | {{center|lipanj [[1845.]]}} | ''[[Democratic Review]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=199}}</ref>}} |- | "[[The Imp of the Perverse (kratka priča)|The Imp of the Perverse]]" | {{center|srpanj [[1845.]]}} | rowspan=2| ''[[Graham's Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=263}}</ref>}} |- | "[[The System of Doctor Tarr and Professor Fether]]" | {{center|studeni [[1845.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=469}}</ref>}} |- | "[[The Facts in the Case of M. Valdemar]]" | {{center|prosinac [[1845.]]}} | ''[[The American Review]]'' |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "The Facts of M. Valdemar's Case" | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=470}}</ref>}} |- ! rowspan=2| [[1846.]] | "The Sphinx" | {{center|siječanj [[1846.]]}} | ''[[Arthur's Ladies Magazine]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=499}}</ref>}} |- | "[[The Cask of Amontillado]]" | {{center|studeni [[1846.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Meyers|1992|p=201}}</ref>}} |- ! [[1847.]] | "The Domain of Arnheim" | {{center|ožujak [[1847.]]}} | {{nowrap|''Columbian Lady's and Gentleman's Magazine''}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=71}}</ref>}} |- ! rowspan=5| [[1849.]] | "Mellonta Tauta" | {{center|veljača [[1849.]]}} | ''[[Godey's Lady's Book]]'' |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Tschachler|2013|p=186}}</ref>}} |- | "[[Hop-Frog]]" | {{center|[[17. ožujka]] [[1849.]]}} | rowspan=4| ''[[Flag of Our Union]]'' |style="font-size:smaller"| Podnaslov ''Or, The Eight Chained Ourang-Outangs'' | {{center|<ref name=Sova285/>}} |- | "Von Kempelen and His Discovery" | {{center|[[14. travnja]] [[1849.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref name=Sova285/>}} |- | "X-ing a Paragrab" | {{center|[[12. svibnja]] [[1849.]]}} |style="font-size:smaller"| | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=261}}</ref>}} |- | "Landor's Cottage" | {{center|[[9. lipnja]] [[1849.]]}} |style="font-size:smaller"| Izvorno objavljena pod naslovom "Landor's Cottage: A Pendant to 'The Domain of Arnheim'" | {{center|<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=128}}</ref>}} |} == Ostala djela == === Eseji === [[Image:EurekaTitle.jpg|thumb|right|''[[Eureka: A Prose Poem]]'' (1848.)]] * "[[Maelzel's Chess Player]]" (travanj 1836. – ''Southern Literary Messenger'')<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=276}}</ref> * "[[The Philosophy of Furniture]]" (svibanj 1840. – ''Burton's Gentleman's Magazine'')<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=186}}</ref> * "A Few Words on Secret Writing" (srpanj 1841. – ''Graham's Magazine'')<ref>{{harvnb|Rosenheim|1997|p=19}}</ref> * "[[Morning on the Wissahiccon]]" (1844. – ''[[The Opal (annual)|The Opal]]'')<ref name=Sova79/> * "[[The Balloon-Hoax]]" (13. travnja 1844.) — novinski članak koji je zapravo bio novinska [[prevara]]<ref>{{harvnb|Quinn|1998|p=410}}</ref> * "[[The Philosophy of Composition]]" (travanj 1846. – ''Graham's Magazine'')<ref name=Sova285/> * "[[Eureka: A Prose Poem]]" (ožujak 1848. – Wiley & Putnam)<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=82}}</ref> * "The Rationale of Verse" (listopad 1848. – ''Southern Literary Messenger'')<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=395}}</ref> * "[[The Poetic Principle]]" (prosinac 1848. – ''Southern Literary Messenger'')<ref name=Sova285/> === Romani === * ''[[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]]'' (prva dva dijela, siječanj/veljača 1837. – ''Southern Literary Messenger''; cjelovito izdanje romana tiskano u srpnju 1838.)<ref>{{harvnb|Meyers|1992|pp=95–96}}</ref> * ''[[The Journal of Julius Rodman]]'' (prvih šest dijelova, siječanj–lipanj 1840. – ''Burton's Gentleman's Magazine'') — nedovršen<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=119}}</ref> === Drama === * ''[[Politian (drama)|Politian]]'' (dva dijela, prosinac 1835. – siječanj 1836. – ''Southern Literary Messenger'') — nedovršena === Ostalo === * ''[[Tales of the Folio Club]]'' — planirana zbirka Poeovih priča o "dunderizmu" koja nije dovršena za njegova života * ''The Philosophy of Animal Magnetism'' — pamflet o [[Animalni magnetizam|mesmerizmu]] pripisan jednom "Gospodinu iz Philadelphije", a koji je pripisan Poeu temeljem stilometrijske analize<ref name="Schöberlein 2017 650-653">{{harvnb|Schöberlein|2017|pp=650-653}}</ref> * ''[[The Conchologist's First Book]]'' (1839.) — priručnik o [[egzoskelet|životinjskim oklopima]] nastao kao skraćena verzija priručnika Thomasa Wyatta<ref name=Sova200/> * ''[[The Light-House]]'' (posthumno, 1849.) — nedovršeno djelo koje je trebalo biti ili kratka priča ili roman<ref>{{cite web| url = http://www.eapoe.org/works/info/pp069.htm |author = Edgar Allan Poe |title= 'The Light-House' |accessdate=2008-03-29| publisher = Edgar Allan Poe Society online}}</ref> == Zbirke == [[Image:TamerlaneAndOtherPoems.jpg|thumb|right|''[[Tamerlane and Other Poems]]'' (1827.)]] Iako su posthumno objavljivanje brojne zbirke njegovih djela, uključujući i seriju sabranih djela, za Poeova života izdano je samo sedam zbirki: * ''[[Tamerlane and Other Poems]]'' (kao autor je naveden "jedan Botsonac", 1827.)<ref name=Sova271/> * ''Al Aaraaf, Tamerlane and Minor Poems'' (1829.)<ref name=Sova271/> * ''Poems'' (tiskana kao "drugo izdanje", 1831.)<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=68}}</ref> * ''[[Tales of the Grotesque and Arabesque]]'' (prosinac 1839.)<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=153}}</ref> * ''The Prose Romances of Edgar A. Poe'' (1843.)<ref>{{harvnb|Ostram|1987|p=40}}</ref> * ''Tales'' (Wiley & Putnam, 1845.)<ref>{{harvnb|Sova|2001|p=232}}</ref> * ''The Raven and Other Poems'' (Wiley & Putnam, 1845.)<ref>{{harvnb|Silverman|1991|p=299}}</ref> == Novinski rad == Poe je tokom života uglavnom radio kao novinar za različite časopise; u nekima od njih je objavljivao i vlastita djela. Novine i časopisi za koje je pisao su: *''[[American Review: A Whig Journal]]'' *''[[Broadway Journal]]'' *''[[Burton's Gentleman's Magazine]]'' *''[[Godey's Lady's Book]]'' *''[[Graham's Magazine]]'' *''[[Southern Literary Messenger]]'' *''[[The Stylus]]'' == Reference == {{Reflist|20em}} == Literatura == * {{cite book |last=Fisher |first=Benjamin Franklin IV |year=2002 |authorlink= |chapter=Poe and the Gothic Tradition |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_d8s7/page/71 71]–91 |title=The Cambridge Companion to Edgar Allan Poe |url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000unse_d8s7 |editor-last=Hayes |editor-first=Keven J. |editor-link= |location=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79727-6 |doi=10.1017/CCOL0521793262.006 |ref=harv }} * {{cite book |last=Foye |first=Raymond (editor) |year=1980 |authorlink= |title=The Unknown Poe: An Anthology of Fugitive Writings by Edgar Allan Poe |url=https://archive.org/details/unknownpoeanthol0000poee |location=San Francisco |publisher=City Lights Books |isbn=978-0-87286-110-7 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Grayson |first=Eric |year=2005 |authorlink= |pages=56–77 |title=Weird Science, Weirder Unity: Phrenology and Physiognomy in Edgar Allan Poe |journal=Mode 1 |url=http://www.arts.cornell.edu/english/publications/mode/documents/grayson.html |accessdate=2011-12-28 |ref=harv |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103205234/http://www.arts.cornell.edu/english/publications/mode/documents/grayson.html |archive-date=2013-11-03 |access-date=2018-09-28 |url-status=dead }} * {{cite journal |last=Hayes |first=Kevin J. |year=2002 |authorlink= |title=Visual Culture and the Word in Edgar Allan Poe's 'The Man of the Crowd' |url=https://archive.org/details/sim_nineteenth-century-literature_2002-03_56_4/page/445 |journal=Nineteenth-Century Literature |volume=56 |issue=4 |pages=445–465 |ref=harv |doi=10.1525/ncl.2002.56.4.445}} * {{cite book |last=Hoffman |first=Daniel |year=1998 |origyear=1972 |authorlink=Daniel Hoffman |title=Poe Poe Poe Poe Poe Poe Poe |url=https://archive.org/details/poepoepoepoepoep0000hoff |location=Baton Rouge |publisher=Louisiana State University Press |isbn=978-0-8071-2321-8 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Hubbell |first=Jay B. |year=1945 |authorlink= |title='O, Tempora! O, Mores!' A Juvenile Poem by Edgar Allan Poe <!-- |title=Elizabethan Studies and Other Essays in Honor of George F. Reynolds --> |pages=314–321 |publisher=University of Colorado Studies |journal=Studies in the Humanities, Series B |volume=2 |issue=4 |url=http://www.eapoe.org/works/info/pp007.htm |accessdate=2011-12-28 |ref=harv }} * {{cite journal |last=Hungerford |first=Edward |year=1930 |authorlink= |pages=209–231 |title=Poe and Phrenology |journal=American Literature |volume=1 |ref=harv |doi=10.2307/2920231}} * {{cite book |last=Kagle |first=Steven E. |year=1990 |authorlink= |chapter=The Corpse Within Us |title=Poe and His Times: The Artist and His Milieu |editor-last=Fisher |editor-first=Benjamin Franklin IV |location=Baltimore |publisher=The Edgar Allan Poe Society |isbn=978-0-9616449-2-5 |ref=harv }} * {{cite book |last=Kennedy |first=J. Gerald |year=1987 |authorlink= |title=Poe, Death, and the Life of Writing |url=https://archive.org/details/poedeathlife00kenn |location=New Haven |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-03773-9 |ref=harv }} * {{cite book |last=Koster |first=Donald N. |year=2002 |authorlink= |chapter=Influences of Transcendentalism on American Life and Literature |title=Literary Movements for Students Vol. 1. |editor-last=Galens |editor-first=David |location=Detroit |publisher=Thompson Gale |isbn= |ref=harv }} * {{cite book |last=Krutch |first=Joseph Wood |year=1926 |authorlink= |title=Edgar Allan Poe: A Study in Genius |url=https://archive.org/details/edgarallanpoestu0000krut |publisher=Alfred A. Knopf |location=New York |ref=harv }} (1992 reprint: {{ISBN|978-0-7812-6835-6}}) * {{cite book |last=Meyers |first=Jeffrey |year=1992 |authorlink= |title=Edgar Allan Poe: His Life and Legacy |url=https://archive.org/details/edgarallanpoehis0000meye_u7k6 |publisher=Cooper Square Press |location=New York |edition=Paperback |pages= |isbn=978-0-8154-1038-6 |ref=harv }} * {{cite book |last=Ostram |first=John Ward |year=1987 |chapter=Poe's Literary Labors and Rewards |pages=37–47 |title=Myths and Reality: The Mysterious Mr. Poe |editor-last=Fisher |editor-first=Benjamin Franklin IV |location=Baltimore |publisher=The Edgar Allan Poe Society |isbn= |ref=harv }} * {{cite journal |last=Poe |first=Edgar Allan |date=November 1847 |title=Tale-Writing—Nathaniel Hawthorne |pages=252–256 |journal=Godey's Ladies Book |url=http://www.eapoe.org/works/CRITICSM/GLB47HN1.HTM |accessdate=2011-12-28 |ref=harv }} * {{cite book |last=Quinn |first=Arthur Hobson |year=1998 |authorlink= |title=Edgar Allan Poe: A Critical Biography |url=https://archive.org/details/edgarallanpoecri0000quin |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-5730-0 |ref=harv }} * {{cite book |last=Rosenheim |first=Shawn James |authorlink= |title=The Cryptographic Imagination: Secret Writing from Edgar Poe to the Internet |url=https://archive.org/details/cryptographicima0000rose |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore |year=1997 |isbn=978-0-8018-5332-6 |ref=harv }} *Sherer, Daniel. “Edgar Allan Poe’s “The Philosophy of Furniture (1840),”PIN-UP Magazine 15 (Nov. 2013), 166-72. * {{cite journal |last=Schöberlein |first=Stefan |year=2017 |authorlink= |pages=650–653 |title=Poe or not Poe? A stylometric analysis of Edgar Allan Poe's disputed writings |journal=Digital Scholarship in the Humanities |volume=32 |issue=4 |ref=harv |doi=10.1093/llc/fqw019}} * {{cite book |last=Silverman |first=Kenneth |year=1991 |authorlink=Kenneth Silverman |title=Edgar A. Poe: Mournful and Never-Ending Remembrance |url=https://archive.org/details/edgarapoemournfu00silv |publisher=Harper Perennial |location=New York |edition=Paperback |isbn=978-0-06-092331-0 |ref=harv }} * {{cite book |last=Sova |first=Dawn B. |year=2001 |authorlink= |title=Edgar Allan Poe A to Z: The Essential Reference to His Life and Work |publisher=Checkmark Books |location=New York |edition=Paperback |isbn=978-0-8160-4161-9 |ref=harv }} * {{cite book |last=Whalen |first=Terance |year=2001 |authorlink= |chapter=Poe and the American Publishing Industry |title=A Historical Guide to Edgar Allan Poe |url=https://archive.org/details/historicalguidet0000unse_e8t8 |editor-last=Kennedy |editor-first=J. Gerald |location=New York |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-512150-6 |ref=harv }} * {{cite book |last=Wilbur |first=Richard |year=1967 |authorlink= |chapter=The House of Poe |pages=[https://archive.org/details/collectionofcrit0000rega/page/99 99] |title=Poe: A Collection of Critical Essays |url=https://archive.org/details/collectionofcrit0000rega |editor-last=Regan |editor-first=Robert |location=Englewood Cliffs, NJ |publisher=Prentice-Hall |isbn=978-0-13-684963-6 |ref=harv }} == Vanjske veze == * [http://www.eapoe.org/works/index.htm The Works of Edgar Allan Poe] at the Edgar Allan Poe Society online — includes multiple versions of fiction, essays, criticisms * [http://www.bartleby.com/226/0500.html Complete list of Poe's contributions] to various journals and magazines at [[bartleby.com]] * {{Internet Archive author |sname=Edgar Allan Poe |dname=Edgar Allan Poe}} * {{worldcat id|id=lccn-n79-29745 |name=Edgar Allan Poe}} {{Edgar Allan Poe}} [[Kategorija:Edgar Allan Poe]] [[Kategorija:Djela Edgara Allana Poea| ]] [[Kategorija:Bibliografije|Poe, Edgar Allan]] 1rpjo9kj3uvhtlm6d0z6taon9dge7c1 0 4627534 42714665 42461476 2026-10-30T03:07:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714665 wikitext text/x-wiki [[File:H. P. Lovecraft, June 1934.jpg|200px|thumb|[[H. P. Lovecraft]]]] [[H. P. Lovecraft]] ([[1890.]] – [[1937.]]) bio je [[SAD|američki]] pisac [[horor]] priča. Lovecraft je, kao i njegov najveći književni uzor, [[Edgar Allan Poe]], započeo kao pjesnik, ali se ubrzo prebacio na prozu, koja će ga na koncu i proslaviti. Za života je mahom objavljivao po časopisima, među kojima je posebno značajan ''[[Weird Tales]]'', što mu izvan određenih krugova nije donijelo značajnu popularnost. U svojim je djelima stvorio specifičan stil koji će kasnije biti nazvan [[kozmicizam]], a koji se bazirao na beznačajnosti čovječanstva u odnosu na nadnaravne, kozmičke sile. Dio njegovih djelova spada u [[Ciklus snova]] inspiriran djelima [[Edward Plunkett, 18. barun Dunsany|Lorda Dunsanyja]], dok glavnina njegova opusa, ujedno i njegova najbolja i najutjecajnija djela, spada u [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitove]]. Za života je pisao i eseje te brojna pisma. Iako za života nije uživao veliku popularnost, Lovecraft je imao odani krug sljedbenika koji su i nakon njegove smrti nastavili pisati djela u sklopu [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitova]], a među njima se posebno ističe [[August Derleth]]. Nakon smrti, Lovecraft je inspirao i brojne teoretičare i historičare književnosti, koji su detaljno proučavali i analizirali njegov rad. Navedena bibliografija sastavljena je uz pomoć djela ''An H. P. Lovecraft Encyclopedia'', koju su priredili [[S. T. Joshi]] and D. E. Schultz. == Proza == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" width="100%" |- ! scope="col" | Napisana ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Izdavanje ! scope="col" | Izdavač ! scope="col" | Vrsta ! scope="col" | Serijal |- ! rowspan="3" | [[1917.]] | "[[The Tomb (kratka priča)|The Tomb]]" | {{center|ožujak [[1922.]]}} | ''[[The Vagrant]]'' | [[kratka priča]] | |- | " [[Dagon (kratka priča)|Dagon]]" | {{center|studeni [[1919.]]}} | ''[[The Vagrant]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]]<ref>Iako se "Dagon" danas rijetko svrstava među Cthulhu mitove te se rijetko tiska u povezanim zbirkama, činjenica je da je upravo u ovoj priči Lovecraft prvi put predstavio morsko božanstvo [[Dagon (Cthulhu mitovi)|Dagona]], jedno od temeljnih božanstava iz panteona Cthulhu mitova.</ref> |- | "[[A Reminiscence of Dr. Samuel Johnson]]" | {{center|rujan [[1917.]]}} | ''United Amateur'' | [[kratka priča]] | |- ! [[1918.]] | "[[Polaris (kratka priča)|Polaris]]" | {{center|prosinac [[1920.]]}} | ''Philosopher'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- ! rowspan="8" | [[1919.]] | "[[Beyond the Wall of Sleep (kratka priča)|Beyond the Wall of Sleep]]" | {{center|listopad [[1919.]]}} | ''Pine Cones'' | [[kratka priča]] | |- | "[[Memory (kratka priča, H. P. Lovecraft)|Memory]]" | {{center|svibanj [[1923.]]}} | ''The National Amateur'' | [[kratka priča]] | |- | "[[Old Bugs]]" | {{center|[[1959.]]}} | [[Arkham House]] | [[kratka priča]] | |- | "[[The Transition of Juan Romero]]" | {{center|[[1944.]]}} | [[Arkham House]] | [[kratka priča]] | |- | "[[The White Ship (kratka priča)|The White Ship]]" | {{center|studeni [[1919.]]}} | ''United Amateur'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Doom that Came to Sarnath]]" | {{center|lipanj [[1920.]]}} | ''The Scot'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Statement of Randolph Carter]]" | {{center|svibanj [[1920.]]}} | ''[[The Vagrant]]'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]]/[[Cthulhu mitovi]]<ref>Priča "[[The Statement of Randolph Carter]]" primarno bi se mogla svrstati u [[Ciklus snova]], s obzirom da se lik [[Randolph Carter|Randolpha Cartera]] pojavio u pričama iz tog serijala; s druge strane, priča sadrži i brojne poveznice s djelima iz Cthulhu mitova te ju se u širem smislu može smatrati i dijelom tog serijala.</ref> |- | "[[The Street (kratka priča)|The Street]]" | {{center|prosinac [[1920.]]}} | ''Wolverine'' | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="9" | [[1920.]] | "[[The Terrible Old Man]]" | {{center|lipanj [[1921.]]}} | ''[[Tryout]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Cats of Ulthar]]" | {{center|studeni [[1920.]]}} | ''[[Tryout]]'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Tree (kratka priča)|The Tree]]" | {{center|listopad [[1921.]]}} | ''[[Tryout]]'' | [[kratka priča]] | |- | "[[Celephaïs]]" | {{center|svibanj [[1922.]]}} | ''Rainbow'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[From Beyond (kratka priča)|From Beyond]]" | {{center|lipanj [[1934.]]}} | ''The Fantasy Fan'' | [[kratka priča]] | |- | "[[The Temple (kratka priča, H. P. Lovecraft)|The Temple]]" | {{center|rujan [[1925.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- | "[[Nyarlathotep (kratka priča)|Nyarlathotep]]" | {{center|studeni [[1920.]]}} | ''United Amateur'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]]/[[Cthulhu mitovi]]<ref>"[[Nyarlathotep (kratka priča)|Nyarlathotep]]" je inicijalno bio dio [[Ciklus snova|Ciklusa snova]], međutim naslovno božanstvo kasnije je inkorporirano u panteon [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitova]] tako da se priča može svrstati i u taj serijal.</ref> |- | "[[The Picture in the House]]" | {{center|ljeto [[1921.]]}} | ''The National Amateur'' | [[kratka priča]] | |- | {{nowrap|"[[Facts Concerning the Late Arthur Jermyn and His Family]]"}} | {{center|ožujak/lipanj [[1921.]]<ref>Priča je inicijalno objavljena pod naslovom "The White Ape".</ref>}} | ''Wolverine'' | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="8"| [[1921.]] | "[[The Nameless City]]" | {{center|studeni [[1921.]]}} | ''Wolverine'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]]/[[Ciklus snova]]<ref>Priča "[[The Nameless City]]" primarno spada u serijal o [[Cthulhu mitovi]]ma, mada se u njoj pojavljuju reference na [[Ciklus snova]], tako da se može svrstati i u taj serijal.</ref> |- | "[[The Quest of Iranon]]" | {{center|srpanj–kolovoz [[1935.]]}} | ''Galleon'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Moon-Bog]]" | {{center|lipanj [[1926.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- | "[[Ex Oblivione]]"<ref>Točan datum pisanja priče nije poznat, ali se prespostavlja da je nastala negdje između [[1920.]] i ožujka [[1921.]] godine.</ref> | {{center|ožujak [[1921.]]}} | ''United Amateur'' | [[pjesma u prozi]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Other Gods]]" | {{center|studeni [[1933.]]}} | ''The Fantasy Fan'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Outsider (kratka priča)|The Outsider]]" | {{center|travanj [[1926.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[The Music of Erich Zann]]" | {{center|ožujak [[1922.]]}} | ''The National Amateur'' | [[kratka priča]] | |- | "[[Sweet Ermengarde]]"<ref>Točan datum pisanja priče nije poznat, ali se prespostavlja da je nastala negdje između [[1919.]] i [[1921.]] godine.</ref> | {{center|[[1943.]]}} | [[Arkham House]] | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="6" | [[1922.]] | "[[Hypnos (kratka priča)|Hypnos]]" | {{center|svibanj [[1923.]]}} | ''The National Amateur'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[What the Moon Brings]]" | {{center|svibanj [[1923.]]}} | ''The National Amateur'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]] |- | "[[Azathoth (kratka priča)|Azathoth]]" | {{center|lipanj [[1938.]]}} | ''Leaves'' | {{nowrap|fragment [[roman]]a}} | [[Cthulhu mitovi]]/[[Ciklus snova]]<ref>Fragment nikad dovršenog romana "[[Azathoth (kratka priča)|Azathoth]]" primarno spada u serijal o [[Cthulhu mitovi]]ma, mada se svrstava i pod [[Ciklus snova]].</ref> |- | "[[Herbert West–Reanimator]]" | {{center|veljača–srpanj [[1922.]]}} | ''Home Brew'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Hound]]" | {{center|veljača [[1924.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]]/[[Ciklus snova]] |- | "[[The Lurking Fear]]" | {{nowrap|{{center|siječanj–travanj [[1923.]]}}}} | ''Home Brew'' | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="3"| [[1923.]] | "[[The Rats in the Walls]]" | {{center|ožujak [[1924.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Unnamable (kratka priča)|The Unnamable]]" | {{center|srpanj [[1925.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Festival (kratka priča)|The Festival]]" | {{center|siječanj [[1925.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- ! [[1924.]] | "[[The Shunned House]]" | {{center|listopad [[1937.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="3"| [[1925.]] | "[[The Horror at Red Hook]]" | {{center|siječanj [[1927.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- | "[[He (kratka priča)|He]]" | {{center|rujan [[1926.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- | "[[In the Vault]]" | {{center|studeni [[1925.]]}} | ''[[Tryout]]'' | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="5"| [[1926.]] | "[[Cool Air]]" | {{center|ožujak [[1928.]]}} | {{nowrap|''Tales of Magic and Mystery''}} | [[kratka priča]] | |- | "[[The Call of Cthulhu]]" | {{center|veljača [[1928.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[Pickman's Model]]" | {{center|listopad [[1927.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- | "[[The Strange High House in the Mist]]" | {{center|listopad [[1931.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Ciklus snova]]/[[Cthulhu mitovi]]<ref>Povezana s pričom "[[The Terrible Old Man]]", priča "[[The Strange High House in the Mist]]" sadrži elemente iz serijala [[Ciklus snova|Ciklusa snova]] i [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitova]].</ref> |- | "[[The Silver Key]]" | {{center|siječanj [[1929.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | {{nowrap|[[Ciklus snova]]/[[Cthulhu mitovi]]<ref name="RC">Kao i ostale priče u kojima se pojavljuje [[Randolph Carter]], i ova priča može se podjednako svrstati i u [[Ciklus snova]] i u [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitove]].</ref>}} |- ! rowspan="6" | [[1927.]] | ''[[The Dream-Quest of Unknown Kadath]]'' | {{center|[[1943.]]}} | [[Arkham House]] | [[novela]] | [[Ciklus snova]]/[[Cthulhu mitovi]]<ref name="RC"/> |- | ''[[The Case of Charles Dexter Ward]]'' | {{center|svibanj/srpanj [[1941.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[roman]] | [[Cthulhu mitovi]]/[[Ciklus snova]]<ref>Roman ''[[The Case of Charles Dexter Ward]]'' primarno spada u serijal [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitova]], međutim vrši reference koje ga povezuju s [[Ciklus snova|Ciklusom snova]].</ref> |- | "[[The Colour Out of Space]]" | {{center|rujan [[1927.]]}} | ''[[Amazing Stories]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Descendant (kratka priča)|The Descendant]]" | {{center|[[1938.]]}} | ''Leaves'' | fragment [[kratka priča|priče]] | |- | "[[The Very Old Folk]]" | {{center|ljeto [[1940.]]}} | ''Scienti-Snaps'' | dio [[pismo|pisma]] | |- | "[[History of the Necronomicon|History of the ''Necronomicon'']]" | {{center|[[1938.]]}} | [[Rebel Press]]<ref>[http://www.isfdb.org/cgi-bin/title.cgi?69028 "History of the ''Necronomicon''" na ISFDb.com]</ref> | [[pseudohistorija]] | [[Cthulhu mitovi]] |- ! rowspan="2" | [[1928.]] | "[[The Dunwich Horror]]" | {{center|travanj [[1929.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[Ibid (kratka priča)|Ibid]]" | {{center|siječanj [[1938.]]}} | ''O-Wash-Ta-Nong' | [[kratka priča]] | |- ! [[1930.]] | ''[[The Whisperer in Darkness]]'' | {{center|kolovoz [[1931.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[novela]] | [[Cthulhu mitovi]] |- ! rowspan="2" | [[1931.]] | ''[[At the Mountains of Madness]]'' | {{center|veljača–travanj [[1936.]]}} | ''[[Astounding Stories]]'' | [[novela]] | [[Cthulhu mitovi]]/[[Ciklus snova]] |- | ''[[The Shadow over Innsmouth]]'' | {{center|studeni [[1936.]]<ref>Izvorne kopije novele ''[[The Shadow over Innsmouth]]'' navode kako je tiskana u travnju [[1936.]] godine, međutim stvarni tisak je realiziran u studenom iste godine.</ref>}} | [[Visionary Publishing Company|Visionary Publishing]] | [[novela]] | [[Cthulhu mitovi]] |- ! [[1932.]] | "[[The Dreams in the Witch House]]" | {{center|srpanj [[1933.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]]/[[Ciklus snova]]<ref>Priča "[[The Dreams in the Witch House]]" primarno spada u serijal [[Cthulhu mitovi|Cthulhu mitova]], međutim sadrži slabe veze s [[Ciklus snova|Ciklusom snova]].</ref> |- ! rowspan="3" | [[1933.]] | "[[The Thing on the Doorstep]]" | {{center|siječanj [[1937.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Book (kratka priča)|The Book]]" | {{center|[[1938.]]}} | ''Leaves'' | [[kratka priča]] | |- | "[[The Evil Clergyman]] | {{center|travanj [[1939.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | |- ! rowspan="2" | [[1935.]] | ''[[The Shadow Out of Time]]'' | {{center|lipanj [[1936.]]}} | ''[[Astounding Stories]]'' | [[novela]] | [[Cthulhu mitovi]] |- | "[[The Haunter of the Dark]]" | {{center|prosinac [[1936.]]}} | ''[[Weird Tales]]'' | [[kratka priča]] | [[Cthulhu mitovi]] |} === Mladenače priče === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" width="100%" |- ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Napisana ! scope="col" | Izdavanje ! scope="col" | Izdavač ! scope="col" | Bilješke |- | "[[The Alchemist (kratka priča)|The Alchemist]]" | {{center|[[1908.]]}} | {{nowrap|{{center|studeni [[1916.]]}}}} | {{nowrap|''United Amateur''}} | |- | "[[The Beast in the Cave]]" | {{center|[[1904.]] – [[1905.]]}} | {{center|lipanj [[1918.]]}} | ''The Vagrant'' | |- | "[[The Haunted House (kratka priča, H. P. Lovecraft)|The Haunted House]]" | {{center|prije [[1902.]]}} | {{center|–}} | {{center|–}} | {{small|Nije sačuvana}} |- | "[[John, the Detective]]" | {{center|prije [[1902.]]}} | {{center|–}} | {{center|–}} | {{small|Nije sačuvana}} |- | "[[The Little Glass Bottle]]" | {{center|cca. [[1898.]] – [[1899.]]}} | {{center|[[1959.]]}} | [[Arkham House]] | |- | "[[The Mysterious Ship]]" | {{center|[[1902.]]}} | {{center|[[1959.]]}} | [[Arkham House]] | |- | "[[The Mystery of the Grave-Yard]]" | {{nowrap|{{center|cca. [[1898.]] – [[1899.]]}}}} | {{center|[[1959.]]}} | [[Arkham House]] | {{small|Izvorno "The Mystery of the Grave-Yard, or 'A Dead Man's Revenge': A Detective Story"}} |- | "[[The Noble Eavesdropper]]" | {{center|[[1897.]]}} | {{center|–}} | {{center|–}} | {{small|Nije sačuvana}} |- | "[[The Picture (kratka priča, H. P. Lovecraft)|The Picture]]" | {{center|[[1907.]]}} | {{center|–}} | {{center|–}} | {{small|Nije sačuvana}} |- | "[[The Secret of the Grave]]" | {{center|prije [[1902.]]}} | {{center|–}} | {{center|–}} | {{small|Nije sačuvana; moguće da se radi o priči "The Mystery of the Grave-Yard"}} |- | {{nowrap|"[[The Secret Cave, or John Lees Adventure]]"}} | {{center|cca. [[1898.]] – [[1899.]]}} | {{center|[[1959.]]}} | [[Arkham House]] | |} === Sporno autorstvo === * "[[The Inevitable Conflict]]", priča koja je u prosincu [[1930.]] i siječnju [[1931.]] godine objavljena u časopisu ''[[Amazing Stories]]''; kao autor priče navodi se izvjesni Paul Henry Lovering, koji je i ranije objavio priču u istom časopisu ("[[When the Earth Grew Cold]]", jesen [[1929.]]). Recentne analize stila i strukture sugerirale su kako bi P. H. Lovering mogao biti jedan od pseudonima H. P. Lovecrafta, mada konkretni dokazi za tu tezu ne postoje; sam Lovecraft je negirao da je on autor priče u pismu datiranom [[19. rujna]] [[1933.]] godine.<ref>{{Cite web|title = Did Lovecraft write The Inevitable Conflict? by W. E. Johns|url = http://www.gordonswebsite.net/hp-lovecraft/Did%20Lovecraft%20write%20The%20Inevitable%20Conflict%20by%20W_%20E_%20Johns.htm|website = www.gordonswebsite.net|access-date = 2016-01-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304074730/http://www.gordonswebsite.net/hp-lovecraft/Did%20Lovecraft%20write%20The%20Inevitable%20Conflict%20by%20W_%20E_%20Johns.htm|archive-date = 2016-03-04|url-status = dead}}</ref> == Suradnje i djela za druge autore == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" width="100%" |- ! scope="col" | Naslov ! scope="col" | Suradnici ! scope="col" | Napisana ! scope="col" | Izdavanje ! scope="col" | Bilješke |- | "[[The Battle that Ended the Century]]" | [[R. H. Barlow]] | {{center|[[1934.]]}} | {{center|lipanj [[1934.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Bothon]]" | [[Henry S. Whitehead]] | {{center|[[1946.]]}} | {{center|[[1946.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Challenge from Beyond]]" | [[C.L. Moore]]<br>[[A. Merritt]]<br>[[Robert E. Howard]]<br>[[Frank Belknap Long]] | {{center|[[1935.]]}} | {{center|rujan [[1935.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Collapsing Cosmoses]]" | [[R. H. Barlow]] | {{center|[[1938.]]}} | {{center|[[1938.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Crawling Chaos]]" | [[Winifred V. Jackson]] | {{center|[[1920.]]}} | {{center|travanj [[1921.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Curse of Yig]]" | [[Zealia Bishop]] | {{center|[[1928.]]}} | {{center|studeni [[1929.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Diary of Alonzo Typer]]" | [[William Lumley]] | {{center|[[1935.]]}} | {{center|veljača [[1938.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Disinterment]]" | [[Duane W. Rimel]] | {{center|[[1935.]]}} | {{center|siječanj [[1937.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Electric Executioner]]" | [[Adolphe Danziger De Castro|Adolphe De Castro]] | {{center|[[1929.]]}} | {{center|kolovoz [[1930.]]}} | {{small|Revizija De Castrove priče "The Automatic Executioner" iz [[1891.]] godine}} |- | "[[The Green Meadow]]" | [[Winifred V. Jackson]] | {{center|cca. [[1918.]] – [[1919.]]}} | {{center|proljeće [[1927.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Four O'Clock]]" | [[Sonia Greene]] | {{center|[[1922.]]}} | {{center|[[1922.]]}} | {{small|Sonia Greene je navedena kao autorica, mada je priču napisao Lovecraft}} |- | "[[The Hoard of the Wizard-Beast]]" | [[R. H. Barlow]] | {{center|[[1933.]]}} | {{center|[[1933.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Horror at Martin's Beach]]" | [[Sonia Greene]] | {{center|[[1922.]]}} | {{center|studeni [[1923.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Horror in the Burying-Ground]]" | [[Hazel Heald]] | {{center|cca. [[1933.]] – [[1934.]]}} | {{center|svibanj [[1937.]]}} | {{small|Hazel Heald je navedena kao autorica, mada je priču napisao Lovecraft}} |- | "[[The Horror in the Museum]]" | [[Hazel Heald]] | {{center|[[1932.]]}} | {{center|srpanj [[1933.]]}} | {{small|Hazel Heald je navedena kao autorica, mada je priču napisao Lovecraft}} |- | "[[Imprisoned with the Pharaohs]]" | [[Harry Houdini]] | {{center|[[1924.]]}} | {{center|svibanj – srpanj [[1924.]]}} | {{small|Inicijalno nepotpisan, Lovecraft je pri reizdanju [[1939.]] godine dobio autorstvo}} |- | "[[The Last Test]]" | [[Adolphe Danziger De Castro|Adolphe De Castro]] | {{center|[[1927.]]}} | {{center|kolovoz [[1928.]]}} | {{small|Revizija De Castrove priče "A Sacrifice to Science" iz [[1893.]] godine}} |- | "[[The Man of Stone]]" | [[Hazel Heald]] | {{center|[[1932.]]}} | {{center|listopad [[1932.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Medusa's Coil]]" | [[Zealia Bishop]] | {{center|[[1930.]]}} | {{center|siječanj [[1939.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Mound (kratka priča)|The Mound]]" | [[Zealia Bishop]] | {{center|[[1929.]] – [[1930.]]}} | {{center|studeni [[1940.]]}} | {{small|Zealia Bishop je navedena kao autorica, mada je priču napisao Lovecraft}} |- | "[[The Night Ocean]]" | [[R. H. Barlow]] | {{center|[[1936.]]}} | {{center|zima [[1939.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Out of the Aeons]]" | [[Hazel Heald]] | {{center|[[1933.]]}} | {{center|travanj [[1935.]]}} | {{small|Revizija Hazeline priče}} |- | "[[Poetry and the Gods]]" | [[Anna Helen Crofts]] | {{center|[[1920.]]}} | {{center|rujan [[1920.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Slaying of the Monster]]" | [[R. H. Barlow]] | {{center|[[1933.]]}} | {{center|[[1933.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Sorcery of Aphlar]]" | [[Duane W. Rimel]] | {{center|[[1934.]]}} | {{center|[[1934.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Thing in the Moonlight]]" | [[J. Chapman Miske]] | {{center|[[1927.]]}} | {{center|siječanj [[1941.]]}} | {{small|Miske je priredio i tiskao priču temeljem sna što ga je Lovecraft opisao u pismu}} |- | "[[Through the Gates of the Silver Key]]" | [[Edgar Hoffmann Price]] | {{center|[[1932.]] – [[1933.]]}} | {{center|srpanj [[1934.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Till A'the Seas]]" | [[R. H. Barlow]] | {{center|[[1935.]]}} | {{center|ljeto [[1935.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Trap (kratka priča)|The Trap]]" | [[Henry S. Whitehead]] | {{center|[[1931.]]}} | {{center|ožujak [[1932.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[The Tree on the Hill]]" | [[Duane W. Rimel]] | {{center|[[1934.]]}} | {{center|rujan [[1940.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Two Black Bottles]]" | [[Wilfred Blanch Talman]] | {{center|[[1926.]]}} | {{center|kolovoz [[1927.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[In the Walls of Eryx]]" | [[Kenneth J. Sterling]] | {{center|[[1936.]]}} | {{center|listopad [[1939.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |- | "[[Winged Death]]" | [[Hazel Heald]] | {{center|[[1932.]]}} | {{center|ožujak [[1934.]]}} | {{small|Hazel Heald je navedena kao autorica, mada je priču napisao Lovecraft}} |- | "[[Satan's Servants]]" | [[Robert Bloch]] | {{center|[[1935.]]}} | {{center|[[1949.]]}} | {{small|Koautorstvo}} |} == Poezija == :''Ovdje se nalazi izbor iz Lovecraftove poezije. Za puni popis, vidjeti: {{link|http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?165+None|H. P. Lovecraft na ISFDb, odjeljak "Poems"}} * "[[Providence in 2000 A.D.]]" ([[4. ožujka]] [[1912.]]) * "[[On the Creation of Niggers]]" ([[1912.]]) * "[[The Poe-et's Nightmare]]" ([[1916.]]) * "[[Nemesis (pjesma, H. P. Lovecraft)|Nemesis]]" ([[1. listopada]] [[1917.]]) * ''[[Fungi from Yuggoth]]'' (serijal od 36 [[sonet]]a, [[27. prosinca]] [[1929.]] – [[4. siječnja]] [[1930.]]) == Filozofska djela == {{div col|2}} * "[[The Crime of the Century (H. P. Lovecraft)|The Crime of the Century]]" (1915.) * "[[The Renaissance of Manhood]]" (1915.) * "[[Liquor and Its Friends]]" (1915.) * "[[More Chain Lightning]]" (1915.) * "[[Old England and the "Hyphen"|Old England and the 'Hyphen']]" (1916.) * "[[Revolutionary Mythology]]" (1916.) * "[[The Symphonic Ideal]]" (1916.) * "[[Editors Note to McGavacks "Genesis of the Revolutionary War"|Editors Note to McGavacks 'Genesis of the Revolutionary War']]" (1917.) * "[[A Remarkable Document]]" (1917.) * "[[At the Root]]" (1918.) * "[[Merlinus Redivivus]]" (1918.) * "[[Time and Space (H. P. Lovecraft)|Time and Space]]" (1918.) * "[[Anglo Saxondom]]" (1918.) * "[[Americanism (H. P. Lovecraft)|Americanism]]" (1919.) * "The League“ (1919.) * "[[Bolshevism (H. P. Lovecraft)|Bolshevism]]" (1919.) * "[[Idealism and Materialism – A Reflection]]" (1919.) * "[[Life for Humanity's Sake]]“ (1920.) * "[[In Defence of "Dagon"|In Defence of 'Dagon']]" (1921.) * "[[Nietzscheism and Realism]]" (1922.) * "[[East and West Harvard Conservatism]]" (1922.) * "[[The Materialist Today]]" (1926.) * "[[Some Causes of Self-Immolation]]" (1931.) * "[[Some Repetitions on the Times]]" (1933.) * "[[Heritage or Modernism: Common Sense in Art Forms]]" (1935.) * "[[Objections to Orthodox Communism]]" (1936.) {{div col end}} == Naučni tekstovi == Veliki znanstveni entuzijast, Lovecraft je u mladosti pokretao različite naučne časopise, mahom iz područja [[astronomija|astronomije]] i [[kemija|kemije]]. Primjeri takvih časopisa su ''Rhode Island Journal of Astronomy'' i ''Scientific Gazette', koje je pokrenuo i vodio prije punoljetnosti. Uz to, objavljivao je i različite članke, opet mahom iz [[astronomija|astronomije]], u časopisima kao što su ''The Pawtuxet Valley Gleaner'', ''The Providence Tribune'', ''The Providence Evening News'' i ''The Asheville Gazette-News''. Kako Lovecraft nije bio pravi naučnik, već isključivo amater, stvarna znanstvena vrijednost ovih tekstova nije velika. Dio naučnih tekstova objavljenih u časopisu ''The Providence Evening News'' Lovecraft je objavio pod pseudonimom Isaac Bickerstaffe, Jr., a uključuju pet članaka iz [[1914.]] godine na temu [[astrologija|astrologije]]. Među naučne tekstove spada i slavni rukopis ''[[The Cancer of Superstition]]'', zajednički rad Lovecrafta i njegovog prijatelja [[C. M. Eddy Jr.|C. M. Eddyja Jr.]]; radilo se o narudžbi [[Harry Houdini|Harryja Houdinija]], koji je preminuo iste godine prije nego je djelo dovršeno. Koje je dijelove napisao Lovecraft, a koje Eddy ostaje nejasno, međutim djelo se navodi kao koautorstvo. == Ostala djela== Lovecraft je pisao mnogo. Uz ranije navedene kategorije, napisao je još seriju rukopisa različitih žanrova, vrsta i tematika, od novinskih članaka, komentara, kritika, posveta i pisama, do složenih [[esej]]a i dnevničkih spisa. Cjelokupni spisak publikacija dostupan je [http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?165+None ovdje], dok u članku navodimo tek neke važnije tekstove: * ''The Brief Autobiography of an Inconsequential Scribbler'' ([[1919.]]) * "What Amateurdom and I have Done for Each Other" ([[1921.]]) * "Cats and Dogs" ([[1926.]]) * "[[Supernatural Horror in Literature]]" ([[1925.]] – [[1927.]]) * "The Supernatural and Edgar Allan Poe" ([[1927.]]) * ''A Guide to Charleston, South Carolina'' ([[1936.]]) * ''[[Autobiography: Some Notes on a Nonentity]]'' ([[1943.]]) ==Reference== {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://en.wikisource.org/wiki/Author:Howard_Phillips_Lovecraft H. P. Lovecraft] na engleskom Wikizvorniku {{H. P. Lovecraft}} [[Kategorija:H. P. Lovecraft]] [[Kategorija:Djela H. P. Lovecrafta| ]] [[Kategorija:Bibliografije|Lovecraft, H. P.]] cbg127f3w6h5xqclxbunnehugzbu0u9 0 4645514 42714614 42701506 2026-10-30T00:10:26Z Edgar Allan Poe 29250 42714614 wikitext text/x-wiki {{Infokutija05 političar |name = Florencio García Goyena |honorific-suffix = |image = |imagesize = |alt = |caption = |order = |office = [[Lista premijera Španije|premijer Španije]] |monarch = [[Isabella II od Španije|Isabella II]] |term_start = 12. septembar 1847 |term_end = 4. oktobar 1847 |succeeding = <!--For President-elect or equivalent--> |predecessor = [[Joaquin Francisco Pacheco y Gutierrez-Calderon|Joaquin Francisco Pacheco]] |successor = [[Ramon Maria Narvaez]] |birth_date = {{birthdate|1783|10|27|df=y}} |birth_place = [[Taffalla]] |death_date = {{dda|1855|6|3|1783|10|27|df=y}} |death_place = [[Madrid]] |restingplace = |restingplacecoordinates = |birthname = Florencio García Goyena |nationality = [[Spain|Spanish]] |party = |otherparty = <!--For additional political affiliations--> |spouse = |relations = |children = |residence = |alma_mater = |occupation = |profession = |cabinet = |committees = |portfolio = |signature = |signature_alt= |website = |footnotes = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = |branch = |serviceyears = |rank = |unit = |commands = |battles = |awards = |military_blank1 = |military_data1 = |military_blank2 = |military_data2 = |military_blank3 = |military_data3 = |military_blank4 = |military_data4 = |military_blank5 = |military_data5 = |honorific_prefix=[[Njegova ekscelencija]] }} '''Florencio García Goyena''' ([[Tafalla]], [[Navarre]] 1783 – Madrid 1855) bio je [[španija|španski]] pravnik koji je godine 1847. nakratko služio kao premijer Španije. Nakon premijerskog mandata je godine 1851. bio na čelu komisije koja je donijela nacrt [[građansko pravo|građanskog]] [[zakonik]]a; prijedlog je odbačen zbog protivljenja moćnih regionalnih plemića, ali je poslužio kao osnov za zakonik koji je donio [[Manuel Alonso Martínez|Alonso Martínez]] 1888/89. ==Literatura== * {{cite book | last=Ross | first= Friso |pages= 232 | chapter= García Goyena, Florencio |editor= Michael Stolleis|title= Juristen: ein biographisches Lexikon; von der Antike bis zum 20. Jahrhundert |edition= 2nd |year= 2001 |publisher= Beck |location= München |language= German |isbn= 3-406-45957-9}} {{Premijeri Španije}} {{Authority control}} {{Lifetime|1783|1855|Garcia Goyena, Florencio}} [[Category:Španski pravnici]] [[Category:Španski političari]] [[Category:Premijeri Španije]] 1rx8hziu7xmvdn6oji949tbnjfc5d0s 0 4661110 42714644 42693887 2026-10-30T00:49:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714644 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija|alias=|partner=|website={{URL|http://mako.cc/}}| datum_rođenja=2.10.1980.|slika=Wikimania 2012 portrait 133 by ragesoss, 2012-07-14.JPG}}'''Benjamin Mako Hill''' (2. 12. 1980.)  je aktivist slobodnog softvera,<ref>{{Cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2006/04/15/lessig_stallman_drm/|title=Lessig, Stallman on 'Open Source' DRM • The Register}}</ref> haker,<ref name="vows">{{Cite web|url=http://boingboing.net/2006/06/08/hackers-wedding-vows.html|title=Hackers' wedding vows based on Pi and Phi – Boing Boing}}</ref> i autor. Suradnik je i programer slobodnog softvera kao dio projekata Debian i [[Ubuntu (Linux distribucija)|Ubuntu]], kao i koautor tri tehnička priručnika na tu temu, ''Debian GNU / Linux 3.1 Bible'', ''The Official Ubuntu Server Book'' i ''The Official Ubuntu Book'' . Hill je docent za komunikologiju na [[Univerzitet u Washingtonu|Univerzitetu u Washingtonu]] <ref>{{Cite web|url=http://www.com.washington.edu/hill/|title=Hill, Benjamin Mako|publisher=University of Washington|accessdate=14.2.2014.|archivedate=2014-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221210338/http://www.com.washington.edu/hill/|deadurl=yes}}</ref> i član je upravnog odbora [[Fondacija za slobodni softver|Fondacije]] za [[Fondacija za slobodni softver|slobodni softver]] .<ref>{{Cite web|url=https://www.fsf.org/about/leadership.html|title=FSF – Leadership|accessdate=16.6.2007.|publisher=Free Software Foundation}}</ref> == Biografija == Hill je magistrirao na MIT Media Lab i doktorirao na međuresorskom programu koji uključuje MIT Sloan School of Management i MIT Media Lab . Od jeseni 2013. docent je na Odsjeku za komunikacije na [[Univerzitet u Washingtonu|Univerzitetu u Washingtonu]] .<ref>{{Cite web|url=http://www.com.washington.edu/hill/|title=University of Washington, Department of Communication|publisher=University of Washington|accessdate=11.11.2014.|archivedate=2014-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221210338/http://www.com.washington.edu/hill/|deadurl=yes}}</ref> Takođe je saradnik u MIT centru za građanske medije gde koordinira razvoj softvera za građansko organizovanje. Radio je kao savjetnik i izvođač radova na projektu [[One Laptop per Child|Jedan laptop po djetetu]] . Govornik je za projekt GNU,<ref>{{Cite web|url=https://www.gnu.org/people/speakers.html|title=GNU speakers|accessdate=17.6.2007.|publisher=Free Software Foundation|archive-date=2016-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301124744/http://www.gnu.org/people/speakers.html|url-status=dead}}</ref> i član je odbora Software Freedom International (organizacije koja organizira Dan slobode softvera ). 2006. godine oženio se Mikom Matsuzaki i na ceremoniji vjenčanja je koristio matematički ograničene vjenčane zavjete.<ref name="vows"/><ref>{{Cite web|url=http://wiki.mako.cc/WeddingVows|title=Art, Activism and Other Fun Projects :: Benjamin Mako Hill|publisher=Mako.cc|accessdate=18.10.2011.}}</ref> == Debian == Od 1999. godine Hill je aktivan član [[Debian]]a . Služio je kao delegat voditelja projekta Debian, a osnivač je i koordinator Debian neprofitne organizacije,<ref>{{Cite web|url=http://www.debian.org/devel/debian-nonprofit/|title=Non-Profit|publisher=Debian|accessdate=18.10.2011.|archivedate=2019-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190927235432/https://www.debian.org/devel/debian-nonprofit/|deadurl=yes}}</ref> prilagođene distribucije Debiana dizajnirane da zadovolji potrebe malih neprofitnih organizacija. Uz to, služio je u odboru Softvera u javnom interesu od marta 2003. do jula 2006. godine,<ref>{{Cite web|url=http://lists.spi-inc.org/pipermail/spi-announce/2003/000044.html|title=Result for vote regarding new members for the board of directors|accessdate=16.6.2007.|publisher=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mako.cc/copyrighteous/20060705-00|title=Stepping Down From Software in the Public Interest, Inc.|accessdate=16.6.2007.|publisher=}}</ref> kao potpredsjednik organizacije od avgusta 2004.<ref>{{Cite web|url=http://lists.spi-inc.org/pipermail/spi-announce/2004/000100.html|title=Minutes for August 10th, 2004|accessdate=16.6.2007.|publisher=}}</ref> == Ubuntu == Hill je također glavni programer i suosnivač [[Ubuntu (Linux distribucija)|Ubuntu-a]] i nastavlja aktivno sudjelovati u projektu.  Pored tehničkih odgovornosti, koordinirao je izgradnju zajednice oko Ubuntu projekta kao "menadžer zajednice" (kasnije ustupajući ulogu Jonu Baconu ) tokom prve godine i po Ubuntua.<ref>{{Cite web|title=Has Ubuntu lost it? Some say Canonical has lost its way. Are they right?}}</ref> U tom periodu radio je puno radno vrijeme za Canonical Ltd. U okviru Projekta, bio je član upravnog odbora "Vijeća zajednice" koji nadgleda sve netehničke aspekte projekta, sve do oktobra 2011. Njegov rad uključivao je doprinos kodeksu ponašanja <ref>{{Cite web|title=5 years later, 5 ways that Ubuntu has made Linux more human}}</ref> i izjavu o različitosti za projekt.<ref>{{Cite web|title=Ubuntu Increasing Its Diversity}}</ref> == Ostali poslovi == Pored razvoja softvera, Hill opširno piše. Objavljivan je u akademskim knjigama i časopisima, biltenima i internetskim časopisima <ref>{{Cite web|url=https://scholar.google.com/citations?user=FT2sH3gAAAAJ&hl=en|title=Google Scholar Citations|accessdate=11.11.2014.}}</ref> a ''magazin Slate'' republicirao je jedan od njegovih blog postova.<ref>{{Cite web|url=http://www.slate.com/blogs/future_tense/2014/05/13/don_t_use_gmail_here_s_how_to_determine_how_many_of_your_emails_google_may.html|title=Don't use Gmail? Here's how to determine how many of your emails Google may have.|accessdate=18.11.2014.}}</ref> Autor je projekta za upravljanje slobodnim softverom HOWTO, kanonskog dokumenta o upravljanju projektima slobodnog softvera i softvera otvorenog koda (FOSS), a objavio je akademski rad na FOSS-u iz antropološke, sociološke, upravljačke i softverske perspektive i pisao i govorio o intelektualnom vlasništvu, autorskim pravima i saradnji općenito.<ref>{{Cite web|title=Benjamin Mako-Hill on Open Source vs. Free, GPL and Prepping for OSCON|url=http://news.oreilly.com/2008/06/turner-interviews-mako-hill.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Penguicon 6.0 -- Penguins in Space!|url=http://www.linuxjournal.com/content/penguicon-60-penguins-space}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://boingboing.net/2011/02/05/antifeatures-deliber.html|title=Antifeatures: deliberate, expensive product features that no customer wants|accessdate=11.11.2014.}}</ref> Također je proučavao sociologiju uključenosti zajednice u web zajednice, te je široko objavljivan i citiran o projektima poput Scratch-a i Wikipedije.<ref>{{Cite web|url=http://www.niemanlab.org/2011/10/the-contribution-conundrum-why-did-wikipedia-succeed-while-other-encyclopedias-failed/|title=The contribution conundrum: Why did Wikipedia succeed while other encyclopedias failed?|accessdate=11.11.2014.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.techdirt.com/articles/20130401/03025722522/is-golden-age-wikipedia-coming-to-end.shtml|title=Wikipedia Editor Threatened With Lawsuit For Participating In Discussion Leading To Deletion Of Entry|accessdate=11.11.2014.}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://boingboing.net/2013/05/10/what-makes-a-project-remixable.html|title=What makes a project remixable?|accessdate=11.11.2014.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2013-05/13/remixable-project|title=Study: open source remixing seems to lead to less original work|accessdate=11.11.2014.|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305005817/http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-05/13/remixable-project|deadurl=yes}}</ref> O tim je temama govorio javno, kao i održavajući glavnu riječ na OSCON-u 2008.<ref>{{Cite web|url=http://www.oscon.com/oscon2008/public/schedule/speaker/7962|title=OSCON 2008 talks|accessdate=10.10.2014.|archivedate=2014-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111062934/http://www.oscon.com/oscon2008/public/schedule/speaker/7962|deadurl=yes}}</ref> Hill je nekoliko godina radio kao savjetnik za FOSS projekte specijalizirane za koordinaciju izdavanja softvera kao slobodnog ili otvorenog softvera i strukturiranje razvojnih napora za poticanje uključivanja zajednice.<ref>{{Cite web|url=http://mako.cc/projects/howto/FreeSoftwareProjectManagement-HOWTO/t1.html|title=Free Software Project Management HOWTO|accessdate=11.11.2014.}}</ref> Znatan dio svog vremena provodi putujući i održavajući razgovore o FOSS-u i intelektualnom vlasništvu, prvenstveno u Evropi i Sjevernoj Americi. Prije svojih trenutnih pozicija, Hill se bavio istraživanjem kao diplomirani istraživač u MIT Media Laboratory. U laboratoriju je radio i u grupama Electronic Publishing and Computing Culture na zajedničkom pisanju i softveru za donošenje odluka. Jedan od projekata, Selectricity, nagrađivani je alat za glasanje koji je dobio nagrade i grantove od [[MTV|MTV-a]] i Cisco-a . Bio je saradnik u Harvard Berkman centru za internet i društvo <ref>{{Cite web|url=http://cyber.law.harvard.edu/people/mako|title=Berkman Center Fellow}}</ref> i MIT centru za građanske medije.<ref>{{Cite web|url=https://civic.mit.edu/team/benjamin-mako-hill|title=MIT Center for Civic Media Fellow|access-date=2020-10-10|archivedate=2014-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111040105/https://civic.mit.edu/team/benjamin-mako-hill|deadurl=yes}}</ref> Bio je član savjetodavnog odbora [[Wikimedia Foundation|Fondacije Wikimedia]],<ref>{{Cite web|url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Advisory_Board|title=Advisory Board|access-date=2020-10-10|archivedate=2018-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131215357/https://wikimediafoundation.org/wiki/Advisory_board|deadurl=yes}}</ref> savjetodavnog vijeća Fondacije za otvoreno znanje <ref>{{Cite web|title=Advisory Council|url=https://okfn.org/about/advisory-council/|access-date=2020-10-10|archivedate=2014-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714223530/https://okfn.org/about/advisory-council/|deadurl=yes}}</ref> i odbora [[Fondacija za slobodni softver|Fondacije]] za [[Fondacija za slobodni softver|slobodni softver]] .<ref>{{Cite web|title=Staff and Board|url=http://www.fsf.org/about/staff-and-board}}</ref> Bio je član osnivač Vijeća zajednice [[Ubuntu (Linux distribucija)|Ubuntu]] <ref>{{Cite web|title=Poll Results: Ubuntu Community Council 2009|url=http://www.cs.cornell.edu/w8/~andru/cgi-perl/civs/results.pl?id=E_f802a7d79840b58a|access-date=2020-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303233319/http://www.cs.cornell.edu/w8/~andru/cgi-perl/civs/results.pl?id=E_f802a7d79840b58a|archive-date=2016-03-03|url-status=dead}}</ref> 2009. godine. == Nagrade == Nagrada za istraživanje Symbiont za 2019. godinu - General Symbiont <ref>{{Cite web|title=Benjamin Mako Hill is a Research Symbiont|url=https://www.com.washington.edu/2019/01/benjamin-mako-hill-is-a-research-symbiont/|publisher=Department of Communication, University of Washington|accessdate=18.6.2019|date=9.1.2019|archivedate=2020-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808125224/http://www.com.washington.edu/2019/01/benjamin-mako-hill-is-a-research-symbiont/|deadurl=yes}}</ref> == Bibliografija == * ''Debian GNU / Linux 3.1 Biblija'' {{ISBN|978-0-7645-7644-7}} * ''Službena Ubuntu server knjiga'' {{ISBN|978-0133017533}} * ''Službena Ubuntu knjiga'' {{ISBN|978-0-13-243594-9}} == Reference == {{Izvori|30em}} == Vanjske veze == * {{Official website|https://mako.cc/}} * [https://mako.cc/copyrighteous/ Copyrighteous] - osobni weblog * [http://www.com.washington.edu/hill Biografija sa Univerziteta u Washingtonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919233624/http://www.com.washington.edu/hill/ |date=2020-09-19 }} * [http://revealingerrors.com showingerrors.com] * [http://labcast.media.mit.edu/?p=56 MIT LabCAST: Odabir] * [https://www.youtube.com/watch?v=kBTwwEWTp_k Laboratoriji oligarhije], video zapis prezentacije u Berkmanovom centru za internet i društvo. {{Authority control}} {{Životni vijek|1980||Hill, Benjamin Mako}} [[Kategorija:Američki programeri]] [[Kategorija:Američki informatičari]] [[Kategorija:Američki aktivisti]] c8y8tt988ngr2axfshqsn3iekn1kz31 2 4665760 42714542 42713637 2026-10-29T18:16:51Z Inokosni organ 160059 42714542 wikitext text/x-wiki Pozdrav svima! Dobrodošli u ured vašeg Inokosnog organa. Pridružio sam se [[Srpskohrvatska Wikipedia|Srpskohrvatskoj Wikipediji]] kada je točno imala 454.760 članaka na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]]. <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ/Arhiv|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Arhiv</span>]] </div> </div> {{collapse top|title= Glavna ladica}} {| class="wikitable" |+ !<u>'''Glavni projekti'''</u> |- | <small>[[Izraelsko-arapski sukob]] | [[Arapsko proljeće]] | [[Rusko-ukrajinski rat]]</small> | |+ !<u>'''Turske teme'''</u> |- | <small><u>'''[[Korisnik:Inokosni organ/Turska književnost|Projekt : Turska književnost]]'''</u> | '''[[Lista turcizama u srpskohrvatskom jeziku]]''' [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=]] i [[Turcizam]] | '''[[Turski jezik]]''' | [[Osmanski turski jezik]] | '''[[Hronologija Osmanskog carstva|Vremeplov Osmanskog carstva]]''' | [[Osmansko Carstvo]] | [[Istorija Osmanskog carstva]] | [[Administrativna podjela Osmanskog Carstva]] | [[Turski jezik]]</small> | |+ !<u>'''Autori i knjige'''</u> |- | <small>[[Lion Feuchtwanger]] | [[Borislav Pekić]] | [[Gabriele d'Annunzio]] | [[Giacomo Leopardi]] | [[Pio II.|Enea Silvio Piccolomini]] | [[August Šenoa]] | [[Eugen Kumičić]] | [[Silvije Strahimir Kranjčević]] | [[Adolfo Veber Tkalčević]] | [[Ivan Perkovac]] | [[Ksaver Šandor Gjalski]] | [[Ante Kovačić]] | [[Josip Kozarac]] | ''[[Seljačka buna (roman)|Seljačka buna]]'' | [[Antun Gustav Matoš]] | [[Milutin Cihlar Nehajev]] | [[Milan Begović]] | [[Janko Leskovar]] | [[Ryūnosuke Akutagawa]] | [[Yukio Mishima]] | [[Yasunari Kawabata]] | [[Søren Kierkegaard]] | ''[[Crvena zvijezda (roman)|Crvena zvijezda]]'' | [[Lion Feuchtwanger]] | [[George Orwell]] | [[Ivana Brlić-Mažuranić]] | [[Feri Lainšček]] | [[Lila Prap]] | [[Ivan Kušan]] | [[Grigor Vitez]] | [[Ivo Andrić]] | [[Nasiha Kapidžić‑Hadžić]] | [[Stevan Sremac]] | [[Andrej Nikolaidis]] | [[Blaže Koneski]] | [[Olivera Nikolova]] | [[Grozdana Olujić]] | [[Branko Ćopić]] | [[Dragan Lukić]] | [[Sarah Kane]] | [[Tin Ujević]] | [[Ismail Kadare]] | [[Boris Pahor]] | [[Ivan Cankar]] | [[Tin Ujević]] | [[Stanisław Lem]] | [[Fenomenologija duha]] | [[Moby Dick]] ([[Herman Melville|Melville]]) | [[Jack London]] | [[Edward Abbey]] | [[Mark Twain]] | [[Henry David Thoreau]] | [[Jack Kerouac]] | [[Ambrose Bierce]] | [[Henry Miller]] | [[Gary Snyder]] | [[Hunter S. Thompson]] | [[Charles Bukowski]] ([[Post Office (roman)|Post Office]]) | [[Voltairine de Cleyre]] | [[Frantz Fanon]] | [[W. E. B. Du Bois]] | [[James Baldwin]] | [[Frederick Douglass]] | [[Richard Wright]] | [[Howard Zinn]] | [[Srečko Kosovel]] | [[Vitomil Zupan]] | [[Adem Demaçi]] | [[Venko Markovski]] | [[Mihailo Lalić]] | [[Dragoslav Mihailović]] | [[Živojin Pavlović]] | [[Aleksandar Tišma]] | [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]] | [[Tamni vilajet (antologije fantastike)|Tamni vilajet]] | [[Han Gang]] | [[Miroslav Krleža]] | [[Antun Branko Šimić]] | [[Vladislav Petković Dis]] | [[Alamut (roman)|Alamut]] | </small> | |+ !<u>'''Specifične teme'''</u> |- | <small>[[Pavluško Imširović]] | '''[[Telekom Srbija]]'''** | [[Demokratura]] | [[Kvisling]] | [[Oligarhija]] | [[Vlado Gotovac]] | [[Julius Baranovski]] | [[Josef Ressel]] | [[Tibor Sekelj]] | [[Ivan Visin]] | [[Rizo Šurla]] | [[Gabor Lenđel]] | [[Tamara Lujak]] | [[Milica Cincar Popović]]</small> | |+ !<u>'''Ukrajina'''</u> |- | <small>[[Korisnik:Inokosni organ/Ukrajina]] | [[Ukrajina]] | [[Kronologija Lavova]] | [[Volodimir Zelenskij]] | [[Politika Ukrajine]] | [[Istorija Ukrajine-Rusi]] | [[Krimski rat]] | </small> |+ !<u>'''[[Slovenska književnost]]'''</u> |+ !<u>'''[[Portal:Crna Gora]]'''</u> | |+ !<u>'''Muzika'''</u> |- | <small>[[Azra]] | [[Goran Bregović]] | [[Bijelo Dugme]] | [[Šarlo Akrobata]] | [[Pankrti]] | [[Haustor]] | [[VIS Idoli]] | [[Paraf]] | [[Fela Kuti]] | [[Novi val]] | [[Polka]] | [[Hip hop]] | [[Rocksteady]] | [[:Kategorija:The Prodigy]]</small> | |+ !<u>'''Turske teme'''</u> |- | <small><u>'''[[Korisnik:Inokosni organ/Turska književnost|Projekt : Turska književnost]]'''</u> | '''[[Lista turcizama u srpskohrvatskom jeziku]]''' [[Datoteka:Symbol support vote.svg|15px|link=]] i [[Turcizam]] | '''[[Turski jezik]]''' | [[Osmanski turski jezik]] | '''[[Hronologija Osmanskog carstva|Vremeplov Osmanskog carstva]]''' | [[Osmansko Carstvo]] | [[Istorija Osmanskog carstva]] | [[Administrativna podjela Osmanskog Carstva]] | [[Turski jezik]]</small> | |+ !<u>'''Loptopuc'''</u> |- | <small>[[Fudbalska reprezentacija Italije]] | [[Fudbalska reprezentacija SFR Jugoslavije]] | [[Eintracht Frankfurt]] | [[Bayer 04 Leverkusen]] | [[Newcastle United F.C.]] | [[Utakmica smrti]] | [[Svjetsko juniorsko prvenstvo u fudbalu – Čile 1987.]] | [[Fudbalska reprezentacija Hrvatske]] | [[Korisnik:Inokosni organ/Fudbalska reprezentacija Srbije|Fudbalska reprezentacija Srbije]] | [[Fudbalska reprezentacija Slovenije]] | [[Fudbalska reprezentacija Bosne i Hercegovine]] | [[Celtic F.C.]] | [[FK Šahtar Donjeck]] | [[Beşiktaş JK (fudbal)|Beşiktaş JK]] | [[US Livorno 1915|US Livorno]] | [[FC St. Pauli]] </small> | |+ !<u>'''Gradovi'''</u> |- | <small>[[Nusantara]] | [[Ciudad de la Paz (Ekvatorska Gvineja)|Ciudad de la Paz]] | [[Kumasi]] | [[Smederevo]] | [[Ljubljana]] | [[Kijev]] | [[Evropski glavni grad kulture]] ([[Vilnius]] | [[Trenčín]] | [[Oulu]] | [[Gorica]] | [[Nova Gorica]] | [[Chemnitz]] | [[Bad Ischl]] | [[Bodø]] | [[Tartu]] | [[Veszprém]] | [[Temišvar]] | [[Elefsina]] | [[Novi Sad]] | [[Esch-sur-Alzette]] | [[Kaunas]] | [[Rijeka (grad)|Rijeka]] | [[Galway]] | [[Évora]] | [[Liepāja]] | [[České Budějovice]] | [[Bourges]] | [[Skoplje]]) </small> | |+ !<u>'''Razne teme'''</u> |- | <small>[[Historija Mađarske]] | [[Mađarizam]] | [[Kraljevina Ugarska (1000–1526)]] | [[Mađarska književnost]] | [[Lista vladara Ugarske]] | [[Historija Mađarske]] | [[Slovačka]] | [[Gruzija]] | [[Germanizam]] | | [[Intolerancija na laktozu]] | [[Kristofor Kolumbo]] | <u>[[Švedski jezik]]</u> | [[Moskva]] | [[Historija Irske]] | [[:sl:Druga svetovna vojna na Slovenskem|Druga svetovna vojna na Slovenskem]] | | [[Makedonska književnost]] | [[Slovenska književnost]] | [[Lista vladara Portugala]] | [[Historija Portugala]] | [[Laos]] | [[Historija Vijetnama]] | [[Moldavija]] | [[Kamerun]] | [[Historija Kameruna]] | [[Morske orgulje]] | '''[[Đerdapska klisura]]''' | [[Wikipedija:Wikiprojekt države/Singapur|Wikiprojekt države - Singapur]] | '''[[Baranja]]''' | [[Belorusija]] | [[Arhitektura]] | [[Egipatska arhitektura]] | '''[[Lista okruga Texasa]]'''** | '''[[Haymarketska pobuna]]'''** | '''[[Štrajk trbovljanskih i zagorskih rudara (1923)]]''' | '''[[Prosvjedi u Albaniji (2026)]]'''** | [[Linker]] | [[Lista poglavara Jugoslavije]] | | |+ !<u>'''Dobri članci'''</u> |- | <small>[[Singapur]] | [[Moskva]] | [[Karl XII od Švedske]] | [[Tvrđava Svetog Mihovila]] | [[Fudbalska reprezentacija Turske]] | [[Surinamska književnost]] | [[Lista turcizama u srpskohrvatskom jeziku]] | [[Albanska književnost]]</small> |- * [[:meta:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring|Wikimedia CEE Spring]] * [[:meta:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] * [[:meta:Wikipedia Asian Month/Archive|Wikipedia Asian Month]] |} {{collapse bottom}} {{#Babel:sh}} {{KorisnikPočetak|extra-css=clear:right;}} {{Korisnička kutija/Administrator}} {{Korisnik Wiki dob|dan=8|mjesec=04|godina=2021}} {{Korisnik Mjesec Ukrajinske Kulture 2023}} {{Korisnik Mjesec Azije}} {{Korisnik Mjesec Ukrajinske Kulture 2024}} {{Korisnik Mjesec Ukrajinske Kulture 2025}} {{KorisnikKraj}} {{collapse top|title= Nagrade}} === Nagrade === {| style="margin:0 auto; background:transparent;" |- | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | {{barnstar-rad i trud|Nagrada za rad i trud|Orijentolog}} | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | [[Datoteka:Wiki medal.jpg]] <div>'''Wiki medalja'''<br />Za albanske, turske i druge književne teme<br />[[User:Igor Windsor|Igor Windsor]]</div> | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | {{Wikipedia:CEE Proljeće 2022/spomenica}} | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | {{Wikipedia:Mjesec Azije/spomenica|godina=2022}} | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | [[Datoteka:UCDM_2023_banrstar.png|thumb|185px|[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023]]]] | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | {| style="margin:auto; text-align:center; background:#327492; width:40px" | style="text-align:center; background:#FFFFFF; -moz-border-radius:15px; padding:6px 9px" | [[Datoteka:WikiLink Barnstar Hires.png|120px|Za izvanredan doprinos akciji i hvalevredan trud]] <div style="padding-top:6px;">Za učešće u [[Wikipedija:Akcija sređivanja članaka bez unutarnjih linkova 2|Akciji sređivanja članaka bez linkova 2]]</div> |- | style="color:white;" | '''Dodijelila''':<br />Wikizajednica |} | style="vertical-align:top; text-align:center; padding:6px; width:190px;" | {{Wikipedija:Međuprojektna akcija sređivanja neutralnosti članaka/Nagrada}} |} <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="border:3px solid #EAC100; background-color:#EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;" class="plainlinks"> [[File:Wikipedia Asian Month Barnstar Golden.png|left|180px]] {{Center|{{resize|150%|'''''The Wikipedia Asian Month 2022 Barnstar Golden'''''}}}} <div style="color:#333333; margin-left:220px; font-size:110%;"> Dear {{ROOTPAGENAME}} : :Congradulation! Sincerely thank you for your utmost participation in Wikipedia Asian Month 2022. We are grateful for your dedication to Wikimedia movement, and hope you will join us the next year! :Wish you all the best! </div> <div style="color:#333333; text-align:right; font-size:120%;">Wikipedia Asian Month Team</div> </div> </div> <!-- Pošiljalac poruke: Korisnik:Joycewikiwiki@metawiki; spisak primalaca: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month_2022/Special_Barnstars_Receiver&oldid=24454025 --> {| style="border:1px solid gray; background-color:#fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[Datoteka:Rc award.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size:x-large; padding:0; vertical-align:middle; height:1.1em;" | '''Barnstar patrolera''' |- |style="vertical-align:middle; border-top:1px solid gray;" | Iskreno veliko hvala, kao patroler patroleru, na ophodnji čitave Vikipedije u mojem trosedmičnom odsustvu. Nije ostalo [https://xtools.wmflabs.org/patrollerstats/sh.wikipedia.org?actions=patrol nezapaženo] da si praktički samostalno poduhvatio posao bez kojega bi ošli natrag u tisuće neophođenih izmjena odakle nema povratka dok se istovremeno borimo s novima. |} – [[Korisnik:Vipz|Vipz]] ([[Razgovor sa korisnikom:Vipz|razgovor]]) 04:23, 6 mart 2023 (CET) {{Nagrada za izabrani članak | članak =Karl XII od Švedske | mjesec =august | godina =2023. }} {{Nagrada za izabrani članak | članak =Fudbalska reprezentacija Turske | mjesec =oktobar | godina =2024. }} {{collapse bottom}} == Spoljašne veze == * [https://vukajlija.com/ Leksikografski zavod] * как я люблю naš [[:wikt:Glavna strana|vikiriječnik]] :P * <u>[[Wikipedija:Navođenje izvora|Navođenje izvora]]</u> & [[:en:Wikipedia:Citing sources|Citing sources]] & [[:en:Wikipedia:Verifiability|Verifiability]] * <u>[[Wikipedija:Pouzdani izvori|Pouzdani izvori]]</u> & [[:en:Wikipedia:Reliable sources|Reliable sources]] * <u>[[Šablon:Reklamiranje]]</u> & [[:en:Wikipedia:Identifying blatant advertising|Identifying blatant advertising]] * <u>[[Wikipedija:Šta Wikipedija nije|Šta Wikipedija nije]]</u> & [[:en:Wikipedia:What Wikipedia is not|What Wikipedia is not]] * [[Wikipedija:Dozvole za objavljivanje]] ::''Don't speak Po Naški?'' ==<big>'''''Reference'''''</big> (pa da!)== * [[Korisnik:Belirac/Izvori|Izvori]] * [[Wikipedija:Pouzdani izvori/Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku]] * [[Korisnik:Inokosni organ/Slobodno dostupni izvori i knjige|Slobodno dostupni izvori i knjige]] {{reflist}} <div style="float:right; border:thin solid green; background-color:*f9f9f9"> {{Currentdate}} Ovaj ogranak Wikipedija projekta ima : '''<div id="articlecount" style="font-size:85%;">[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] {{plural:{{NUMBEROFARTICLES}}|članak|članka|članaka}} na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom]]</div> </div>''' [[Kategorija:User sh]] [[Kategorija:Wikipedijini administratori]] rowweyr257jxp8o26sidb2ajd5j91j3 0 4668935 42714703 42600834 2026-10-30T06:05:32Z ~2026-57708-36 406703 42714703 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Vojno lice | name = Hasan Zvizdić<br />{{resize|90%|''[[Aga]]''}} | image = [[Datoteka:Hasan-aga Zvizdić.jpg|199p|Istorijski portret Hasana Zvizdića]] | image_size = | alt = Crno-bela fotografija, istorijski jajasti portret osobe s fesom ili sličnom kapom na glavi, srednji plan | caption = Istorijski portret | rođen = 1892 |datum_smrti = 1980 |mesto_rođenja = [[Sjenica]], <br />{{zastava|Osmansko carstvo}}<br /><small> (danas{{nbsp}}[[Srbija]])</small> |mesto_smrti = [[Adapazari]], {{zastava|Turska}} | lojalnost = {{Plainlist | * {{flag|NDH}} * {{flag|Kraljevina Italija}} * {{flag|Nacistička Nemačka}} }} | branch = | serviceyears = | rank = | servicenumber = <!--Do not use data from primary sources such as service records.--> | unit = odred [[Muslimanska milicija Sandžaka|Muslimanske milicije]] iz{{nbsp}}[[Sjenica|Sjenice]] | commands = |ratovi = [[Drugi svetski rat]] u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]] * [[Bitka za Sjenicu]]}} '''Hasan Zvizdić''' ([[Sjenica]], 1892 — [[Adapazari]], 1980){{Sfn|Crnovršanin|1996||ps=: "Hasan je rođen 1892. godine ... Hasan-aga Zvizdić umro je 1980. godine u Adapazaru"}} bio je tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]] komandant odreda [[Muslimanska milicija Sandžaka|Muslimanske milicije]] iz [[Sjenica|Sjenice]] (u [[Sandžak (oblast)|Sandžaku]]),<ref name="BojovićŠibalić1979">{{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|last2=Šibalić|first2=Mijuško|title=Durmitorska partizanska republika: materijali sa naučnog skupa održanog u Žabljaku 24, 25 i 26, avgusta 1977. godine|url=https://books.google.com/books?id=s3EYAAAAMAAJ|year=1979|publisher=Istorijski in-t SR Crne Gore|page=382}}</ref> te glavni trgovac stokom u regionu koji je zavisio od [[stočarstvo|stočarstva]] — zbog čega je njegov uticaj u Sandžaku bio snažan.{{Sfn|Živković|2011|p=»Kako se kasnije ispostavilo, Zvizdić je još desetak dana ranije pozvao muslimane iz okoline Sjenice da pomognu odbranu grada, što su ovi prihvatili s obzirom na njegov uticaj kao glavnog trgovca mesom i stokom u jednoj stočarskoj regiji.«}} == Biografija == Hasan-aga Zvizdić je rođen [[1892]]. godine u [[Sjenica|Sjenici]]. Najstariji je sin Muhameda i Amine Zvizdić. Morao je da napusti rodno mesto ([[Gacko]], [[Bosna i Hercegovina|BiH]]) i seli se veoma često zbog progona; iako je menjao lokaciju i brodom, svojevremeno je ipak završio u logoru ([[Logor Dahau|Dahau]], gde je proveo dve godine). Porodicu, uključujući mlađeg brata Osmana, ubili su mu [[terorizam|teroristi]].<ref>{{cite web|url=http://sandzakpress.net/hasan-aga-zvizdic-1892-1980|title=Hasan-aga Zvizdić (1892–1980)|website={{noitalic|Elektronske novine}} Sandžak PRESS|date=8. 12. 2015|accessdate=27. 8. 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170827154921/http://sandzakpress.net/hasan-aga-zvizdic-1892-1980|archivedate=27. 8. 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://zsdholland.ning.com/group/braniteljisandzaka|title=Branitelj Sjenice i Pešterske Visoravni – Rahmetli Hasan Zvizdić (1892–1980)|website=zsdholland.ning.com|accessdate=27. 8. 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100304154711/http://zsdholland.ning.com/group/braniteljisandzaka|archivedate=4. 3. 2010|url-status=dead}}</ref> Zvizdić je radio kao bogati [[muslimani|muslimanski]] veletrgovac iz [[Sjenica|Sjenice]]. Postao je guverner grada i naoružao mnogo lokalnih muslimana organizovavši ih u ratnu [[milicija|miliciju]].<ref name="Djurašinović-Kostja1961">{{cite book|last=Djurašinović-Kostja|first=Vojin|title=Stazama proleterskim|url=https://books.google.com/books?id=zSosAAAAIAAJ|year=1961|publisher=Prosveta|quote=Tada je u Sjenici vlast držao Hasan Zvizdić, poznat u tome kraju kao veletrgovac i čovek sa jakim uticajem na jedan deo stanovništva, što mu je pomoglo da izvestan deo muslimana organizuje i naoruža kao miliciju.|pages=279 }}</ref> === Angažman === U decembru 1941, Zvizdić je odbio da dozvoli [[partizani]]ma ka zauzmu Sjenicu, jer se bojao da će [[četnici]], [[Nemci|nemačke]] i [[italija]]nske snage napasti partizane u ovom mestu i takođe pobiti veći deo populacije. Objasnio je partizanima kako je imao oko 5.000 članova Muslimanske milicije pod svojom komandom i da će ih usmeriti protiv partizana ili četnika ako pokušaju sa zauzimanjem.<ref name="Ćuković1964">{{cite book|last=Ćuković|first=Mirko|title=Sandžak: Na osnovu sakupljenog i obrađenog materijala knjigu napisao Mirko Ćuković|url=https://books.google.com/books?id=w5DRAAAAMAAJ|year=1964|publisher=Nolit|pages=196, 197}}</ref> Prema istoričaru [[Milutin Živković|Živkoviću]], Zvizdić je zapravo bio zabrinut da njegovi unosni ugovori za snabdevanje italijanske i nemačke vojske stokom ne bi bili otkazani ako bi partizani zauzeli grad.{{Sfn|Živković|2011|p=»To je bilo opravdanje za javnost, dok je stvarni razlog ležao u tome što je Zvizdić kao trgovac stokom imao ugovor o snabdevanju italijanskih i nemačkih vojski mesom, koji bi verovatno bio ugrožen ukoliko bi se pročulo da je pustio partizane u grad.«}} Dana [[22. decembar|22. decembra]] [[1941]]. godine, snage Muslimanske milicije iz [[Prijepolje|Prijepolja]] — pod komandom [[Sulejman Pačariz|Pačariza]], te iz Sjenice — pod komandom Zvizdića, uspešno su onemogućile napad partizana koji su pokušali da zauzmu Sjenicu.<ref>{{cite book |last=Radaković|first=Petko|title= Užička Republika, Zapisi i sećanja&nbsp;– I|year=1981|publisher= Muzej ustanka 1941|location=Užice|chapter=Muslimanska milicija u službi okupatora|pages=662}}</ref> Jedna grupa iz [[Tutin]]a ih je podržavala — pod komandom [[DŽemail Koničanin|DŽemaila Koničanina]], koji se pridružio po pozivu Zvizdića.<ref>{{cite book|last=Ćuković|first=Mirko|title=Sandžak: Na osnovu sakupljenog i obrađenog materijala knjigu napisao Mirko Ćuković|url=https://books.google.com/books?id=w5DRAAAAMAAJ|year=1964|publisher=Nolit|quote=Ubrzo se pojavila i druga neprijateljska kolona od sela Medare, pod komandom DŽema Koničanina. Ova grupa je na poziv Hasana Zvizdića stitla dva dana ranije kao pomoć sa Peštera iz nggavičkog sreza|pages=209}}</ref> Početkom delovanja Muslimanske milicije iz Sjenice kojoj je komandovao Zvizdić, februara 1942. — zajedno sa odredima milicije iz Prijepolja, [[Brodarevo|Brodareva]] i [[Komaran]]a, u saradnji sa [[četnici]]ma kojima je zapovedao [[Pavle Đurišić]], te sa italijanskim snagama, planiran je napad na partizane koji su se povlačili iz Sandžaka nakon [[Užička republika|poraza u Užicu]]. Kad je Pačariz shvatio da su partizani uspeli da pobede četnike, nije se suzdržavao od napada na partizane, ali je odlučio da premesti svoje snage u Sjenicu da bi pomogao Zvizdiću ako bi partizani odlučili da ponovo napadnu grad.<ref name="Ćuković1964-2">{{cite book|last=Ćuković|first=Mirko|title=Sandžak: Na osnovu sakupljenog i obrađenog materijala knjigu napisao Mirko Ćuković|url=https://books.google.com/books?id=w5DRAAAAMAAJ|year=1964|publisher=Nolit|quote=Četničko-nedićevske snage iz Srbije vršile su početkom februara poslednje pripreme da opkole i unište partizanske snage na desnoj strani Lima. Bilo je predviđeno da u ovoj akciji učestvuju četnici Draže Mihailovića, kako oni koji su bili pod njegovom direktnom komandom, tako i oni koji su bili stavljeni pod komandu Milana Nedića kao odredi Srpske oružane sile, zatim muslimanska milicija Hasana Zvizdića iz Sjenice i hodže Sulejmana Pačariza iz Hisardžika i italijanske jedinice iz Prijepolja uz sadejstvo četnika Pavla Đurišića i muslimanske milicije iz Brodareva i Komarana na levoj strani Lima.|pages=247 }}</ref> Zvizdić nije bio uticajan samo u Sjenici i Tutinu, nego i u širem regionu. Mislio je da će mu koristiti ako poseti sedište [[četnici|četnika]] i pregovara s [[Dragoljub Mihailović|Dražom Mihailovićem]].<ref name="Đaković1986">{{cite book|author=Spasoje Đaković|title=Sukobi na Kosovu|url=https://books.google.com/books?id=z7pBAAAAYAAJ|year=1986|publisher=Narodna knjiga|page=139}}</ref> Dana [[27. jun]]a, Zvizdić i ostali muslimanski i albanski lideri (među kojima i [[Aćif Hadžiahmetović]], [[DŽafer Deva]], [[Ferhat-beg Draga]] i [[Ahmet Daca]]) pregovarali su sa predstavnicima Mihailovićevih četnika. Pregovori su okončani dogovorom o saradnji na zajedničkoj borbi protiv komunista.<ref name="Ćuković1964-3">{{cite book|last=Ćuković|first=Mirko|title=Sandžak: Na osnovu sakupljenog i obrađenog materijala knjigu napisao Mirko Ćuković|url=https://books.google.com/books?id=w5DRAAAAMAAJ|year=1964|publisher=Nolit|page=526}}</ref> [[Milorad Ekmečić|Ekmečić]] pominje Zvizdića kao muslimanskog četničkog vođu.<ref name="Ekmečić2007">{{cite book|last=Ekmečić|first=Milorad|authorlink=Milorad Ekmečić|title=Dugo kretanje između klanja i oranja: Istorija Srba u Novom Veku 1492-1992|url=https://books.google.com/books?id=6WotAQAAIAAJ|year=2007|publisher=Zavod za udžbenike|quote=Zvizdić Hasan, vođa muslimanske četničke grupe|pages=569}}</ref> [[Karl fon Krempler]] je planirao da osnuje Sandžak kao zaseban [[entitet (politika)|politički entitet]] i ponudio je Zvizdiću funkciju guvernera. Ovaj je odbio Kremplerovu ponudu.<ref name="Ćuković1964-4">{{cite book|last=Ćuković|first=Mirko|title=Sandžak: Na osnovu sakupljenog i obrađenog materijala knjigu napisao Mirko Ćuković|url=https://books.google.com/books?id=w5DRAAAAMAAJ|year=1964|publisher=Nolit|page=525}}</ref> Kada su Nemci preuzeli kontrolu nad Crnom Gorom nakon kapitulacije Italije pred kraj [[1943]]. godine, osnovali su [[marionetska država|marionetsku]] vladu s Hasanom Zvizdićem kao [[ministar bez portfelja|ministrom bez portfelja]].<ref name="Pajović1977">{{cite book|last=Pajović|first=Radoje|title=Kontrarevolucija u Crnoj Gori: četnički i federalistički pokret 1941-1945|url=https://books.google.com/books?id=t0yBAAAAIAAJ|year=1977|page=423}}</ref> === Smrt === Posle rata, Zvizdić je emigrirao iz Jugoslavije da ga ne bi uhvatili i pogubili partizani. Umro je [[1980]]. godine u [[Adapazari]]ju ([[Turska]]). Godine 2012, ispred kuće u kojoj je živeo Zvizdić otkrivena je [[komemorativna plaketa]].<ref>{{cite web|title=Otkrivena tabla Hasan-agi Zvizdiću|url=http://www.sandzakcbs.com/vijesti/otkrivena-tabla-hasan-agi-zvizdicu|publisher=Centar za bošnjačke studije|accessdate=2. 6. 2014}}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Reference == {{reflist|2}} === Bibliografija === * {{cite book|last=Crnovršanin|first=Harun|title=Sinovi Sandžaka|url=https://books.google.com/books?id=d8X4GAAACAAJ|year=1996|publisher=Izd. autora|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Živković|first1=Milutin|title=Dešavanja u Sandžaku od julskog ustanka do kraja 1941 godine|journal=Baština|year=2011|volume=31|url=http://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0353-9008/2011/0353-90081131247Z.pdf|accessdate=12. 6. 2014|publisher=Institute for Serbian Culture|location=Priština, Leposavić|ref=harv}} == Vanjske veze == * [https://web.archive.org/web/20100304154711/http://zsdholland.ning.com/group/braniteljisandzaka Biografija] na sajtu ZSD Holandije * [http://www.bkz.rs/2012/03/26/%E2%80%9Edalje-necete-rekao-je-hsan-aga-zvizdic/ Članak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210831124748/http://www.bkz.rs/2012/03/26/%E2%80%9Edalje-necete-rekao-je-hsan-aga-zvizdic/ |date=2021-08-31 }} na sajtu BKZ Srbije {{Muslimanska milicija Sandžaka}} {{DEFAULTSORT:Zvizdić, Hasan}} [[Kategorija:Rođeni 1892.]] [[Kategorija:Umrli 1980.]] [[Kategorija:Kvislinzi]] [[Kategorija:Muslimanska milicija Sandžaka]] [[Kategorija:Biografije, Srbija]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] sbme0yjjljelw78gs7c1xlb89lq3wtu 0 4669218 42714552 42438984 2026-10-29T19:47:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714552 wikitext text/x-wiki '''Banka humanog mlijeka''' je ustanova u kojoj se pohranjuje, obrađuje i testira humano mlijeko koje [[Majka|majke]] izdoje za svoje [[dijete]] ili koje žene daruju banci kako bi ga mogla iskoristiti djeca kojoj je potrebno. Optimalna prehrana za [[Novorođenče|novorođenčad]] i dojenčad je majčino mlijeko.<ref name="kbc-zagreb.hr">{{Cite web|title=Banka humanog mlijeka|url=http://www.kbc-zagreb.hr/banka-humanog-mlijeka-sk-v2.aspx|access-date=2021-09-25|website=www.kbc-zagreb.hr|language=hr|archive-date=2021-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925130250/https://www.kbc-zagreb.hr/banka-humanog-mlijeka-sk-v2.aspx}}</ref> == Dobrobiti majčinog/humanog mlijeka == Zaštitna uloga majčinog mlijeka osobito je važna u prehrani vrlo male i nezrele nedonoščadi ispod 1.5&nbsp;kg i dobi manje od 32 tjedna, tada [[dojenje]] dokazano poboljšava zdravstvene ishode i štiti od pojave nekrotizirajućeg enterokolitisa, kasne sepse, bronhopulmonalne displazije i [[Retinopatija|retinopatije]] nedonoščeta. Humano je mlijeko posebno važno za prerano rođenu djecu i bolesnu novorođenčad jer imaju veće šanse da razviju ozbiljne crijevne infekcije ako ih se hrani zamjenskim mlijekom umjesto humanim. Humano mlijeko idealan je izvor hranjivih tvari. Znatno smanjuje pojavnost crijevnih infekcija te obnavlja sluznicu crijeva u slučaju da do infekcije ipak dođe. Usto pomaže u sazrijevanju crijevnog tkiva, suzbija [[Infekcija|infekcije]] i potiče razvoj [[Mozak|mozga]]. Ako majka ne može dojiti, tada je prema [[WHO|Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji]] (SZO). najbolji izbor darovano mlijeko druge majke. U osiguravanju takvog mlijeka glavnu ulogu ima Banka mlijeka koja neonatalne jedinice intenzivnog liječenja opskrbljuje sigurnim, [[Pasterizacija|pasteriziranim]] doniranim mlijekom. == Historija == Podrijetlo doniranja humanog mlijeka može se pratiti u daljoj prošlosti, kada su djecu koju majke nisu dojile, dojile prijateljice, rodice i druge žene. Već u [[Hamurabijev zakonik|Hamurabijevom zakoniku]] ([[18. vijek pne.|18. st. pr. Kr.]]) navodi se detaljan popis kriterija koja mora zadovoljiti zamjenska dojilja. Kriteriji se navode i kasnije u različitim tekstovima kroz stoljeća, naime tada se smatralo da djeca nasljeđuju tjelesne, mentalne i emocionalne osobine od žene koja ih je dojila, pa se odabir zamjenske dojilje smatrao izuzetno važnim. Od [[11. vijek|11. stoljeća]], djecu europske [[Aristokracija|aristokracije]] hranile su svojim mlijekom isključivo zamjenske dojilje jer se dojenje smatralo nepristojnim i neprimjerenom radnjom za visoke društvene slojeve. Takav stav se zadržao do [[18. vijek|18. stoljeća]], a tijekom tog razdoblja, zanimanje zamjenske dojilje bilo je u financijskom smislu najisplativiji posao za žene na području današnje [[Evropa|Europe]]. Dok su hranile tuđu djecu za novac svojim mlijekom, njihova djeca su često bila hranjena mlijekom drugih životinja. Popularnost hranjenja djece mlijekom zamjenskih dojilja počela je opadati tijekom [[19. vijek|19. stoljeća]]. Početkom [[20. vijek|20. stoljeća]] je Theodor Escherich s katedre za pedijatriju na [[Sveučilište u Beču|Sveučilištu u Beču]] proveo istraživanja koja su dokazala da su crijevne bakterije dojene dojenčadi bile značajno različite nego u dojenčadi hranjene na druge načine. Njegovi napori rezultirali su izgradnjom Carskog instituta za majku i njegu dojenčadi te otvaranju prve banke humanog mlijeka u [[Beč]]u [[1909]]. godine.<ref>{{Citiranje časopisa|last=Moro|first=Guido E.|date=2018-04|title=History of Milk Banking: From Origin to Present Time|url=http://www.liebertpub.com/doi/10.1089/bfm.2018.29077.gem|journal=Breastfeeding Medicine|language=en|volume=13|issue=S1|pages=S–16–S-17|doi=10.1089/bfm.2018.29077.gem|issn=1556-8253}}</ref> == Banke humanog mlijeka u Europi == U Europi je u ovom trenutku aktivno 280 banaka humanog mlijeka, a najviše ih je u [[Italija|Italiji]], 39.<ref>{{Cite web|title=Map {{!}} EMBA|url=https://europeanmilkbanking.com/map/|access-date=2021-09-25|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925145355/https://europeanmilkbanking.com/map/|archive-date=2021-09-25|url-status=dead}}</ref> Europska udruga banaka mlijeka (EMBA) službeno je osnovana 15. listopada 2010. Udruga ima sjedište u [[Milano|Milanu]] u Italiji, a njene članice su banke mlijeka, udruge banaka mlijeka i pojedinci_ke. Europska udruga banaka mlijeka je neprofitna organizacija osnovana radi promicanja darivanja humanog mlijeka u Europi i poticanja međunarodne suradnje između banaka humanog mlijeka u zemljama Europe. == Banka humanog mlijeka u Hrvatskoj == Svake se godine u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] prerano rodi više od 2.000 djece, a 400 ih treba intenzivnu skrb. Manje od polovine majki koje prijevremeno rode može dojiti. Prva Banka humanog mlijeka u Hrvatskoj je otvorena 15. studenoga 2019. godine i djeluje u okviru Banke tkiva i stanica [[KBC Zagreb]]. Banka humanog mlijeka djeluje na adresi Petrova 13 u Zagrebu. Riječ je o projektu koji je ostvaren kao rezultat suradnje Ministarstva zdravstva RH i Ureda UNICEF-a u Hrvatskoj. == Uvjeti za darivateljice i način rada == Banke humanog mlijeka pridržavaju se strogih standarda probira i testiranja darivateljica te testiranja i obrade darovanog humanog mlijeka. Zamrznuto darovano mlijeko koje stigne u banku, prvo se otapa, zatim mu se analizira sastav hranjivih tvari, uzima bakterijske kulture, miješa ga se i utače u bočice koje se zatvaraju aluminijskim folijama i plastičnim čepom. Zatim se pasterizira na 62,5&nbsp;°C/30 minuta u automatskom pasterizatoru. Pasterizirano mlijeko naglo se hladi, a zatim zamrzava na -20&nbsp;°C i pohranjuje do upotrebe. U Banci Humanog mlijeka u Zagrebu tako zamrznuto mlijeko se čuva do šest mjeseci.<ref name="kbc-zagreb.hr"/> Banka mlijeka osigurava najvišu razinu sigurnosti mlijeka za djecu koje će ga koristiti. Većina zdravih majki može darivati mlijeko, no postoje neki razlozi koji ih u tome mogu spriječiti. Za darivanje mlijeka u Banci humanog mlijeka u Hrvatskoj nisu pogodne majke koje (su): * pozitivne na [[HIV]], [[Хепатитис Б|Hepatitis B]], [[Hepatitis C]] ili [[sifilis]] ili je njihov partner u riziku od zaraze HIV-om, * puše ili koriste [[nikotin]]ske pripravke, * piju napitke bogate [[kofein]]om, * redovito piju više od dvije čaše [[Alkoholno piće|alkohola]] dnevno, * koriste [[Droga|droge]], * primile organ, tkivo ili [[Transfuzija krvi|transfuziju krvi]] u zadnjih četiri mjeseca. Banka će od potencijalne darovateljice tražiti uzorak krvi za testiranje na hepatitis B i C, HIV i sifilis, te ovisno o epidemiološkim okolnostima, testirati darovateljicu na još neke uzročnike zaraznih bolesti. Darovano humano mlijeko daje se djeci čije majke ne proizvode dovoljno mlijeka. Do toga može doći iz raznih razloga: * majci mlijeko kasni zbog okolnosti [[Porođaj|poroda]] ili [[Trudnoća|trudnoće]], uključujući prerani porod, * majka ne proizvodi dovoljno mlijeka za svoje dijete ili svoju djecu (npr. [[Blizanac|blizanci]] ili trojke), * stres ometa proizvodnju mlijeka, npr. majka hospitaliziranog djeteta ne može držati ili izravno dojiti svoje dijete, * majci su potrebni lijekovi koji bi kroz njezino mlijeko mogli naštetiti njezinu djetetu, * majka ima bolest zbog koje ne smije dojiti.<ref name="kbc-zagreb.hr"/> == Izvori == <references /> {{Authority control}} [[Kategorija:Djetinjstvo]] [[Kategorija:Zdravstvene ustanove]] [[Kategorija:Zdravlje]] 0edyc5s9rpwrg7uac9d87pumcesmt4y 2 4673739 42714544 42704751 2026-10-29T18:26:03Z Inokosni organ 160059 /* Historija i statistike projekta */ 42714544 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ ----- <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Glavna : I/O</span>]] </div> </div> {| style="background-color:#FFE0DB; width:100%; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%; text-align:left;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"> <h2 id="r1c1" style="text-align:left;">Stražarska kula</h2> </div> [[Datoteka:Wikimedia-cotw-notext.png|right|100px]] [[Wikipedija:Slika sedmice/Arhiva|Slika sedmice]]<br/> [[:Kategorija:Članci kojima nedostaju izvori|Članci kojima nedostaju izvori]] (437)<br/> [[:Kategorija:Članci za sređivanje|Članci za sređivanje]] (504)<br/> [[:Kategorija:Članci čija je neutralnost osporena|Članci čija je neutralnost osporena]] (50)<br/> [[:Kategorija:Potrebno ažuriranje|Potrebna obnova podataka]] (284)<br/> [[Posebno:Siročad|Siročad]] (1864)<br/> [[Posebno:Neiskorištene kategorije|Neiskorištene kategorije]] (545)<br/> [[Posebno:Nekategorizirani šabloni|Nekategorizirani šabloni]] (4420)<br/> Stranice koje nisu povezane sa stavkama (8992)<br/> Infokutije za standardizaciju |} ----- <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Pijaca|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Pijaca</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Istaknuti članci|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Izabrani članci</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Pregledani istaknuti članci|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Pregledani istaknuti članci</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Zatraženi članci|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Zatraženi članci</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Abecedarij|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Abecedarij članaka</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Što je članak?|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Što je članak?</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Članci u začetku</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Spisak članaka koje sve Wikipedije trebaju imati|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Potrebni članci</span>]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ/Slobodno dostupni izvori i knjige|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Slobodno dostupni izvori i knjige</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ/Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije</span>]] </div> </div> ----- <div style="max-width:2000px;margin:20px auto;padding:18px 20px;background:#eef7ff;border-radius:10px;"> <!-- LIJEVO --> <div style="display:flex; gap:20px; align-items:flex-start; flex-wrap:wrap; width:100%; margin-bottom:20px;"> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="r1c1">Osnovno</h2></div> [[Datoteka:OOjs UI icon info.svg|link=wikipedia:Uvod u Wikipediju|25px]] [[Wikipedija:Pet stubova|Pet stubova]]<br/> [[Wikipedija:Šta Wikipedija nije|Šta Wikipedija nije]]<br/> [[Wikipedija:Pravila i smjernice|Pravila i smjernice]]<br/> [[Wikipedija:Primjena pravila i smjernica Wikipedije na engleskom jeziku|Primjena pravila EN-Wikipedije]]<br/> [[Wikipedija:Neutralno gledište|Neutralno gledište]]<br/> [[Wikipedija:Autorska prava|Autorska prava]]<br/> [[Wikipedija:Jezičke smjernice|Jezičke smjernice]]<br/> [[Wikipedija:Provjerljivost|Provjerljivost]]<br/> [[Wikipedija:Bez originalnog istraživanja|Bez originalnog istraživanja]]<br/> [[Wikipedija:Marginalne teorije|Marginalne teorije]]<br/> [[Wikipedija:Biografije živih osoba|Biografije živih osoba]]<br/> [[Wikipedija:Autobiografija|Autobiografija]]<br/> [[Wikipedija:Značaj|Značaj]]<br/> [[Wikipedija:Kriteriji značaja po temama|Kriteriji]]<br/> [[Wikipedija:Navođenje izvora|Navođenje izvora]]<br/> [[Wikipedija:Pouzdani izvori|Pouzdani izvori]]<br/> [[Wikipedija:Bez vlastitog istraživanja#Primarni i sekundarni izvori|Primarni i sekundarni izvori]]<br/> [[Wikipedija:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija|Prijenos sadržaja]]<br/> [[Wikipedija:Vanjske veze|Vanjske veze]]<br/> [[Wikipedija:Oglašavanje|Oglašavanje]]<br/> </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Pravila ponašanja</h2></div> [[Wikipedija:Pravila uređivanja|Pravila uređivanja]]<br/> [[Wikipedija:Čaraparstvo|Čaraparstvo]]<br/> [[Wikipedija:Pravila blokiranja|Pravila blokiranja]]<br/> [[Wikipedija:Pravila zabrane|Pravila zabrane]]<br/> [[Wikipedija:Bez ličnih napada|Bez ličnih napada]]<br/> [[Wikipedija:Uljudnost|Uljudnost]]<br/> [[Wikipedija:Bonton|Bonton]]<br/> [[Wikipedija:Varanje sistema|Varanje sistema]]<br/> [[Wikipedija:Vandalizam|Vandalizam]]<br/> [[Wikipedija:Ratovanje izmjenama|Ratovanje izmjenama]] </div> <!-- DESNO --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Zajednica i suradničke razine</h2></div> [[Wikipedija:Korisnici|Korisnici]]<br/> [[Wikipedija:Birokrati|Birokrati]] ([[Wikipedija:Birokratska tabla|tabla]], [[Wikipedija:Zahtjevi za dodjelu birokratskog statusa|zahtjevi]])<br/> [[Wikipedija:Administratori|Administatori]] ([[Wikipedija:Administratorska tabla|tabla]], [[Wikipedija:Zahtjevi za dodjelu administratorskog statusa|zahtjevi]])<br/> [[Wikipedija:Provjeravač|Provjeravač]]<br/> [[Wikipedija:Botovi|Botovi]] + [[Wikipedija:Korisnici botovi|Korisnici botovi]] ([[Wikipedija:Botovi/Zahtjevi|zahtjevi]])<br/> [[Wikipedija:Administratori interfejsa|Administratori interfejsa]]<br/> [[Wikipedija:Premještač datoteka|Premještač datoteka]]<br/> [[Wikipedija:Vraćač|Vraćač]]<br/> [[Wikipedija:Patrola|Patrola]]<br/> [[Wikipedija:Autopatroleri|Autopatroleri]]<br/> [[Wikipedija:Potvrđeni korisnici|Potvrđeni korisnici]]<br/> [[Wikipedija:Zahtjevi za ovlaštenja|Zahtjevi za ovlaštenja]]<br/> [[Datoteka:Antu bookmarks.svg|18px]] [[Korisnik:Inokosni organ/Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije|Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije]] </div> <!-- LIJEVO DOLJE --> <div style="display:flex; gap:20px; align-items:flex-start; flex-wrap:wrap; width:100%; margin-bottom:20px;"> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="r2c1">Portali i projekti</h2></div> [[Wikipedija:Portal|Portali]] {{small|([[Wikipedija:Popis portala|lista]] – [[Wikipedija:Portal/Prijedlozi|prijedlozi]] – [[Wikipedija:Portal/Smjernice|smjernice]])}}<br/> '''[[IPA]]'''<br/> [[Portal:Narodnooslobodilačka borba|Portal Narodnooslobodilačka borba]]<br/> [[Portal:Crna Gora|Portal Crna Gora]]<br/> [[Portal:Geografija|Portal Geografija]]<br/> [[Portal:LGBT|Portal LGBT]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt države|Wikiprojekt države]]<br/> [[Wikipedija:Međuprojektna saradnja|Međuprojektna saradnja]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekat Drugi svetski rat u Jugoslaviji|Drugi svetski rat u Jugoslaviji]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt Infokutije|Wikiprojekt Infokutije]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt LGBTQ+|Wikiprojekt LGBTQ+]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt televizija|Wikiprojekt televizija]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt ažuriranje nagrada|Ažuriranje nagrada]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt Enigmopedija|Enigmopedija]]<br/> [[Wikipedija:TV serija|TV serija]]<br/> </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Natjecaji</h2></div> [[Wikipedija:Mjesec Azije|Mjesec Azije]] (novembar)<br/> [[Wikipedija:1Lib1Ref|1Lib 1Ref]] (januar/februar)<br/> [[:meta:Wikimedia CEE Spring|Wikipedija CEE Proljeće]] (mart/maj)<br/> [[Wikipedija:Wiki voli EuroPride|Wiki voli EuroPride]] (septembar)<br/> [[Wikipedija:Mjesec kulturne diplomacije Ukrajine|Mjesec ukrajinske kulturne diplomacije]] (februar/april)<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt žene u crvenom|Žene u crvenom]] (proljeće)<br/> [[:Commons:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]] (februar/mart) </div> </div> <div style="display:flex; gap:20px; align-items:flex-start; flex-wrap:wrap; width:100%; margin-bottom:20px;"> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="r2c1">Brisanje</h2></div> [[Wikipedija:Brzo brisanje|Brzo brisanje]]<br/> [[Wikipedija:Članci za brisanje|Brisanje]]<br/> [[:Posebno:MasovnoBrisanje|Masovno brisanje]] </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Slike i mediji</h2></div> [[:commons:Main Page|Wikimedia Commons]]<br/> [[Wikipedija:Pravila o upotrebi slika|Pravila o upotrebi slika]]<br/> [[Posebno:Postavi_datoteku|Postavljanje datoteke]]<br/> [[Wikipedija:Kurs/Tečaj (Slike)|Kako postaviti datoteku?]]<br/> [[Wikipedija:Slike i mediji za brisanje|Slike i mediji za brisanje]]<br/> [[Javno vlasništvo]]<br/> [https://freedomdefined.org/Definition|Free Cultural Works]<br/> [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Fair_use Fair use]<br/> [[Wikimedijina ostava]]<br/> [[Wikipedija:Slika sedmice/Arhiva|Naše slike sedmice]]<br/> </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">[[Wikipedija:Održavanje|Održavanje]]</h2></div> [[:Kategorija:Stranice s neispravnim vezama do datoteka|Stranice s neispravnim vezama do datoteka]]<br/> [[:Posebno:Nekategorizirane_datoteke|Slike bez kategorije]]<br/> [[:Posebno:Nekorištene_datoteke|Neiskorištene datoteke]]<br/> [[:Posebno:Posebne_stranice|Posebne stranice]]<br/> [[:Posebno:Nekategorizirane_stranice|Nekategorizirane stranice]]<br/> [[:Posebno:Tražene_kategorije|Tražene kategorije]]<br/> [[:Kategorija:Kandidati_za_prebacivanje_na_Commons|Kandidati za prebacivanje na Commons]]<br/> [[:Kategorija:Potrebno standardiziranje|Potrebno standardiziranje]]<br/> [[:Posebno:Sve poruke|Sve poruke]]<br/> [[:Kategorija:Članci za sređivanje|Članci za sređivanje]]<br/> [[:Kategorija:Članci čija je neutralnost osporena|Članci čija je neutralnost osporena]]<br/> [[:Kategorija:Članci kojima nedostaju izvori|Članci kojima nedostaju izvori]]<br/> [[Wikipedija:Nacrti|Nacrti]] ([[Wikipedija:Nacrti/2026|2026]])<br/> </div> <!-- DESNO --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Alati za održavanje</h2></div> [[:Posebno:Nedavne izmjene|Nedavne izmjene]]<br/> [https://hrwp.toolforge.org/patrol/sh Ivi's Tools: Statistika ophodnje]<br/> [[Wikipedija:Huggle|Huggle]] </div> </div> </div> </div> {{Wikipedijina pravila i smjernice}} ----- {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Za citiranje izvora</h2></div> [[Pomoć:Referenciranje za početnike|Referenciranje]]<br/> [[Wikipedija:Navođenje izvora|Navođenje izvora]]<br/> [[Šablon:Cite web|Cite web]]<br/> [[Šablon:Cite AV media|Cite AV media]]<br/> [[Šablon:Cite book|Cite book]]<br/> [[Šablon:Cite dictionary|Cite encyclopedia]]<br/> [[Šablon:Cite journal|Cite journal]]<br/> [[Šablon:Cite news|Cite news]]<br/> [[Šablon:Cite arXiv|Cite arXiv]]<br/> [[:Kategorija:Šabloni za navođenje izvora|Ostali cite šablon]]<br/> | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Šabloni i infokutije</h2></div> [[Pomoć:Šablon|Šablon]]<br/> [[Wikipedija:Članci u začetku/Spisak šablona|Lista šablona]]<br/> [[Pomoć:Infokutija|Infokutije]]<br/> [[:Kategorija:Infokutije|Sve infokutije]]<br/> | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Kategorije</h2></div> [[Wikipedija:Kategorizacija|Kategorizacija]]<br/> [[Wikipedija:HotCat|HotCat]]<br/> | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">[[Wikipedija:Botovi|Botovi]]</h2></div> [[Korisnik:AcaBot|AcaBot]]<br/> [[Korisnik:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]<br/> [[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]<br/> [[Korisnik:Dcirovicbot|Dcirovicbot]]<br/> [[Korisnik:DeniBotwastaken|DeniBotwastaken]]<br/> [[Korisnik:Dušan Kreheľ|Dušan Kreheľ]]<br/> [[Korisnik:EdgarAPoeBot|EdgarAPoeBot]]<br/> [[Korisnik:EmausBot|EmausBot]]<br/> [[Korisnik:Flow talk page manager|Flow talk page manager]]<br/> [[Korisnik:ImStevanBot|ImStevanBot]]<br/> [[Korisnik:Maintenance script|Maintenance script]]<br/> [[Korisnik:MediaWiki default|MediaWiki default]]<br/> [[Korisnik:Robbot|Robbot]]<br/> |- | colspan="4" style="vertical-align:top; padding-top:10px;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Dodatni korisni alati</h2></div> [[Wikipedija:Kurs/Tečaj|Kratka uputstva]]<br/> [[Pomoć:Uređivanje|Uređivanje]]<br/> [[Wikipedija:Kategorizacija|Kategorizacija]]<br/> [[Pomoć:Sadržaj]]<br/> [[Wikipedija:Igralište|Igralište]]<br/> [[Pomoć:Tabela]] ({{en}} [[:en:Help:Table|Table]])<br/> {{en}} ''[[:en:Help:Pictures|Pictures]]''<br/> {{en}} ''[[:en:Wikipedia:Database reports|Database reports]]''<br/> {{en}} ''[[:en:Kiwix|Kiwix]]''<br/> {{en}} ''[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge Portal:Toolforge]''<br/> {{en}} ''[https://xtools.wmcloud.org/adminstats?wiki=shwiki_p Admin Stats]''<br/> {{en}} ''[https://xtools.wmcloud.org/ec Edit Counter]''<br/> {{en}} ''[https://www.wikishark.com/ WikiShark]''<br/> |} ----- {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Novosti</h2></div> [[Wikipedija:Novosti|Novosti na Srpskohrvatskoj Wikipediji]]<br/> [[:meta:GLAM/Newsletter|GLAM]] (Meta)<br/> [[:meta:Tech/News|Tech News]] (Meta)<br/> [https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute Media-Wiki]<br/> [[:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|The Signpost]]<br/> [[:meta:Requests for comment|Requests for comment]] (Meta > [[:meta:Arbitration Committee|ArCom]]/[[:meta:Global arbitration committee|Globar ArCom]])<br/> [https://wikimediafoundation.org/news/ Wikimedia Foundation: News] |} ----- == Zajednica == {{ambox | ime = Wikirođendan | vrsta = sitnica | slika = [[File:Wikipedia article icon BLACK.svg|40px]] | tekst = '''Podsjetnik''': prije 25 godina ([[15. januara]] [[2001.]]) pokrenut je projekt [[Wikipedija|Wikipedije]] a prije 24 godina ([[16. januara]] [[2002.]]) pokrenuta je [[Srpskohrvatska Wikipedija]]. {{small|(14. 1. 2026.)}} | datum = {{{date|}}} }} === Historija i statistike projekta === {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Kronologija projekta</h2></div> <div style="font-size:108%; line-height:1.55;"> * <u>16. januara 2002.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">pokrenuta prva klica Srpskohrvatske wikipedije, na adresi sh.wikipedia.com započeo ju je korisnik Pingos, odnosno Goran Kulenović.</span> * <u>18. septembra 2004.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">osnovana je [[:meta:Balkan NPOV page|balkanska NPOV stranica]] (ref Millosh).</span> * od <u>20. februara 2005.</u> do <u>23. juna 2005.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">SH Wikipedija bila je iznenada zaključana te je bilo potrebno novo zalaganje iste osobe kako bi se ponovno otvorila.</span> * <u>23. juna 2005.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">[[Goli otok]] je izabran za prvi [[Wikipedija:Istaknuti članci|istaknuti članak]] Srpskohrvatske Wikipedije.</span> * <u>11. jula 2005.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">Korisnik [[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]] pravi prvu klicu članka [[Srpskohrvatski jezik]]. * <u>21. decembra 2006.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">Odbor povjerenika i jezično povjerenstvo [[:meta:Requests for new languages/Wikipedia Serbo-Croatian|odobravaju otvaranje]] wikipedijskog projekta na srpskohrvatskom jeziku, na prijedlog Pokrajca, Nodea ue i Miramota.</span> * <u>13. maja 2010.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">osnovana je [[:meta:Cooperation of South Slavic Wikipedias|Suradnja južnoslavenskih Wikipedija]] (ref WizardOfOz).</span> * <u>26. februara 2014.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">[[:meta:Proposals for closing projects/Deletion of Serbo-Croatian Wikipedia|prijedlog za zatvaranje projekta]], odbijen.</span> * <u>6. oktobra 2014.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">[[:meta:Proposals for closing projects/Closure of Serbo-Croatian Wikipedia|prijedlog za zatvaranje projekta]], odbijen.</span> * <u>26. septembra 2014.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">brzi rast SH Wikipedije, započet 2011., doveo ju je ispred SR Wikipedije te ju svrstao među najveće južnoslavenske Wikipedije, kao i među 20 najvećih Wikipedija uopće. Od 2016. rast se usporio te je ponovno pala iza SR Wikipedije, pa je trenutačno druga po veličini među južnoslavenskima i 30. na svijetu.</span> * <u>1 decembra 2022.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">konačno je uveden transliterator s latinice na ćirilicu, čime je Wikipedija postala dvoazbučna.</span> * <u>25. marta 2023.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">inaugurirana je [[:meta:Cross-Project Cooperation Initiative|Međuprojektna saradnja]]. (ref Aca)</span> * <u>11. februara 2025.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">obnovljena [[Glavna stranica]] (ref Aca/Vipz)</span> * <u>25. jula 2026.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">obnovljen opći izgled [[Wikipedija:Pijaca|Pijace]] (ref Aca)</span> * <u>1. augusta 2026.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">obnovljena je [[Wikipedija:Radionica|Radionica]] (ref Aca)</span> </div> |} ----- {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Statistike projekta</h2></div> * [https://stats.wikimedia.org/#/sh.wikipedia.org Wikimedija: Statistike] * [[:Posebno:Sve stranice|Sve stranice]] * [[:Posebno:Spisak datoteka|Lista datoteka]] * [[:Posebno:Popis korisnika|Popis korisnika]] * [[:Posebno:Aktivni korisnici|Popis korisnika]] * [https://pageviews.wmcloud.org/topviews/?project=sh.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Analiza najposjećenijih stranica] * [http://www.en.wikicount.net/ Brojač članaka na engleskoj Wikipediji] * Usporedni grafikon rasta broja članaka kroz vrijeme (2001-2025) na engleskoj, hrvatskoj, bosanskoj, srpskohrvatskoj i srpskoj Wikipediji. [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles|Rangiranje Wikipedija prema uzorku članaka]]<br/> [[:meta:List of Wikipedias by expanded sample of articles|Rangiranje Wikipedija prema uzorku članaka]] (produženi spisak) [[Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku]] je počela radovima 23. decembra [[2002.]] u 12:40. Trenutno ima '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' {{plural:{{NUMBEROFARTICLES}}|članak|članka|članaka}}. <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Zapisnik broja članaka</h2></div> U ovoj sekciji periodično zapisujemo broj članaka na projektu Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku. Idealno je da se broj članaka bilježi svakih šest mjeseci, dakle 1. januara i 1. jula svake godine. <small> {| style="border:none; background:none;" |- | 23. decembra 2002. || 0 |- | aprila 2007. || 10.000 članaka (otvaranje) |- | novembra 2008. || 20.000 članaka |- | maja 2010. || 30.000 članaka |- | novembra 2011. || 50.000 članaka |- | 4. jula 2012. || 60.000 članaka |- | oktobra 2012. || 70.000 članaka |- | aprila 2013. || 80.000 članaka |- | oktobra 2013. || 90.000 članaka |- | januara 2014. || 100.000 članaka |- | februara 2014. || 110.000 članaka |- | marta 2014. || 130.000 članaka |- | aprila 2014. || 160.000 članaka |- | maja 2014. || 170.000 članaka |- | juna 2014. || 180.000 članaka |- | jula 2014. || 190.000 članaka |- | augusta 2014. || 210.000 članaka |- | oktobra 2014. || 270.000 članaka |- | marta 2015. || 394.000 članaka |- | jula 2015. || 425.000 članaka |- | januara 2016. || 430.000 članaka |- | septembra 2019. || 450.000 članaka |- | 27. januara 2026. || 461.363 članaka |- | 20. septembra 2026. || 461.870 članaka |- | 1. januara 2027. || |} </small> <!-- postotak prema 1.000.000 --> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:108%;" |+ Rast broja članaka na srpskohrvatskoj Wikipediji ! Datum !! Broj članaka !! Grafički prikaz |- | 23. decembra '''2002.''' | 0 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:0.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | april '''2007.''' | 10.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:1.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | novembar '''2008.''' | 20.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:2.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | maj '''2010.''' | 30.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:3.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | novembar '''2011.''' | 50.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:5.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | 4. jula '''2012.''' | 60.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:6.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | oktobar 2012. | 70.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:7.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | april '''2013.''' | 80.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:8.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | oktobar 2013. | 90.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:9.00%; height:1.2em;"></div></div> |- style="background:#ffe6e6;" | januar '''2014.''' | 100.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:10.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | februar 2014. | 110.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:11.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | mart 2014. | 130.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:13.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | april 2014. | 160.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:16.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | maj 2014. | 170.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:17.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | juni 2014. | 180.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:18.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | juli 2014. | 190.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:19.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | august 2014. | 210.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:21.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | oktobar 2014. | 270.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:27.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | mart '''2015.''' | 394.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:39.40%; height:1.2em;"></div></div> |- | juli 2015. | 425.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:42.50%; height:1.2em;"></div></div> |- | januar '''2016.''' | 430.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:43.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | septembar '''2019.''' | 450.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:45.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | 27. januara '''2026.''' | 461.363 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:46.14%; height:1.2em;"></div></div> |- | 20. septembra 2026. | 461.870 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:46.187%; height:1.2em;"></div></div> |} ; Kronologija [[Wikipedija:Administratori|administratora]] sh.wikija <timeline> DateFormat = dd/mm/yyyy ImageSize = width:800 height:auto barincrement:21 Period = from:01/01/2005 till:01/01/2027 TimeAxis = orientation:horizontal PlotArea = right:20 left:20 bottom:25 top:5 Colors = id:bg value:rgb(1,1,1) id:member value:rgb(0.7,0.9,0.7) id:former value:rgb(0.9,0.7,0.9) id:line value:black id:lightline value:rgb(0.8,0.8,0.8) id:header value:rgb(0.6,0.6,0.9) id:clerk value:rgb(0.6,0.6,0.8) id:board value:rgb(0.98,0.84,0.65) BackgroundColors = canvas:bg ScaleMajor = gridcolor:line unit:year increment:1 start:01/01/2005 ScaleMinor = gridcolor:lightline unit:month increment:1 start:01/01/2005 BarData = Bar:T1 Barset:Members Barset:m_pathoschild PlotData = width:15 textcolor:black bar:T1 color:header textcolor:white width:20 shift:(-90,-5) fontsize:m from:01/01/2005 till:end text:"[[Wikipedija:Administratori|Administratori]] kroz vrijeme" barset:Members shift:(5,-5) anchor:from fontsize:m color:former from:23/07/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]]" color:member from:18/10/2005 till:end text:"[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]" color:former from:24/08/2005 till:26/07/2013 text:"[[Korisnik:Ђорђе Д. Божовић~shwiki|Ђорђе Д. Божовић]]" color:former from:03/11/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Dejvid|Dejvid]]" color:former from:03/11/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]]" color:former from:04/12/2005 till:26/07/2013 text:"[[Korisnik:Јованвб~shwiki|Јованвб]]" color:former from:04/12/2005 till:28/07/2013 text:"[[Korisnik:Bonzo|Bonzo]]" color:former from:24/10/2009 till:20/04/2014 text:"[[Korisnik:Maria Sieglinda von Nudeldorf|Maria Sieglinda von Nudeldorf]]" color:former from:21/08/2010 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Rjecina2|Rjecina2]]" color:former from:09/10/2011 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Vatrena ptica|Vatrena ptica]]" color:former from:08/04/2014 till:01/10/2024 text:"[[Korisnik:Dcirovic|Dcirovic]]" color:member from:25/01/2014 till:end text:"[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]]" color:former from:07/06/2014 till:06/12/2014 text:"[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]" color:member from:03/01/2021 till:end text:"[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]" color:member from:17/03/2012 till:end text:"[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]" color:member from:30/11/2022 till:end text:"[[Korisnik:Vipz|Vipz]]" color:member from:12/01/2023 till:end text:"[[Korisnik:Aca|Aca]]" color:member from:06/10/2023 till:end text:"[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]" barset:break </timeline> {{small|Napomene: * [[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: zadnji doprinos je iz 26. januara 2024. * [[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]: zadnji doprinos je iz 16. aprila 2023.}} ; Kronologija [[Wikipedija:Birokrati|birokratâ]] sh.wikija <timeline> DateFormat = dd/mm/yyyy ImageSize = width:800 height:auto barincrement:21 Period = from:01/01/2005 till:01/01/2027 TimeAxis = orientation:horizontal PlotArea = right:20 left:20 bottom:25 top:5 Colors = id:bg value:rgb(1,1,1) id:member value:rgb(0.7,0.9,0.7) id:former value:rgb(0.9,0.7,0.9) id:line value:black id:lightline value:rgb(0.8,0.8,0.8) id:header value:rgb(0.6,0.6,0.9) id:clerk value:rgb(0.6,0.6,0.8) id:board value:rgb(0.98,0.84,0.65) BackgroundColors = canvas:bg ScaleMajor = gridcolor:line unit:year increment:1 start:01/01/2005 ScaleMinor = gridcolor:lightline unit:month increment:1 start:01/01/2005 BarData = Bar:T1 Barset:Members Barset:m_pathoschild PlotData = width:15 textcolor:black bar:T1 color:header textcolor:white width:20 shift:(-90,-5) fontsize:m from:01/01/2005 till:end text:"[[Wikipedija:Birokrati|Birokrati]] kroz vrijeme" barset:Members shift:(5,-5) anchor:from fontsize:m color:former from:22/07/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]]" color:former from:23/06/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]]" color:member from:24/04/2007 till:end text:"[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]" color:member from:08/12/2022 till:end text:"[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]" color:member from:19/10/2023 till:end text:"[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]" barset:break </timeline> {{small|Napomene: * [[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: zadnji doprinos je iz 26. januara 2024. * [[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]: zadnji doprinos je iz 16. aprila 2023. * [[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]]: zadnji doprinos je iz 11. oktobra 2012., prava su mu lokalno skinuta putem glasovanja iz 9. aprila 2014., zatim preko Mete u 2022. * [[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]]: zadnji doprinos je iz 26. novembra 2012., prava su mu skinuta preko Mete u 2022. }} == What is EPP ? == U nastavku teksta želim sažeti svoje osobno stajalište o praksi vanjskog oglašavanja na Wikipediji. U osnovi podržavam radikalno stajalište temeljeno na kriterijima postavljenim na Meti i en.wikiju. Dakle, nekoliko uputa od moje strane za jasnije razumijevanje politike reklamiranja na Srpskohrvatskoj Wikipediji i na drugim srodnim projektima. Ukratko, zajednica odbacuje korišćenje platforme kao prostor za promidžbu ekonomskih djelatnosti, interesa i pothvata. Wikipedija nije mjesto za promidžbu vašeg benda, niti vaše tvrtke, niti vaše umjetničke karijere. Wikipedija nije mjesto na kojem ćete se istaknuti kao novinar, pisac, doktor nauka, mudrac, savjetnik ili štogod. Većina Wikipedijâ su kodificirale svoj odnos prema takvim postupcima. To se prvenstveno odnosi na najrazvijenije ogranke Wikipedije a pravila inače prate maticu ustaljenu na Meti i na en.wikiju, mada neke Wikipedije imaju zasebne lokalne specifičnosti po tome pitanju, što se objašnjava lokalnim problematikama i osobinama lokalnih projekata. Neke Wikipedije ne naglašuju tematiku reklamiranja jer su vrlo mlade ili nerazvijene zajednice, ali prateći neki prirodan razvoj, prije ili kasnije se izjašnjavaju prema pojavi problema na njihovome projektu. Priča o reklamiranju vodi se pod poglavlju "Advertising" a po naški se prevodi kao "reklama", "promocija", "promidžba" ili, još ljepše i jasnije, kao "EPP" tj. Ekonomsko propagandni program. To se uglavnom igra na relaciji između: 1) društva i tržišta, 2) razvoja marketinga usred IT tehnološke revolucije, 3) postupne erozije javnog prostora, 4) stvaranja slobodnih javnih prostora, 5) stvaranja profita koristeći sive zone. * (sh.wiki) [[Wikipedija:Šta Wikipedija nije]] * (sh.wiki) [[Šablon:Reklamiranje]] * (sh.wiki) [[Wikipedija:Autobiografija]] (što se u većini slučajeva prevodi u promidžbi osobnih djelatnosti, osobne karijere ili pukog izbacivanja svog CV-a na internet) * (sh.wiki) [[Wikipedija:Biografije živih osoba]] (što u nekoliko slučajeva djeluje kao autobiografiranje ali za treću osobu, često u zamjenu za naknadu ili neku uslugu) * (sh.wiki) [[Wikipedija:Navođenje izvora]] (povezan pojam jer reklamiranje, autobiografiranje ili sponzorsko biografiranje inače ne navode ikakve izvore, ili navode nevažeče izvore ili, u najboljem slučaju, važeće izvore koji su ipak jednostrani, na primjer slikar John Doe navodi u izvorima Galeriju Smith, koja je jedina galerija u kojoj je do sada izlagao svoje radove) * (sh.wiki) [[Wikipedija:Pouzdani izvori]] (vidi: Navođenje izvora) ** (sh.wiki) [[Wikipedija:Pouzdani izvori/Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku]] * (sh.wiki) [[Wikipedija:Značaj]] (EPP ima kolateralan problem značaja) ** (sh.wiki) [[Wikipedija:Kriteriji značaja po temama]] * (sh.wiki) [[Wikipedija:Neutralno gledište|Neutralno gledište (NPOV)]] (dodatan kolateralan problem, jer, naravno, nema neutralnog stajališta u reklamiranju) * [[Wikipedija:Autorska prava]]/[[:en:Wikipedia:Copyright violations]] (dodatan kolateralan problem) * [[Wikipedija:Sukob interesa]] (dodatan kolateralan problem) ----- * (meta) [[:meta:Advertising on Wikipedia]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:What Wikipedia is not|Wikipedia is not a soapbox or means of promotion]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Spam]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Perennial proposals|Advertising]] ** [[:en:Template:Promotional]] ----- ** [[:en:Template:Promotional source]] *** (bs.wiki) [[:bs:Šablon:Reklama]] > [[:bs:Wikipedia nije improvizirana govornica ili sredstvo za promociju|Wikipedia nije improvizirana govornica ili sredstvo za promociju]] *** (hr.wiki) [[:hr:Predložak:Reklama]] > [[:hr:Wikipedija nije mjesto za oglašavanje ili reklamiranje|Wikipedija nije mjesto za oglašavanje ili reklamiranje]] *** (sr.wiki) [[:sr:Шаблон:Реклама|Шаблон:Реклама]] > [[:sr:Википедија:Шта Википедија није#Википедија није говорница нити средство за рекламирање|Википедија није говорница нити средство за рекламирање]] ----- * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:WikiProject Spam|WikiProject Spam]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Identifying blatant advertising]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Criteria for speedy deletion#G11]] * (en.wiki) ''[[:meta:Readings to put you in the Wikipedia spirit|Wikipedia spirit]]'' == Kriteriji značajnosti po temama == Dame i gospodo, na ovoj sjednici preporučujem usvjajanje smjernice koje su uvele kolege na hr.wikiju pod naslovom ''Kriteriji značajnosti po temama'', vidi: [[:hr:Wikipedija:Kriteriji značajnosti po temama|smjernica]] i prateća [[:hr:Razgovor Wikipedija:Kriteriji značajnosti po temama|rasprava]]. Meni cijeli uvodni dio je sjajan jer postavlja solidne temelje za raspravu o značajnosti. Neke natuknice na specifične sekcije: * Akademici i znanstvenici: provjeriti gdje ima mogućih prodora. * Arhitekti: nisam siguran o ovome. * Članovi kraljevskih obitelji: ok. * Članovi vojske: ok. * Glazbenici: ne slažem se u potpunosti, neki temeljni kriteriji su mi sumnjivi: „glazbeni servis”, na primjer; ili „završen konzervatorij ili glazbena akademija”, to ti je kao da kažeš da ako si diplomirao na filozofskom fakultetu, onda si filozof... ne, stvari idu malo drugačije. * Kriminalci: ok. Ja bih do neke mjere još sužio krug, da ne bi Wikipedija tabla osmrtnica ili tabloid crne kronike. Ali možda sam ja tu prestrog... * Plemstvo i visoki dužnosnici: dakako! * Poduzetnici: nedovoljno. Na ovoj liniji se lomi cijela priča o autopromociji i oglašavanju vlastitih tvrtki. Mislim da kriteriji za enciklopedičnost članka o jednom poduzetniku mogu biti: 1) historijski značajan poduzetnik tj. netko tko je utjecao na historiju jedne zemlje ili regije kroz svoju ekonomsku djelatnost (Herny Ford, Ingvar Kamprad itd); 2) netko tko je dobio državna ili jako priznata odlikovanja za svoju ekonomsku djelatnost; 3) netko čija firma ima dosta razvijen članak na Wikipediji pa pritom vidjeti kriterije za poduzeća; 4) netko tko je doprinio inovaciji jednog sektora ili jedne tehnologije (a za to postoje vjerodostojne studije...); * Političari i državni službenici: ok. * Pravnici: da. * Pisci i prevoditelji: ne baš! Prvo: jedna knjiga je dovoljna samo ako je izdavač poznat i/ili ako je knjiga uspjela na tržištu. Ne bih se zaustavljao na ekonomskim kriterijima. Jedan autor je valjan ako postoji određeni broj članaka o njegovom radu od strane značajnih kritičara i akademika. Postoji nekoliko autora koji su tijekom života objavili skoro ništa (Rimbaud) no, ipak, o njihovoj valjanosti postoji hrpa značajne kritike. * Sportaši: da, slažem se, Wikipedija nije imenik svih fudbalera do pete lige. * ESport: ja sam totalan ignorant po ovoj temi pa ne znam. Andrew "Biffle" Diaz (prvak u Call of Dutyju) za mene nije za Wikipediju, dok šahovski majstor Veselin Topalov je. Ali opet, ne znam ništa o tome pa... * Umjetnici: ne slažem se u potpunosti. * Vjerski vođe: ispravio bih dvije-tri točke (na pr., dekan). * Zabavni mediji i novinarstvo: ne znam, ovdje je tema ogromna i ne bih znao odakle krenuti. * Glumac: ok. * Redatelj: ok. * Izmišljeni likovi i pojave: ok. {{small|''(...nastavlja se...)''}} == Izvori == {{ombox | type = notice | image = [[Datoteka:Info non-talk.svg|30px|link=]] | imageright = {{#if:{{{1|}}} | {{prečica|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}} }} }} | textstyle = padding-top:6px; padding-bottom:5px; | text = [[Korisnik:Inokosni organ/Slobodno dostupni izvori i knjige|Slobodno dostupni izvori i knjige]]<br/>[[Wikipedija:Pouzdani izvori/Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku|Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku]] }} == O botovima == * [[Wikipedija:Botovi]] * [[:en:Wikipedia:Bots|Wikipedia:Bots]] * [[:en:Wikipedia bots|Wikipedia bots]] * [https://quarry.wmcloud.org/query/85544 Template titles with "-lat" label] (shwiki) * [[:en:Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] * [[:en:Help:Creating a bot|Creating]] == Drugi projekti == * [[Wikipedija:Međuprojektna saradnja|Međuprojektna saradnja]] / [[:meta:Cross-Project Cooperation Initiative|Cross-Project Cooperation Initiative]] * [[:meta:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] * [[:meta:Feminism and Folklore|Feminism and Folklore]] * [[:meta:Wikipedia Asian Month/Archive|Wikipedia Asian Month]] * [[:meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]] * [[:meta:The Wikipedia Library/1Lib1Ref|1Lib1Ref]] * [[:meta:Wikimedia CEE Spring|Wikimedia CEE Spring]] + [[:meta:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Hub/Catch up]] * [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wb/sh/Glavna_stranica Wikiknjige] ('''[https://bs.wikibooks.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana bs]''') – ('''[https://hr.wikibooks.org/wiki/Glavna_stranica hr]''') – ('''[https://sr.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0 sr]''') * [https://sh.wiktionary.org/wiki/Glavna_stranica Wikirječnik] ^{+[https://bs.wiktionary.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana Wikirječnik BS]} >> [[Lista turcizama u srpskohrvatskom jeziku]] * [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wy/hbs/Glavna_stranica Wikivodič] * '''[https://bs.wikibooks.org/wiki/Turski_jezik Turski jezik]''' / [[Turski jezik]] ::: {{en}} [https://en.wikibooks.org/wiki/Turkish Turkish] ::: {{de}} [https://de.wikibooks.org/wiki/T%C3%BCrkisch Türkisch] ::: {{hr}} [https://hr.wikibooks.org/wiki/Turski_jezik Turski jezik] ::: {{es}} [https://es.wikibooks.org/wiki/Turco Turco] ::: {{nl}} [https://nl.wikibooks.org/wiki/Turks Turks] == ''Contests'' == * [[:meta:The Wikipedia Library/1Lib1Ref|1Lib1Ref]] (januar/februar; maj/juni) * [[:meta:Wikipedia African Month|Wikipedia African Month]] (maj) * [[:meta:Wikimedia CEE Spring|Wikimedia CEE Spring]] (mart/maj) * [[:meta:Wikipedia Asian Month/Archive|Wikipedia Asian Month]]/[[:en:Wikipedia:Asian Month|Asian Month]] (novembar) > [[Wikipedija:Mjesec Azije/2025]] * [[:meta:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] (februar/mart) == Poveznice projekta sh.wikija == * [[:meta:List of Wikipedias|Lista wikipedijâ]] * [[Wikipedija:Članci za brisanje]] ** [[Wikipedija:Brzo brisanje]] * [[Wikipedija:Proverljivost]] * [[Wikipedija:Bez vlastitog istraživanja]] * [[Wikipedija:Neutralno gledište]] * [[Wikipedija:Slike]] * [[Wikipedija:Značaj]] * [[Wikipedija:Navođenje izvora]] * [[Wikipedija:Pouzdani izvori]] * [[Wikipedija:Marginalne teorije]] * [[Wikipedija:Vanjske veze]] * [[Wikipedija:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija]] * [[Wikipedija:Naslovi članaka]] * [[Wikipedija:Jezične smjernice]] * [[Wikipedija:Kriteriji značaja po temama]] * [https://refill.toolforge.org/ng/ Refill] * [[Wikipedija:Spisak članaka koje sve Wikipedije trebaju imati]] * [https://hrwp.toolforge.org Ivi's wondertools] * [[:en:Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|WikiProject Resource Exchange]] * [[Wikipedija:WikiProjekt]] * [[Wikipedija:Popis portala]] * ''[[:meta:Readings to put you in the Wikipedia spirit|Wikipedia spirit]]'' * [[Wikipedija:Pijaca]] * [[Posebno:Posebne stranice]] * [[Posebno:Nove stranice]] * [[Posebno:Nekategorisane stranice]] * [[:Kategorija:Kandidati za brzo brisanje]] * [[:Kategorija:Članci predloženi za spajanje]] * [[Wikipedija:Administratorska tabla]] * [[:Kategorija:Članci kojima nedostaju izvori]] * [[:Kategorija:Članci za sređivanje]] * [[:Kategorija:Članci čija je neutralnost osporena]] * [[:Kategorija:Potreban prijevod]] * [[:Kategorija:Potrebno ažuriranje]] * [[Wikipedija:Članci za brisanje]] * [[:Kategorija:Šabloni za jezične ikone]] * [[Wikipedija:Autorska prava]] ** [[:hr:Wikipedija:Kršenje autorskih prava]] ** [[:en:Wikipedia:Copyright violations]] ** [[:sr:Википедија:Кршење ауторских права]] ** [[:bs:Wikipedia:Kršenje autorskih prava]] ** [[:en:Wikipedia:Spotting possible copyright violations]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:All_portals Portali] * [[:Kategorija:Šabloni za citiranje i sporove provjerljivosti|Kategorija:Šabloni za citiranje i sporove provjerljivosti]] {{Glavna stranica/Odlomak | id = sestrinski-projekti | icon modifier = -icon-wikimedia | icon box color modifier = -icon-box-color-gray | header box color modifier = -header-box-color-gray | title = Srodni projekti | content = {{Wikipedijini srodni projekti}} | links = | editing = }} 8i1j1gq5u1hts7mdlxy85cgufk65nd5 42714545 42714544 2026-10-29T18:26:57Z Inokosni organ 160059 /* Historija i statistike projekta */ 42714545 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ ----- <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Glavna : I/O</span>]] </div> </div> {| style="background-color:#FFE0DB; width:100%; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%; text-align:left;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"> <h2 id="r1c1" style="text-align:left;">Stražarska kula</h2> </div> [[Datoteka:Wikimedia-cotw-notext.png|right|100px]] [[Wikipedija:Slika sedmice/Arhiva|Slika sedmice]]<br/> [[:Kategorija:Članci kojima nedostaju izvori|Članci kojima nedostaju izvori]] (437)<br/> [[:Kategorija:Članci za sređivanje|Članci za sređivanje]] (504)<br/> [[:Kategorija:Članci čija je neutralnost osporena|Članci čija je neutralnost osporena]] (50)<br/> [[:Kategorija:Potrebno ažuriranje|Potrebna obnova podataka]] (284)<br/> [[Posebno:Siročad|Siročad]] (1864)<br/> [[Posebno:Neiskorištene kategorije|Neiskorištene kategorije]] (545)<br/> [[Posebno:Nekategorizirani šabloni|Nekategorizirani šabloni]] (4420)<br/> Stranice koje nisu povezane sa stavkama (8992)<br/> Infokutije za standardizaciju |} ----- <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Pijaca|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Pijaca</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Istaknuti članci|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Izabrani članci</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Pregledani istaknuti članci|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Pregledani istaknuti članci</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Zatraženi članci|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Zatraženi članci</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Abecedarij|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Abecedarij članaka</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Što je članak?|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Što je članak?</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[:Kategorija:Wikipedia, članci u začetku|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Članci u začetku</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Wikipedija:Spisak članaka koje sve Wikipedije trebaju imati|<span style="display:block;padding:10px 0;background:#3b7bd6;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-align:center;text-decoration:none;">Potrebni članci</span>]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:12px; width:100%;"> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ/Slobodno dostupni izvori i knjige|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Slobodno dostupni izvori i knjige</span>]] </div> <div style="flex:1;"> [[Korisnik:Inokosni organ/Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije|<span style="display:inline-block;padding:10px 18px;background:#1e5aa8;color:white;border-radius:6px;font-weight:bold;text-decoration:none;">Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije</span>]] </div> </div> ----- <div style="max-width:2000px;margin:20px auto;padding:18px 20px;background:#eef7ff;border-radius:10px;"> <!-- LIJEVO --> <div style="display:flex; gap:20px; align-items:flex-start; flex-wrap:wrap; width:100%; margin-bottom:20px;"> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="r1c1">Osnovno</h2></div> [[Datoteka:OOjs UI icon info.svg|link=wikipedia:Uvod u Wikipediju|25px]] [[Wikipedija:Pet stubova|Pet stubova]]<br/> [[Wikipedija:Šta Wikipedija nije|Šta Wikipedija nije]]<br/> [[Wikipedija:Pravila i smjernice|Pravila i smjernice]]<br/> [[Wikipedija:Primjena pravila i smjernica Wikipedije na engleskom jeziku|Primjena pravila EN-Wikipedije]]<br/> [[Wikipedija:Neutralno gledište|Neutralno gledište]]<br/> [[Wikipedija:Autorska prava|Autorska prava]]<br/> [[Wikipedija:Jezičke smjernice|Jezičke smjernice]]<br/> [[Wikipedija:Provjerljivost|Provjerljivost]]<br/> [[Wikipedija:Bez originalnog istraživanja|Bez originalnog istraživanja]]<br/> [[Wikipedija:Marginalne teorije|Marginalne teorije]]<br/> [[Wikipedija:Biografije živih osoba|Biografije živih osoba]]<br/> [[Wikipedija:Autobiografija|Autobiografija]]<br/> [[Wikipedija:Značaj|Značaj]]<br/> [[Wikipedija:Kriteriji značaja po temama|Kriteriji]]<br/> [[Wikipedija:Navođenje izvora|Navođenje izvora]]<br/> [[Wikipedija:Pouzdani izvori|Pouzdani izvori]]<br/> [[Wikipedija:Bez vlastitog istraživanja#Primarni i sekundarni izvori|Primarni i sekundarni izvori]]<br/> [[Wikipedija:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija|Prijenos sadržaja]]<br/> [[Wikipedija:Vanjske veze|Vanjske veze]]<br/> [[Wikipedija:Oglašavanje|Oglašavanje]]<br/> </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Pravila ponašanja</h2></div> [[Wikipedija:Pravila uređivanja|Pravila uređivanja]]<br/> [[Wikipedija:Čaraparstvo|Čaraparstvo]]<br/> [[Wikipedija:Pravila blokiranja|Pravila blokiranja]]<br/> [[Wikipedija:Pravila zabrane|Pravila zabrane]]<br/> [[Wikipedija:Bez ličnih napada|Bez ličnih napada]]<br/> [[Wikipedija:Uljudnost|Uljudnost]]<br/> [[Wikipedija:Bonton|Bonton]]<br/> [[Wikipedija:Varanje sistema|Varanje sistema]]<br/> [[Wikipedija:Vandalizam|Vandalizam]]<br/> [[Wikipedija:Ratovanje izmjenama|Ratovanje izmjenama]] </div> <!-- DESNO --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Zajednica i suradničke razine</h2></div> [[Wikipedija:Korisnici|Korisnici]]<br/> [[Wikipedija:Birokrati|Birokrati]] ([[Wikipedija:Birokratska tabla|tabla]], [[Wikipedija:Zahtjevi za dodjelu birokratskog statusa|zahtjevi]])<br/> [[Wikipedija:Administratori|Administatori]] ([[Wikipedija:Administratorska tabla|tabla]], [[Wikipedija:Zahtjevi za dodjelu administratorskog statusa|zahtjevi]])<br/> [[Wikipedija:Provjeravač|Provjeravač]]<br/> [[Wikipedija:Botovi|Botovi]] + [[Wikipedija:Korisnici botovi|Korisnici botovi]] ([[Wikipedija:Botovi/Zahtjevi|zahtjevi]])<br/> [[Wikipedija:Administratori interfejsa|Administratori interfejsa]]<br/> [[Wikipedija:Premještač datoteka|Premještač datoteka]]<br/> [[Wikipedija:Vraćač|Vraćač]]<br/> [[Wikipedija:Patrola|Patrola]]<br/> [[Wikipedija:Autopatroleri|Autopatroleri]]<br/> [[Wikipedija:Potvrđeni korisnici|Potvrđeni korisnici]]<br/> [[Wikipedija:Zahtjevi za ovlaštenja|Zahtjevi za ovlaštenja]]<br/> [[Datoteka:Antu bookmarks.svg|18px]] [[Korisnik:Inokosni organ/Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije|Godišnja nagrada Srpskohrvatske wikipedije]] </div> <!-- LIJEVO DOLJE --> <div style="display:flex; gap:20px; align-items:flex-start; flex-wrap:wrap; width:100%; margin-bottom:20px;"> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="r2c1">Portali i projekti</h2></div> [[Wikipedija:Portal|Portali]] {{small|([[Wikipedija:Popis portala|lista]] – [[Wikipedija:Portal/Prijedlozi|prijedlozi]] – [[Wikipedija:Portal/Smjernice|smjernice]])}}<br/> '''[[IPA]]'''<br/> [[Portal:Narodnooslobodilačka borba|Portal Narodnooslobodilačka borba]]<br/> [[Portal:Crna Gora|Portal Crna Gora]]<br/> [[Portal:Geografija|Portal Geografija]]<br/> [[Portal:LGBT|Portal LGBT]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt države|Wikiprojekt države]]<br/> [[Wikipedija:Međuprojektna saradnja|Međuprojektna saradnja]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekat Drugi svetski rat u Jugoslaviji|Drugi svetski rat u Jugoslaviji]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt Infokutije|Wikiprojekt Infokutije]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt LGBTQ+|Wikiprojekt LGBTQ+]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt televizija|Wikiprojekt televizija]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt ažuriranje nagrada|Ažuriranje nagrada]]<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt Enigmopedija|Enigmopedija]]<br/> [[Wikipedija:TV serija|TV serija]]<br/> </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Natjecaji</h2></div> [[Wikipedija:Mjesec Azije|Mjesec Azije]] (novembar)<br/> [[Wikipedija:1Lib1Ref|1Lib 1Ref]] (januar/februar)<br/> [[:meta:Wikimedia CEE Spring|Wikipedija CEE Proljeće]] (mart/maj)<br/> [[Wikipedija:Wiki voli EuroPride|Wiki voli EuroPride]] (septembar)<br/> [[Wikipedija:Mjesec kulturne diplomacije Ukrajine|Mjesec ukrajinske kulturne diplomacije]] (februar/april)<br/> [[Wikipedija:Wikiprojekt žene u crvenom|Žene u crvenom]] (proljeće)<br/> [[:Commons:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]] (februar/mart) </div> </div> <div style="display:flex; gap:20px; align-items:flex-start; flex-wrap:wrap; width:100%; margin-bottom:20px;"> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="r2c1">Brisanje</h2></div> [[Wikipedija:Brzo brisanje|Brzo brisanje]]<br/> [[Wikipedija:Članci za brisanje|Brisanje]]<br/> [[:Posebno:MasovnoBrisanje|Masovno brisanje]] </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Slike i mediji</h2></div> [[:commons:Main Page|Wikimedia Commons]]<br/> [[Wikipedija:Pravila o upotrebi slika|Pravila o upotrebi slika]]<br/> [[Posebno:Postavi_datoteku|Postavljanje datoteke]]<br/> [[Wikipedija:Kurs/Tečaj (Slike)|Kako postaviti datoteku?]]<br/> [[Wikipedija:Slike i mediji za brisanje|Slike i mediji za brisanje]]<br/> [[Javno vlasništvo]]<br/> [https://freedomdefined.org/Definition|Free Cultural Works]<br/> [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Fair_use Fair use]<br/> [[Wikimedijina ostava]]<br/> [[Wikipedija:Slika sedmice/Arhiva|Naše slike sedmice]]<br/> </div> <!-- CENTAR --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">[[Wikipedija:Održavanje|Održavanje]]</h2></div> [[:Kategorija:Stranice s neispravnim vezama do datoteka|Stranice s neispravnim vezama do datoteka]]<br/> [[:Posebno:Nekategorizirane_datoteke|Slike bez kategorije]]<br/> [[:Posebno:Nekorištene_datoteke|Neiskorištene datoteke]]<br/> [[:Posebno:Posebne_stranice|Posebne stranice]]<br/> [[:Posebno:Nekategorizirane_stranice|Nekategorizirane stranice]]<br/> [[:Posebno:Tražene_kategorije|Tražene kategorije]]<br/> [[:Kategorija:Kandidati_za_prebacivanje_na_Commons|Kandidati za prebacivanje na Commons]]<br/> [[:Kategorija:Potrebno standardiziranje|Potrebno standardiziranje]]<br/> [[:Posebno:Sve poruke|Sve poruke]]<br/> [[:Kategorija:Članci za sređivanje|Članci za sređivanje]]<br/> [[:Kategorija:Članci čija je neutralnost osporena|Članci čija je neutralnost osporena]]<br/> [[:Kategorija:Članci kojima nedostaju izvori|Članci kojima nedostaju izvori]]<br/> [[Wikipedija:Nacrti|Nacrti]] ([[Wikipedija:Nacrti/2026|2026]])<br/> </div> <!-- DESNO --> <div style="flex:1; min-width:280px;"> <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Alati za održavanje</h2></div> [[:Posebno:Nedavne izmjene|Nedavne izmjene]]<br/> [https://hrwp.toolforge.org/patrol/sh Ivi's Tools: Statistika ophodnje]<br/> [[Wikipedija:Huggle|Huggle]] </div> </div> </div> </div> {{Wikipedijina pravila i smjernice}} ----- {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Za citiranje izvora</h2></div> [[Pomoć:Referenciranje za početnike|Referenciranje]]<br/> [[Wikipedija:Navođenje izvora|Navođenje izvora]]<br/> [[Šablon:Cite web|Cite web]]<br/> [[Šablon:Cite AV media|Cite AV media]]<br/> [[Šablon:Cite book|Cite book]]<br/> [[Šablon:Cite dictionary|Cite encyclopedia]]<br/> [[Šablon:Cite journal|Cite journal]]<br/> [[Šablon:Cite news|Cite news]]<br/> [[Šablon:Cite arXiv|Cite arXiv]]<br/> [[:Kategorija:Šabloni za navođenje izvora|Ostali cite šablon]]<br/> | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Šabloni i infokutije</h2></div> [[Pomoć:Šablon|Šablon]]<br/> [[Wikipedija:Članci u začetku/Spisak šablona|Lista šablona]]<br/> [[Pomoć:Infokutija|Infokutije]]<br/> [[:Kategorija:Infokutije|Sve infokutije]]<br/> | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Kategorije</h2></div> [[Wikipedija:Kategorizacija|Kategorizacija]]<br/> [[Wikipedija:HotCat|HotCat]]<br/> | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">[[Wikipedija:Botovi|Botovi]]</h2></div> [[Korisnik:AcaBot|AcaBot]]<br/> [[Korisnik:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]<br/> [[Korisnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]<br/> [[Korisnik:Dcirovicbot|Dcirovicbot]]<br/> [[Korisnik:DeniBotwastaken|DeniBotwastaken]]<br/> [[Korisnik:Dušan Kreheľ|Dušan Kreheľ]]<br/> [[Korisnik:EdgarAPoeBot|EdgarAPoeBot]]<br/> [[Korisnik:EmausBot|EmausBot]]<br/> [[Korisnik:Flow talk page manager|Flow talk page manager]]<br/> [[Korisnik:ImStevanBot|ImStevanBot]]<br/> [[Korisnik:Maintenance script|Maintenance script]]<br/> [[Korisnik:MediaWiki default|MediaWiki default]]<br/> [[Korisnik:Robbot|Robbot]]<br/> |- | colspan="4" style="vertical-align:top; padding-top:10px;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Dodatni korisni alati</h2></div> [[Wikipedija:Kurs/Tečaj|Kratka uputstva]]<br/> [[Pomoć:Uređivanje|Uređivanje]]<br/> [[Wikipedija:Kategorizacija|Kategorizacija]]<br/> [[Pomoć:Sadržaj]]<br/> [[Wikipedija:Igralište|Igralište]]<br/> [[Pomoć:Tabela]] ({{en}} [[:en:Help:Table|Table]])<br/> {{en}} ''[[:en:Help:Pictures|Pictures]]''<br/> {{en}} ''[[:en:Wikipedia:Database reports|Database reports]]''<br/> {{en}} ''[[:en:Kiwix|Kiwix]]''<br/> {{en}} ''[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge Portal:Toolforge]''<br/> {{en}} ''[https://xtools.wmcloud.org/adminstats?wiki=shwiki_p Admin Stats]''<br/> {{en}} ''[https://xtools.wmcloud.org/ec Edit Counter]''<br/> {{en}} ''[https://www.wikishark.com/ WikiShark]''<br/> |} ----- {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Novosti</h2></div> [[Wikipedija:Novosti|Novosti na Srpskohrvatskoj Wikipediji]]<br/> [[:meta:GLAM/Newsletter|GLAM]] (Meta)<br/> [[:meta:Tech/News|Tech News]] (Meta)<br/> [https://www.mediawiki.org/wiki/How_to_contribute Media-Wiki]<br/> [[:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|The Signpost]]<br/> [[:meta:Requests for comment|Requests for comment]] (Meta > [[:meta:Arbitration Committee|ArCom]]/[[:meta:Global arbitration committee|Globar ArCom]])<br/> [https://wikimediafoundation.org/news/ Wikimedia Foundation: News] |} ----- == Zajednica == {{ambox | ime = Wikirođendan | vrsta = sitnica | slika = [[File:Wikipedia article icon BLACK.svg|40px]] | tekst = '''Podsjetnik''': prije 25 godina ([[15. januara]] [[2001.]]) pokrenut je projekt [[Wikipedija|Wikipedije]] a prije 24 godina ([[16. januara]] [[2002.]]) pokrenuta je [[Srpskohrvatska Wikipedija]]. {{small|(14. 1. 2026.)}} | datum = {{{date|}}} }} === Historija i statistike projekta === {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Kronologija projekta</h2></div> <div style="font-size:108%; line-height:1.55;"> * <u>16. januara 2002.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">pokrenuta prva klica Srpskohrvatske wikipedije, na adresi sh.wikipedia.com započeo ju je korisnik Pingos, odnosno Goran Kulenović.</span> * <u>18. septembra 2004.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">osnovana je [[:meta:Balkan NPOV page|balkanska NPOV stranica]] (ref Millosh).</span> * od <u>20. februara 2005.</u> do <u>23. juna 2005.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">SH Wikipedija bila je iznenada zaključana te je bilo potrebno novo zalaganje iste osobe kako bi se ponovno otvorila.</span> * <u>23. juna 2005.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">[[Goli otok]] je izabran za prvi [[Wikipedija:Istaknuti članci|istaknuti članak]] Srpskohrvatske Wikipedije.</span> * <u>11. jula 2005.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">korisnik [[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]] pravi prvu klicu članka [[Srpskohrvatski jezik]]. * <u>21. decembra 2006.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">Odbor povjerenika i jezično povjerenstvo [[:meta:Requests for new languages/Wikipedia Serbo-Croatian|odobravaju otvaranje]] wikipedijskog projekta na srpskohrvatskom jeziku, na prijedlog Pokrajca, Nodea ue i Miramota.</span> * <u>13. maja 2010.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">osnovana je [[:meta:Cooperation of South Slavic Wikipedias|Suradnja južnoslavenskih Wikipedija]] (ref WizardOfOz).</span> * <u>26. februara 2014.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">[[:meta:Proposals for closing projects/Deletion of Serbo-Croatian Wikipedia|prijedlog za zatvaranje projekta]], odbijen.</span> * <u>6. oktobra 2014.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">[[:meta:Proposals for closing projects/Closure of Serbo-Croatian Wikipedia|prijedlog za zatvaranje projekta]], odbijen.</span> * <u>26. septembra 2014.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">brzi rast SH Wikipedije, započet 2011., doveo ju je ispred SR Wikipedije te ju svrstao među najveće južnoslavenske Wikipedije, kao i među 20 najvećih Wikipedija uopće. Od 2016. rast se usporio te je ponovno pala iza SR Wikipedije, pa je trenutačno druga po veličini među južnoslavenskima i 30. na svijetu.</span> * <u>1 decembra 2022.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">konačno je uveden transliterator s latinice na ćirilicu, čime je Wikipedija postala dvoazbučna.</span> * <u>25. marta 2023.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">inaugurirana je [[:meta:Cross-Project Cooperation Initiative|Međuprojektna saradnja]]. (ref Aca)</span> * <u>11. februara 2025.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">obnovljena [[Glavna stranica]] (ref Aca/Vipz)</span> * <u>25. jula 2026.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">obnovljen opći izgled [[Wikipedija:Pijaca|Pijace]] (ref Aca)</span> * <u>1. augusta 2026.</u> – <span style="font-family:Palatino, 'Palatino Linotype', serif; font-style:italic;">obnovljena je [[Wikipedija:Radionica|Radionica]] (ref Aca)</span> </div> |} ----- {| style="background-color:#eef7ff; width:100%; text-align:left; padding:0.6em;" |- | style="vertical-align:top; width:25%;" | <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Statistike projekta</h2></div> * [https://stats.wikimedia.org/#/sh.wikipedia.org Wikimedija: Statistike] * [[:Posebno:Sve stranice|Sve stranice]] * [[:Posebno:Spisak datoteka|Lista datoteka]] * [[:Posebno:Popis korisnika|Popis korisnika]] * [[:Posebno:Aktivni korisnici|Popis korisnika]] * [https://pageviews.wmcloud.org/topviews/?project=sh.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Analiza najposjećenijih stranica] * [http://www.en.wikicount.net/ Brojač članaka na engleskoj Wikipediji] * Usporedni grafikon rasta broja članaka kroz vrijeme (2001-2025) na engleskoj, hrvatskoj, bosanskoj, srpskohrvatskoj i srpskoj Wikipediji. [[:meta:List of Wikipedias by sample of articles|Rangiranje Wikipedija prema uzorku članaka]]<br/> [[:meta:List of Wikipedias by expanded sample of articles|Rangiranje Wikipedija prema uzorku članaka]] (produženi spisak) [[Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku]] je počela radovima 23. decembra [[2002.]] u 12:40. Trenutno ima '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' {{plural:{{NUMBEROFARTICLES}}|članak|članka|članaka}}. <div style="font-weight:bold; font-size:110%; margin-bottom:8px;"><h2 id="edit-heading">Zapisnik broja članaka</h2></div> U ovoj sekciji periodično zapisujemo broj članaka na projektu Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku. Idealno je da se broj članaka bilježi svakih šest mjeseci, dakle 1. januara i 1. jula svake godine. <small> {| style="border:none; background:none;" |- | 23. decembra 2002. || 0 |- | aprila 2007. || 10.000 članaka (otvaranje) |- | novembra 2008. || 20.000 članaka |- | maja 2010. || 30.000 članaka |- | novembra 2011. || 50.000 članaka |- | 4. jula 2012. || 60.000 članaka |- | oktobra 2012. || 70.000 članaka |- | aprila 2013. || 80.000 članaka |- | oktobra 2013. || 90.000 članaka |- | januara 2014. || 100.000 članaka |- | februara 2014. || 110.000 članaka |- | marta 2014. || 130.000 članaka |- | aprila 2014. || 160.000 članaka |- | maja 2014. || 170.000 članaka |- | juna 2014. || 180.000 članaka |- | jula 2014. || 190.000 članaka |- | augusta 2014. || 210.000 članaka |- | oktobra 2014. || 270.000 članaka |- | marta 2015. || 394.000 članaka |- | jula 2015. || 425.000 članaka |- | januara 2016. || 430.000 članaka |- | septembra 2019. || 450.000 članaka |- | 27. januara 2026. || 461.363 članaka |- | 20. septembra 2026. || 461.870 članaka |- | 1. januara 2027. || |} </small> <!-- postotak prema 1.000.000 --> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:108%;" |+ Rast broja članaka na srpskohrvatskoj Wikipediji ! Datum !! Broj članaka !! Grafički prikaz |- | 23. decembra '''2002.''' | 0 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:0.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | april '''2007.''' | 10.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:1.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | novembar '''2008.''' | 20.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:2.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | maj '''2010.''' | 30.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:3.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | novembar '''2011.''' | 50.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:5.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | 4. jula '''2012.''' | 60.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:6.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | oktobar 2012. | 70.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:7.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | april '''2013.''' | 80.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:8.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | oktobar 2013. | 90.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:9.00%; height:1.2em;"></div></div> |- style="background:#ffe6e6;" | januar '''2014.''' | 100.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:10.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | februar 2014. | 110.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:11.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | mart 2014. | 130.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:13.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | april 2014. | 160.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:16.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | maj 2014. | 170.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:17.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | juni 2014. | 180.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:18.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | juli 2014. | 190.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:19.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | august 2014. | 210.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:21.00%; height:1.2em;"></div></div> |- |- style="background:#ffe6e6;" | oktobar 2014. | 270.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:27.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | mart '''2015.''' | 394.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:39.40%; height:1.2em;"></div></div> |- | juli 2015. | 425.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:42.50%; height:1.2em;"></div></div> |- | januar '''2016.''' | 430.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:43.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | septembar '''2019.''' | 450.000 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:45.00%; height:1.2em;"></div></div> |- | 27. januara '''2026.''' | 461.363 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:46.14%; height:1.2em;"></div></div> |- | 20. septembra 2026. | 461.870 | <div style="background:#ddd; width:100%; max-width:520px;"><div style="background:#b22222; width:46.187%; height:1.2em;"></div></div> |} ; Kronologija [[Wikipedija:Administratori|administratora]] sh.wikija <timeline> DateFormat = dd/mm/yyyy ImageSize = width:800 height:auto barincrement:21 Period = from:01/01/2005 till:01/01/2027 TimeAxis = orientation:horizontal PlotArea = right:20 left:20 bottom:25 top:5 Colors = id:bg value:rgb(1,1,1) id:member value:rgb(0.7,0.9,0.7) id:former value:rgb(0.9,0.7,0.9) id:line value:black id:lightline value:rgb(0.8,0.8,0.8) id:header value:rgb(0.6,0.6,0.9) id:clerk value:rgb(0.6,0.6,0.8) id:board value:rgb(0.98,0.84,0.65) BackgroundColors = canvas:bg ScaleMajor = gridcolor:line unit:year increment:1 start:01/01/2005 ScaleMinor = gridcolor:lightline unit:month increment:1 start:01/01/2005 BarData = Bar:T1 Barset:Members Barset:m_pathoschild PlotData = width:15 textcolor:black bar:T1 color:header textcolor:white width:20 shift:(-90,-5) fontsize:m from:01/01/2005 till:end text:"[[Wikipedija:Administratori|Administratori]] kroz vrijeme" barset:Members shift:(5,-5) anchor:from fontsize:m color:former from:23/07/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]]" color:member from:18/10/2005 till:end text:"[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]" color:former from:24/08/2005 till:26/07/2013 text:"[[Korisnik:Ђорђе Д. Божовић~shwiki|Ђорђе Д. Божовић]]" color:former from:03/11/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Dejvid|Dejvid]]" color:former from:03/11/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]]" color:former from:04/12/2005 till:26/07/2013 text:"[[Korisnik:Јованвб~shwiki|Јованвб]]" color:former from:04/12/2005 till:28/07/2013 text:"[[Korisnik:Bonzo|Bonzo]]" color:former from:24/10/2009 till:20/04/2014 text:"[[Korisnik:Maria Sieglinda von Nudeldorf|Maria Sieglinda von Nudeldorf]]" color:former from:21/08/2010 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Rjecina2|Rjecina2]]" color:former from:09/10/2011 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Vatrena ptica|Vatrena ptica]]" color:former from:08/04/2014 till:01/10/2024 text:"[[Korisnik:Dcirovic|Dcirovic]]" color:member from:25/01/2014 till:end text:"[[Korisnik:Mladifilozof|Mladifilozof]]" color:former from:07/06/2014 till:06/12/2014 text:"[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]" color:member from:03/01/2021 till:end text:"[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]" color:member from:17/03/2012 till:end text:"[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]" color:member from:30/11/2022 till:end text:"[[Korisnik:Vipz|Vipz]]" color:member from:12/01/2023 till:end text:"[[Korisnik:Aca|Aca]]" color:member from:06/10/2023 till:end text:"[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]" barset:break </timeline> {{small|Napomene: * [[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: zadnji doprinos je iz 26. januara 2024. * [[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]: zadnji doprinos je iz 16. aprila 2023.}} ; Kronologija [[Wikipedija:Birokrati|birokratâ]] sh.wikija <timeline> DateFormat = dd/mm/yyyy ImageSize = width:800 height:auto barincrement:21 Period = from:01/01/2005 till:01/01/2027 TimeAxis = orientation:horizontal PlotArea = right:20 left:20 bottom:25 top:5 Colors = id:bg value:rgb(1,1,1) id:member value:rgb(0.7,0.9,0.7) id:former value:rgb(0.9,0.7,0.9) id:line value:black id:lightline value:rgb(0.8,0.8,0.8) id:header value:rgb(0.6,0.6,0.9) id:clerk value:rgb(0.6,0.6,0.8) id:board value:rgb(0.98,0.84,0.65) BackgroundColors = canvas:bg ScaleMajor = gridcolor:line unit:year increment:1 start:01/01/2005 ScaleMinor = gridcolor:lightline unit:month increment:1 start:01/01/2005 BarData = Bar:T1 Barset:Members Barset:m_pathoschild PlotData = width:15 textcolor:black bar:T1 color:header textcolor:white width:20 shift:(-90,-5) fontsize:m from:01/01/2005 till:end text:"[[Wikipedija:Birokrati|Birokrati]] kroz vrijeme" barset:Members shift:(5,-5) anchor:from fontsize:m color:former from:22/07/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]]" color:former from:23/06/2005 till:03/12/2022 text:"[[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]]" color:member from:24/04/2007 till:end text:"[[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]" color:member from:08/12/2022 till:end text:"[[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]" color:member from:19/10/2023 till:end text:"[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]" barset:break </timeline> {{small|Napomene: * [[Korisnik:Igor Windsor|Igor Windsor]]: zadnji doprinos je iz 26. januara 2024. * [[Korisnik:OC Ripper|OC Ripper]]: zadnji doprinos je iz 16. aprila 2023. * [[Korisnik:Dcabrilo|Dcabrilo]]: zadnji doprinos je iz 11. oktobra 2012., prava su mu lokalno skinuta putem glasovanja iz 9. aprila 2014., zatim preko Mete u 2022. * [[Korisnik:Pokrajac|Pokrajac]]: zadnji doprinos je iz 26. novembra 2012., prava su mu skinuta preko Mete u 2022. }} == What is EPP ? == U nastavku teksta želim sažeti svoje osobno stajalište o praksi vanjskog oglašavanja na Wikipediji. U osnovi podržavam radikalno stajalište temeljeno na kriterijima postavljenim na Meti i en.wikiju. Dakle, nekoliko uputa od moje strane za jasnije razumijevanje politike reklamiranja na Srpskohrvatskoj Wikipediji i na drugim srodnim projektima. Ukratko, zajednica odbacuje korišćenje platforme kao prostor za promidžbu ekonomskih djelatnosti, interesa i pothvata. Wikipedija nije mjesto za promidžbu vašeg benda, niti vaše tvrtke, niti vaše umjetničke karijere. Wikipedija nije mjesto na kojem ćete se istaknuti kao novinar, pisac, doktor nauka, mudrac, savjetnik ili štogod. Većina Wikipedijâ su kodificirale svoj odnos prema takvim postupcima. To se prvenstveno odnosi na najrazvijenije ogranke Wikipedije a pravila inače prate maticu ustaljenu na Meti i na en.wikiju, mada neke Wikipedije imaju zasebne lokalne specifičnosti po tome pitanju, što se objašnjava lokalnim problematikama i osobinama lokalnih projekata. Neke Wikipedije ne naglašuju tematiku reklamiranja jer su vrlo mlade ili nerazvijene zajednice, ali prateći neki prirodan razvoj, prije ili kasnije se izjašnjavaju prema pojavi problema na njihovome projektu. Priča o reklamiranju vodi se pod poglavlju "Advertising" a po naški se prevodi kao "reklama", "promocija", "promidžba" ili, još ljepše i jasnije, kao "EPP" tj. Ekonomsko propagandni program. To se uglavnom igra na relaciji između: 1) društva i tržišta, 2) razvoja marketinga usred IT tehnološke revolucije, 3) postupne erozije javnog prostora, 4) stvaranja slobodnih javnih prostora, 5) stvaranja profita koristeći sive zone. * (sh.wiki) [[Wikipedija:Šta Wikipedija nije]] * (sh.wiki) [[Šablon:Reklamiranje]] * (sh.wiki) [[Wikipedija:Autobiografija]] (što se u većini slučajeva prevodi u promidžbi osobnih djelatnosti, osobne karijere ili pukog izbacivanja svog CV-a na internet) * (sh.wiki) [[Wikipedija:Biografije živih osoba]] (što u nekoliko slučajeva djeluje kao autobiografiranje ali za treću osobu, često u zamjenu za naknadu ili neku uslugu) * (sh.wiki) [[Wikipedija:Navođenje izvora]] (povezan pojam jer reklamiranje, autobiografiranje ili sponzorsko biografiranje inače ne navode ikakve izvore, ili navode nevažeče izvore ili, u najboljem slučaju, važeće izvore koji su ipak jednostrani, na primjer slikar John Doe navodi u izvorima Galeriju Smith, koja je jedina galerija u kojoj je do sada izlagao svoje radove) * (sh.wiki) [[Wikipedija:Pouzdani izvori]] (vidi: Navođenje izvora) ** (sh.wiki) [[Wikipedija:Pouzdani izvori/Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku]] * (sh.wiki) [[Wikipedija:Značaj]] (EPP ima kolateralan problem značaja) ** (sh.wiki) [[Wikipedija:Kriteriji značaja po temama]] * (sh.wiki) [[Wikipedija:Neutralno gledište|Neutralno gledište (NPOV)]] (dodatan kolateralan problem, jer, naravno, nema neutralnog stajališta u reklamiranju) * [[Wikipedija:Autorska prava]]/[[:en:Wikipedia:Copyright violations]] (dodatan kolateralan problem) * [[Wikipedija:Sukob interesa]] (dodatan kolateralan problem) ----- * (meta) [[:meta:Advertising on Wikipedia]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:What Wikipedia is not|Wikipedia is not a soapbox or means of promotion]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Spam]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Perennial proposals|Advertising]] ** [[:en:Template:Promotional]] ----- ** [[:en:Template:Promotional source]] *** (bs.wiki) [[:bs:Šablon:Reklama]] > [[:bs:Wikipedia nije improvizirana govornica ili sredstvo za promociju|Wikipedia nije improvizirana govornica ili sredstvo za promociju]] *** (hr.wiki) [[:hr:Predložak:Reklama]] > [[:hr:Wikipedija nije mjesto za oglašavanje ili reklamiranje|Wikipedija nije mjesto za oglašavanje ili reklamiranje]] *** (sr.wiki) [[:sr:Шаблон:Реклама|Шаблон:Реклама]] > [[:sr:Википедија:Шта Википедија није#Википедија није говорница нити средство за рекламирање|Википедија није говорница нити средство за рекламирање]] ----- * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:WikiProject Spam|WikiProject Spam]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Identifying blatant advertising]] * (en.wiki) [[:en:Wikipedia:Criteria for speedy deletion#G11]] * (en.wiki) ''[[:meta:Readings to put you in the Wikipedia spirit|Wikipedia spirit]]'' == Kriteriji značajnosti po temama == Dame i gospodo, na ovoj sjednici preporučujem usvjajanje smjernice koje su uvele kolege na hr.wikiju pod naslovom ''Kriteriji značajnosti po temama'', vidi: [[:hr:Wikipedija:Kriteriji značajnosti po temama|smjernica]] i prateća [[:hr:Razgovor Wikipedija:Kriteriji značajnosti po temama|rasprava]]. Meni cijeli uvodni dio je sjajan jer postavlja solidne temelje za raspravu o značajnosti. Neke natuknice na specifične sekcije: * Akademici i znanstvenici: provjeriti gdje ima mogućih prodora. * Arhitekti: nisam siguran o ovome. * Članovi kraljevskih obitelji: ok. * Članovi vojske: ok. * Glazbenici: ne slažem se u potpunosti, neki temeljni kriteriji su mi sumnjivi: „glazbeni servis”, na primjer; ili „završen konzervatorij ili glazbena akademija”, to ti je kao da kažeš da ako si diplomirao na filozofskom fakultetu, onda si filozof... ne, stvari idu malo drugačije. * Kriminalci: ok. Ja bih do neke mjere još sužio krug, da ne bi Wikipedija tabla osmrtnica ili tabloid crne kronike. Ali možda sam ja tu prestrog... * Plemstvo i visoki dužnosnici: dakako! * Poduzetnici: nedovoljno. Na ovoj liniji se lomi cijela priča o autopromociji i oglašavanju vlastitih tvrtki. Mislim da kriteriji za enciklopedičnost članka o jednom poduzetniku mogu biti: 1) historijski značajan poduzetnik tj. netko tko je utjecao na historiju jedne zemlje ili regije kroz svoju ekonomsku djelatnost (Herny Ford, Ingvar Kamprad itd); 2) netko tko je dobio državna ili jako priznata odlikovanja za svoju ekonomsku djelatnost; 3) netko čija firma ima dosta razvijen članak na Wikipediji pa pritom vidjeti kriterije za poduzeća; 4) netko tko je doprinio inovaciji jednog sektora ili jedne tehnologije (a za to postoje vjerodostojne studije...); * Političari i državni službenici: ok. * Pravnici: da. * Pisci i prevoditelji: ne baš! Prvo: jedna knjiga je dovoljna samo ako je izdavač poznat i/ili ako je knjiga uspjela na tržištu. Ne bih se zaustavljao na ekonomskim kriterijima. Jedan autor je valjan ako postoji određeni broj članaka o njegovom radu od strane značajnih kritičara i akademika. Postoji nekoliko autora koji su tijekom života objavili skoro ništa (Rimbaud) no, ipak, o njihovoj valjanosti postoji hrpa značajne kritike. * Sportaši: da, slažem se, Wikipedija nije imenik svih fudbalera do pete lige. * ESport: ja sam totalan ignorant po ovoj temi pa ne znam. Andrew "Biffle" Diaz (prvak u Call of Dutyju) za mene nije za Wikipediju, dok šahovski majstor Veselin Topalov je. Ali opet, ne znam ništa o tome pa... * Umjetnici: ne slažem se u potpunosti. * Vjerski vođe: ispravio bih dvije-tri točke (na pr., dekan). * Zabavni mediji i novinarstvo: ne znam, ovdje je tema ogromna i ne bih znao odakle krenuti. * Glumac: ok. * Redatelj: ok. * Izmišljeni likovi i pojave: ok. {{small|''(...nastavlja se...)''}} == Izvori == {{ombox | type = notice | image = [[Datoteka:Info non-talk.svg|30px|link=]] | imageright = {{#if:{{{1|}}} | {{prečica|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}} }} }} | textstyle = padding-top:6px; padding-bottom:5px; | text = [[Korisnik:Inokosni organ/Slobodno dostupni izvori i knjige|Slobodno dostupni izvori i knjige]]<br/>[[Wikipedija:Pouzdani izvori/Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku|Lista pouzdanih izvora na srpskohrvatskom jeziku]] }} == O botovima == * [[Wikipedija:Botovi]] * [[:en:Wikipedia:Bots|Wikipedia:Bots]] * [[:en:Wikipedia bots|Wikipedia bots]] * [https://quarry.wmcloud.org/query/85544 Template titles with "-lat" label] (shwiki) * [[:en:Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] * [[:en:Help:Creating a bot|Creating]] == Drugi projekti == * [[Wikipedija:Međuprojektna saradnja|Međuprojektna saradnja]] / [[:meta:Cross-Project Cooperation Initiative|Cross-Project Cooperation Initiative]] * [[:meta:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] * [[:meta:Feminism and Folklore|Feminism and Folklore]] * [[:meta:Wikipedia Asian Month/Archive|Wikipedia Asian Month]] * [[:meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]] * [[:meta:The Wikipedia Library/1Lib1Ref|1Lib1Ref]] * [[:meta:Wikimedia CEE Spring|Wikimedia CEE Spring]] + [[:meta:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Hub/Catch up]] * [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wb/sh/Glavna_stranica Wikiknjige] ('''[https://bs.wikibooks.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana bs]''') – ('''[https://hr.wikibooks.org/wiki/Glavna_stranica hr]''') – ('''[https://sr.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0 sr]''') * [https://sh.wiktionary.org/wiki/Glavna_stranica Wikirječnik] ^{+[https://bs.wiktionary.org/wiki/Po%C4%8Detna_strana Wikirječnik BS]} >> [[Lista turcizama u srpskohrvatskom jeziku]] * [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wy/hbs/Glavna_stranica Wikivodič] * '''[https://bs.wikibooks.org/wiki/Turski_jezik Turski jezik]''' / [[Turski jezik]] ::: {{en}} [https://en.wikibooks.org/wiki/Turkish Turkish] ::: {{de}} [https://de.wikibooks.org/wiki/T%C3%BCrkisch Türkisch] ::: {{hr}} [https://hr.wikibooks.org/wiki/Turski_jezik Turski jezik] ::: {{es}} [https://es.wikibooks.org/wiki/Turco Turco] ::: {{nl}} [https://nl.wikibooks.org/wiki/Turks Turks] == ''Contests'' == * [[:meta:The Wikipedia Library/1Lib1Ref|1Lib1Ref]] (januar/februar; maj/juni) * [[:meta:Wikipedia African Month|Wikipedia African Month]] (maj) * [[:meta:Wikimedia CEE Spring|Wikimedia CEE Spring]] (mart/maj) * [[:meta:Wikipedia Asian Month/Archive|Wikipedia Asian Month]]/[[:en:Wikipedia:Asian Month|Asian Month]] (novembar) > [[Wikipedija:Mjesec Azije/2025]] * [[:meta:Ukraine's Cultural Diplomacy Month|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]] (februar/mart) == Poveznice projekta sh.wikija == * [[:meta:List of Wikipedias|Lista wikipedijâ]] * [[Wikipedija:Članci za brisanje]] ** [[Wikipedija:Brzo brisanje]] * [[Wikipedija:Proverljivost]] * [[Wikipedija:Bez vlastitog istraživanja]] * [[Wikipedija:Neutralno gledište]] * [[Wikipedija:Slike]] * [[Wikipedija:Značaj]] * [[Wikipedija:Navođenje izvora]] * [[Wikipedija:Pouzdani izvori]] * [[Wikipedija:Marginalne teorije]] * [[Wikipedija:Vanjske veze]] * [[Wikipedija:Prijenos sadržaja s drugih Wikipedija]] * [[Wikipedija:Naslovi članaka]] * [[Wikipedija:Jezične smjernice]] * [[Wikipedija:Kriteriji značaja po temama]] * [https://refill.toolforge.org/ng/ Refill] * [[Wikipedija:Spisak članaka koje sve Wikipedije trebaju imati]] * [https://hrwp.toolforge.org Ivi's wondertools] * [[:en:Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request|WikiProject Resource Exchange]] * [[Wikipedija:WikiProjekt]] * [[Wikipedija:Popis portala]] * ''[[:meta:Readings to put you in the Wikipedia spirit|Wikipedia spirit]]'' * [[Wikipedija:Pijaca]] * [[Posebno:Posebne stranice]] * [[Posebno:Nove stranice]] * [[Posebno:Nekategorisane stranice]] * [[:Kategorija:Kandidati za brzo brisanje]] * [[:Kategorija:Članci predloženi za spajanje]] * [[Wikipedija:Administratorska tabla]] * [[:Kategorija:Članci kojima nedostaju izvori]] * [[:Kategorija:Članci za sređivanje]] * [[:Kategorija:Članci čija je neutralnost osporena]] * [[:Kategorija:Potreban prijevod]] * [[:Kategorija:Potrebno ažuriranje]] * [[Wikipedija:Članci za brisanje]] * [[:Kategorija:Šabloni za jezične ikone]] * [[Wikipedija:Autorska prava]] ** [[:hr:Wikipedija:Kršenje autorskih prava]] ** [[:en:Wikipedia:Copyright violations]] ** [[:sr:Википедија:Кршење ауторских права]] ** [[:bs:Wikipedia:Kršenje autorskih prava]] ** [[:en:Wikipedia:Spotting possible copyright violations]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Category:All_portals Portali] * [[:Kategorija:Šabloni za citiranje i sporove provjerljivosti|Kategorija:Šabloni za citiranje i sporove provjerljivosti]] {{Glavna stranica/Odlomak | id = sestrinski-projekti | icon modifier = -icon-wikimedia | icon box color modifier = -icon-box-color-gray | header box color modifier = -header-box-color-gray | title = Srodni projekti | content = {{Wikipedijini srodni projekti}} | links = | editing = }} lj00i23osdan0ifyqrkjuies16p9hg5 2 4676787 42714512 42714499 2026-10-29T12:17:39Z Zavičajac 76707 42714512 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Heroj M | slika = |didaskalija=NIKODIJE STOJANOVIĆ | opis_slike=Milan Ćup | datum_rođenja =novembar [[1912]]. | mesto_rođenja =[[Stara Božurna]], [[Žitorađa]] | država_rođenja = <br />{{zastava|Kraljevina Srbija}} | datum_smrti =13. avgusta [[1942]]. | mesto_smrti =[[Jastrebac]] planina | država_smrti ={{zas|Kraljevina Jugoslavija}} u vrijeme okupacije 1941-1944. |profesija=Učitelj |KPJ= |rat=[[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] |NOB=[[zamjenik komandanta]]<br />[[Toplički NOP odred]] |čin= |služba= |narodni heroj=14. decembra 1949. }} '''Nikodije Stojanović''' ([[Stara Božurna]], [[Žitorađa]], [[1912]] — [[Jastrebac]], 13. avgust 1942.), učesnik [[Narodnooslobodilačka borba|narodnooslobodilačke borbe]] i [[narodni heroj Jugoslavije]], član štaba Topličkog NOP odreda. Nikodije Stojanović završio je učiteljsku školu i radio u selima oko Bosilegrada i Prokuplja, gde je važio za jednog od najuglednijih prosvjetnih radnika i intelektualaca svog vremena.<ref name="Tatzem">{{Cite web |url= https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-na-malom-jastrepcu-cuva-secanje-na-heroje-toplice |title= Tatkova zemunica na Malom Jastrepcu čuva sećanje na heroje Toplice |work= Niške vesti |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U prvim danima okupacije nakon [[Aprilski rat|Aprilskog rata]], Tatko je organizovao raspršivanje propagandnog materijala i prikupljanje oružja u selima Toplice. Kada je [[Njemačka]] napala [[Sovjetski Savez]], uhapšen je i poslan u zatvor. Njegov brat Vojislav podmitio je žandare i Tatko je uspio pobjeći. Nakon zatvora, uključio se u pripreme za [[Ustanak u Srbiji (1941.)|ustanak]], okupljajući prve borce. Borac Malojastrebačke čete postao je 3. avgusta 1941. god, a u septembru komesar Topličkog partizanskog odreda.<ref name="Tatboac">{{Cite web |url= https://tvzonaplus.rs/merosina-tragovima-istorije-tatkova-zemunica/ |title= MEROŠINA – TRAGOVIMA ISTORIJE: TATKOVA ZEMUNICA |work= Zona plus - tvzonaplus.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Pogibija == Početkom avgusta 1942. godine, okupatori i njihovi saradnici pod vođstvom Aćimovića, ministra unutrašnjih poslova Nedićeve kvinsliške vlade, planirali su potpuno uništavanje partizana u Srbiji. U odsustvu glavnine jedinica NOVJ, preostale manje jedinice sklonile su se u Istočnu Srbiju, preko Morave i u kruševački kraj. Aćimovićeva potera počela je 10. avgusta i trajala je do 18. septebra 1942. godine. Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ 14. decembra 1949. proglašen je za Narodnog heroja.<ref name="orden">{{Cite web |url= https://slvesnik.com.mk/Issues/D151A40DBD7F410085A79C14D9D588F9.pdf |title= Ukaz o odlikovanju |work= Službeni list DFJ 90/45 - slvesnik.com.mk |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U njegovu čast, jedna osnovna škola u Prokuplju nosi njegovo ime, a u rodnom selu i danas postoje spomenik i porodična kuća. == Literatura == * {{cite encyclopedia |year= 1975|title = [[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]|encyclopedia= |publisher= Mladost|location= Beograd|id= }} == Izvori == {{Izvori}} {{portal|NOB}} {{portal|Srbija}} {{Lifetime|1912|1942|Stojanović, Nikodije}} [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]] U njihovoj neposrednoj blizini 1975. godine uređeno je memorijalno područje sa spomeničkom kompozicijom i spomen-pločama posvećenim učesnicima pokreta otpora. U danima vođenja borbi protiv okupatora, Mali Jastrebac je topografski veoma važna planina, dobrog je položaja i nudi veoma dobre, skoro idealne uslove za razvijanje borbenih dejstava, svih vrsta, bilo napadnih bilo u cilju njene fortifikacije ili manevarske odbrane. Nalazila se u neposrednoj blizini jačih neprijateljskih garnizona, među kojima se ističu: Niš, Aleksinac, Prokuplje i Doljevac. Sa planine su partizani Topličkog NOP odreda silazili prema neprijatelju i izvodili značajne borbene akcije na neprijateljsku živu silu, a ona im je pružala idealne uslove za odbranu slobodne teritorije u periodima neprijateljskih ofanziva i neprijateljske prevlasti na ovom terenu. Bolesni i ranjeni partizani skrivali su se u zemunici na Bačevištu na Malom Jastrepcu, u Krajkovačkoj reci, i tamo su ostali skriveni dve noći. Trećeg dana,13. avgusta 1942. godine, zahvaljujući izdaji, nedićevci su uspeli da otkriju zemunicu. Da ne bi pali živi neprijatelju u ruke, pet partizana izvršilo je samoubistvo u samoj zemunici i to su : Nikodije Stojanović– Tatko, učitelj iz Stare Božurne i narodni heroj; Darinka Nestorović – Ljupče, student medicine iz Prokuplja; Borivoj Kurbanov, đak trgovačke akademije iz Niša; Miodrag Veljković– Karaman, ovčar iz Prokuplja; Milojko Nikolić – Duško, zemljoradnik iz Padine.U proboj neprijateljskog obruča pošli su i poginuli na samom izlazu iz zemunice: Milun Tošić, metalski radnik iz Sečanice; Borivoj Milošević – Nikola, radnik iz Dudulajca i Borivoje Stanojević – Živko, radnik iz Dudulajca.Predali su se Dragomir Đorđević – Ilija, zemljoradnik iz Držanovca, zatim Živojin Milenković iz Klisurice i Živko Nikolić – Vitez, zemljoradnik iz Padine. Sledećeg dana tela ubijenih partizana bila su izložena na trgu u Prokuplju. Uhvaćeni partizani su mučeni u zatvorima u Prokuplju i Leskovcu, a zatim oterani u logor na Crvenom krstu i streljani. Kao znak sećanja na ovaj događaj na Malom Jastrepcu, na mestu pogibije Tatkove grupe, podignut je spomenik i uređena i konzervirana Tatkova zemunica, koja se i danas čuva i obilazi 13. avgusta svake godine. MEROŠINA – TRAGOVIMA ISTORIJE: TATKOVA ZEMUNICA https://peakvisor.com/park/pio-tatkova-zemunica.html https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-i-dalje-cuva-uspomenu-na-junake == Predio izuzetnih odlika == Ovaj prostor je 1971. godine, zaštićen kao Memorijalni prirodni spomenik „Tatkova zemunica“. SO Merošina je na sjednici 1971. godine donela Rešenje o stavljanju pod zaštitu države područje planine Mali Jastrebac. Odlukom Skupšine grada Niša područje Tatkova zemunica dobilo je novi status 2015. god. kojom su objedinjene njegove prirodne, kulturno-istorijske i pejzažne vrijednosti. Proglašeno je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] od lokalnog značaja i svrstano u III kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji, pripada V kategoriji za zaštitu prirode ([[Zaštićeni krajolik]]).<ref name="Tatzemunica">{{Cite web |url= https://merosinaturizam.rs/tatkova-zemunica/ |title= Predeo izuzetnih odlika, „Tatkova zemunica“ |work= Turistička organizacija Opštine Merošina - merosinaturizam.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđeni su režimi zaštite II (3% područja) i III (97% područja) stepena. Dominiraju bukva, hrast kitnjak i cer, zbog čega ovaj dio Malog Jastrepca predstavlja jedno od najvrijednijih šumskih područja juga Srbije. Šume su nekada zauzimale znatno veće površine na ovim prostorima ali su nakon Drugog svetskog rata izvršene sječe na velikim površinama, usljed čega su je javili erozivni procesi. Bukva je najzastuljenija i zauzima čak 63% obrasle površine, dok mješovitih sastojina bukve i hrasta kitnjaka ima na 21% površine. Vremenom su zasađene i druge vrste poput [[smrče]], [[bagrem]]a, topole, duglazije, crnog i bijelog [[bor]]a.<ref name="zaštićeno">{{Cite web |url= https://www.turistickiklub.com/sadrzaj/tatkova-zemunica |title= Tatkova zemunica |work= Turistički vodič Srbije - www.turistickiklub.com |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Osnovna vrednost Predela izuzetnih odlika „Tatkova zemunica“ čine biološko-ekološke, estetske i kulturno-istorijske vrednosti. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Merošina] m2cd5n3e8lvgnoup6beibq3n9yt0cxx 42714518 42714512 2026-10-29T13:08:31Z Zavičajac 76707 42714518 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Heroj M | slika = |didaskalija=NIKODIJE STOJANOVIĆ | opis_slike= | datum_rođenja =novembar [[1912]]. | mesto_rođenja =[[Stara Božurna]], [[Žitorađa]] | država_rođenja = <br />{{zastava|Kraljevina Srbija}} | datum_smrti =13. avgusta 1942. | mesto_smrti =[[Jastrebac]] planina | država_smrti ={{zas|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevina Jugoslavija u vrijeme okupacije 1941-1944. | profesija=Učitelj | KPJ= | rat=[[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] | NOB=Komesar<br />Topličkog NOP odreda | čin= | služba= |narodni heroj=14. decembra 1949. }} '''Nikodije Stojanović''' ([[Stara Božurna]], [[Žitorađa]], [[1912]] — [[Jastrebac]], 13. avgust 1942.), učesnik [[Narodnooslobodilačka borba|narodnooslobodilačke borbe]] i [[narodni heroj Jugoslavije]], član štaba Topličkog NOP odreda. Nikodije Stojanović završio je učiteljsku školu i radio u selima oko Bosilegrada i Prokuplja, gde je važio za jednog od najuglednijih prosvjetnih radnika i intelektualaca svog vremena.<ref name="Tatzem">{{Cite web |url= https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-na-malom-jastrepcu-cuva-secanje-na-heroje-toplice |title= Tatkova zemunica na Malom Jastrepcu čuva sećanje na heroje Toplice |work= Niške vesti |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U prvim danima okupacije nakon [[Aprilski rat|Aprilskog rata]], Tatko je organizovao raspršivanje propagandnog materijala i prikupljanje oružja u selima Toplice. Kada je [[Njemačka]] napala [[Sovjetski Savez]], uhapšen je i poslan u zatvor. Njegov brat Vojislav podmitio je žandare i Tatko je uspio pobjeći. Nakon zatvora, uključio se u pripreme za [[Ustanak u Srbiji (1941.)|ustanak]], okupljajući prve borce. Borac Malojastrebačke čete postao je 3. avgusta 1941. god, a u septembru komesar Topličkog partizanskog odreda.<ref name="Tatboac">{{Cite web |url= https://tvzonaplus.rs/merosina-tragovima-istorije-tatkova-zemunica/ |title= MEROŠINA – TRAGOVIMA ISTORIJE: TATKOVA ZEMUNICA |work= Zona plus - tvzonaplus.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Istakao se u mnogim bitkama, osobito u oslobađanju Prokuplja, u bitkama kod Šiljegovca, Svarče i Čubure. == Pogibija == Početkom avgusta 1942. godine, okupatorske vlasti zahtjevale su potpuno uništenje partizanskih jedinica. Pripreme za ofanzivu organizovao je Milan Aćimović, ministar unutrašnjih poslova Nedićeve kvinsliške vlade. Ofanziva je počela 10. avgusta i trajala je do 18. septebra 1942. godine. U odsustvu glavnine jedinica NOVJ, preostale manje partizanske jedinice sklonile su se u Istočnu Srbiju, preko Morave i u kruševački kraj. Borci Topličkog odreda djelovali su na području Jastrebca. Da ne bi pali živi neprijatelju u ruke, pet partizana izvršilo je samoubistvo u jednoj zemunici i to su : Nikodije Stojanović– Tatko, učitelj iz Stare Božurne; Darinka Nestorović – Ljupče, student medicine iz Prokuplja; Borivoj Kurbanov, đak trgovačke akademije iz Niša; Miodrag Veljković– Karaman, stočar iz Prokuplja; Milojko Nikolić – Duško, zemljoradnik iz Padine. U proboj neprijateljskog obruča pošli su i poginuli na samom izlazu iz zemunice: Milun Tošić, metalski radnik iz Sečanice; Borivoj Milošević – Nikola, radnik iz Dudulajca i Borivoje Stanojević – Živko, radnik iz Dudulajca. Predali su se Dragomir Đorđević – Ilija, zemljoradnik iz Držanovca, zatim Živojin Milenković iz Klisurice i Živko Nikolić – Vitez, zemljoradnik iz Padine. [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|Predsjedništvo AVNOJ-a]] je 6. jula 1945. Nikodiju Stojanovića posthumno odlikovalo [[Orden zasluga za narod|Ordenom zasluga za narod]] prve klase. Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ 14. decembra 1949. proglašen je za Narodnog heroja.<ref name="orden">{{Cite web |url= https://slvesnik.com.mk/Issues/D151A40DBD7F410085A79C14D9D588F9.pdf |title= Ukaz o odlikovanju |work= Službeni list DFJ 90/45 - slvesnik.com.mk |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U njegovu čast, jedna osnovna škola u Prokuplju nosi njegovo ime, a u rodnom selu i danas postoje spomenik i porodična kuća. Kao znak sećanja na pogibiju Tatkove grupe, podignut je spomenik i uređena i konzervirana [[Tatkova zemunica]], koja se i danas čuva i obilazi 13. avgusta svake godine. == Literatura == * {{cite encyclopedia |year= 1975|title = [[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]|encyclopedia= |publisher= Mladost|location= Beograd|id= }} == Izvori == {{Izvori}} {{portal|NOB}} {{portal|Srbija}} {{Lifetime|1912|1942|Stojanović, Nikodije}} [[Kategorija:Jugoslavenski partizani] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije] U njihovoj neposrednoj blizini 1975. godine uređeno je memorijalno područje sa spomeničkom kompozicijom i spomen-pločama posvećenim učesnicima pokreta otpora. U danima vođenja borbi protiv okupatora, Mali Jastrebac je topografski veoma važna planina, dobrog je položaja i nudi veoma dobre, skoro idealne uslove za razvijanje borbenih dejstava, svih vrsta, bilo napadnih bilo u cilju njene fortifikacije ili manevarske odbrane. Nalazila se u neposrednoj blizini jačih neprijateljskih garnizona, među kojima se ističu: Niš, Aleksinac, Prokuplje i Doljevac. Sa planine su partizani Topličkog NOP odreda silazili prema neprijatelju i izvodili značajne borbene akcije na neprijateljsku živu silu, a ona im je pružala idealne uslove za odbranu slobodne teritorije u periodima neprijateljskih ofanziva i neprijateljske prevlasti na ovom terenu. Bolesni i ranjeni partizani skrivali su se u zemunici na Bačevištu na Malom Jastrepcu, u Krajkovačkoj reci, i tamo su ostali skriveni dve noći. Trećeg dana,13. avgusta 1942. godine, zahvaljujući izdaji, nedićevci su uspeli da otkriju zemunicu. Sledećeg dana tela ubijenih partizana bila su izložena na trgu u Prokuplju. Uhvaćeni partizani su mučeni u zatvorima u Prokuplju i Leskovcu, a zatim oterani u logor na Crvenom krstu i streljani. MEROŠINA – TRAGOVIMA ISTORIJE: TATKOVA ZEMUNICA https://peakvisor.com/park/pio-tatkova-zemunica.html https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-i-dalje-cuva-uspomenu-na-junake == Predio izuzetnih odlika == Ovaj prostor je 1971. godine, zaštićen kao Memorijalni prirodni spomenik „Tatkova zemunica“. SO Merošina je na sjednici 1971. godine donela Rešenje o stavljanju pod zaštitu države područje planine Mali Jastrebac. Odlukom Skupšine grada Niša područje Tatkova zemunica dobilo je novi status 2015. god. kojom su objedinjene njegove prirodne, kulturno-istorijske i pejzažne vrijednosti. Proglašeno je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] od lokalnog značaja i svrstano u III kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji, pripada V kategoriji za zaštitu prirode ([[Zaštićeni krajolik]]).<ref name="Tatzemunica">{{Cite web |url= https://merosinaturizam.rs/tatkova-zemunica/ |title= Predeo izuzetnih odlika, „Tatkova zemunica“ |work= Turistička organizacija Opštine Merošina - merosinaturizam.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđeni su režimi zaštite II (3% područja) i III (97% područja) stepena. Dominiraju bukva, hrast kitnjak i cer, zbog čega ovaj dio Malog Jastrepca predstavlja jedno od najvrijednijih šumskih područja juga Srbije. Šume su nekada zauzimale znatno veće površine na ovim prostorima ali su nakon Drugog svetskog rata izvršene sječe na velikim površinama, usljed čega su je javili erozivni procesi. Bukva je najzastuljenija i zauzima čak 63% obrasle površine, dok mješovitih sastojina bukve i hrasta kitnjaka ima na 21% površine. Vremenom su zasađene i druge vrste poput [[smrče]], [[bagrem]]a, topole, duglazije, crnog i bijelog [[bor]]a.<ref name="zaštićeno">{{Cite web |url= https://www.turistickiklub.com/sadrzaj/tatkova-zemunica |title= Tatkova zemunica |work= Turistički vodič Srbije - www.turistickiklub.com |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Osnovna vrednost Predela izuzetnih odlika „Tatkova zemunica“ čine biološko-ekološke, estetske i kulturno-istorijske vrednosti. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Merošina] 71254j8pp2pwzql9v5ii59xqj9jkmlh 42714520 42714518 2026-10-29T13:16:33Z Zavičajac 76707 42714520 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika Klisura Đetinje | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = File:Uzice west Velika Brana IMG 9792.JPG | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Zapadna Srbija | najbliži_grad = [[Užice]], [[Čajetina]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 8,53 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2023.<ref name="KlisuraĐet">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_08/UE_023_2023_003.htm |title= ODLUKA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "KLISURA ĐETINJE" |work= ("Sl. list grada Užica", br. 23/2023) |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Turistička organizacija Užice | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Predio izuzetnih odlika Klisura Đetinje''' je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] i upečatljiva orografska cjelina smještena u gornjem dijelu toka [[Rijeka|rijeke]] [[Đetinja|Đetinje]], sa jednim od najmarkantnijih elemenata reljefa u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]]. Administrativno pripada teritorijama opština [[Užice|Užica]] i [[Čajetina|Čajetine]], [[Zlatiborski okrug]]. Rijeka Đetinja je [[Meandri|izmeandrirana]] lijeva pritoka [[Zapadna Morava|Zapadne Morave]]. Nastaje u sjevernom dijelu [[Kremna|Kremanske]] [[Kotlina|kotline]], na jugozapadnim obroncima planine [[Tara|Tare]], od četiri manja vodotoka.<ref name="Klis">{{Cite web |url= https://www.turizamuzica.org.rs/pio-detinja/ |title= PIO Klisura Đetinje |work= Turistička organizacija Užica |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Zaštićeno područje == Klisura je karstno područje sa mestimično veoma približenim i tijesno sklopljenim stranama i raznovrsnim geomorfološkim fenomenima ostenjaka, [[vrtača]], [[škarpa]], [[sipar]]a, [[Pećina|pećina]] i termomineralnog izvora - [[Staparska Banja]]. Biljni i životinjski svijet predstavljaju: * šumske zajednice sa reliktnom šumom [[Bukva|bukve]] sa [[Grab|crnim grabom]] (''Ostryo-FagenionIllyricum''), odnosno šumom bukve, crnog graba i [[javor]]a (''Aceri-Ostryo-Fagetum''), * među velikim brojem endemičnih, subendemičnih i reliktnih biljnih vrsta posebno se izdvaja [[ušasta mlečika]] koju je krajem 19. vijeka pronašao [[Josif Pančić]] * polidominantne i reliktne [[Fauna|faune]] [[leptir]]a. Klisuru nastanjuje 110 vrsta dnevnih leptira (od ukupno 192 vrste prisutne u Srbiji). * autohtoni sastavi ihtiofaune: [[Pastrmka|potočne pastrmke]], potočne mrene, pliske, [[klen]]a, krkuše, mladice, [[lipljen]]a. * faune [[Grabljivice|ptica grabljivica]] ([[sivi soko]], [[orao zmijar]], osičar, mišar, [[sova]]) * ptice pjevačice (daurska [[lasta]], belovrate muharice, poljska [[ševa]], šumska ševa, obična belka) * diverzitet faune sisara U klisuri su i dobro očuvani ostaci naselja iz mlađeg kamenog doba ([[neolit]]a) i ostaci [[Srednji vijek|srednjovekovnog]] grada i nekropole na lokalitetu "Mala Gradina". === Predio izuzetnih odlika === Odlukom Skupštine grada Užica 2023. godine, Klisura Đetinje je proglašena [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro lokalnog značaja i svrstano je u III kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode ([[Zaštićeni krajolik]]). Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 281 ha 26 a 04 m2, odnosno 32,97% područja, a III stepena utvrđen je na površini od 571 ha 87 a 39 m2, odnosno obuhvata 67,03% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Đetinja}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Užice]] [[Kategorija:Opština Čajetina]] e8mdmn50cfz6ul7cxtwx53sflshn4a2 42714521 42714520 2026-10-29T13:25:07Z Zavičajac 76707 42714521 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odseci kod Slankamen" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Užice]], [[Čajetina]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 8,53 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDB O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz Slankamenaиз Старог Сланкамена | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Predio izuzetnih odlika Ade i osjeci kod Slankamena''' je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] i upečatljiva orografska cjelina smještena u gornjem dijelu toka [[Rijeka|rijeke]] [[Đetinja|Đetinje]], sa jednim od najmarkantnijih elemenata reljefa u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]]. Administrativno pripada teritorijama opština [[Užice|Užica]] i [[Čajetina|Čajetine]], [[Zlatiborski okrug]]. Rijeka Đetinja je [[Meandri|izmeandrirana]] lijeva pritoka [[Zapadna Morava|Zapadne Morave]]. Nastaje u sjevernom dijelu [[Kremna|Kremanske]] [[Kotlina|kotline]], na jugozapadnim obroncima planine [[Tara|Tare]], od četiri manja vodotoka.<ref name="Klis">{{Cite web |url= https://www.turizamuzica.org.rs/pio-detinja/ |title= PIO Klisura Đetinje |work= Turistička organizacija Užica |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Zaštićeno područje == Klisura je karstno područje sa mestimično veoma približenim i tijesno sklopljenim stranama i raznovrsnim geomorfološkim fenomenima ostenjaka, [[vrtača]], [[škarpa]], [[sipar]]a, [[Pećina|pećina]] i termomineralnog izvora - [[Staparska Banja]]. Biljni i životinjski svijet predstavljaju: * šumske zajednice sa reliktnom šumom [[Bukva|bukve]] sa [[Grab|crnim grabom]] (''Ostryo-FagenionIllyricum''), odnosno šumom bukve, crnog graba i [[javor]]a (''Aceri-Ostryo-Fagetum''), * među velikim brojem endemičnih, subendemičnih i reliktnih biljnih vrsta posebno se izdvaja [[ušasta mlečika]] koju je krajem 19. vijeka pronašao [[Josif Pančić]] * polidominantne i reliktne [[Fauna|faune]] [[leptir]]a. Klisuru nastanjuje 110 vrsta dnevnih leptira (od ukupno 192 vrste prisutne u Srbiji). * autohtoni sastavi ihtiofaune: [[Pastrmka|potočne pastrmke]], potočne mrene, pliske, [[klen]]a, krkuše, mladice, [[lipljen]]a. * faune [[Grabljivice|ptica grabljivica]] ([[sivi soko]], [[orao zmijar]], osičar, mišar, [[sova]]) * ptice pjevačice (daurska [[lasta]], belovrate muharice, poljska [[ševa]], šumska ševa, obična belka) * diverzitet faune sisara U klisuri su i dobro očuvani ostaci naselja iz mlađeg kamenog doba ([[neolit]]a) i ostaci [[Srednji vijek|srednjovekovnog]] grada i nekropole na lokalitetu "Mala Gradina". === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS 2021. godine, Klisura Đetinje je proglašena [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro lokalnog značaja i svrstano je u III kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode ([[Zaštićeni krajolik]]). Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 281 ha 26 a 04 m2, odnosno 32,97% područja, a III stepena utvrđen je na površini od 571 ha 87 a 39 m2, odnosno obuhvata 67,03% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Đetinja}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Užice]] [[Kategorija:Opština Čajetina]] tgi6mdg4q20kumr1g1xq83joy2u3awk 42714532 42714521 2026-10-29T15:20:28Z Zavičajac 76707 42714532 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odseci kod Slankamen" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 4,07 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDB O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz Slankamenaиз Старог Сланкамена | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Ade i osjeci kod Slankamena''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje sadrži uski pojas neogenih i lesnih obala Dunava i nekoliko obližnjih ada, uzvodno od Slankamena, opština Inđija, Srbija.<ref name="Slankamen"/> == Zaštićeno područje == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", geološki profil jezersko-riječnih sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene vegetacije, * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim fosilnim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg Panonskog mora, * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u AP Vojvodini, Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, trske i vrbe * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su šarena biljka, crni glog i pila), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa kontinentalnih i panonskih regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih maslačaka, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne stepe), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskralješnjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta riba (ukrajinski kukurijeka, jegulja, gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta vodozemaca – osam strogo zaštićenih i * 9 vrsta gmizavaca – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska kornjača), * 162 vrste ptica, od kojih je 132 strogo zaštićeno. === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, Ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]]. Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, односно 56 % подручја, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim vrbama, * Uroševa pješčana sprud, s zavojem i velikom klisurom, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|River islands and cliffs near Slankamen}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Inđija] q3eupjiuftynh2ob23j8w1r3exvffsn 42714533 42714532 2026-10-29T15:21:51Z Zavičajac 76707 42714533 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odseci kod Slankamen" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 4,07 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDB O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz Slankamenaиз Старог Сланкамена | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Ade i osjeci kod Slankamena''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje sadrži uski pojas neogenih i lesnih obala Dunava i nekoliko obližnjih ada, uzvodno od Slankamena, opština Inđija, Srbija.<ref name="Slankamen"/> == Zaštićeno područje == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", geološki profil jezersko-riječnih sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene vegetacije, * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim fosilnim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg Panonskog mora, * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u AP Vojvodini, Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, trske i vrbe * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su šarena biljka, crni glog i pila), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa kontinentalnih i panonskih regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih maslačaka, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne stepe), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskralješnjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta riba (ukrajinski kukurijeka, jegulja, gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta vodozemaca – osam strogo zaštićenih i * 9 vrsta gmizavaca – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska kornjača), * 162 vrste ptica, od kojih je 132 strogo zaštićeno. === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, Ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]]. Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, односно 56 % подручја, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim vrbama, * Uroševa pješčana sprud, s zavojem i velikom klisurom, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|River islands and cliffs near Slankamen}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Inđija] 534akco21hihx5h8a7jctd7ek9wcrls 42714536 42714533 2026-10-29T15:34:56Z Zavičajac 76707 42714536 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odseci kod Slankamen" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 4,07 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDB O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz Slankamenaиз Старог Сланкамена | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Ade i osjeci kod Slankamena''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje sadrži uski pojas neogenih i lesnih obala Dunava i nekoliko obližnjih ada, uzvodno od Slankamena, opština Inđija, Srbija.<ref name="Slankamen"/> == Zaštićeno područje == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", geološki profil jezersko-riječnih sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene vegetacije, * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim fosilnim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg Panonskog mora, * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u AP Vojvodini, Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, trske i vrbe * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su šarena biljka, crni glog i pila), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa kontinentalnih i panonskih regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih maslačaka, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne stepe), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskralješnjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta riba (ukrajinski kukurijeka, jegulja, gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta vodozemaca – osam strogo zaštićenih i * 9 vrsta gmizavaca – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska kornjača), * 162 vrste ptica, od kojih je 132 strogo zaštićeno.https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini https://agroportal.rs/novoproglaseni-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, Ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]]. Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, односно 56 % подручја, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim vrbama, * Uroševa pješčana sprud, s zavojem i velikom klisurom, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|River islands and cliffs near Slankamen}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Inđija] 3worx1mxe919zjewivz6l0qo6ncde6v 42714548 42714536 2026-10-29T19:19:54Z Zavičajac 76707 42714548 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odsjeci kod Slankamen" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 4,07 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz [[Slankamen]]a | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Ade i osjeci kod Slankamena''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Inđija]], [[Južnobački okrug]], [[Srbija]].<ref name="Slankamen"/> == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="sprudovi">{{Cite web |url= https://agroportal.rs/novoproglaseni-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Novoproglašeni Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena |work= Agroportal - agroportal.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, odnosno 56 % područja, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim [[vrba]]ma, * Uroševa pješčana sprud, s rukavcem i velikom jarugom,, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na preostaloj površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|River islands and cliffs near Slankamen}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Inđija] kdr637ywmanfzp5yjbdbznhwxd4dqcg 42714718 42714548 2026-10-30T07:37:57Z Zavičajac 76707 42714718 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Željin" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Kovači 0877.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Centralna Srbija | najbliži_grad = [[Kraljevo]], [[Aleksandrovac]], [[Raška]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 63.79 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2022.<ref name="Željin">{{Cite web |url= https://srda.rs/wp-content/uploads/eko-pravo/BILJE_SUME_I_ZIVOTINJE/ZAKON_O_ZASTITI_PRIRODE/UREDBA_O_PROGLASENJU_PREDELA_IZUZETIH_ODLIKA_ZELJIN.pdf |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ŽELJIN " |work= („Službeni glasnik RS”, br. 84/2022) |accessdate= 20. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Javnom preduzeću „Srbijašume” | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Željin''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Inđija]], [[Južnobački okrug]], [[Srbija]].<ref name="Slankamen"/> == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="sprudovi">{{Cite web |url= https://agroportal.rs/novoproglaseni-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Novoproglašeni Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena |work= Agroportal - agroportal.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, odnosno 56 % područja, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim [[vrba]]ma, * Uroševa pješčana sprud, s rukavcem i velikom jarugom,, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na preostaloj površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Željin}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Kraljevo] [[Kategorija:Aleksandrova] [[Kategorija:Raška] b5vh9e8emtcgwjiefdzwmwt58f5yzl2 42714723 42714718 2026-10-30T08:07:17Z Zavičajac 76707 42714723 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Željin" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Kovači 0877.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Centralna Srbija | najbliži_grad = [[Kraljevo]], [[Aleksandrovac]], [[Raška]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 63.79 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite I (195,91 ha, 3,07%), II (201,06 ha, 3,15%) i III (5.982,13 ha, 93,78%) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2022.<ref name="Željin">{{Cite web |url= https://srda.rs/wp-content/uploads/eko-pravo/BILJE_SUME_I_ZIVOTINJE/ZAKON_O_ZASTITI_PRIRODE/UREDBA_O_PROGLASENJU_PREDELA_IZUZETIH_ODLIKA_ZELJIN.pdf |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ŽELJIN " |work= („Službeni glasnik RS”, br. 84/2022) |accessdate= 20. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Javno preduzeće „Srbijašume” | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Željin''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Inđija]], [[Južnobački okrug]], [[Srbija]].<ref name="Slankamen"/> == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="sprudovi">{{Cite web |url= https://agroportal.rs/novoproglaseni-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Novoproglašeni Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena |work= Agroportal - agroportal.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> ==== Površina i režimi zažtite ==== Površina Predela izuzetnih odlika „Željin” iznosi 6.379,10 ha, od čega je u državnoj svojini 5.293,12 ha (82,98%), u privatnoj svojini 1.066,28 ha (16,71%) i u drugim oblicima svojine 19,70 ha (0,31%), od čega je I stepenom obuhvaćeno 3,07%, II stepenom 3,15% i III stepenom 93,78% ukupne površine područja Predela izuzetnih odlika „Željin”. Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su tri stepena režima zaštite I, II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, odnosno 56 % područja, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim [[vrba]]ma, * Uroševa pješčana sprud, s rukavcem i velikom jarugom,, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na preostaloj površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Željin}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Kraljevo] [[Kategorija:Aleksandrova] [[Kategorija:Raška] 805ar6ycabf0ov71nkp3uykk7bfkr48 42714726 42714723 2026-10-30T08:37:09Z Zavičajac 76707 42714726 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Željin" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Kovači 0877.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Centralna Srbija | najbliži_grad = [[Kraljevo]], [[Aleksandrovac]], [[Raška]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 63.79 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite I (195,91 ha, 3,07%), II (201,06 ha, 3,15%) i III (5.982,13 ha, 93,78%) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2022.<ref name="Željin">{{Cite web |url= https://srda.rs/wp-content/uploads/eko-pravo/BILJE_SUME_I_ZIVOTINJE/ZAKON_O_ZASTITI_PRIRODE/UREDBA_O_PROGLASENJU_PREDELA_IZUZETIH_ODLIKA_ZELJIN.pdf |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ŽELJIN " |work= („Službeni glasnik RS”, br. 84/2022) |accessdate= 20. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Javno preduzeće „Srbijašume” | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Željin''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Kraljevo]], [[Aleksandrovac]], [[Raška]], [[Srbija]].<ref name="Željin"/> == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2022. godine, područje planine Željin proglašeno je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro od regionalnog, odnosno velikog značaja, i svrstano je u IU kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="Željin"/> ==== Površina i režimi zažtite ==== Površina Predela izuzetnih odlika „Željin” iznosi 6.379,10 ha, od čega je u državnoj svojini 5.293,12 ha (82,98%), u privatnoj svojini 1.066,28 ha (16,71%) i u drugim oblicima svojine 19,70 ha (0,31%), Utvrđena su tri stepena režima zaštite I, II i III stepena. Režim zaštite I stepena je ukupne površine 195,91 ha, odnosno 3,07%, površine, i odnosi se na lokalitete: * gornji sliv Krive rijeke, * vrhovi planine Željin * Željinski troskok, sa dva stalna izvorišna kraka Jelovaka, koji nakon toga ulazi u najuži i najstrmiji deo svoje kanjonske dolinice, ispresecan slapovima i kaskadama. Režim zaštite II stepena, ukupne površine 201,06 ha, odnosno 3,15% površine Predela izuzetnih odlika „Željin”, obuhvata sledeće lokalitete: područje Kolske reke sa njenom pritokom Krivom rekom, padine vrhova Željina i Pločke čuke oko područja sa režimom zaštite I stepena, zapadne padine vrha Kavanj ispod koga izvire Planska reka. Režim zaštite III stepena, ukupne površine 5.982,13 ha, odnosno (93,78%) površine Predela izuzetnih odlika „Željin”, obuhvata preostali deo zaštićenog područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Željin}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Kraljevo] [[Kategorija:Aleksandrova] [[Kategorija:Raška] 0fm38xjokbi0vx7dg8hp8xvj3fznykm 42714727 42714726 2026-10-30T08:41:51Z Zavičajac 76707 42714727 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Željin" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Kovači 0877.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Centralna Srbija | najbliži_grad = [[Kraljevo]], [[Aleksandrovac]], [[Raška]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 63.79 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite I (195,91 ha, 3,07%), II (201,06 ha, 3,15%) i III (5.982,13 ha, 93,78%) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2022.<ref name="Željin">{{Cite web |url= https://srda.rs/wp-content/uploads/eko-pravo/BILJE_SUME_I_ZIVOTINJE/ZAKON_O_ZASTITI_PRIRODE/UREDBA_O_PROGLASENJU_PREDELA_IZUZETIH_ODLIKA_ZELJIN.pdf |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ŽELJIN " |work= („Službeni glasnik RS”, br. 84/2022) |accessdate= 20. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Javno preduzeće „Srbijašume” | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Željin''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Kraljevo]], [[Aleksandrovac]], [[Raška]], [[Srbija]].<ref name="Željin"/> Željin je planina u centralnoj Srbiji između donjeg Ibra i planina Kopaonik, Goč i Stolovi. Spada u grupu kopaoničkih planina. Razvođe je izvorišnog dela reke Rasine, pritoke Zapadne Morave i reka Jošanice i Gokčanice, pritoka Ibra. Željin sa istoimenim najvišim vrhom 1785 mnv izdiže se sa zapadne strane Župe aleksandrovačke štiteći od vetrova čitavo župsko vinogorje. Željin je planina koju često posećuju plainari i ostali ljubitelji prirode iz okolnih gradova: Kruševca, Aleksandrovca, Brusa, Trstenika, Vrnjačke Banje, Kraljeva i drugih mesta. Planina je prepoznatljiva po svoja dva vrha, severnom (1785 najviši vrh) i južnom koji je nešto niži. Jedna od vodom najbogatijih planina u Srbiji. Biljni i životinjski svet ove planine je raznovrstan i bujan, a spada u jednu od najšumovitijih planina naše zemlje. Poznati su termalni mineralni izvori u Jošaničkoj banji sa temperaturom vode od 48º do 80º C. U prošlosti se na Željinu vadila olovna ruda. Najviši vrhovi Željina zovu se Rogavska čuka visoka od 1785 metara nadmorske visine i Ploška čuka, sa visinom od 1779 metara. https://srbijazamlade.rs/product/zeljin == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2022. godine, područje planine Željin proglašeno je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro od regionalnog, odnosno velikog značaja, i svrstano je u IU kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="Željin"/> ==== Površina i režimi zažtite ==== Površina Predela izuzetnih odlika „Željin” iznosi 6.379,10 ha, od čega je u državnoj svojini 5.293,12 ha (82,98%), u privatnoj svojini 1.066,28 ha (16,71%) i u drugim oblicima svojine 19,70 ha (0,31%), Utvrđena su tri stepena režima zaštite I, II i III stepena. Režim zaštite I stepena je ukupne površine 195,91 ha, odnosno 3,07%, površine, i odnosi se na lokalitete: * gornji sliv Krive rijeke, * vrhovi planine Željin * Željinski troskok, sa dva stalna izvorišna kraka Jelovaka, koji nakon toga ulazi u najuži i najstrmiji deo svoje kanjonske dolinice, ispresecan slapovima i kaskadama. Režim zaštite II stepena, ukupne površine 201,06 ha, odnosno 3,15% površine Predela izuzetnih odlika „Željin”, obuhvata sledeće lokalitete: područje Kolske reke sa njenom pritokom Krivom rekom, padine vrhova Željina i Pločke čuke oko područja sa režimom zaštite I stepena, zapadne padine vrha Kavanj ispod koga izvire Planska reka. Režim zaštite III stepena, ukupne površine 5.982,13 ha, odnosno (93,78%) površine Predela izuzetnih odlika „Željin”, obuhvata preostali deo zaštićenog područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Željin}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji] [[Kategorija:Kraljevo] [[Kategorija:Aleksandrova] [[Kategorija:Raška] a3o2iib7kxrt83kmlysgf08pb9jxmzn 0 4678029 42714537 42714510 2026-10-29T16:48:56Z Inokosni organ 160059 + 42714537 wikitext text/x-wiki U savremenom političkom žargonu, '''demokratura''' je državni sustav koji naizgled poštuje sve demokratske procedure i/ili predstavlja se kao [[Demokracija|demokratska]] [[Parlamentarna republika|parlamentarna]] [[republika]] u skladu načela [[Pravna država|pravna države]], dok u stvari ispunjava osobine [[Autoritarizam|autoritarnog režima]] pa čak u nekim slučajevima graniči sa [[Diktatura|diktaturom]] ili [[Totalitarizam|totalitarizmom]]. == Osobine == Izraz je [[1987.]] skovao urugvajski pisac i novinar [[Eduardo Galeano]] (1940-2015)<ref name="López">{{es}} {{cite web |url= https://www.ultimahora.com/democradura-n249626.html |title= Democradura |last= López |first= Miguel H. |date= 26. 08. 2009 |website= |publisher= |accessdate= 01. 01. 2023 |quote= |archive-date= 2023-01-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230117012449/https://www.ultimahora.com/democradura-n249626.html |dead-url= yes }}</ref> kako bi opisao koegzistenciju demokratskih i autoritarnih elemenata unutar modela koji bismo mogli definirati kao "'''''ustavna diktatura'''''".{{efn|''Ustavna diktatura'' ili ''ograničena demokracija''. Drugi termin kojim se služi polititologija je ''anokrcija'', na [[Engleski jezik|engleskom]] ''anocracy'', na [[njemački jezik|njemačkom]] ''Anokratie'', na [[Italijanski jezik|talijanskom]] ''anocrazia''.}}{{sfn|Valadés|1964}}{{sfn|Levinson & Balkin|2010}}<ref>{{es}} {{cite news |last=Miranda Sousa |first=Jaime |date=20. 01. 2020 |title=¿Qué es una dictadura constitucional? |url=https://www.expreso.com.pe/opinion/que-es-una-dictadura-constitucional/ |work= |location=Diario Expreso |access-date=16. 01. 2023}}</ref> Danas se termin opširno koristi u publicistici, među akademicima, [[Politologija|politolozima]] i [[Geopolitika|geopolitičarima]], a popularizirao ga je (i skovao) književnik [[Predrag Matvejević]] (1932-2017)<ref>{{it}} {{cite news |last=Magris |first=Claudio|authorlink=Claudio Magris|date=09. 03. 2017 |title=Predrag Matvejevic, voce dal crogiolo |url=https://www.corriere.it/cultura/17_marzo_09/predrag-matvejevic-scrittore-slavo-claudio-magris-europa-comunista-9eb05964-04e7-11e7-8f0b-7a36b2d7188f.shtml |work= |location=[[Corriere della Sera]] |access-date=16. 01. 2023}}</ref><ref>{{it}} {{cite news |last=Londo |first=Alessandra |date=11. 06. 2010 |title=Democratura |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/06/11/democratura.html |work= |location=[[La Repubblica]] |access-date=16. 01. 2023}}</ref> isto opisujući neke skorašnje oblike iskrivljenog spajanja demokracije i diktature. Pojam se odnosi prvenstveno na vladavine u nekim [[Postkomunizam|postkomunističkim]] zemljama, gdje su se tokom [[1990-e|1990-ih]] u obliku demokracije nastavila neka ograničenja sloboda tipična za diktature. Pak, postoji nekoliko slučajeva demokratura na Zapadu ili u drugim državama izvan Europe u kojima se problematika ne svodi izravno na komunizam. Jedna (neiscrpna) lista nekih od zemalja koje su prošle kroz manje-više duge faze demokrature: * [[Italija|Republika Italija]] pod vladom [[Silvio Berlusconi|Silvija Berlusconija]]; * [[Rusija|Ruska Federacija]] pod vladom [[Vladimir Putin|Vladimira Putina]]; * [[SAD|Sjedinjene Države]] pod vladom [[Donald Trump|Donalda Trumpa]]; * [[Mađarska|Republika Mađarska]] pod vladom [[Viktor Orbán|Viktora Orbána]]; * [[Brazil|Federativna republika Brazil]] pod vladom [[Jair Bolsonaro|Jaira Bolsonara]]; * [[Alžir|Demokratska narodna republika Alžir]] pod vladom [[Abdelaziz Bouteflika|Abdelaziza Bouteflike]]; * [[Belorusija|Republika Bjelorusija]] pod vladom [[Aleksandar Lukašenko|Aleksandra Lukašenka]]; * [[Kazahstan|Republika Kazahstan]] pod vladom [[Nursultan Nazarbajev|Nursultana Nazarbajeva]]; * [[Turkmenistan|Republika Turkmenistan]] pod vladom [[Saparmurat Nijazov|Saparmurata Nijazova]]; * [[Paragvaj|Republika Paragvaj]] pod vladama [[Partija Colorado|partida Colorada]]; * [[Kolumbija]] poslije [[1991.]]<ref>{{en}} {{Cite book |last=Hristov |first=Jasmin |authorlink= |date=2009 |title=Blood and Capital: The Paramilitarization of Colombia |url=https://archive.org/details/bloodcapitalpara0000hris |publisher=Ohio University Press |location=Athens, Ohio |isbn=}}</ref>; * [[Turska|Republika Turska]] pod vladom [[Recep Tayyip Erdoğan|Recep Erdoğana]]; * [[Srbija|Republika Srbija]] pod vladom [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]]. Iako se odnosi na [[Revolucije 1989.|poslijeberlinsko doba]], pojam zapravo zadire u neka duboka pitanja demokratskog i republičkog sustava. Demokracija se naime veže sa urođenom bolešću pluralističkih sustava vlasti, odnosno sa sklonošću nekih interesnih grupa da iznutra manipuliraju državnim sustavom i da radikalno izmjene njegovu prirodu, a da istovremeno suštinske strukture sa kojima su došli na vlast ostanu gotovo netaknute. Klasičan primjer ovog fenomena u [[Najnovije doba|suvremenoj historiji]] je činjenica da je u [[Weimarska Republika|Njemačkoj]] teško zahvaćenoj [[Velika ekonomska kriza|krizom]] [[Adolf Hitler]] došao na vlast sa redovitim izborima održanim 5. marta 1933. i pobijedio sa 43,9% glasova. Kod takozvanih ''demokratura'' radi se tipično o [[Demokracija|demokratskim]] [[republika]]ma sa [[parlament]]om, [[ustav]]om, s nekim vidom povelje o ljudskim pravima i sa regularnom [[Podjela vlasti|podjelom vlasti]], ali koje zapravo koncentriraju svu [[moć]] oko jedne osobe, nerijetko najbogatijeg čovjeka u zemlji koji vodi državni aparat pomoć uskog kruga pristalica (ili ''[[Oligarhija|oligarha]]''). U slučaju neposluha ti se ''oligarsi'' brzo isključuju iz vladajuće [[Politička stranka|stranke]] i smjenjuju s državnih pozicija, te postoji primjera gdje su nepoželjni uklonjeni putem sudskih postupaka ili nasilja. Među općim konstantama demokrature bilježe se snažna [[Populizam|populistička]] vuča te temeljito i ​​svestrano upravljanje [[mediji]]ma.<ref>{{YouTube|id=https://www.youtube.com/watch?v=Vgu9t6VkFk8|title=Eduardo Galeano – Dictature et démocratie expliqué avec humour}}</ref> == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Bibliografija == {{refbegin}} * {{es}} {{Cite book |last=Valadés |first=Diego |authorlink= |date=1974 |title=La dictadura constitucional en América Latina |url=https://biblio.juridicas.unam.mx/bjv/detalle-libro/696-la-dictadura-constitucional-en-america-latina |publisher=UNAM |location=Ciudad de México |isbn= |ref=Valadés }}{{pdf}} * {{cite journal| last1 = Levinson| first1 = Sanford| last2 = Balkin| first2 = Jack M.| date = 2010| title = Constitutional Dictatorship: Its Dangers and Its Design| url = https://openyls.law.yale.edu/bitstream/handle/20.500.13051/1505/Constitutional_Dictatorship_Its_Dangers_and_Its_Design.pdf?sequence=2&isAllowed=y#search=%22constitutional%20dictatorship%22| journal = Minnesota Law Review| volume = 514| issue = | pages = | doi = | ref = Levinson & Balkin| archive-date = 2023-01-17| access-date = 2023-01-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20230117012459/https://openyls.law.yale.edu/bitstream/handle/20.500.13051/1505/Constitutional_Dictatorship_Its_Dangers_and_Its_Design.pdf?sequence=2&isAllowed=y#search=%22constitutional%20dictatorship%22| url-status = dead}}{{pdf}} {{refend}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politika]] 5n4z5q95p8yygy1dub5kfzpwg4n1qk3 42714538 42714537 2026-10-29T16:49:25Z Inokosni organ 160059 + 42714538 wikitext text/x-wiki U savremenom političkom žargonu, '''demokratura''' je državni sustav koji naizgled poštuje sve demokratske procedure i/ili predstavlja se kao [[Demokracija|demokratska]] [[Parlamentarna republika|parlamentarna]] [[republika]] u skladu načela [[Pravna država|pravna države]], dok u stvari ispunjava osobine [[Autoritarizam|autoritarnog režima]] pa čak u nekim slučajevima graniči sa [[Diktatura|diktaturom]] ili [[Totalitarizam|totalitarizmom]]. == Osobine == Izraz je [[1987.]] skovao urugvajski pisac i novinar [[Eduardo Galeano]] (1940-2015)<ref name="López">{{es}} {{cite web |url= https://www.ultimahora.com/democradura-n249626.html |title= Democradura |last= López |first= Miguel H. |date= 26. 08. 2009 |website= |publisher= |accessdate= 01. 01. 2023 |quote= |archive-date= 2023-01-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230117012449/https://www.ultimahora.com/democradura-n249626.html |dead-url= yes }}</ref> kako bi opisao koegzistenciju demokratskih i autoritarnih elemenata unutar modela koji bismo mogli definirati kao "'''''ustavna diktatura'''''".{{efn|''Ustavna diktatura'' ili ''ograničena demokracija''. Drugi termin kojim se služi polititologija je ''anokrcija'', na [[Engleski jezik|engleskom]] ''anocracy'', na [[njemački jezik|njemačkom]] ''Anokratie'', na [[Italijanski jezik|talijanskom]] ''anocrazia''.}}{{sfn|Valadés|1964}}{{sfn|Levinson & Balkin|2010}}<ref>{{es}} {{cite news |last=Miranda Sousa |first=Jaime |date=20. 01. 2020 |title=¿Qué es una dictadura constitucional? |url=https://www.expreso.com.pe/opinion/que-es-una-dictadura-constitucional/ |work= |location=Diario Expreso |access-date=16. 01. 2023}}</ref> Danas se termin opširno koristi u publicistici, među akademicima, [[Politologija|politolozima]] i [[Geopolitika|geopolitičarima]], a popularizirao ga je (i skovao) književnik [[Predrag Matvejević]] (1932-2017)<ref>{{it}} {{cite news |last=Magris |first=Claudio|authorlink=Claudio Magris|date=09. 03. 2017 |title=Predrag Matvejevic, voce dal crogiolo |url=https://www.corriere.it/cultura/17_marzo_09/predrag-matvejevic-scrittore-slavo-claudio-magris-europa-comunista-9eb05964-04e7-11e7-8f0b-7a36b2d7188f.shtml |work= |location=[[Corriere della Sera]] |access-date=16. 01. 2023}}</ref><ref>{{it}} {{cite news |last=Londo |first=Alessandra |date=11. 06. 2010 |title=Democratura |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/06/11/democratura.html |work= |location=[[La Repubblica]] |access-date=16. 01. 2023}}</ref> isto opisujući neke skorašnje oblike iskrivljenog spajanja demokracije i diktature. Pojam se odnosi prvenstveno na vladavine u nekim [[Postkomunizam|postkomunističkim]] zemljama, gdje su se tokom [[1990-e|1990-ih]] u obliku demokracije nastavila neka ograničenja sloboda tipična za diktature. Pak, postoji nekoliko slučajeva demokratura na Zapadu ili u drugim državama izvan Europe u kojima se problematika ne svodi izravno na komunizam. Jedna (neiscrpna) lista nekih od zemalja koje su prošle kroz manje-više duge faze demokrature: * [[Italija|Republika Italija]] pod vladom [[Silvio Berlusconi|Silvija Berlusconija]]; * [[Rusija|Ruska Federacija]] pod vladom [[Vladimir Putin|Vladimira Putina]]; * [[SAD|Sjedinjene Države]] pod vladom [[Donald Trump|Donalda Trumpa]]; * [[Mađarska|Republika Mađarska]] pod vladom [[Viktor Orbán|Viktora Orbána]]; * [[Brazil|Federativna republika Brazil]] pod vladom [[Jair Bolsonaro|Jaira Bolsonara]]; * [[Alžir|Demokratska narodna republika Alžir]] pod vladom [[Abdelaziz Bouteflika|Abdelaziza Bouteflike]]; * [[Belorusija|Republika Bjelorusija]] pod vladom [[Aleksandar Lukašenko|Aleksandra Lukašenka]]; * [[Kazahstan|Republika Kazahstan]] pod vladom [[Nursultan Nazarbajev|Nursultana Nazarbajeva]]; * [[Turkmenistan|Republika Turkmenistan]] pod vladom [[Saparmurat Nijazov|Saparmurata Nijazova]]; * [[Paragvaj|Republika Paragvaj]] pod vladama [[Partija Colorado|partida Colorada]]; * [[Kolumbija]] poslije [[1991.]]<ref>{{en}} {{Cite book |last=Hristov |first=Jasmin |authorlink= |date=2009 |title=Blood and Capital: The Paramilitarization of Colombia |url=https://archive.org/details/bloodcapitalpara0000hris |publisher=Ohio University Press |location=Athens, Ohio |isbn=}}</ref>; * [[Turska|Republika Turska]] pod vladom [[Recep Tayyip Erdoğan|Recep Erdoğana]]; * [[Srbija|Republika Srbija]] pod vladom [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]]. Iako se odnosi na [[Revolucije 1989.|poslijeberlinsko doba]], pojam zapravo zadire u neka duboka pitanja demokratskog i republičkog sustava. Demokracija se naime veže sa urođenom bolešću pluralističkih sustava vlasti, odnosno sa sklonošću nekih interesnih grupa da iznutra manipuliraju državnim sustavom i da radikalno izmjene njegovu prirodu, a da istovremeno suštinske strukture sa kojima su došli na vlast ostanu gotovo netaknute. Klasičan primjer ovog fenomena u [[Najnovije doba|suvremenoj historiji]] je činjenica da je u [[Weimarska Republika|Njemačkoj]] teško zahvaćenoj [[Velika ekonomska kriza|krizom]] [[Adolf Hitler]] došao na vlast sa redovitim izborima održanim 5. marta 1933. i pobijedio sa 43,9% glasova. Kod takozvanih ''demokratura'' radi se tipično o [[Demokracija|demokratskim]] [[republika]]ma sa [[parlament]]om, [[ustav]]om, s nekim vidom povelje o ljudskim pravima i sa regularnom [[Podjela vlasti|podjelom vlasti]], ali koje zapravo koncentriraju svu [[moć]] oko jedne osobe, nerijetko najbogatijeg čovjeka u zemlji koji vodi državni aparat pomoć uskog kruga pristalica (ili ''[[Oligarhija|oligarha]]''). U slučaju neposluha ti se ''oligarsi'' brzo isključuju iz vladajuće [[Politička stranka|stranke]] i smjenjuju s državnih pozicija, te postoji primjera gdje su nepoželjni uklonjeni putem sudskih postupaka ili nasilja. Među općim konstantama demokrature bilježe se snažna [[Populizam|populistička]] vuča te temeljito i ​​svestrano upravljanje [[mediji]]ma.<ref>{{YouTube|id=https://www.youtube.com/watch?v=Vgu9t6VkFk8|title=Eduardo Galeano – Dictature et démocratie expliqué avec humour}}</ref> == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin}} * {{es}} {{Cite book |last=Valadés |first=Diego |authorlink= |date=1974 |title=La dictadura constitucional en América Latina |url=https://biblio.juridicas.unam.mx/bjv/detalle-libro/696-la-dictadura-constitucional-en-america-latina |publisher=UNAM |location=Ciudad de México |isbn= |ref=Valadés }}{{pdf}} * {{en}} {{cite journal| last1 = Levinson| first1 = Sanford| last2 = Balkin| first2 = Jack M.| date = 2010| title = Constitutional Dictatorship: Its Dangers and Its Design| url = https://openyls.law.yale.edu/bitstream/handle/20.500.13051/1505/Constitutional_Dictatorship_Its_Dangers_and_Its_Design.pdf?sequence=2&isAllowed=y#search=%22constitutional%20dictatorship%22| journal = Minnesota Law Review| volume = 514| issue = | pages = | doi = | ref = Levinson & Balkin| archive-date = 2023-01-17| access-date = 2023-01-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20230117012459/https://openyls.law.yale.edu/bitstream/handle/20.500.13051/1505/Constitutional_Dictatorship_Its_Dangers_and_Its_Design.pdf?sequence=2&isAllowed=y#search=%22constitutional%20dictatorship%22| url-status = dead}}{{pdf}} {{refend}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politika]] 161qc2hviqjov9v50cx14a8waw2w1qa 42714610 42714538 2026-10-29T23:45:05Z Inokosni organ 160059 42714610 wikitext text/x-wiki U savremenom političkom žargonu, '''demokratura''' je državni sustav koji naizgled poštuje sve demokratske procedure i/ili predstavlja se kao [[Demokracija|demokratska]] [[Parlamentarna republika|parlamentarna]] [[republika]] u skladu načela [[Pravna država|pravna države]], dok u stvari ispunjava osobine [[Autoritarizam|autoritarnog režima]] pa čak u nekim slučajevima graniči sa [[Diktatura|diktaturom]] ili [[Totalitarizam|totalitarizmom]]. == Osobine == Izraz je [[1987.]] skovao urugvajski pisac i novinar [[Eduardo Galeano]] (1940-2015)<ref name="López">{{es}} {{cite web |url= https://www.ultimahora.com/democradura-n249626.html |title= Democradura |last= López |first= Miguel H. |date= 26. 08. 2009 |website= |publisher= |accessdate= 01. 01. 2023 |quote= |archive-date= 2023-01-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230117012449/https://www.ultimahora.com/democradura-n249626.html |dead-url= yes }}</ref> kako bi opisao koegzistenciju demokratskih i autoritarnih elemenata unutar modela koji bismo mogli definirati kao "'''''ustavna diktatura'''''".{{efn|''Ustavna diktatura'' ili ''ograničena demokracija''. Drugi termin kojim se služi polititologija je ''anokrcija'', na [[Engleski jezik|engleskom]] ''anocracy'', na [[njemački jezik|njemačkom]] ''Anokratie'', na [[Italijanski jezik|talijanskom]] ''anocrazia''.}}{{sfn|Valadés|1964}}{{sfn|Levinson & Balkin|2010}}<ref>{{es}} {{cite news |last=Miranda Sousa |first=Jaime |date=20. 01. 2020 |title=¿Qué es una dictadura constitucional? |url=https://www.expreso.com.pe/opinion/que-es-una-dictadura-constitucional/ |work= |location=Diario Expreso |access-date=16. 01. 2023}}</ref> Danas se termin opširno koristi u publicistici, među akademicima, [[Politologija|politolozima]] i [[Geopolitika|geopolitičarima]], a popularizirao ga je (i skovao) književnik [[Predrag Matvejević]] (1932-2017)<ref>{{it}} {{cite news |last=Magris |first=Claudio|authorlink=Claudio Magris|date=09. 03. 2017 |title=Predrag Matvejevic, voce dal crogiolo |url=https://www.corriere.it/cultura/17_marzo_09/predrag-matvejevic-scrittore-slavo-claudio-magris-europa-comunista-9eb05964-04e7-11e7-8f0b-7a36b2d7188f.shtml |work= |location=[[Corriere della Sera]] |access-date=16. 01. 2023}}</ref><ref>{{it}} {{cite news |last=Londo |first=Alessandra |date=11. 06. 2010 |title=Democratura |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/06/11/democratura.html |work= |location=[[La Repubblica]] |access-date=16. 01. 2023}}</ref> isto opisujući neke skorašnje oblike iskrivljenog spajanja demokracije i diktature. Pojam se odnosi prvenstveno na vladavine u nekim [[Postkomunizam|postkomunističkim]] zemljama, gdje su se tokom [[1990-e|1990-ih]] u obliku demokracije nastavila neka ograničenja sloboda tipična za diktature. Pak, postoji nekoliko slučajeva demokratura na Zapadu ili u drugim državama izvan Europe u kojima se problematika ne svodi izravno na komunizam. Jedna (neiscrpna) lista nekih od zemalja koje su prošle kroz manje-više duge faze demokrature: * [[Italija|Republika Italija]] pod vladom [[Silvio Berlusconi|Silvija Berlusconija]]; * [[Rusija|Ruska Federacija]] pod vladom [[Vladimir Putin|Vladimira Putina]]; * [[SAD|Sjedinjene Države]] pod vladom [[Donald Trump|Donalda Trumpa]]; * [[Mađarska|Republika Mađarska]] pod vladom [[Viktor Orbán|Viktora Orbána]]; * [[Brazil|Federativna republika Brazil]] pod vladom [[Jair Bolsonaro|Jaira Bolsonara]]; * [[Alžir|Demokratska narodna republika Alžir]] pod vladom [[Abdelaziz Bouteflika|Abdelaziza Bouteflike]]; * [[Belorusija|Republika Bjelorusija]] pod vladom [[Aleksandar Lukašenko|Aleksandra Lukašenka]]; * [[Kazahstan|Republika Kazahstan]] pod vladom [[Nursultan Nazarbajev|Nursultana Nazarbajeva]]; * [[Turkmenistan|Republika Turkmenistan]] pod vladom [[Saparmurat Nijazov|Saparmurata Nijazova]]; * [[Paragvaj|Republika Paragvaj]] pod vladama [[Partija Colorado|partida Colorada]]; * [[Kolumbija]] poslije [[1991.]]<ref>{{en}} {{Cite book |last=Hristov |first=Jasmin |authorlink= |date=2009 |title=Blood and Capital: The Paramilitarization of Colombia |url=https://archive.org/details/bloodcapitalpara0000hris |publisher=Ohio University Press |location=Athens, Ohio |isbn=}}</ref>; * [[Turska|Republika Turska]] pod vladom [[Recep Tayyip Erdoğan|Redžepa Erdoğana]]; * [[Srbija|Republika Srbija]] pod vladom [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]]. Iako se odnosi na [[Revolucije 1989.|poslijeberlinsko doba]], pojam zapravo zadire u neka duboka pitanja demokratskog i republičkog sustava. Demokracija se naime veže sa urođenom bolešću pluralističkih sustava vlasti, odnosno sa sklonošću nekih interesnih grupa da iznutra manipuliraju državnim sustavom i da radikalno izmjene njegovu prirodu, a da istovremeno suštinske strukture sa kojima su došli na vlast ostanu gotovo netaknute. Klasičan primjer ovog fenomena u [[Najnovije doba|suvremenoj historiji]] je činjenica da je u [[Weimarska Republika|Njemačkoj]] teško zahvaćenoj [[Velika ekonomska kriza|krizom]] [[Adolf Hitler]] došao na vlast sa redovitim izborima održanim 5. marta 1933. i pobijedio sa 43,9% glasova. Kod takozvanih ''demokratura'' radi se tipično o [[Demokracija|demokratskim]] [[republika]]ma sa [[parlament]]om, [[ustav]]om, s nekim vidom povelje o ljudskim pravima i sa regularnom [[Podjela vlasti|podjelom vlasti]], ali koje zapravo koncentriraju svu [[moć]] oko jedne osobe, nerijetko najbogatijeg čovjeka u zemlji koji vodi državni aparat pomoć uskog kruga pristalica (ili ''[[Oligarhija|oligarha]]''). U slučaju neposluha ti se ''oligarsi'' brzo isključuju iz vladajuće [[Politička stranka|stranke]] i smjenjuju s državnih pozicija, te postoji primjera gdje su nepoželjni uklonjeni putem sudskih postupaka ili nasilja. Među općim konstantama demokrature bilježe se snažna [[Populizam|populistička]] vuča te temeljito i ​​svestrano upravljanje [[mediji]]ma.<ref>{{YouTube|id=https://www.youtube.com/watch?v=Vgu9t6VkFk8|title=Eduardo Galeano – Dictature et démocratie expliqué avec humour}}</ref> == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin}} * {{es}} {{Cite book |last=Valadés |first=Diego |authorlink= |date=1974 |title=La dictadura constitucional en América Latina |url=https://biblio.juridicas.unam.mx/bjv/detalle-libro/696-la-dictadura-constitucional-en-america-latina |publisher=UNAM |location=Ciudad de México |isbn= |ref=Valadés }}{{pdf}} * {{en}} {{cite journal| last1 = Levinson| first1 = Sanford| last2 = Balkin| first2 = Jack M.| date = 2010| title = Constitutional Dictatorship: Its Dangers and Its Design| url = https://openyls.law.yale.edu/bitstream/handle/20.500.13051/1505/Constitutional_Dictatorship_Its_Dangers_and_Its_Design.pdf?sequence=2&isAllowed=y#search=%22constitutional%20dictatorship%22| journal = Minnesota Law Review| volume = 514| issue = | pages = | doi = | ref = Levinson & Balkin| archive-date = 2023-01-17| access-date = 2023-01-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20230117012459/https://openyls.law.yale.edu/bitstream/handle/20.500.13051/1505/Constitutional_Dictatorship_Its_Dangers_and_Its_Design.pdf?sequence=2&isAllowed=y#search=%22constitutional%20dictatorship%22| url-status = dead}}{{pdf}} {{refend}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Politika]] 6vmyvc938g1bcuhp8p87h13up3gk1rv 0 4678724 42714711 42512474 2026-10-30T06:40:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714711 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Blatina 2019.jpg|180px|mini|desno|Butelja blatine, vinskog podruma iz okoline Čapljine]] '''Blatina''' je autohtona sorta [[Crno vino|crnog vina]] iz [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]] s područja [[Hercegovina|Hercegovine]], gdje zauzima oko trećinu ukupnih vinogradarskih površina. == Porijeklo i historija == Blatina je najvjerojatnije porijeklom iz okolice [[Mostar]]a.<ref name="RHV" > {{cite book |last=Robinson |first=Jancis |authorlink =Jancis Robinson|last2=Harding |first2=Julia |authorlink2 =Julia Harding|last3=Vouillamoz |first3=Jose |authorlink3=Jose Vouillamoz |date=2012 |title=Wine Grapes: A Complete Guide to 1,368 Vine Varieties, Including Their Origins and Flavours |url=https://archive.org/details/winegrapescomple0000robi|location=New York City |publisher=Ecco |page= |isbn=9780062206367 |access-date= |language=en }}</ref> Blatina je već na početku austrougarske uprave nad Bosnom i Hercegovinom 1878. bila najvažnija sorta crnog grožđa u Hercegovini - daleko ispred [[Kadarka|kadarke]], koji se u njoj tada također uzgajao. Prema suvremenim opisima oko 1900. godine, vina Blatine karakterizirala je "visoka boja i sadržaj [[tanin]]a" te su, u usporedbi s vinima kadarke, čiji cvijet podsjeća na teška [[bordo (vinova loza)|bordo]] vina, "imala karakter koji je više podsjećao na burgundska vina".<ref>{{cite web | url =https://fedora.phaidra.univie.ac.at/fedora/get/o:12994/bdef:Asset/view | title =Die österreichisch-ungarische Monarchie in Wort und Bild (Kronprinzenwerk), Band 22, Bosnien und Hercegowina | authorlink = | last = | first = | date =1901 | website =fedora.phaidra.univie.ac.at | publisher = | access-date =27. 2. 2023 | language =de | archive-date =2023-02-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20230227094031/https://fedora.phaidra.univie.ac.at/fedora/get/o:12994/bdef:Asset/view }}</ref> Blatina je i danas dominantna sorta crnog grožđa u Hercegovini. == Karakteristike == Blatina je sorta plemenite vinove loze ({{jez-la|[[Vitis vinifera]]}}). Cvjetovi su funkcionalno ženski (autosterilni). Zbog toga se sorta vinove loze uvijek uzgaja uz sortu oprašivač, najčešće uz istovremeno cvatuće sorte [[kambuša]], [[merlot]] ili [[trnjak]]. Ipak, jaka kiša tokom gnojidbe može dovesti do velikog propadanja uroda, zbog čega blatina ima i nadimak i sinonim ''"praznobačva"'' Ovaj kasno sazrijevajući kultivar opisan je kao općenito neosjetljiv na bolesti, ali osjetljiv na zimske mrazeve.<ref name="RHV"/> Blatina preferira suva i umereno vlažna zemljišta i toplu klimu. Obilje vlage mu šteti, ne toleriše preterano vlažna tla. Blatina je osetljiva na vremenske prilike, na primer, ako je sezona oprašivanja bila kišna, žetva će biti slaba. Za takvo ponašanje je u nekim krajevima zovu „praznobačva“, odnosno „prazno bure“, ali je i dalje gaje, jer se sve hirovice blatine nadoknađuju kvalitetom vina. Jedna loza daje do dva kilograma grožđa. Grozdovi se sastoje od bobica nejednake veličine i dostižu težinu od 300 grama. Zrele bobice su okrugle, prilično velike, tamno plave sa ljubičastom nijansom. Koža je tanka, pulpa je sočna. Sadržaj šećera 19-22%, u dobroj godini do 24%; kiseline 5-7 g/l, ekstrakt 25-32 g/l. == Distribucija == Blatina se uzgaja gotovo isključivo u [[Zapadna Hercegovina|zapadnoj Hercegovini]] oko [[Čitluk]]a, [[Međugorje|Međugorja]], [[Ljubuški|Ljubuškog]] i [[Čapljina|Čapljine]]. S druge strane, u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] oko [[Trebinje|Trebinja]] teren je nepogodan za uzgoj blatine. Umjesto njega uzgaja se crvena sorta [[Vranac (vinova loza)|vranac]].<ref>{{cite web | url =http://www.winesofbalkans.com/index.php?index&newsdetail=20131114-1_herzegovina-a-home-of-extraordinary-wines | title =A building block of Herzegovina Wine Report 2013 | authorlink =Dušan Jelić | last =Jelić | first =Dušan| authorlink2 =Raško Vlastelica | last2 =Vlastelica | first2 =Raško | date =2013 | website =winesofbalkans.com | publisher = | access-date =27. 2. 2023 | language =en }}</ref> == Vino == Blatina daje rubin crvena, puna i srednje teška vina s 12 do 13,5% alkohola, 5 do 7 g/l kiselosti, 25 do 32 g/l ekstrakta te aromama [[ribizl]]a i [[kupine]].<ref>{{cite web | url =https://glossar.wein.plus/blatina | title =Blatina | authorlink = | last = | first = | date = | website =glossar.wein.plus | publisher =wein.plus - Das größte Weinlexikon der Welt | access-date =27. 2. 2023 | language =de | archive-url =https://web.archive.org/web/20230227094023/https://glossar.wein.plus/blatina | archive-date =2023-02-27 | url-status =dead }}</ref> Blatine uvijek sadrže oko 15% primjesa sorte oprašivača. Vrhunska vina proizvode se i s boljih položaja. Skladištenje drvene bačve do pet godina povećava kvalitetu. Neki proizvođači također razvijaju blatinu u hrastovim bačvama.<ref name="RHV"/> Blatina ima tamnu rubin boju. Aroma je svetla, sa voćnim i bobičastim notama, ukus pun i harmoničan. Odležana u hrastovim buradima godinu i više, blatina poprima note suvih šljiva, trešanja i čokolade. == Posluživanje == Blatine se preporučuju na 18 do 20&nbsp;°C uz intenzivno začinjena jela, divljač, jela s roštilja, riblji paprikaš ili goveđu šunku. Po prilici se nudi na kušanje iz drvene bukarske šolje umjesto čaše, jer se [[bukara]] pravi od [[kleka|kleke]] i daje vinu posebnu aromu. == Povezano == * [[Žilavka]] == Reference == <references /> == Vanjske veze == {{commonscat|Wines of Bosnia and Herzegovina}} [[Kategorija:Bosanskohercegovačke autohtone vinske sorte]] 1b6zrielemgvxs0oe7yd4c8fsbhsa7y 0 4680450 42714528 42714387 2026-10-29T14:32:04Z Edgar Allan Poe 29250 /* Originalna serija */ 42714528 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infookvir animanga/Header |ime = BLEACH |slika = [[Datoteka:Bleach_Anime.jpg|250px]] |opis_slike = Promotivni poster [[anime]] serije s glavnim likovima iz prve sezone |izvorno_ime = ''Burīchi'' |izvorno_pismo = ブリーチ |žanr = [[Pustolovni film|pustolovni]],<ref name="VizOfficial"/> [[Nadnaravna fikcija|nadnaravno]]<ref name="VizOfficial">{{cite web|url=https://www.viz.com/bleach|title=The Official Website for Bleach|publisher=[[Viz Media]]|access-date=October 24, 2017|archive-date=June 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614214009/https://www.viz.com/bleach|url-status=live}}</ref> }} {{Infookvir animanga/Anime |Tv-film = |naslov = |redatelj = [[Noriyuki Abe]] |producent = {{nowrap|{{ubl|[[Ken Hagino]]|[[Noriko Kobayashi]] {{small|(#1–86, 226–328)}}|[[Yutaka Sugiyama]] {{small|(#1–25, 355–366)}}|[[Yukio Yoshimura]] {{small|(#26–133)}}|[[Shunji Aoki]] {{small|(#87–225)}}|[[Aya Mizobuchi]] {{small|(#134–157)}}|[[Mai Nagai]] {{small|(#158–354)}}|[[Hatsuo Nara]] {{small|(#343–366)}}}}}} |scenarist = {{ubl|[[Masashi Sogo]] {{small|(#1–229, 266–316)}}|[[Tsuyoshi Kida]] {{small|(#230–265)}}|[[Kento Shimoyama]] {{small|(#317–366)}}}} |skladatelj = [[Shirō Sagisu]] |studio = [[Pierrot (studio)|Pierrot]] |licenca = |mreža = {{flagicon|JAP}} [[TV Tokyo]] |mreža_hrv = |ostale_mreže = |početak_emitiranja = [[5. listopada]] [[2004.]] |kraj_emitiranja = [[27. ožujka]] [[2012.]] |epizode = 366 ([[Lista epizoda animea Bleach|epizode]]) |trajanje = 24 minute |emitiranje = }} {{Infookvir animanga/Anime |Tv-film = |naslov = Bleach: Thousand-Year Blood War |redatelj = {{ubl|[[Tomohisa Taguchi]]|[[Mitsutoshi Satou]]|[[Hikaru Murata]]}} |producent = {{ubl|[[Makoto Hijikata]]|[[Tasuku Honda]]|[[Genki Negishi]]|[[Yoshihiro Tominaga]]}} |scenarist = {{ubl|[[Tomohisa Taguchi]]|[[Masaki Hiramatsu]]}} |skladatelj = [[Shirō Sagisu]] |studio = [[Pierrot (studio)|Pierrot]] |licenca = |mreža = {{flagicon|JAP}} [[TV Tokyo]] |mreža_hrv = |ostale_mreže = |početak_emitiranja = [[11. listopada]] [[2022.]] |kraj_emitiranja = [[27. listopada]] [[2026.]] |epizode = 50 ([[Lista epizoda animea Bleach|epizode]]) |trajanje = 24 minute |emitiranje = }} {{Infookvir animanga/Ostalo |naslov = Anime filmovi |sadržaj = * ''[[Bleach: Memories of Nobody]]'' (2006) * {{nowrap|''[[Bleach: The DiamondDust Rebellion]]'' (2007)}} * ''[[Bleach: Fade to Black]]'' (2008) * ''[[Bleach: Hell Verse]]'' (2010) }} {{Infookvir animanga/Footer}} '''''BLEACH''''' ([[japanski]]: ブリーチ, ''Burīchi'') [[japan]]ska je [[anime]] serija nastala prema [[Bleach (manga)|istoimenoj mangi]] [[Tite Kubo|Titea Kuba]]. Serija je premijerno prikazana [[5. listopada]] [[2004.]] godine te je neprekinuto emitirana sve do [[27. ožujka]] [[2012.]] godine kada je, bez da je adaptirala cijelu mangu, iznenada ukinuta nakon 366 epizoda, što je rijetkost u svijetu [[anime]]a, pogotovo s obzirom na činjenicu da je [[manga]] bila izrazito popularna. Ipak, nakon deset godina, službeno je potvrđeno kako će manga biti adaptirana do kraja te je nastavak, naslovljen ''Bleach: Thousand-Year Blood War'', započeo s emitiranjem [[11. listopada]] [[2022.]], a zaključen je [[27. listopad|27. listopada]] [[2026.]] godine nakon 50 epizoda. Tako je cjelokupni anime na kraju imao 416 epizoda. Serijal je producirao [[Pierrot (studio)|Studio Pierrot]], a prvi je dio režirao [[Noriyuki Abe]], dok je [[Tomohisa Taguchi]] preuzeo režijsku palicu drugog dijela. Glazbu je komponirao [[Shirō Sagisu]]. Kao i manga, radnja animea prati srednjoškolca [[Ichigo Kurosaki|Ichiga Kurosakija]] koji, nakon susreta s [[Rukia Kuchiki|Rukijom Kuchiki]], postaje [[Shinigami (Bleach)|Shinigami]] i zajedno sa svojim prijateljima spašava svijet od različitih protivnika. No, osim što je više-manje vjerno adaptirala originalnu mangu, anime serija sadržavala je i značajnu količinu originalnog sadržaja, uključujući cijele narativne cjeline i likove, koji nije bio u originalnoj mangi. Anime serija prikazivana je cijelom nizu zemalja te je, uz ''[[Naruto (anime)|Naruto]]'' i ''[[One Piece (anime)|One Piece]]'', jedna od "Velike trojke" anime serija s početka [[21. vijek|XXI. vijeka]]. Danas se smatra da je ''BLEACH'' jedna od najpopularnijih anime serija u historiji. == Sinopsis == === Agent of the Shinigami ''hen'' === [[File:Ep1IchigoTakesPower.webp|thumb|320px|left|[[Rukia Kuchiki]] sprema se dati [[Ichigo Kurosaki|Ichigu Kurosakiju]] moći [[Shinigami (Bleach)|Shinigamija]] kako bi mogao obraniti sebe i svoju obitelj od napada [[Hollow]]a po imenu [[Fishbone D]].]] Radnja animea započinje u [[Karakura|Karakuri]], fiktivnom [[japan]]skom gradiću u kojem živi [[Ichigo Kurosaki]], srednjoškolac koji živi s ocem [[Isshin Kurosaki|Isshinom]], liječnikom koji u obiteljskoj kući ima malu kliniku, te sestrama blizankama, [[Karin Kurosaki|Karin]] i [[Yuzu Kurosaki|Yuzu]]. Njihova majka, [[Masaki Kurosaki|Masaki]], poginula je nedugo nakon rođenja blizanki dok je bila u šetnji s Ichigom. Ichigo Kurosaki naizgled je obični srednjoškolac, ali ima sposobnost komunikacije s duhovima, što ga čini posebnim. Jedne večeri, u njegovoj se sobi pojavi mlada djevojka odjevena u crni [[kimono]] po imenu [[Rukia Kuchiki]], koja mu se predstavlja kao [[Shinigami (Bleach)|Shinigami]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|死神|しにがみ}}, ''Shinigami''; dosl. "Bog smrti") i objašnjava kako je ona zadužena za zaštitu stanovnika Karakure od zlih [[Hollow]]a ([[japanski]]: {{Ruby-ja|虚|ホロウ}}, ''Horō''; dosl. "Šupljina") kao i za slanje zaostalih duša u njezin dom, [[Soul Society]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|尸魂界|ソウル・ソサエティ}}, ''Souru Sosaeti''; dosl. "Zajednica duša"), gdje sve pročišćene duše idu poslije smrti. Ichigo joj nije sklon povjerovati, ali njihov razgovor prekida dolazak opasnog, snažnog Hollowa koji, prema Rukijinom tumačenju, cilja upravo Ichigovu obitelj, odnosno, kako se uskoro ispostavi, Ichiga. Nakon što Rukia ne uspije ubiti Hollowa, ponudi Ichigu da mu preda dio svojih moći kako bi se on mogao boriti, na što on pristane, ali dogodi se čudo i Ichigo pokupi sve Rukijine moći, s kojima postaje Shinigami i uspijeva pobijediti Hollowa. Kako Rukia nije u mogućnosti vratiti se kući dok joj se ne vrate moći, odlazi do trgovine koju vodi [[Kisuke Urahara]], misteriozni trgovac mješovitom robom za Shinigamije, ali i ljude, koji joj nabavlja [[Gigai]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|義骸|ぎがい}}, ''Gigai''; dosl. "Lažno tijelo"), lažno tijeli pomoću kojeg može normalno živjeti u Svijetu živih, ali u kojem ne može koristiti svoje moći. S druge strane, Ichigo je primoran mijenjati ju kao zamijenski Shinigami u Karakuri, što on isprva odbija, ali kada shvati kako time može pomoći ljudima, prihvaća svoju novu funkciju. Rukia ubrzo dolazi u Ichigov razred i upoznaje njegove prijatelje, među kojima su [[Orihime Inoue]] i "[[Yasutora Sado|Chad]]", ali i [[Quincy (Bleach)|Quincy]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|滅却師|クインシー}}, ''Kuinshī''; dosl. "Redovnik uništenja") [[Uryū Ishida]], koji se kasnije predstavlja kao Ichigov rival jer su, prema njegovom tumačenju, Quincyji i Shinigamiji prirodni neprijatelji. Naravno, Ichigovo djelovanje privuče pozornost Soul Societyja, gdje se Rukia nije javila dugo, tako da u Karakuru dolaze [[Byakuya Kuchiki]] i [[Renji Abarai]] kako bi odveli Rukiju natrag kući te joj sudili za teški zločin zbog davanja svojih moći smrtniku. Ichigo to pokuša spriječiti, ali unatoč svim svojim vještinama, Byakuya je previše snažan za njega i ostavlja ga u teškom stanju, nakon čega ga spašava Urahara. U međuvremenu su i Orihime i Chad aktivirali svoje moći i nakon što je Ichigo odlučio trenirati s Uraharom kako bi reaktivirao svoje prirodne moći, njih troje i Ishida odluče otići u Soul Society kako bi spasili Rukiju, koju čega pogubljenje. Uz pratnju mačke koja govori po imenu [[Yoruichi Shihōin|gospodin Yoruichi]], njih se četvoro upute u Soul Society, gdje njihova prisutnost aktivira alarm i oni su odmah identificirani kao neprijatelji. === Soul Society ''hen'' === Međutim, istovremeno dok se Ichigo i njegovi prijatelji pokušavaju probiti u [[Seireitei]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|瀞霊廷|せいれいてい}}, ''Seireitei''; dosl. "Dvor čistih duša"), unutar zidina istoga odvija se drama jer je Kapetan ([[japanski]]: {{Ruby-ja|隊長|たいちょう}}, ''Taichō''; dosl. "Zapovjednik jedinice") Pete divizije, [[Sōsuke Aizen]], ubijen. Dio Kapetana iz organizacije [[Gotei 13]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|護廷十三隊|ごていじゅうさんたい}}, ''Goteijūsantai''; dosl. "Trinaest carskih zaštitnika") smatra kako su Ichigo i njegovi saveznici krivi, dok drugi sumnjaju kako je ubojica netko od njih. I dok Ichigova grupa uspije prodrijeri u Seireitei, atmosfera među kapetanima sve je napetija. Kada uspiju prodrijeti kroz barijeru, Ichigo i njegovi prijatelji se razdvoje i svatko od njih suočava se s vlastitim protivnicima, kulminacija čega su borbe Ishide i [[Mayuri Kurotsuchi|Mayurija Kurotsuchija]], Kapetana Dvanaeste divizije, Chada i [[Shunsui Kyōraku|Shunsuija Kyōrakua]], Kapetana Osme divizije, i Ichiga i [[Kenpachi Zaraki|Kenpachija Zarakija]], Kapetana Jedanaeste divizije. Ishida i Ichigo su uspješni, dok Chad gubi svoju borbu, ali ne i život. Nakon svoje pobjede, Ichigo nastavlja put prema Rukiji, ali ga ponovo zaustavlja Byakuya; Yoruichi, za koju se ubrzo ispostavi da je žena i bivša Kapetanica Druge divizije koja ima sposobnost pretvoriti se u mačku, spasi Ichiga i uskoro ga nauči [[Bankai]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|卍解|ばんかい}}, ''Bankai''; dosl. "Finalno oslobađanje") kako bi mogao biti ravnopravan s Byakuyom. {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = left | direction = vertical | background color = | total_width = 350px | caption_align = | image1 = Ep34AizenFakesDeath.webp | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = 278Aizen2C and Tosen are freed.webp | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = Kapetan [[Sōsuke Aizen]] prvo je lažirao svoju smrti (gore), a onda je zajedno sa svojim saveznicima [[Gin Ichimaru|Ginom Ichimaruom]] i [[Kaname Tōsen|Kanameom Tōsenom]] pobjegao u [[Hueco Mundo]], gdje je organizirao vojsku [[Arrancar]]a i sukobio sa sa svojim bivšim saveznicima (dolje). }} Ichigo uspijeva stići na vrijeme i spasiti Rukiju, međutim uskoro se otkrije kako su sva događanja u Seireiteiju dio izdajničkog plana bivšeg Kapetana Aizena, koji je zapravo živ. Aizen je lažirao svoju smrt uz pomoć svojih saveznika, [[Gin Ichimaru|Gina Ichimarua]] i [[Kaname Tōsen|Kanamea Tōsena]], s kojima - nakon što iz Rukijinog Gigaija izvuče [[Hōgyoku]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|崩玉|ほうぎょく}}, ''Hōgyoku''; dosl. "Raspadajuća kugla") - odlazi u [[Hueco Mundo]] i najavljuje skori rat protiv svojih bivših saveznika. === Arrancar ''hen'' === Dok se Gotei 13 pripremaju na sukob, Aizen je u Hueco Mundu formirao vojsku moćnih Hollowa, [[Arrancar]]a ([[japanski]]: {{Ruby-ja|破面|アランカル}}, ''Arankaru''; dosl. "Puknuta maska", prev. "otkinuti"), koje je nazvao Espade i rangirao ih po brojevima (1 do 10) temeljem njihove snage. Dvojica Espada, [[Yammy Llargo]] i [[Ulquiorra Cifer]], dolaze u Svijet živih kako bi testirali Ichigove moći, a nedugo zatim, Ulquiorra dolazi u Svijet živih i prisiljava Orihime, koja ima jako neobične moći, da dođe k Aizenu. Otkrivši što se dogodilo, Ichigo se ogluši o naredbe Soul Societyja te s Ishidom i Chadom odlazi u Hueco Mundo uz Uraharinu pomoć, kako bi spasili Orihime; na putu im se pridružuju Rukia i Renji. Po dolasku u Hueco Mundo upoznaju grupicu neobičnih i ekstenctričnih Hollowa koju čine [[Nelliel Tu Odelschwanck]], [[Dondochakka Birstanne]], [[Pesche Guatiche]] i [[Bawabawa]], koji im odluče praviti društvo i - koliko mogu - pomoći u njihovom nastojanju. Ichigo i ostali prolaze kroz Hueco mundo, pri čemu se bore s brojnim Hollowima, bivšim Espadama i aktualnim Espadama. U jednom trenutku u Hueco Mundo dolaze kapetani [[Byakuya Kuchiki]], [[Kenpachi Zaraki]], [[Mayuri Kurotsuchi]] i [[Retsu Unohana]], koji pomažu Ichigu dok ovaj odlazi na konačni okršaj s Ulquiorrom kako bi oslobodio Orihime. Tokom borbe, Ichigo bude ubijen te se pretvori u Hollowa, u kojem stanju uspijeva ubiti Ulquiorru. Nakon toga se uspijeva vratiti u normalno stanje. Kapetani ga tada informiraju o stanju u Svijetu živih. Naime, Aizenov je plan u tom trenutku postao jasan - planirao je iskoristiti Karakuru i sve ljude u njoj kako bi si omogućio put u do palače u kojoj obitava [[Soul King]], tamo ga ubio i postao novi vladar. Kako bi ga spriječio, Gotei 13 su uz Uraharinu pomoć napravili repliku Karakure na mjestu originalnog grada, koji su, zajedno sa stanovnicima, premjestili u Soul Society. Kada je Aizen s preostalim Espadama došao u Karakuru, shvatio je da se radi o lažnom gradu. Tamo su ga čekali ostali kapetani i počela je žestoka borba za spas Karakure. Ichigu su u međuvremenu objasnili da je on jedini koji može zaustaviti Aizena jer jedini nije bio izložen njegovoj hipnozi, tako da su se Ichigo i Unohana uputili u lažnu Karakuru nakon što je Ichigo spasio Orihime. Kapetani su uz pomoć [[Visoredi|Visoreda]], skupine bivših kapetana i njihovih pomoćnika ([[japanski]]: {{Ruby-ja|副隊長|ふくたいちょう}}, ''fukutaichō''; dosl. "pomoćni zapovjednik jedinice") koji su prije 110 godina protjerani iz Soul Societyja jer ih je Aizen pretvorio u hibride između Shinigamija i Hollowa pa su time dobili nove moći, koji su se svrstali na stranu Soul Societyja u ovoj borbi, uspjeli poraziti tri preostale Espade, kao i Tōsena, ali ne i Aizena i Gina, koji su nekako uspjeli otključati put u Soul Society i krenuti prema pravoj Karakuri. Ichigo je tokom ove borbe saznao da mu je otac zapravo bivši kapetan 10. Divizije, [[Isshin Kurosaki|Isshin Shiba]], jer se potonji borio protiv Aizena zajedno s Uraharom i Yoruichi. Isshin je pomogao sinu i naučio ga ultimativnu tehniku s kojom će moći poraziti Aizena, ali će ostati bez svih svojih moći, na što je Ichigo pristao. Nakon što je Gin izdao Aizena i pokušao ga ubiti, Aizen je ubio Gina i sukobio se s Ichigom, koji je aktivirao svoju tehniku i uspio svladati Aizena, koji je ubrzo onesposobljen i zatvoren zahvaljujući Uraharinoj pomoći. Ipak, Ichigo je nedugo zatim izgubio svoje moći. === Fullbringer ''hen'' === [[File:Ep346XcutionMembers.webp|350px|thumb|[[Fullbringer]]i iz skupine Xcution pomogli su Ichigu da vrati svoje moći, ali njihov vođa, [[Kūgo Ginjō]], imao je skriveni plan koji je stajao iza te pomoći.]] Ichigo se teško nosio s povratkom u normalu, pogotovo jer nitko od njegovih drugih prijatelja nije izgubio svoje moći u tom trenutku. Istovremeno, nepoznati muškarac s mačem počeo je napadati Ichigove prijatelje. Ichigu je tada prišao [[Kūgo Ginjō]] te mu objasnio da je on [[Fullbring]]er ([[japanski]]: {{Ruby-ja|完現術者|フルブリンガー}}, ''Furuburingā''; dosl. "Umjetnik potpune manifestacije"), čovjek s moćima koje potječu od Hollowa, te kako mu može pomoći da povrati svoje moći. Istovremeno mu je otkrio kako je nepoznati napadač [[Shūkurō Tsukishima]], njegov bivši prijatelj i saveznik koji je postao zločinac. Nakon intenzivnog treninga, Ichigo uspijeva povratiti dio svojih moći, ali mu pred sam kraj Ishida otkriva kako Tsukishima možda jest napao sve ostale Ichigove prijatelje, ali kako je njega napao stvarni zlikovac - Kūgo Ginjō. Ginjō tada otkriva da je i on, kao i Ichigo, bivši zamjenski Shinigami te kako se želi osvetiti Soul Societyju zbog načina na koji su ga odbacili. Prije borbe, Ichigo uz pomoć Rukije, Urahare, svog oca i skupine kapetana i pomoćnika iz Gotei 13 vraća svoje pune moći i kreće u borbu s Ginjōm dok se ostali Shinigamiji lako obraćunaju s ostalim Fullbringerima. Ichigo je na kraju prisiljen ubiti Ginjōa, ali kaže da vjeruje Soul Societyju i da ostaje njihov saveznik, unatoč novootkrivenim činjenicama. === Thousand-Year Blood War ''hen'' === Nedugo zatim, skupina nepoznatih osoba napada Hueco Mundo, Ichiga i Soul Society, pri ćemu pogiba [[Chōjirō Sasakibe]], pomoćnik glavnog kapetana [[Genryūsai Shigekuni Yamamoto|Yamamota]]. Nepoznati protivnici objavljuju rat Soul Societyju i ubrzo se otkriva kako su to preostali Quincyji koje predvodi [[Yhwach]]; Yhwach je 1,000 godina ranije pokušao napraviti istu stvari, ali ga je Yamamoto porazio zajedno s originalnim kapetanima netom formiranog Gotei 13, mada ga nisu uspjeli trajno ubiti. Tada je rečeno kako će se Yhwach ponovo probuti za 1,000 godina i započeti svoj pohod. Ichigo i njegovi prijatelji (osim Ishide) odlaze u Hueco Mundo kako bi pomogli Hollowima, što Yhwach iskoristi i vrši invaziju na Soul Society ranije nego najavljeno, pri čemu uspijeva ubiti Yamamota. Ichigov dolazak spriječio je potpuno uništenje Soul Societyja, jer je Ichigo dovoljno dugo zadržao Yhwacha da je potonjem ponestalo vremena i morao se povući u [[Wandenreich]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|見えざる帝国|ヴァンデンライヒ}}, ''Vandenraihi''; dosl. "Nevidljivo cartvo", prev. "Zidinama opasano carstvo"). Ichigo je tokom te borbe izgubio svoj mač tako da je morao izraditi novi; tu je uskočila [[Royal Guard]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|王属特務|おうぞくとくむ}}, ''Ōzokutokumu''; dosl. "Kralju podređena tajna služba"), skupina od pet najmoćnijih Shinigamija koji su inače zaduženi za zaštitu Soul Kinga, a nakon Yhwachovog dolaska su odlučili pomoći Soul Societyju i Ichigo. Ichigo je tada saznao cijelu priču o svom porijeklu i smrti svoje majke, što mu je omogućilo izradu novog [[Zanpakutō]]a ([[japanski]]: {{Ruby-ja|斬魄刀|ざんぱくとう}}, ''Zanpakutō''; dosl. "Mač za sječu duša"). Istovremeno dok se sve ovo odvijalo među Shinigamijima, Ishida se pridružio Quincyjima te je službeno primljen među Sternrittere pod slovom A, a kasnije je postao član Schutzstaffela. Dok Ichigo trenira s [[Ichibe Hyōsube|Ichibeom]], Yhwach i njegova vojska pripremaju drugu invaziju Seireiteija, koja uskoro započinje. Shinigamiji su ovoga puta puno spremniji te odnose nekoliko važnih pobjeda, a cijela situacija značajno se poboljšava kada se Ichigo i ostali vrate iz Palače Soul Kinga kako bi pomogli u borbi. Iako i Shinigamiji pretrpe gubitke, većina Yhwachovih Sternrittera pada u borbi tijekom druge invazije, međutim ispostavilo se da ih je njihov bešćutni vođa ionako bio spreman žrtvovati ih sve pa mu do žrtava nije ni bilo stalo, već je iskoristio borbe u Seireiteiju kako bi zajedno sa Schutzstaffelom otvorio put do Palače. Tamo ih je dočekala Nulta divizija, koja je preuzela članove Schutzstaffela, dok je Ichibe krenuo na Yhwacha. Nulta divizija relativno lako pobije Yhwachove borce, ali Yhwach tada aktivira ''Auswählen'' usred svoje borbe s Ichibeom te pokupi energiju preživjelih Sternrittera, efektivno ih žrtvujući, kako bi oživio članove Schutzstaffela. Borba počinje iznova, a kulminira kada Senjumaruaktivira svoj Bankai i naizgled svlada svoje protivnike, dok Ichibe istovremeno uspijeva poraziti Yhwacha. [[File:Ep372YamamotoSlashed.webp|thumb|left|320px|Smrt glavnog kapetana [[Genryūsai Shigekuni Yamamoto|Yamamota]] bila je presudan trenutak tijekom prve invazije te je olakšala Quincyjima provođenje daljnjih planova.]] Međutim, dok pada u smrt, Yhwach iznenada ponovo aktivira svoj Schrift i uspije se oporaviti i ubiti Ichibea; istovremeno, Ishida iskoristi svoj Schrift kako bi spasio ostale članove Schutzstaffela i ubio Senjumaru. Nakon te pobjede, Yhwach odlazi do Soul Kinga i probada ga svojim mačem, nakon čega dolaze Ichigo i njegovi prijatelji, koji napadaju vođu Quincyja. Yhwach je, dakako, nadmoćniji i koristeći činjenicu da Ichigo ima krv Quincyja u sebi, Yhwach natjera svog "sina" da ubije Soul Kinga. Dok svjetovima prijeti kolaps, na scenu stupa kapetan Ukitake, koji aktivira [[Mimihagi]]ja, desnu ruku Soul Kinga. Naime, Ukitake je kao dijete bolovao od fatalne plućne bolesti pa su se njegovi roditelji molili lokalnom božanstvu Mimihagiju, ne znajući da je to desna ruka Soul Kinga, da ga spasi; Mimihagi je tada ušao u njegovo tijelo i omogućio mu da živi dok su tako spojeni, iako ga nije izliječio. Sada, kada su svjetovi pred raspadom, Ukitake je aktivirao Mimihagija kako bi – po cijenu vlastitog života – održao balans svjetova do Yhcawhova pada. Yhwach je šokiran jer nije predvidio ovakav rasplet, ali svejedno se uspije spojiti sa Soul Kingom, iako ga nova forma čini iznimno nestabilnim. Istovremeno, Kyōraku je doveo Aizena iz Mukena da im pomogne u borbi, a dio preživjelih Sternrittera odlučio se pridružiti Shinigamijima jer su se osjetili izdano nakon što su shvatili da ih je Yhwach odbacio. Dok se to sve odvijalo, Urahara je također okupio dio Arrancara, Fullbringere i Visorede da im pomognu u borbi. Zajedničkim naporima, uspjeli su doći do Palače, koju je Yhwach potpuno promijenio i pretvorio u svoje novo sjedište po imenu Wahrwelt ([[japanski]]: {{Ruby-ja | 真世界城 | ヴァールヴェルト}}, ''Vāruveruto''; dol. "Stvarni svijet"). Nakon što ih snajperom napadne [[Lille Barro]], Shinigamiji i njihovi saveznici razdvajaju se kako bi se individualno mogli suočiti s članovima Schutzstaffela. Renji se bori s Ishidom, a iako se učini da ga je uspio svladati, Ishida aktivira ''Sklaverei'' ([[japanski]]: {{Ruby-ja | 聖隷 | スクラヴェライ}}, ''Sukuraverai''; dol. "Ropstvo") i tako si da neočekivano pojačanje, što se pokaže dovoljnim da Renija probode kroz prsa. Dok [[Bazz-B]] ide kod [[Jugram Haschwalth|Jugrama]], [[Liltotto Lamperd]] i [[Giselle Gewelle]] odlaze do Yhwacha, ali on ih svlada bez većih problema. Mayurijeva i Kenpachijeva grupa nailazi na [[Pernida Parnkgjas|Pernidu Parnkgjasa]], lijevu ruku Soul Kinga, koji relativno jednostavno svlada Kenpachija, nakon što ovaj bezglavo misli da ga može ubiti čistom silom. Mayuri tada koristi svoj intelekt kako bi naizgled nadvladao Pernidu, ali ne računa s njegovim iznimnim regeneracijskim vještinama. Tada odluči aktivirati svoj modificirani Bankai, koji proždre Pernidu na licu mjesta. Ni to ne bude dovoljno pa se Mayuri prebaci u defenzivu, ali u jednom se trenutku [[Nemu Kurotsuchi|Nemu]] odluči žrtvovati i dopustiti Pernidi da ju proždre, što se u konačnici pokaže kao kraj za Pernidu. Naime, Nemu je bila opremljena s nervnim otrovom i kada ju je Pernida proždro, otrovao se i umro, iako je Mayuri ostao bez svoje pomoćnice. Istovremeno, Kyōraku se odlučio suočiti s Lilleom te koristi igre svog Shikaija kako bi omogućio drugima da pobjegnu. Kako je Kyōraku vještiji borad od Lillea, Quincy je prisiljen aktivirati svoj ''Vollständig'' i pretvoriti se u anđeosko biće koje ne može biti ubijeno. Kyōraku tada aktivira svoj Bankai koji obuhvati dio Wahrwelta i kroz teatarsku predstavu u tri čina uspijeva dekapitirati Lillea, iako pritom pretrpi teške ozljede. Međutim, Lille uspije aktivirati još jedan oblik i smrtno rani Kyōrakua, koji tada zamoli Nanao za pomoć, otkrivši joj istinu o njenoj obitelji. Nanao tada iskoristi ceremonijalni mač svoga klana, Shinken Hakkyōken, i uspije presjeći ne samo Lillea, nego i dobar dio Wahrwelta, nakon čega Lille pada u Soul Society, gdje njegove preživjele klonove dočekuje oživljeni [[Izuru Kira]]. [[File:Ep394YhwachRevealsImpalement.webp|thumb|320px|Kako bi ostvario svoj plan, [[Yhwach]] je morao ubit i apsorbirati [[Soul King]]a, svog oca i na taj način steći moći da uništi sve svjetove.]] Bazz-B je uspio pronaći Haschwaltha, ali nije imao nikakvih izgleda u borbi sa svojim bivšim prijateljem, koji se promijenio kada ga je Yhwach uzeo pod svoje. Bazz-B pada mrtav, a Haschwalth odlazi do Ishide, kojeg optužuje da će izdati Yhwacha u skoroj budućnosti, nakon čega njih dvoje započnu borbu. [[Askin Nakk Le Vaar]] uspio je zarobiti Ichiga, Orihime i Chada, ali prije nego ih je uspio ubiti, spasila ih je Yoruichi, koja nastavlja borbu s Askinom. Iako bivša kapetanica uspijeva značajno ozlijediti Askina, njegova sposobnost adaptacije pokaže se previše snažnom za nju. Uraharin dolazak im pruži novu kratkotrajnu prednost, ali Askin ponovno aktivira svoje vještine i gotovo ubije Uraharu, koji tada aktivira svoj Bankai. Dok se Askin pokušava prilagoditi novim uvjetima, s leđa mu se prišulja [[Grimmjow Jaegerjaquez]], koji mu rukom probije prsa i iščupa srce, završivši tako i tu borbu. Ostatak Shinigamija i Visoreda nailazi na [[Gerard Valkyrie|Gerarda Valkyriea]], koji – čini se – brzo pada, ali koristeći svoju sposobnost da dozove čudo, svaki put kada ga Shinigamiji ubiju, on se vrati još jači. Hitsugayin puni Bankai u suradnji s Byakuyom uspije usporiti Gerarda, ali Shinigamiji ne pronalaze način kako ga pobijediti. Čak ni Kenpachi, koji uspije aktivirati svoj Bankai, ne uspijeva ubiti Gerarda, koji dodatno pojačava svoje moći i postaje divovsko stvorenje koje je spremno pobiti ih sve. Gerard, srce Soul Kinga, na kraju je pao kada mu je Yhwach uzeo njegove moći tijekom naknadne borbe s Ichigom. Ichigo, Orihime i Chad, kojima se uskoro pridružuju Renji i Rukia, uspijevaju doći do Yhwacha; istovremeno, Ishida koristi svoje moći kako bi izdržao u borbi s Jugramom, koji trenutno posjeduje Yhwachove moći jer je još uvijek noć. No, u trenutku kada se čini da bi Ichigo mogao sasjeći Yhwacha, vođa Quincyja dobije svoje moći natrag, a Ishida neočekivanu prednost u borbi, koju uspijeva iskoristiti i ubiti Jugrama. Ichigo i njegovi saveznici, međutim, nemaju nikakvih šansi protiv Yhwacha, a iako Orihime koristi svoje moći kako bi ih osposobljavala za daljnju borbu, i ona je nemoćna pred Yhwachovom snagom. U tom trenutku, Orihime uspije objedniti moći svoje tehnike Santen Kesshun i u neočekivanom obratu poništi sve što je Yhwach učinio, pri čemu sebe, ali i njega izbriše iz egzistencije. Naravno, Yhwach, koji je u međuvremenu dobio moći boga, uspije poništiti i to te planira ujediniti svjetove i postati njihov jedini vladar. Ishida, koji se sastao s oporavljenim Kyōrakuom i [[Tier Harribel]], koju je oslobodila Nel, objašnjava kako mogu odgoditi uništenje svjetova te dobije njihovu podršku. Yhwach misli kako će pobijediti, međutim objedinjene snage Quincyja, Shinigamija i Arrancara uspijevaju spriječiti uništenje, ali ne uspijevaju ubiti Yhwacha, koji odlazi u Seireitei, gdje ga dočekuje Aizen, kojemu se uskoro pridružuju Ichigo i Renji. Aizen iskoristi svoj Shikai kako bi nakratko prevario Yhwacha, što Ichigu, Renjiju i Ishidi, koji im se uskoro pridružuje, daje dovoljno prostora da ga konačno ubiju i na taj način stabiliziraju situaciju. Yhwach nakon toga postaje novi Soul King, a u sva je tri svijeta ponovo uspostavljen balans. == Likovi == {{main|Lista likova iz serijala Bleach}} {| class="wikitable sortable mw-datatable sort-under static-row-numbers sticky-header col1left col5left" style="font-size:95%;" |- ! class="unsortable" |Lik{{efn|Žuta pozadina znači da je lik originalni lik iz [[anime]]a koji se nije pojavio u mangi.}} !! class="unsortable" |Glas posudio |- ! colspan="2"| Glavni likovi |- |[[Ichigo Kurosaki]] |[[Masakazu Morita]] |- |[[Rukia Kuchiki]] |[[Fumiko Orikasa]] |- |[[Uryū Ishida]] |[[Noriaki Sugiyama]] |- |[[Orihime Inoue]] |[[Yuki Matsuoka]] |- |[[Yasutora Sado|Yasutora Sado (Chad)]] |[[Hiroki Yasumoto]] |- |[[Kisuke Urahara]] |[[Shin'ichirō Miki]] |- |[[Yoruichi Shihōin]]{{efn|Kada se pretvori u mačku, glas joj posuđuje [[Shirō Saitō]].}} |[[Satsuki Yukino]] |- ! colspan="2" | Shinigamiji |- |rowspan="2"| [[Genryūsai Shigekuni Yamamoto]] |[[Masaaki Tsukada]] |- |[[Binbin Takaoka]]{{efn|name=S17|Samo u 17. sezoni.}} |- |[[Chōjirō Sasakibe]] |[[Taro Yamaguchi]]{{efn|U 17. sezoni, glas mladom Sasakibeu posudio je [[Ryōta Suzuki]].}} |- |rowspan="2"|[[Soi Fon]] |[[Tomoko Kawakami]] |- |[[Hōko Kuwashima]]{{efn|name=S17}} |- |[[Marechiyo Ōmaeda]] |[[Shōto Kashii]] |- |[[Gin Ichimaru]] |[[Kōji Yusa]] |- |[[Izuru Kira]] |[[Takahiro Sakurai]] |- |[[Rōjūrō Ōtoribashi]] |[[Shōto Kashii]] |- style="background:#FFD;" |[[Shūsuke Amagai]] |[[Ken'yū Horiuchi]] |- style="background:#FFD;" |[[Makoto Kibune]] |[[Hikaru Midorikawa]] |- |[[Retsu Unohana]] |[[Aya Hisakawa]] |- |[[Isane Kotetsu]] |[[Yukana]] |- |[[Hanatarō Yamada]] |[[Kōki Miyata]] |- |[[Sousuke Aizen]] |[[Shō Hayami]] |- |[[Shinji Hirako]] |[[Masaya Onosaka]] |- |[[Momo Hinamori]] |[[Kumi Sakuma]] |- |[[Byakuya Kuchiki]] |[[Ryōtarō Okiayu]] |- |[[Renji Abarai]] |[[Kentarō Itō]]{{efn|U scenama gdje je bio dijete, glas mu je posudila [[Reiko Kiuchi]].}} |- |[[Sajin Komamura]] |[[Tetsu Inada]] |- |[[Tetsuzaemon Iba]] |[[Rintarō Nishi]] |- |[[Love Aikawa]] |[[Tetsu Inada]] |- |[[Shunsui Kyōraku]] |[[Akio Ōtsuka]]{{efn|Mladom Kyōrakuu glas je posudio [[Ayane Sakura]].}} |- |[[Nanao Ise]] |[[Hitomi Nabatame]] |- |rowspan="2"| [[Lisa Yadōmaru]] |[[Kanako Hattori]] |- |[[Sayori Ishizuka]]{{efn|name=S17}} |- |[[Kaname Tōsen]] |[[Toshiyuki Morikawa]] |- |[[Shūhei Hisagi]] |[[Katsuyuki Konishi]]{{efn|U scenama gdje je bio dijete, glas mu je posudila [[Yū Kobayashi]].}} |- |[[Kensei Muguruma]] |[[Tomokazu Sugita]] |- |[[Mashiro Kuna]] |[[Akemi Kanda]] |- |[[Tōshirō Hitsugaya]] |[[Romi Park]]{{efn|U epizodama 17. sezone u kojem manifestira svoj potpuni Bankai, glas mu je posudio [[Yūki Kaji]].}} |- |[[Rangiku Matsumoto]] |[[Kaya Matsutani]] |- |[[Kenpachi Zaraki]] |[[Fumihiko Tachiki]] |- |[[Yachiru Kusajishi]] |[[Hisayo Mochizuki]] |- |[[Ikkaku Madarame]] |[[Nobuyuki Hiyama]] |- |[[Yumichika Ayasegawa]] |[[Jun Fukuyama]] |- |[[Mayuri Kurotsuchi]] |[[Ryūsei Nakao]] |- |[[Nemu Kurotsuchi]] |[[Rie Kugimiya]] |- |[[Akon (Bleach)|Akon]] |[[Keijin Okuda]]{{efn|U scenama gdje je bio dijete, glas mu je posudila [[Kaya Miyake]].}} |- |[[Jūshirō Ukitake]] |[[Hideo Ishikawa]]{{efn|U 17. sezoni, glas mladom Ukitakeu posudila je [[Natsumi Fujiwara]].}} |- |[[Kaien Shiba]] |[[Toshihiko Seki]] |- |[[Ichibe'e Hyōsube]] |[[Naomi Kusumi]] |- |[[Tenjirō Kirinji]] |[[Senjumaru Shutara]] |- |[[Kirio Hikifune]] |[[Ayumi Tsunematsu]] |- |[[Ōetsu Nimaiya]] |[[Yōji Ueda]] |- |[[Senjumaru Shutara]] |[[Rina Satō]] |- ! colspan="2"| Hollowi |- | [[Grand Fisher]] | [[Chafūrin]] |- | [[Yammy Llargo]] | [[Kenji Nomura]] |- | rowspan="2"|[[Aaroniero Arruruerie]] | [[Ryūzaburō Ōtomo]] (duboki glas) |- | [[Mayumi Yamaguchi]] (visoki glas) |- | [[Szayelaporro Granz]] | [[Kōsuke Toriumi]] |- | [[Zommari Rureaux]] | [[Taiten Kusunoki]] |- | [[Grimmjow Jaegerjaquez]] | [[Jun'ichi Suwabe]] |- | [[Luppi Antenor]] | [[Daisuke Kishio]] |- | [[Nnoitra Gilga]] | [[Nobutoshi Kanna]] |- | [[Ulquiorra Cifer]] | [[Daisuke Namikawa]] |- | [[Tier Harribel]] | [[Megumi Ogata]] |- | rowspan="2"| [[Nelliel Tu Odelschwanck]] | [[Tomoko Kaneda]] |- | [[Arisa Kiyoto]]{{efn|name=S17}} |- | [[Baraggan Louisenbairn]] | [[Shōzō Iizuka]] |- | [[Coyote Starrk]] | [[Rikiya Koyama]] |- | [[Lilynette Gingerbuck]] | [[Kiyomi Asai]] |- | [[Dordoni Alessandro Del Socaccio]] | [[Kōji Ishii]] |- | [[Cirucci Sanderwicci]] | [[Hōko Kuwashima]] |- | [[Gantenbainne Mosqueda]] | [[Masato Funaki]] |- | [[Wonderweiss Margela]] | [[Hisayoshi Suganuma]] |- | [[Rudbornn Chelute]] | [[Taro Yamaguchi]] |- | [[Pesche Guatiche]] | [[Takehito Koyasu]] |- | [[Dondochakka Birstanne]] | [[Daisuke Gōri]] |- | [[Bawabawa]] | [[Hiroki Yasumoto]] |- ! colspan="2"| Fullbringeri |- |[[Kūgo Ginjō]] |[[Hiroki Tōchi]] |- |[[Shūkurō Tsukishima]] |[[Daisuke Ono]] |- |[[Riruka Dokugamine]] |[[Megumi Toyoguchi]] |- |[[Yukio Hans Vorarlberna]] |[[Mitsuhiro Ichiki]] |- |[[Jackie Tristan]] |[[Atsuko Yuya]] |- |[[Giriko Kutsuzawa]] |[[Atsushi Ono]] |- ! colspan="2"| Quincyji |- | rowspan="2"| [[Sōken Ishida]] | [[Eiji Maruyama]] |- | [[Akio Nojima]]{{efn|name=S17}} |- | [[Yhwach]] | [[Takayuki Sugō]] |- | [[Jugram Haschwalth]] | [[Yū'ichirō Umehara]]{{efn|U 17. sezoni, u scenama u kojima je prikazan kao dijete glas mu je posudila [[Marina Inoue]].}} |- | [[Lille Barro]] | [[Satoshi Hino]] |- | [[Pernida Parnkgjas]] | [[Bin Shimada]] |- | [[Askin Nakk Le Vaar]] | [[Shunsuke Takeuchi]] |- | [[Gerard Valkyrie]] | [[Tsuyoshi Koyama]] |- | [[Quilge Opie]] | [[Kō'ichi Yamadera]] |- | [[Äs Nödt]] | [[Yoshitsugu Matsuoka]] |- | [[Bazz-B]] | [[Yūki Ono]]{{efn|U 17. sezoni, u scenama u kojima je prikazan kao dijete glas mu je posudila [[Chiaki Kobayashi]].}} |- | [[Gremmy Thoumeaux]] | [[Natsuki Hanae]] |- |[[Liltotto Lamperd]] |[[Aoi Yūki]] |- |[[Giselle Gewelle]] |[[Nao Tōyama]] |- |[[Bambietta Basterbine]] |[[Ayana Taketatsu]] |- ! colspan="2"| Ostali likovi |- |[[Kon (Bleach)|Kon]] |[[Mitsuaki Madono]]{{efn|U OVA epizodi "[[memories in the rain]]", glas mu je posudio [[Tite Kubo]].}} |- |[[Isshin Kurosaki]] |[[Toshiyuki Morikawa]] |- |[[Masaki Kurosaki]] |[[Sayaka Ōhara]] |- |[[Yuzu Kurosaki]] |[[Ayumi Sena]] |- |[[Karin Kurosaki]] |[[Rie Kugimiya]] |- |[[Ryūken Ishida]] |[[Ken Narita]] |- |[[Tatsuki Arisawa]] |[[Junko Noda]] |- |[[Keigo Asano]] |[[Katsuyuki Konishi]] |- |[[Mizuiro Kojima]] |[[Jun Fukuyama]] |- |[[Ikumi Unagiya]] |[[Yūko Kaida]] |- |[[Tessai Tsukabishi]] |[[Kiyoyuki Yanada]] |- |[[Hachigen Ushōda]] |[[Takashi Nagasako]] |- |[[Jinta Hanakari]] |[[Takako Honda]] |- |[[Ururu Tsumugiya]] |[[Noriko Shitaya]] |- style="background:#FFD;" |[[Ririn]] |[[Yumi Kakazu]] |- style="background:#FFD;" |[[Nozomi Kujō]] |[[Hisako Kanemoto]] |- style="background:#FFD;" |[[Kagerōza Inaba]] |[[Toshio Furukawa]] |- style="background:#FFD;" |[[Jin Kariya]] |[[Tōru Ōkawa]]{{efn|U scenama u kojima je prikazan kao dijete, glas mu je posudila [[Hitomi Nabatame]].}} |- |[[Kūkaku Shiba]] |[[Akiko Hiramatsu]] |- |[[Ganju Shiba]] |[[Wataru Takagi]] |- style="background:#FFD;" |[[Rurichiyo Kasumiōji]] |[[Reiko Takagi]] |} === Sinkronizacije === S obzirom na činjenicu da je ''Bleach'' bio globalno popularan, distribuiran je na brojna svjetska tržišta. Neka od njih otkupila su samo izvornu japansku verziju koja je emitirana uz titlove, ali dobar dio tržišta snimio je i vlastite, sinkronizirane verzije animea. Među njima se posebno ističe [[engleski|engleska]] sinkronizacija, međutim i drugi su europski jezici imali vlastite verzije animea, poput [[njemački|njemačkog]], [[francuski|francuskog]], [[portugalski|portugalskog]] (različite sinkronizacije za Portugal i Brazil), [[španjolski|španjolskog]] (različite sinkronizacije za Španjolsku i Latinsku Ameriku) i [[katalonski|katalonskog]], [[talijanski|talijanskog]], [[ruski|ruskog]], [[češki|češkog]] i [[mađarski|mađarskog]]. Azijsko tržište također je distribuiralo sinkronizirane verzije za gledatelje u [[Kina|Kini]], [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]], [[Filipini]]ma, [[Tajland]]u, [[Malezija|Maleziji]] i [[Indonezija|Indoneziji]], a producirana je i sinkronizirana verzija na [[arapski|arapskom]]. == Produkcija == Animaciju ''Bleacha'' preuzeo je studio [[Pierrot (studio)|Pierrot]], koji je dvije godine ranije dobio i animaciju [[anime]]a ''[[Naruto (anime)|Naruto]]'', tako da je Pierrot dobio dva od tri animea iz tzv. "Velike trojke" (''[[One Piece (anime)|One Piece]]'' je projekt [[Toei Animation]]a). Redateljem je imenovan [[Noriyuki Abe]], dok je za glavnog scenarista isprva postavljen [[Masashi Sogo]], koji je vodio projekt do 229. epizode te kasnije od 266. do 316. epizode. Od 230. do 265. epizode glavni scenarist bio je [[Tsuyoshi Kida]], dok je od 317. godine do kraja izvornog emitiranja tu ulogu preuzeo [[Kento Shimoyama]]. [[Masashi Kudō]] bio je dizajner likova, a povremeno je bio i glavni animator te je osobno nadzirao animaciju. [[Datoteka:Shirō Sagisu.jpg|lijevo|mini|292x292piksel|[[Shirō Sagisu]] bio je kompozitor serijala kroz obje faze emitiranja.]] Prvih 167 epizoda animea emitirano je u tada standardnom 4:3 formatu, a od 168. epizode do kraja korišten je 16:9 format. Izvorni anime podijeljen je na ukupno 16 sezona nejednakog trajanja, pri čemu je zbog činjenice da je ''Bleach'' bio ''[[de facto]]'' cjelogodišnji serijal, a što je značilo da je bilo trenutaka kada je anime dostigao mangu pa nije bilo više novog kanonskog materijala za adaptirati, produciran je značajan broj ''filler'' epizoda te pet cijelih ''filler'' sezona. Prema podacima, ''Bleach'' je imao visoku stopu ''fillera'' od 45%,<ref>{{Cite web |title=Bleach Filler List |url=https://www.animefillerlist.com/shows/bleach |url-status=live |access-date=2026-10-15 |website=animefillerlist.com}}</ref> što znači da je ta količina animea bila potpuno originalna i nije bila temeljena na mangi; danas je takva praksa u anime produkciji rijetka, međutim u tom je razdoblju to bilo uobičajeno pa su tako i druge anime serije iz istog perioda, među kojima i ''Naruto'' i ''One Piece'', imale značajnu količinu ''fillera''. Iako Tite Kubo nije imao nikakve veze s većinom sadržaja iz ''filler'' epizoda, u intervjuu iz [[2009.]] godine govorio je o sadržaju 13. sezone animea (''Zanpakutō: The Alternate Tale''), koja je bila ''filler'', rekavši kako je želio iskoristiti neke od koncepata iz te sezone u mangi. Najbolji primjer toga su utjelovljenja [[Shunsui Kyōraku|Kyōrakuovog]] [[Zanpakutō]]a, koja su kasnije potvrđena kao kanonska u posljednjoj velikoj narativnoj cjelini mange, kada Kyōraku aktivira svoj Bankai u borbi protiv Lillea Barroa. Također, mač Muramasa, čije je utjelovljenje bilo glavni negativac 13. sezone, u [[light novel]]u ''[[Bleach: Can't Fear Your Own World]]'' postao je dio kanona, iako nije potvrđeno da je priča iz 13. sezone u cijelosti točna. Kubo je također potvrdio da je njegov stil u mangi fiksiran tek nakon što je anime počeo s emitiranjem; priznao je da mu je stil varirao te da je tek u kasnijoj fazi jasno definiran, a kao jedan od primjera naveo je da više nije crtao kosu svojih likova iza njihovih ušiju. Nakon emitiranja 366. epizode u ožujku [[2012.]] godine, ''Bleach'' je službeno išao na pauzu neodređenog trajanja. Razlozi te pauze nikada nisu službeno objašnjeni, međutim mediji su s vremenom identificirali nekoliko razloga koji su se poklopili u tom trenutku i rezultirali onime za što se vjerovalo da je kraj animea.<ref name=":1">{{Cite web |last=Freeman |first=Nik |date=2015-11-06 |title=Whatever Happened to Bleach? |url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2015-11-06/whatever-happened-to-bleach/.95031 |url-status=live |access-date=2026-11-06 |website=[[Anime News Network]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Kemner |first=Louis |date=2024-06-16 |title=Why The Bleach Anime Took Such a Long Hiatus |url=https://www.cbr.com/bleach-anime-cancellation-hiatus-thousand-year-blood-war/ |url-status=live |access-date=2026-10-15 |website=[[CBR]]}}</ref> Naime, iako je prodaja kućnih izdanja animea bila dobra, priča je u trenutku završetka 16. sezone potpuno sustigla mangu. Istovremeno, popularnost mange opala je nakon Aizenovog pada, a Fullbringer ''hen'' je naišao na dosta kritika, kao i narativni tijek, pri čemu su fanovi kritizirali Kuboa da je žrtvovao dobru narativnu izgradnju nauštrb repetitivnih borbi i loše razrađenih likova.<ref name=":1" /> Kako je anime u tom trenutku trebao producirati još ''fillera'', koji su i ranije bili kritizirani od strane fanova, Pierrot se zbog neisplativosti produkcije odlučio potpuno stopirati anime. I dok je Kubo u međuvremenu završio mangu, posljednja narativna cjelina također je naišla na brojne kritike jer je djelovala zbrzano i nedovoljno razrađeno, a što je bila posljedica ozbiljnih zdravstvenih problema koji su mučili autora u to vrijeme; jedno je vrijeme bilo govora i o tome da manga naprosto završi u tom trenutku,<ref name=":2" /> ali Kubo i izdavači su se dogovorili da će Kubu dati rok od jedne godine da završi priču, a što je rezultiralo skraćenom verzijom posljednje narativne cjeline. [[Datoteka:Taguchi Tomohisa from "The Tunnel to Summer, the Exit of Goodbyes" at Red Carpet of the Tokyo International Film Festival 2022 (52461533160).jpg|mini|375x375piksel|[[Tomohisa Taguchi]] preuzeo je redateljsku palicu kada se ''Bleach'' vratio [[2022.]] godine.]] I dok se činilo da se ''Bleach'' više neće vratiti, u ožujku [[2020.]] godine, u sklopu ''Bleach 20th Anniversary Projecta'' objavljeno je kako će posljednji dio Kubove mange, Thousand-Year Blood War ''hen'', dobiti svoju anime adaptaciju, odnosno kako će anime doista adaptirati cijelu mangu nakon 20 godina pauze.<ref>{{Cite web||url=https://www.viz.com/blog/posts/bleach-anime-is-coming-back|title=BLEACH ANIME IS COMING BACK!|website=[[Viz Media]]|date=March 20, 2020|access-date=August 23, 2026|archive-date=October 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031232249/https://www.viz.com/blog/posts/bleach-anime-is-coming-back|url-status=live}}</ref> Prvi ''trailer'' i vizuali otkriveni su tijekom [[Jump Festa|Jump Feste]] u prosincu [[2021.]] godine, zajedno s tehničkom ekipom. [[Pierrot (studio)|Pierrot]] je potvrđen kao povratnički studio. [[Tomohisa Taguchi]] najavljen je kao novi redatelj, dok je potvrđeno da su se [[Masashi Kudō]] i [[Shirō Sagisu]] vratili kao dizajner likova, odnosno kompozitor.<ref>{{Cite web||last=Harding|first=Daryl|title=Bleach Thousand-Year Blood War TV Anime Trailer, Key Visual Released for October 2022 Start|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2021/12/18/first-bleach-thousand-year-blood-war-arc-tv-anime-trailer-key-visual-released-for-october-2022-start|website=[[Crunchyroll]]|date=December 18, 2021|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260824030545/https://www.crunchyroll.com/news/latest/2021/12/18/first-bleach-thousand-year-blood-war-arc-tv-anime-trailer-key-visual-released-for-october-2022-start|url-status=live}}</ref> Tite Kubo je bio uključen kao glavni nadzornik produkcije.<ref>{{Cite web||url=https://bleach-anime.com/en/staffcast/|title=Staff & Cast|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823141021/https://bleach-anime.com/en/staffcast/|url-status=live}}</ref> [[Masaki Hiramatsu]], jedan od pisaca na animeu, kasnije je rekao da je rad na adaptaciji oblik "prevođenja", ističući razlike u ''pacingu'' između tjedne mange i jedne epizode animea.<ref name="HiramatsuInterview">{{Cite web|script-title=ja:シリーズ構成 平松正樹インタビュー|trans-title=Interview with Series Composition Writer Masaki Hiramatsu|url=https://bleach-anime.com/special/interview/06.html|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|language=ja|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823234454/https://bleach-anime.com/special/interview/06.html|url-status=live}}</ref> Kubova uključenost u produkciju pokazala se tim važnijom jer su producenti potvrdili kako su s autorom raspravljali o promjenama i uključivanju materijala koji nije bio uvršten u mangi, pri čemu je Kubo dobio pravo da nadzire i ispravlja originalne scene, ali i da predlaže vlastite promjene. Hiramatsu je kao primjer toga naveo susret između Aizena i Yhwacha iz šeste epizode, koji je značajno proširen, a Kubo je osobno značajno preradio dijalog za tu scenu.<ref name="HiramatsuInterview"/> Kako je anime napredovao, količina novog sadržaja postala je sve veća. Produkcija je potvrdila da su originalne scene za drugi ''cour'' bile ideje animacijske ekipa te da su naknadno pokazanu autori, koji je ponekad vraćao crteže u stilu mange kako bi im pojasnio svoje ideje. Novi sadržaj uključivao je dodane dijaloge, nove dijelove priče koji su davali pozadinu događanjima u glavnoj radnji te scene koje nisu bile prisutne u mangi.<ref name="Part2Production">{{Cite web|script-title=シリーズ構成・平松正樹様×チーフ演出・村田光様×プロデューサー・富永禎彦様（studioぴえろ）インタビュー|trans-title=Interview with Masaki Hiramatsu, Hikaru Murata and Yoshihiko Tominaga|url=https://bleach-anime.com/special/interview02/18.html|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|language=ja|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823144923/https://bleach-anime.com/special/interview02/18.html|url-status=live}}</ref> Sam Kubo je rekao da je jedna originalna borba iz drugog ''coura'' izvorno trebala biti u mangi, ali je izbačena, tako da je animatorima dostavio pet-šest stranica materijala za tu borbu.<ref>{{Cite web||title=Tite Kubo x Masakazu Morita Interview|url=https://www.viz.com/blog/posts/tite-kubo-x-masakazu-morita-interview|website=[[Viz Media]]|date=April 10, 2023|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823153336/https://www.viz.com/blog/posts/tite-kubo-x-masakazu-morita-interview|url-status=live}}</ref> Kako je produkcija napredovala, Kubo je sve više osobno dolazio u studio te je pomagao ili pojašnjavao glumcima određene aspekte njihovih likova ako je bilo potrebno.<ref name="Part2Production" /> U listopadu [[2024.]] godine [[Aniplex]] je objavio posebni video povodom 20. obljetnice anime, a koji je prikazao neke od ključnih scena iz originalnog anime, ali sada animiranih u stilu novog animea, s poboljšanom kvalitetom i animacijom.<ref>{{cite web|title=ja:アニメ「BLEACH」20周年記念PVを公開、ルキアらの視点で"黒崎一護の姿"を描く|url=https://natalie.mu/comic/news/594085|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|access-date=October 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241005235448/https://natalie.mu/comic/news/594085|archive-date=October 5, 2024|language=ja|date=October 5, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Tai|first=Anita|title=Bleach Anime Gets 20th Anniversary Video With New Animation|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-10-05/bleach-anime-gets-20th-anniversary-video-with-new-animation/.216383|website=[[Anime News Network]]|access-date=October 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241005225147/https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-10-05/bleach-anime-gets-20th-anniversary-video-with-new-animation/.216383|archive-date=October 5, 2024|date=October 5, 2024|url-status=live}}</ref> Taguchi je za treći ''cour'' postao glavni redatelj, dok je [[Hikaru Murata]] preuzeo njegovu raniju funkciju, a animaciju je preuzeo filmski odjel, Pierrot Films. Taguchi je nadzirao cjelokupnu produkciju i scenarije, dok je Murata radio na pojedinačnim epizodama i vodio je sastanke s produkcijom.<ref>{{Cite web||script-title=ja:総監督・田口智久×監督・村田光インタビュー|trans-title=Interview with Chief Series Director Tomohisa Taguchi and Series Director Hikaru Murata|url=https://bleach-anime.com/special/interview03/29.html|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|language=ja|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823212155/https://bleach-anime.com/special/interview03/29.html|url-status=live}}</ref> Taguchi je kasnije rekao da su se tijekom prva dva ''coura'' jako zbližili s Kubom, što im je olakšalo suradnju i omogućilo lakšu integraciju originalnog sadržaja. Murata je potvrdio da je treći ''cour'' imao više originalnog sadržaja nego prethodna dva, pri čemu je Kubo odobrio sav novi materijal i osmislio kako će ga povezati s mangom.<ref>{{Cite web||script-title=ja:『BLEACH』原作にないシーン増加へ 某作品に匹敵するクオリティ目指し制作「費用は嵩むしスケジュールは長期（笑）」|trans-title=Bleach to Increase Scenes Not in Original Manga; Production Aims for High Quality|url=https://www.oricon.co.jp/news/2352374/full/|website=[[Oricon|Oricon News]]|language=ja|date=November 1, 2024|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823200621/https://www.oricon.co.jp/news/2352374/full/|url-status=live}}</ref> Iste uloge zadržane su i za četvrti i posljednji ''cour'', koji je dodatno povećao broj originalnog materijala, toliko da su tijekom emitiranja gotovo cijele epizode bile originalne.<ref>{{Cite web||web|url=https://bleach-anime.com/en/staffcast/|title=Staff & Cast|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823141021/https://bleach-anime.com/en/staffcast/|url-status=live}}</ref> Nakon emitiranja osme epizode četvrtog ''coura'', produkcija je objavila kako će anime ići na jednomjesečnu pauzu jer je animatorima potrebno više vremena da kvalitetno animiraju posljednje dvije epizode, koje su na kraju emitirane krajem listopada [[2026.]] godine.<ref name="49-50">{{Cite web|last=Loo|first=Egan|date=September 12, 2026|title=Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity Anime Episodes 49, 50 Delayed to October 19, 26|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-09-12/bleach-thousand-year-blood-war-the-calamity-anime-episodes-49-50-delayed-to-october-19-26/.241707|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 12, 2026|quote=Monday, October 19 and Monday, October 26, respectively, at 24:00 (effectively, midnight the next day)}}</ref> == Epizode == {{main|Lista epizoda animea Bleach}} {| class="wikitable" width="45%" |- ! colspan="4" rowspan="2" width=3% |Sezona ! rowspan="2" width=5% |Epizoda ! colspan="2" |Originalno emitiranje |- ! width=20% |Početak sezone ! width=20% |Kraj sezone |- |bgcolor="#4E5A66"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 1)|1]] |{{center|20}} |{{nowrap|{{center|[[5. listopada]] [[2004.]]}}}} |{{center|[[22. veljače]] [[2005.]]}} |- |bgcolor="#5DADEC"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 2)|2]] |{{center|21}} |{{nowrap|{{center|[[1. ožujka]] [[2005.]]}}}} |{{center|[[19. srpnja]] [[2005.]]}} |- |bgcolor="#FFBF00"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 3)|3]] |{{center|22}} |{{nowrap|{{center|[[26. srpnja]] [[2005.]]}}}} |{{center|[[10. siječnja]] [[2006.]]}} |- |bgcolor="#ED872D"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 4)|4]] |{{center|28}} |{{nowrap|{{center|[[17. siječnja]] [[2006.]]}}}} |{{center|[[1. kolovoza]] [[2006.]]}} |- |bgcolor="#F66D58"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 5)|5]] |{{center|18}} |{{nowrap|{{center|[[8. kolovoza]] [[2006.]]}}}} |{{center|[[4. siječnja]] [[2007.]]}} |- |bgcolor="#00A987"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 6)|6]] |{{center|22}} |{{nowrap|{{center|[[10. siječnja]] [[2007.]]}}}} |{{center|[[27. lipnja]] [[2007.]]}} |- |bgcolor="#395F53"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 7)|7]] |{{center|20}} |{{nowrap|{{center|[[4. srpnja]] [[2007.]]}}}} |{{center|[[5. prosinca]] [[2007.]]}} |- |bgcolor="#89CFF0"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 8)|8]] |{{center|16}} |{{nowrap|{{center|[[12. prosinca]] [[2007.]]}}}} |{{center|[[16. travnja]] [[2008.]]}} |- |bgcolor="#4B5F2A"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 9)|9]] |{{center|22}} |{{nowrap|{{center|[[23. travnja]] [[2008.]]}}}} |{{center|[[7. listopada]] [[2008.]]}} |- |bgcolor="#30BFBF"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 10)|10]] |{{center|16}} |{{nowrap|{{center|[[14. listopada]] [[2008.]]}}}} |{{center|[[3. veljače]] [[2009.]]}} |- |bgcolor="#BDB76B"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 11)|11]] |{{center|7}} |{{nowrap|{{center|[[10. veljače]] [[2009.]]}}}} |{{center|[[24. ožujka]] [[2009.]]}} |- |bgcolor="#C3A78B"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 12)|12]] |{{center|17}} |{{nowrap|{{center|[[31. ožujka]] [[2009.]]}}}} |{{center|[[21. srpnja]] [[2009.]]}} |- |bgcolor="#ECEBBD"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 13)|13]] |{{center|36}} |{{nowrap|{{center|[[28. srpnja]] [[2009.]]}}}} |{{center|[[6. travnja]] [[2010.]]}} |- |bgcolor="#701C1C"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 14)|14]] |{{center|51}} |{{nowrap|{{center|[[13. travnja]] [[2010.]]}}}} |{{center|[[5. travnja]] [[2011.]]}} |- |bgcolor="#14663D"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 15)|15]] |{{center|26}} |{{nowrap|{{center|[[12. travnja]] [[2011.]]}}}} |{{center|[[4. listopada]] [[2011.]]}} |- |bgcolor="#18453B"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 16)|16]] |{{center|24}} |{{nowrap|{{center|[[11. listopada]] [[2011.]]}}}} |{{center|[[27. ožujka]] [[2012.]]}} |- |rowspan="4" bgcolor="#a51b19"| !rowspan="4" | [[Bleach (sezona 17)|17]] |bgcolor="#C82321"| !1 |{{center|13}} |{{nowrap|{{center|[[11. listopada]] [[2022.]]}}}} |{{center|[[27. prosinca]] [[2022.]]}} |- |bgcolor="#1335A9"| !2 |{{center|13}} |{{nowrap|{{center|[[8. srpnja]] [[2023.]]}}}} |{{center|[[30. rujna]] [[2023.]]}} |- |bgcolor="#000000"| !3 |{{center|14}} |{{nowrap|{{center|[[5. listopada]] [[2024.]]}}}} |{{center|[[28. prosinca]] [[2024.]]}} |- |bgcolor="#F6832E"| !4 |{{center|10}} |{{nowrap|{{center|[[25. srpnja]] [[2026.]]}}}} |{{center|[[27. listopada]] [[2026.]]}} |- |} == Muzika == {{main|Lista soundtrackova animea Bleach}} === Soundtrack === Cjelokupni [[soundtrack]] za anime seriju ''Bleach'' komponirao je [[Shirō Sagisu]], koji je radio na glazbi i za originalnu seriju i za povratak. Službeni [[soundtrack]] za originalnu seriju izdan je u četiri dijela (''[[Bleach Original Soundtrack]]'' 1–4),<ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7253|title=TV Animation BLEACH Original Soundtrack 1 日本語タイトル: TV Animation BLEACH Original Soundtrack 1/ アニメサントラ|publisher=CD Japan|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104115857/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7253|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7364|title=TV Animation BLEACH Original Soundtrack 2 日本語タイトル: TV Animation BLEACH Original Soundtrack 2/ アニメサントラ|publisher=CD Japan|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104115854/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7364|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7590|title=TV Animation Bleach Original Soundtrack 3 日本語タイトル: TV Animation BLEACH Original Soundtrack 3/ アニメサントラ|publisher=CD Japan|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104115921/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7590|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-original-soundtrack-4-japan-version/1021441600-0-0-0-en/info.html|title=TV Animation Bleach Original Soundtrack 4 (Japan Version) Japan Animation Soundtrack|publisher=YesAsia|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104214646/http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-original-soundtrack-4-japan-version/1021441600-0-0-0-en/info.html|url-status=live}}</ref> dok je službeni soundtrack za nove epizode objavljen u dva dijela (''[[Bleach: The Blood Warfare Soundtrack]]'' Vol. 1–2).<ref>{{cite web|language=ja|publisher=[[Oricon]]|title=TV Animation BLEACH THE BLOOD WARFARE Original Soundtrack Ⅰ|access-date=October 21, 2024|url=https://www.oricon.co.jp/prof/183/products/1485476/1/}}</ref><ref>{{cite web|language=ja|publisher=[[Oricon]]|title=TV Animation BLEACH THE BLOOD WARFARE Original Soundtrack ⅠⅠ|access-date=December 24, 2024|url=https://www.oricon.co.jp/prof/183/products/1523554/1/}}</ref> Izvorni soundtrackovi dobili su i posebno ''box set'' izdanje povodom pete obljetnice [[2009.]], koje je sadržavalo 21 dotad neobjavljenu kompoziciju.<ref>{{cite web|url=http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-5th-anniversary-box-dvd-first-press-limited-edition/1014538080-0-0-0-en/info.html|title=TV Animation Bleach 5th Anniversary Box (DVD) (First Press Limited Edition) (Japan Version)|publisher=YesAsia|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104214718/http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-5th-anniversary-box-dvd-first-press-limited-edition/1014538080-0-0-0-en/info.html|url-status=live}}</ref> U prosincu [[2022.]] godine Sagisu je izdao i posebni album ''[[SHIRO'S SONGBOOK BLEACH Bankai!]]'' koji nije bio službeni [[soundtrack]] album za anime, već solo izdanje povezano s ''Bleachom'', s tim da su kompozicije s ovog albuma svejedno korištene u 17. sezoni animea. Osim ovih glavnih soundtrackova, izdana je i serija dodatnih glazbenih kompilacija. Među njima je i serijal ''[[Bleach Beat Collection]]'', koji je sadržavao snimke japanskih glasovnih glumaca koje daju dodatni uvid u njihove likove, ali i same glumce. Prvi CD pojavio se [[2005.]] godine, a ukupno je izdan 21 CD kroz četiri sabrane kolekcije znane kao ''Sessions''.<ref>{{cite web|url=http://www.sonymusic.co.jp/Music/Arch/SV/BLEACH/m_disco.html|title=BLEACH: ディスコグラフィ|publisher=[[Sony Music]]|language=ja|access-date=January 1, 2009|archive-date=March 6, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306204620/http://www.sonymusic.co.jp/Music/Arch/SV/BLEACH/m_disco.html|url-status=live}}</ref> U sklopu ove serije izdane su i dvije posebne kompilacije, svaka s po 24 kompozicije na 2 diska, koje sadrže izbor kompozicija iz serijala ''[[Bleach Beat Collection]]'', a izdane su pod naslovom ''[[Bleach Beat Collection: The Best]]''.<ref>{{cite web|title=BLEACH BEAT COLLECTION THE BEST 1|url=https://www.aniplex.co.jp/lineup/bleach/products/detail/?id=935|publisher=[[Aniplex]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918131650/https://www.aniplex.co.jp/lineup/bleach/products/detail/?id=935|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=BLEACH BEAT COLLECTION THE BEST 2|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7617|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132042/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7617|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}</ref> Tu je još i ''[[Bleach Breathless Collection]]'', serijal od šest diskova fokusiranih na individualne likove, a odrabani likovi bili su Ichigo, Rukia, Renji, Hitsugaya, Hisagi i Byakuya.<ref>{{multiref2|1={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:01 黒崎一護 with 斬月|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7653|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132420/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7653|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|2={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:02 朽木ルキア with 袖白雪|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7657|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132624/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7657|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|3={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:03 阿散井恋次 with 蛇尾丸|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7660|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132552/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7660|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|4={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:04 日番谷冬獅郎 with 氷輪丸|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7666|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132638/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7666|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|5={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:05 檜佐木修兵 with 風死|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7674|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132643/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7674|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|6={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:06 朽木白哉 with 千本桜 and 村正|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7675|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132525/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7675|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}}}</ref> Tu je još i posebni serijal ''Radio DJCD Bleach "B" Station'', koji se sastoji od pet ''sessionsa'' – prve dvije sadržavale su šest CD-ova svaka, dok su ostale sadržavale pet CD-ova – koji su izdavani od [[2005.]] do [[2011.]] godine.<ref>{{multiref2|1={{cite web|title=RADIO DJCD［BLEACH "B" STATION］Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007298|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134436/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007298|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|2={{cite web|title=RADIO DJCD［BLEACH "B" STATION］Vol.6|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007388|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134534/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007388|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|3={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Second Season 1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007441|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134533/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007441|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|4={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Second Season 6|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007531|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134606/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007531|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|5={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Third Season Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007545|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134707/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007545|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|6={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Third Season Vol.5|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007649|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134620/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007649|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|7={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fourth Season Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007667|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134724/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007667|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|8={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fourth Season Vol.5|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007739|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134734/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007739|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|9={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fifth Season Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007741|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134807/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007741|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|10={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fifth Season Vol.5|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007745|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134811/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007745|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}}}</ref> Pet posebnih kompilacija s OP i ED pjesmama izdano je u sklopu serije CD-ova naslovljene ''[[Bleach: The Best]]'', s tim da ta izdanja pokrivaju samo originalni anime, a ne OP i ED pjesme iz 17. sezone. Godine [[2010.]] izdan je i posebni [[konceptualni album]] ''[[BuriCon～BLEACH CONCEPT COVERS～]]''. === OP i ED pjesme === Kroz godine emitiranja, ukupno su 54 pjesme bile korištene kao OP i ED pjesme za ''Bleach''; ukupno je bilo 19 OP pjesama i 35 ED pjesma (34 "redovne" i jedna posebna). Izvođači su uglavnom bili različiti, s tim da su [[Aqua Timez]] (3), [[YUI (pjevačica)|YUI]], [[SCANDAL (japanski bend)|SCANDAL]], [[RSP (bend)|RSP]] , [[SunSet Swish]] i [[Tatsuya Kitani]] (svi po dva) doprinijeli s više od jedne pjesme. Uz ove, u sklopu 17. sezone objavljeni su i posebni AMV-ovi (Anime Music Video) s dodatnim pjesmama koje nisu bile korištene u animeu, ali su služile kao popratni materijal za te kompilacijske uratke. Svaki ''cour'' 17. sezone dobio je po jednu, a autori su bili [[Tatsuya Kitani]], [[SennaRin]] i [[Aqua Timez]]. ==== Popis ==== {| class="wikitable" style="font-size:80%;" width="100%" |- ! colspan="4" | OP pjesme ! width="1" rowspan="32" | ! colspan="4" | ED pjesme ! width="1" rowspan="32" | ! colspan="4" | AMV pjesme |- !{{Abbr|Br.|Redni broj prilikom prikazivanja}} !Pjesma !Izvođač !Epizode !{{Abbr|Br.|Redni broj prilikom prikazivanja}} !Pjesma !Izvođač !Epizode !{{Abbr|Br.|Redni broj prilikom prikazivanja}} !Pjesma !Izvođač !''Cour'' |- ! rowspan="2"| 1. | rowspan="2"| "[[*~Asterisk~]]" | rowspan="2"| [[ORANGE RANGE]] | rowspan="2"| {{center|1–25}} ! 1. | "[[Life is Like a Boat]]" | [[Rie fu]] | {{center|1–13}} | colspan="4" rowspan="30" {{N/A}} |- ! 2. | "[[Sankyū!!|サンキュー!!]]" ("Sankyū!!") | [[HOME MADE 家族]] | {{center|14–25}} |- ! rowspan="2"| 2. | rowspan="2"| "[[D-tecnoLife]]" | rowspan="2"| [[UVERworld]] | rowspan="2"| {{center|26–51}} ! 3. | "[[Hōkiboshi|ほうき星]]" ("Hōkiboshi") | [[Younha]] | {{center|26–38}} |- ! 4. | "[[happypeople]]" | {{nowrap|[[Skoop On Somebody]]}} | {{center|39–51}} |- ! rowspan="2"| 3. | rowspan="2"|"[[Ichirin no Hana|一輪の花]]"<br>("Ichirin no Hana") | rowspan="2"|[[HIGH and MIGHTY COLOR]] | rowspan="2"|{{center|52–74}} ! 5. | "[[LIFE (pjesma, YUI)|LIFE]]" | [[YUI (pjevačica)|YUI]] | {{center|52–63}} |- ! 6. | "[[Mai Pēsu|マイペース]]" ("Mai Pēsu") | [[SunSet Swish]] | {{center|64–74}} |- ! rowspan="2"| 4. | rowspan="2"|"[[TONIGHT,TONIGHT,TONIGHT]]" | rowspan="2"|[[BEAT CRUSADERS]] | rowspan="2"|{{center|75–97}} ! 7. | "[[Hanabi (pjesma, Ikimonogakari)|花火]]" ("Hanabi") | [[Ikimonogakari]] | {{center|75–86}} |- ! 8. | "[[MOVIN!!]]" | [[Takacha]] | {{center|87–97}} |- ! rowspan="2"| 5. | rowspan="2"|"[[Rolling star]]" | rowspan="2"| [[YUI (pjevačica)|YUI]] | rowspan="2"|{{center|98–120}} ! 9. | "[[Baby It's You (pjesma, JUNE)|Baby It's You]]" | [[JUNE (pjevač)|JUNE]] | {{center|98–109}} |- ! 10. | "[[Sakura Biyori|桜日和]]" ("Sakura Biyori") | [[Mai Hoshimura]] | {{center|110–120}} |- ! rowspan="2"| 6. | rowspan="2"|"[[ALONES]]" | rowspan="2"| [[Aqua Timez]] | rowspan="2"|{{center|121–143}} ! 11. | "[[Tsumasaki|爪先]]" ("Tsumasaki") | [[ORESKABAND]] | {{center|121–131}} |- ! 12. | "[[Daidai (pjesma)|橙]]" ("Daidai") | [[chatmonchy]] | {{center|131–143}} |- ! rowspan="2"| 7. | rowspan="2"|"[[Afutā Dāku|アフターダーク]]"<br>("Afutā Dāku") | rowspan="2"| {{nowrap|[[ASIAN KUNG-FU GENERATION]]}} | rowspan="2"| {{nowrap|{{center|144–167}}}} ! 13. | "[[Tane wo Maku Hibi|種をまく日々]]" ("Tane wo Maku Hibi") | [[Kōsuke Atari]] | {{center|144–154}} |- ! 14. | "[[Kansha|感謝。]]" ("Kansha") | [[RSP (bend)|RSP]] | {{center|155–167}} |- ! rowspan="2"| 8. | rowspan="2"|"[[CHU-BURA]]" | rowspan="2"| [[KELUN]] | rowspan="2"|{{center|168–189}} ! 15. | "[[Orenji (pjesma, Lil'B)|オレンジ]]" ("Orenji") | [[Lil'B]] | {{center|168–179}} |- ! 16. | "[[Gyaroppu|ギャロップ]]" ("Gyaroppu") | [[pe'zmoku]] | {{center|180–189}} |- ! rowspan="2"| 9. | rowspan="2"|"[[Velonica]]" | rowspan="2"| [[Aqua Timez]] | rowspan="2"|{{center|190–214}} ! 17. | "[[Hitohira no Hanabira|ヒトヒラのハナビラ]]" ("Hitohira no Hanabira") | [[STEREOPONY]] | {{center|190–201}} |- ! 18. | {{nowrap|"[[Sky chord ~Otona ni Naru Kimi e~|Sky chord 〜大人になる君へ〜]]" ("Sky chord ~Otona ni Naru Kimi e~")}} | [[Shion Tsuji]] | {{center|202–214}} |- ! rowspan="2"| 10. | rowspan="2"|"[[Shōjo S|少女S]]"<br>("Shōjo S") | rowspan="2"| [[SCANDAL (japanski bend)|SCANDAL]] | rowspan="2"|{{center|215–242}} ! 19. | "[[Kimi wo Mamotte, Kimi wo Aishite |君を守って君を愛して]]" ("Kimi wo Mamotte, Kimi wo Aishite") | [[Sambomaster]] | {{center|215–229}} |- ! 20. | "[[Mad Surfer]]" | [[Ken'ichi Asai]] | {{center|230–242}} |- ! rowspan="2"| 11. | rowspan="2"|"[[Anima Rossa|アニマロッサ]]"<br>("Anima Rossa") | rowspan="2"| [[Porno Graffitti]] | rowspan="2"|{{center|243–265}} ! 21. | "[[Sakurabito|さくらびと]]" ("Sakurabito") | [[SunSet Swish]] | {{center|243–255}} |- ! 22. | "[[Tabidatsu Kimi e|旅立つキミへ]]" ("Tabidatsu Kimi e") | [[RSP (bend)|RSP]] | {{center|256–265}} |- ! rowspan="2"| 12. | rowspan="2"|"[[chAngE]]" | rowspan="2"| [[miwa]] | rowspan="2"|{{center|266–291}} ! 23. | "[[STAY BEAUTIFUL (pjesma, Diggy-MO')|STAY BEAUTIFUL]]" | [[Diggy-MO']] | {{center|266–278}} |- ! 24. | "[[echoes (pjesma, universe)|echoes]]" | [[universe (japanski bend)|universe]] | {{center|279–291}} |- ! rowspan="2"| 13. | rowspan="2"|{{nowrap|"[[Ranbu no Merodi|乱舞のメロディ]]"<br>("Ranbu no Merodi")}} | rowspan="2"| [[SID (bend)|SID]] | rowspan="2"|{{center|292–316}} ! 25. | "[[Last Moment (pjesma, SPYAIR)|Last Moment]]" | [[SPYAIR]] | {{center|292–303}} |- ! 26. | "[[Song for...]]" | {{nowrap|[[ROOKiEZ is PUNK'D]]}} | {{nowrap|{{center|304–316}}}} |- ! rowspan="2"| 14. | rowspan="2"| "[[BLUE (pjesma, ViViD)|BLUE]]" | rowspan="2"| [[ViViD (bend)|ViViD]] | rowspan="2"|{{center|317–342}} ! 27. | "[[Aoi Tori (pjesma, fumika)|アオイトリ]]" ("Aoi Tori") | [[fumika]] | {{center|317–329}} |- ! 28. | "[[Haruka Kanata (pjesma, UNLIMITS)|ハルカカナタ]]" ("Haruka Kanata") | {{nowrap|[[UNLIMITS]]}} | {{nowrap|{{center|330–342}}}} |- ! rowspan="2"| 15. | rowspan="2"| "[[HARUKAZE]]" | rowspan="2"| [[SCANDAL (japanski bend)|SCANDAL]] | rowspan="2"|{{center|343–366}} ! 29. | "[[Re:pray]]" | [[Aimer]] | {{center|343–354}} |- ! 30. | "[[MASK (pjesma, Aqua Timez)|MASK]]" | {{nowrap|[[Aqua Timez]]}} | {{nowrap|{{center|355–366}}}} |- ! width="1" colspan="14" | |- ! rowspan="2"| 16. | rowspan="2"| "[[Sukā|スカー]]"{{efn|name=TK|Pjesma "[[Sukā|スカー]]" bila je službeni OP prvog ''coura'' 17. sezone, ali nije korištena u 367. epizodi, gdje je jedina korištena pjesma bio posebni ED "[[Rapport (pjesma, Tatsuya Kitani)|Rapport]]" istog izvođača. Istovremeno, glavni ED za taj ''cour'' bila je pjesma "[[Saihate|最果て]]", koju izvodi [[SennaRin]].}}<br>("Sukā") | rowspan="2"| [[Tatsuya Kitani]] | rowspan="2"| {{center|368–379}} ! width="1" rowspan="5" | ! SP | "[[Rapport (pjesma, Tatsuya Kitani)|Rapport]]"{{efn|name=TK}} | [[Tatsuya Kitani]] | {{center|367}} ! width="1" rowspan="5" | ! rowspan="2"| 1. | rowspan="2"| {{nowrap|"[[Eien (pjesma, Tatsuya Kitani)|永遠]]" ("Eien")}} | rowspan="2"| {{nowrap|[[Tatsuya Kitani]]}} | rowspan="2"| {{center|1}} |- ! 31. | "[[Saihate|最果て]]" ("Saihate"){{efn|name=TK}}{{efn|Prilikom izvornog emitiranja, u epizodi 379 je tijekom odjavne špice bila pjesma "Number One", koja je službeni dio [[soundtrack]]a, a izvodi ju [[Hazel Fernandes]]. Na Blu-ray izdanju korištena je pjesma "[[Saihate|最果て]]".}} | [[SennaRin]] | {{center|368–379}} |- ! 17. | "[[STARS (pjesma, w.o.d.)|STARS]]" | [[w.o.d.]] | {{center|380–392}} ! 32. | "[[Endroll]]" | [[Yō Kamiyama]] | {{center|380–392}} ! 2. | "[[Reaper (pjesma, SennaRin)|Reaper]]" | [[SennaRin]] | {{center|2}} |- ! 18. | "[[Kotoba ni Sezu tomo|言葉にせずとも]]"<br>("Kotoba ni Sezu tomo") | [[SIX LOUNGE]] | {{center|393–406}} ! 33. | "[[MONOCHROME (pjesma, Suisō)|MONOCHROME]]" | [[Suisō|水槽]] | {{center|393–406}} ! 3. | "[[OLDROSE]]" | [[Aqua Timez]] | {{center|3}} |- ! 19. | "[[I-BULL]]" | [[jo0ji]] | {{center|407–416}} ! 34. | "[[Rasen|螺旋]]" ("Rasen") | [[9Lana]] | {{center|407–416}} ! 4. | colspan="2" {{N/A|TBD}} | {{center|4}} |} == Emitiranje i distribucija == ''Bleach'' je započeo emitiranje [[5. listopada]] [[2004.]] godine na [[TV Tokyo|TV Tokyu]].<ref>{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/archive.html|title=List of Bleach episode titles (1-13)|publisher=[[TV Tokyo]]|language=ja|access-date=January 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306142417/http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/archive.html|archive-date=March 6, 2009}}</ref> Sukladno praksi tog vremena, ''Bleach'' je bio cjelogodišnji anime uz neznatne pauze među epizodama, što je dovelo do produkcije ''filler'' epizoda i sezona, kojima je popunjavano vrijeme do dolaska novih poglavlja mange. Anime je emitiran neprekidno kroz period od osam godina, a emitiranje je zaključeno [[27. ožujka]] [[2012.]] godine nakon emitiranja 366. epizode.<ref name="Bleach TV Anime Ending on March 27">{{cite web|last=Loo|first=Egan|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-23/bleach-tv-anime-ending-on-march-27|title=Bleach TV Anime Ending on March 27|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 23, 2019|date=February 23, 2012|archive-date=April 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406125815/https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-23/bleach-tv-anime-ending-on-march-27|url-status=live}}</ref> Inicijalno je to najavljeno kao pauza, međutim ispostavilo se da je anime zapravo otkazan. Kada se anime vratio [[2022.]] godine, nove su epizode opet emitirane na [[TV Tokyo|TV Tokyu]] te na filijalama [[TX Network]]a, počevši s [[11. listopada|11. listopadom]] [[2022.]] godine.<ref>{{Cite web|title=「BLEACH 千年血戦篇」は来年10月放送！ビジュアル&PV発表、監督は田口智久|url=https://natalie.mu/comic/news/458312|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|access-date=December 18, 2021|language=ja|date=December 18, 2021|archive-date=December 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219090118/https://natalie.mu/comic/news/458312|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last1=Pineda|first1=Rafael|last2=Hodgkins|first2=Crystalyn|title=Bleach Thousand Year Blood War Anime's Video Reveals October 2022 TV Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-12-18/bleach-thousand-year-blood-war-anime-video-reveals-october-2022-tv-premiere/.180730|website=[[Anime News Network]]|access-date=December 18, 2021|date=December 18, 2021|archive-date=February 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216050131/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-12-18/bleach-thousand-year-blood-war-anime-video-reveals-october-2022-tv-premiere/.180730|url-status=live}}</ref><ref name="Natalie-debut">{{Cite web|title=「BLEACH 千年血戦篇」森田成一が掲げた黒崎一護のテーマは"任せる"|url=https://natalie.mu/comic/news/493280|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|access-date=September 11, 2022|language=ja|date=September 11, 2022|archive-date=September 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924062431/https://natalie.mu/comic/news/493280|url-status=live}}</ref> Ta sedamnaesta sezona podijeljena je na četiri ''coura'', uz pauze između njih,<ref name="Natalie-debut" /><ref name=":0">{{Cite web|last=Loo|first=Egan|date=September 11, 2022|title=Bleach: Thousand-Year Blood War Anime Unveils 2nd Video, More Cast, Song Artists, Split 4-Cours Length, October 10 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-09-11/bleach-thousand-year-blood-war-anime-unveils-2nd-video-more-cast-song-artists-split-4-cours-length-/.189566|access-date=September 24, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=September 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924083447/https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-09-11/bleach-thousand-year-blood-war-anime-unveils-2nd-video-more-cast-song-artists-split-4-cours-length-/.189566|url-status=live}}</ref> a emitiranje je zaključeno [[27. listopada]] [[2026.]] godine, nakon što su posljednje dvije epizode posljednjeg ''coura'' emitirane s mjesec dana pauze kako bi animacija bila dovoljno kvalitetna.<ref name="49-50">{{Cite web|last=Loo|first=Egan|date=September 12, 2026|title=Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity Anime Episodes 49, 50 Delayed to October 19, 26|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-09-12/bleach-thousand-year-blood-war-the-calamity-anime-episodes-49-50-delayed-to-october-19-26/.241707|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 12, 2026|quote=Monday, October 19 and Monday, October 26, respectively, at 24:00 (effectively, midnight the next day)}}</ref> S tih dodatnih 50 epizoda sedamnaeste sezone, ''Bleach'' je završio adaptaciju mange s ukupno 416 epizoda. Anime je emitiran diljem svijeta, pri čemu su neke države dobile vlastite sinkronizacije, a druge su gledale originalnu verziju s titlovima. [[Viz Media]] je [[15. ožujka]] [[2006.]] godine otkupio prava za globalnu distribuciju, kućna izdanja i promotivne materijale od TV Tokya i [[Shueisha|Shueishe]],<ref name="Viz license">{{Cite press release|url=http://www.viz.com/news/newsroom/2006/03_bleach.php|title=Viz Media named master licensor for hit Japanese action manga Shōnen Jump's Bleach|publisher=Viz Media|access-date=April 1, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070504033042/http://www.viz.com/news/newsroom/2006/03_bleach.php|archive-date=May 4, 2007}}</ref> nakon čega je svoja individualna prava za promotivne materijela dalje izdala različitim kompanijama.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-11-02/viz-announces-bleach-merchandise-licenses|title=Viz Announces Bleach Merchandise Licenses|website=[[Anime News Network]]|access-date=March 24, 2007|archive-date=March 26, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070326181450/http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-11-02/viz-announces-bleach-merchandise-licenses|url-status=live}}</ref> Anime je dostupan i na ''streaming'' servisima. Isprva je globalna prava imao [[Crunchyroll]], ali kada su [[Hulu]] i [[Disney+]] otkupili prava za emitiranje sedamnaeste sezone izvan Japana,<ref>{{Cite web|first=Crystalyn|last=Hodgkins|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-10-03/bleach-thousand-year-blood-war-anime-streams-on-hulu-in-u.s-disney-internationally/.187306|title=Bleach: Thousand-Year Blood War Anime Streams on Hulu in U.S., Disney+ Internationally|website=[[Anime News Network]]|date=October 3, 2022|access-date=October 3, 2022|archive-date=October 3, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003161524/https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-10-03/bleach-thousand-year-blood-war-anime-streams-on-hulu-in-u.s-disney-internationally/.187306|url-status=live}}</ref> licenca i za stare epizode prešla je na njih pa je anime uklonjen s Crunchyrolla, koji nikada nije prikazao 17. sezonu. Anime je u originalu s titlovima prikazivan na [[Happy TV]]-u na području [[Srbija|Srbije]] od [[3. ožujka]] [[2009.]],<ref>{{cite news|url=http://www.happytv.tv/marketing.php?page=hocu_ja2|title=BLEACH (Happy TV)|date=|accessdate=7. 9. 2014|work=[[Хепи ТВ|Happy TV]]|archivedate=13. 12. 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091213140739/http://www.happytv.tv/marketing.php?page=hocu_ja2#bleach}}</ref> dok u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[BiH|Bosni i Hercegovini]] te [[Crna Gora|Crnoj Gori]] nikada nije prikazan na televiziji. Danas je anime u svim zemljama dostupan preko ''streaminga''. === Kućna izdanja === Cijela anime serija dobila je i kućna izdanja u [[Japan]]u. [[Aniplex]] je izdao cijelu seriju na ukupno 88 DVD kompilacija,{{efn| *''The Substitute''; 5 diskova<ref name="DVD1">{{cite web|title=BLEACH [死神代行篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd01.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=June 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619194604/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd01.html|url-status=live}}</ref> *''The Entry''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [尸魂界・潜入篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd02.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022724/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd02.html|url-status=live}}</ref> *''Soul Society: The Rescue''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [尸魂界･救出篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd03.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022719/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd03.html|url-status=live}}</ref> *''The Bount''; 7 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [バウント篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd04.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022723/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd04.html|url-status=live}}</ref> *''The Assault''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [尸魂界･強襲篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd05.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022658/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd05.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･出現篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd06.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022707/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd06.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 2: The Hueco Mundo Sneak Entry''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･虚圏潜入篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd07.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022710/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd07.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 3: The Fierce Fight''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･激闘篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd08.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022716/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd08.html|url-status=live}}</ref> *''The New Captain Shūsuke Amagai''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [新隊長天貝繍助篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd09.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022711/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd09.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 4: Arrancar vs Soul Reaper''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･VS.死神篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd10.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022736/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd10.html|url-status=live}}</ref> *''The Past''; 2 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [過去篇 上]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd11.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022738/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd11.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 5: Battle in Karakura''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面・空座決戦篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd12.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022724/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd12.html|url-status=live}}</ref> *''Zanpakutō: The Alternate Tale''; 9 diskova<ref name="DVD13">{{cite web|title=BLEACH [斬魄刀異聞篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd13.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022702/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd13.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 6: Fall of the Arrancar''; 12 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面・滅亡篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd14.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022714/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd14.html|url-status=live}}</ref> *''Gotei 13 Invading Army''; 6 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面・滅亡篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd15.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022710/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd15.html|url-status=live}}</ref> *''The Lost Agent''; 6 diskova<ref>{{cite web|title=jBLEACH [死神代行消失篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd16.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=June 20, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620212336/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd16.html|url-status=live}}</ref> }} a izdavana su i razna posebna izdanja te zasebna kompilacijska izdanja. Serija je kasnije reizdana i na [[blu-ray]]u. Sedamnaesta sezona izdana je samo na [[blu-ray]]u, pri čemu je svaki ''cour'' podijeljen na dva diska. Kućna izdanja izdavana su i na drugim tržištima, ali ne i na [[srpskohrvatski|srpskohrvatskom]] govornom području. == Ostali materijali == Popularnost animea rezultirala je produkcijom dodatnih animiranih sadržaja te sadržaja povezanih s anime serijom, koji su dodatno popularizirali cijeli serijal. Uobičajeno tadašnjoj praksi, producirani su dugometražni anime filmovi, ukupno njih četiri, koji su prikazivani u kinima i koji su dodatno proširili priču iz animea. Iako su svi filmovi imali originalne priče koje nisu dio službenog narativnog kanona, produkcija filmova bila je zanimljiva po tome što je [[Tite Kubo]] radio na dizajnu originalnih likova, što je bilo suprotno uobičajenoj praksi, jer autori često nisu imali nikakvu ulogu u produkciji nekanonskih filmova.<ref>{{cite AV media notes|title=Bleach: The DiamondDust Rebellion|title-link=Bleach: The DiamondDust Rebellion|year=2008|last=Abe|first=Noriyuki|publisher=[[Toho]]|location=Japan|language=ja}}</ref> Sve filmove režirao je [[Noriyuki Abe]], a producirana su ukupno četiri filma. Uz to, [[2026.]] godine u kinima se pojavio i ''[[Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity]]'', posebni uvodni film koji je najavljivao posljednji ''cour'' 17. sezone, a prikazao je prve tri epizode animea te sadržavao dodatni intervju s redateljima i Titeom Kuboom. Filmovi su: {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" width="100%" ! Film ! Premijera ! Redatelj(i) ! Scenarist(i) ! Zarada |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Memories of Nobody]]'' | [[16. prosinca]] [[2006.]]<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2006&p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2006|access-date=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]]|archive-date=February 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211001113/http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2006&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-17/first-bleach-film-to-run-in-u.s-theaters-june-11-12|title=First Bleach Film to Run in U.S. Theaters June 11–12|website=[[Anime News Network]]|date=April 17, 2008|access-date=July 21, 2009|archive-date=March 30, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330123104/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-17/first-bleach-film-to-run-in-u.s-theaters-june-11-12|url-status=live}}</ref> | rowspan="4" | [[Noriyuki Abe]] | [[Masashi Sogo]] i [[Natsuko Takahashi]] | ¥660,000,000<ref>{{Cite journal |year = 2008|script-title = ja:2007年 日本映画・外国映画 業界総決算 経営/製作/配給/興行のすべて |journal = [[Kinema Junpo]] |issue = 2008年（平成20年）2月下旬号 |page = 164 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: The DiamondDust Rebellion]]'' | [[22. prosinca]] [[2007.]]<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2007&p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2007|access-date=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]]|archive-date=February 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211000824/http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2007&p=.htm|url-status=live}}</ref> | [[Michiko Yokote]] i [[Masahiro Ōkubo]] | ¥800,000,000<ref>{{Cite journal|year = 2009|script-title = ja:2008年 日本映画・外国映画 業界総決算 経営/製作/配給/興行のすべて |journal = [[Kinema Junpo]] |issue = 2009年（平成21年）2月下旬号 |page = 172 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Fade to Black]]'' | [[13. prosinca]] [[2008.]] | rowspan="2"| [[Natsuko Takahashi]] i [[Masahiro Ōkubo]] | ¥700,000,000<ref>{{Cite journal |year = 2010 |script-title = ja:2009年 日本映画・外国映画 業界総決算 経営/製作/配給/興行のすべて |journal = [[Kinema Junpo]] |issue = 2010年（平成22年）2月下旬号 |page = 173 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Hell Verse]]'' | [[4. prosinca]] [[2010.]]<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-07-12/december-bleach/jigoku-hen-film-overseen-by-kubo|title=December's Bleach: Jigoku-Hen Film Overseen by Kubo|access-date=July 13, 2010|archive-date=April 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401122305/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-07-12/december-bleach/jigoku-hen-film-overseen-by-kubo|url-status=live}}</ref> | ¥610,000,000<ref>{{Cite journal |year = 2012 |title = 2012年2月下旬決算特別号 206頁 |journal = [[Kinema Junpo]] |page = 206 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity]]'' | [[26. lipnja]] [[2026.]] | [[Hikaru Murata]] i [[Tomohisa Taguchi]] | [[Masaki Hiramatsu]] i [[Tomohisa Taguchi]] | $5,036,105 (svijet)<ref>{{Cite web |title=BLEACH: Thousand-Year Blood War - The Calamity (2026) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt43383343/credits/?ref_=bo_tt_tab#tabs |url-status=live |access-date=2026-10-18 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> |} U ožujku [[2010.]] godine, kompanija [[Warner Bros. Pictures]] potvrdila je da su u tijeku razgovoru za snimanje igrane adaptacije ''Bleacha''. [[Peter Segal]] i [[Michael Ewing]] angažirani su kao producenti na budućem filmu,<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-22/warner-brothers-in-talks-for-live-action-bleach-film|title=Warner Brothers in Film Talks for Bleach Manga|website=[[Anime News Network]]|access-date=May 4, 2014|archive-date=March 31, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331102248/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-22/warner-brothers-in-talks-for-live-action-bleach-film|url-status=live}}</ref> a [[2012.]] godine projektu su se pridružili [[Dan Mazeau]] kao scenarist i [[Masi Oka]] kao još jedan producent.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-22/warner-develops-live-action-film-of-tite-kubo-bleach-manga|title=Warner Develops Live-Action Film of Tite Kubo's Bleach Manga|work=[[Anime News Network]]|access-date=October 20, 2014|archive-date=October 18, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018205151/http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-22/warner-develops-live-action-film-of-tite-kubo-bleach-manga|url-status=live}}</ref> Nakon godina pauze, [[Bleach (film, 2018)|istoimeni igrani film]] izašao je [[20. srpnja]] [[2018.]] godine<ref>{{cite web|url=http://www.polygon.com/2016/8/19/12555420/live-action-bleach-movie-in-development-at-warner-bros|title=Live-action Bleach movie in development at Warner Bros.|last=Alexander|first=Julia|date=2016-08-19|website=Polygon|language=en-US|access-date=2016-08-20|archive-date=April 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401030747/https://www.polygon.com/2016/8/19/12555420/live-action-bleach-movie-in-development-at-warner-bros|url-status=live}}</ref> u režiji [[Shinsuke Satō|Shinsukea Satōa]].<ref>{{cite web|url= http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-08-18/bleach-manga-gets-live-action-film-in-2018-starring-sota-fukushi/.105510|title= Bleach Manga Gets Live-Action Film in 2018 Starring Sōta Fukushi|date= August 18, 2016|access-date= August 18, 2016|work= [[Anime News Network]]|archive-date= August 18, 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160818214244/http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-08-18/bleach-manga-gets-live-action-film-in-2018-starring-sota-fukushi/.105510|url-status= live}}</ref> Glavne uloge u filmu tumačili su [[Sōta Fukushi]] i [[Hana Sugisaki]]. Uz ovo, Aniplex je izdao i 13 [[CD drama]] koje su snimili originalni glasovni glumci iz animea. Ti su CD-ovi bili dostupni samo u sklopu DVD izdanja animea.<ref name="DVD1"/><ref name="DVD13"/> Popularnost animea<ref name="autogenerated11">{{cite book|title=A Gathering of Spirits: Japan's Ghost Story Tradition from Folklore and Kabuki to Anime and Manga|publisher=iUniverse|author=Drazen, Patrick|date=Jun 29, 2011|pages=11–12}}</ref> dovela je i do toga da su studio Pierrot i Nelke Planning producirali i serijal [[rock mjuzikl|rock mjuzikala]]. Producirano je ukupno pet mjuzikala koji su pokrili Substitute Shinigami i Soul Society ''henove'', kao i tri dodatne izvedbe pod nazivom ''Live Bankai Shows'', koje nisu adaptirale priče iz mange. Premijerne izvedbe bile su od [[17. kolovoza|17.]] do [[28. kolovoza]] [[2005.]] godine u centru Space Zero Tokyo u [[Shinjuku]]u.<ref>{{cite web|url=http://pierrot.jp/title/bleach/musical/|title=Studio Pierrot's official Bleach musical site|access-date=September 16, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208123618/http://pierrot.jp/title/bleach/musical/|archive-date=December 8, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nelke.co.jp/flier/BLEACH/musical.html|title=ロックミュージカル『BLEACH』|work=Nelke.co.jp|publisher=Nelke Planning Co., LTD|access-date=December 30, 2011|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321152651/http://www.nelke.co.jp/flier/BLEACH/musical.html|archive-date=March 21, 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-04-11/bleach-rock-musical|title=Bleach Rock Musical|website=[[Anime News Network]]|date=April 11, 2005|access-date=September 16, 2008|archive-date=September 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140914134820/http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-04-11/bleach-rock-musical|url-status=live}}</ref> Režirao ih je [[Takuya Hiramitsu]], dok je adaptacije napisao [[Naoshi Okumura]], uz glazbu [[Shoichi Tama|Shoichija Tame]]. Sve su pjesme bile potpuno originalne i nisu preuzete iz animea. Glavne uloge igrali su [[Tatsuya Isaka]] kao [[Ichigo Kurosaki]], [[Miki Satō]] kao [[Rukia Kuchiki]] te [[Eiji Moriyama]] kao [[Renji Abarai]].<ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7359|title=Rock Musical BLEACH Saien – Live|publisher=CDJapan.co.jp|access-date=July 21, 2009|archive-date=April 29, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080429211046/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7359}}</ref> == Prijem == === Gledanost i prodaja === ''Bleach'' je izvorno bio jedan od najgledanijih animea u [[Japan]]u te je u više navrata bio unutar top 10 najgledanijih programa;<ref>{{cite web|title=Japanese Anime TV Ranking, April 16–22|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-27/japanese-anime-tv-ranking-april-16-22|website=[[Anime News Network]]|date=April 27, 2007|access-date=July 23, 2009|archive-date=April 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410041043/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-27/japanese-anime-tv-ranking-april-16-22|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Japanese Anime TV Ranking, April 25-May 1|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|website=[[Anime News Network]]|date=May 3, 2007|access-date=July 23, 2009|archive-date=July 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721030209/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-20/japanese-animation-dvd-ranking-june-20-july-17|title=Japanese Animation DVD Ranking, June 20–July 17 (2007)|website=[[Anime News Network]]|date=20 July 2007|access-date=6 October 2013|archive-date=September 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130925095111/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-20/japanese-animation-dvd-ranking-june-20-july-17|url-status=live}}</ref> iako podaci za povratničku 17. sezonu nisu javno objavljeni, ona je također bila iznimno popularna, a svaki je ''cour'' bio smatran jednim od anime događaja sezone. Prodaja kućnih izdanja također je bila visoka, kako u Japanu (gdje je anime redovito bio na vrhu lista prodaje),<ref>{{cite web|title=Japanese Animation DVD Ranking, February 27–March 4|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-03-06/japanese-animation-dvd-ranking-february-27-march-4|website=[[Anime News Network]]|date=March 6, 2008|access-date=July 23, 2009|archive-date=January 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105053453/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-03-06/japanese-animation-dvd-ranking-february-27-march-4|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Japanese Anime DVD Ranking, April 25-May 1|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|website=[[Anime News Network]]|date=May 3, 2007|access-date=July 23, 2009|archive-date=July 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721030209/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|url-status=live}}</ref> tako i globalno. [[TV Asahi]] je [[2005.]] godine pokrenuo internetsku anketu na kojoj je ''Bleach'' zauzeo 27. mjesto na listi najpopularnijih anime serija,<ref>{{cite web|work=[[Anime News Network]]|title=TV Asahi Top 100 Anime|date=September 23, 2005|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime|access-date=March 25, 2024|archive-date=February 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208114940/https://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime|url-status=live}}</ref> da bi sljedeće godine skočio na sedmo mjesto.<ref name="Asashi 2006">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japan's-favorite-tv-anime|title=Japan's Favorite TV Anime|website=[[Anime News Network]]|date=October 13, 2006|access-date=December 14, 2006|archive-date=July 24, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140724155143/http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japan%27s-favorite-tv-anime|url-status=live}}</ref> Godine [[2009.]], bio je deveti najpopularniji anime na streaming platformi [[Hulu]].<ref>{{cite web|website=[[Anime News Network]]|title=Naruto was #20 Show on Hulu, #1 on Joost in February|date=September 23, 2005|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-27/naruto-was-no.20-show-on-hulu-no.1-on-joost-in-february|access-date=July 23, 2009|archive-date=November 14, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114200642/http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-27/naruto-was-no.20-show-on-hulu-no.1-on-joost-in-february|url-status=live}}</ref> === Kritike === ==== Originalna serija ==== Izvorna serija inicijalno je dobila prilično dobre kritike te je uživala globalnu popularnost. Pišući za [[Anime News Network]], Carlo Santos pohvalio je adaptaciju kao "... jedan nevjerojatno zabavan anime koji će vas zgrabiti i neće vas htjeti pustiti".<ref name="ANNReview">{{Cite web|last=Santos|first=Carlos|title=Bleach Review|url=http://www.animenewsnetwork.com/review/bleach|website=[[Anime News Network]]|access-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114094029/https://www.animenewsnetwork.com/review/bleach|archive-date=November 14, 2019|date=August 21, 2005|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Maria Lin s portala Animefringe napisala je kako su joj se svidjeli raznovrsni i specifični likovi, odnosno kako se nose s odgovornošću koja dolazi s većim moćima. Pohvalila je seriju i zbog posvećenosti detaljima, dobro tempiranog scenarija te balansa između ozbiljnosti i humora. Sumarno, rekla je kako "anime ''Bleach'' zaslužuje svoju popularnost. Ima nešto ta svakoga: nadnaravno, komediju, akciju i malo romantike, a sve je to povezano sjajnom animacijom i skupinom glasovnih glumaca koji zvuče jako entuzijastično".<ref name="animefringe">{{cite journal|url=http://www.animefringe.com/magazine/2005/04/feature/02.php|title=Ghostbusters with Class|journal=Animefringe|date=April 2005|last=Lin|first=Maria|volume=2005|issue=4|page=4|access-date=December 13, 2008|issn=1705-3692|archive-date=December 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217121654/http://www.animefringe.com/magazine/2005/04/feature/02.php|url-status=live}}</ref> Adam Arseneau (DVD Verdict) smatrao je da je ''Bleach'' "serija koja s godinama postaje samo boljom" te da je "iznenađujuće dobro zaokružena i primamljiva cjelina" s dobro razvijenim likovima i tempom.<ref>{{cite web|url=http://www.dvdverdict.com/reviews/bleachvol5.php|title=Bleach: Volume 5|date=September 4, 2007|publisher=DVD Verdict|last=Arseneau|first=Adam|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217164217/http://www.dvdverdict.com/reviews/bleachvol5.php|archive-date=December 17, 2008}}</ref> Pišući za Active Anime, Holly Ellingwood pohvalila je anime jer je savršeno prikazao "uzbuđenje, dovitljivi humor i nadnaravne intrige" izvorne mange.<ref name="activeanime2">{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/01/23/bleach-vol-2-advance-review/ <!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/140/57/ -->|title=Bleach (Vol. 2) (Advance Review)|date=January 23, 2007|first=Holly|last=Ellingwood|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231042319/http://activeanime.com/html/2007/01/23/bleach-vol-2-advance-review/|url-status=live}}</ref> Smatrala je kako serija "sjajno gradi vlastiti kontinuitet kako bi pružila slojevite epizode s rastućim intenzitetom koje ne uključuju samo Ichiga i Rukiju, već i sporedne likove".<ref>{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/07/13/bleach-vol-5-advance-review/|title=Bleach (Vol. 5) (Advance Review)|first=Holly|last=Ellingwood|date=July 12, 2007|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231051733/http://activeanime.com/html/2007/07/13/bleach-vol-5-advance-review/|url-status=live}}<!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/1287/57/ --></ref> Pohvalila je seriju i za sjajne specijalne efekte, intrigantnu priču te "briljantni spoj akcije i nepredvidive komedije".<ref>{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/03/15/bleach-vol-3-advance-review/|title=Bleach (Vol. 3) (Advance Review)|date=March 15, 2007|first=Holly|last=Ellingwood|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231053107/http://activeanime.com/html/2007/03/15/bleach-vol-3-advance-review/|url-status=live}}<!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/475/57/ --></ref><ref name="DVD Box Set">{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/10/08/bleach-season-one-dvd-box-set-advance-review/|title=Bleach Season One DVD Box Set (Advance Review)|first=Holly|last=Ellingwood|date=October 8, 2007|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231054757/http://activeanime.com/html/2007/10/08/bleach-season-one-dvd-box-set-advance-review/|url-status=live}}<!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/1880/57/ --></ref> U kritici za DVD Talk, Don Houston je napisao kako likovi nadilaze tipične anime likove te kako mu se svidio "spoj mračnijeg materijala s humorom".<ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/25786/bleach-the-substitute/|title=Bleach: The Substitute|date=November 28, 2006|publisher=DVD Talk|last=Houston|first=Don|access-date=December 11, 2008|archive-date=December 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217073843/http://www.dvdtalk.com/reviews/25786/bleach-the-substitute/|url-status=live}}</ref> John Sinnott je smatrao kako serija započinje kao dosadni "''monster-of-the-week'' program", ali postaje veća kako se priče izgrađuju, a likovi razotkrivaju.<ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/31468/bleach-season-one-box-set/|title=Bleach&nbsp;— Season One Box Set|date=October 30, 2007|publisher=DVD Talk|last=Sinnott|first=John|access-date=December 11, 2008|archive-date=December 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217073802/http://www.dvdtalk.com/reviews/31468/bleach-season-one-box-set/|url-status=live}}</ref> Pišući za [[Otaku USA]], Joseph Luster napisao je da su "priče konzistentno dramatične, ali bez previše pretjerivanja, likovi uspijevaju biti duhoviti, ali ne i naporni kako biste očekivali, a akcija (u formi klasičnih borilačkih serija) s godinama je postajala sve blesavija; na dobar način, naravno".<ref>{{cite web|last=Luster|first=Joseph|url=http://www.otakuusamagazine.com/SearchAudience/News1/Bleach_Volume_22_Review_1067.aspx|title=Bleach, Volume 22 Review|work=Otaku USA|publisher=Sovereign Media|date=February 27, 2008|access-date=December 30, 2011|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231045750/http://www.otakuusamagazine.com/SearchAudience/News1/Bleach_Volume_22_Review_1067.aspx|url-status=live}}</ref> Chris Beveridge (Mania.com) opisao je seriju kao "solidan naslov iz ''Shōnen Jumpove'' ponude, koji je vrlo očita preporuka ako tražite nešto u ovom žanru".<ref name="maniacom">{{cite web|url=http://www.mania.com/bleach-box-set-1_article_79620.html|title=Bleach Box Set 1|date=November 7, 2007|publisher=Mania.com|last=Beveridge|first=Chris|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124204/http://www.mania.com/bleach-box-set-1_article_79620.html|archive-date=December 16, 2008}}</ref> Njegov kolega s portala, Bryce Coulter, pohvalio je seriju zbog radnje te "neobičnih i zabavnih likova".<ref>{{cite web|url=http://www.mania.com/bleach-vol-11_article_80361.html|title=Bleach Vol. #11|date=August 12, 2008|publisher=Mania.com|last=Coulter|first=Bryce|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217144039/http://www.mania.com/bleach-vol-11_article_80361.html|archive-date=December 17, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mania.com/bleach-vol-12_article_80445.html|title=Bleach Vol. #12|date=December 11, 2008|publisher=Mania.com|last=Coulter|first=Bryce|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217144043/http://www.mania.com/bleach-vol-12_article_80445.html|archive-date=December 17, 2008}}</ref> U svom radu, Von Feigenblatt navodi da "po pitanju ciljane demografije, ''Bleach'' ima manji obuhvat međunarodne publike od ''[[Naruto|Naruta]]'' zbog kompleksnije radne i religijskih aspekata priče".<ref name=Feigenblatt>von Feigenblatt, Otto F., Japanese Animation as a Global Product: The Lingering Traces of Nijonjinron and the Rise of Globalism and Hybridity (August 2, 2012). Journal of History & Social Sciences, 2(2), pp. 1-14, July–December 2012. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2195562 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200903192455/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2195562|date=September 3, 2020}}</ref> CBR-ov Louis Kemner rekao je da anime ima "jedan od najzanimljivijih i najfleksibilnijih sustava borbe" te dodao kako to donosi neke "zapanjujuće akcijske scene".<ref>{{cite web|last=Kemner|first=Louis|title=Bleach: 5 Characters Captain Soi Fon Can Beat (& 5 She'd Lose To)|url=https://www.cbr.com/bleach-captain-soi-characters-win-lose-fight/|website=[[Comic Book Resources|CBR]]|access-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412122604/https://www.cbr.com/bleach-captain-soi-characters-win-lose-fight/|archive-date=April 12, 2020|date=April 8, 2020|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Također je dodao da anime ima i "široku te šarenu lepezu likova".<ref>{{cite web|last=Kemner|first=Louis|title=Bleach: 10 Essential Facts About Yoruichi Shihoin|url=https://www.cbr.com/bleach-yoruichi-shihoin-facts-trivia/|website=[[Comic Book Resources]]|access-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630033441/https://www.cbr.com/bleach-yoruichi-shihoin-facts-trivia/|archive-date=June 30, 2020|date=February 3, 2020|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Ipak, unatoč generalno pozitivnom prijemu, ''Bleach'' je imao i svojih kritičara. Najveći problem odnosio se na produkciju ''filler'' sezona, koje su često bile preduge i oduzimale su fokus s glavne radnje. Tako Anthony Gramuglia u tekstu za CBR piše da "nakon Soul Society ''hena'' ubrzo slijedi Bount ''hen'', ''filler'' sezona koja u cijelosti sumanjuje tenziju ranijeg otkrića [Aizenova izdaja]. Dok trenutka kada se Aizenovi Arrancari pojave da siju kaos, publika je provela gotovo jednako vremena s Bountima koliko je provela u spašavanju Rukije." Iako je Kubo kasnije iskoristio neke elemente iz nekih ''filler'' sezona u mangi, čime su one postale kanon, ''filleri'' se generalno smatraju najslabijim dijelom animea, što je kritika koja se često susreće i kada su drugi animei iz tog perioda u pitanju, poput ''[[Naruto|Naruta]]''. Gramuglia i njegov kolega s portala Raphael Brown također su istaknuli prevelik broj likova kao problem, posebno kako je priča napredovala. ==== Thousand-Year Blood War ''hen'' ==== === Nagrade === {{Small|'''Napomena:''' Popis nagrada i nominacija moguće nije potpun.}} {{sticky header}} {| class="wikitable sticky-header" width="100%" |- ! Godina ! Nagrada ! Kategorija ! Ishod ! Primatelj(i) ! width="30%"|Bilješke ! Ref. |- ! [[2005.]] | 28. [[Anime Grand Prix]] | Najbolji naslov | style="background: #DFF;"| {{center|4. mjesto}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | {{center|<ref name="twentyeight">{{cite web |url=http://animage.jp/gp_new/gpx_2006.html |title= 第28回アニメグランプリ ［2006年6月号］ |publisher=[[Tokuma Shoten]] |archivedate=October 19, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101019030248/http://animage.jp/gp_new/gpx_2006.html}}</ref>}} |- ! [[2006.]] | 29. [[Anime Grand Prix]] | Najbolji naslov | style="background: #DFF;"| {{center|7. mjesto}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | {{center|<ref name=":20">{{Cite web |title=第29回アニメGP |url=http://www.chikimato.net/maniacs/gp/gp29.htm |access-date=2022-10-25 |website=www.chikimato.net}}</ref>}} |- ! rowspan="9"| [[2007.]] | rowspan="5"| [[American Anime Awards]] | Najbolji glumac | {{Nom}} | [[Johnny Yong Bosch]] | {{small|Nominiran još i za ''[[Akira (film)|Akiru]]'' i ''[[Eureka 7|Eureku 7]]''.}} | rowspan="5"| {{center|<ref>{{cite web|url= http://www.icv2.com/articles/news/10043.html|title= Finalists for the American Anime Awards|publisher= icv2.com|date= February 8, 2007|access-date= May 30, 2009|archive-date= July 7, 2009|archive-url= https://web.archive.org/web/20090707033210/http://www.icv2.com/articles/news/10043.html|url-status= live}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.icv2.com/articles/news/10138.html|title= American Anime Award Winners|publisher= icv2.com|date= February 26, 2007|access-date= February 13, 2008|archive-date= April 26, 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130426085819/http://www.icv2.com/articles/news/10138.html|url-status= live}}</ref>}} |- | Najbolja glumica | {{Nom}} | [[Michelle Ruf]] | {{small|Nominirana još i za rad na serijalu ''[[Lupin III]]''.}} |- | Najbolji dizajn omota DVD-a | {{Nom}} | ''Bleach'' vol. 1 | |- | Najbolja pjesma | {{Nom}} | "[[*~Asterisk~]]" | {{small|Izvodi ju [[ORANGE RANGE]].}} |- | Najbolja manga | {{Nom}} | [[Tite Kubo]] | |- | rowspan="4"| 1. [[Seiyū Awards]] | Najbolji glavni glumac | {{Nom}} | [[Masakazu Morita]] | | rowspan="4" | {{center|<ref>{{Cite web |last=Miller |first=Evan |date=2007-03-05 |title=Results of Japan's First Ever Seiyuu Awards Announced |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-03-05/results-of-japan%27s-first-ever-seiyuu-awards-announced |website=[[Anime News Network]]}}</ref>}} |- | Najbolji sporedni glumac | {{Nom}} | [[Ryōtarō Okiayu]] | {{small|Za film ''[[Bleach: Memories of Nobody]]''.}} |- | Najbolja sporedna glumica | {{Nom}} | [[Yuki Matsuoka]] | |- | Najbolji debitantski glumac | {{Won}} | [[Masakazu Morita]] | {{small|Nagradu je dobio i [[Tetsuya Kakihara]].}} |- ! rowspan="3"| [[2013.]] | rowspan="10"| [[Behind the Voice Actors Awards]] | rowspan="2"| Najbolja sporedna muška uloga | {{Nom}} | [[Tony Oliver]] | {{small|Za ulogu [[Ulquiorra Cifer|Ulquiorre Cifera]].}} | rowspan="10"| {{center|<ref name="IMDb">[https://www.imdb.com/title/tt0434665/awards/?ref_=tt_awd ''Bleach'' – Nagrade i nominacije (IMDb)]</ref>}} |- | {{Nom}} | [[Keith Silverstein]] | {{small|Za ulogu [[Coyote Starrk|Coyotea Starrka]].}} |- | Najbolja sporedna ženska uloga | {{Nom}} | [[Megan Hollingshead]] | {{small|Za ulogu [[Rangiku Matsumoto]].}} |- ! rowspan="2"| [[2014.]] | Najbolja muška sporedna uloga | {{Nom}} | rowspan="2"| [[Kyle Hebert]] | rowspan="2"| {{small|Za ulogu [[Sousuke Aizen|Sousukea Aizena]].}} |- | People's Choice nagrada za najbolju mušku sporednu ulogu | {{Won}} |- ! rowspan="5"| [[2015.]] | Najbolja muška glavna uloga | {{Nom}} | rowspan="2"| [[Johnny Yong Bosch]] | rowspan="2"| {{small|Za ulogu [[Ichigo Kurosaki|Ichiga Kurosakija]].}} |- | People's Choice nagrada za najbolju mušku glavnu ulogu | {{Won}} |- | Najbolja ženska glavna uloga | {{Nom}} | [[Michelle Ruff]] | {{small|Za ulogu [[Rukia Kuchiki|Rukije Kuchiki]].}} |- | Najbolja muška sporedna uloga | {{Nom}} | [[Dan Woren]] | {{small|Za ulogu [[Byakuya Kuchiki|Byakuye Kuchikija]].}} |- | Najbolji vokalni ansambl | {{Nom}} | | |- ! rowspan="8"| [[2022.]] | rowspan="8"| [[Anime Trending Awards]]<br>(sezonske nagrade) | Anime sezone | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | rowspan="8"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/awards/seasonal/posts/XA82A69 AniTrendz – Jesen 2023.]</ref>}} |- | Najbolji muški lik | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | [[Ichigo Kurosaki]] | |- | Najbolji muški sporedni lik | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | [[Kenpachi Zaraki]] | |- | Najbolji par ili ''ship'' | style="background: #DFF;"| {{center|5. mjesto}} | [[Ichigo Kurosaki|Ichigo]]×[[Orihime Inoue|Orihime]] | |- | Najbolja OP pjesma | style="background: #DFF;"| {{center|8. mjesto}} | "[[Sukā|スカー]]" | {{small|Izvodi ju [[Tatsuya Kitani]].}} |- | Najbolja ED pjesma | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | "[[Saihate|最果て]]" | {{small|Izvodi ju [[SennaRin]].}} |- | Najbolji akcijski ili avanturistički anime | style="background: silver;"| {{center|2. mjesto}} | rowspan="2"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |- | Najbolji nadnaravni anime | style="background: silver;"| {{center|2. mjesto}} | |- ! rowspan="7"| [[2023.]] | 7. [[Crunchyroll Anime Awards]] | Najbolja glasovna izvedba (arapski) | {{Nom}} | Nadži Makhul | {{small|Za ulogu [[Ichigo Kurosaki|Ichiga Kurosakija]].}} |- | 17. [[Seiyū Awards]] | Najbolja sporedna uloga | {{Won}} | [[Ryōtarō Okiayu]] | {{Small|Nominran i za anime ''[[Ya Boy Kongming!]]''. Nagradu su dobili i [[Shūichi Ikeda]] te [[Atsumi Tanezaki]].}} | {{center|<ref name="awards2">{{cite news|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-03-11/chika-anzai-takuya-eguchi-atsumi-tanezaki-win-17th-annual-seiyu-awards/.195827|title=Chika Anzai, Takuya Eguchi, Atsumi Tanezaki Win 17th Annual Seiyū Awards|date= March 11, 2023|accessdate= March 17, 2023|website=[[Anime News Network]]}}</ref>}} |- | [[Anime Awards Brasil]] | Najbolji ''storyboard'' | {{Nom}} | [[Tomohisa Taguchi]] | | {{center|<ref>{{cite web |last=Canhisares |first=Pedro Henrique Ribeiro and Mariana |url=https://www.omelete.com.br/mangas-animes/anime-awards-brasil-2023-vencedores |title=Bocchi the Rock! faz a limpa no Anime Awards Brasil 2023; veja os vencedores |date=2023-06-11 |access-date=2024-08-08 |website=Omelete |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-2023-votacao-indicados |title=Anime Awards Brasil 2023 abre votação; veja lista de indicados |access-date=2024-08-08 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.jbox.com.br/2023/04/24/confira-os-indicados-ao-anime-awards-brasil-2023/ |title=Confira os indicados ao Anime Awards Brasil 2023 |date=2023-04-24 |access-date=2024-08-08 |website=JBox |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |last=Queiroz |first=Talles |url=https://www.crunchyroll.com/pt-pt/news/latest/2023/4/24/esto-abertas-as-votaes-confira-todos-os-indicados-ao-anime-awards-brasil-2023 |title=Está aberta a votação! Confira todos os indicados ao Anime Awards Brasil 2023 |date=2024-04-23 |access-date=2024-08-08 |website=Crunchyroll |language=pt-BR}}</ref>}} |- | rowspan="4"| [[Anime Trending Awards]]<br>(godišnje nagrade) | Muški lik godine | style="background: #DFF;"| {{center|13. mjesto}} | [[Ichigo Kurosaki]] | | rowspan="4"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/ata/winners/2023 AniTrendz – 2023.]</ref>}} |- | Najbolja glasovna uloga – muška | style="background: #DFF;"| {{center|5. mjesto}} | [[Masakazu Morita]] | |- | Najbolji akcijski ili avanturistički anime | style="background: #DFF;"| {{center|7. mjesto}} | rowspan="2"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |- | Najbolji nadnaravni anime | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | |- ! rowspan="8"| [[2024.]] | rowspan="2"| {{nowrap|8. [[Crunchyroll Anime Awards]]}} | Najbolji akcijski anime | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | {{small|Za ''Bleach: Thousand Year Blood War — The Separation''.}} | rowspan="2"| {{center|<ref>{{Cite web|last=Hazra|first=Adriana|title=All the Winners of the Crunchyroll Anime Awards 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2024-03-02/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2024/.208219|website=[[Anime News Network]]|date=March 2, 2024|access-date=March 2, 2024|archive-date=March 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302162325/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2024-03-02/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2024/.208219|url-status=live}}</ref>}} |- | Najbolja glasovna izvedba (engleski) | {{Nom}} | [[Johnny Yong Bosch]] | |- | [[Tōkyō Anime Awards]] | Nagrada fanova za najbolji anime | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | {{center|<ref>{{cite web|title=Award-winning works|url=https://animefestival.jp/ja/award/aoy/archive/ |website=animefestival.jp|access-date=9 February 2023}}</ref>}} |- | rowspan="4"| [[Anime Awards Brasil]] | Najbolji akcijski anime | {{Nom}} | rowspan="3"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | rowspan="4"| {{center|<ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-anuncia-edicao-2024 |title=Anime Awards Brasil anuncia edição 2024 com novas categorias |access-date=2024-08-10 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |last=Fiore |first=Matheus |url=https://www.omelete.com.br/mangas-animes/anime-awards-brasil-2024 |title=Frieren é principal destaque no Anime Awards Brasil 2024; veja os vencedores |date=2024-06-07 |access-date=2024-08-10 |website=Omelete |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-2024-abre-formulario-para-categorias-de-dublagem |title=Anime Awards Brasil 2024 abre formulário para categorias de dublagem |access-date=2024-08-10 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.jbox.com.br/2024/01/24/anime-awards-brasil-2024-apresenta-novidades/ |title=Anime Awards Brasil 2024 apresenta novidades |date=2024-01-24 |access-date=2024-08-10 |website=JBox |language=pt-BR}}</ref><br><ref>{{cite web |url=https://melhordocinema.com.br/noticia/anime-manga/anime-awards-brasil-anuncia-edicao-2024-com-novas-categorias/ |title=Anime Awards Brasil anuncia edição 2024 com novas categorias |date=2024-01-28 |access-date=2024-08-10 |website=Melhor do Cinema |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2024/05/10/anime-awards-brasil-inicia-a-votacao-para-edicao-de-2024.htm |title=Anime Awards Brasil inicia a votação para os melhores do ano |date=2024-05-10 |access-date=2024-08-10 |website=UOL |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |last=ANMTV |url=https://anmtv.com.br/anime-awards-brasil-2024-nao-realizara-live-apresentando-os-vencedores/ |title=Anime Awards Brasil 2024 não realizará live apresentando os vencedores |date=2024-06-05 |access-date=2024-08-10 |website=ANMTV |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-2024-anuncia-vencedores-veja-lista |title=Anime Awards Brasil anuncia vencedores da edição 2024; veja lista |access-date=2024-08-10 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref>}} |- | Najbolji nastavak | {{Nom}} | |- | Najbolji ljetni anime | {{Nom}} | |- | Najbolja glazba | {{Nom}} | [[Shirō Sagisu]] | |- | [[Anime Trending Awards]]<br>(godišnje nagrade) | Najbolji dizajn likova | {{Nom}} | [[Masashi Kudō]] | | {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/ata/winners/2024 AniTrendz – 2024.]</ref>}} |- ! rowspan="9"| [[2025.]] | rowspan="3"| 9. [[Crunchyroll Anime Awards]] | Najbolji serijal u nastavcima | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | rowspan="2"| {{small|Za ''Bleach: Thousand-Year Blood War – The Conflict''.}} | rowspan="3"| {{center|<ref>{{Cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=All the Winners of the Crunchyroll Anime Awards 2025|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2025-05-25/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2025/.224777|website=[[Anime News Network]]|date=May 25, 2025|access-date=May 25, 2025|archive-date=May 25, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250525114635/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2025-05-25/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2025/.224777|url-status=live}}</ref>}} |- | Najbolji akcijski anime | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] |- | Najbolja glazba | {{Nom}} | [[Shirō Sagisu]] | |- | rowspan="6"| [[Anime Trending Awards]]<br>(godišnje nagrade) | Najbolja OP pjesma | style="background: #DFF;"| {{center|17. mjesto}} | "[[Kotoba ni Sezu tomo|言葉にせずとも]]" | {{small|Izvode ju [[SIX LOUNGE]].}} | rowspan="6"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/ata/winners/2025 AniTrendz – 2025.]</ref>}} |- | Najbolji adaptirani scenarij | {{Nom}} | {{ubl|[[Tomohisa Taguchi]]|[[Masaki Hiramatsu]]}} | |- | Najbolja animacija | {{Nom}} | {{ubl|[[Michio Hasegawa]]|[[Kumiko Takayanagi]]|[[Masashi Kudō]]|[[Kiyoshi Komatsubara]]}} | |- | Najbolja glazba | {{Nom}} | [[Shirō Sagisu]] | |- | Najbolji akcijski ili avanturistički anime | style="background: #DFF;"| {{center|5. mjesto}} | rowspan="2"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |- | Najbolji nadnaravni anime | style="background: #bf8970;"| {{center|3. mjesto}} | |- ! rowspan="2"| [[2026.]] | rowspan="2"| [[Anime Trending Awards]]<br>(sezonske nagrade) | Najbolja ED Pjesma | {{Won}} | "[[Rasen|螺旋]]" | {{small|Izvodi ju [[9Lana]].}} | rowspan="2"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.instagram.com/p/DeRUxTJAGL8/?img_index=20 AniTrendz – Ljeto 2026.]</ref>}} |- | Najbolji nadnaravni anime | {{Won}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{Official website|https://bleach-anime.com/|Official website}} {{ja}} * {{Official website|https://pierrot.jp/title/bleach/|Official website at Pierrot}} {{ja}} * {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200301111859/https://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/index2.html|date=March 1, 2020|title=Official website at TV Tokyo}} {{ja}} ** {{Official website|https://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/|''Thousand-Year Blood War'' official website at TV Tokyo}} {{ja}} * {{Official website|https://www.aniplex.co.jp/bleach/|Official website at Aniplex}} {{ja}} * {{Official website|https://bleach.viz.com/|Official website at Viz Media}} {{Bleach}} {{Authority control}} [[Kategorija:Bleach]] [[Kategorija:Anime serije]] [[Kategorija:TV serije započete 2004.]] qsnted4u5wtxzwk4oszm0b7oo6hduzt 42714529 42714528 2026-10-29T14:36:44Z Edgar Allan Poe 29250 /* Originalna serija */ 42714529 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infookvir animanga/Header |ime = BLEACH |slika = [[Datoteka:Bleach_Anime.jpg|250px]] |opis_slike = Promotivni poster [[anime]] serije s glavnim likovima iz prve sezone |izvorno_ime = ''Burīchi'' |izvorno_pismo = ブリーチ |žanr = [[Pustolovni film|pustolovni]],<ref name="VizOfficial"/> [[Nadnaravna fikcija|nadnaravno]]<ref name="VizOfficial">{{cite web|url=https://www.viz.com/bleach|title=The Official Website for Bleach|publisher=[[Viz Media]]|access-date=October 24, 2017|archive-date=June 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614214009/https://www.viz.com/bleach|url-status=live}}</ref> }} {{Infookvir animanga/Anime |Tv-film = |naslov = |redatelj = [[Noriyuki Abe]] |producent = {{nowrap|{{ubl|[[Ken Hagino]]|[[Noriko Kobayashi]] {{small|(#1–86, 226–328)}}|[[Yutaka Sugiyama]] {{small|(#1–25, 355–366)}}|[[Yukio Yoshimura]] {{small|(#26–133)}}|[[Shunji Aoki]] {{small|(#87–225)}}|[[Aya Mizobuchi]] {{small|(#134–157)}}|[[Mai Nagai]] {{small|(#158–354)}}|[[Hatsuo Nara]] {{small|(#343–366)}}}}}} |scenarist = {{ubl|[[Masashi Sogo]] {{small|(#1–229, 266–316)}}|[[Tsuyoshi Kida]] {{small|(#230–265)}}|[[Kento Shimoyama]] {{small|(#317–366)}}}} |skladatelj = [[Shirō Sagisu]] |studio = [[Pierrot (studio)|Pierrot]] |licenca = |mreža = {{flagicon|JAP}} [[TV Tokyo]] |mreža_hrv = |ostale_mreže = |početak_emitiranja = [[5. listopada]] [[2004.]] |kraj_emitiranja = [[27. ožujka]] [[2012.]] |epizode = 366 ([[Lista epizoda animea Bleach|epizode]]) |trajanje = 24 minute |emitiranje = }} {{Infookvir animanga/Anime |Tv-film = |naslov = Bleach: Thousand-Year Blood War |redatelj = {{ubl|[[Tomohisa Taguchi]]|[[Mitsutoshi Satou]]|[[Hikaru Murata]]}} |producent = {{ubl|[[Makoto Hijikata]]|[[Tasuku Honda]]|[[Genki Negishi]]|[[Yoshihiro Tominaga]]}} |scenarist = {{ubl|[[Tomohisa Taguchi]]|[[Masaki Hiramatsu]]}} |skladatelj = [[Shirō Sagisu]] |studio = [[Pierrot (studio)|Pierrot]] |licenca = |mreža = {{flagicon|JAP}} [[TV Tokyo]] |mreža_hrv = |ostale_mreže = |početak_emitiranja = [[11. listopada]] [[2022.]] |kraj_emitiranja = [[27. listopada]] [[2026.]] |epizode = 50 ([[Lista epizoda animea Bleach|epizode]]) |trajanje = 24 minute |emitiranje = }} {{Infookvir animanga/Ostalo |naslov = Anime filmovi |sadržaj = * ''[[Bleach: Memories of Nobody]]'' (2006) * {{nowrap|''[[Bleach: The DiamondDust Rebellion]]'' (2007)}} * ''[[Bleach: Fade to Black]]'' (2008) * ''[[Bleach: Hell Verse]]'' (2010) }} {{Infookvir animanga/Footer}} '''''BLEACH''''' ([[japanski]]: ブリーチ, ''Burīchi'') [[japan]]ska je [[anime]] serija nastala prema [[Bleach (manga)|istoimenoj mangi]] [[Tite Kubo|Titea Kuba]]. Serija je premijerno prikazana [[5. listopada]] [[2004.]] godine te je neprekinuto emitirana sve do [[27. ožujka]] [[2012.]] godine kada je, bez da je adaptirala cijelu mangu, iznenada ukinuta nakon 366 epizoda, što je rijetkost u svijetu [[anime]]a, pogotovo s obzirom na činjenicu da je [[manga]] bila izrazito popularna. Ipak, nakon deset godina, službeno je potvrđeno kako će manga biti adaptirana do kraja te je nastavak, naslovljen ''Bleach: Thousand-Year Blood War'', započeo s emitiranjem [[11. listopada]] [[2022.]], a zaključen je [[27. listopad|27. listopada]] [[2026.]] godine nakon 50 epizoda. Tako je cjelokupni anime na kraju imao 416 epizoda. Serijal je producirao [[Pierrot (studio)|Studio Pierrot]], a prvi je dio režirao [[Noriyuki Abe]], dok je [[Tomohisa Taguchi]] preuzeo režijsku palicu drugog dijela. Glazbu je komponirao [[Shirō Sagisu]]. Kao i manga, radnja animea prati srednjoškolca [[Ichigo Kurosaki|Ichiga Kurosakija]] koji, nakon susreta s [[Rukia Kuchiki|Rukijom Kuchiki]], postaje [[Shinigami (Bleach)|Shinigami]] i zajedno sa svojim prijateljima spašava svijet od različitih protivnika. No, osim što je više-manje vjerno adaptirala originalnu mangu, anime serija sadržavala je i značajnu količinu originalnog sadržaja, uključujući cijele narativne cjeline i likove, koji nije bio u originalnoj mangi. Anime serija prikazivana je cijelom nizu zemalja te je, uz ''[[Naruto (anime)|Naruto]]'' i ''[[One Piece (anime)|One Piece]]'', jedna od "Velike trojke" anime serija s početka [[21. vijek|XXI. vijeka]]. Danas se smatra da je ''BLEACH'' jedna od najpopularnijih anime serija u historiji. == Sinopsis == === Agent of the Shinigami ''hen'' === [[File:Ep1IchigoTakesPower.webp|thumb|320px|left|[[Rukia Kuchiki]] sprema se dati [[Ichigo Kurosaki|Ichigu Kurosakiju]] moći [[Shinigami (Bleach)|Shinigamija]] kako bi mogao obraniti sebe i svoju obitelj od napada [[Hollow]]a po imenu [[Fishbone D]].]] Radnja animea započinje u [[Karakura|Karakuri]], fiktivnom [[japan]]skom gradiću u kojem živi [[Ichigo Kurosaki]], srednjoškolac koji živi s ocem [[Isshin Kurosaki|Isshinom]], liječnikom koji u obiteljskoj kući ima malu kliniku, te sestrama blizankama, [[Karin Kurosaki|Karin]] i [[Yuzu Kurosaki|Yuzu]]. Njihova majka, [[Masaki Kurosaki|Masaki]], poginula je nedugo nakon rođenja blizanki dok je bila u šetnji s Ichigom. Ichigo Kurosaki naizgled je obični srednjoškolac, ali ima sposobnost komunikacije s duhovima, što ga čini posebnim. Jedne večeri, u njegovoj se sobi pojavi mlada djevojka odjevena u crni [[kimono]] po imenu [[Rukia Kuchiki]], koja mu se predstavlja kao [[Shinigami (Bleach)|Shinigami]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|死神|しにがみ}}, ''Shinigami''; dosl. "Bog smrti") i objašnjava kako je ona zadužena za zaštitu stanovnika Karakure od zlih [[Hollow]]a ([[japanski]]: {{Ruby-ja|虚|ホロウ}}, ''Horō''; dosl. "Šupljina") kao i za slanje zaostalih duša u njezin dom, [[Soul Society]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|尸魂界|ソウル・ソサエティ}}, ''Souru Sosaeti''; dosl. "Zajednica duša"), gdje sve pročišćene duše idu poslije smrti. Ichigo joj nije sklon povjerovati, ali njihov razgovor prekida dolazak opasnog, snažnog Hollowa koji, prema Rukijinom tumačenju, cilja upravo Ichigovu obitelj, odnosno, kako se uskoro ispostavi, Ichiga. Nakon što Rukia ne uspije ubiti Hollowa, ponudi Ichigu da mu preda dio svojih moći kako bi se on mogao boriti, na što on pristane, ali dogodi se čudo i Ichigo pokupi sve Rukijine moći, s kojima postaje Shinigami i uspijeva pobijediti Hollowa. Kako Rukia nije u mogućnosti vratiti se kući dok joj se ne vrate moći, odlazi do trgovine koju vodi [[Kisuke Urahara]], misteriozni trgovac mješovitom robom za Shinigamije, ali i ljude, koji joj nabavlja [[Gigai]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|義骸|ぎがい}}, ''Gigai''; dosl. "Lažno tijelo"), lažno tijeli pomoću kojeg može normalno živjeti u Svijetu živih, ali u kojem ne može koristiti svoje moći. S druge strane, Ichigo je primoran mijenjati ju kao zamijenski Shinigami u Karakuri, što on isprva odbija, ali kada shvati kako time može pomoći ljudima, prihvaća svoju novu funkciju. Rukia ubrzo dolazi u Ichigov razred i upoznaje njegove prijatelje, među kojima su [[Orihime Inoue]] i "[[Yasutora Sado|Chad]]", ali i [[Quincy (Bleach)|Quincy]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|滅却師|クインシー}}, ''Kuinshī''; dosl. "Redovnik uništenja") [[Uryū Ishida]], koji se kasnije predstavlja kao Ichigov rival jer su, prema njegovom tumačenju, Quincyji i Shinigamiji prirodni neprijatelji. Naravno, Ichigovo djelovanje privuče pozornost Soul Societyja, gdje se Rukia nije javila dugo, tako da u Karakuru dolaze [[Byakuya Kuchiki]] i [[Renji Abarai]] kako bi odveli Rukiju natrag kući te joj sudili za teški zločin zbog davanja svojih moći smrtniku. Ichigo to pokuša spriječiti, ali unatoč svim svojim vještinama, Byakuya je previše snažan za njega i ostavlja ga u teškom stanju, nakon čega ga spašava Urahara. U međuvremenu su i Orihime i Chad aktivirali svoje moći i nakon što je Ichigo odlučio trenirati s Uraharom kako bi reaktivirao svoje prirodne moći, njih troje i Ishida odluče otići u Soul Society kako bi spasili Rukiju, koju čega pogubljenje. Uz pratnju mačke koja govori po imenu [[Yoruichi Shihōin|gospodin Yoruichi]], njih se četvoro upute u Soul Society, gdje njihova prisutnost aktivira alarm i oni su odmah identificirani kao neprijatelji. === Soul Society ''hen'' === Međutim, istovremeno dok se Ichigo i njegovi prijatelji pokušavaju probiti u [[Seireitei]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|瀞霊廷|せいれいてい}}, ''Seireitei''; dosl. "Dvor čistih duša"), unutar zidina istoga odvija se drama jer je Kapetan ([[japanski]]: {{Ruby-ja|隊長|たいちょう}}, ''Taichō''; dosl. "Zapovjednik jedinice") Pete divizije, [[Sōsuke Aizen]], ubijen. Dio Kapetana iz organizacije [[Gotei 13]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|護廷十三隊|ごていじゅうさんたい}}, ''Goteijūsantai''; dosl. "Trinaest carskih zaštitnika") smatra kako su Ichigo i njegovi saveznici krivi, dok drugi sumnjaju kako je ubojica netko od njih. I dok Ichigova grupa uspije prodrijeri u Seireitei, atmosfera među kapetanima sve je napetija. Kada uspiju prodrijeti kroz barijeru, Ichigo i njegovi prijatelji se razdvoje i svatko od njih suočava se s vlastitim protivnicima, kulminacija čega su borbe Ishide i [[Mayuri Kurotsuchi|Mayurija Kurotsuchija]], Kapetana Dvanaeste divizije, Chada i [[Shunsui Kyōraku|Shunsuija Kyōrakua]], Kapetana Osme divizije, i Ichiga i [[Kenpachi Zaraki|Kenpachija Zarakija]], Kapetana Jedanaeste divizije. Ishida i Ichigo su uspješni, dok Chad gubi svoju borbu, ali ne i život. Nakon svoje pobjede, Ichigo nastavlja put prema Rukiji, ali ga ponovo zaustavlja Byakuya; Yoruichi, za koju se ubrzo ispostavi da je žena i bivša Kapetanica Druge divizije koja ima sposobnost pretvoriti se u mačku, spasi Ichiga i uskoro ga nauči [[Bankai]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|卍解|ばんかい}}, ''Bankai''; dosl. "Finalno oslobađanje") kako bi mogao biti ravnopravan s Byakuyom. {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = left | direction = vertical | background color = | total_width = 350px | caption_align = | image1 = Ep34AizenFakesDeath.webp | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = 278Aizen2C and Tosen are freed.webp | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = Kapetan [[Sōsuke Aizen]] prvo je lažirao svoju smrti (gore), a onda je zajedno sa svojim saveznicima [[Gin Ichimaru|Ginom Ichimaruom]] i [[Kaname Tōsen|Kanameom Tōsenom]] pobjegao u [[Hueco Mundo]], gdje je organizirao vojsku [[Arrancar]]a i sukobio sa sa svojim bivšim saveznicima (dolje). }} Ichigo uspijeva stići na vrijeme i spasiti Rukiju, međutim uskoro se otkrije kako su sva događanja u Seireiteiju dio izdajničkog plana bivšeg Kapetana Aizena, koji je zapravo živ. Aizen je lažirao svoju smrt uz pomoć svojih saveznika, [[Gin Ichimaru|Gina Ichimarua]] i [[Kaname Tōsen|Kanamea Tōsena]], s kojima - nakon što iz Rukijinog Gigaija izvuče [[Hōgyoku]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|崩玉|ほうぎょく}}, ''Hōgyoku''; dosl. "Raspadajuća kugla") - odlazi u [[Hueco Mundo]] i najavljuje skori rat protiv svojih bivših saveznika. === Arrancar ''hen'' === Dok se Gotei 13 pripremaju na sukob, Aizen je u Hueco Mundu formirao vojsku moćnih Hollowa, [[Arrancar]]a ([[japanski]]: {{Ruby-ja|破面|アランカル}}, ''Arankaru''; dosl. "Puknuta maska", prev. "otkinuti"), koje je nazvao Espade i rangirao ih po brojevima (1 do 10) temeljem njihove snage. Dvojica Espada, [[Yammy Llargo]] i [[Ulquiorra Cifer]], dolaze u Svijet živih kako bi testirali Ichigove moći, a nedugo zatim, Ulquiorra dolazi u Svijet živih i prisiljava Orihime, koja ima jako neobične moći, da dođe k Aizenu. Otkrivši što se dogodilo, Ichigo se ogluši o naredbe Soul Societyja te s Ishidom i Chadom odlazi u Hueco Mundo uz Uraharinu pomoć, kako bi spasili Orihime; na putu im se pridružuju Rukia i Renji. Po dolasku u Hueco Mundo upoznaju grupicu neobičnih i ekstenctričnih Hollowa koju čine [[Nelliel Tu Odelschwanck]], [[Dondochakka Birstanne]], [[Pesche Guatiche]] i [[Bawabawa]], koji im odluče praviti društvo i - koliko mogu - pomoći u njihovom nastojanju. Ichigo i ostali prolaze kroz Hueco mundo, pri čemu se bore s brojnim Hollowima, bivšim Espadama i aktualnim Espadama. U jednom trenutku u Hueco Mundo dolaze kapetani [[Byakuya Kuchiki]], [[Kenpachi Zaraki]], [[Mayuri Kurotsuchi]] i [[Retsu Unohana]], koji pomažu Ichigu dok ovaj odlazi na konačni okršaj s Ulquiorrom kako bi oslobodio Orihime. Tokom borbe, Ichigo bude ubijen te se pretvori u Hollowa, u kojem stanju uspijeva ubiti Ulquiorru. Nakon toga se uspijeva vratiti u normalno stanje. Kapetani ga tada informiraju o stanju u Svijetu živih. Naime, Aizenov je plan u tom trenutku postao jasan - planirao je iskoristiti Karakuru i sve ljude u njoj kako bi si omogućio put u do palače u kojoj obitava [[Soul King]], tamo ga ubio i postao novi vladar. Kako bi ga spriječio, Gotei 13 su uz Uraharinu pomoć napravili repliku Karakure na mjestu originalnog grada, koji su, zajedno sa stanovnicima, premjestili u Soul Society. Kada je Aizen s preostalim Espadama došao u Karakuru, shvatio je da se radi o lažnom gradu. Tamo su ga čekali ostali kapetani i počela je žestoka borba za spas Karakure. Ichigu su u međuvremenu objasnili da je on jedini koji može zaustaviti Aizena jer jedini nije bio izložen njegovoj hipnozi, tako da su se Ichigo i Unohana uputili u lažnu Karakuru nakon što je Ichigo spasio Orihime. Kapetani su uz pomoć [[Visoredi|Visoreda]], skupine bivših kapetana i njihovih pomoćnika ([[japanski]]: {{Ruby-ja|副隊長|ふくたいちょう}}, ''fukutaichō''; dosl. "pomoćni zapovjednik jedinice") koji su prije 110 godina protjerani iz Soul Societyja jer ih je Aizen pretvorio u hibride između Shinigamija i Hollowa pa su time dobili nove moći, koji su se svrstali na stranu Soul Societyja u ovoj borbi, uspjeli poraziti tri preostale Espade, kao i Tōsena, ali ne i Aizena i Gina, koji su nekako uspjeli otključati put u Soul Society i krenuti prema pravoj Karakuri. Ichigo je tokom ove borbe saznao da mu je otac zapravo bivši kapetan 10. Divizije, [[Isshin Kurosaki|Isshin Shiba]], jer se potonji borio protiv Aizena zajedno s Uraharom i Yoruichi. Isshin je pomogao sinu i naučio ga ultimativnu tehniku s kojom će moći poraziti Aizena, ali će ostati bez svih svojih moći, na što je Ichigo pristao. Nakon što je Gin izdao Aizena i pokušao ga ubiti, Aizen je ubio Gina i sukobio se s Ichigom, koji je aktivirao svoju tehniku i uspio svladati Aizena, koji je ubrzo onesposobljen i zatvoren zahvaljujući Uraharinoj pomoći. Ipak, Ichigo je nedugo zatim izgubio svoje moći. === Fullbringer ''hen'' === [[File:Ep346XcutionMembers.webp|350px|thumb|[[Fullbringer]]i iz skupine Xcution pomogli su Ichigu da vrati svoje moći, ali njihov vođa, [[Kūgo Ginjō]], imao je skriveni plan koji je stajao iza te pomoći.]] Ichigo se teško nosio s povratkom u normalu, pogotovo jer nitko od njegovih drugih prijatelja nije izgubio svoje moći u tom trenutku. Istovremeno, nepoznati muškarac s mačem počeo je napadati Ichigove prijatelje. Ichigu je tada prišao [[Kūgo Ginjō]] te mu objasnio da je on [[Fullbring]]er ([[japanski]]: {{Ruby-ja|完現術者|フルブリンガー}}, ''Furuburingā''; dosl. "Umjetnik potpune manifestacije"), čovjek s moćima koje potječu od Hollowa, te kako mu može pomoći da povrati svoje moći. Istovremeno mu je otkrio kako je nepoznati napadač [[Shūkurō Tsukishima]], njegov bivši prijatelj i saveznik koji je postao zločinac. Nakon intenzivnog treninga, Ichigo uspijeva povratiti dio svojih moći, ali mu pred sam kraj Ishida otkriva kako Tsukishima možda jest napao sve ostale Ichigove prijatelje, ali kako je njega napao stvarni zlikovac - Kūgo Ginjō. Ginjō tada otkriva da je i on, kao i Ichigo, bivši zamjenski Shinigami te kako se želi osvetiti Soul Societyju zbog načina na koji su ga odbacili. Prije borbe, Ichigo uz pomoć Rukije, Urahare, svog oca i skupine kapetana i pomoćnika iz Gotei 13 vraća svoje pune moći i kreće u borbu s Ginjōm dok se ostali Shinigamiji lako obraćunaju s ostalim Fullbringerima. Ichigo je na kraju prisiljen ubiti Ginjōa, ali kaže da vjeruje Soul Societyju i da ostaje njihov saveznik, unatoč novootkrivenim činjenicama. === Thousand-Year Blood War ''hen'' === Nedugo zatim, skupina nepoznatih osoba napada Hueco Mundo, Ichiga i Soul Society, pri ćemu pogiba [[Chōjirō Sasakibe]], pomoćnik glavnog kapetana [[Genryūsai Shigekuni Yamamoto|Yamamota]]. Nepoznati protivnici objavljuju rat Soul Societyju i ubrzo se otkriva kako su to preostali Quincyji koje predvodi [[Yhwach]]; Yhwach je 1,000 godina ranije pokušao napraviti istu stvari, ali ga je Yamamoto porazio zajedno s originalnim kapetanima netom formiranog Gotei 13, mada ga nisu uspjeli trajno ubiti. Tada je rečeno kako će se Yhwach ponovo probuti za 1,000 godina i započeti svoj pohod. Ichigo i njegovi prijatelji (osim Ishide) odlaze u Hueco Mundo kako bi pomogli Hollowima, što Yhwach iskoristi i vrši invaziju na Soul Society ranije nego najavljeno, pri čemu uspijeva ubiti Yamamota. Ichigov dolazak spriječio je potpuno uništenje Soul Societyja, jer je Ichigo dovoljno dugo zadržao Yhwacha da je potonjem ponestalo vremena i morao se povući u [[Wandenreich]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|見えざる帝国|ヴァンデンライヒ}}, ''Vandenraihi''; dosl. "Nevidljivo cartvo", prev. "Zidinama opasano carstvo"). Ichigo je tokom te borbe izgubio svoj mač tako da je morao izraditi novi; tu je uskočila [[Royal Guard]] ([[japanski]]: {{Ruby-ja|王属特務|おうぞくとくむ}}, ''Ōzokutokumu''; dosl. "Kralju podređena tajna služba"), skupina od pet najmoćnijih Shinigamija koji su inače zaduženi za zaštitu Soul Kinga, a nakon Yhwachovog dolaska su odlučili pomoći Soul Societyju i Ichigo. Ichigo je tada saznao cijelu priču o svom porijeklu i smrti svoje majke, što mu je omogućilo izradu novog [[Zanpakutō]]a ([[japanski]]: {{Ruby-ja|斬魄刀|ざんぱくとう}}, ''Zanpakutō''; dosl. "Mač za sječu duša"). Istovremeno dok se sve ovo odvijalo među Shinigamijima, Ishida se pridružio Quincyjima te je službeno primljen među Sternrittere pod slovom A, a kasnije je postao član Schutzstaffela. Dok Ichigo trenira s [[Ichibe Hyōsube|Ichibeom]], Yhwach i njegova vojska pripremaju drugu invaziju Seireiteija, koja uskoro započinje. Shinigamiji su ovoga puta puno spremniji te odnose nekoliko važnih pobjeda, a cijela situacija značajno se poboljšava kada se Ichigo i ostali vrate iz Palače Soul Kinga kako bi pomogli u borbi. Iako i Shinigamiji pretrpe gubitke, većina Yhwachovih Sternrittera pada u borbi tijekom druge invazije, međutim ispostavilo se da ih je njihov bešćutni vođa ionako bio spreman žrtvovati ih sve pa mu do žrtava nije ni bilo stalo, već je iskoristio borbe u Seireiteiju kako bi zajedno sa Schutzstaffelom otvorio put do Palače. Tamo ih je dočekala Nulta divizija, koja je preuzela članove Schutzstaffela, dok je Ichibe krenuo na Yhwacha. Nulta divizija relativno lako pobije Yhwachove borce, ali Yhwach tada aktivira ''Auswählen'' usred svoje borbe s Ichibeom te pokupi energiju preživjelih Sternrittera, efektivno ih žrtvujući, kako bi oživio članove Schutzstaffela. Borba počinje iznova, a kulminira kada Senjumaruaktivira svoj Bankai i naizgled svlada svoje protivnike, dok Ichibe istovremeno uspijeva poraziti Yhwacha. [[File:Ep372YamamotoSlashed.webp|thumb|left|320px|Smrt glavnog kapetana [[Genryūsai Shigekuni Yamamoto|Yamamota]] bila je presudan trenutak tijekom prve invazije te je olakšala Quincyjima provođenje daljnjih planova.]] Međutim, dok pada u smrt, Yhwach iznenada ponovo aktivira svoj Schrift i uspije se oporaviti i ubiti Ichibea; istovremeno, Ishida iskoristi svoj Schrift kako bi spasio ostale članove Schutzstaffela i ubio Senjumaru. Nakon te pobjede, Yhwach odlazi do Soul Kinga i probada ga svojim mačem, nakon čega dolaze Ichigo i njegovi prijatelji, koji napadaju vođu Quincyja. Yhwach je, dakako, nadmoćniji i koristeći činjenicu da Ichigo ima krv Quincyja u sebi, Yhwach natjera svog "sina" da ubije Soul Kinga. Dok svjetovima prijeti kolaps, na scenu stupa kapetan Ukitake, koji aktivira [[Mimihagi]]ja, desnu ruku Soul Kinga. Naime, Ukitake je kao dijete bolovao od fatalne plućne bolesti pa su se njegovi roditelji molili lokalnom božanstvu Mimihagiju, ne znajući da je to desna ruka Soul Kinga, da ga spasi; Mimihagi je tada ušao u njegovo tijelo i omogućio mu da živi dok su tako spojeni, iako ga nije izliječio. Sada, kada su svjetovi pred raspadom, Ukitake je aktivirao Mimihagija kako bi – po cijenu vlastitog života – održao balans svjetova do Yhcawhova pada. Yhwach je šokiran jer nije predvidio ovakav rasplet, ali svejedno se uspije spojiti sa Soul Kingom, iako ga nova forma čini iznimno nestabilnim. Istovremeno, Kyōraku je doveo Aizena iz Mukena da im pomogne u borbi, a dio preživjelih Sternrittera odlučio se pridružiti Shinigamijima jer su se osjetili izdano nakon što su shvatili da ih je Yhwach odbacio. Dok se to sve odvijalo, Urahara je također okupio dio Arrancara, Fullbringere i Visorede da im pomognu u borbi. Zajedničkim naporima, uspjeli su doći do Palače, koju je Yhwach potpuno promijenio i pretvorio u svoje novo sjedište po imenu Wahrwelt ([[japanski]]: {{Ruby-ja | 真世界城 | ヴァールヴェルト}}, ''Vāruveruto''; dol. "Stvarni svijet"). Nakon što ih snajperom napadne [[Lille Barro]], Shinigamiji i njihovi saveznici razdvajaju se kako bi se individualno mogli suočiti s članovima Schutzstaffela. Renji se bori s Ishidom, a iako se učini da ga je uspio svladati, Ishida aktivira ''Sklaverei'' ([[japanski]]: {{Ruby-ja | 聖隷 | スクラヴェライ}}, ''Sukuraverai''; dol. "Ropstvo") i tako si da neočekivano pojačanje, što se pokaže dovoljnim da Renija probode kroz prsa. Dok [[Bazz-B]] ide kod [[Jugram Haschwalth|Jugrama]], [[Liltotto Lamperd]] i [[Giselle Gewelle]] odlaze do Yhwacha, ali on ih svlada bez većih problema. Mayurijeva i Kenpachijeva grupa nailazi na [[Pernida Parnkgjas|Pernidu Parnkgjasa]], lijevu ruku Soul Kinga, koji relativno jednostavno svlada Kenpachija, nakon što ovaj bezglavo misli da ga može ubiti čistom silom. Mayuri tada koristi svoj intelekt kako bi naizgled nadvladao Pernidu, ali ne računa s njegovim iznimnim regeneracijskim vještinama. Tada odluči aktivirati svoj modificirani Bankai, koji proždre Pernidu na licu mjesta. Ni to ne bude dovoljno pa se Mayuri prebaci u defenzivu, ali u jednom se trenutku [[Nemu Kurotsuchi|Nemu]] odluči žrtvovati i dopustiti Pernidi da ju proždre, što se u konačnici pokaže kao kraj za Pernidu. Naime, Nemu je bila opremljena s nervnim otrovom i kada ju je Pernida proždro, otrovao se i umro, iako je Mayuri ostao bez svoje pomoćnice. Istovremeno, Kyōraku se odlučio suočiti s Lilleom te koristi igre svog Shikaija kako bi omogućio drugima da pobjegnu. Kako je Kyōraku vještiji borad od Lillea, Quincy je prisiljen aktivirati svoj ''Vollständig'' i pretvoriti se u anđeosko biće koje ne može biti ubijeno. Kyōraku tada aktivira svoj Bankai koji obuhvati dio Wahrwelta i kroz teatarsku predstavu u tri čina uspijeva dekapitirati Lillea, iako pritom pretrpi teške ozljede. Međutim, Lille uspije aktivirati još jedan oblik i smrtno rani Kyōrakua, koji tada zamoli Nanao za pomoć, otkrivši joj istinu o njenoj obitelji. Nanao tada iskoristi ceremonijalni mač svoga klana, Shinken Hakkyōken, i uspije presjeći ne samo Lillea, nego i dobar dio Wahrwelta, nakon čega Lille pada u Soul Society, gdje njegove preživjele klonove dočekuje oživljeni [[Izuru Kira]]. [[File:Ep394YhwachRevealsImpalement.webp|thumb|320px|Kako bi ostvario svoj plan, [[Yhwach]] je morao ubit i apsorbirati [[Soul King]]a, svog oca i na taj način steći moći da uništi sve svjetove.]] Bazz-B je uspio pronaći Haschwaltha, ali nije imao nikakvih izgleda u borbi sa svojim bivšim prijateljem, koji se promijenio kada ga je Yhwach uzeo pod svoje. Bazz-B pada mrtav, a Haschwalth odlazi do Ishide, kojeg optužuje da će izdati Yhwacha u skoroj budućnosti, nakon čega njih dvoje započnu borbu. [[Askin Nakk Le Vaar]] uspio je zarobiti Ichiga, Orihime i Chada, ali prije nego ih je uspio ubiti, spasila ih je Yoruichi, koja nastavlja borbu s Askinom. Iako bivša kapetanica uspijeva značajno ozlijediti Askina, njegova sposobnost adaptacije pokaže se previše snažnom za nju. Uraharin dolazak im pruži novu kratkotrajnu prednost, ali Askin ponovno aktivira svoje vještine i gotovo ubije Uraharu, koji tada aktivira svoj Bankai. Dok se Askin pokušava prilagoditi novim uvjetima, s leđa mu se prišulja [[Grimmjow Jaegerjaquez]], koji mu rukom probije prsa i iščupa srce, završivši tako i tu borbu. Ostatak Shinigamija i Visoreda nailazi na [[Gerard Valkyrie|Gerarda Valkyriea]], koji – čini se – brzo pada, ali koristeći svoju sposobnost da dozove čudo, svaki put kada ga Shinigamiji ubiju, on se vrati još jači. Hitsugayin puni Bankai u suradnji s Byakuyom uspije usporiti Gerarda, ali Shinigamiji ne pronalaze način kako ga pobijediti. Čak ni Kenpachi, koji uspije aktivirati svoj Bankai, ne uspijeva ubiti Gerarda, koji dodatno pojačava svoje moći i postaje divovsko stvorenje koje je spremno pobiti ih sve. Gerard, srce Soul Kinga, na kraju je pao kada mu je Yhwach uzeo njegove moći tijekom naknadne borbe s Ichigom. Ichigo, Orihime i Chad, kojima se uskoro pridružuju Renji i Rukia, uspijevaju doći do Yhwacha; istovremeno, Ishida koristi svoje moći kako bi izdržao u borbi s Jugramom, koji trenutno posjeduje Yhwachove moći jer je još uvijek noć. No, u trenutku kada se čini da bi Ichigo mogao sasjeći Yhwacha, vođa Quincyja dobije svoje moći natrag, a Ishida neočekivanu prednost u borbi, koju uspijeva iskoristiti i ubiti Jugrama. Ichigo i njegovi saveznici, međutim, nemaju nikakvih šansi protiv Yhwacha, a iako Orihime koristi svoje moći kako bi ih osposobljavala za daljnju borbu, i ona je nemoćna pred Yhwachovom snagom. U tom trenutku, Orihime uspije objedniti moći svoje tehnike Santen Kesshun i u neočekivanom obratu poništi sve što je Yhwach učinio, pri čemu sebe, ali i njega izbriše iz egzistencije. Naravno, Yhwach, koji je u međuvremenu dobio moći boga, uspije poništiti i to te planira ujediniti svjetove i postati njihov jedini vladar. Ishida, koji se sastao s oporavljenim Kyōrakuom i [[Tier Harribel]], koju je oslobodila Nel, objašnjava kako mogu odgoditi uništenje svjetova te dobije njihovu podršku. Yhwach misli kako će pobijediti, međutim objedinjene snage Quincyja, Shinigamija i Arrancara uspijevaju spriječiti uništenje, ali ne uspijevaju ubiti Yhwacha, koji odlazi u Seireitei, gdje ga dočekuje Aizen, kojemu se uskoro pridružuju Ichigo i Renji. Aizen iskoristi svoj Shikai kako bi nakratko prevario Yhwacha, što Ichigu, Renjiju i Ishidi, koji im se uskoro pridružuje, daje dovoljno prostora da ga konačno ubiju i na taj način stabiliziraju situaciju. Yhwach nakon toga postaje novi Soul King, a u sva je tri svijeta ponovo uspostavljen balans. == Likovi == {{main|Lista likova iz serijala Bleach}} {| class="wikitable sortable mw-datatable sort-under static-row-numbers sticky-header col1left col5left" style="font-size:95%;" |- ! class="unsortable" |Lik{{efn|Žuta pozadina znači da je lik originalni lik iz [[anime]]a koji se nije pojavio u mangi.}} !! class="unsortable" |Glas posudio |- ! colspan="2"| Glavni likovi |- |[[Ichigo Kurosaki]] |[[Masakazu Morita]] |- |[[Rukia Kuchiki]] |[[Fumiko Orikasa]] |- |[[Uryū Ishida]] |[[Noriaki Sugiyama]] |- |[[Orihime Inoue]] |[[Yuki Matsuoka]] |- |[[Yasutora Sado|Yasutora Sado (Chad)]] |[[Hiroki Yasumoto]] |- |[[Kisuke Urahara]] |[[Shin'ichirō Miki]] |- |[[Yoruichi Shihōin]]{{efn|Kada se pretvori u mačku, glas joj posuđuje [[Shirō Saitō]].}} |[[Satsuki Yukino]] |- ! colspan="2" | Shinigamiji |- |rowspan="2"| [[Genryūsai Shigekuni Yamamoto]] |[[Masaaki Tsukada]] |- |[[Binbin Takaoka]]{{efn|name=S17|Samo u 17. sezoni.}} |- |[[Chōjirō Sasakibe]] |[[Taro Yamaguchi]]{{efn|U 17. sezoni, glas mladom Sasakibeu posudio je [[Ryōta Suzuki]].}} |- |rowspan="2"|[[Soi Fon]] |[[Tomoko Kawakami]] |- |[[Hōko Kuwashima]]{{efn|name=S17}} |- |[[Marechiyo Ōmaeda]] |[[Shōto Kashii]] |- |[[Gin Ichimaru]] |[[Kōji Yusa]] |- |[[Izuru Kira]] |[[Takahiro Sakurai]] |- |[[Rōjūrō Ōtoribashi]] |[[Shōto Kashii]] |- style="background:#FFD;" |[[Shūsuke Amagai]] |[[Ken'yū Horiuchi]] |- style="background:#FFD;" |[[Makoto Kibune]] |[[Hikaru Midorikawa]] |- |[[Retsu Unohana]] |[[Aya Hisakawa]] |- |[[Isane Kotetsu]] |[[Yukana]] |- |[[Hanatarō Yamada]] |[[Kōki Miyata]] |- |[[Sousuke Aizen]] |[[Shō Hayami]] |- |[[Shinji Hirako]] |[[Masaya Onosaka]] |- |[[Momo Hinamori]] |[[Kumi Sakuma]] |- |[[Byakuya Kuchiki]] |[[Ryōtarō Okiayu]] |- |[[Renji Abarai]] |[[Kentarō Itō]]{{efn|U scenama gdje je bio dijete, glas mu je posudila [[Reiko Kiuchi]].}} |- |[[Sajin Komamura]] |[[Tetsu Inada]] |- |[[Tetsuzaemon Iba]] |[[Rintarō Nishi]] |- |[[Love Aikawa]] |[[Tetsu Inada]] |- |[[Shunsui Kyōraku]] |[[Akio Ōtsuka]]{{efn|Mladom Kyōrakuu glas je posudio [[Ayane Sakura]].}} |- |[[Nanao Ise]] |[[Hitomi Nabatame]] |- |rowspan="2"| [[Lisa Yadōmaru]] |[[Kanako Hattori]] |- |[[Sayori Ishizuka]]{{efn|name=S17}} |- |[[Kaname Tōsen]] |[[Toshiyuki Morikawa]] |- |[[Shūhei Hisagi]] |[[Katsuyuki Konishi]]{{efn|U scenama gdje je bio dijete, glas mu je posudila [[Yū Kobayashi]].}} |- |[[Kensei Muguruma]] |[[Tomokazu Sugita]] |- |[[Mashiro Kuna]] |[[Akemi Kanda]] |- |[[Tōshirō Hitsugaya]] |[[Romi Park]]{{efn|U epizodama 17. sezone u kojem manifestira svoj potpuni Bankai, glas mu je posudio [[Yūki Kaji]].}} |- |[[Rangiku Matsumoto]] |[[Kaya Matsutani]] |- |[[Kenpachi Zaraki]] |[[Fumihiko Tachiki]] |- |[[Yachiru Kusajishi]] |[[Hisayo Mochizuki]] |- |[[Ikkaku Madarame]] |[[Nobuyuki Hiyama]] |- |[[Yumichika Ayasegawa]] |[[Jun Fukuyama]] |- |[[Mayuri Kurotsuchi]] |[[Ryūsei Nakao]] |- |[[Nemu Kurotsuchi]] |[[Rie Kugimiya]] |- |[[Akon (Bleach)|Akon]] |[[Keijin Okuda]]{{efn|U scenama gdje je bio dijete, glas mu je posudila [[Kaya Miyake]].}} |- |[[Jūshirō Ukitake]] |[[Hideo Ishikawa]]{{efn|U 17. sezoni, glas mladom Ukitakeu posudila je [[Natsumi Fujiwara]].}} |- |[[Kaien Shiba]] |[[Toshihiko Seki]] |- |[[Ichibe'e Hyōsube]] |[[Naomi Kusumi]] |- |[[Tenjirō Kirinji]] |[[Senjumaru Shutara]] |- |[[Kirio Hikifune]] |[[Ayumi Tsunematsu]] |- |[[Ōetsu Nimaiya]] |[[Yōji Ueda]] |- |[[Senjumaru Shutara]] |[[Rina Satō]] |- ! colspan="2"| Hollowi |- | [[Grand Fisher]] | [[Chafūrin]] |- | [[Yammy Llargo]] | [[Kenji Nomura]] |- | rowspan="2"|[[Aaroniero Arruruerie]] | [[Ryūzaburō Ōtomo]] (duboki glas) |- | [[Mayumi Yamaguchi]] (visoki glas) |- | [[Szayelaporro Granz]] | [[Kōsuke Toriumi]] |- | [[Zommari Rureaux]] | [[Taiten Kusunoki]] |- | [[Grimmjow Jaegerjaquez]] | [[Jun'ichi Suwabe]] |- | [[Luppi Antenor]] | [[Daisuke Kishio]] |- | [[Nnoitra Gilga]] | [[Nobutoshi Kanna]] |- | [[Ulquiorra Cifer]] | [[Daisuke Namikawa]] |- | [[Tier Harribel]] | [[Megumi Ogata]] |- | rowspan="2"| [[Nelliel Tu Odelschwanck]] | [[Tomoko Kaneda]] |- | [[Arisa Kiyoto]]{{efn|name=S17}} |- | [[Baraggan Louisenbairn]] | [[Shōzō Iizuka]] |- | [[Coyote Starrk]] | [[Rikiya Koyama]] |- | [[Lilynette Gingerbuck]] | [[Kiyomi Asai]] |- | [[Dordoni Alessandro Del Socaccio]] | [[Kōji Ishii]] |- | [[Cirucci Sanderwicci]] | [[Hōko Kuwashima]] |- | [[Gantenbainne Mosqueda]] | [[Masato Funaki]] |- | [[Wonderweiss Margela]] | [[Hisayoshi Suganuma]] |- | [[Rudbornn Chelute]] | [[Taro Yamaguchi]] |- | [[Pesche Guatiche]] | [[Takehito Koyasu]] |- | [[Dondochakka Birstanne]] | [[Daisuke Gōri]] |- | [[Bawabawa]] | [[Hiroki Yasumoto]] |- ! colspan="2"| Fullbringeri |- |[[Kūgo Ginjō]] |[[Hiroki Tōchi]] |- |[[Shūkurō Tsukishima]] |[[Daisuke Ono]] |- |[[Riruka Dokugamine]] |[[Megumi Toyoguchi]] |- |[[Yukio Hans Vorarlberna]] |[[Mitsuhiro Ichiki]] |- |[[Jackie Tristan]] |[[Atsuko Yuya]] |- |[[Giriko Kutsuzawa]] |[[Atsushi Ono]] |- ! colspan="2"| Quincyji |- | rowspan="2"| [[Sōken Ishida]] | [[Eiji Maruyama]] |- | [[Akio Nojima]]{{efn|name=S17}} |- | [[Yhwach]] | [[Takayuki Sugō]] |- | [[Jugram Haschwalth]] | [[Yū'ichirō Umehara]]{{efn|U 17. sezoni, u scenama u kojima je prikazan kao dijete glas mu je posudila [[Marina Inoue]].}} |- | [[Lille Barro]] | [[Satoshi Hino]] |- | [[Pernida Parnkgjas]] | [[Bin Shimada]] |- | [[Askin Nakk Le Vaar]] | [[Shunsuke Takeuchi]] |- | [[Gerard Valkyrie]] | [[Tsuyoshi Koyama]] |- | [[Quilge Opie]] | [[Kō'ichi Yamadera]] |- | [[Äs Nödt]] | [[Yoshitsugu Matsuoka]] |- | [[Bazz-B]] | [[Yūki Ono]]{{efn|U 17. sezoni, u scenama u kojima je prikazan kao dijete glas mu je posudila [[Chiaki Kobayashi]].}} |- | [[Gremmy Thoumeaux]] | [[Natsuki Hanae]] |- |[[Liltotto Lamperd]] |[[Aoi Yūki]] |- |[[Giselle Gewelle]] |[[Nao Tōyama]] |- |[[Bambietta Basterbine]] |[[Ayana Taketatsu]] |- ! colspan="2"| Ostali likovi |- |[[Kon (Bleach)|Kon]] |[[Mitsuaki Madono]]{{efn|U OVA epizodi "[[memories in the rain]]", glas mu je posudio [[Tite Kubo]].}} |- |[[Isshin Kurosaki]] |[[Toshiyuki Morikawa]] |- |[[Masaki Kurosaki]] |[[Sayaka Ōhara]] |- |[[Yuzu Kurosaki]] |[[Ayumi Sena]] |- |[[Karin Kurosaki]] |[[Rie Kugimiya]] |- |[[Ryūken Ishida]] |[[Ken Narita]] |- |[[Tatsuki Arisawa]] |[[Junko Noda]] |- |[[Keigo Asano]] |[[Katsuyuki Konishi]] |- |[[Mizuiro Kojima]] |[[Jun Fukuyama]] |- |[[Ikumi Unagiya]] |[[Yūko Kaida]] |- |[[Tessai Tsukabishi]] |[[Kiyoyuki Yanada]] |- |[[Hachigen Ushōda]] |[[Takashi Nagasako]] |- |[[Jinta Hanakari]] |[[Takako Honda]] |- |[[Ururu Tsumugiya]] |[[Noriko Shitaya]] |- style="background:#FFD;" |[[Ririn]] |[[Yumi Kakazu]] |- style="background:#FFD;" |[[Nozomi Kujō]] |[[Hisako Kanemoto]] |- style="background:#FFD;" |[[Kagerōza Inaba]] |[[Toshio Furukawa]] |- style="background:#FFD;" |[[Jin Kariya]] |[[Tōru Ōkawa]]{{efn|U scenama u kojima je prikazan kao dijete, glas mu je posudila [[Hitomi Nabatame]].}} |- |[[Kūkaku Shiba]] |[[Akiko Hiramatsu]] |- |[[Ganju Shiba]] |[[Wataru Takagi]] |- style="background:#FFD;" |[[Rurichiyo Kasumiōji]] |[[Reiko Takagi]] |} === Sinkronizacije === S obzirom na činjenicu da je ''Bleach'' bio globalno popularan, distribuiran je na brojna svjetska tržišta. Neka od njih otkupila su samo izvornu japansku verziju koja je emitirana uz titlove, ali dobar dio tržišta snimio je i vlastite, sinkronizirane verzije animea. Među njima se posebno ističe [[engleski|engleska]] sinkronizacija, međutim i drugi su europski jezici imali vlastite verzije animea, poput [[njemački|njemačkog]], [[francuski|francuskog]], [[portugalski|portugalskog]] (različite sinkronizacije za Portugal i Brazil), [[španjolski|španjolskog]] (različite sinkronizacije za Španjolsku i Latinsku Ameriku) i [[katalonski|katalonskog]], [[talijanski|talijanskog]], [[ruski|ruskog]], [[češki|češkog]] i [[mađarski|mađarskog]]. Azijsko tržište također je distribuiralo sinkronizirane verzije za gledatelje u [[Kina|Kini]], [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]], [[Filipini]]ma, [[Tajland]]u, [[Malezija|Maleziji]] i [[Indonezija|Indoneziji]], a producirana je i sinkronizirana verzija na [[arapski|arapskom]]. == Produkcija == Animaciju ''Bleacha'' preuzeo je studio [[Pierrot (studio)|Pierrot]], koji je dvije godine ranije dobio i animaciju [[anime]]a ''[[Naruto (anime)|Naruto]]'', tako da je Pierrot dobio dva od tri animea iz tzv. "Velike trojke" (''[[One Piece (anime)|One Piece]]'' je projekt [[Toei Animation]]a). Redateljem je imenovan [[Noriyuki Abe]], dok je za glavnog scenarista isprva postavljen [[Masashi Sogo]], koji je vodio projekt do 229. epizode te kasnije od 266. do 316. epizode. Od 230. do 265. epizode glavni scenarist bio je [[Tsuyoshi Kida]], dok je od 317. godine do kraja izvornog emitiranja tu ulogu preuzeo [[Kento Shimoyama]]. [[Masashi Kudō]] bio je dizajner likova, a povremeno je bio i glavni animator te je osobno nadzirao animaciju. [[Datoteka:Shirō Sagisu.jpg|lijevo|mini|292x292piksel|[[Shirō Sagisu]] bio je kompozitor serijala kroz obje faze emitiranja.]] Prvih 167 epizoda animea emitirano je u tada standardnom 4:3 formatu, a od 168. epizode do kraja korišten je 16:9 format. Izvorni anime podijeljen je na ukupno 16 sezona nejednakog trajanja, pri čemu je zbog činjenice da je ''Bleach'' bio ''[[de facto]]'' cjelogodišnji serijal, a što je značilo da je bilo trenutaka kada je anime dostigao mangu pa nije bilo više novog kanonskog materijala za adaptirati, produciran je značajan broj ''filler'' epizoda te pet cijelih ''filler'' sezona. Prema podacima, ''Bleach'' je imao visoku stopu ''fillera'' od 45%,<ref>{{Cite web |title=Bleach Filler List |url=https://www.animefillerlist.com/shows/bleach |url-status=live |access-date=2026-10-15 |website=animefillerlist.com}}</ref> što znači da je ta količina animea bila potpuno originalna i nije bila temeljena na mangi; danas je takva praksa u anime produkciji rijetka, međutim u tom je razdoblju to bilo uobičajeno pa su tako i druge anime serije iz istog perioda, među kojima i ''Naruto'' i ''One Piece'', imale značajnu količinu ''fillera''. Iako Tite Kubo nije imao nikakve veze s većinom sadržaja iz ''filler'' epizoda, u intervjuu iz [[2009.]] godine govorio je o sadržaju 13. sezone animea (''Zanpakutō: The Alternate Tale''), koja je bila ''filler'', rekavši kako je želio iskoristiti neke od koncepata iz te sezone u mangi. Najbolji primjer toga su utjelovljenja [[Shunsui Kyōraku|Kyōrakuovog]] [[Zanpakutō]]a, koja su kasnije potvrđena kao kanonska u posljednjoj velikoj narativnoj cjelini mange, kada Kyōraku aktivira svoj Bankai u borbi protiv Lillea Barroa. Također, mač Muramasa, čije je utjelovljenje bilo glavni negativac 13. sezone, u [[light novel]]u ''[[Bleach: Can't Fear Your Own World]]'' postao je dio kanona, iako nije potvrđeno da je priča iz 13. sezone u cijelosti točna. Kubo je također potvrdio da je njegov stil u mangi fiksiran tek nakon što je anime počeo s emitiranjem; priznao je da mu je stil varirao te da je tek u kasnijoj fazi jasno definiran, a kao jedan od primjera naveo je da više nije crtao kosu svojih likova iza njihovih ušiju. Nakon emitiranja 366. epizode u ožujku [[2012.]] godine, ''Bleach'' je službeno išao na pauzu neodređenog trajanja. Razlozi te pauze nikada nisu službeno objašnjeni, međutim mediji su s vremenom identificirali nekoliko razloga koji su se poklopili u tom trenutku i rezultirali onime za što se vjerovalo da je kraj animea.<ref name=":1">{{Cite web |last=Freeman |first=Nik |date=2015-11-06 |title=Whatever Happened to Bleach? |url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2015-11-06/whatever-happened-to-bleach/.95031 |url-status=live |access-date=2026-11-06 |website=[[Anime News Network]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Kemner |first=Louis |date=2024-06-16 |title=Why The Bleach Anime Took Such a Long Hiatus |url=https://www.cbr.com/bleach-anime-cancellation-hiatus-thousand-year-blood-war/ |url-status=live |access-date=2026-10-15 |website=[[CBR]]}}</ref> Naime, iako je prodaja kućnih izdanja animea bila dobra, priča je u trenutku završetka 16. sezone potpuno sustigla mangu. Istovremeno, popularnost mange opala je nakon Aizenovog pada, a Fullbringer ''hen'' je naišao na dosta kritika, kao i narativni tijek, pri čemu su fanovi kritizirali Kuboa da je žrtvovao dobru narativnu izgradnju nauštrb repetitivnih borbi i loše razrađenih likova.<ref name=":1" /> Kako je anime u tom trenutku trebao producirati još ''fillera'', koji su i ranije bili kritizirani od strane fanova, Pierrot se zbog neisplativosti produkcije odlučio potpuno stopirati anime. I dok je Kubo u međuvremenu završio mangu, posljednja narativna cjelina također je naišla na brojne kritike jer je djelovala zbrzano i nedovoljno razrađeno, a što je bila posljedica ozbiljnih zdravstvenih problema koji su mučili autora u to vrijeme; jedno je vrijeme bilo govora i o tome da manga naprosto završi u tom trenutku,<ref name=":2" /> ali Kubo i izdavači su se dogovorili da će Kubu dati rok od jedne godine da završi priču, a što je rezultiralo skraćenom verzijom posljednje narativne cjeline. [[Datoteka:Taguchi Tomohisa from "The Tunnel to Summer, the Exit of Goodbyes" at Red Carpet of the Tokyo International Film Festival 2022 (52461533160).jpg|mini|375x375piksel|[[Tomohisa Taguchi]] preuzeo je redateljsku palicu kada se ''Bleach'' vratio [[2022.]] godine.]] I dok se činilo da se ''Bleach'' više neće vratiti, u ožujku [[2020.]] godine, u sklopu ''Bleach 20th Anniversary Projecta'' objavljeno je kako će posljednji dio Kubove mange, Thousand-Year Blood War ''hen'', dobiti svoju anime adaptaciju, odnosno kako će anime doista adaptirati cijelu mangu nakon 20 godina pauze.<ref>{{Cite web||url=https://www.viz.com/blog/posts/bleach-anime-is-coming-back|title=BLEACH ANIME IS COMING BACK!|website=[[Viz Media]]|date=March 20, 2020|access-date=August 23, 2026|archive-date=October 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031232249/https://www.viz.com/blog/posts/bleach-anime-is-coming-back|url-status=live}}</ref> Prvi ''trailer'' i vizuali otkriveni su tijekom [[Jump Festa|Jump Feste]] u prosincu [[2021.]] godine, zajedno s tehničkom ekipom. [[Pierrot (studio)|Pierrot]] je potvrđen kao povratnički studio. [[Tomohisa Taguchi]] najavljen je kao novi redatelj, dok je potvrđeno da su se [[Masashi Kudō]] i [[Shirō Sagisu]] vratili kao dizajner likova, odnosno kompozitor.<ref>{{Cite web||last=Harding|first=Daryl|title=Bleach Thousand-Year Blood War TV Anime Trailer, Key Visual Released for October 2022 Start|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2021/12/18/first-bleach-thousand-year-blood-war-arc-tv-anime-trailer-key-visual-released-for-october-2022-start|website=[[Crunchyroll]]|date=December 18, 2021|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260824030545/https://www.crunchyroll.com/news/latest/2021/12/18/first-bleach-thousand-year-blood-war-arc-tv-anime-trailer-key-visual-released-for-october-2022-start|url-status=live}}</ref> Tite Kubo je bio uključen kao glavni nadzornik produkcije.<ref>{{Cite web||url=https://bleach-anime.com/en/staffcast/|title=Staff & Cast|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823141021/https://bleach-anime.com/en/staffcast/|url-status=live}}</ref> [[Masaki Hiramatsu]], jedan od pisaca na animeu, kasnije je rekao da je rad na adaptaciji oblik "prevođenja", ističući razlike u ''pacingu'' između tjedne mange i jedne epizode animea.<ref name="HiramatsuInterview">{{Cite web|script-title=ja:シリーズ構成 平松正樹インタビュー|trans-title=Interview with Series Composition Writer Masaki Hiramatsu|url=https://bleach-anime.com/special/interview/06.html|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|language=ja|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823234454/https://bleach-anime.com/special/interview/06.html|url-status=live}}</ref> Kubova uključenost u produkciju pokazala se tim važnijom jer su producenti potvrdili kako su s autorom raspravljali o promjenama i uključivanju materijala koji nije bio uvršten u mangi, pri čemu je Kubo dobio pravo da nadzire i ispravlja originalne scene, ali i da predlaže vlastite promjene. Hiramatsu je kao primjer toga naveo susret između Aizena i Yhwacha iz šeste epizode, koji je značajno proširen, a Kubo je osobno značajno preradio dijalog za tu scenu.<ref name="HiramatsuInterview"/> Kako je anime napredovao, količina novog sadržaja postala je sve veća. Produkcija je potvrdila da su originalne scene za drugi ''cour'' bile ideje animacijske ekipa te da su naknadno pokazanu autori, koji je ponekad vraćao crteže u stilu mange kako bi im pojasnio svoje ideje. Novi sadržaj uključivao je dodane dijaloge, nove dijelove priče koji su davali pozadinu događanjima u glavnoj radnji te scene koje nisu bile prisutne u mangi.<ref name="Part2Production">{{Cite web|script-title=シリーズ構成・平松正樹様×チーフ演出・村田光様×プロデューサー・富永禎彦様（studioぴえろ）インタビュー|trans-title=Interview with Masaki Hiramatsu, Hikaru Murata and Yoshihiko Tominaga|url=https://bleach-anime.com/special/interview02/18.html|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|language=ja|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823144923/https://bleach-anime.com/special/interview02/18.html|url-status=live}}</ref> Sam Kubo je rekao da je jedna originalna borba iz drugog ''coura'' izvorno trebala biti u mangi, ali je izbačena, tako da je animatorima dostavio pet-šest stranica materijala za tu borbu.<ref>{{Cite web||title=Tite Kubo x Masakazu Morita Interview|url=https://www.viz.com/blog/posts/tite-kubo-x-masakazu-morita-interview|website=[[Viz Media]]|date=April 10, 2023|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823153336/https://www.viz.com/blog/posts/tite-kubo-x-masakazu-morita-interview|url-status=live}}</ref> Kako je produkcija napredovala, Kubo je sve više osobno dolazio u studio te je pomagao ili pojašnjavao glumcima određene aspekte njihovih likova ako je bilo potrebno.<ref name="Part2Production" /> U listopadu [[2024.]] godine [[Aniplex]] je objavio posebni video povodom 20. obljetnice anime, a koji je prikazao neke od ključnih scena iz originalnog anime, ali sada animiranih u stilu novog animea, s poboljšanom kvalitetom i animacijom.<ref>{{cite web|title=ja:アニメ「BLEACH」20周年記念PVを公開、ルキアらの視点で"黒崎一護の姿"を描く|url=https://natalie.mu/comic/news/594085|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|access-date=October 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241005235448/https://natalie.mu/comic/news/594085|archive-date=October 5, 2024|language=ja|date=October 5, 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Tai|first=Anita|title=Bleach Anime Gets 20th Anniversary Video With New Animation|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-10-05/bleach-anime-gets-20th-anniversary-video-with-new-animation/.216383|website=[[Anime News Network]]|access-date=October 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241005225147/https://www.animenewsnetwork.com/news/2024-10-05/bleach-anime-gets-20th-anniversary-video-with-new-animation/.216383|archive-date=October 5, 2024|date=October 5, 2024|url-status=live}}</ref> Taguchi je za treći ''cour'' postao glavni redatelj, dok je [[Hikaru Murata]] preuzeo njegovu raniju funkciju, a animaciju je preuzeo filmski odjel, Pierrot Films. Taguchi je nadzirao cjelokupnu produkciju i scenarije, dok je Murata radio na pojedinačnim epizodama i vodio je sastanke s produkcijom.<ref>{{Cite web||script-title=ja:総監督・田口智久×監督・村田光インタビュー|trans-title=Interview with Chief Series Director Tomohisa Taguchi and Series Director Hikaru Murata|url=https://bleach-anime.com/special/interview03/29.html|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|language=ja|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823212155/https://bleach-anime.com/special/interview03/29.html|url-status=live}}</ref> Taguchi je kasnije rekao da su se tijekom prva dva ''coura'' jako zbližili s Kubom, što im je olakšalo suradnju i omogućilo lakšu integraciju originalnog sadržaja. Murata je potvrdio da je treći ''cour'' imao više originalnog sadržaja nego prethodna dva, pri čemu je Kubo odobrio sav novi materijal i osmislio kako će ga povezati s mangom.<ref>{{Cite web||script-title=ja:『BLEACH』原作にないシーン増加へ 某作品に匹敵するクオリティ目指し制作「費用は嵩むしスケジュールは長期（笑）」|trans-title=Bleach to Increase Scenes Not in Original Manga; Production Aims for High Quality|url=https://www.oricon.co.jp/news/2352374/full/|website=[[Oricon|Oricon News]]|language=ja|date=November 1, 2024|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823200621/https://www.oricon.co.jp/news/2352374/full/|url-status=live}}</ref> Iste uloge zadržane su i za četvrti i posljednji ''cour'', koji je dodatno povećao broj originalnog materijala, toliko da su tijekom emitiranja gotovo cijele epizode bile originalne.<ref>{{Cite web||web|url=https://bleach-anime.com/en/staffcast/|title=Staff & Cast|website=Bleach: Thousand-Year Blood War Official Website|access-date=August 23, 2026|archive-date=August 23, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823141021/https://bleach-anime.com/en/staffcast/|url-status=live}}</ref> Nakon emitiranja osme epizode četvrtog ''coura'', produkcija je objavila kako će anime ići na jednomjesečnu pauzu jer je animatorima potrebno više vremena da kvalitetno animiraju posljednje dvije epizode, koje su na kraju emitirane krajem listopada [[2026.]] godine.<ref name="49-50">{{Cite web|last=Loo|first=Egan|date=September 12, 2026|title=Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity Anime Episodes 49, 50 Delayed to October 19, 26|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-09-12/bleach-thousand-year-blood-war-the-calamity-anime-episodes-49-50-delayed-to-october-19-26/.241707|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 12, 2026|quote=Monday, October 19 and Monday, October 26, respectively, at 24:00 (effectively, midnight the next day)}}</ref> == Epizode == {{main|Lista epizoda animea Bleach}} {| class="wikitable" width="45%" |- ! colspan="4" rowspan="2" width=3% |Sezona ! rowspan="2" width=5% |Epizoda ! colspan="2" |Originalno emitiranje |- ! width=20% |Početak sezone ! width=20% |Kraj sezone |- |bgcolor="#4E5A66"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 1)|1]] |{{center|20}} |{{nowrap|{{center|[[5. listopada]] [[2004.]]}}}} |{{center|[[22. veljače]] [[2005.]]}} |- |bgcolor="#5DADEC"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 2)|2]] |{{center|21}} |{{nowrap|{{center|[[1. ožujka]] [[2005.]]}}}} |{{center|[[19. srpnja]] [[2005.]]}} |- |bgcolor="#FFBF00"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 3)|3]] |{{center|22}} |{{nowrap|{{center|[[26. srpnja]] [[2005.]]}}}} |{{center|[[10. siječnja]] [[2006.]]}} |- |bgcolor="#ED872D"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 4)|4]] |{{center|28}} |{{nowrap|{{center|[[17. siječnja]] [[2006.]]}}}} |{{center|[[1. kolovoza]] [[2006.]]}} |- |bgcolor="#F66D58"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 5)|5]] |{{center|18}} |{{nowrap|{{center|[[8. kolovoza]] [[2006.]]}}}} |{{center|[[4. siječnja]] [[2007.]]}} |- |bgcolor="#00A987"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 6)|6]] |{{center|22}} |{{nowrap|{{center|[[10. siječnja]] [[2007.]]}}}} |{{center|[[27. lipnja]] [[2007.]]}} |- |bgcolor="#395F53"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 7)|7]] |{{center|20}} |{{nowrap|{{center|[[4. srpnja]] [[2007.]]}}}} |{{center|[[5. prosinca]] [[2007.]]}} |- |bgcolor="#89CFF0"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 8)|8]] |{{center|16}} |{{nowrap|{{center|[[12. prosinca]] [[2007.]]}}}} |{{center|[[16. travnja]] [[2008.]]}} |- |bgcolor="#4B5F2A"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 9)|9]] |{{center|22}} |{{nowrap|{{center|[[23. travnja]] [[2008.]]}}}} |{{center|[[7. listopada]] [[2008.]]}} |- |bgcolor="#30BFBF"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 10)|10]] |{{center|16}} |{{nowrap|{{center|[[14. listopada]] [[2008.]]}}}} |{{center|[[3. veljače]] [[2009.]]}} |- |bgcolor="#BDB76B"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 11)|11]] |{{center|7}} |{{nowrap|{{center|[[10. veljače]] [[2009.]]}}}} |{{center|[[24. ožujka]] [[2009.]]}} |- |bgcolor="#C3A78B"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 12)|12]] |{{center|17}} |{{nowrap|{{center|[[31. ožujka]] [[2009.]]}}}} |{{center|[[21. srpnja]] [[2009.]]}} |- |bgcolor="#ECEBBD"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 13)|13]] |{{center|36}} |{{nowrap|{{center|[[28. srpnja]] [[2009.]]}}}} |{{center|[[6. travnja]] [[2010.]]}} |- |bgcolor="#701C1C"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 14)|14]] |{{center|51}} |{{nowrap|{{center|[[13. travnja]] [[2010.]]}}}} |{{center|[[5. travnja]] [[2011.]]}} |- |bgcolor="#14663D"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 15)|15]] |{{center|26}} |{{nowrap|{{center|[[12. travnja]] [[2011.]]}}}} |{{center|[[4. listopada]] [[2011.]]}} |- |bgcolor="#18453B"| !colspan="3"| [[Bleach (sezona 16)|16]] |{{center|24}} |{{nowrap|{{center|[[11. listopada]] [[2011.]]}}}} |{{center|[[27. ožujka]] [[2012.]]}} |- |rowspan="4" bgcolor="#a51b19"| !rowspan="4" | [[Bleach (sezona 17)|17]] |bgcolor="#C82321"| !1 |{{center|13}} |{{nowrap|{{center|[[11. listopada]] [[2022.]]}}}} |{{center|[[27. prosinca]] [[2022.]]}} |- |bgcolor="#1335A9"| !2 |{{center|13}} |{{nowrap|{{center|[[8. srpnja]] [[2023.]]}}}} |{{center|[[30. rujna]] [[2023.]]}} |- |bgcolor="#000000"| !3 |{{center|14}} |{{nowrap|{{center|[[5. listopada]] [[2024.]]}}}} |{{center|[[28. prosinca]] [[2024.]]}} |- |bgcolor="#F6832E"| !4 |{{center|10}} |{{nowrap|{{center|[[25. srpnja]] [[2026.]]}}}} |{{center|[[27. listopada]] [[2026.]]}} |- |} == Muzika == {{main|Lista soundtrackova animea Bleach}} === Soundtrack === Cjelokupni [[soundtrack]] za anime seriju ''Bleach'' komponirao je [[Shirō Sagisu]], koji je radio na glazbi i za originalnu seriju i za povratak. Službeni [[soundtrack]] za originalnu seriju izdan je u četiri dijela (''[[Bleach Original Soundtrack]]'' 1–4),<ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7253|title=TV Animation BLEACH Original Soundtrack 1 日本語タイトル: TV Animation BLEACH Original Soundtrack 1/ アニメサントラ|publisher=CD Japan|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104115857/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7253|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7364|title=TV Animation BLEACH Original Soundtrack 2 日本語タイトル: TV Animation BLEACH Original Soundtrack 2/ アニメサントラ|publisher=CD Japan|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104115854/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7364|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7590|title=TV Animation Bleach Original Soundtrack 3 日本語タイトル: TV Animation BLEACH Original Soundtrack 3/ アニメサントラ|publisher=CD Japan|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104115921/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7590|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-original-soundtrack-4-japan-version/1021441600-0-0-0-en/info.html|title=TV Animation Bleach Original Soundtrack 4 (Japan Version) Japan Animation Soundtrack|publisher=YesAsia|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104214646/http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-original-soundtrack-4-japan-version/1021441600-0-0-0-en/info.html|url-status=live}}</ref> dok je službeni soundtrack za nove epizode objavljen u dva dijela (''[[Bleach: The Blood Warfare Soundtrack]]'' Vol. 1–2).<ref>{{cite web|language=ja|publisher=[[Oricon]]|title=TV Animation BLEACH THE BLOOD WARFARE Original Soundtrack Ⅰ|access-date=October 21, 2024|url=https://www.oricon.co.jp/prof/183/products/1485476/1/}}</ref><ref>{{cite web|language=ja|publisher=[[Oricon]]|title=TV Animation BLEACH THE BLOOD WARFARE Original Soundtrack ⅠⅠ|access-date=December 24, 2024|url=https://www.oricon.co.jp/prof/183/products/1523554/1/}}</ref> Izvorni soundtrackovi dobili su i posebno ''box set'' izdanje povodom pete obljetnice [[2009.]], koje je sadržavalo 21 dotad neobjavljenu kompoziciju.<ref>{{cite web|url=http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-5th-anniversary-box-dvd-first-press-limited-edition/1014538080-0-0-0-en/info.html|title=TV Animation Bleach 5th Anniversary Box (DVD) (First Press Limited Edition) (Japan Version)|publisher=YesAsia|access-date=2 November 2013|archive-date=November 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104214718/http://www.yesasia.com/us/tv-animation-bleach-5th-anniversary-box-dvd-first-press-limited-edition/1014538080-0-0-0-en/info.html|url-status=live}}</ref> U prosincu [[2022.]] godine Sagisu je izdao i posebni album ''[[SHIRO'S SONGBOOK BLEACH Bankai!]]'' koji nije bio službeni [[soundtrack]] album za anime, već solo izdanje povezano s ''Bleachom'', s tim da su kompozicije s ovog albuma svejedno korištene u 17. sezoni animea. Osim ovih glavnih soundtrackova, izdana je i serija dodatnih glazbenih kompilacija. Među njima je i serijal ''[[Bleach Beat Collection]]'', koji je sadržavao snimke japanskih glasovnih glumaca koje daju dodatni uvid u njihove likove, ali i same glumce. Prvi CD pojavio se [[2005.]] godine, a ukupno je izdan 21 CD kroz četiri sabrane kolekcije znane kao ''Sessions''.<ref>{{cite web|url=http://www.sonymusic.co.jp/Music/Arch/SV/BLEACH/m_disco.html|title=BLEACH: ディスコグラフィ|publisher=[[Sony Music]]|language=ja|access-date=January 1, 2009|archive-date=March 6, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306204620/http://www.sonymusic.co.jp/Music/Arch/SV/BLEACH/m_disco.html|url-status=live}}</ref> U sklopu ove serije izdane su i dvije posebne kompilacije, svaka s po 24 kompozicije na 2 diska, koje sadrže izbor kompozicija iz serijala ''[[Bleach Beat Collection]]'', a izdane su pod naslovom ''[[Bleach Beat Collection: The Best]]''.<ref>{{cite web|title=BLEACH BEAT COLLECTION THE BEST 1|url=https://www.aniplex.co.jp/lineup/bleach/products/detail/?id=935|publisher=[[Aniplex]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918131650/https://www.aniplex.co.jp/lineup/bleach/products/detail/?id=935|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=BLEACH BEAT COLLECTION THE BEST 2|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7617|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132042/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7617|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}</ref> Tu je još i ''[[Bleach Breathless Collection]]'', serijal od šest diskova fokusiranih na individualne likove, a odrabani likovi bili su Ichigo, Rukia, Renji, Hitsugaya, Hisagi i Byakuya.<ref>{{multiref2|1={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:01 黒崎一護 with 斬月|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7653|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132420/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7653|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|2={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:02 朽木ルキア with 袖白雪|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7657|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132624/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7657|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|3={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:03 阿散井恋次 with 蛇尾丸|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7660|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132552/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7660|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|4={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:04 日番谷冬獅郎 with 氷輪丸|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7666|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132638/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7666|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|5={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:05 檜佐木修兵 with 風死|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7674|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132643/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7674|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|6={{cite web|title=BLEACH BREATHLESS COLLECTION:06 朽木白哉 with 千本桜 and 村正|url=https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7675|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918132525/https://www.sonymusic.co.jp/artist/BLEACH/discography/SVWC-7675|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}}}</ref> Tu je još i posebni serijal ''Radio DJCD Bleach "B" Station'', koji se sastoji od pet ''sessionsa'' – prve dvije sadržavale su šest CD-ova svaka, dok su ostale sadržavale pet CD-ova – koji su izdavani od [[2005.]] do [[2011.]] godine.<ref>{{multiref2|1={{cite web|title=RADIO DJCD［BLEACH "B" STATION］Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007298|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134436/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007298|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|2={{cite web|title=RADIO DJCD［BLEACH "B" STATION］Vol.6|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007388|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134534/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007388|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|3={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Second Season 1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007441|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134533/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007441|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|4={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Second Season 6|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007531|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134606/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007531|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|5={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Third Season Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007545|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134707/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007545|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|6={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH "B" STATION] Third Season Vol.5|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007649|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134620/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007649|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|7={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fourth Season Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007667|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134724/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007667|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|8={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fourth Season Vol.5|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007739|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134734/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007739|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|9={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fifth Season Vol.1|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007741|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134807/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007741|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}|10={{cite web|title=RADIO DJCD [BLEACH"B"STATION] Fifth Season Vol.5|url=https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007745|publisher=[[Sony Music Entertainment Japan|Sony Music Shop]]|access-date=September 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918134811/https://www.sonymusicshop.jp/m/item/itemShw.php?site=S&ima=2825&cd=SVWC000007745|archive-date=September 18, 2026|language=ja|url-status=live}}}}</ref> Pet posebnih kompilacija s OP i ED pjesmama izdano je u sklopu serije CD-ova naslovljene ''[[Bleach: The Best]]'', s tim da ta izdanja pokrivaju samo originalni anime, a ne OP i ED pjesme iz 17. sezone. Godine [[2010.]] izdan je i posebni [[konceptualni album]] ''[[BuriCon～BLEACH CONCEPT COVERS～]]''. === OP i ED pjesme === Kroz godine emitiranja, ukupno su 54 pjesme bile korištene kao OP i ED pjesme za ''Bleach''; ukupno je bilo 19 OP pjesama i 35 ED pjesma (34 "redovne" i jedna posebna). Izvođači su uglavnom bili različiti, s tim da su [[Aqua Timez]] (3), [[YUI (pjevačica)|YUI]], [[SCANDAL (japanski bend)|SCANDAL]], [[RSP (bend)|RSP]] , [[SunSet Swish]] i [[Tatsuya Kitani]] (svi po dva) doprinijeli s više od jedne pjesme. Uz ove, u sklopu 17. sezone objavljeni su i posebni AMV-ovi (Anime Music Video) s dodatnim pjesmama koje nisu bile korištene u animeu, ali su služile kao popratni materijal za te kompilacijske uratke. Svaki ''cour'' 17. sezone dobio je po jednu, a autori su bili [[Tatsuya Kitani]], [[SennaRin]] i [[Aqua Timez]]. ==== Popis ==== {| class="wikitable" style="font-size:80%;" width="100%" |- ! colspan="4" | OP pjesme ! width="1" rowspan="32" | ! colspan="4" | ED pjesme ! width="1" rowspan="32" | ! colspan="4" | AMV pjesme |- !{{Abbr|Br.|Redni broj prilikom prikazivanja}} !Pjesma !Izvođač !Epizode !{{Abbr|Br.|Redni broj prilikom prikazivanja}} !Pjesma !Izvođač !Epizode !{{Abbr|Br.|Redni broj prilikom prikazivanja}} !Pjesma !Izvođač !''Cour'' |- ! rowspan="2"| 1. | rowspan="2"| "[[*~Asterisk~]]" | rowspan="2"| [[ORANGE RANGE]] | rowspan="2"| {{center|1–25}} ! 1. | "[[Life is Like a Boat]]" | [[Rie fu]] | {{center|1–13}} | colspan="4" rowspan="30" {{N/A}} |- ! 2. | "[[Sankyū!!|サンキュー!!]]" ("Sankyū!!") | [[HOME MADE 家族]] | {{center|14–25}} |- ! rowspan="2"| 2. | rowspan="2"| "[[D-tecnoLife]]" | rowspan="2"| [[UVERworld]] | rowspan="2"| {{center|26–51}} ! 3. | "[[Hōkiboshi|ほうき星]]" ("Hōkiboshi") | [[Younha]] | {{center|26–38}} |- ! 4. | "[[happypeople]]" | {{nowrap|[[Skoop On Somebody]]}} | {{center|39–51}} |- ! rowspan="2"| 3. | rowspan="2"|"[[Ichirin no Hana|一輪の花]]"<br>("Ichirin no Hana") | rowspan="2"|[[HIGH and MIGHTY COLOR]] | rowspan="2"|{{center|52–74}} ! 5. | "[[LIFE (pjesma, YUI)|LIFE]]" | [[YUI (pjevačica)|YUI]] | {{center|52–63}} |- ! 6. | "[[Mai Pēsu|マイペース]]" ("Mai Pēsu") | [[SunSet Swish]] | {{center|64–74}} |- ! rowspan="2"| 4. | rowspan="2"|"[[TONIGHT,TONIGHT,TONIGHT]]" | rowspan="2"|[[BEAT CRUSADERS]] | rowspan="2"|{{center|75–97}} ! 7. | "[[Hanabi (pjesma, Ikimonogakari)|花火]]" ("Hanabi") | [[Ikimonogakari]] | {{center|75–86}} |- ! 8. | "[[MOVIN!!]]" | [[Takacha]] | {{center|87–97}} |- ! rowspan="2"| 5. | rowspan="2"|"[[Rolling star]]" | rowspan="2"| [[YUI (pjevačica)|YUI]] | rowspan="2"|{{center|98–120}} ! 9. | "[[Baby It's You (pjesma, JUNE)|Baby It's You]]" | [[JUNE (pjevač)|JUNE]] | {{center|98–109}} |- ! 10. | "[[Sakura Biyori|桜日和]]" ("Sakura Biyori") | [[Mai Hoshimura]] | {{center|110–120}} |- ! rowspan="2"| 6. | rowspan="2"|"[[ALONES]]" | rowspan="2"| [[Aqua Timez]] | rowspan="2"|{{center|121–143}} ! 11. | "[[Tsumasaki|爪先]]" ("Tsumasaki") | [[ORESKABAND]] | {{center|121–131}} |- ! 12. | "[[Daidai (pjesma)|橙]]" ("Daidai") | [[chatmonchy]] | {{center|131–143}} |- ! rowspan="2"| 7. | rowspan="2"|"[[Afutā Dāku|アフターダーク]]"<br>("Afutā Dāku") | rowspan="2"| {{nowrap|[[ASIAN KUNG-FU GENERATION]]}} | rowspan="2"| {{nowrap|{{center|144–167}}}} ! 13. | "[[Tane wo Maku Hibi|種をまく日々]]" ("Tane wo Maku Hibi") | [[Kōsuke Atari]] | {{center|144–154}} |- ! 14. | "[[Kansha|感謝。]]" ("Kansha") | [[RSP (bend)|RSP]] | {{center|155–167}} |- ! rowspan="2"| 8. | rowspan="2"|"[[CHU-BURA]]" | rowspan="2"| [[KELUN]] | rowspan="2"|{{center|168–189}} ! 15. | "[[Orenji (pjesma, Lil'B)|オレンジ]]" ("Orenji") | [[Lil'B]] | {{center|168–179}} |- ! 16. | "[[Gyaroppu|ギャロップ]]" ("Gyaroppu") | [[pe'zmoku]] | {{center|180–189}} |- ! rowspan="2"| 9. | rowspan="2"|"[[Velonica]]" | rowspan="2"| [[Aqua Timez]] | rowspan="2"|{{center|190–214}} ! 17. | "[[Hitohira no Hanabira|ヒトヒラのハナビラ]]" ("Hitohira no Hanabira") | [[STEREOPONY]] | {{center|190–201}} |- ! 18. | {{nowrap|"[[Sky chord ~Otona ni Naru Kimi e~|Sky chord 〜大人になる君へ〜]]" ("Sky chord ~Otona ni Naru Kimi e~")}} | [[Shion Tsuji]] | {{center|202–214}} |- ! rowspan="2"| 10. | rowspan="2"|"[[Shōjo S|少女S]]"<br>("Shōjo S") | rowspan="2"| [[SCANDAL (japanski bend)|SCANDAL]] | rowspan="2"|{{center|215–242}} ! 19. | "[[Kimi wo Mamotte, Kimi wo Aishite |君を守って君を愛して]]" ("Kimi wo Mamotte, Kimi wo Aishite") | [[Sambomaster]] | {{center|215–229}} |- ! 20. | "[[Mad Surfer]]" | [[Ken'ichi Asai]] | {{center|230–242}} |- ! rowspan="2"| 11. | rowspan="2"|"[[Anima Rossa|アニマロッサ]]"<br>("Anima Rossa") | rowspan="2"| [[Porno Graffitti]] | rowspan="2"|{{center|243–265}} ! 21. | "[[Sakurabito|さくらびと]]" ("Sakurabito") | [[SunSet Swish]] | {{center|243–255}} |- ! 22. | "[[Tabidatsu Kimi e|旅立つキミへ]]" ("Tabidatsu Kimi e") | [[RSP (bend)|RSP]] | {{center|256–265}} |- ! rowspan="2"| 12. | rowspan="2"|"[[chAngE]]" | rowspan="2"| [[miwa]] | rowspan="2"|{{center|266–291}} ! 23. | "[[STAY BEAUTIFUL (pjesma, Diggy-MO')|STAY BEAUTIFUL]]" | [[Diggy-MO']] | {{center|266–278}} |- ! 24. | "[[echoes (pjesma, universe)|echoes]]" | [[universe (japanski bend)|universe]] | {{center|279–291}} |- ! rowspan="2"| 13. | rowspan="2"|{{nowrap|"[[Ranbu no Merodi|乱舞のメロディ]]"<br>("Ranbu no Merodi")}} | rowspan="2"| [[SID (bend)|SID]] | rowspan="2"|{{center|292–316}} ! 25. | "[[Last Moment (pjesma, SPYAIR)|Last Moment]]" | [[SPYAIR]] | {{center|292–303}} |- ! 26. | "[[Song for...]]" | {{nowrap|[[ROOKiEZ is PUNK'D]]}} | {{nowrap|{{center|304–316}}}} |- ! rowspan="2"| 14. | rowspan="2"| "[[BLUE (pjesma, ViViD)|BLUE]]" | rowspan="2"| [[ViViD (bend)|ViViD]] | rowspan="2"|{{center|317–342}} ! 27. | "[[Aoi Tori (pjesma, fumika)|アオイトリ]]" ("Aoi Tori") | [[fumika]] | {{center|317–329}} |- ! 28. | "[[Haruka Kanata (pjesma, UNLIMITS)|ハルカカナタ]]" ("Haruka Kanata") | {{nowrap|[[UNLIMITS]]}} | {{nowrap|{{center|330–342}}}} |- ! rowspan="2"| 15. | rowspan="2"| "[[HARUKAZE]]" | rowspan="2"| [[SCANDAL (japanski bend)|SCANDAL]] | rowspan="2"|{{center|343–366}} ! 29. | "[[Re:pray]]" | [[Aimer]] | {{center|343–354}} |- ! 30. | "[[MASK (pjesma, Aqua Timez)|MASK]]" | {{nowrap|[[Aqua Timez]]}} | {{nowrap|{{center|355–366}}}} |- ! width="1" colspan="14" | |- ! rowspan="2"| 16. | rowspan="2"| "[[Sukā|スカー]]"{{efn|name=TK|Pjesma "[[Sukā|スカー]]" bila je službeni OP prvog ''coura'' 17. sezone, ali nije korištena u 367. epizodi, gdje je jedina korištena pjesma bio posebni ED "[[Rapport (pjesma, Tatsuya Kitani)|Rapport]]" istog izvođača. Istovremeno, glavni ED za taj ''cour'' bila je pjesma "[[Saihate|最果て]]", koju izvodi [[SennaRin]].}}<br>("Sukā") | rowspan="2"| [[Tatsuya Kitani]] | rowspan="2"| {{center|368–379}} ! width="1" rowspan="5" | ! SP | "[[Rapport (pjesma, Tatsuya Kitani)|Rapport]]"{{efn|name=TK}} | [[Tatsuya Kitani]] | {{center|367}} ! width="1" rowspan="5" | ! rowspan="2"| 1. | rowspan="2"| {{nowrap|"[[Eien (pjesma, Tatsuya Kitani)|永遠]]" ("Eien")}} | rowspan="2"| {{nowrap|[[Tatsuya Kitani]]}} | rowspan="2"| {{center|1}} |- ! 31. | "[[Saihate|最果て]]" ("Saihate"){{efn|name=TK}}{{efn|Prilikom izvornog emitiranja, u epizodi 379 je tijekom odjavne špice bila pjesma "Number One", koja je službeni dio [[soundtrack]]a, a izvodi ju [[Hazel Fernandes]]. Na Blu-ray izdanju korištena je pjesma "[[Saihate|最果て]]".}} | [[SennaRin]] | {{center|368–379}} |- ! 17. | "[[STARS (pjesma, w.o.d.)|STARS]]" | [[w.o.d.]] | {{center|380–392}} ! 32. | "[[Endroll]]" | [[Yō Kamiyama]] | {{center|380–392}} ! 2. | "[[Reaper (pjesma, SennaRin)|Reaper]]" | [[SennaRin]] | {{center|2}} |- ! 18. | "[[Kotoba ni Sezu tomo|言葉にせずとも]]"<br>("Kotoba ni Sezu tomo") | [[SIX LOUNGE]] | {{center|393–406}} ! 33. | "[[MONOCHROME (pjesma, Suisō)|MONOCHROME]]" | [[Suisō|水槽]] | {{center|393–406}} ! 3. | "[[OLDROSE]]" | [[Aqua Timez]] | {{center|3}} |- ! 19. | "[[I-BULL]]" | [[jo0ji]] | {{center|407–416}} ! 34. | "[[Rasen|螺旋]]" ("Rasen") | [[9Lana]] | {{center|407–416}} ! 4. | colspan="2" {{N/A|TBD}} | {{center|4}} |} == Emitiranje i distribucija == ''Bleach'' je započeo emitiranje [[5. listopada]] [[2004.]] godine na [[TV Tokyo|TV Tokyu]].<ref>{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/archive.html|title=List of Bleach episode titles (1-13)|publisher=[[TV Tokyo]]|language=ja|access-date=January 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306142417/http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/archive.html|archive-date=March 6, 2009}}</ref> Sukladno praksi tog vremena, ''Bleach'' je bio cjelogodišnji anime uz neznatne pauze među epizodama, što je dovelo do produkcije ''filler'' epizoda i sezona, kojima je popunjavano vrijeme do dolaska novih poglavlja mange. Anime je emitiran neprekidno kroz period od osam godina, a emitiranje je zaključeno [[27. ožujka]] [[2012.]] godine nakon emitiranja 366. epizode.<ref name="Bleach TV Anime Ending on March 27">{{cite web|last=Loo|first=Egan|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-23/bleach-tv-anime-ending-on-march-27|title=Bleach TV Anime Ending on March 27|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 23, 2019|date=February 23, 2012|archive-date=April 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406125815/https://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-23/bleach-tv-anime-ending-on-march-27|url-status=live}}</ref> Inicijalno je to najavljeno kao pauza, međutim ispostavilo se da je anime zapravo otkazan. Kada se anime vratio [[2022.]] godine, nove su epizode opet emitirane na [[TV Tokyo|TV Tokyu]] te na filijalama [[TX Network]]a, počevši s [[11. listopada|11. listopadom]] [[2022.]] godine.<ref>{{Cite web|title=「BLEACH 千年血戦篇」は来年10月放送！ビジュアル&PV発表、監督は田口智久|url=https://natalie.mu/comic/news/458312|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|access-date=December 18, 2021|language=ja|date=December 18, 2021|archive-date=December 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219090118/https://natalie.mu/comic/news/458312|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last1=Pineda|first1=Rafael|last2=Hodgkins|first2=Crystalyn|title=Bleach Thousand Year Blood War Anime's Video Reveals October 2022 TV Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-12-18/bleach-thousand-year-blood-war-anime-video-reveals-october-2022-tv-premiere/.180730|website=[[Anime News Network]]|access-date=December 18, 2021|date=December 18, 2021|archive-date=February 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216050131/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-12-18/bleach-thousand-year-blood-war-anime-video-reveals-october-2022-tv-premiere/.180730|url-status=live}}</ref><ref name="Natalie-debut">{{Cite web|title=「BLEACH 千年血戦篇」森田成一が掲げた黒崎一護のテーマは"任せる"|url=https://natalie.mu/comic/news/493280|website=[[Comic Natalie]]|publisher=Natasha, Inc|access-date=September 11, 2022|language=ja|date=September 11, 2022|archive-date=September 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924062431/https://natalie.mu/comic/news/493280|url-status=live}}</ref> Ta sedamnaesta sezona podijeljena je na četiri ''coura'', uz pauze između njih,<ref name="Natalie-debut" /><ref name=":0">{{Cite web|last=Loo|first=Egan|date=September 11, 2022|title=Bleach: Thousand-Year Blood War Anime Unveils 2nd Video, More Cast, Song Artists, Split 4-Cours Length, October 10 Debut|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-09-11/bleach-thousand-year-blood-war-anime-unveils-2nd-video-more-cast-song-artists-split-4-cours-length-/.189566|access-date=September 24, 2022|website=[[Anime News Network]]|archive-date=September 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924083447/https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-09-11/bleach-thousand-year-blood-war-anime-unveils-2nd-video-more-cast-song-artists-split-4-cours-length-/.189566|url-status=live}}</ref> a emitiranje je zaključeno [[27. listopada]] [[2026.]] godine, nakon što su posljednje dvije epizode posljednjeg ''coura'' emitirane s mjesec dana pauze kako bi animacija bila dovoljno kvalitetna.<ref name="49-50">{{Cite web|last=Loo|first=Egan|date=September 12, 2026|title=Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity Anime Episodes 49, 50 Delayed to October 19, 26|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2026-09-12/bleach-thousand-year-blood-war-the-calamity-anime-episodes-49-50-delayed-to-october-19-26/.241707|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 12, 2026|quote=Monday, October 19 and Monday, October 26, respectively, at 24:00 (effectively, midnight the next day)}}</ref> S tih dodatnih 50 epizoda sedamnaeste sezone, ''Bleach'' je završio adaptaciju mange s ukupno 416 epizoda. Anime je emitiran diljem svijeta, pri čemu su neke države dobile vlastite sinkronizacije, a druge su gledale originalnu verziju s titlovima. [[Viz Media]] je [[15. ožujka]] [[2006.]] godine otkupio prava za globalnu distribuciju, kućna izdanja i promotivne materijale od TV Tokya i [[Shueisha|Shueishe]],<ref name="Viz license">{{Cite press release|url=http://www.viz.com/news/newsroom/2006/03_bleach.php|title=Viz Media named master licensor for hit Japanese action manga Shōnen Jump's Bleach|publisher=Viz Media|access-date=April 1, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070504033042/http://www.viz.com/news/newsroom/2006/03_bleach.php|archive-date=May 4, 2007}}</ref> nakon čega je svoja individualna prava za promotivne materijela dalje izdala različitim kompanijama.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-11-02/viz-announces-bleach-merchandise-licenses|title=Viz Announces Bleach Merchandise Licenses|website=[[Anime News Network]]|access-date=March 24, 2007|archive-date=March 26, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070326181450/http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-11-02/viz-announces-bleach-merchandise-licenses|url-status=live}}</ref> Anime je dostupan i na ''streaming'' servisima. Isprva je globalna prava imao [[Crunchyroll]], ali kada su [[Hulu]] i [[Disney+]] otkupili prava za emitiranje sedamnaeste sezone izvan Japana,<ref>{{Cite web|first=Crystalyn|last=Hodgkins|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-10-03/bleach-thousand-year-blood-war-anime-streams-on-hulu-in-u.s-disney-internationally/.187306|title=Bleach: Thousand-Year Blood War Anime Streams on Hulu in U.S., Disney+ Internationally|website=[[Anime News Network]]|date=October 3, 2022|access-date=October 3, 2022|archive-date=October 3, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003161524/https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-10-03/bleach-thousand-year-blood-war-anime-streams-on-hulu-in-u.s-disney-internationally/.187306|url-status=live}}</ref> licenca i za stare epizode prešla je na njih pa je anime uklonjen s Crunchyrolla, koji nikada nije prikazao 17. sezonu. Anime je u originalu s titlovima prikazivan na [[Happy TV]]-u na području [[Srbija|Srbije]] od [[3. ožujka]] [[2009.]],<ref>{{cite news|url=http://www.happytv.tv/marketing.php?page=hocu_ja2|title=BLEACH (Happy TV)|date=|accessdate=7. 9. 2014|work=[[Хепи ТВ|Happy TV]]|archivedate=13. 12. 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091213140739/http://www.happytv.tv/marketing.php?page=hocu_ja2#bleach}}</ref> dok u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[BiH|Bosni i Hercegovini]] te [[Crna Gora|Crnoj Gori]] nikada nije prikazan na televiziji. Danas je anime u svim zemljama dostupan preko ''streaminga''. === Kućna izdanja === Cijela anime serija dobila je i kućna izdanja u [[Japan]]u. [[Aniplex]] je izdao cijelu seriju na ukupno 88 DVD kompilacija,{{efn| *''The Substitute''; 5 diskova<ref name="DVD1">{{cite web|title=BLEACH [死神代行篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd01.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=June 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619194604/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd01.html|url-status=live}}</ref> *''The Entry''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [尸魂界・潜入篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd02.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022724/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd02.html|url-status=live}}</ref> *''Soul Society: The Rescue''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [尸魂界･救出篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd03.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022719/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd03.html|url-status=live}}</ref> *''The Bount''; 7 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [バウント篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd04.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022723/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd04.html|url-status=live}}</ref> *''The Assault''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [尸魂界･強襲篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd05.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022658/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd05.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･出現篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd06.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022707/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd06.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 2: The Hueco Mundo Sneak Entry''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･虚圏潜入篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd07.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022710/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd07.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 3: The Fierce Fight''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･激闘篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd08.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022716/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd08.html|url-status=live}}</ref> *''The New Captain Shūsuke Amagai''; 5 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [新隊長天貝繍助篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd09.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022711/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd09.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 4: Arrancar vs Soul Reaper''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面･VS.死神篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd10.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022736/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd10.html|url-status=live}}</ref> *''The Past''; 2 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [過去篇 上]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd11.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022738/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd11.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 5: Battle in Karakura''; 4 diska<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面・空座決戦篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd12.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022724/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd12.html|url-status=live}}</ref> *''Zanpakutō: The Alternate Tale''; 9 diskova<ref name="DVD13">{{cite web|title=BLEACH [斬魄刀異聞篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd13.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022702/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd13.html|url-status=live}}</ref> *''The Arrancar Part 6: Fall of the Arrancar''; 12 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面・滅亡篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd14.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022714/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd14.html|url-status=live}}</ref> *''Gotei 13 Invading Army''; 6 diskova<ref>{{cite web|title=BLEACH [破面・滅亡篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd15.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=December 27, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227022710/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd15.html|url-status=live}}</ref> *''The Lost Agent''; 6 diskova<ref>{{cite web|title=jBLEACH [死神代行消失篇]|url=https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd16.html|publisher=[[Aniplex]]|access-date=May 19, 2020|language=ja|archive-date=June 20, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620212336/https://www.aniplex.co.jp/bleach/dvd/dvd16.html|url-status=live}}</ref> }} a izdavana su i razna posebna izdanja te zasebna kompilacijska izdanja. Serija je kasnije reizdana i na [[blu-ray]]u. Sedamnaesta sezona izdana je samo na [[blu-ray]]u, pri čemu je svaki ''cour'' podijeljen na dva diska. Kućna izdanja izdavana su i na drugim tržištima, ali ne i na [[srpskohrvatski|srpskohrvatskom]] govornom području. == Ostali materijali == Popularnost animea rezultirala je produkcijom dodatnih animiranih sadržaja te sadržaja povezanih s anime serijom, koji su dodatno popularizirali cijeli serijal. Uobičajeno tadašnjoj praksi, producirani su dugometražni anime filmovi, ukupno njih četiri, koji su prikazivani u kinima i koji su dodatno proširili priču iz animea. Iako su svi filmovi imali originalne priče koje nisu dio službenog narativnog kanona, produkcija filmova bila je zanimljiva po tome što je [[Tite Kubo]] radio na dizajnu originalnih likova, što je bilo suprotno uobičajenoj praksi, jer autori često nisu imali nikakvu ulogu u produkciji nekanonskih filmova.<ref>{{cite AV media notes|title=Bleach: The DiamondDust Rebellion|title-link=Bleach: The DiamondDust Rebellion|year=2008|last=Abe|first=Noriyuki|publisher=[[Toho]]|location=Japan|language=ja}}</ref> Sve filmove režirao je [[Noriyuki Abe]], a producirana su ukupno četiri filma. Uz to, [[2026.]] godine u kinima se pojavio i ''[[Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity]]'', posebni uvodni film koji je najavljivao posljednji ''cour'' 17. sezone, a prikazao je prve tri epizode animea te sadržavao dodatni intervju s redateljima i Titeom Kuboom. Filmovi su: {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" width="100%" ! Film ! Premijera ! Redatelj(i) ! Scenarist(i) ! Zarada |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Memories of Nobody]]'' | [[16. prosinca]] [[2006.]]<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2006&p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2006|access-date=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]]|archive-date=February 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211001113/http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2006&p=.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-17/first-bleach-film-to-run-in-u.s-theaters-june-11-12|title=First Bleach Film to Run in U.S. Theaters June 11–12|website=[[Anime News Network]]|date=April 17, 2008|access-date=July 21, 2009|archive-date=March 30, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330123104/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-17/first-bleach-film-to-run-in-u.s-theaters-june-11-12|url-status=live}}</ref> | rowspan="4" | [[Noriyuki Abe]] | [[Masashi Sogo]] i [[Natsuko Takahashi]] | ¥660,000,000<ref>{{Cite journal |year = 2008|script-title = ja:2007年 日本映画・外国映画 業界総決算 経営/製作/配給/興行のすべて |journal = [[Kinema Junpo]] |issue = 2008年（平成20年）2月下旬号 |page = 164 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: The DiamondDust Rebellion]]'' | [[22. prosinca]] [[2007.]]<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2007&p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2007|access-date=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]]|archive-date=February 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211000824/http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2007&p=.htm|url-status=live}}</ref> | [[Michiko Yokote]] i [[Masahiro Ōkubo]] | ¥800,000,000<ref>{{Cite journal|year = 2009|script-title = ja:2008年 日本映画・外国映画 業界総決算 経営/製作/配給/興行のすべて |journal = [[Kinema Junpo]] |issue = 2009年（平成21年）2月下旬号 |page = 172 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Fade to Black]]'' | [[13. prosinca]] [[2008.]] | rowspan="2"| [[Natsuko Takahashi]] i [[Masahiro Ōkubo]] | ¥700,000,000<ref>{{Cite journal |year = 2010 |script-title = ja:2009年 日本映画・外国映画 業界総決算 経営/製作/配給/興行のすべて |journal = [[Kinema Junpo]] |issue = 2010年（平成22年）2月下旬号 |page = 173 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Hell Verse]]'' | [[4. prosinca]] [[2010.]]<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-07-12/december-bleach/jigoku-hen-film-overseen-by-kubo|title=December's Bleach: Jigoku-Hen Film Overseen by Kubo|access-date=July 13, 2010|archive-date=April 1, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140401122305/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-07-12/december-bleach/jigoku-hen-film-overseen-by-kubo|url-status=live}}</ref> | ¥610,000,000<ref>{{Cite journal |year = 2012 |title = 2012年2月下旬決算特別号 206頁 |journal = [[Kinema Junpo]] |page = 206 |publisher = Kinema Junposha}}</ref> |- ! scope="row" | ''[[Bleach: Thousand-Year Blood War – The Calamity]]'' | [[26. lipnja]] [[2026.]] | [[Hikaru Murata]] i [[Tomohisa Taguchi]] | [[Masaki Hiramatsu]] i [[Tomohisa Taguchi]] | $5,036,105 (svijet)<ref>{{Cite web |title=BLEACH: Thousand-Year Blood War - The Calamity (2026) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt43383343/credits/?ref_=bo_tt_tab#tabs |url-status=live |access-date=2026-10-18 |website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> |} U ožujku [[2010.]] godine, kompanija [[Warner Bros. Pictures]] potvrdila je da su u tijeku razgovoru za snimanje igrane adaptacije ''Bleacha''. [[Peter Segal]] i [[Michael Ewing]] angažirani su kao producenti na budućem filmu,<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-22/warner-brothers-in-talks-for-live-action-bleach-film|title=Warner Brothers in Film Talks for Bleach Manga|website=[[Anime News Network]]|access-date=May 4, 2014|archive-date=March 31, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331102248/http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-03-22/warner-brothers-in-talks-for-live-action-bleach-film|url-status=live}}</ref> a [[2012.]] godine projektu su se pridružili [[Dan Mazeau]] kao scenarist i [[Masi Oka]] kao još jedan producent.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-22/warner-develops-live-action-film-of-tite-kubo-bleach-manga|title=Warner Develops Live-Action Film of Tite Kubo's Bleach Manga|work=[[Anime News Network]]|access-date=October 20, 2014|archive-date=October 18, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018205151/http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-02-22/warner-develops-live-action-film-of-tite-kubo-bleach-manga|url-status=live}}</ref> Nakon godina pauze, [[Bleach (film, 2018)|istoimeni igrani film]] izašao je [[20. srpnja]] [[2018.]] godine<ref>{{cite web|url=http://www.polygon.com/2016/8/19/12555420/live-action-bleach-movie-in-development-at-warner-bros|title=Live-action Bleach movie in development at Warner Bros.|last=Alexander|first=Julia|date=2016-08-19|website=Polygon|language=en-US|access-date=2016-08-20|archive-date=April 1, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401030747/https://www.polygon.com/2016/8/19/12555420/live-action-bleach-movie-in-development-at-warner-bros|url-status=live}}</ref> u režiji [[Shinsuke Satō|Shinsukea Satōa]].<ref>{{cite web|url= http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-08-18/bleach-manga-gets-live-action-film-in-2018-starring-sota-fukushi/.105510|title= Bleach Manga Gets Live-Action Film in 2018 Starring Sōta Fukushi|date= August 18, 2016|access-date= August 18, 2016|work= [[Anime News Network]]|archive-date= August 18, 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160818214244/http://www.animenewsnetwork.com/news/2016-08-18/bleach-manga-gets-live-action-film-in-2018-starring-sota-fukushi/.105510|url-status= live}}</ref> Glavne uloge u filmu tumačili su [[Sōta Fukushi]] i [[Hana Sugisaki]]. Uz ovo, Aniplex je izdao i 13 [[CD drama]] koje su snimili originalni glasovni glumci iz animea. Ti su CD-ovi bili dostupni samo u sklopu DVD izdanja animea.<ref name="DVD1"/><ref name="DVD13"/> Popularnost animea<ref name="autogenerated11">{{cite book|title=A Gathering of Spirits: Japan's Ghost Story Tradition from Folklore and Kabuki to Anime and Manga|publisher=iUniverse|author=Drazen, Patrick|date=Jun 29, 2011|pages=11–12}}</ref> dovela je i do toga da su studio Pierrot i Nelke Planning producirali i serijal [[rock mjuzikl|rock mjuzikala]]. Producirano je ukupno pet mjuzikala koji su pokrili Substitute Shinigami i Soul Society ''henove'', kao i tri dodatne izvedbe pod nazivom ''Live Bankai Shows'', koje nisu adaptirale priče iz mange. Premijerne izvedbe bile su od [[17. kolovoza|17.]] do [[28. kolovoza]] [[2005.]] godine u centru Space Zero Tokyo u [[Shinjuku]]u.<ref>{{cite web|url=http://pierrot.jp/title/bleach/musical/|title=Studio Pierrot's official Bleach musical site|access-date=September 16, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208123618/http://pierrot.jp/title/bleach/musical/|archive-date=December 8, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nelke.co.jp/flier/BLEACH/musical.html|title=ロックミュージカル『BLEACH』|work=Nelke.co.jp|publisher=Nelke Planning Co., LTD|access-date=December 30, 2011|language=ja|archive-url=https://web.archive.org/web/20070321152651/http://www.nelke.co.jp/flier/BLEACH/musical.html|archive-date=March 21, 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-04-11/bleach-rock-musical|title=Bleach Rock Musical|website=[[Anime News Network]]|date=April 11, 2005|access-date=September 16, 2008|archive-date=September 14, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140914134820/http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-04-11/bleach-rock-musical|url-status=live}}</ref> Režirao ih je [[Takuya Hiramitsu]], dok je adaptacije napisao [[Naoshi Okumura]], uz glazbu [[Shoichi Tama|Shoichija Tame]]. Sve su pjesme bile potpuno originalne i nisu preuzete iz animea. Glavne uloge igrali su [[Tatsuya Isaka]] kao [[Ichigo Kurosaki]], [[Miki Satō]] kao [[Rukia Kuchiki]] te [[Eiji Moriyama]] kao [[Renji Abarai]].<ref>{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7359|title=Rock Musical BLEACH Saien – Live|publisher=CDJapan.co.jp|access-date=July 21, 2009|archive-date=April 29, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080429211046/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7359}}</ref> == Prijem == === Gledanost i prodaja === ''Bleach'' je izvorno bio jedan od najgledanijih animea u [[Japan]]u te je u više navrata bio unutar top 10 najgledanijih programa;<ref>{{cite web|title=Japanese Anime TV Ranking, April 16–22|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-27/japanese-anime-tv-ranking-april-16-22|website=[[Anime News Network]]|date=April 27, 2007|access-date=July 23, 2009|archive-date=April 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410041043/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-27/japanese-anime-tv-ranking-april-16-22|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Japanese Anime TV Ranking, April 25-May 1|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|website=[[Anime News Network]]|date=May 3, 2007|access-date=July 23, 2009|archive-date=July 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721030209/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-20/japanese-animation-dvd-ranking-june-20-july-17|title=Japanese Animation DVD Ranking, June 20–July 17 (2007)|website=[[Anime News Network]]|date=20 July 2007|access-date=6 October 2013|archive-date=September 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130925095111/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-07-20/japanese-animation-dvd-ranking-june-20-july-17|url-status=live}}</ref> iako podaci za povratničku 17. sezonu nisu javno objavljeni, ona je također bila iznimno popularna, a svaki je ''cour'' bio smatran jednim od anime događaja sezone. Prodaja kućnih izdanja također je bila visoka, kako u Japanu (gdje je anime redovito bio na vrhu lista prodaje),<ref>{{cite web|title=Japanese Animation DVD Ranking, February 27–March 4|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-03-06/japanese-animation-dvd-ranking-february-27-march-4|website=[[Anime News Network]]|date=March 6, 2008|access-date=July 23, 2009|archive-date=January 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105053453/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-03-06/japanese-animation-dvd-ranking-february-27-march-4|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Japanese Anime DVD Ranking, April 25-May 1|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|website=[[Anime News Network]]|date=May 3, 2007|access-date=July 23, 2009|archive-date=July 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721030209/http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-03/japanese-anime-dvd-ranking-april-25-may-1|url-status=live}}</ref> tako i globalno. [[TV Asahi]] je [[2005.]] godine pokrenuo internetsku anketu na kojoj je ''Bleach'' zauzeo 27. mjesto na listi najpopularnijih anime serija,<ref>{{cite web|work=[[Anime News Network]]|title=TV Asahi Top 100 Anime|date=September 23, 2005|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime|access-date=March 25, 2024|archive-date=February 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208114940/https://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime|url-status=live}}</ref> da bi sljedeće godine skočio na sedmo mjesto.<ref name="Asashi 2006">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japan's-favorite-tv-anime|title=Japan's Favorite TV Anime|website=[[Anime News Network]]|date=October 13, 2006|access-date=December 14, 2006|archive-date=July 24, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140724155143/http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japan%27s-favorite-tv-anime|url-status=live}}</ref> Godine [[2009.]], bio je deveti najpopularniji anime na streaming platformi [[Hulu]].<ref>{{cite web|website=[[Anime News Network]]|title=Naruto was #20 Show on Hulu, #1 on Joost in February|date=September 23, 2005|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-27/naruto-was-no.20-show-on-hulu-no.1-on-joost-in-february|access-date=July 23, 2009|archive-date=November 14, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114200642/http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-27/naruto-was-no.20-show-on-hulu-no.1-on-joost-in-february|url-status=live}}</ref> === Kritike === ==== Originalna serija ==== Izvorna serija inicijalno je dobila prilično dobre kritike te je uživala globalnu popularnost. Pišući za [[Anime News Network]], Carlo Santos pohvalio je adaptaciju kao "... jedan nevjerojatno zabavan anime koji će vas zgrabiti i neće vas htjeti pustiti".<ref name="ANNReview">{{Cite web|last=Santos|first=Carlos|title=Bleach Review|url=http://www.animenewsnetwork.com/review/bleach|website=[[Anime News Network]]|access-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114094029/https://www.animenewsnetwork.com/review/bleach|archive-date=November 14, 2019|date=August 21, 2005|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Maria Lin s portala Animefringe napisala je kako su joj se svidjeli raznovrsni i specifični likovi, odnosno kako se nose s odgovornošću koja dolazi s većim moćima. Pohvalila je seriju i zbog posvećenosti detaljima, dobro tempiranog scenarija te balansa između ozbiljnosti i humora. Sumarno, rekla je kako "anime ''Bleach'' zaslužuje svoju popularnost. Ima nešto ta svakoga: nadnaravno, komediju, akciju i malo romantike, a sve je to povezano sjajnom animacijom i skupinom glasovnih glumaca koji zvuče jako entuzijastično".<ref name="animefringe">{{cite journal|url=http://www.animefringe.com/magazine/2005/04/feature/02.php|title=Ghostbusters with Class|journal=Animefringe|date=April 2005|last=Lin|first=Maria|volume=2005|issue=4|page=4|access-date=December 13, 2008|issn=1705-3692|archive-date=December 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217121654/http://www.animefringe.com/magazine/2005/04/feature/02.php|url-status=live}}</ref> Adam Arseneau (DVD Verdict) smatrao je da je ''Bleach'' "serija koja s godinama postaje samo boljom" te da je "iznenađujuće dobro zaokružena i primamljiva cjelina" s dobro razvijenim likovima i tempom.<ref>{{cite web|url=http://www.dvdverdict.com/reviews/bleachvol5.php|title=Bleach: Volume 5|date=September 4, 2007|publisher=DVD Verdict|last=Arseneau|first=Adam|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217164217/http://www.dvdverdict.com/reviews/bleachvol5.php|archive-date=December 17, 2008}}</ref> Pišući za Active Anime, Holly Ellingwood pohvalila je anime jer je savršeno prikazao "uzbuđenje, dovitljivi humor i nadnaravne intrige" izvorne mange.<ref name="activeanime2">{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/01/23/bleach-vol-2-advance-review/ <!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/140/57/ -->|title=Bleach (Vol. 2) (Advance Review)|date=January 23, 2007|first=Holly|last=Ellingwood|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231042319/http://activeanime.com/html/2007/01/23/bleach-vol-2-advance-review/|url-status=live}}</ref> Smatrala je kako serija "sjajno gradi vlastiti kontinuitet kako bi pružila slojevite epizode s rastućim intenzitetom koje ne uključuju samo Ichiga i Rukiju, već i sporedne likove".<ref>{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/07/13/bleach-vol-5-advance-review/|title=Bleach (Vol. 5) (Advance Review)|first=Holly|last=Ellingwood|date=July 12, 2007|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231051733/http://activeanime.com/html/2007/07/13/bleach-vol-5-advance-review/|url-status=live}}<!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/1287/57/ --></ref> Pohvalila je seriju i za sjajne specijalne efekte, intrigantnu priču te "briljantni spoj akcije i nepredvidive komedije".<ref>{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/03/15/bleach-vol-3-advance-review/|title=Bleach (Vol. 3) (Advance Review)|date=March 15, 2007|first=Holly|last=Ellingwood|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231053107/http://activeanime.com/html/2007/03/15/bleach-vol-3-advance-review/|url-status=live}}<!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/475/57/ --></ref><ref name="DVD Box Set">{{cite web|url=http://activeanime.com/html/2007/10/08/bleach-season-one-dvd-box-set-advance-review/|title=Bleach Season One DVD Box Set (Advance Review)|first=Holly|last=Ellingwood|date=October 8, 2007|work=Active Anime|access-date=December 13, 2008|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231054757/http://activeanime.com/html/2007/10/08/bleach-season-one-dvd-box-set-advance-review/|url-status=live}}<!-- http://www.activeanime.com/html/content/view/1880/57/ --></ref> U kritici za DVD Talk, Don Houston je napisao kako likovi nadilaze tipične anime likove te kako mu se svidio "spoj mračnijeg materijala s humorom".<ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/25786/bleach-the-substitute/|title=Bleach: The Substitute|date=November 28, 2006|publisher=DVD Talk|last=Houston|first=Don|access-date=December 11, 2008|archive-date=December 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217073843/http://www.dvdtalk.com/reviews/25786/bleach-the-substitute/|url-status=live}}</ref> John Sinnott je smatrao kako serija započinje kao dosadni "''monster-of-the-week'' program", ali postaje veća kako se priče izgrađuju, a likovi razotkrivaju.<ref>{{cite web|url=http://www.dvdtalk.com/reviews/31468/bleach-season-one-box-set/|title=Bleach&nbsp;— Season One Box Set|date=October 30, 2007|publisher=DVD Talk|last=Sinnott|first=John|access-date=December 11, 2008|archive-date=December 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217073802/http://www.dvdtalk.com/reviews/31468/bleach-season-one-box-set/|url-status=live}}</ref> Pišući za [[Otaku USA]], Joseph Luster napisao je da su "priče konzistentno dramatične, ali bez previše pretjerivanja, likovi uspijevaju biti duhoviti, ali ne i naporni kako biste očekivali, a akcija (u formi klasičnih borilačkih serija) s godinama je postajala sve blesavija; na dobar način, naravno".<ref>{{cite web|last=Luster|first=Joseph|url=http://www.otakuusamagazine.com/SearchAudience/News1/Bleach_Volume_22_Review_1067.aspx|title=Bleach, Volume 22 Review|work=Otaku USA|publisher=Sovereign Media|date=February 27, 2008|access-date=December 30, 2011|archive-date=December 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111231045750/http://www.otakuusamagazine.com/SearchAudience/News1/Bleach_Volume_22_Review_1067.aspx|url-status=live}}</ref> Chris Beveridge (Mania.com) opisao je seriju kao "solidan naslov iz ''Shōnen Jumpove'' ponude, koji je vrlo očita preporuka ako tražite nešto u ovom žanru".<ref name="maniacom">{{cite web|url=http://www.mania.com/bleach-box-set-1_article_79620.html|title=Bleach Box Set 1|date=November 7, 2007|publisher=Mania.com|last=Beveridge|first=Chris|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124204/http://www.mania.com/bleach-box-set-1_article_79620.html|archive-date=December 16, 2008}}</ref> Njegov kolega s portala, Bryce Coulter, pohvalio je seriju zbog radnje te "neobičnih i zabavnih likova".<ref>{{cite web|url=http://www.mania.com/bleach-vol-11_article_80361.html|title=Bleach Vol. #11|date=August 12, 2008|publisher=Mania.com|last=Coulter|first=Bryce|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217144039/http://www.mania.com/bleach-vol-11_article_80361.html|archive-date=December 17, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mania.com/bleach-vol-12_article_80445.html|title=Bleach Vol. #12|date=December 11, 2008|publisher=Mania.com|last=Coulter|first=Bryce|access-date=December 13, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217144043/http://www.mania.com/bleach-vol-12_article_80445.html|archive-date=December 17, 2008}}</ref> U svom radu, Von Feigenblatt navodi da "po pitanju ciljane demografije, ''Bleach'' ima manji obuhvat međunarodne publike od ''[[Naruto|Naruta]]'' zbog kompleksnije radne i religijskih aspekata priče".<ref name=Feigenblatt>von Feigenblatt, Otto F., Japanese Animation as a Global Product: The Lingering Traces of Nijonjinron and the Rise of Globalism and Hybridity (August 2, 2012). Journal of History & Social Sciences, 2(2), pp. 1-14, July–December 2012. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2195562 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200903192455/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2195562|date=September 3, 2020}}</ref> CBR-ov Louis Kemner rekao je da anime ima "jedan od najzanimljivijih i najfleksibilnijih sustava borbe" te dodao kako to donosi neke "zapanjujuće akcijske scene".<ref>{{cite web|last=Kemner|first=Louis|title=Bleach: 5 Characters Captain Soi Fon Can Beat (& 5 She'd Lose To)|url=https://www.cbr.com/bleach-captain-soi-characters-win-lose-fight/|website=[[Comic Book Resources|CBR]]|access-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412122604/https://www.cbr.com/bleach-captain-soi-characters-win-lose-fight/|archive-date=April 12, 2020|date=April 8, 2020|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Također je dodao da anime ima i "široku te šarenu lepezu likova".<ref>{{cite web|last=Kemner|first=Louis|title=Bleach: 10 Essential Facts About Yoruichi Shihoin|url=https://www.cbr.com/bleach-yoruichi-shihoin-facts-trivia/|website=[[Comic Book Resources]]|access-date=February 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630033441/https://www.cbr.com/bleach-yoruichi-shihoin-facts-trivia/|archive-date=June 30, 2020|date=February 3, 2020|url-status=live|df=mdy-all}}</ref> Ipak, unatoč generalno pozitivnom prijemu, ''Bleach'' je imao i svojih kritičara. Najveći problem odnosio se na produkciju ''filler'' sezona, koje su često bile preduge i oduzimale su fokus s glavne radnje. Tako Anthony Gramuglia u tekstu za CBR piše da "nakon Soul Society ''hena'' ubrzo slijedi Bount ''hen'', ''filler'' sezona koja u cijelosti sumanjuje tenziju ranijeg otkrića [Aizenova izdaja]. Dok trenutka kada se Aizenovi Arrancari pojave da siju kaos, publika je provela gotovo jednako vremena s Bountima koliko je provela u spašavanju Rukije."<ref name=":3">{{Cite web |last=Gramuglia |first=Anthony |date=2020-02-01 |title=Bleach Is the Worst of the Best Shonen Anime |url=https://www.cbr.com/bleach-worst-of-the-best-shonen-anime/ |url-status=live |access-date=2026-10-29 |website=CBR.com}}</ref> Iako je Kubo kasnije iskoristio neke elemente iz nekih ''filler'' sezona u mangi, čime su one postale kanon, ''filleri'' se generalno smatraju najslabijim dijelom animea,<ref name=":4">{{Cite web |last=Brown |first=Raphael |date=2025-01-26 |title=10 Major Ways the Bleach Franchise is Problematic Today |url=https://www.cbr.com/bleach-anime-manga-franchise-problematic/ |url-status=live |access-date=2026-10-29 |website=CBR.com}}</ref> što je kritika koja se često susreće i kada su drugi animei iz tog perioda u pitanju, poput ''[[Naruto|Naruta]]''. Gramuglia i njegov kolega s portala Raphael Brown također su istaknuli prevelik broj likova kao problem, posebno kako je priča napredovala.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> ==== Thousand-Year Blood War ''hen'' ==== === Nagrade === {{Small|'''Napomena:''' Popis nagrada i nominacija moguće nije potpun.}} {{sticky header}} {| class="wikitable sticky-header" width="100%" |- ! Godina ! Nagrada ! Kategorija ! Ishod ! Primatelj(i) ! width="30%"|Bilješke ! Ref. |- ! [[2005.]] | 28. [[Anime Grand Prix]] | Najbolji naslov | style="background: #DFF;"| {{center|4. mjesto}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | {{center|<ref name="twentyeight">{{cite web |url=http://animage.jp/gp_new/gpx_2006.html |title= 第28回アニメグランプリ ［2006年6月号］ |publisher=[[Tokuma Shoten]] |archivedate=October 19, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101019030248/http://animage.jp/gp_new/gpx_2006.html}}</ref>}} |- ! [[2006.]] | 29. [[Anime Grand Prix]] | Najbolji naslov | style="background: #DFF;"| {{center|7. mjesto}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | {{center|<ref name=":20">{{Cite web |title=第29回アニメGP |url=http://www.chikimato.net/maniacs/gp/gp29.htm |access-date=2022-10-25 |website=www.chikimato.net}}</ref>}} |- ! rowspan="9"| [[2007.]] | rowspan="5"| [[American Anime Awards]] | Najbolji glumac | {{Nom}} | [[Johnny Yong Bosch]] | {{small|Nominiran još i za ''[[Akira (film)|Akiru]]'' i ''[[Eureka 7|Eureku 7]]''.}} | rowspan="5"| {{center|<ref>{{cite web|url= http://www.icv2.com/articles/news/10043.html|title= Finalists for the American Anime Awards|publisher= icv2.com|date= February 8, 2007|access-date= May 30, 2009|archive-date= July 7, 2009|archive-url= https://web.archive.org/web/20090707033210/http://www.icv2.com/articles/news/10043.html|url-status= live}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.icv2.com/articles/news/10138.html|title= American Anime Award Winners|publisher= icv2.com|date= February 26, 2007|access-date= February 13, 2008|archive-date= April 26, 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130426085819/http://www.icv2.com/articles/news/10138.html|url-status= live}}</ref>}} |- | Najbolja glumica | {{Nom}} | [[Michelle Ruf]] | {{small|Nominirana još i za rad na serijalu ''[[Lupin III]]''.}} |- | Najbolji dizajn omota DVD-a | {{Nom}} | ''Bleach'' vol. 1 | |- | Najbolja pjesma | {{Nom}} | "[[*~Asterisk~]]" | {{small|Izvodi ju [[ORANGE RANGE]].}} |- | Najbolja manga | {{Nom}} | [[Tite Kubo]] | |- | rowspan="4"| 1. [[Seiyū Awards]] | Najbolji glavni glumac | {{Nom}} | [[Masakazu Morita]] | | rowspan="4" | {{center|<ref>{{Cite web |last=Miller |first=Evan |date=2007-03-05 |title=Results of Japan's First Ever Seiyuu Awards Announced |url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2007-03-05/results-of-japan%27s-first-ever-seiyuu-awards-announced |website=[[Anime News Network]]}}</ref>}} |- | Najbolji sporedni glumac | {{Nom}} | [[Ryōtarō Okiayu]] | {{small|Za film ''[[Bleach: Memories of Nobody]]''.}} |- | Najbolja sporedna glumica | {{Nom}} | [[Yuki Matsuoka]] | |- | Najbolji debitantski glumac | {{Won}} | [[Masakazu Morita]] | {{small|Nagradu je dobio i [[Tetsuya Kakihara]].}} |- ! rowspan="3"| [[2013.]] | rowspan="10"| [[Behind the Voice Actors Awards]] | rowspan="2"| Najbolja sporedna muška uloga | {{Nom}} | [[Tony Oliver]] | {{small|Za ulogu [[Ulquiorra Cifer|Ulquiorre Cifera]].}} | rowspan="10"| {{center|<ref name="IMDb">[https://www.imdb.com/title/tt0434665/awards/?ref_=tt_awd ''Bleach'' – Nagrade i nominacije (IMDb)]</ref>}} |- | {{Nom}} | [[Keith Silverstein]] | {{small|Za ulogu [[Coyote Starrk|Coyotea Starrka]].}} |- | Najbolja sporedna ženska uloga | {{Nom}} | [[Megan Hollingshead]] | {{small|Za ulogu [[Rangiku Matsumoto]].}} |- ! rowspan="2"| [[2014.]] | Najbolja muška sporedna uloga | {{Nom}} | rowspan="2"| [[Kyle Hebert]] | rowspan="2"| {{small|Za ulogu [[Sousuke Aizen|Sousukea Aizena]].}} |- | People's Choice nagrada za najbolju mušku sporednu ulogu | {{Won}} |- ! rowspan="5"| [[2015.]] | Najbolja muška glavna uloga | {{Nom}} | rowspan="2"| [[Johnny Yong Bosch]] | rowspan="2"| {{small|Za ulogu [[Ichigo Kurosaki|Ichiga Kurosakija]].}} |- | People's Choice nagrada za najbolju mušku glavnu ulogu | {{Won}} |- | Najbolja ženska glavna uloga | {{Nom}} | [[Michelle Ruff]] | {{small|Za ulogu [[Rukia Kuchiki|Rukije Kuchiki]].}} |- | Najbolja muška sporedna uloga | {{Nom}} | [[Dan Woren]] | {{small|Za ulogu [[Byakuya Kuchiki|Byakuye Kuchikija]].}} |- | Najbolji vokalni ansambl | {{Nom}} | | |- ! rowspan="8"| [[2022.]] | rowspan="8"| [[Anime Trending Awards]]<br>(sezonske nagrade) | Anime sezone | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | rowspan="8"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/awards/seasonal/posts/XA82A69 AniTrendz – Jesen 2023.]</ref>}} |- | Najbolji muški lik | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | [[Ichigo Kurosaki]] | |- | Najbolji muški sporedni lik | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | [[Kenpachi Zaraki]] | |- | Najbolji par ili ''ship'' | style="background: #DFF;"| {{center|5. mjesto}} | [[Ichigo Kurosaki|Ichigo]]×[[Orihime Inoue|Orihime]] | |- | Najbolja OP pjesma | style="background: #DFF;"| {{center|8. mjesto}} | "[[Sukā|スカー]]" | {{small|Izvodi ju [[Tatsuya Kitani]].}} |- | Najbolja ED pjesma | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | "[[Saihate|最果て]]" | {{small|Izvodi ju [[SennaRin]].}} |- | Najbolji akcijski ili avanturistički anime | style="background: silver;"| {{center|2. mjesto}} | rowspan="2"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |- | Najbolji nadnaravni anime | style="background: silver;"| {{center|2. mjesto}} | |- ! rowspan="7"| [[2023.]] | 7. [[Crunchyroll Anime Awards]] | Najbolja glasovna izvedba (arapski) | {{Nom}} | Nadži Makhul | {{small|Za ulogu [[Ichigo Kurosaki|Ichiga Kurosakija]].}} |- | 17. [[Seiyū Awards]] | Najbolja sporedna uloga | {{Won}} | [[Ryōtarō Okiayu]] | {{Small|Nominran i za anime ''[[Ya Boy Kongming!]]''. Nagradu su dobili i [[Shūichi Ikeda]] te [[Atsumi Tanezaki]].}} | {{center|<ref name="awards2">{{cite news|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-03-11/chika-anzai-takuya-eguchi-atsumi-tanezaki-win-17th-annual-seiyu-awards/.195827|title=Chika Anzai, Takuya Eguchi, Atsumi Tanezaki Win 17th Annual Seiyū Awards|date= March 11, 2023|accessdate= March 17, 2023|website=[[Anime News Network]]}}</ref>}} |- | [[Anime Awards Brasil]] | Najbolji ''storyboard'' | {{Nom}} | [[Tomohisa Taguchi]] | | {{center|<ref>{{cite web |last=Canhisares |first=Pedro Henrique Ribeiro and Mariana |url=https://www.omelete.com.br/mangas-animes/anime-awards-brasil-2023-vencedores |title=Bocchi the Rock! faz a limpa no Anime Awards Brasil 2023; veja os vencedores |date=2023-06-11 |access-date=2024-08-08 |website=Omelete |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-2023-votacao-indicados |title=Anime Awards Brasil 2023 abre votação; veja lista de indicados |access-date=2024-08-08 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.jbox.com.br/2023/04/24/confira-os-indicados-ao-anime-awards-brasil-2023/ |title=Confira os indicados ao Anime Awards Brasil 2023 |date=2023-04-24 |access-date=2024-08-08 |website=JBox |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |last=Queiroz |first=Talles |url=https://www.crunchyroll.com/pt-pt/news/latest/2023/4/24/esto-abertas-as-votaes-confira-todos-os-indicados-ao-anime-awards-brasil-2023 |title=Está aberta a votação! Confira todos os indicados ao Anime Awards Brasil 2023 |date=2024-04-23 |access-date=2024-08-08 |website=Crunchyroll |language=pt-BR}}</ref>}} |- | rowspan="4"| [[Anime Trending Awards]]<br>(godišnje nagrade) | Muški lik godine | style="background: #DFF;"| {{center|13. mjesto}} | [[Ichigo Kurosaki]] | | rowspan="4"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/ata/winners/2023 AniTrendz – 2023.]</ref>}} |- | Najbolja glasovna uloga – muška | style="background: #DFF;"| {{center|5. mjesto}} | [[Masakazu Morita]] | |- | Najbolji akcijski ili avanturistički anime | style="background: #DFF;"| {{center|7. mjesto}} | rowspan="2"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |- | Najbolji nadnaravni anime | style="background: #DFF;"| {{center|6. mjesto}} | |- ! rowspan="8"| [[2024.]] | rowspan="2"| {{nowrap|8. [[Crunchyroll Anime Awards]]}} | Najbolji akcijski anime | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | {{small|Za ''Bleach: Thousand Year Blood War — The Separation''.}} | rowspan="2"| {{center|<ref>{{Cite web|last=Hazra|first=Adriana|title=All the Winners of the Crunchyroll Anime Awards 2024|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2024-03-02/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2024/.208219|website=[[Anime News Network]]|date=March 2, 2024|access-date=March 2, 2024|archive-date=March 2, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302162325/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2024-03-02/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2024/.208219|url-status=live}}</ref>}} |- | Najbolja glasovna izvedba (engleski) | {{Nom}} | [[Johnny Yong Bosch]] | |- | [[Tōkyō Anime Awards]] | Nagrada fanova za najbolji anime | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | {{center|<ref>{{cite web|title=Award-winning works|url=https://animefestival.jp/ja/award/aoy/archive/ |website=animefestival.jp|access-date=9 February 2023}}</ref>}} |- | rowspan="4"| [[Anime Awards Brasil]] | Najbolji akcijski anime | {{Nom}} | rowspan="3"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | | rowspan="4"| {{center|<ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-anuncia-edicao-2024 |title=Anime Awards Brasil anuncia edição 2024 com novas categorias |access-date=2024-08-10 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |last=Fiore |first=Matheus |url=https://www.omelete.com.br/mangas-animes/anime-awards-brasil-2024 |title=Frieren é principal destaque no Anime Awards Brasil 2024; veja os vencedores |date=2024-06-07 |access-date=2024-08-10 |website=Omelete |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-2024-abre-formulario-para-categorias-de-dublagem |title=Anime Awards Brasil 2024 abre formulário para categorias de dublagem |access-date=2024-08-10 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.jbox.com.br/2024/01/24/anime-awards-brasil-2024-apresenta-novidades/ |title=Anime Awards Brasil 2024 apresenta novidades |date=2024-01-24 |access-date=2024-08-10 |website=JBox |language=pt-BR}}</ref><br><ref>{{cite web |url=https://melhordocinema.com.br/noticia/anime-manga/anime-awards-brasil-anuncia-edicao-2024-com-novas-categorias/ |title=Anime Awards Brasil anuncia edição 2024 com novas categorias |date=2024-01-28 |access-date=2024-08-10 |website=Melhor do Cinema |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2024/05/10/anime-awards-brasil-inicia-a-votacao-para-edicao-de-2024.htm |title=Anime Awards Brasil inicia a votação para os melhores do ano |date=2024-05-10 |access-date=2024-08-10 |website=UOL |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |last=ANMTV |url=https://anmtv.com.br/anime-awards-brasil-2024-nao-realizara-live-apresentando-os-vencedores/ |title=Anime Awards Brasil 2024 não realizará live apresentando os vencedores |date=2024-06-05 |access-date=2024-08-10 |website=ANMTV |language=pt-BR}}</ref><ref>{{cite web |url=https://jovemnerd.com.br/noticias/animes-e-mangas/anime-awards-brasil-2024-anuncia-vencedores-veja-lista |title=Anime Awards Brasil anuncia vencedores da edição 2024; veja lista |access-date=2024-08-10 |website=Jovem Nerd |language=pt-BR}}</ref>}} |- | Najbolji nastavak | {{Nom}} | |- | Najbolji ljetni anime | {{Nom}} | |- | Najbolja glazba | {{Nom}} | [[Shirō Sagisu]] | |- | [[Anime Trending Awards]]<br>(godišnje nagrade) | Najbolji dizajn likova | {{Nom}} | [[Masashi Kudō]] | | {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/ata/winners/2024 AniTrendz – 2024.]</ref>}} |- ! rowspan="9"| [[2025.]] | rowspan="3"| 9. [[Crunchyroll Anime Awards]] | Najbolji serijal u nastavcima | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | rowspan="2"| {{small|Za ''Bleach: Thousand-Year Blood War – The Conflict''.}} | rowspan="3"| {{center|<ref>{{Cite web|last=Cayanan|first=Joanna|title=All the Winners of the Crunchyroll Anime Awards 2025|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2025-05-25/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2025/.224777|website=[[Anime News Network]]|date=May 25, 2025|access-date=May 25, 2025|archive-date=May 25, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250525114635/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2025-05-25/all-the-winners-of-the-crunchyroll-anime-awards-2025/.224777|url-status=live}}</ref>}} |- | Najbolji akcijski anime | {{Nom}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] |- | Najbolja glazba | {{Nom}} | [[Shirō Sagisu]] | |- | rowspan="6"| [[Anime Trending Awards]]<br>(godišnje nagrade) | Najbolja OP pjesma | style="background: #DFF;"| {{center|17. mjesto}} | "[[Kotoba ni Sezu tomo|言葉にせずとも]]" | {{small|Izvode ju [[SIX LOUNGE]].}} | rowspan="6"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.anitrendz.com/ata/winners/2025 AniTrendz – 2025.]</ref>}} |- | Najbolji adaptirani scenarij | {{Nom}} | {{ubl|[[Tomohisa Taguchi]]|[[Masaki Hiramatsu]]}} | |- | Najbolja animacija | {{Nom}} | {{ubl|[[Michio Hasegawa]]|[[Kumiko Takayanagi]]|[[Masashi Kudō]]|[[Kiyoshi Komatsubara]]}} | |- | Najbolja glazba | {{Nom}} | [[Shirō Sagisu]] | |- | Najbolji akcijski ili avanturistički anime | style="background: #DFF;"| {{center|5. mjesto}} | rowspan="2"| [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |- | Najbolji nadnaravni anime | style="background: #bf8970;"| {{center|3. mjesto}} | |- ! rowspan="2"| [[2026.]] | rowspan="2"| [[Anime Trending Awards]]<br>(sezonske nagrade) | Najbolja ED Pjesma | {{Won}} | "[[Rasen|螺旋]]" | {{small|Izvodi ju [[9Lana]].}} | rowspan="2"| {{center|<ref name="IMDb"/><ref>[https://www.instagram.com/p/DeRUxTJAGL8/?img_index=20 AniTrendz – Ljeto 2026.]</ref>}} |- | Najbolji nadnaravni anime | {{Won}} | [[Pierrot (studio)|Pierrot]] | |} == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{Official website|https://bleach-anime.com/|Official website}} {{ja}} * {{Official website|https://pierrot.jp/title/bleach/|Official website at Pierrot}} {{ja}} * {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200301111859/https://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/index2.html|date=March 1, 2020|title=Official website at TV Tokyo}} {{ja}} ** {{Official website|https://www.tv-tokyo.co.jp/anime/bleach/|''Thousand-Year Blood War'' official website at TV Tokyo}} {{ja}} * {{Official website|https://www.aniplex.co.jp/bleach/|Official website at Aniplex}} {{ja}} * {{Official website|https://bleach.viz.com/|Official website at Viz Media}} {{Bleach}} {{Authority control}} [[Kategorija:Bleach]] [[Kategorija:Anime serije]] [[Kategorija:TV serije započete 2004.]] lnverx54049auuer2o9ur2z5xqdgx2v 0 4685755 42714543 42346415 2026-10-29T18:23:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714543 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Bagre | ime_genitiv =Bagra | izvorno_ime = | slika_panorama =Brasao_Municipio_Bagre.png | veličina_slike =280px | opis_slike=Općinski [[grb]] | slika_lokacijska_karta_država =Brazil | slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Bagre u Brazilu | nadimak = | širina-stupnjevi =01 | širina-minute =54 | širina-oznaka =S | dužina-stupnjevi =50 | dužina-minute=09 | dužina-oznaka=W | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Brazil}} | lokacija1_ime =[[Države Brazila|Savezna država]] | lokacija1_info =[[Pará]] | utemeljenje_ime= | utemeljenje_datum= | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | titula_vođe =[[Gradonačelnik|Prefeito]] | ime_vođe=Cleberson Farias Lobado Rodrigues | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna=4,397 [[km²]]<ref name=cita/> | površina_uža= | površina_šira= | visina=31<ref name=cita/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina=[[2022]]. | stanovništvo_bilješke= | stanovništvo= | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže=14,280<ref name=city/> | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire=31,967<ref name=cita/> | stanovništvo_šire_gustoća =7,270 stan/[[km²]]<ref name=cita/> | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona=VST | utc_pomak =-4:30 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = | pozivni_broj=91<ref name=cita/> | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''Bagre''' je [[naselje]] od 14,280<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/brazil/para/bagre/150110505__bagre/ | title =Bagre in Bagre (Pará) | accessdate =05.01.2024. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> i [[općina]] od 31,967 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=cita>{{cite web | url=https://www.citypopulation.de/en/brazil/para/1501105__bagre/ | title =Bagre Municipality in Pará | accessdate =05.01.2024. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref>, na [[sjever]]u [[Brazil]]a u [[Države Brazila|Saveznoj državi]] [[Pará]]. == Geografija == Bagre se nalazi u [[Arhipelag Marajó|Arhipelagu Marajó]] u [[Delta Amazone|Delti Amazone]], na [[otok|otočiću]] u [[rijeka|rijeci]] [[Pará (rijeka)|Pará]]. Od svog [[administrativni centar|administrativnog centra]] [[Belém]]a je udaljen 200 [[km]] zračne linije. == Historija == O [[historija|historiji]] tog mjesta se nezna puno, zna se da je [[1879]]. imao [[kapela|kapelicu]], i da je od [[1887]]. imao status [[parohija|parohije]], koja je administrativno pripadala raznim općinama.<ref name=his/> Bagre je tek [[1961]]. dobio status općine.<ref name=his>{{cite web | url =https://www.cidadesdomeubrasil.com.br/pa/bagre | title =''Cidade de Bagre - Pará'' | accessdate =05.01.2024. | language =portugalski | publisher =Cidades do meu Brasil | archive-url =https://web.archive.org/web/20240108071259/https://www.cidadesdomeubrasil.com.br/pa/bagre | archive-date =2024-01-08 | url-status =dead}}</ref>. == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Bagre (Pará)}} * [https://bagre.pa.gov.br/ ''Prefeitura Municipal Bagre'' (službene stranice)] {{pt icon}} [[Kategorija:Općine Brazila]] lojrr4eug3h00coxfpa2o1yum37cxd6 0 4700970 42714699 42677007 2026-10-30T05:38:00Z ~2026-57708-36 406703 42714699 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Vojno lice | ime = Radivoje Kerović | slika = Commander of the SS Division Handschar, Desiderius Hampel, with Majevica Chetnik commander, Radivoje Kerović.jpg | širina_slike = 250p | opis_slike = Zapovjednik 13. SS divizije Handžar Desiderius Hampel i Radivoje Kerović (desno). | puno_ime = | datum_rođenja = 1913. | mesto_rođenja = [[Tobut]] | država_rođenja = [[Austrougarska]] | datum_smrti = {{Datum smrti|1946|1|20|1913|0|0}} | mesto_smrti = [[Majevica]] | država_smrti = [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] | škola = | vojska = | godine_služenja = | čin = | rod = | jedinica = | bitke = [[Napad na Štab Majevičkog NOP odreda]]<br>[[Antipartizanska ofanziva u istočnoj Bosni proljeća 1944|Antipartizanska ofanziva u istočnoj Bosni]]<br>[[Operacija Vollmond]] | nagrade = | kasniji_rad = | potpis = }} '''Radivoje Kerović''' ([[Tobut]], [[1913]] — [[Majevica]], [[20. januar]] [[1946]]) bio je [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|četnički]] vojvoda i saradnik okupatora tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Tokom [[Ustanak u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj|ustanka u NHD]], Kerović je organizovao [[Četnički pučevi u Bosni|četnički puč]] protiv dotadašnjih saboraca partizana, te nakon preotimanja odreda u proleće [[1942]]. godine sklapa savez sa NDH. Do kraja rata borio se na strani Vermahta. == Biografija == Radivoje Kerović je rođen 1913. godine u selu [[Tobut]] ispod planine [[Majevica|Majevice]] u severoistočnoj [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]]. === Napad na partizane === {{main|Napad na Štab Majevičkog NOP odreda|Četnički pučevi u Bosni}} U toku [[Ustanak u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj|ustanka u NHD]], Kerović je organizovao [[Četnički pučevi u Bosni|četnički puč]], protiv dotadašnjih saboraca partizana. U zimsko jutro [[20. februar]]a 1942. godine četnici pod vođstvom Radivoja Kerovića i [[Stevan Damjanović|Stevana Damjanovića]] izvršili su prepad na Štab [[Majevički partizanski odred|Majevičkog partizanskog odreda]], koji se nalazio u seoskoj kući u [[Vukosavci (Lopare)|Vukosavcima]] kod [[Lopare|Lopara]].<ref>[https://historija.info/vukosavci-napad-cetnika-na-stab-majevickog-partizanskog-odreda/ VUKOSAVCI – napad četnika na štab Majevičkog partizanskog odreda ]</ref> U kuću je upala grupa četnika s bombama i pištoljima i na spavanju ubila doktora [[Mustafa Mujbegović|Mustafu Mujbegovića]], Peru Ćuskića, i Krstu Popova. U višečasovnoj borbi koja je usledila,<ref name="ISTOČNA BOSNA U NOR-u, knjiga 2"/> izginuli su većina članova Štaba odreda i članova Okružnog komiteta KPJ za Majevicu, ukupno oko 30 rukovodilaca i boraca, među kojima i komandant Majevičkog odreda [[Ivan Marković Irac]], politički komesar [[Fadil Jahić Španac]] i članovi Štaba odreda [[Albin Herljević]] i [[Slavko Mićić]], narodni heroji.<ref>https://znaci.org/odrednica.php?slug=majevicki-partizanski-odred</ref> I četnici su pretrpjeli znatne gubitke: izginula je skoro sva četnička »gvozdena desetina«, koja je upala u kuću u kojoj se nalazio štab Majevičkog partizanskog odreda.<ref name="ISTOČNA BOSNA U NOR-u, knjiga 2">[https://znaci.org/00003/751.php ISTOČNA BOSNA U NOR-u – SJEĆANJA UČESNIKA, knjiga 2.]</ref> Nakon što su likvidirani članovi štaba [[Majevički NOP odred|Majevičkog NOP odreda]] i lojalni borci, četnici su preuzeli vlast nad ostatkom odreda koji je preimenovan u [[Majevički četnički odred]]. === Saradnja sa NDH === {{main|Suradnja četnika sa NDH}} Ubrzo nakon četničkog puča i preotimanja Majevičkog partizanskog odreda, Radivoje Kerović i predstavnici reorganizovanog Majevičkog četničkog odreda sklopili su sporazum sa vlastima NDH, o prestanku neprijateljstva i zajedničkoj borbi protiv partizana, [[30. maj]]a 1942. godine u [[Lopare|Loparama]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_91.htm ZAPISNIK O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA MAJEVIČKE ČETNIČKE GRUPE I KOMANDANTA 3. DOMOBRANSKE DIVIZIJE OD 30. MAJA 1942. O PRIZNAVANjU NDH I SARADNjI SA VLASTIMA NDH, Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 1 (1941. i 1942. godina), Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 91]</ref> === Saradnja sa Nemcima === {{main|Kolaboracija četnika s nacističkom Njemačkom}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|Radivoje Kerović (u sredini u beloj košulji) sa nemačkim tenkistima, Lopare 1942.]] Tokom delovanja u istočnoj Bosni, [[13. SS brdska divizija Handžar (1. hrvatska)|13. SS divizija Handžar]] je uspostavila veze sa četnicima, i redovno ih uključivala u svoje akcije. Stevan Damjanović Leko i Radivoje Kerović sastajali su se tokom [[Antipartizanska operacija u istočnoj Bosni proljeća 1944|antipartizanske operacije u istočnoj Bosni]] marta i aprila [[1944]]. sa članovima štaba [[13. SS brdska divizija Handžar (1. hrvatska)|13. SS „Handžar“ divizije]],<ref>Ljubo Kerović, Popis srpskih žrtava i bilješke za istoriju, 1995.</ref> sa kojima su se dogovorili o saradnji u otkrivanju i uništavanju partizanskih saradnika i partizanskih [[bolnica]] koje su ostale u severoistočnoj Bosni. Još jedan kontakt između 13. SS divizije i Kerovićevih četnika načinjen je 16. maja 1944. Dve strane su se složile da učestvuju u antipartizanskim akcijama. Predstavnici 27. SS puka pozvani su da prisustvuju četničkoj svečanosti kod [[manastir Tavna|manastira Tavna]] 4. juna,{{sfn|Lepre|1997|pp=199}} a u julu se komandant Hanžar divizije [[Desiderius Hampel|Deziderius Hampel]] sastao se Kerovićem.{{sfn|Lepre|1997|pp=231}} Tema sastanka bio je povratak zaplenjenog partizanskog oružja, koje su četnici pokupili sa terena, nakon borbe Handžar divizije sa partizanima. Hampel i Kerović su, "posle teških pregovora", uspeli da dogovore razmenu zaplenjenog partizanskog oružja u zamenu za nekoliko hiljada okvira streljačke municije i par sanduka sa ručnim bombama.<ref>George Lepre, "Himmler's Bosnian Division" (str. 229).</ref> === Smrt === Vojvoda Radivoje Kerović poginuo je 20. januara 1946. na padinama Majevice, iznad [[Srebrenik]]a, posle dvodnevne operacije čišćenja terena koji je sprovodila jedinica [[Korpus narodne odbrane Jugoslavije|KNOJ]]-a kojom je komandovao [[Branko Stojanović]]. Uz stalnu razmenu vatre, Branko Stojanović je u poteri, po najvećem snegu gonio Kerovića oko trideset kilometara, sustigao ga i ubio. == Reference == {{reflist|30em}} == Literatura == * {{Cite book | ref= harv|last= Lepre|first= George |authorlink= |title= Himmler's Bosnian Division: The Waffen-Ss Handschar Division 1943-1945|year= 1997|url=http://books.google.rs/books/about/Himmler_s_Bosnian_Division.html?id=rPZmAAAAMAAJ&redir_esc=y|publisher= Schiffer Publishing|location= |id=}} == Vanjske veze == * [https://www.znaci.org/00001/4_14_1_91.htm Zapisnik o pregovorima predstavnika Majevičke četničke grupe i komandanta 3. domobranske divizije od 30. maja 1942. o saradnji sa vlastima NDH] {{DEFAULTSORT:Kerović, Radivoje}} [[Kategorija:Rođeni 1913.]] [[Kategorija:Umrli 1946.]] [[Kategorija:Četničke vojvode]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa NDH]] 1846moh8x4th9tbxaat82qa6h4c45xe 0 4712419 42714550 42714395 2026-10-29T19:23:46Z Zavičajac 76707 42714550 wikitext text/x-wiki '''Lista predjela izuzetnh odlika u Srbiji''' su područja prepoznatljivog izgleda sa značajnim prirodnim, biološko-ekološkim, estetskim i kulturno-istorijskim vrijednostima, koja su se tokom vremena razvijala kao rezultat interakcije prirode, prirodnih potencijala područja i tradicionalnog načina života lokalnog stanovništva. Mogu biti prirodni i kulturni predjeli izuzetnih odlika.<ref name="zavodzzp">{{Cite web |url=https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat |title=Predjeli izuzetnih odlika |work=Zavod za zaštitu Srbije |accessdate=10.2. 2025 |archive-date=2022-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220105101156/https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat }}</ref> Statistika koju vodi [[WDPA]] o [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjima u Srbiji]] se razlikuje od onih koje su zvanično objavljene u [[Srbija|Srbiji]], zbog razlika u metodologijama i skupovima podataka koji se koriste za procjenu pokrivenosti zaštićenih područja. Prema podacima WDPA do 1.10.2021. god zaštićeno je ukupno 385 područja na ukupno 6,766km2 što čini 7,64 % ukupnog teritorija Srbije (88,509km2).<ref name="wdpac">{{Cite web |url=https://www.protectedplanet.net/country/SRB |title= Zaštićen područja u Srbiji |work=Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10.03. 2025}}</ref> Republika Srbija je potpisala i ratifikovala Evropsku konvenciju o predjelu (EКP) 2011. i na taj način se pridružila velikom broju zemalja (39) članica Savjeta Evrope koji je temu predjela odredio kao važno polje evropske politike. Predio je identifikovan kao dio kulturne baštine, kao kulturno i prirodno dobro od direktnog značaja za kvalitet života. Četvrti međunarodni dan predjela u Srbiji 12. oktobra obilježen je 2020. u Upravnoj zgradi JP NP Đerdap. U sistemu zaštićenih područja Srbije, u grupi [[Zaštićeni krajolik|predjela izuzetnih odlika]], trenutno sa oktobrom 2020. god. je 21 područje koje zauzima prostor od oko 10% ukupne teritorije zaštićenih područja.<ref name="obeležavanje">{{Cite web|url= https://euractiv.rs/12-odrzivi-razvoj/156-saoptenja/15466-obeleavanje-etvrtog-meunarodnog-dana-predela-u-srbiji|title= Obeležavanje Četvrtog međunarodnog dana predela u Srbiji - 9.10.2020|work= www.tos.org.rs|accessdate= 10. 10. 2021|archive-date= 2022-01-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20220105101215/https://euractiv.rs/12-odrzivi-razvoj/156-saoptenja/15466-obeleavanje-etvrtog-meunarodnog-dana-predela-u-srbiji|dead-url= yes}}</ref> {| class="wikitable" !Redni<br/>broj !class="unsortable" | Foto !Naziv<br/>područja !Broj IUCN<br/>kategorije<ref name="wdpacV">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Serbia&filters%5Biucn_category%5D%5B%5D=V |title= Predjeli izuzetnih odlika u Srbiji |work=Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> !Godina !Površina<br/>(ha) !Opština !Svojstva |- |1. |[[File:Magleš - zapadna Srbija - kanjon reke Gradac - mesto Šareno platno - brdo Branig 5 - arheološki lokalitet Jerinin grad.jpg|80px]] |[[Klisura rijeke Gradac]] |V |2001.<ref name="bosut">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/gradac/?script=lat |title= Odluka o zaštiti Predela izuzetnih odlika „Klisura reke Gradac“ |work= Službeni glasnik opštine Valjevo“, br. 1/2001 |accessdate= 7. 2. 2025 |archive-date= 2022-01-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220106131603/https://www.zzps.rs/wp/gradac/?script=lat }}</ref> |1.268 |[[Valjevo]] | |- |2. |[[File:Meandri Zapadne Morave, Pogled sa Ovčara 01.jpg|80px]] |[[Ovčarsko-kablarska klisura]] |V |2000.<ref name="ovčarsko">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/ovcarsko-kablarska-klisura/?script=lat |title= Ovčarsko-Kablarska klisura - Uredba o zaštiti vlade RS br. 16/2000 |work= Zavod za zaštitu prirode Srbije |accessdate= 9. 2. 2025 |archive-date= 2022-01-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220110210309/https://www.zzps.rs/wp/ovcarsko-kablarska-klisura/?script=lat }}</ref> |2.250 |[[Čačak]], [[Lučani]] |11 manastira<br/>Ovčar banja<br/>IBA podrućje |- |3. |[[File:Rudnik 22.jpg|80px]] |[[Rudnik (planina)]] |V |2023.<ref name="dud">{{Cite web |url= https://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/zastita-prirode/obavestenje-o-postupku-pokretanja-zastite-predela-izuzetnih-odlika-planina-rudnik |title= Predio izuzetnih odlika Rudnik (planina) - Postupak pokretanja zaštite prdjela izuzetnih odlika Rudnik (planina) |work= Ministarstvo zaštite životne sredine 29. avgust 2023. |accessdate= 15. 2. 2025 |archive-date= 2025-09-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250916164632/https://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/zastita-prirode/obavestenje-o-postupku-pokretanja-zastite-predela-izuzetnih-odlika-planina-rudnik |url-status= dead }}</ref> |10.092 |[[Kragujevac]]<br/>[[Gornji Milanovac]]<br/>[[Topola]] | |- |4. |[[File:Prevoj Čardak, Suvobor 002.jpg|80px]] |[[Rajac]] |V |2024.<ref name="rajac">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2024_08/SG_068_2024_002.htm |title= Predio izuzetnih odlika Rajac |work= Službeni glasnik grada Niša br. 68/2024. |accessdate= 15. 2. 2025}}</ref> |1.771 |[[Ljig]], [[Gornji Milanovac]] | |- |5. |[[File:Sokograd.jpg|80px]] |[[Lepterija-Sokograd]] |V |2002.<ref name="lepterija">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/soko-grad/?script=lat |title= Lepterija-Sokograd |work= Zavod za zaštitu prirode Srbije - Odluka vlade RS Službeni glasnik br. 25/2002. |accessdate= 7. 2. 2025 |archive-date= 2022-03-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220302084459/https://www.zzps.rs/wp/soko-grad/?script=lat }}</ref> |405 |[[Sokobanja]] | |- |6. |[[File:Belgrado panorama.jpg|80px]] |[[Veliko ratno ostrvo]] |V |2005.<ref name="ratno ostrvo">{{Cite web |url= https://www.zelenilo.rs/images/dokumenta/korisni-dokumenti/Plan%20VRO.pdf |title= Veliko ratno ostrvo - Plan upravljanja |work= JKP Zelenilo Beograd |accessdate= 9. 2. 2025}}</ref> |167,90 |[[Zemun]] |Stanište<br/>66 vrsta ptica |- |7. |[[File:Spomen kuća Vuka Karadžića, Tršić 002.jpg|80px]] |[[Tršić|Kulturni predeo Tršić-Tronoša]] |V |2019.<ref name="Tršić">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2019_07/t07_0356.htm |title= Kulturni predeo Tršić-Tronoša|work=Službeni glasnik RS br. 51/2019 - demo.paragraf.rs |accessdate= 9. 10. 2021}}</ref> |1.802,54 |[[Loznica]] |Rodno mjesto<br/>[[Vuk Karadžić|Vuka Karadžića]] |- |8. |[[File:Predeo izuzetnih odlika Vlasina NB.jpg|80px]] |[[Vlasina]] |V |2006, 2018.<ref name="pejzaži">{{Cite web |url=https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Serbia&filters%5Biucn_category%5D%5B%5D=V |title= Zaštićeni pejzaži u Srbiji |work=Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10.10. 2021}}</ref> |13.325,24 |[[Surdulica]] |Stanište ptica močvarica<br/>Ramsarsko područje |- |9. |[[File:Космај на длану.jpg|80px]] |[[Kosmaj]] |V |2005.<ref name="kosmaj">{{Cite web |url=https://www.zzps.rs/wp/kosmaj/?script=lat |title=Predjeli izuzetnih odlika u Srbiji - Kosmaj Službeni list grada Beograda, br. 29 – 36 iz 2005. |work=Zavod za zaštitu prirode Srbije, Službeni list grada Beograda, br. 29 – 36 iz 2005. |accessdate=9. 10. 2025. |archive-date=2022-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106101037/https://www.zzps.rs/wp/kosmaj/?script=lat }}</ref> |3.514 |[[Mladenovac]]<br/>[[Sopot]] | |- |10. |[[File:Vrsacki bregovi.jpg|80px]] |[[Vršačke planine]] |V |2022.<ref name="vršačke">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_01/APV_054_2022_020.htm |title=Vršačke planine - |work= Službeni glasnik RS br.54/20225. |accessdate= 9. 10. 2025.}}</ref> |5.328 |[[Vršac]] |Najviši vrh u Vojvodini |- |11. |[[File:Boje Oktobra. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg|80px]] |[[Ozren-Jadovnik]] |V |2014.<ref name="oz-jad">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2014_10/t10_0081.htm |title= Ozren-Jadovnik, odluka vlade RS |work= Službeni glasnik br. 107/2014. |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |10.284,39 |[[Prijepolje]] | |- |12. |[[File:Avalski toranj - panoramio (2).jpg|80px]] |[[Avala]] |V |2007.<ref name="avala">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_11/SG_103_2023_008.htm |title= Odluka o izradi prostornog plana područja posebne namene Kosmaj - Avala |work= Službeni glasnik br. 103/2023. |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |489 |[[Beograd]] | |- |13. |[[File:Kamena Gora - panoramio (4).jpg|80px]] |[[Kamena Gora]] |V |2007.<ref name="kamena">{{Cite web |url=https://kamenagora.com/priroda/predeli-izuzetnih-oblika/ |title= Predio izuzetnih odlika Kamena Gora |work=UREDBA o proglašenju predela izuzetnih odlika „Kamena Gora“ |accessdate= 9. 2. 2025}}</ref> |7.762 |[[Prijepolje]] | |- |14. |[[File:Jezero Zaovine 1.JPG|80px]] |[[Predio izuzetnih odlika Zaovine|Zaovine]] |V |2008.<ref name="zaovi">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2008_08/t08_0085.htm |title= Zaovine - Rešenje o predhodnoj zaštiti predjela izuzetnih odlika Zaovine |work= Službeni glasnik br. 76/2008. |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |6.264 |[[Bajina Bašta]] | |- |15. |[[File:View from the Crni Vrh.jpg|80px]] |[[Maljen]] |V |2021.<ref name="Maljen">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2021_08/SG_083_2021_006.htm |title= Maljen - Uredba o proglašenju predjela izuzetnih odlika |work= Službeni glasnik RS br. 83/2021 |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |10.104 |[[Valjevo]] | |- |16. |[[File:Pcinja river valley 20.jpg|80px]] |[[Dolina Pčinje]] |V<ref name="wdpacPČ">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/20695 |title= Dolina pčinje |work= Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> |1996.<ref name="pčinja">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat |title= Predeli izuzetnih odlika |work= Zavod za zaštitu prirode - Službeni glasnik RS br. 55/1996 i 2/2003 |accessdate= 7. 3. 2025 |archive-date= 2022-01-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220105101156/https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat }}</ref> |2.606 |[[Bujanovac]] | |- |17. |[[File:Pašnjak na subotičkoj peščari.jpg|80px]] |[[Subotička peščara]] |IV<ref name="wdpacSU">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/555634437 |title= Subotička peščara |work= Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> |1991.<ref name="subotička">{{Cite web |url= https://pzzp.rs/zastita-prirode/zasticena-podrucja/predeli-izuzetnih-odlika.html |title= Predeli izuzetnih odlika |work= Pokrajinski zavod za zaštitu prirode - Službeni glasnik RS br. 66/1991 |accessdate= 7. 3. 2025}}</ref> |5.370 |[[Subotica]] | |- |18. |[[File:Cer montain.jpg|80px]] |[[Cer (planina)|Cer]] |V<ref name="wdpacCER">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/555761742 |title= Cer planina |work= Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> |2023. god.<ref name="cerplan">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_07/SG_054_2023_006.htm |title= Predeo izuzetnih odlika Planina Cer |work= Službani glasinik RS“, br. 54/2023. |accessdate=10. mart. 2025}}</ref> |6.259 |[[Šabac]], [[Loznica]] | |- |19. |[[File:PIO16 Karas Nera 22.jpg|80px]] |[[Karaš-Nera]] |V |2015. god.<ref name="karaš">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2018_11/t11_0270.htm |title= Predeo izuzetnih odlika Karaš-Nere |work= Službani list AP Vojvodine, br. 54/2019. |accessdate=10. oktobar 2026.}}</ref> |1541 |[[Bela Crkva]], | |- |20. |[[File:Râul Timiș la Lugoj.jpg|80px]] |[[Predio izuzetnih odlika Potamišje|Podtamišje]] |V |2023. god.<ref name="tamiš">{{Cite web |url= https://pzzp.rs/aktuelnosti/item/1201-vlada-republike-srbije-proglasila-zasticenim-predeo-izuzetnih-odlika-potamisje.html |title= VLADA REPUBLIKE SRBIJE PROGLASILA ZAŠTIĆENIM PREDEO IZUZETNIH ODLIKA "POTAMIŠJE" |work= Pokrajinski zavod za zaštitu prirode |accessdate=10. oktobar 2026.}}</ref> | |[[Zrenjanin]], [[Sečanj]], [[Kovačica]] i [[Opovo]] | |- |21. |[[File:Кањон Ћетиње.jpg|80px]] |[[Klisura Đetinje]] |V |2023. god.<ref name="đetinja">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_08/UE_023_2023_003.htm |title= ODLUKA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "KLISURA ĐETINJE" |work= ("Sl. list grada Užica", br. 23/2023) |accessdate=10. oktobar 2026.}}</ref> |853 |[[Užice]], [[Čajetina]] | |- |22. |[[File:Kanioni Mirusha.jpg|80px]] |[[Predio izuzetnih odlika Miruša|Miruša]] |V |1998. god.<ref name="Miruša">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/1998/5/5 |title= UREDBA O ZAŠTITI PREDELA IZUZETNIH ODLIKA MIRUŠa |work= Vlada Republike Srbije, Službeni glasnik 5/1998-146 |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> |33.047 |[[Klina]], [[Orahovac]] | |- |23. |[[File:Planina Jelica.jpg|80px]] |[[Planina Jelica]] |V |2025. god.<ref name="Jelica">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2025_07/SG_064_2025_003.htm |title= UREDBA O ZAŠTITI PREDELA IZUZETNIH ODLIKA PLANINA JELICA |work= Vlada Republike Srbije, ("Sl. glasnik RS", br. 64/2025) |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> |6195 |[[Čačak]], [[Kraljevo]], [[Lučani]] | |- |24. | |[[Tatkova zemunica]] |V |1971. god.<ref name="Tatk">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/328852?site_pid=328852 |title= Tatkova zemunica |work= Protected planet |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> |361 |[[Merošina]] | |- |25. |[[File:Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена.jpg|80px]] |[[Ade i osjeci kod Slankamena]] |V |2021. god.<ref name="adeisl">{{Cite web |url=https://www.energetskiportal.rs/proglasen-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Proglašen Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena“ |work= www.energetskiportal.rs |accessdate= 9. 10. 2021}}</ref> |407 |[[Inđija]] | |- |} [[Sliv Resave]], [[Park šume Ivlje]], [[Ozrenske livade]], [[Klisura Ošanićke rijeke]],<ref name="slankamen">{{Cite web |url= http://www.pzzp.rs/rs/sr/zastita-prirode/zasticena-podrucja/predeli-izuzetnih-odlika.html |title= Predeli izuzetnih odlika |work= www.serbia.com |accessdate= 10. 10. 2021 |archive-date= 2022-01-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220105101158/http://www.pzzp.rs/rs/sr/zastita-prirode/zasticena-podrucja/predeli-izuzetnih-odlika.html |dead-url= yes }}</ref><ref name="adeisl">{{Cite web |url=https://www.energetskiportal.rs/proglasen-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Proglašen Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena“ |work= www.energetskiportal.rs |accessdate= 9. 10. 2021}}</ref> [[Željin]], [[Bojčinska šuma]], [[Goč]], [[Grmija]], [[Vardenik]], [[Slatine u dolini Zlatice]], [[Mrtvaje Gornjeg Potisja]]. == Izvori == {{Izvori|2}} {{Commonscat|Protected landscapes in Serbia}} {{Portal|Srbija}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji| ]] 74ydlarjhx8s10ofonisze2n51j04bb 42714554 42714550 2026-10-29T19:58:30Z Zavičajac 76707 42714554 wikitext text/x-wiki '''Lista predjela izuzetnh odlika u Srbiji''' su područja prepoznatljivog izgleda sa značajnim prirodnim, biološko-ekološkim, estetskim i kulturno-istorijskim vrijednostima, koja su se tokom vremena razvijala kao rezultat interakcije prirode, prirodnih potencijala područja i tradicionalnog načina života lokalnog stanovništva. Mogu biti prirodni i kulturni predjeli izuzetnih odlika.<ref name="zavodzzp">{{Cite web |url=https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat |title=Predjeli izuzetnih odlika |work=Zavod za zaštitu Srbije |accessdate=10.2. 2025 |archive-date=2022-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220105101156/https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat }}</ref> Statistika koju vodi [[WDPA]] o [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjima u Srbiji]] se razlikuje od onih koje su zvanično objavljene u [[Srbija|Srbiji]], zbog razlika u metodologijama i skupovima podataka koji se koriste za procjenu pokrivenosti zaštićenih područja. Prema podacima WDPA do 1.10.2021. god zaštićeno je ukupno 385 područja na ukupno 6,766km2 što čini 7,64 % ukupnog teritorija Srbije (88,509km2).<ref name="wdpac">{{Cite web |url=https://www.protectedplanet.net/country/SRB |title= Zaštićen područja u Srbiji |work=Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10.03. 2025}}</ref> Republika Srbija je potpisala i ratifikovala Evropsku konvenciju o predjelu (EКP) 2011. i na taj način se pridružila velikom broju zemalja (39) članica Savjeta Evrope koji je temu predjela odredio kao važno polje evropske politike. Predio je identifikovan kao dio kulturne baštine, kao kulturno i prirodno dobro od direktnog značaja za kvalitet života. Četvrti međunarodni dan predjela u Srbiji 12. oktobra obilježen je 2020. u Upravnoj zgradi JP NP Đerdap. U sistemu zaštićenih područja Srbije, u grupi [[Zaštićeni krajolik|predjela izuzetnih odlika]], trenutno sa oktobrom 2020. god. je 21 područje koje zauzima prostor od oko 10% ukupne teritorije zaštićenih područja.<ref name="obeležavanje">{{Cite web|url= https://euractiv.rs/12-odrzivi-razvoj/156-saoptenja/15466-obeleavanje-etvrtog-meunarodnog-dana-predela-u-srbiji|title= Obeležavanje Četvrtog međunarodnog dana predela u Srbiji - 9.10.2020|work= www.tos.org.rs|accessdate= 10. 10. 2021|archive-date= 2022-01-05|archive-url= https://web.archive.org/web/20220105101215/https://euractiv.rs/12-odrzivi-razvoj/156-saoptenja/15466-obeleavanje-etvrtog-meunarodnog-dana-predela-u-srbiji|dead-url= yes}}</ref> {| class="wikitable" !Redni<br/>broj !class="unsortable" | Foto !Naziv<br/>područja !Broj IUCN<br/>kategorije<ref name="wdpacV">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Serbia&filters%5Biucn_category%5D%5B%5D=V |title= Predjeli izuzetnih odlika u Srbiji |work=Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> !Godina !Površina<br/>(ha) !Opština !Svojstva |- |1. |[[File:Magleš - zapadna Srbija - kanjon reke Gradac - mesto Šareno platno - brdo Branig 5 - arheološki lokalitet Jerinin grad.jpg|80px]] |[[Klisura rijeke Gradac]] |V |2001.<ref name="bosut">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/gradac/?script=lat |title= Odluka o zaštiti Predela izuzetnih odlika „Klisura reke Gradac“ |work= Službeni glasnik opštine Valjevo“, br. 1/2001 |accessdate= 7. 2. 2025 |archive-date= 2022-01-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220106131603/https://www.zzps.rs/wp/gradac/?script=lat }}</ref> |1.268 |[[Valjevo]] | |- |2. |[[File:Meandri Zapadne Morave, Pogled sa Ovčara 01.jpg|80px]] |[[Ovčarsko-kablarska klisura]] |V |2000.<ref name="ovčarsko">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/ovcarsko-kablarska-klisura/?script=lat |title= Ovčarsko-Kablarska klisura - Uredba o zaštiti vlade RS br. 16/2000 |work= Zavod za zaštitu prirode Srbije |accessdate= 9. 2. 2025 |archive-date= 2022-01-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220110210309/https://www.zzps.rs/wp/ovcarsko-kablarska-klisura/?script=lat }}</ref> |2.250 |[[Čačak]], [[Lučani]] |11 manastira<br/>Ovčar banja<br/>IBA podrućje |- |3. |[[File:Rudnik 22.jpg|80px]] |[[Rudnik (planina)]] |V |2023.<ref name="dud">{{Cite web |url= https://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/zastita-prirode/obavestenje-o-postupku-pokretanja-zastite-predela-izuzetnih-odlika-planina-rudnik |title= Predio izuzetnih odlika Rudnik (planina) - Postupak pokretanja zaštite prdjela izuzetnih odlika Rudnik (planina) |work= Ministarstvo zaštite životne sredine 29. avgust 2023. |accessdate= 15. 2. 2025 |archive-date= 2025-09-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250916164632/https://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/zastita-prirode/obavestenje-o-postupku-pokretanja-zastite-predela-izuzetnih-odlika-planina-rudnik |url-status= dead }}</ref> |10.092 |[[Kragujevac]]<br/>[[Gornji Milanovac]]<br/>[[Topola]] | |- |4. |[[File:Prevoj Čardak, Suvobor 002.jpg|80px]] |[[Rajac]] |V |2024.<ref name="rajac">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2024_08/SG_068_2024_002.htm |title= Predio izuzetnih odlika Rajac |work= Službeni glasnik grada Niša br. 68/2024. |accessdate= 15. 2. 2025}}</ref> |1.771 |[[Ljig]], [[Gornji Milanovac]] | |- |5. |[[File:Sokograd.jpg|80px]] |[[Lepterija-Sokograd]] |V |2002.<ref name="lepterija">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/soko-grad/?script=lat |title= Lepterija-Sokograd |work= Zavod za zaštitu prirode Srbije - Odluka vlade RS Službeni glasnik br. 25/2002. |accessdate= 7. 2. 2025 |archive-date= 2022-03-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220302084459/https://www.zzps.rs/wp/soko-grad/?script=lat }}</ref> |405 |[[Sokobanja]] | |- |6. |[[File:Belgrado panorama.jpg|80px]] |[[Veliko ratno ostrvo]] |V |2005.<ref name="ratno ostrvo">{{Cite web |url= https://www.zelenilo.rs/images/dokumenta/korisni-dokumenti/Plan%20VRO.pdf |title= Veliko ratno ostrvo - Plan upravljanja |work= JKP Zelenilo Beograd |accessdate= 9. 2. 2025}}</ref> |167,90 |[[Zemun]] |Stanište<br/>66 vrsta ptica |- |7. |[[File:Spomen kuća Vuka Karadžića, Tršić 002.jpg|80px]] |[[Tršić|Kulturni predeo Tršić-Tronoša]] |V |2019.<ref name="Tršić">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2019_07/t07_0356.htm |title= Kulturni predeo Tršić-Tronoša|work=Službeni glasnik RS br. 51/2019 - demo.paragraf.rs |accessdate= 9. 10. 2021}}</ref> |1.802,54 |[[Loznica]] |Rodno mjesto<br/>[[Vuk Karadžić|Vuka Karadžića]] |- |8. |[[File:Predeo izuzetnih odlika Vlasina NB.jpg|80px]] |[[Vlasina]] |V |2006, 2018.<ref name="pejzaži">{{Cite web |url=https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Serbia&filters%5Biucn_category%5D%5B%5D=V |title= Zaštićeni pejzaži u Srbiji |work=Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10.10. 2021}}</ref> |13.325,24 |[[Surdulica]] |Stanište ptica močvarica<br/>Ramsarsko područje |- |9. |[[File:Космај на длану.jpg|80px]] |[[Kosmaj]] |V |2005.<ref name="kosmaj">{{Cite web |url=https://www.zzps.rs/wp/kosmaj/?script=lat |title=Predjeli izuzetnih odlika u Srbiji - Kosmaj Službeni list grada Beograda, br. 29 – 36 iz 2005. |work=Zavod za zaštitu prirode Srbije, Službeni list grada Beograda, br. 29 – 36 iz 2005. |accessdate=9. 10. 2025. |archive-date=2022-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106101037/https://www.zzps.rs/wp/kosmaj/?script=lat }}</ref> |3.514 |[[Mladenovac]]<br/>[[Sopot]] | |- |10. |[[File:Vrsacki bregovi.jpg|80px]] |[[Vršačke planine]] |V |2022.<ref name="vršačke">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_01/APV_054_2022_020.htm |title=Vršačke planine - |work= Službeni glasnik RS br.54/20225. |accessdate= 9. 10. 2025.}}</ref> |5.328 |[[Vršac]] |Najviši vrh u Vojvodini |- |11. |[[File:Boje Oktobra. Predeo izuzetnih odlika „Ozren - Jadovnik“.jpg|80px]] |[[Ozren-Jadovnik]] |V |2014.<ref name="oz-jad">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2014_10/t10_0081.htm |title= Ozren-Jadovnik, odluka vlade RS |work= Službeni glasnik br. 107/2014. |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |10.284,39 |[[Prijepolje]] | |- |12. |[[File:Avalski toranj - panoramio (2).jpg|80px]] |[[Avala]] |V |2007.<ref name="avala">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_11/SG_103_2023_008.htm |title= Odluka o izradi prostornog plana područja posebne namene Kosmaj - Avala |work= Službeni glasnik br. 103/2023. |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |489 |[[Beograd]] | |- |13. |[[File:Kamena Gora - panoramio (4).jpg|80px]] |[[Kamena Gora]] |V |2007.<ref name="kamena">{{Cite web |url=https://kamenagora.com/priroda/predeli-izuzetnih-oblika/ |title= Predio izuzetnih odlika Kamena Gora |work=UREDBA o proglašenju predela izuzetnih odlika „Kamena Gora“ |accessdate= 9. 2. 2025}}</ref> |7.762 |[[Prijepolje]] | |- |14. |[[File:Jezero Zaovine 1.JPG|80px]] |[[Predio izuzetnih odlika Zaovine|Zaovine]] |V |2008.<ref name="zaovi">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2008_08/t08_0085.htm |title= Zaovine - Rešenje o predhodnoj zaštiti predjela izuzetnih odlika Zaovine |work= Službeni glasnik br. 76/2008. |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |6.264 |[[Bajina Bašta]] | |- |15. |[[File:View from the Crni Vrh.jpg|80px]] |[[Maljen]] |V |2021.<ref name="Maljen">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2021_08/SG_083_2021_006.htm |title= Maljen - Uredba o proglašenju predjela izuzetnih odlika |work= Službeni glasnik RS br. 83/2021 |accessdate= 7. 2. 2025}}</ref> |10.104 |[[Valjevo]] | |- |16. |[[File:Pcinja river valley 20.jpg|80px]] |[[Dolina Pčinje]] |V<ref name="wdpacPČ">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/20695 |title= Dolina pčinje |work= Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> |1996.<ref name="pčinja">{{Cite web |url= https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat |title= Predeli izuzetnih odlika |work= Zavod za zaštitu prirode - Službeni glasnik RS br. 55/1996 i 2/2003 |accessdate= 7. 3. 2025 |archive-date= 2022-01-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220105101156/https://www.zzps.rs/wp/predeo-izuzetnih-odlika/?script=lat }}</ref> |2.606 |[[Bujanovac]] | |- |17. |[[File:Pašnjak na subotičkoj peščari.jpg|80px]] |[[Subotička peščara]] |IV<ref name="wdpacSU">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/555634437 |title= Subotička peščara |work= Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> |1991.<ref name="subotička">{{Cite web |url= https://pzzp.rs/zastita-prirode/zasticena-podrucja/predeli-izuzetnih-odlika.html |title= Predeli izuzetnih odlika |work= Pokrajinski zavod za zaštitu prirode - Službeni glasnik RS br. 66/1991 |accessdate= 7. 3. 2025}}</ref> |5.370 |[[Subotica]] | |- |18. |[[File:Cer montain.jpg|80px]] |[[Cer (planina)|Cer]] |V<ref name="wdpacCER">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/555761742 |title= Cer planina |work= Svjetska baza podataka zaštićenih područja - WDPA - www.protectedplanet.net |accessdate= 10. 03. 2025}}</ref> |2023. god.<ref name="cerplan">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_07/SG_054_2023_006.htm |title= Predeo izuzetnih odlika Planina Cer |work= Službani glasinik RS“, br. 54/2023. |accessdate=10. mart. 2025}}</ref> |6.259 |[[Šabac]], [[Loznica]] | |- |19. |[[File:PIO16 Karas Nera 22.jpg|80px]] |[[Karaš-Nera]] |V |2015. god.<ref name="karaš">{{Cite web |url=http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2018_11/t11_0270.htm |title= Predeo izuzetnih odlika Karaš-Nere |work= Službani list AP Vojvodine, br. 54/2019. |accessdate=10. oktobar 2026.}}</ref> |1541 |[[Bela Crkva]], | |- |20. |[[File:Râul Timiș la Lugoj.jpg|80px]] |[[Predio izuzetnih odlika Potamišje|Podtamišje]] |V |2023. god.<ref name="tamiš">{{Cite web |url= https://pzzp.rs/aktuelnosti/item/1201-vlada-republike-srbije-proglasila-zasticenim-predeo-izuzetnih-odlika-potamisje.html |title= VLADA REPUBLIKE SRBIJE PROGLASILA ZAŠTIĆENIM PREDEO IZUZETNIH ODLIKA "POTAMIŠJE" |work= Pokrajinski zavod za zaštitu prirode |accessdate=10. oktobar 2026.}}</ref> | |[[Zrenjanin]], [[Sečanj]], [[Kovačica]] i [[Opovo]] | |- |21. |[[File:Кањон Ћетиње.jpg|80px]] |[[Klisura Đetinje]] |V |2023. god.<ref name="đetinja">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2023_08/UE_023_2023_003.htm |title= ODLUKA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "KLISURA ĐETINJE" |work= ("Sl. list grada Užica", br. 23/2023) |accessdate=10. oktobar 2026.}}</ref> |853 |[[Užice]], [[Čajetina]] | |- |22. |[[File:Kanioni Mirusha.jpg|80px]] |[[Predio izuzetnih odlika Miruša|Miruša]] |V |1998. god.<ref name="Miruša">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/1998/5/5 |title= UREDBA O ZAŠTITI PREDELA IZUZETNIH ODLIKA MIRUŠa |work= Vlada Republike Srbije, Službeni glasnik 5/1998-146 |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> |33.047 |[[Klina]], [[Orahovac]] | |- |23. |[[File:Planina Jelica.jpg|80px]] |[[Planina Jelica]] |V |2025. god.<ref name="Jelica">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2025_07/SG_064_2025_003.htm |title= UREDBA O ZAŠTITI PREDELA IZUZETNIH ODLIKA PLANINA JELICA |work= Vlada Republike Srbije, ("Sl. glasnik RS", br. 64/2025) |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> |6195 |[[Čačak]], [[Kraljevo]], [[Lučani]] | |- |24. | |[[Tatkova zemunica]] |V |1971. god.<ref name="Tatk">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/328852?site_pid=328852 |title= Tatkova zemunica |work= Protected planet |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> |361 |[[Merošina]] | |- |25. |[[File:Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена.jpg|80px]] |[[Ade i odsjeci kod Slankamena]] |V |2021. god.<ref name="adeisl">{{Cite web |url=https://www.energetskiportal.rs/proglasen-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Proglašen Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena“ |work= www.energetskiportal.rs |accessdate= 9. 10. 2021}}</ref> |407 |[[Inđija]] | |- |} [[Sliv Resave]], [[Park šume Ivlje]], [[Ozrenske livade]], [[Klisura Ošanićke rijeke]],<ref name="slankamen">{{Cite web |url= http://www.pzzp.rs/rs/sr/zastita-prirode/zasticena-podrucja/predeli-izuzetnih-odlika.html |title= Predeli izuzetnih odlika |work= www.serbia.com |accessdate= 10. 10. 2021 |archive-date= 2022-01-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220105101158/http://www.pzzp.rs/rs/sr/zastita-prirode/zasticena-podrucja/predeli-izuzetnih-odlika.html |dead-url= yes }}</ref><ref name="adeisl">{{Cite web |url=https://www.energetskiportal.rs/proglasen-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Proglašen Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena“ |work= www.energetskiportal.rs |accessdate= 9. 10. 2021}}</ref> [[Željin]], [[Bojčinska šuma]], [[Goč]], [[Grmija]], [[Vardenik]], [[Slatine u dolini Zlatice]], [[Mrtvaje Gornjeg Potisja]]. == Izvori == {{Izvori|2}} {{Commonscat|Protected landscapes in Serbia}} {{Portal|Srbija}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji| ]] 66t9dday4n0kiqx9wvrl8w3mk9hdfb8 0 4714778 42714706 42457587 2026-10-30T06:22:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714706 wikitext text/x-wiki [[File:Serbian Cyrillic Blagajska Tablet.jpg|mini|desno|]] '''Blagajska ploča''' je kameni istorijski spomenik čiji je jedan dio sa natpisom pronađen 1912. na [[Katoličanstvo|katoličkom]] groblju u [[Blagaj|Blagaju]], [[Bosna i Hercegovina]]. Bila je sekundarno upotrijebljena kao uža strana grobnog sanduka i vjerovatno je tada preklesana, čime je izgubljena cijela lijeva strana natpisa i napravljena nenadoknadiva šteta. Fragment ploče je smješten u [[Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine]] u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Istoričar [[Ljubomir Stojanović]] je objavio prve podatke o ploči u stručnoj literaturi. Nakon izvršenog arheološkog iskopavanja na lokalitetu Vrači o Podgrađu Blagajskog grada pronađeni su temelji objekta uz kojeg se nalazila veća gomila klesanog kamena. Tekst na ploči proučavao je i [[Marko Vego]]. Utvrdio je da je svaki red natpisa imao od 30 do 32 slova, i da je pisan [[Ćirilica|ćirilicom]]. Njegova rekonstrukcija natpisa se najčešće citira i glasi:<ref name="blagajska">{{Cite web |url= https://www.academia.edu/35947164/Marko_Vego_Zbornik_srednjovjekovnih_natpisa_Bosne_i_Hercegovine_I |title= Marko Vego: Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine I - Blagaj (1194. god.), red. br.19 |work= Zemaljski muzej Sarajevo - 1962. |accessdate= 9. 4. 2025}}</ref> VA IME OCA I SNA I SVETAGO DUHA JA ŽU PAN MIROSLAV ZIDAH CRKVA SVETAG O KOZME I DAMIJANA U SVOIH SELIJAH U D NI VELNEGA ŽUPANA SLAVNAGO NEMANE. Sadržaj teksta koji je napisan na ploči govori o izgradnji [[Hrišćanstvo|hrišćanske]] crkve svetog Kuzme i Damijana u Blagaju na Buni kod Mostara. Izgrađena je 1194. godine. Ktitor je [[hum]]ski knez [[Miroslav Zavidović|Miroslav]], a posvetio ju je [[Dubrovačka Republika|dubrovački]] nadbiskup Bernardin. I danas se lokalitet na kojem se crkva nalazila naziva Vrači, što čuva uspomenu na zaštitnike crkve svetog Kuzmu i Damijana, koji se nazivaju sveti Vrači. == Literatura == * Gordana Tomović - Morfologija ćiriličnih natpisa na Balkanu, Beograd, 1974. == Vanjske veze == * {{Cite web |url= https://mostarski.info/blagajska-ploca/ |title= Blagajska ploča je jedan od najstarijih pisanih spomenika u Bosni i Hercegovini, koji datira iz 12. vijeka. |work= Mostar info - 16.01.2021 |accessdate= 9. 4. 2025}} * {{Cite web |url= https://www.cidom.org/?p=12442 |title= Blagajska ploča (12. stoljeće) |work= CIDOM – Centar za dokumentaciju i informaciju Mostar |accessdate= 9. 4. 2025}} * {{Cite web |url= https://muzejsrpskogjezika.fil.bg.ac.rs/blagajski-natpis/ |title= Blagajski natpis humskog kneza Miroslava |work= Virtuelni muzej srpskog jezika - Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu |accessdate= 9. 4. 2025}} * {{Cite web |url= https://dinastijanemanjic.weebly.com/blagajski-natpis-humskog-kneza-miroslava.html |title= Blagajski natpis |work= Dinastija Nemanjić |accessdate= 9. 4. 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231211150027/https://dinastijanemanjic.weebly.com/blagajski-natpis-humskog-kneza-miroslava.html |archive-date= 2023-12-11 |url-status= dead}} == Izvori == {{Reflista}} [[Kategorija:Tekstovi iz srednjovjekovne BiH]] 1dbch4x1tjz2tibxih160ktoedaj4vu 2 4717073 42714732 42713664 2026-10-30T11:57:34Z Ekvatarina 270952 42714732 wikitext text/x-wiki {{Infokutija muzičar | tip = instrumentalist | ime = David Gilmour | slika = DGilmour-Royal Albert Hall, Oct 2015.jpg | širina_slike = 300 px | opis_slike = | alt_slike = | puno_ime = David Jon Gilmour | nadimak = | datum_rođenja = {{birth date and age|1946|3|6|hr=yes}} | mjesto_rođenja = {{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[Cambridge]], [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]}} | datum_smrti = | mjesto_smrti = | država_smrti = | uzrok_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | nacionalnost = | porijeklo = | alma_mater = <!-- ili |univerzitet, |fakultet --> | supružnici = Virginia "Ginger" Hasenbein<br>(v. [[1975.]], r. [[1990.]])<br>Polly Samson<br>(v. [[1994.]]) | djeca = 8 | zanimanje = glazbenik, pjevač, tekstopisac | period_aktivnosti = [[1963.]] – ''danas'' | žanr = [[progresivni rock|progresivni ''rock'']], [[psihodelični rock|psihodelični ''rock'']], [[art rock|''art rock'']], [[blues rock|''blues rock'']] | instrumenti = gitara | diskografske_kuće = <!-- ili |diskografska_kuća --> | povezani_izvođači = | trenutni_član_grupe = [[Pink Floyd]] | bivši_član_grupe = Jokers Wild, Deep End | sajt = [https://www.davidgilmour.com/ davidgilmour.com] | album1 = | godina1 = }} '''David Jon Gilmour''' ([[Cambridge]], [[6. ožujka]] [[1946.]]) [[Engleska|engleski]] je glazbenik, pjevač i tekstopisac, a poznatiji je još kao vodeći gitarist [[Pink Floyd]]a, engleskoga ''rock''-benda. Pridružio mu se [[1967.]] godine, odnosno nedugo nakon odlaska [[Syd Barrett|Syda Barretta]], njegova osnivača.{{sfn|Povey|2008|p=47}} Pink Floyd postao je do ranih [[1980-e|80-ih]] godina [[20. stoljeće|prošloga stoljeća]] jedan od najuspješnijih i najcjenjenijih bendova u povijesti glazbe.<ref>Za 250 milijuna prodanih albuma vidi: {{cite web|title=Pink Floyd Reunion Tops Fans' Wish List in Music Choice Survey|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aOmothQgn6l4&refer=muse|publisher=[[Bloomberg Television]]|date=26. rujna 2007|access-date=22. rujna 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20130812212513/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aOmothQgn6l4&refer=muse|archive-date=12. kolovoza 2013}} Za 74,5 milijuna prodanih jednica prema [[Recording Industry Association of America|RIAA]]-i vidi: {{cite web|title=Top Selling Artists|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|url=https://www.riaa.com/goldandplatinum.php?content_selector=top-selling-artists|access-date=22. rujna 2026|archive-date=19. srpnja 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719114528/http://riaa.com/goldandplatinum.php?content_selector=top-selling-artists|url-status=live}}</ref> Gilmour je preuzeo vodstvo benda nakon što ga je [[Roger Waters]] napustio [[1985.]] godine. Pod njime su objavili tri albuma: ''[[A Momentary Lapse of Reason]]'' ([[1987.]]), ''[[The Division Bell]]'' ([[1994.]]) i ''[[The Endless River]]'' ([[2014.]]). Gilmour je objavio dosada pet samostalnih albuma: ''David Gilmour'' ([[1978.]]), ''About Face'' ([[1984.]]), ''On an Island'' ([[2006.]]), ''Rattle That Lock'' ([[2015.]]) i ''Luck and Strange'' ([[2024.]]). Među navedenim albumima tri su zauzela prvo mjesto na [[Official Albums Chart|britanskoj top-listi]], a Gilmour je isti uspjeh postigao s Pink Floydom šest puta.<ref name=":3">{{Cite web |last=Brannigan |first=Paul |date=13. rujna 2024. |title='I'd like to thank everyone who's bought my new album and helped make it number 1.' David Gilmour celebrates his third solo UK number one album with ''Luck and Strange'' |url=https://www.loudersound.com/news/david-gilmour-celebrates-third-solo-uk-number-one-album-with-luck-and-strange |access-date=22. rujna 2026 |website=[[Classic Rock (časopis)|Classic Rock]] |language=en}}</ref> Također je producirao dva albuma benda [[The Dream Academy]], a pripisuju mu se i zasluge za predstavljanje kantautorice [[Kate Bush]] široj publici. Platio je snimanje njezinih prvih pjesama i pomogao joj je sklopiti ugovor s prvom diskografskom kućom. Kao član Pink Floyda uvršten je u [[Rock and Roll Hall of Fame]] od [[1996.]] godine, a u [[UK Music Hall of Fame]] od [[2005.]] godine. Godine [[2003.]] bio je odlikovan [[Orden Britanske imperije|Ordenom britanske imperije]]. Časopis ''[[Rolling Stone]]'' proglasio ga je 28. najboljim gitaristom u povijesti [[2023.]] godine.<ref name=":4">{{Cite magazine |date=13. listopada 2023 |title=The 250 Greatest Guitarists of All Time |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-guitarists-1234814010/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101032814/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-guitarists-1234814010/ |archive-date=1. studenoga 2023 |access-date=22. rujna 2023 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> Gilmour je sudjelovao u projektima koji se bave [[prava životinja|pravima životinja]], [[ekološka svijest|ekološkom sviješću]], [[beskućništvo]]m, [[siromaštvo]]m i [[ljudska prava|ljudskim pravima]]. Oženio se dvaput i otac je osmero djece. Romanopiskinja [[Polly Samson]], njegova supruga, pomogla mu je u stvaranju brojnih tekstova njegovih pjesama. == Rani život i obrazovanje == David Jon Gilmour rodio se [[6. ožujka]] [[1946.]] godine u [[Cambridge]]u.{{sfn|Fitch|2005|p=115}} Njegov otac, Douglas Gilmour, bio je viši predavač [[zoologija|zoologije]] na [[Sveučilište u Cambridgeu|Sveučilištu u Cambridgeu]]. Majka Sylvia (r. Wilson) prvotno se obrazovala za učiteljicu, ali poslije je ipak radila kao filmska montažerka za [[BBC]].<ref name="WH">{{Cite episode |series=BBC Two |title=David Gilmour: Wider Horizons |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b06pyrbs |access-date=22. rujna 2026 |network=[[BBC]] |date=14. studenoga 2015 |archive-date=4. kolovoza 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804211420/http://www.bbc.co.uk/programmes/b06pyrbs |url-status=live }}</ref> Gilmour ima i braću Petera i Marka te sestru Catherine.{{sfn|Blake|2008|p=14}} Kada se rodio, obitelj je živjela u [[Trumpington]]u, malome mjestu u [[Cambridgeshire]]u, a nakon nekoliko selidbi smjestila se u obližnjemu [[Grantchester]]u.<ref>{{harvnb|Blake|2008|p=14}}: kuća u Trumpingtonu; {{harvnb|Manning|2006|pp=10–11}}.</ref> Gilmourovi roditelji poticali su njegov interes za glazbu. Godine [[1954.]] kupio je svoj prvi singl, "[[Rock Around the Clock]]" [[Bill Haley|Billa Haleyja]],{{sfn|Manning|2006|pp=10–11}} a njegov je entuzijazam bio još izraženiji nakon izlaska singla "[[Heartbreak Hotel]]" [[Elvis Presley|Elvisa Presleyja]] u [[siječanj|siječnju]] [[1956.]] godine. Pjesma "[[Bye Bye Love (pjesma The Everly Brothers)|Bye Bye Love]]" ([[1957.]]) dueta [[The Everly Brothers]] potaknula je u njemu ozbiljan interes za gitaru. Gilmour je prvo posudio jednu od susjeda, koju mu nikada nije vratio. Nedugo nakon toga počeo je samostalno učiti svirati služeći se knjigom i setom za snimanje [[Pete Seeger|Petea Seegera]].{{sfn|Blake|2008|pp=18–19}} Kada je imao 11 godina, počeo je pohađati jednu privatnu školu u Cambridgeu. Iako mu se nije osobito svidjela,{{sfn|Manning|2006|p=11}} ondje je upoznao dvojicu budućih članova [[Pink Floyd]]a, [[Syd Barrett|Syda Barretta]] i [[Roger Waters|Rogera Watersa]], koji su pohađali obližnju školu u istoj ulici.{{sfn|Blake|2008|pp=15–17}} Gilmour je [[1962.]] godine upisao napredni studijski program suvremenih jezika na fakultetu Cambridgeshire College of Arts and Technology, budućoj sastavnici [[Univerzitet Anglia Ruskin|Sveučilišta Anglia Ruskin]]. Iako je odustao od studija, za vrijeme školovanja naučio je tečni francuski. Barrett je također pohađao isti fakultet, pa je zajedno s njime vježbao gitaru za vrijeme pauza za ručak. Kasnije se te godine pridružio ''[[blues rock]]''-bendu [[Jokers Wild (bend)|Jokers Wild]]. Zajedno su snimili jednostrani album i singl, a izdali su samo 50 primjeraka i jednoga i drugoga.{{sfn|Manning|2006|pp=11}} Kada je imao 19 godina, Gilmour je autostopom stigao do [[Saint-Tropez]]a. Ondje se našao s Barrettom i njegovim prijateljima prije nego što su bili uhićeni zbog uličnoga sviranja.{{sfn|Blake|2008|pp=15–17}} Gilmour i Barrett kampirali su u okolici [[Pariz]]a tjedan dana i posjetili su [[Louvre]].{{sfn|Manning|2006|pp=18}} U tome je periodu Gilmour radio kao vozač i asistent [[Ossie Clark|Ossieja Clarka]], modnoga dizajnera.<ref>{{cite book|first=Pattie|last= Boyd|title= Wonderful Tonight|date= 2007|page=[https://books.google.com/books?id=CNhh0TMLmmwC&q=gilmour 53]}}</ref> Sredinom [[1967.]] godine ponovno je otputovao u [[Francuska|Francusku]] s [[Rick Wills|Rickom Willsom]] i [[Willie Wilson|Williejem Wilsonom]], bivšim članovima benda Jokers Wild. Prvo su nastupali pod imenom Flowers, a onda Bullitt, ali nisu bili komercijalno uspješni. Vlasnici klubova nerado su ih plaćali za obrade tadašnjih hitova, a kada su došli u Pariz, lopovi su im ukrali opremu.{{sfn|Manning|2006|p=44}} Gilmour je u Francuskoj otpjevao glavne dionice dviju pjesama za film ''[[Two Weeks in September]]'', u kojemu je glumila [[Brigitte Bardot]].<ref name="WH" /> Kada se iduće godine vratio s Bullittom u Englesku, nisu imali dovoljno novca ni za gorivo, pa su trebali gurati svoj bus s trajekta na kopno.{{sfn|Manning|2006|p=44}} == Karijera == === Pink Floyd === Sastav [[Pink Floyd]]a [[1967.]] godine činili su [[Syd Barrett]] i [[Roger Waters]], Gilmourovi prijatelji iz školskih dana, te [[Nick Mason]] i [[Richard Wright (muzičar)|Richard Wright]]. Tada su objavili ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'', svoj prvi album.{{sfn|Mason|2005|pp=87–107}} U [[svibanj|svibnju]] te godine Gilmour se nakratko vratio u [[London]] u potrazi za novom opremom. Za vrijeme svoga boravka prisustvovao je snimanju pjesme "[[See Emily Play (pjesma)|See Emily Play]]", a tada mu se činilo da ga Barrett, koji se tada borio s mentalnim problemima, ne prepoznaje, što ga je šokiralo.{{sfn|Manning|2006|p=38}} [[File:ROCK CONCERT. (FROM THE SITES EXHIBITION. FOR OTHER IMAGES IN THIS ASSIGNMENT, SEE FICHE NUMBERS 42, 97.) - NARA - 553890 (cropped).jpg|thumb|left|Gilmour (''lijevo'') s [[Pink Floyd]]om [[1973.]] godine]] Budući da se Barrettovo stanje sve više pogoršavalo, bend je pozvao Gilmoura da ga zamijeni. On je na to pristao i priključio im se u [[prosinac|prosincu]]. Članovi benda još su tada razmišljali o tome da Barrett nastavi surađivati s njima samo kao tekstopisac.<ref>{{harvnb|Mason|2005|pp=109–111}}, {{harvnb|Povey|2008|p=47}}).</ref> [[Peter Jenner]], jedan od njihovih poslovnih suradnika, izjavio je da je plan bio da Gilmour "zamaskira Barrettove ekscentričnosti".{{sfn|Schaffner|1991|p=107}} Tako su djelovali sve do [[ožujak|ožujka]] [[1968.]] godine, kada je postalo preteško raditi s Barrettom. Tada se Barrett i složio s time da napusti bend.{{sfn|Blake|2008|pp=112}} Mason je kasnije izjavio: "Dave je nakon Syda održavao razliku između svjetla i tame. Bio je apsolutno prepušten formi i obliku, a to je uveo i u neka od naših osebujnijih djela. Mislim da smo postali mnogo ugodniji za slušanje."<ref>{{Cite journal |date=July 1995 |title=The 30-Year Technicolor Dream |journal=[[Mojo (magazine)|Mojo]]}}</ref> Gilmour je [[1970.]] godine bio na [[Isle of Wight Festival 1970.|festivalu na otoku Wightu]], gdje je asistirao za miksetom za vrijeme nastupa [[Jimi Hendrix|Jimija Hendrixa]].<ref name="loudersound">{{cite web |last=Ewing |first=Jerry |date=12. ožujka 2019. |title=David Gilmour: I mixed Jimi Hendrix's sound at the Isle Of Wight |url=https://www.loudersound.com/news/david-gilmour-i-mixed-jimi-hendrixs-sound-at-the-isle-of-wight |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230213160220/https://www.loudersound.com/news/david-gilmour-i-mixed-jimi-hendrixs-sound-at-the-isle-of-wight |archive-date=13. veljače 2023 |access-date=10. listopada 2026 |website=[[Prog (magazine)|Prog]] |publisher=}}</ref> [[File:David Gilmour and stratocaster.jpg|thumb|upright=0.9|Gilmour na nastupu s Pink Floydom sredinom [[1970-e|70-ih]] godina]] Sredinom [[1970-e|70-ih]] godina do Gilmoura je stigla kopija demo-vrpce koju je snimila kantautorica [[Kate Bush]]. Dao mu ju je Ricky Hopper, zajednički prijatelj obiju obitelji. Gilmour je bio oduševljen onime što je čuo i odlučio je platiti snimanje triju profesionalnih demo-snimki za diskografske kuće.<ref>{{cite news |last=Cowley |first=Jason |date=7. veljače 2005. |title=The Wow Factor |magazine=[[New Statesman]] |url=http://www.newstatesman.com/node/149907 |access-date=10. listopada 2026 |archive-date=14. prosinca 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214182833/http://www.newstatesman.com/node/149907 |url-status=live }}</ref><ref>''[[Rolling Stone]]'', 8. veljače 1990., str. 21–22: "The Sensual Woman", Sheila Rogers.</ref> Vrpcu je producirao Gilmourov prijatelj [[Andrew Powell]], koji je nakon toga producirao i njezina prva dva studijska albuma, i [[Geoff Emerick]], inženjer zvuka.<ref>{{cite journal |date=September 1990 |title=The Rightful Heir? |journal=Q |number=48}}</ref> Kada je bila dovršena, poslušao ju je na Gilmourov poticaj Terry Slater, izvršni direktor [[EMI]]-ja.<ref name="Soundscape">{{cite journal |last=Kruse |first=Holly |date=studeni 2000. |title=Kate Bush: Enigmatic chanteuse as pop pioneer |url=http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/TRA/Kate_Bush.shtml |journal=Soundscapes.info, Online Journal on Media Culture |volume=3 |issn=1567-7745 |access-date=17. listopada 2026 |archive-date=1. siječnja 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101025121/http://www.icce.rug.nl/~soundscapes/DATABASES/TRA/Kate_Bush.shtml |url-status=live }}, izvorno objavljeno u {{cite journal |year=1988 |journal=Tracking: Popular Music Studies |volume=1 |issue=1 |title=Kate Bush: Enigmatic chanteuse as pop pioneer}}</ref> Slater je nakon toga sklopio ugovor s Bush.<ref>{{cite web |title=Kate Bush |url=http://www.emi-premier.co.uk/loader.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226142058/http://www.emi-premier.co.uk/loader.html |archive-date=26. veljače 2012 |publisher=[[EMI]]}}</ref> Gilmour je naveden kao izvršni producent dviju pjesama s debitantskoga studijskog albuma Kate Bush, ''[[The Kick Inside (album)|The Kick Inside]]'' ([[1978.]]), a jedna je od njih "[[The Man with the Child in His Eyes (album)|The Man with the Child in His Eyes]]", njezin drugi singl.<ref name="Mabbett-12">{{cite book |last=Miles |first=Barry |title=Pink Floyd the visual documentary |author2=Andy Mabbett |publisher=Omnibus |year=1994 |isbn=0-7119-4109-2 |edition=Updated |location=London}}</ref> Pjevao je prateće vokale u pjesmi "[[Pull Out the Pin (pjesma)|Pull Out the Pin]]" s njezina četvrtoga studijskog albuma, ''[[The Dreaming (album)|The Dreaming]]'' ([[1982.]]),<ref name="Mabbett-12" /> a svirao je gitaru u pjesmama "[[Love and Anger (pjesma)|Love and Anger]]" i "[[Rocket's Tail (pjesma)|Rocket's Tail]]" s njezina šestoga studijskog albuma, ''[[The Sensual World (album)|The Sensual World]]'' ([[1989.]]).<ref name="Mabbett-12" /> Godine 1975. Gilmour je svirao na albumu ''[[HQ (album)|HQ]]'' ([[1975.]]) glazbenika [[Roy Harper|Roya Harpera]].<ref name="Mabbett-12" /> === Početci samostalnoga rada === Gilmour je kasnih [[1970-e|70-ih]] godina počeo smatrati da u Pink Floydu ne uspijeva ostvariti sav svoj umjetnički kapacitet. Godine [[1978.]] objavio je svoj prvi samostalni album, ''[[David Gilmour (album)|David Gilmour]]'', čime je pokazao raspon svojih vještina i kao gitarist i kao tekstopisac. Glazba koju je napisao tijekom završne faze izrade albuma, a za koju je bilo prekasno da se u njega uvrsti, poslužila je kao temelj za pjesmu "[[Comfortably Numb (pjesma)|Comfortably Numb]]" s Pink Floydova albuma ''[[The Wall (album)|The Wall]]'' ([[1979.]]).{{sfn|Schaffner|1991|pp=221–222}} Odnos između Gilmoura i Watersa pogoršao se tijekom snimanja filma ''[[Pink Floyd – The Wall]]'' i albuma ''[[The Final Cut]]'' ([[1983.]]).{{sfn|Povey|Russell|1997|p=185}} Gilmour je tu negativnu energiju usmjerio na stvaranje svoga drugog samostalnog studijskog albuma, ''[[About Face (album)|About Face]]'' ([[1984.]]),<ref name="Mabbett-12"/> u kojemu je iznio svoje osjećaje u vezi s različitim temama – od odnosa s Watersom do ubojstva [[John Lennon|Johna Lennona]].<ref name="Mabbett-12"/> Uz to je krenuo na [[Europa|europsku]] i [[SAD|američku]] turneju. Na njoj su kao predgrupa nastupali [[Television Personalities]] sve dok Dan Treacy, njihov glavni vokalist, nije otkrio Barrettovu adresu na pozornici.{{sfn|Schaffner|1991|p=123}} Mason je također nastupio kao gost tijekom [[UK|britanskoga]] dijela turneje. Njega su obilježila otkazivanja nekoliko koncerata, ali svejedno je ostvario profit.{{sfn|Blake|2008|p=304}} Kada se vratio s turneje, Gilmour je svirao gitaru s nizom različitih glazbenika i producirao album ''[[The Dream Academy (album)|The Dream Academy]]'' istoimenoga benda, uključući i njihov hit "[[Life in a Northern Town (pjesma)|Life in a Northern Town]]" ([[1986.]]), koji se svrstao među deset najuspješnijih pjesama na američkoj ljestvici.{{sfn|Blake|2008|p=312}} [[File:David Gilmour - 1984, Abou Face tour.jpg|thumb|upright=0.75|Gilmour [[1984.]] godine]] Gilmour je sudjelovao u pisanju pet pjesama za album ''[[The Unknown Soldier (album)|The Unknown Soldier]]'' ([[1980.]]) Roya Harpera. Među njima se našla i "Short and Sweet", pjesma koja je izvorno bila nastala za Gilmourov prvi samostalni album.<ref name="Mabbett-12"/> Harper je upravo nju izveo u [[travanj|travnju]] [[1984.]] godine, kada je nastupio kao gost iznenađenja na Gilmourovu koncertu u [[Hammersmith Odeon]]u.<ref name="Mabbett-12"/> Ta je izvedba postala dijelom Gilmourova koncertnoga filma ''Live 1984''. Harper je također sudjelovao u snimanju albuma ''About Face'' kao prateći vokal.<ref name="Mabbett-12"/> Godine [[1985.]] Gilmour je svirao na šestome samostalnom studijskom albumu [[Bryan Ferry|Bryana Ferryja]], ''[[Boys and Girls (album)|Boys and Girls]]''. S njime je jednako surađivao na pjesmi "Is Your Love Strong Enough" za američko izdanje filma ''[[Legend (film)|Legend]]'' (1985.) redatelja [[Ridley Scott|Ridleyja Scotta]], a u videospotu za tu pjesmu pojavljuju se zajedno sa scenama iz filma.<ref name="Mabbett-12"/> Gilmour je s Ferryjem nastupio i na koncertu ''[[Live Aid]]'' na [[Wembley Stadium (1923)|stadionu Wembleyju]] u [[srpanj|srpnju]] iste godine.<ref name="Mabbett-12"/> Surađivao je i na albumu ''[[White City: A Novel (album)|White City: A Novel]]'' i na singlu "Give Blood" [[Pete Townshend|Petea Townshenda]],<ref>{{cite web |last=Pidgeon |first=John |url=http://www.thewho.net/petetownshend/bestofln.htm |work=The Hypertext Who |title=Pete Townshend in conversation with John Pidgeon |date=siječanj 1996 |access-date=30. listopada 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214013633/http://www.thewho.net/petetownshend/bestofln.htm |archive-date=14. prosinca 2013}}</ref> kao i na albumu ''[[Slave to the Rhythm]]'' [[Grace Jones]].<ref>{{Cite web |date=rujan 1990 |title=The Rightful Heir? |url=http://www.pinkfloydfan.net/t1475-david-gilmour-rightful-heir-q.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927221338/http://www.pinkfloydfan.net/t1475-david-gilmour-rightful-heir-q.html |archive-date=27. rujna 2011 |access-date=30. listopada 2026 |website=Q Magazine No. 48 }}</ref> Gilmour je također svirao gitaru na pjesmi "[[No More Lonely Nights (pjesma)|No More Lonely Nights]]", hit-singlu [[Paul McCartney|Paula McCartneryja]] iz [[1984.]] godine,<ref>{{Cite web|url=https://americansongwriter.com/the-meaning-behind-no-more-lonely-nights-by-paul-mccartney-and-the-guitar-legend-who-helped-with-the-track/|title=The Meaning Behind "No More Lonely Nights" by Paul McCartney and the Guitar Legend Who Helped with the Track|first=Jim|last=Beviglia|date=27. veljače 2024|website=American Songwriter}}</ref> zatim na naslovnoj pjesmi albuma ''[[Brother Where You Bound]]'' benda [[Supertramps]] iz 1985. godine,<ref>{{cite web |title=The Life and Times of a Second Call Studio Musician Part 17 – Marty Walsh |date=6. ožujka 2017 |url=https://www.martywalsh.com/the-life-and-times-of-a-second-call-studio-musician-part-17/ |access-date=30. listopada 2026}}</ref> a onda i na trima pjesmama albuma ''Persona'' ([[1986.]]) klasične gitaristice [[Liona Boyd|Lione Boyd]].<ref>{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/album/persona-mw0000851071|title=Persona - Liona Boyd &#124; Album &#124; AllMusic|via=www.allmusic.com}}</ref> === Predvođenje Pink Floyda === Kada je Waters [[1985.]] godine izjavio da je Pink Floyd "potrošena kreativna sila" i pokušao raspustiti bend, Gilmour i Mason izjavili su da namjeravaju nastaviti bez njega. Waters je napustio bend [[1987.]] godine i time prepustio vodstvo Gilmouru. Godinu dana prije toga Gilmour je kupio ''[[Astoria (kuća na vodi)|Astoriju]]'', kuću na vodi, i usidrio ju na rijeci [[Temza|Temzi]] u [[London]]u, odnosno u blizini [[Hampton Court Palace|dvorca Hampton Court]]. Kuću je prenamijenio u glazbeni studio{{sfn|Blake|2008|p=318}} i ondje producirao Pink Floydov album ''[[A Momentary Lapse of Reason (album)|A Momentary Lapse of Reason]]'' 1987. godine, a na njemu su surađivali i Mason i Wright.<ref name="Mabbett-12" /> Gilmour je smatrao da je Pink Floyd zapao pod prevelik utjecaj tekstova koji su nastajali za vrijeme Watersova vodstva benda, pa je nastojao "ponovno uspostaviti ravnotežu" između glazbe i teksta.<ref>{{Harvnb|Schaffner|1991|p=274}}</ref> U [[ožujak|ožujku]] iste godine svirao je gitaru tijekom izvedbe pjesme "[[Running Up That Hill (pjesma)|Running Up That Hill]]" Kate Bush na trećemu izdanju manifestacije ''[[The Secret Policeman's Ball]]''.<ref name="Mabbett-12" /> Pink Floyd objavio je [[1994.]] godine drugi studijski album koji je nastao s Gilmourom na čelu benda, ''[[The Division Bell (album)|The Division Bell]]''. == Reference == {{reflist}} hlwryauipu33ndv5f595r8scble1o2d 0 4717286 42714671 42710302 2026-10-30T03:19:28Z Edgar Allan Poe 29250 42714671 wikitext text/x-wiki {{italic title}} {{Video igra (HR) |naslov= Zoo Tycoon 2 |image= [[File:Zoo Tycoon 2 Coverart.png|240px]] |opis= Naslovnica |razvio = [[Blue Fang Games]]<br/>Rapan |izdavač= [[Microsoft Game Studios]]{{efn|Port za Mac OS X razvijen i objavljen od strane [[MacSoft]]-a.}} |distributer= |dizajner= |producent= |serija= ''[[Zoo Tycoon]]'' |engine= ''[[Gamebryo]]'' |inačica= |glazba= |autor= |released = <br /> '''Windows'''<br /> [[sjeverna Amerika|NA]]: 9. novembar 2004.<ref>{{Cite web |title=Zoo Tycoon 2 limited edition announced |url=https://www.gamespot.com/articles/zoo-tycoon-2-limited-edition-announced/1100-6111929/ |access-date=2023-05-27 |website=GameSpot |language=en-US}}</ref><br /> [[evropa|EU]]: 26. novembar 2004.<ref>{{Cite web |title=Zoo Tycoon 2 sur PC |url=https://www.jeuxvideo.com/jeux/pc/00012459-zoo-tycoon-2.htm |access-date=2023-05-27 |website=Jeuxvideo.com |language=fr |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527022724/https://www.jeuxvideo.com/jeux/pc/00012459-zoo-tycoon-2.htm |url-status=live }}</ref><br /> '''Mac OS X'''<br /> [[sjeverna Amerika|NA]]: 8. decembar 2005.<ref>{{Cite web |title=Zoo Tycoon 2 ships for the Mac |url=https://www.macworld.com/article/178026/zootycoon2-3.html |access-date=2023-05-27 |website=Macworld |language=en |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527022725/https://www.macworld.com/article/178026/zootycoon2-3.html |url-status=live }}</ref><br /> |žanr = [[igra simulacije poslovanja|Simulacija poslovanja]] |način igre = jedan igrač |ocjena= |platforma= [[Windows]], [[Mac OS X]] |zahtjevi= |ulazni uređaji= |medij = }} '''''Zoo Tycoon 2''''' je [[videoigra simulacije poslovanja]] koju je razvio [[Blue Fang Games]], a objavili su je [[Xbox Game Studios|Microsoft Game Studios]] i [[MacSoft]]. Izvorno objavljena 2004. godine za [[Microsoft Windows]], ''Zoo Tycoon 2'' je također dostupna za [[Windows Mobile]], [[lični digitalni asistent|PDA]] i [[MacOS|Mac OS X]], iako ekspanzije nisu uključene u Mac verziju. Verzija za [[Nintendo DS]], pod nazivom ''[[Zoo Tycoon 2 DS]]'', objavljena je 2008. godine. Slično svom prethodniku, ''[[Zoo Tycoon]]'' iz 2001. godine, cilj je izgraditi i upravljati zoološkim vrtom stvaranjem [[izložba|eksponata]] i [[akvarij|akvarija]], usrećivanjem gostiju i životinja te održavanjem zaposlenika, financija, terena, vegetacije i krajolika. == Igranje == Igranje se vrti oko stvaranja odgovarajućih eksponata za životinje putem modifikacije staništa (pokrov tla, voda, nadmorska visina, lišće i kamenje, uz razne druge stvari, uključujući hranu, skloništa i igračke/predmete za obogaćivanje okoline) koji zadovoljavaju potrebe životinja (stanište, glad, žeđ, stimulacija, privatnost, san, druženje i vježbanje). Gosti će posjetiti zoološki vrt kako bi vidjeli životinje, a imaju i potrebe koje treba zadovoljiti kroz pejzaž i zgrade (glad, žeđ, kupatilo, sjedenje i zabava). ''Zoo Tycoon 2'' ima tri načina igranja: Kampanja, Izazov i Pješčanik. U načinu igre Kampanja, igrač prolazi kroz scenarije u postojećim zoološkim vrtovima i dodjeljuju mu se različiti ciljevi koje treba ispuniti, kao što su postizanje određenog nivoa slave, briga o spašenim životinjama ili uzgoj ugroženih vrsta. U načinu igre Izazov, igrač pokreće zoološki vrt od nule i dobija nasumične izazove koje može prihvatiti ili odbiti. U oba ova načina, igrači imaju ograničen novac i počinju s ograničenim pristupom životinjama i predmetima, a više ih postaje dostupno kako se nivo slave zoološkog vrta povećava. Posljednji način igre, Pješčanik, omogućava igraču da od nule kreira zoološki vrt s neograničenim novcem i pristupom svim životinjama i predmetima od samog početka. == Razvoj == Nakon uspjeha izvornog ''Zoo Tycoona'', planiran je nastavak. Marketinški materijali naglašavali su 3D grafiku, kao i perspektivu iz prvog lica i foto modove.<ref>{{Citation|title=Zoo Tycoon 2 Announced - IGN|date=17 February 2004|url=https://www.ign.com/articles/2004/02/17/zoo-tycoon-2-announced|language=en|access-date=2020-11-08|archive-date=2020-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115071910/https://www.ign.com/articles/2004/02/17/zoo-tycoon-2-announced|url-status=live}}</ref> Gostujući način igre iz prvog lica dodan je zbog mnogih zahtjeva obožavatelja da se "približe" životinjama.<ref>{{Cite web|date=2012-09-28|title=Zoo Tycoon - Zoo Tycoon 2 Developer Diary—Zookeeper Mode|url=http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_02.htm|access-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120928020344/http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_02.htm|archive-date=2012-09-28}}</ref> Foto način i način čuvara zoološkog vrta usavršeni su nakon što su programeri odlučili da igrač treba moći komunicirati sa svijetom dok hoda okolo. Kretanje i kontrole iz prvog lica temeljili su se na [[pucačina iz prvog lica|pucačinama iz prvog lica]], a programeri su kao inspiraciju naveli ''[[Half-Life 2|Half-Life]]''.<ref>{{Cite web|date=2012-01-15|title=Zoo Tycoon - Zoo Tycoon 2 Developer Diary—Zoo Guest Mode|url=http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_01.htm|access-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120115132626/http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_01.htm|archive-date=2012-01-15}}</ref> Igra je također dizajnirana da bude slobodnijeg oblika nego što je to bio ''Zoo Tycoon'', a programer Shawn Stone navodi da je izgradnja staništa u prvoj igri bio formulaičan proces koji je poboljšan u nastavku.<ref>{{Cite web|date=2010-07-10|title=Zoo Tycoon - Zoo Tycoon 2 Developer Diary—Habitat Editor|url=http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_03.htm|access-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100710073752/http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_03.htm|archive-date=2010-07-10}}</ref> Deformacija terena i alat za crtanje bioma implementirani su kako bi igraču dali precizniju kontrolu nad staništima životinja stvaranjem jedinstvenih i individualnih nastambi, a istovremeno ih održali dovoljno jednostavnima da ne otuđuju igrače koji nisu bili toliko zainteresirani za detalje izgradnje izložbe.<ref>{{Cite web|date=2010-08-29|title=Zoo Tycoon - Zoo Tycoon 2 Developer Diary—Biome Brush|url=http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_04.htm|access-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829105101/http://zootycoon.com/Community/devdiary_zt2_04.htm|archive-date=2010-08-29}}</ref> Razvojni tim primijetio je promjenu u porukama o očuvanju koje su prikazivali zoološki vrtovi nakon izlaska ''Zoo Tycoona'' te je radio na tome da ''Zoo Tycoon 2'' bude ažuriran s trenutnim informacijama i porukama.<ref name="egmnow.com">{{Cite web|date=2020-02-21|title=The Evolution of Animal Conservation in Games, from Zoo Tycoon to Planet Zoo|url=https://egmnow.com/the-evolution-of-animal-conservation-in-games-from-zoo-tycoon-to-planet-zoo/|access-date=2020-11-08|website=EGM|language=en-US}}</ref> Paketi proširenja za igru ​​​​objavljivani su do četiri godine nakon njenog početnog izlaska, a dizajnerica Linda Currie navela je da je tim radio na tri proširenja istovremeno tijekom razvoja. Ažurirana mehanika u svakom proširenju zahtijevala je promjene na svim životinjama kako bi se osiguralo da svako proširenje neće poremetiti igru. Tim je radio na tome da napravi promjene bez mijenjanja osnovnih sustava, kako bi ažuriranja i testiranje kvalitete bili lakši i uz manji rizik.<ref name=":0">{{Cite web|title=Gamasutra - Postmortem: Blue Fang's Zoo Tycoon 2: Marine Mania|url=https://www.gamasutra.com/view/feature/1748/postmortem_blue_fangs_zoo_tycoon_.php?print=1|access-date=2020-11-08|website=www.gamasutra.com|archive-date=2022-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302234251/https://www.gamasutra.com/view/feature/1748/postmortem_blue_fangs_zoo_tycoon_.php?print=1|url-status=dead}}</ref> == Marketing i promocija == Izdavač [[Xbox Game Studios|Microsoft Game Studios]] organizirao je nekoliko promocija vezanih uz igru, uključujući natjecanje koje je djeci omogućilo da "postanu čuvari zoološkog vrta na jedan dan" u Velikoj Britaniji,<ref>{{Cite web|title=Get Closer To The Animals This Friday As Zoo Tycoon 2 Hits Store Shelves|url=https://www.gamesindustry.biz/articles/get-closer-to-the-animals-this-friday-as-zoo-tycoon-2-hits-store-shelves|access-date=2020-11-08|website=GamesIndustry.biz|date=23 November 2004 |language=en}}</ref> i natjecanje za pronalaženje "Omiljenog američkog zoološkog vrta" u SAD-u, online glasanje koje bi rezultiralo dodjelom 25.000 dolara od Microsofta za održavanje i održavanje.<ref>{{Citation|title=A Zoo Tycoon-worthy Zoo? - IGN|date=2 August 2004|url=https://www.ign.com/articles/2004/08/02/a-zoo-tycoon-worthy-zoo|language=en|access-date=2020-11-08|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116210333/https://www.ign.com/articles/2004/08/02/a-zoo-tycoon-worthy-zoo|url-status=live}}</ref> Natjecanje se sastojalo od tri kruga, pri čemu je prvi krug sastojao se od zooloških vrtova koje je birao tim sudaca na temelju dostavljenih materijala za medije, što je rezultiralo s 15 polufinalista. Drugi i treći krug odabrali su obožavatelji putem online glasanja. U studenom 2004. [[zoološki vrt u Tulsi]] proglašen je pobjednikom anketa i dodijeljena mu je potpora.<ref>{{Cite web|date=2004-11-24|title=Tulsa Zoo Is Crowned King of the Jungle In "Zoo Tycoon 2" America's Favorite Zoo Contest|url=https://news.microsoft.com/2004/11/24/tulsa-zoo-is-crowned-king-of-the-jungle-in-zoo-tycoon-2-americas-favorite-zoo-contest/|access-date=2020-11-08|website=Stories|language=en-US}}</ref> == Proširenja igre == === ''Endangered Species'' === Dana 18. oktobra 2005. godine, Microsoft je izdao ''Zoo Tycoon 2: Endangered Species'', prvi ekspanzioni paket za igru. Ta ekspanzija dodaje mnoge nove rijetke i ugrožene životinjske vrste, uključujući [[koala|koalu]], [[sivi vuk|sivog vuka]], [[komodski varan|komodskog varana]], [[sabljorogi oriks|sabljorogog oriksa]], [[američki bizon|američkog bizona]] i [[orangutan|orangutana]], kao i niz novih oblika prijevoza, uključujući zračne tramvaje, ture džipovima i uzdignute staze. Ekspanzija također ima funkciju pod nazivom "varijante izgleda", što znači da kada igrač usvoji životinju, ona može izgledati drugačije od normalnih članova svoje vrste (kao što su [[bijeli tigar]] i [[kraljevski gepard]]). === ''African Adventure'' === Drugi ekspanzijski paket, ''Zoo Tycoon 2: African Adventure'', objavljen je 16. maja 2006. godine. Dodaje razne nove [[afrika|afričke]] životinje poput [[bongo (antilopa)|bonga]], [[ptica sekretar|ptice sekretara]], [[medojedni jazavac|medojednog jazavca]] i [[merkat|merkata]], te omogućava igraču da se vozi kroz izložbe s turama Jeep vozila s afričkom tematikom kako bi im se približio. Ekspanzijski paket također uključuje nove mape zasnovane na poznatim afričkim lokacijama, kao i nove zgrade s pustinjskom tematikom, živu hranu za guštere i novi set izazova i kampanja. Ture džipovima koje su prvobitno bile uključene u ''Endangered Species'' istaknuto su predstavljene u ovoj ekspanziji, s dodatkom novog [[Jeep Liberty|Jeep Libertyja]]. === ''Dino Danger Pack'' === ''Dino Danger Pack'' objavljen je kao premium preuzimanje krajem jula 2006. godine, što znači da se mogao preuzeti samo sa web stranice ''Zoo Tycoon'' putem [[kreditna kartica|kreditne kartice]]. U igru ​​su dodana četiri nova izumrla dinosaura: ''[[Tyrannosaurus]]'', ''[[Triceratops]]'', ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Styracosaurus]]'', kao i novi predmeti koji se koriste za njih i novi scenario kampanje.<ref name=premium>{{cite web|url=http://zootycoon.com/Downloads/premiumdownloads.htm|title=Zoo Tycoon.com - Premium Downloads|access-date=2007-10-18|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011201429/http://zootycoon.com/Downloads/premiumdownloads.htm|url-status=live}}</ref> Nakon izlaska igre ''Zoo Tycoon 2: Extinct Animals'', koja uključuje ažuriranije verzije svih životinja uključenih u paket, kao i dodatni sadržaj, ''Dino Danger'' je uklonjen sa web stranice ''Zoo Tycoon'' i više se ne može preuzeti tamo. Međutim, druge stranice i dalje nude taj paket. === ''Zookeeper Collection'' === ''Zookeeper Collection'' objavljena je 17. oktobra 2006. godine. Uključuje ekspanzije ''Endangered Species'' i ''African Adventure'', kao i sve životinje i sadržaj iz osnovne igre.<ref>{{cite web |last1=Contributor |first1=Oliver Clare |title=Zoo Tycoon 2: Zookeeper Edition review |url=https://www.eurogamer.net/r-zootycoon2ze-pc |website=Eurogamer.net |language=en |date=12 December 2006}}</ref> === ''Marine Mania'' === Objavljena 17. oktobra 2006. godine, igra ''Zoo Tycoon 2: Marine Mania'' sadrži 20 novih vodenih životinja, nove morske opcije, morske predstave i nekoliko drugih novih igraćih funkcija. Ta ekspanzija također uključuje morske biljke, mogućnost izgradnje akvarija, predstave sa životinjama, mini-igre za podučavanje ponašanja nekih morskih životinja i četiri nova [[vodeni biom|vodena bioma]] ([[greben|grebenski]], [[obala|obalni]], [[pelagijal|pelagijski]] i [[bental|bentoski]]), te nove scenarije i izazove. Promjene su napravljene u originalnoj metodi rasporeda bioma, omogućavajući mogućnost promjene vidljivosti stijena, cvijeća i/ili drveća, kao i poboljšanje efekata vode i poboljšanje načina na koji se životinje kreću kroz vodu u 3D prostoru, što utiče na nove životinje uključene u paket, kao i na razne poluvodene životinje iz osnovne igre poput [[nilski krokodil|nilskih krokodila]] i [[polarni medvjed|polarnih medvjeda]].<ref name=":0" /> Nove životinje kreću se od džinovskih [[kitopsina]] do sićušnih [[pingvin skakač|pingvina skakača]]. === ''Extinct Animals'' === [[Image:Styracosaurus ans Short Faced Bear.jpg|thumb|Tipičan zoološki vrt u ''Extinct Animals'', sa ''[[Styracosaurus|Styracosaurusom]]'' i [[Arctodus|kratkoglavim medvjedom]]]] ''Zoo Tycoon 2: Extinct Animals'' je objavljen 17. oktobra 2007. godine. To je najnovije proširenje u serijalu ''Zoo Tycoon'', sa 34 vrste životinja koje se mogu usvojiti i jednom dodatnom vrstom. Igrač može pronaći [[fosil|fosile]] ili angažovati osoblje da ih pronađe. Igrač zatim može sastaviti fosile, a također može stvoriti normalne i "Super" izumrle životinje u istraživačkoj laboratoriji za izumrle životinje. Igrač također može zaustaviti divljanje dinosaura korištenjem pištolja za smirenje. === ''Ultimate Collection'' === ''Ultimate Collection'' sadrži originalnu igru ​​plus sva četiri službena proširenja i novu temu menija ekskluzivno za nju, sličnu ''Zoo Tycoon: Complete Collection''.<ref>[http://zootycoon.com/Community/Zoo+News+-+Ultimate+Collection+Announce.htm Zoo Tycoon - ZOO NEWS - JUNE 19, 2008] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080711045641/http://zootycoon.com/Community/Zoo+News+-+Ultimate+Collection+Announce.htm |date=July 11, 2008 }}</ref> Ova igra je objavljena 30. septembra 2008. godine.<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/Zoo-Tycoon-2-Ultimate-Pc/dp/B001BZ2F56/|title=Zoo Tycoon 2: Ultimate Collection: Video Games|author=Zoo Tycoon 2: Ultimate Collection|website=Amazon|access-date=2012-08-17}}</ref> Neki korisnici su prijavili probleme s diskom, pri čemu je treći disk bio isti kao i drugi. Microsoft je poslao besplatne zamjenske diskove na svoju stranicu za podršku. Microsoft je potom licencirao igru ​​[[ubisoft|Ubisoftu]], koji je ponovo izdao ''Ultimate Collection'' u raznim formatima na više teritorija, uključujući DVD-ROM s jednim diskom za Windows kompjutere. === Životinje === ''Zoo Tycoon 2'': *[[Afrički slon]] *[[Bengalski tigar]] *[[Carski pingvin]] *[[Crni nosorog]] *[[Crvena panda]] *[[Crveni kengur]] *[[Flamingo]] *[[Gepard]] *[[Grizli medvjed]] *[[Jaguar]] *[[Jednogrba deva]] *[[Kanadski dabar]] *[[Alpski kozorog|Kozorog]] *[[Lav]] *[[Los]] *[[Mrežasta žirafa]] *[[Nilski konj]] *[[Nilski krokodil]] *[[Noj]] *[[Grantova zebra|Obična zebra]] *[[Indijski paun|Obični paun]] *[[Okapi]] *[[Oriks antilopa]] *[[Planinska gorila]] *[[Polarni medvjed]] *[[Prstenorepi lemur]] *[[Snježni leopard]] *[[Thomsonova gazela]] *[[Velika panda]] *[[Šimpanza]] ''Endangered Species'': *[[Afrički divlji pas]] *[[Američki bizon]] *[[Bairdov tapir]] *[[Nomascus|Češljugasti gibon]] *[[Velika crna grivasta antilopa]] *[[Pustinjska lisica]] *[[Floridska puma]] *[[Galapagoska divovska kornjača]] *[[Iberijski ris]] *[[Javanski nosorog]] *[[Koala]] *[[Komodski varan]] *[[Vijoroga koza]] *[[Medvjed naočar]] *[[Orangutan]] *[[Divlji konj Przewalskoga]] *[[Rosomah]] *[[Sabljorogi oriks]] *[[Sivi vuk]] ''African Adventures'': *[[Afrički bivol]] *[[Centrochelys sulcata |Afrička ostružna kornjača]] *[[Berberski makaki]] *[[Bijeli nosorog]] *[[Bongo (antilopa)|Bongo]] *[[Bradavičasta svinja]] *[[Etiopski vuk]] *[[Gelada]] *[[Gerenuk]] *[[Karakal]] *[[Mandril]] *[[Masajska žirafa]] *[[Medojedni jazavac]] *[[Merkat]] *[[Mravojed]] *[[Nilski varan]] *[[Patuljasti nilski konj]] *[[Plavi gnu]] *[[Prugasta hijena]] *[[Ptica sekretar]] Sadržaj za preuzimanje: *[[Adaks antilopa]] *[[Azijski slon]] *[[Mjesečev medvjed]] *[[Crna pantera]] *[[Mošusno goveče]] ''Marine Mania'': *[[Ajkula goblin]] *[[Beluga]] *[[Crnovrha grebenska ajkula]] *[[Dobri delfin]] *[[Grind kratkih peraja]] *[[Kalifornijski morski lav]] *[[Kitopsina]] *[[Crni delfin]] *[[Manta]] *[[Morska vidra]] *[[Morž]] *[[Narval]] *[[Orka]] *[[Makaira|Plavi marlín]] *[[Sedmopruga usminjača]] *[[Skakački pingvin]] *[[Velika bijela psina]] *[[Sjevernoamerički lamantin]] *[[Zelena morska kornjača]] *[[Zupčasta čekićarka]] ''Extinct Animals'': * [[mastodon|Američki mastodon]] * ''[[Ankilosaurus]]'' * ''[[Carnotaurus]]'' * ''[[Deinonychus]]'' * ''[[Deinosuchus]]'' * ''[[Dimetrodon]]'' * ''[[Diprotodon]]'' * [[Metridiochoerus|Divovska bradavičasta svinja]] * [[Titanotylopus|Divovska deva]] * [[Megatherium|Divovski kopneni ljenjivac]] * [[Dodo]] * ''[[Doedicurus]]'' * [[Falklandski vuk]] * ''[[Gigantopithecus]]'' * [[Eucladoceros|Grmoliki jelen]] * ''[[Kentrosaurus]]'' * [[Kvaga]] * [[Arctodus|Medvjed kratkog lica]] * [[Panthera spelaea|Pećinski lav]] * [[Palaeoloxodon falconeri|Patuljasti sicilijanski slon]] * [[Plava antilopa]] * ''[[Protarchaeopteryx]]'' * ''[[Sivatherium]]'' * [[Slonovke|Slonovka]] * [[Smilodon|Sabljozubi tigar]] * ''[[Stegosaurus]]'' * ''[[Stokesosaurus]]'' * ''[[Styracosaurus]]'' * [[Tasmanijski tigar]] * ''[[Triceratops]]'' * [[tur (govedo)|Tur]] * ''[[Tyrannosaurus rex]]'' * ''[[Utahraptor]]'' * ''[[Velociraptor]]'' * [[Vunasti nosorog]] == Prijem == {{Video game reviews | MC = 72/100<ref>{{cite web |url=https://www.metacritic.com/game/zoo-tycoon-2/critic-reviews/?platform=pc |title=Zoo Tycoon 2 for PC Reviews |website=[[Metacritic]] |access-date=November 11, 2019}}</ref> | EuroG = 7/10<ref>{{cite web |last=Gillen |first=Kieron |date=December 22, 2004 |url=https://www.eurogamer.net/articles/r_zootycoon2_pc |title=Zoo Tycoon 2 |website=[[Eurogamer]] |access-date=November 11, 2019 |archive-date=November 10, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110185609/https://www.eurogamer.net/articles/r_zootycoon2_pc |url-status=live }}</ref> | GameRev = {{Rating|2|5}}<ref>{{cite web |last=Radakovic|first=Nebojsa|date=November 11, 2004 |url=https://www.gamerevolution.com/review/33126-zoo-tycoon-2-review/ |title=Zoo Tycoon 2 Review |website=[[Game Revolution]] |access-date=November 10, 2019}}</ref> | GSpot = 7.2/10<ref>{{cite web |last=Park|first=Andrew|date=November 29, 2004 |url=https://www.gamespot.com/reviews/zoo-tycoon-2-review/1900-6113977/ |title=Zoo Tycoon 2 Review|website=[[GameSpot]] |access-date=November 10, 2019}}</ref> | GSpy = {{Rating|3.5|5}}<ref name=Spy>{{cite web |last=Harker |first=Karla |url=http://pc.gamespy.com/pc/zoo-tycoon-2/571194p1.html |title=Zoo Tycoon 2 |publisher=[[GameSpy]] |date=2004-12-06 |access-date=2018-01-12 |archive-date=2018-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180121062006/http://pc.gamespy.com/pc/zoo-tycoon-2/571194p1.html |url-status=live }}</ref> | IGN = 7.5/10<ref name=IGN>{{cite web|last=Adams |first=Dan |url=http://www.ign.com/articles/2004/11/18/zoo-tycoon-2-review-2?page=1 |title=Zoo Tycoon 2 Review |publisher=[[IGN]] |date=2004-11-17 |access-date=2018-01-12}}</ref> }} Prema NPD Group, ''Zoo Tycoon 2'' je bila 19. najprodavanija kompjuterska igra 2004. godine.<ref name=npd2004>{{cite report | archive-url=https://web.archive.org/web/20051104094022/http://www.theesa.com/files/2005EssentialFacts.pdf | url=http://www.theesa.com/files/2005EssentialFacts.pdf | title=Essential Facts about the Computer and Video Game Industry; 2005 Sales, Demographics and Usage Data | date=May 18, 2005 | publisher=[[Entertainment Software Association]] | archive-date=November 4, 2005 | page=5 | url-status=dead }}</ref> Popela se na 13. mjesto na godišnjoj NPD-ovoj listi prodaje kompjuterskih igara za 2005. godinu,<ref name=npd2005>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20060821024019/http://theesa.com/archives/files/Essential%20Facts%202006.pdf | url=http://theesa.com/archives/files/Essential%20Facts%202006.pdf | title=Essential Facts about the Computer and Video Game Industry; 2006 Sales, Demographic and Usage Data | date=May 10, 2006 | publisher=[[Entertainment Software Association]] | archive-date=August 21, 2006 | url-status=dead | page=5 }}</ref> poziciju koju je zadržala i 2006. godine.<ref name=npd2006>{{cite report | archive-url=https://web.archive.org/web/20080326170659/http://www.theesa.com/archives/files/ESA-EF%202007.pdf | url=http://www.theesa.com/archives/files/ESA-EF%202007.pdf | title=Essential Facts about the Computer and Video Game Industry; 2007 Sales, Demographic and Usage Data | date=June 2007 | publisher=[[Entertainment Software Association]] | archive-date=March 26, 2008 | page=6 | url-status=dead }}</ref> Igra je dobila uglavnom pozitivne kritike. IGN je dao igri ocjenu 7,5/10, hvaleći trajnu privlačnost igre, a kritikujući je zbog toga što je previše jednostavna,<ref name=IGN/> dok je GameSpy istakao poboljšanu 3D grafiku.<ref name=Spy/> ''Zoo Tycoon 2'' je dobio "srebrnu" nagradu za prodaju od [[Entertainment and Leisure Software Publishers Association|Udruženja izdavača softvera za zabavu i razonodu]] (ELSPA),<ref name=silverelspa>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221154943/http://www.elspa.com/?i=3942 |url=http://www.elspa.com:80/?i=3942 |title=ELSPA Sales Awards: Silver |work=[[Entertainment and Leisure Software Publishers Association]] |archive-date=February 21, 2009 |url-status=dead }}</ref> što ukazuje na prodaju od najmanje 100.000 primjeraka u Ujedinjenom Kraljevstvu.<ref name=gamasutrasales>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918063107/https://www.gamasutra.com/view/news/112220/ELSPA_Wii_Fit_Mario_Kart_Reach_Diamond_Status_In_UK.php |url=https://www.gamasutra.com/view/news/112220/ELSPA_Wii_Fit_Mario_Kart_Reach_Diamond_Status_In_UK.php |title=ELSPA: ''Wii Fit'', ''Mario Kart'' Reach Diamond Status In UK | author=Caoili, Eric | date=November 26, 2008 |work=[[Gamasutra]] |archive-date=September 18, 2017 |url-status=dead }}</ref> Tokom [[8th Annual Interactive Achievement Awards|8. godišnje dodjele nagrada za interaktivna dostignuća]], Akademija interaktivnih umjetnosti i nauka dodijelila je ''Zoo Tycoonu 2'' nagradu "[[D.I.C.E. Award for Family Game of the Year|Kompjuterska porodična igra godine]]". Igra je također dobila nominaciju za "Izvanrednu izvedbu likova - ženskog lika" za rad Linde Currie na igri.<ref>{{cite web |url=https://www.interactive.org/games/video_game_details.asp?idAward=2005&idGame=138 |title=D.I.C.E. Awards By Video Game Details Zoo Tycoon 2 |publisher=[[Academy of Interactive Arts & Sciences]] |website=interactive.org |access-date=25 October 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204055109/https://www.interactive.org/games/video_game_details.asp?idAward=2005&idGame=138 |url-status=live }}</ref> Na [[9th Annual Interactive Achievement Awards|ceremoniji dodjele nagrada sljedeće godine]], ekspanzija ''Endangered Species'' dobila je nominaciju za "[[D.I.C.E. Award for Outstanding Technical Achievement|Izvanredna dostignuća u inženjerstvu igranja]]".<ref>{{cite web |url=https://www.interactive.org/games/video_game_details.asp?idAward=2006&idGame=138 |title=D.I.C.E. Awards By Video Game Details Zoo Tycoon 2: Endangered Species |publisher=[[Academy of Interactive Arts & Sciences]] |website=interactive.org |access-date=30 October 2023}}</ref> === Restart serijala === Restart serijala, jednostavno nazvan ''Zoo Tycoon'', kojeg je razvio [[Frontier Developments]], objavljen je 2013. godine za konzole [[Xbox 360]] i [[Xbox One]].<ref>{{Cite web|date=2013-06-11|title=Zoo Tycoon announced for Xbox One and Xbox 360|url=https://www.vg247.com/2013/06/11/zoo-tycoon-announced-for-xbox-one-and-xbox-360/|access-date=2020-11-08|website=VG247}}</ref> Poboljšano izdanje pod nazivom ''Zoo Tycoon: Ultimate Animal Collection'' objavljeno je 2017. godine za Xbox One i [[Windows 10]].<ref>{{Cite web|date=2017-08-20|title=Zoo Tycoon: Ultimate Animal Collection coming to Xbox One and Windows 10 on October 31|url=https://www.gematsu.com/2017/08/zoo-tycoon-ultimate-animal-collection-coming-xbox-one-windows-10-october-31|access-date=2020-11-08|website=Gematsu|language=en-US}}</ref> ''Zoo Tycoon 2'' naveden je kao glavni utjecaj, a Frontier Developments se nadao da će igra biti omaž prethodnoj igri, a istovremeno će poboljšati osnovno iskustvo.<ref>{{Cite web|last=Staff|first=Xbox Wire|date=2013-07-10|title=An Inside Look at Zoo Tycoon with Frontier Developments|url=https://news.xbox.com/en-us/2013/07/10/games-inside-look-at-zoo-tycoon/|access-date=2020-11-08|website=Xbox Wire|language=en-US|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112014222/https://news.xbox.com/en-us/2013/07/10/games-inside-look-at-zoo-tycoon/|url-status=live}}</ref> Igra je dočekana s različitim kritikama, a mnogi su naveli gubitak mogućnosti prilagođavanja u odnosu na prethodne igre.<ref>{{Cite web|title=Zoo Tycoon Review|url=https://www.gamespot.com/reviews/zoo-tycoon-review/1900-6415578/|access-date=2020-11-08|website=GameSpot|language=en-US|archive-date=2020-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113095439/https://www.gamespot.com/reviews/zoo-tycoon-review/1900-6415578/|url-status=live}}</ref> === Otkazani nastavak === Nakon uspjeha igre ''Zoo Tycoon 2'', započet je preliminarni rad na dizajnu treće igre. Igra je otkazana jer je firma preusmjerila razvoj sa PC igara na mobilne i [[videoigra na društvenim mrežama|društvene igre]]. Bivši dizajner Blue Fang Gamesa, [[Shawn Stone]], izjavio je da u duhovnom nasljedniku franšize, ''[[Planet Zoo]]'', vidi utjecaj i mnoge ideje iz otkazane igre ''Zoo Tycoon 3''.<ref name="egmnow.com"/> {{clear}} == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{Reflist}} == Vanjske poveznice == * [https://web.archive.org/web/20071116023413/http://zootycoon.com/default.htm Službena web stranica] (arhivirano) [[Kategorija:Videoigre 2004.]] imxv5toppv4qvowqg3ovh401o7w34hc 10 4719927 42714688 42712427 2026-10-30T03:55:17Z Edgar Allan Poe 29250 42714688 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" |- ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{color|{{{boja|}}}}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{color|{{{boja}}}}}}}}}| }}" | {{#if:{{{name|{{{naziv|}}}}}}|{{{name|{{{naziv}}}}}}|{{PAGENAME}} }}{{#if:{{{temporal_range|{{{vremenski_raspon|}}}}}}|<br/><div style="font-size: 85%;">Vremenski raspon: {{{temporal_range|{{{vremenski_raspon}}}}}}</div>}} |- {{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{slika|}}}}}}|size={{{image_width|{{{slika_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{slika_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image_caption|{{{slika_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image_caption|{{{slika_opis}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|{{{slika2|}}}}}}|size={{{image2_width|{{{slika2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{upright2|}}}|{{{upright2}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{image2_alt|{{{slika2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image2_caption|{{{slika2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image2_caption|{{{slika2_opis}}}}}} {{!}}- }} }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{#if:{{{status|{{{status|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status_system|{{{status_sistem|}}}}}}|{{{status|{{{status}}}}}}|{{{status_ref|{{{status_ref|}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |-{{#if:{{{status2|{{{status2|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status2_system|{{{status2_sistem}}}}}}|{{{status2|{{{status2}}}}}}|{{{status2_ref|{{{status2_ref}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |- ! colspan=2 style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" | {{#if:{{{virus_grupa|{{{virus|{{{virus|}}}}}}}}}|[[Klasifikacija virusa]]|{{#if:{{{ichnos|}}}|[[Klasifikacija ihnofosila]]|{{#if:{{{veterovata|}}}|[[Veterovata]]|[[Sistematika|Naučna klasifikacija]]}} }} }} {{#if:{{{uredi poveznicu|{{{edit link|}}}}}}|{{uredi sistematiku|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} }} | {{{uredi poveznicu|{{{edit link}}}}}} }} }}{{#if: {{{klasifikacija_status|}}} | <br/><span style="font-weight:normal">({{{klasifikacija_status}}})</span> | }} |- {{#if:{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|{{{parent|{{{matični}}}}}}| display_taxa={{{display_taxa|1}}}| authority={{{authority|{{{autorstvo|}}}}}}| parent_authority={{{parent_authority|{{{matični_autorstvo|}}}}}}| gparent_authority={{{grandparent_authority|{{{ishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggparent_authority={{{greatgrandparent_authority|{{{praishodišni_autorstvo|}}}}}}| gggparent_authority={{{greatgreatgrandparent_authority|{{{prapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggggparent_authority={{{greatgreatgreatgrandparent_authority|{{{praprapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| offset={{{offset|0}}}| bold_first={{{bold_first|{{#if:{{{species|}}}|link|bold}}}}}| virus={{{virus|no}}}}}}} {{#if:{{{virus_grupa|}}}|{{taxonomy|rank=group |link= {{#switch:{{lc:{{{virus_grupa}}} }} |i=Group I <small>([[dsDNA virus|dsDNA]])</small> |ii=Group II <small>([[ssDNA virus|ssDNA]])</small> |iii=Group III <small>([[dsRNA virus|dsRNA]])</small> |iv=Group IV <small>([[(+)ssRNA virus|(+)ssRNA]])</small> |v=Group V <small>([[(-)ssRNA virus|(-)ssRNA]])</small> |vi=Group VI <small>([[ssRNA-RT virus|ssRNA-RT]])</small> |vi/vii=Grupe VI i VII |vii=Group VII <small>([[dsDNA-RT virus|dsDNA-RT]])</small> |{{{virus_grupa}}} }} }} }} {{#if:{{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}} | auth={{{unranked_superdomain_authority|{{{nekategorizirana_naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdomain|link={{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}} | auth={{{superdomain_authority|{{{naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}} | auth={{{unranked_domain_authority|{{{nekategorizirana_domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{domain|{{{domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=domain|link={{{domain|{{{domena|}}}}}} | auth={{{domain_authority|{{{domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_superregnum_authority|{{{nekategorizirano_superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superregnum|link={{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}} | auth={{{superregnum_authority|{{{superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}} | auth={{{unranked_regnum_authority|{{{nekategorizirano_regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{regnum|{{{regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=regnum|link={{{regnum|{{{regnum|}}}}}} | auth={{{regnum_authority|{{{regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_subregnum_authority|{{{nekategorizirano_subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subregnum|link={{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}} | auth={{{subregnum_authority|{{{subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_superdivisio_authority|{{{nekategorizirana_superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdivisio|link={{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}} | auth={{{superdivisio_authority|{{{superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_superphylum_authority|{{{nekategorizirani_superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superphylum|link={{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}} | auth={{{superphylum_authority|{{{superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}} | auth={{{unranked_divisio_authority|{{{nekategorizirana_divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{divisio|{{{divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=divisio|link={{{divisio|{{{divisio|}}}}}} | auth={{{divisio_authority|{{{divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}} | auth={{{unranked_phylum_authority|{{{nekategorizirani_phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{phylum|{{{phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=phylum|link={{{phylum|{{{phylum|}}}}}} | auth={{{phylum_authority|{{{phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_subdivisio_authority|{{{nekategorizirana_subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subdivisio|link={{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}} | auth={{{subdivisio_authority|{{{subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_subphylum_authority|{{{nekategorizirani_subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subphylum|link={{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}} | auth={{{subphylum_authority|{{{subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_infraphylum_authority|{{{nekategorizirani_infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraphylum|link={{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}} | auth={{{infraphylum_authority|{{{infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_microphylum_authority|{{{nekategorizirani_microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=microphylum|link={{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}} | auth={{{microphylum_authority|{{{microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}} | auth={{{unranked_nanophylum_authority|{{{nekategorizirani_nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=nanophylum|link={{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}} | auth={{{nanophylum_authority|{{{nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_superclassis_authority|{{{nekategorizirani_superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superclassis|link={{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}} | auth={{{superclassis_authority|{{{superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}} | auth={{{unranked_classis_authority|{{{nekategorizirani_classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{classis|{{{classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=classis|link={{{classis|{{{classis|}}}}}} | auth={{{classis_authority|{{{classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_subclassis_authority|{{{nekategorizirani_subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subclassis|link={{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}} | auth={{{subclassis_authority|{{{subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_infraclassis_authority|{{{nekategorizirani_infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraclassis|link={{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}} | auth={{{infraclassis_authority|{{{infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}} | auth={{{unranked_magnordo_authority|{{{nekategorizirani_magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=magnordo|link={{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}} | auth={{{magnordo_authority|{{{magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}} | auth={{{unranked_superordo_authority|{{{nekategorizirani_superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superordo|{{{superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superordo|link={{{superordo|{{{superordo|}}}}}} | auth={{{superordo_authority|{{{superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}} | auth={{{unranked_ordo_authority|{{{nekategorizirani_ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{ordo|{{{ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=ordo|link={{{ordo|{{{ordo|}}}}}} | auth={{{ordo_authority|{{{ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}} | auth={{{unranked_subordo_authority|{{{nekategorizirani_subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subordo|{{{subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subordo|link={{{subordo|{{{subordo|}}}}}} | auth={{{subordo_authority|{{{subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}} | auth={{{unranked_infraordo_authority|{{{nekategorizirani_infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraordo|link={{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}} | auth={{{infraordo_authority|{{{infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}} | auth={{{unranked_parvordo_authority|{{{nekategorizirani_parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=parvorder|link={{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}} | auth={{{parvordo_authority|{{{parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoodivisio_authority|{{{nekategorizirana_zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoodivisio|link={{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}} | auth={{{zoodivisio_authority|{{{zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosectio|link={{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}} | auth={{{zoosectio_authority|{{{zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosubsectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosubsectio|link={{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{zoosubsectio_authority|{{{zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_superfamilia_authority|{{{nekategorizirana_superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superfamilia|link={{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}} | auth={{{superfamilia_authority|{{{superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}} | auth={{{unranked_familia_authority|{{{nekategorizirana_familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{familia|{{{familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=familia|link={{{familia|{{{familia|}}}}}} | auth={{{familia_authority|{{{familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_subfamilia_authority|{{{nekategorizirana_subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subfamilia|link={{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}} | auth={{{subfamilia_authority|{{{subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}} | auth={{{unranked_supertribus_authority|{{{nekategorizirani_supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=supertribus|link={{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}} | auth={{{supertribus_authority|{{{supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}} | auth={{{unranked_tribus_authority|{{{nekategorizirani_tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{tribus|{{{tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=tribus|link={{{tribus|{{{tribus|}}}}}} | auth={{{tribus_authority|{{{tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}} | auth={{{unranked_subtribus_authority|{{{nekategorizirani_subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subtribus|link={{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}} | auth={{{subtribus_authority|{{{subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}} | auth={{{unranked_alliance_authority|{{{nekategorizirano_alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{alliance|{{{alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=alliance|link={{{alliance|{{{alliance|}}}}}} | auth={{{alliance_authority|{{{alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}} | auth={{{unranked_genus_authority|{{{nekategorizirani_genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{genus|{{{genus|}}}}}}| {{taxonomy|rank=genus|link={{{genus|{{{genus|}}}}}}|auth={{{genus_authority|{{{genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}} | auth={{{unranked_subgenus_authority|{{{nekategorizirani_subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subgenus|link={{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}} | auth={{{subgenus_authority|{{{subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}} | auth={{{unranked_sectio_authority|{{{nekategorizirana_sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{sectio|{{{sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=sectio|link={{{sectio|{{{sectio|}}}}}} | auth={{{sectio_authority|{{{sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_subsectio_authority|{{{nekategorizirana_subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subsectio|link={{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}} | auth={{{subsectio_authority|{{{subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}} | auth={{{unranked_series_authority|{{{nekategorizirani_series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{series|{{{series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=series|link={{{series|{{{series|}}}}}} | auth={{{series_authority|{{{series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}} | auth={{{unranked_subseries_authority|{{{nekategorizirani_subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subseries|link={{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|auth={{{subseries_authority|{{{subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_group_authority|{{{nekategorizirana_species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species group|link={{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}} | auth={{{species_group_authority|{{{species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_subgroup_authority|{{{nekategorizirana_species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species subgroup|link={{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}} | auth={{{species_subgroup_authority|{{{species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}} | auth={{{unranked_species_complex_authority|{{{nekategorizirani_species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species complex|link={{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}} | auth={{{species_complex_authority|{{{species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}} | auth={{{unranked_species_authority|{{{nekategorizirana_species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species|{{{species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species|link={{{species|{{{species|}}}}}} | auth={{{species_authority|{{{species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}} | auth={{{unranked_subspecies_authority|{{{nekategorizirana_subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subspecies|link={{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}} | auth={{{subspecies_authority|{{{subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}} | auth={{{unranked_varietas_authority|{{{nekategorizirani_varijetet_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}}|{{taxonomy|rank=varietas|link={{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}} | auth={{{variety_authority|{{{varietas_authority|{{{varijetet_autorstvo|}}}}}}}}} }} }} {{#if:{{{forma|{{{forma|}}}}}}|{{taxonomy|rank=forma|link={{{forma|{{{forma|}}}}}} | auth={{{forma_authority|{{{forma_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{virus_infrasp|{{{virus_infrasp|}}}}}}|{{taxonomy|rank={{{virus_infrasp_rank|RANK MISSING}}}|link={{{virus_infrasp|virus_infrasp|}}} | auth= }} }} |- {{#if:{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Binarna nomenklatura|Dvojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="binomial">{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial_authority|{{{dvoimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{#if:{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="text-align: center" {{!}} [[{{#switch:{{{regnum|}}}|[[Animalia]]|[[Animal]]ia|Animalia=Trinomen|[[Plantae]]|[[Plant]]ae|Plantae|[[Fungi]]|[[Gljive|Fungi]]|Fungi|[[Archaeplastida]]|Archaeplastida=Intraspecifično ime (botanika)|Trinomen}}|Trojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="trinomial">{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial_authority|{{{troimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_genus_authority|{{{tipski_rod_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Type genus|Tipski ihnogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnogenus_authority|{{{tipski_ihnogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod|Tipski oogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oogenus_authority|{{{tipski oogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_species_authority|{{{tipska_vrsta_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski ihnospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnospecies_authority|{{{tipski_ihnospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski oospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oospecies_authority|{{{tipski_oospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipski soj]]{{#if:{{{type_strain_ref|}}}|{{{type_strain_ref}}}|}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}} }} |- {{#if:{{{subdivision|{{{podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{subdivision_ranks|{{{podjela_kategorije|}}}}}}{{{subdivision_ref|}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{subdivision|{{{podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{possible_subdivision_ranks|{{{moguća_podjela_kategorije|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Bioraznolikost|Raznolikost]]{{{diversity_ref|{{{raznolikost_ref|}}}}}} {{#ifeq: {{NAMESPACEE}} | {{ns:0}} | <!--[[Category:Articles using diversity taxobox]]--> | }} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|[[{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}]]|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}|size={{{range_map_width|{{{karta_raspon_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map_upright|}}}|{{{range_map_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map_alt|{{{karta_raspon_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial2_authority|{{{dvoimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial2_authority|{{{troimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}|size={{{range_map2_width|{{{karta_raspon2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map2_upright|}}}|{{{range_map2_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map2_alt|{{{karta_raspon2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial3_authority|{{{dvoimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial3_authority|{{{troimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}|size={{{range_map3_width|{{{karta_raspon3_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map3_upright|}}}|{{{range_map3_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map3_alt|{{{karta_raspon3_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial4_authority|{{{dvoimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial4_authority|{{{troimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}|size={{{range_map4_width|{{{karta_raspon4_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map4_upright|}}}|{{{range_map4_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map4_alt|{{{karta_raspon4_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Sinonim (taksonomija)|Sinonimi]]{{{synonyms_ref|{{{sinonimi_ref|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{footer|{{{dno|}}}}}}| {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{footer|{{{dno|}}}}}} {{!}}- }} |}<templatestyles src="Template:Taxobox/core/styles.css" /><!-- Define any categories to be displayed on the page here: -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}<!-- -->| [[Kategorija:Članci s mikroformatima za vrste]]<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir/Greška u boji}}| [[Kategorija:Taksokviri s greškom u parametru boja]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|incertae sedis}}| [[Kategorija:Taksokviri s bojom za incertae sedis]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|}}| [[Kategorija:Taksokviri bez boje]]}}<!-- -->{{Taxonbar/candidate}}<!-- -->}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 77raqksexv783nunoo1w731bruq6yvf 42714689 42714688 2026-10-30T03:56:17Z Edgar Allan Poe 29250 42714689 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" |- ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{color|{{{boja|}}}}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{color|{{{boja}}}}}}}}}| }}" | {{#if:{{{name|{{{naziv|}}}}}}|{{{name|{{{naziv}}}}}}|{{PAGENAME}} }}{{#if:{{{temporal_range|{{{vremenski_raspon|}}}}}}|<br/><div style="font-size: 85%;">Vremenski raspon: {{{temporal_range|{{{vremenski_raspon}}}}}}</div>}} |- {{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{slika|}}}}}}|size={{{image_width|{{{slika_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{slika_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image_caption|{{{slika_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image_caption|{{{slika_opis}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|{{{slika2|}}}}}}|size={{{image2_width|{{{slika2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{upright2|}}}|{{{upright2}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{image2_alt|{{{slika2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image2_caption|{{{slika2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image2_caption|{{{slika2_opis}}}}}} {{!}}- }} }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{#if:{{{status|{{{status|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status_system|{{{status_sistem|}}}}}}|{{{status|{{{status}}}}}}|{{{status_ref|{{{status_ref|}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |-{{#if:{{{status2|{{{status2|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status2_system|{{{status2_sistem}}}}}}|{{{status2|{{{status2}}}}}}|{{{status2_ref|{{{status2_ref}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |- ! colspan=2 style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" | {{#if:{{{virus_grupa|{{{virus|{{{virus|}}}}}}}}}|[[Klasifikacija virusa]]|{{#if:{{{ichnos|}}}|[[Klasifikacija ihnofosila]]|{{#if:{{{veterovata|}}}|[[Veterovata]]|[[Sistematika|Naučna klasifikacija]]}} }} }} {{#if:{{{uredi poveznicu|{{{edit link|}}}}}}|{{uredi taksonomiju|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} }} | {{{uredi poveznicu|{{{edit link}}}}}} }} }}{{#if: {{{klasifikacija_status|}}} | <br/><span style="font-weight:normal">({{{klasifikacija_status}}})</span> | }} |- {{#if:{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|{{{parent|{{{matični}}}}}}| display_taxa={{{display_taxa|1}}}| authority={{{authority|{{{autorstvo|}}}}}}| parent_authority={{{parent_authority|{{{matični_autorstvo|}}}}}}| gparent_authority={{{grandparent_authority|{{{ishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggparent_authority={{{greatgrandparent_authority|{{{praishodišni_autorstvo|}}}}}}| gggparent_authority={{{greatgreatgrandparent_authority|{{{prapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggggparent_authority={{{greatgreatgreatgrandparent_authority|{{{praprapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| offset={{{offset|0}}}| bold_first={{{bold_first|{{#if:{{{species|}}}|link|bold}}}}}| virus={{{virus|no}}}}}}} {{#if:{{{virus_grupa|}}}|{{taxonomy|rank=group |link= {{#switch:{{lc:{{{virus_grupa}}} }} |i=Group I <small>([[dsDNA virus|dsDNA]])</small> |ii=Group II <small>([[ssDNA virus|ssDNA]])</small> |iii=Group III <small>([[dsRNA virus|dsRNA]])</small> |iv=Group IV <small>([[(+)ssRNA virus|(+)ssRNA]])</small> |v=Group V <small>([[(-)ssRNA virus|(-)ssRNA]])</small> |vi=Group VI <small>([[ssRNA-RT virus|ssRNA-RT]])</small> |vi/vii=Grupe VI i VII |vii=Group VII <small>([[dsDNA-RT virus|dsDNA-RT]])</small> |{{{virus_grupa}}} }} }} }} {{#if:{{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}} | auth={{{unranked_superdomain_authority|{{{nekategorizirana_naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdomain|link={{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}} | auth={{{superdomain_authority|{{{naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}} | auth={{{unranked_domain_authority|{{{nekategorizirana_domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{domain|{{{domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=domain|link={{{domain|{{{domena|}}}}}} | auth={{{domain_authority|{{{domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_superregnum_authority|{{{nekategorizirano_superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superregnum|link={{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}} | auth={{{superregnum_authority|{{{superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}} | auth={{{unranked_regnum_authority|{{{nekategorizirano_regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{regnum|{{{regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=regnum|link={{{regnum|{{{regnum|}}}}}} | auth={{{regnum_authority|{{{regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_subregnum_authority|{{{nekategorizirano_subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subregnum|link={{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}} | auth={{{subregnum_authority|{{{subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_superdivisio_authority|{{{nekategorizirana_superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdivisio|link={{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}} | auth={{{superdivisio_authority|{{{superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_superphylum_authority|{{{nekategorizirani_superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superphylum|link={{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}} | auth={{{superphylum_authority|{{{superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}} | auth={{{unranked_divisio_authority|{{{nekategorizirana_divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{divisio|{{{divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=divisio|link={{{divisio|{{{divisio|}}}}}} | auth={{{divisio_authority|{{{divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}} | auth={{{unranked_phylum_authority|{{{nekategorizirani_phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{phylum|{{{phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=phylum|link={{{phylum|{{{phylum|}}}}}} | auth={{{phylum_authority|{{{phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_subdivisio_authority|{{{nekategorizirana_subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subdivisio|link={{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}} | auth={{{subdivisio_authority|{{{subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_subphylum_authority|{{{nekategorizirani_subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subphylum|link={{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}} | auth={{{subphylum_authority|{{{subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_infraphylum_authority|{{{nekategorizirani_infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraphylum|link={{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}} | auth={{{infraphylum_authority|{{{infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_microphylum_authority|{{{nekategorizirani_microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=microphylum|link={{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}} | auth={{{microphylum_authority|{{{microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}} | auth={{{unranked_nanophylum_authority|{{{nekategorizirani_nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=nanophylum|link={{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}} | auth={{{nanophylum_authority|{{{nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_superclassis_authority|{{{nekategorizirani_superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superclassis|link={{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}} | auth={{{superclassis_authority|{{{superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}} | auth={{{unranked_classis_authority|{{{nekategorizirani_classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{classis|{{{classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=classis|link={{{classis|{{{classis|}}}}}} | auth={{{classis_authority|{{{classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_subclassis_authority|{{{nekategorizirani_subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subclassis|link={{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}} | auth={{{subclassis_authority|{{{subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_infraclassis_authority|{{{nekategorizirani_infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraclassis|link={{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}} | auth={{{infraclassis_authority|{{{infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}} | auth={{{unranked_magnordo_authority|{{{nekategorizirani_magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=magnordo|link={{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}} | auth={{{magnordo_authority|{{{magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}} | auth={{{unranked_superordo_authority|{{{nekategorizirani_superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superordo|{{{superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superordo|link={{{superordo|{{{superordo|}}}}}} | auth={{{superordo_authority|{{{superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}} | auth={{{unranked_ordo_authority|{{{nekategorizirani_ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{ordo|{{{ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=ordo|link={{{ordo|{{{ordo|}}}}}} | auth={{{ordo_authority|{{{ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}} | auth={{{unranked_subordo_authority|{{{nekategorizirani_subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subordo|{{{subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subordo|link={{{subordo|{{{subordo|}}}}}} | auth={{{subordo_authority|{{{subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}} | auth={{{unranked_infraordo_authority|{{{nekategorizirani_infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraordo|link={{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}} | auth={{{infraordo_authority|{{{infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}} | auth={{{unranked_parvordo_authority|{{{nekategorizirani_parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=parvorder|link={{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}} | auth={{{parvordo_authority|{{{parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoodivisio_authority|{{{nekategorizirana_zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoodivisio|link={{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}} | auth={{{zoodivisio_authority|{{{zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosectio|link={{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}} | auth={{{zoosectio_authority|{{{zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosubsectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosubsectio|link={{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{zoosubsectio_authority|{{{zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_superfamilia_authority|{{{nekategorizirana_superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superfamilia|link={{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}} | auth={{{superfamilia_authority|{{{superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}} | auth={{{unranked_familia_authority|{{{nekategorizirana_familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{familia|{{{familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=familia|link={{{familia|{{{familia|}}}}}} | auth={{{familia_authority|{{{familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_subfamilia_authority|{{{nekategorizirana_subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subfamilia|link={{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}} | auth={{{subfamilia_authority|{{{subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}} | auth={{{unranked_supertribus_authority|{{{nekategorizirani_supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=supertribus|link={{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}} | auth={{{supertribus_authority|{{{supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}} | auth={{{unranked_tribus_authority|{{{nekategorizirani_tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{tribus|{{{tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=tribus|link={{{tribus|{{{tribus|}}}}}} | auth={{{tribus_authority|{{{tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}} | auth={{{unranked_subtribus_authority|{{{nekategorizirani_subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subtribus|link={{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}} | auth={{{subtribus_authority|{{{subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}} | auth={{{unranked_alliance_authority|{{{nekategorizirano_alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{alliance|{{{alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=alliance|link={{{alliance|{{{alliance|}}}}}} | auth={{{alliance_authority|{{{alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}} | auth={{{unranked_genus_authority|{{{nekategorizirani_genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{genus|{{{genus|}}}}}}| {{taxonomy|rank=genus|link={{{genus|{{{genus|}}}}}}|auth={{{genus_authority|{{{genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}} | auth={{{unranked_subgenus_authority|{{{nekategorizirani_subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subgenus|link={{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}} | auth={{{subgenus_authority|{{{subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}} | auth={{{unranked_sectio_authority|{{{nekategorizirana_sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{sectio|{{{sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=sectio|link={{{sectio|{{{sectio|}}}}}} | auth={{{sectio_authority|{{{sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_subsectio_authority|{{{nekategorizirana_subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subsectio|link={{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}} | auth={{{subsectio_authority|{{{subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}} | auth={{{unranked_series_authority|{{{nekategorizirani_series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{series|{{{series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=series|link={{{series|{{{series|}}}}}} | auth={{{series_authority|{{{series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}} | auth={{{unranked_subseries_authority|{{{nekategorizirani_subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subseries|link={{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|auth={{{subseries_authority|{{{subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_group_authority|{{{nekategorizirana_species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species group|link={{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}} | auth={{{species_group_authority|{{{species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_subgroup_authority|{{{nekategorizirana_species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species subgroup|link={{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}} | auth={{{species_subgroup_authority|{{{species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}} | auth={{{unranked_species_complex_authority|{{{nekategorizirani_species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species complex|link={{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}} | auth={{{species_complex_authority|{{{species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}} | auth={{{unranked_species_authority|{{{nekategorizirana_species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species|{{{species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species|link={{{species|{{{species|}}}}}} | auth={{{species_authority|{{{species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}} | auth={{{unranked_subspecies_authority|{{{nekategorizirana_subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subspecies|link={{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}} | auth={{{subspecies_authority|{{{subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}} | auth={{{unranked_varietas_authority|{{{nekategorizirani_varijetet_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}}|{{taxonomy|rank=varietas|link={{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}} | auth={{{variety_authority|{{{varietas_authority|{{{varijetet_autorstvo|}}}}}}}}} }} }} {{#if:{{{forma|{{{forma|}}}}}}|{{taxonomy|rank=forma|link={{{forma|{{{forma|}}}}}} | auth={{{forma_authority|{{{forma_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{virus_infrasp|{{{virus_infrasp|}}}}}}|{{taxonomy|rank={{{virus_infrasp_rank|RANK MISSING}}}|link={{{virus_infrasp|virus_infrasp|}}} | auth= }} }} |- {{#if:{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Binarna nomenklatura|Dvojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="binomial">{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial_authority|{{{dvoimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{#if:{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="text-align: center" {{!}} [[{{#switch:{{{regnum|}}}|[[Animalia]]|[[Animal]]ia|Animalia=Trinomen|[[Plantae]]|[[Plant]]ae|Plantae|[[Fungi]]|[[Gljive|Fungi]]|Fungi|[[Archaeplastida]]|Archaeplastida=Intraspecifično ime (botanika)|Trinomen}}|Trojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="trinomial">{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial_authority|{{{troimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_genus_authority|{{{tipski_rod_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Type genus|Tipski ihnogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnogenus_authority|{{{tipski_ihnogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod|Tipski oogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oogenus_authority|{{{tipski oogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_species_authority|{{{tipska_vrsta_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski ihnospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnospecies_authority|{{{tipski_ihnospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski oospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oospecies_authority|{{{tipski_oospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipski soj]]{{#if:{{{type_strain_ref|}}}|{{{type_strain_ref}}}|}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}} }} |- {{#if:{{{subdivision|{{{podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{subdivision_ranks|{{{podjela_kategorije|}}}}}}{{{subdivision_ref|}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{subdivision|{{{podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{possible_subdivision_ranks|{{{moguća_podjela_kategorije|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Bioraznolikost|Raznolikost]]{{{diversity_ref|{{{raznolikost_ref|}}}}}} {{#ifeq: {{NAMESPACEE}} | {{ns:0}} | <!--[[Category:Articles using diversity taxobox]]--> | }} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|[[{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}]]|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}|size={{{range_map_width|{{{karta_raspon_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map_upright|}}}|{{{range_map_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map_alt|{{{karta_raspon_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial2_authority|{{{dvoimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial2_authority|{{{troimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}|size={{{range_map2_width|{{{karta_raspon2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map2_upright|}}}|{{{range_map2_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map2_alt|{{{karta_raspon2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial3_authority|{{{dvoimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial3_authority|{{{troimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}|size={{{range_map3_width|{{{karta_raspon3_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map3_upright|}}}|{{{range_map3_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map3_alt|{{{karta_raspon3_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial4_authority|{{{dvoimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial4_authority|{{{troimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}|size={{{range_map4_width|{{{karta_raspon4_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map4_upright|}}}|{{{range_map4_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map4_alt|{{{karta_raspon4_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Sinonim (taksonomija)|Sinonimi]]{{{synonyms_ref|{{{sinonimi_ref|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{footer|{{{dno|}}}}}}| {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{footer|{{{dno|}}}}}} {{!}}- }} |}<templatestyles src="Template:Taxobox/core/styles.css" /><!-- Define any categories to be displayed on the page here: -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}<!-- -->| [[Kategorija:Članci s mikroformatima za vrste]]<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir/Greška u boji}}| [[Kategorija:Taksokviri s greškom u parametru boja]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|incertae sedis}}| [[Kategorija:Taksokviri s bojom za incertae sedis]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|}}| [[Kategorija:Taksokviri bez boje]]}}<!-- -->{{Taxonbar/candidate}}<!-- -->}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> jsby8wt1axb0cjelhj8sqj615xf9og9 42714690 42714689 2026-10-30T03:58:43Z Edgar Allan Poe 29250 42714690 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" |- ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{color|{{{boja|}}}}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{color|{{{boja}}}}}}}}}| }}" | {{#if:{{{name|{{{naziv|}}}}}}|{{{name|{{{naziv}}}}}}|{{PAGENAME}} }}{{#if:{{{temporal_range|{{{vremenski_raspon|}}}}}}|<br/><div style="font-size: 85%;">Vremenski raspon: {{{temporal_range|{{{vremenski_raspon}}}}}}</div>}} |- {{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{slika|}}}}}}|size={{{image_width|{{{slika_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{slika_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image_caption|{{{slika_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image_caption|{{{slika_opis}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|{{{slika2|}}}}}}|size={{{image2_width|{{{slika2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{upright2|}}}|{{{upright2}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{image2_alt|{{{slika2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image2_caption|{{{slika2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image2_caption|{{{slika2_opis}}}}}} {{!}}- }} }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{#if:{{{status|{{{status|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status_system|{{{status_sistem|}}}}}}|{{{status|{{{status}}}}}}|{{{status_ref|{{{status_ref|}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |-{{#if:{{{status2|{{{status2|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status2_system|{{{status2_sistem}}}}}}|{{{status2|{{{status2}}}}}}|{{{status2_ref|{{{status2_ref}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |- ! colspan=2 style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" | {{#if:{{{virus_grupa|{{{virus|{{{virus|}}}}}}}}}|[[Klasifikacija virusa]]|{{#if:{{{ichnos|}}}|[[Klasifikacija ihnofosila]]|{{#if:{{{veterovata|}}}|[[Veterovata]]|[[Sistematika|Naučna klasifikacija]]}} }} }} {{#if:{{{uredi poveznicu|{{{edit link|}}}}}}|{{uredi taksonomiju|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}}}} | {{{uredi poveznicu|{{{edit link}}}}}} }} }}{{#if: {{{klasifikacija_status|}}} | <br/><span style="font-weight:normal">({{{klasifikacija_status}}})</span> | }} |- {{#if:{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|{{{parent|{{{matični}}}}}}| display_taxa={{{display_taxa|1}}}| authority={{{authority|{{{autorstvo|}}}}}}| parent_authority={{{parent_authority|{{{matični_autorstvo|}}}}}}| gparent_authority={{{grandparent_authority|{{{ishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggparent_authority={{{greatgrandparent_authority|{{{praishodišni_autorstvo|}}}}}}| gggparent_authority={{{greatgreatgrandparent_authority|{{{prapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggggparent_authority={{{greatgreatgreatgrandparent_authority|{{{praprapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| offset={{{offset|0}}}| bold_first={{{bold_first|{{#if:{{{species|}}}|link|bold}}}}}| virus={{{virus|no}}}}}}} {{#if:{{{virus_grupa|}}}|{{taxonomy|rank=group |link= {{#switch:{{lc:{{{virus_grupa}}} }} |i=Group I <small>([[dsDNA virus|dsDNA]])</small> |ii=Group II <small>([[ssDNA virus|ssDNA]])</small> |iii=Group III <small>([[dsRNA virus|dsRNA]])</small> |iv=Group IV <small>([[(+)ssRNA virus|(+)ssRNA]])</small> |v=Group V <small>([[(-)ssRNA virus|(-)ssRNA]])</small> |vi=Group VI <small>([[ssRNA-RT virus|ssRNA-RT]])</small> |vi/vii=Grupe VI i VII |vii=Group VII <small>([[dsDNA-RT virus|dsDNA-RT]])</small> |{{{virus_grupa}}} }} }} }} {{#if:{{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}} | auth={{{unranked_superdomain_authority|{{{nekategorizirana_naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdomain|link={{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}} | auth={{{superdomain_authority|{{{naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}} | auth={{{unranked_domain_authority|{{{nekategorizirana_domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{domain|{{{domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=domain|link={{{domain|{{{domena|}}}}}} | auth={{{domain_authority|{{{domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_superregnum_authority|{{{nekategorizirano_superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superregnum|link={{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}} | auth={{{superregnum_authority|{{{superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}} | auth={{{unranked_regnum_authority|{{{nekategorizirano_regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{regnum|{{{regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=regnum|link={{{regnum|{{{regnum|}}}}}} | auth={{{regnum_authority|{{{regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_subregnum_authority|{{{nekategorizirano_subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subregnum|link={{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}} | auth={{{subregnum_authority|{{{subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_superdivisio_authority|{{{nekategorizirana_superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdivisio|link={{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}} | auth={{{superdivisio_authority|{{{superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_superphylum_authority|{{{nekategorizirani_superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superphylum|link={{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}} | auth={{{superphylum_authority|{{{superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}} | auth={{{unranked_divisio_authority|{{{nekategorizirana_divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{divisio|{{{divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=divisio|link={{{divisio|{{{divisio|}}}}}} | auth={{{divisio_authority|{{{divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}} | auth={{{unranked_phylum_authority|{{{nekategorizirani_phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{phylum|{{{phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=phylum|link={{{phylum|{{{phylum|}}}}}} | auth={{{phylum_authority|{{{phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_subdivisio_authority|{{{nekategorizirana_subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subdivisio|link={{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}} | auth={{{subdivisio_authority|{{{subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_subphylum_authority|{{{nekategorizirani_subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subphylum|link={{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}} | auth={{{subphylum_authority|{{{subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_infraphylum_authority|{{{nekategorizirani_infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraphylum|link={{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}} | auth={{{infraphylum_authority|{{{infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_microphylum_authority|{{{nekategorizirani_microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=microphylum|link={{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}} | auth={{{microphylum_authority|{{{microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}} | auth={{{unranked_nanophylum_authority|{{{nekategorizirani_nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=nanophylum|link={{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}} | auth={{{nanophylum_authority|{{{nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_superclassis_authority|{{{nekategorizirani_superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superclassis|link={{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}} | auth={{{superclassis_authority|{{{superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}} | auth={{{unranked_classis_authority|{{{nekategorizirani_classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{classis|{{{classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=classis|link={{{classis|{{{classis|}}}}}} | auth={{{classis_authority|{{{classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_subclassis_authority|{{{nekategorizirani_subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subclassis|link={{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}} | auth={{{subclassis_authority|{{{subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_infraclassis_authority|{{{nekategorizirani_infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraclassis|link={{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}} | auth={{{infraclassis_authority|{{{infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}} | auth={{{unranked_magnordo_authority|{{{nekategorizirani_magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=magnordo|link={{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}} | auth={{{magnordo_authority|{{{magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}} | auth={{{unranked_superordo_authority|{{{nekategorizirani_superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superordo|{{{superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superordo|link={{{superordo|{{{superordo|}}}}}} | auth={{{superordo_authority|{{{superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}} | auth={{{unranked_ordo_authority|{{{nekategorizirani_ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{ordo|{{{ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=ordo|link={{{ordo|{{{ordo|}}}}}} | auth={{{ordo_authority|{{{ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}} | auth={{{unranked_subordo_authority|{{{nekategorizirani_subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subordo|{{{subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subordo|link={{{subordo|{{{subordo|}}}}}} | auth={{{subordo_authority|{{{subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}} | auth={{{unranked_infraordo_authority|{{{nekategorizirani_infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraordo|link={{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}} | auth={{{infraordo_authority|{{{infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}} | auth={{{unranked_parvordo_authority|{{{nekategorizirani_parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=parvorder|link={{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}} | auth={{{parvordo_authority|{{{parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoodivisio_authority|{{{nekategorizirana_zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoodivisio|link={{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}} | auth={{{zoodivisio_authority|{{{zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosectio|link={{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}} | auth={{{zoosectio_authority|{{{zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosubsectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosubsectio|link={{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{zoosubsectio_authority|{{{zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_superfamilia_authority|{{{nekategorizirana_superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superfamilia|link={{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}} | auth={{{superfamilia_authority|{{{superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}} | auth={{{unranked_familia_authority|{{{nekategorizirana_familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{familia|{{{familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=familia|link={{{familia|{{{familia|}}}}}} | auth={{{familia_authority|{{{familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_subfamilia_authority|{{{nekategorizirana_subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subfamilia|link={{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}} | auth={{{subfamilia_authority|{{{subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}} | auth={{{unranked_supertribus_authority|{{{nekategorizirani_supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=supertribus|link={{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}} | auth={{{supertribus_authority|{{{supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}} | auth={{{unranked_tribus_authority|{{{nekategorizirani_tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{tribus|{{{tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=tribus|link={{{tribus|{{{tribus|}}}}}} | auth={{{tribus_authority|{{{tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}} | auth={{{unranked_subtribus_authority|{{{nekategorizirani_subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subtribus|link={{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}} | auth={{{subtribus_authority|{{{subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}} | auth={{{unranked_alliance_authority|{{{nekategorizirano_alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{alliance|{{{alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=alliance|link={{{alliance|{{{alliance|}}}}}} | auth={{{alliance_authority|{{{alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}} | auth={{{unranked_genus_authority|{{{nekategorizirani_genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{genus|{{{genus|}}}}}}| {{taxonomy|rank=genus|link={{{genus|{{{genus|}}}}}}|auth={{{genus_authority|{{{genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}} | auth={{{unranked_subgenus_authority|{{{nekategorizirani_subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subgenus|link={{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}} | auth={{{subgenus_authority|{{{subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}} | auth={{{unranked_sectio_authority|{{{nekategorizirana_sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{sectio|{{{sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=sectio|link={{{sectio|{{{sectio|}}}}}} | auth={{{sectio_authority|{{{sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_subsectio_authority|{{{nekategorizirana_subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subsectio|link={{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}} | auth={{{subsectio_authority|{{{subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}} | auth={{{unranked_series_authority|{{{nekategorizirani_series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{series|{{{series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=series|link={{{series|{{{series|}}}}}} | auth={{{series_authority|{{{series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}} | auth={{{unranked_subseries_authority|{{{nekategorizirani_subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subseries|link={{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|auth={{{subseries_authority|{{{subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_group_authority|{{{nekategorizirana_species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species group|link={{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}} | auth={{{species_group_authority|{{{species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_subgroup_authority|{{{nekategorizirana_species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species subgroup|link={{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}} | auth={{{species_subgroup_authority|{{{species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}} | auth={{{unranked_species_complex_authority|{{{nekategorizirani_species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species complex|link={{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}} | auth={{{species_complex_authority|{{{species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}} | auth={{{unranked_species_authority|{{{nekategorizirana_species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species|{{{species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species|link={{{species|{{{species|}}}}}} | auth={{{species_authority|{{{species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}} | auth={{{unranked_subspecies_authority|{{{nekategorizirana_subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subspecies|link={{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}} | auth={{{subspecies_authority|{{{subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}} | auth={{{unranked_varietas_authority|{{{nekategorizirani_varijetet_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}}|{{taxonomy|rank=varietas|link={{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}} | auth={{{variety_authority|{{{varietas_authority|{{{varijetet_autorstvo|}}}}}}}}} }} }} {{#if:{{{forma|{{{forma|}}}}}}|{{taxonomy|rank=forma|link={{{forma|{{{forma|}}}}}} | auth={{{forma_authority|{{{forma_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{virus_infrasp|{{{virus_infrasp|}}}}}}|{{taxonomy|rank={{{virus_infrasp_rank|RANK MISSING}}}|link={{{virus_infrasp|virus_infrasp|}}} | auth= }} }} |- {{#if:{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Binarna nomenklatura|Dvojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="binomial">{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial_authority|{{{dvoimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{#if:{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="text-align: center" {{!}} [[{{#switch:{{{regnum|}}}|[[Animalia]]|[[Animal]]ia|Animalia=Trinomen|[[Plantae]]|[[Plant]]ae|Plantae|[[Fungi]]|[[Gljive|Fungi]]|Fungi|[[Archaeplastida]]|Archaeplastida=Intraspecifično ime (botanika)|Trinomen}}|Trojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="trinomial">{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial_authority|{{{troimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_genus_authority|{{{tipski_rod_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Type genus|Tipski ihnogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnogenus_authority|{{{tipski_ihnogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod|Tipski oogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oogenus_authority|{{{tipski oogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_species_authority|{{{tipska_vrsta_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski ihnospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnospecies_authority|{{{tipski_ihnospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski oospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oospecies_authority|{{{tipski_oospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipski soj]]{{#if:{{{type_strain_ref|}}}|{{{type_strain_ref}}}|}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}} }} |- {{#if:{{{subdivision|{{{podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{subdivision_ranks|{{{podjela_kategorije|}}}}}}{{{subdivision_ref|}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{subdivision|{{{podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{possible_subdivision_ranks|{{{moguća_podjela_kategorije|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Bioraznolikost|Raznolikost]]{{{diversity_ref|{{{raznolikost_ref|}}}}}} {{#ifeq: {{NAMESPACEE}} | {{ns:0}} | <!--[[Category:Articles using diversity taxobox]]--> | }} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|[[{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}]]|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}|size={{{range_map_width|{{{karta_raspon_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map_upright|}}}|{{{range_map_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map_alt|{{{karta_raspon_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial2_authority|{{{dvoimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial2_authority|{{{troimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}|size={{{range_map2_width|{{{karta_raspon2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map2_upright|}}}|{{{range_map2_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map2_alt|{{{karta_raspon2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial3_authority|{{{dvoimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial3_authority|{{{troimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}|size={{{range_map3_width|{{{karta_raspon3_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map3_upright|}}}|{{{range_map3_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map3_alt|{{{karta_raspon3_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial4_authority|{{{dvoimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial4_authority|{{{troimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}|size={{{range_map4_width|{{{karta_raspon4_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map4_upright|}}}|{{{range_map4_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map4_alt|{{{karta_raspon4_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Sinonim (taksonomija)|Sinonimi]]{{{synonyms_ref|{{{sinonimi_ref|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{footer|{{{dno|}}}}}}| {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{footer|{{{dno|}}}}}} {{!}}- }} |}<templatestyles src="Template:Taxobox/core/styles.css" /><!-- Define any categories to be displayed on the page here: -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}<!-- -->| [[Kategorija:Članci s mikroformatima za vrste]]<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir/Greška u boji}}| [[Kategorija:Taksokviri s greškom u parametru boja]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|incertae sedis}}| [[Kategorija:Taksokviri s bojom za incertae sedis]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|}}| [[Kategorija:Taksokviri bez boje]]}}<!-- -->{{Taxonbar/candidate}}<!-- -->}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> gi95655cd7ajdvaqz60kymsf4ddu0rz 42714691 42714690 2026-10-30T04:08:02Z Edgar Allan Poe 29250 42714691 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" |- ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{color|{{{boja|}}}}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{color|{{{boja}}}}}}}}}| }}" | {{#if:{{{name|{{{naziv|}}}}}}|{{{name|{{{naziv}}}}}}|{{PAGENAME}} }}{{#if:{{{temporal_range|{{{vremenski_raspon|}}}}}}|<br/><div style="font-size: 85%;">Vremenski raspon: {{{temporal_range|{{{vremenski_raspon}}}}}}</div>}} |- {{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{slika|}}}}}}|size={{{image_width|{{{slika_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{upright|1}}}|alt={{{image_alt|{{{slika_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image_caption|{{{slika_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image_caption|{{{slika_opis}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|{{{slika2|}}}}}}|size={{{image2_width|{{{slika2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{upright2|}}}|{{{upright2}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{image2_alt|{{{slika2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{image2_caption|{{{slika2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{image2_caption|{{{slika2_opis}}}}}} {{!}}- }} }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{#if:{{{status|{{{status|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status_system|{{{status_sistem|}}}}}}|{{{status|{{{status}}}}}}|{{{status_ref|{{{status_ref|}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |-{{#if:{{{status2|{{{status2|}}}}}}|{{taxobox/species|{{{status2_system|{{{status2_sistem}}}}}}|{{{status2|{{{status2}}}}}}|{{{status2_ref|{{{status2_ref}}}}}}|datum_izumiranja={{{extinct|{{{izumrli}}}}}}|colour={{{colour|{{{boja}}}}}} }} }} |- ! colspan=2 style="color:inherit; min-width:15em; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" | {{#if:{{{virus_grupa|{{{virus|{{{virus|}}}}}}}}}|[[Klasifikacija virusa]]|{{#if:{{{ichnos|}}}|[[Klasifikacija ihnofosila]]|{{#if:{{{veterovata|}}}|[[Veterovata]]|[[Sistematika|Naučna klasifikacija]]}} }} }} {{#if:{{{uredi poveznicu|{{{edit link|}}}}}}|{{uredi taksonomiju|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}}}}{{#if: {{{klasifikacija_status|}}} | <br/><span style="font-weight:normal">({{{klasifikacija_status}}})</span> | }} |- {{#if:{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|{{{parent|{{{matični}}}}}}| display_taxa={{{display_taxa|1}}}| authority={{{authority|{{{autorstvo|}}}}}}| parent_authority={{{parent_authority|{{{matični_autorstvo|}}}}}}| gparent_authority={{{grandparent_authority|{{{ishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggparent_authority={{{greatgrandparent_authority|{{{praishodišni_autorstvo|}}}}}}| gggparent_authority={{{greatgreatgrandparent_authority|{{{prapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| ggggparent_authority={{{greatgreatgreatgrandparent_authority|{{{praprapraishodišni_autorstvo|}}}}}}| offset={{{offset|0}}}| bold_first={{{bold_first|{{#if:{{{species|}}}|link|bold}}}}}| virus={{{virus|no}}}}}}} {{#if:{{{virus_grupa|}}}|{{taxonomy|rank=group |link= {{#switch:{{lc:{{{virus_grupa}}} }} |i=Group I <small>([[dsDNA virus|dsDNA]])</small> |ii=Group II <small>([[ssDNA virus|ssDNA]])</small> |iii=Group III <small>([[dsRNA virus|dsRNA]])</small> |iv=Group IV <small>([[(+)ssRNA virus|(+)ssRNA]])</small> |v=Group V <small>([[(-)ssRNA virus|(-)ssRNA]])</small> |vi=Group VI <small>([[ssRNA-RT virus|ssRNA-RT]])</small> |vi/vii=Grupe VI i VII |vii=Group VII <small>([[dsDNA-RT virus|dsDNA-RT]])</small> |{{{virus_grupa}}} }} }} }} {{#if:{{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdomain|{{{nekategorizirana_naddomena|}}}}}} | auth={{{unranked_superdomain_authority|{{{nekategorizirana_naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdomain|link={{{superdomain|{{{naddomena|}}}}}} | auth={{{superdomain_authority|{{{naddomena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_domain|{{{nekategorizirana_domena|}}}}}} | auth={{{unranked_domain_authority|{{{nekategorizirana_domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{domain|{{{domena|}}}}}}|{{taxonomy|rank=domain|link={{{domain|{{{domena|}}}}}} | auth={{{domain_authority|{{{domena_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superregnum|{{{nekategorizirano_superregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_superregnum_authority|{{{nekategorizirano_superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superregnum|link={{{superregnum|{{{superregnum|}}}}}} | auth={{{superregnum_authority|{{{superregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_regnum|{{{nekategorizirano_regnum|}}}}}} | auth={{{unranked_regnum_authority|{{{nekategorizirano_regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{regnum|{{{regnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=regnum|link={{{regnum|{{{regnum|}}}}}} | auth={{{regnum_authority|{{{regnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subregnum|{{{nekategorizirano_subregnum|}}}}}} | auth={{{unranked_subregnum_authority|{{{nekategorizirano_subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subregnum|link={{{subregnum|{{{subregnum|}}}}}} | auth={{{subregnum_authority|{{{subregnum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superdivisio|{{{nekategorizirana_superdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_superdivisio_authority|{{{nekategorizirana_superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superdivisio|link={{{superdivisio|{{{superdivisio|}}}}}} | auth={{{superdivisio_authority|{{{superdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superphylum|{{{nekategorizirani_superphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_superphylum_authority|{{{nekategorizirani_superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superphylum|link={{{superphylum|{{{superphylum|}}}}}} | auth={{{superphylum_authority|{{{superphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_divisio|{{{nekategorizirana_divisio|}}}}}} | auth={{{unranked_divisio_authority|{{{nekategorizirana_divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{divisio|{{{divisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=divisio|link={{{divisio|{{{divisio|}}}}}} | auth={{{divisio_authority|{{{divisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_phylum|{{{nekategorizirani_phylum|}}}}}} | auth={{{unranked_phylum_authority|{{{nekategorizirani_phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{phylum|{{{phylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=phylum|link={{{phylum|{{{phylum|}}}}}} | auth={{{phylum_authority|{{{phylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subdivisio|{{{nekategorizirana_subdivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_subdivisio_authority|{{{nekategorizirana_subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subdivisio|link={{{subdivisio|{{{subdivisio|}}}}}} | auth={{{subdivisio_authority|{{{subdivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subphylum|{{{nekategorizirani_subphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_subphylum_authority|{{{nekategorizirani_subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subphylum|link={{{subphylum|{{{subphylum|}}}}}} | auth={{{subphylum_authority|{{{subphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraphylum|{{{nekategorizirani_infraphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_infraphylum_authority|{{{nekategorizirani_infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraphylum|link={{{infraphylum|{{{infraphylum|}}}}}} | auth={{{infraphylum_authority|{{{infraphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_microphylum|{{{nekategorizirani_microphylum|}}}}}} | auth={{{unranked_microphylum_authority|{{{nekategorizirani_microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=microphylum|link={{{microphylum|{{{microphylum|}}}}}} | auth={{{microphylum_authority|{{{microphylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_nanophylum|{{{nekategorizirani_nanophylum|}}}}}} | auth={{{unranked_nanophylum_authority|{{{nekategorizirani_nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}}|{{taxonomy|rank=nanophylum|link={{{nanophylum|{{{nanophylum|}}}}}} | auth={{{nanophylum_authority|{{{nanophylum_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superclassis|{{{nekategorizirani_superclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_superclassis_authority|{{{nekategorizirani_superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superclassis|link={{{superclassis|{{{superclassis|}}}}}} | auth={{{superclassis_authority|{{{superclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_classis|{{{nekategorizirani_classis|}}}}}} | auth={{{unranked_classis_authority|{{{nekategorizirani_classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{classis|{{{classis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=classis|link={{{classis|{{{classis|}}}}}} | auth={{{classis_authority|{{{classis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subclassis|{{{nekategorizirani_subclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_subclassis_authority|{{{nekategorizirani_subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subclassis|link={{{subclassis|{{{subclassis|}}}}}} | auth={{{subclassis_authority|{{{subclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraclassis|{{{nekategorizirani_infraclassis|}}}}}} | auth={{{unranked_infraclassis_authority|{{{nekategorizirani_infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraclassis|link={{{infraclassis|{{{infraclassis|}}}}}} | auth={{{infraclassis_authority|{{{infraclassis_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_magnordo|{{{nekategorizirani_magnordo|}}}}}} | auth={{{unranked_magnordo_authority|{{{nekategorizirani_magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=magnordo|link={{{magnordo|{{{magnordo|}}}}}} | auth={{{magnordo_authority|{{{magnordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superordo|{{{nekategorizirani_superordo|}}}}}} | auth={{{unranked_superordo_authority|{{{nekategorizirani_superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superordo|{{{superordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superordo|link={{{superordo|{{{superordo|}}}}}} | auth={{{superordo_authority|{{{superordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_ordo|{{{nekategorizirani_ordo|}}}}}} | auth={{{unranked_ordo_authority|{{{nekategorizirani_ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{ordo|{{{ordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=ordo|link={{{ordo|{{{ordo|}}}}}} | auth={{{ordo_authority|{{{ordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subordo|{{{nekategorizirani_subordo|}}}}}} | auth={{{unranked_subordo_authority|{{{nekategorizirani_subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subordo|{{{subordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subordo|link={{{subordo|{{{subordo|}}}}}} | auth={{{subordo_authority|{{{subordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_infraordo|{{{nekategorizirani_infraordo|}}}}}} | auth={{{unranked_infraordo_authority|{{{nekategorizirani_infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=infraordo|link={{{infraordo|{{{infraordo|}}}}}} | auth={{{infraordo_authority|{{{infraordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_parvordo|{{{nekategorizirani_parvordo|}}}}}} | auth={{{unranked_parvordo_authority|{{{nekategorizirani_parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}}|{{taxonomy|rank=parvorder|link={{{parvordo|{{{parvordo|}}}}}} | auth={{{parvordo_authority|{{{parvordo_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoodivisio|{{{nekategorizirana_zoodivisio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoodivisio_authority|{{{nekategorizirana_zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoodivisio|link={{{zoodivisio|{{{zoodivisio|}}}}}} | auth={{{zoodivisio_authority|{{{zoodivisio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosectio|{{{nekategorizirana_zoosectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosectio|link={{{zoosectio|{{{zoosectio|}}}}}} | auth={{{zoosectio_authority|{{{zoosectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_zoosubsectio|{{{nekategorizirana_zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_zoosubsectio_authority|{{{nekategorizirana_zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=zoosubsectio|link={{{zoosubsectio|{{{zoosubsectio|}}}}}} | auth={{{zoosubsectio_authority|{{{zoosubsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_superfamilia|{{{nekategorizirana_superfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_superfamilia_authority|{{{nekategorizirana_superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=superfamilia|link={{{superfamilia|{{{superfamilia|}}}}}} | auth={{{superfamilia_authority|{{{superfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_familia|{{{nekategorizirana_familia|}}}}}} | auth={{{unranked_familia_authority|{{{nekategorizirana_familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{familia|{{{familia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=familia|link={{{familia|{{{familia|}}}}}} | auth={{{familia_authority|{{{familia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subfamilia|{{{nekategorizirana_subfamilia|}}}}}} | auth={{{unranked_subfamilia_authority|{{{nekategorizirana_subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subfamilia|link={{{subfamilia|{{{subfamilia|}}}}}} | auth={{{subfamilia_authority|{{{subfamilia_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_supertribus|{{{nekategorizirani_supertribus|}}}}}} | auth={{{unranked_supertribus_authority|{{{nekategorizirani_supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=supertribus|link={{{supertribus|{{{supertribus|}}}}}} | auth={{{supertribus_authority|{{{supertribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_tribus|{{{nekategorizirani_tribus|}}}}}} | auth={{{unranked_tribus_authority|{{{nekategorizirani_tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{tribus|{{{tribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=tribus|link={{{tribus|{{{tribus|}}}}}} | auth={{{tribus_authority|{{{tribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subtribus|{{{nekategorizirani_subtribus|}}}}}} | auth={{{unranked_subtribus_authority|{{{nekategorizirani_subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subtribus|link={{{subtribus|{{{subtribus|}}}}}} | auth={{{subtribus_authority|{{{subtribus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_alliance|{{{nekategorizirano_alliance|}}}}}} | auth={{{unranked_alliance_authority|{{{nekategorizirano_alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{alliance|{{{alliance|}}}}}}|{{taxonomy|rank=alliance|link={{{alliance|{{{alliance|}}}}}} | auth={{{alliance_authority|{{{alliance_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_genus|{{{nekategorizirani_genus|}}}}}} | auth={{{unranked_genus_authority|{{{nekategorizirani_genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{genus|{{{genus|}}}}}}| {{taxonomy|rank=genus|link={{{genus|{{{genus|}}}}}}|auth={{{genus_authority|{{{genus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subgenus|{{{nekategorizirani_subgenus|}}}}}} | auth={{{unranked_subgenus_authority|{{{nekategorizirani_subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subgenus|link={{{subgenus|{{{subgenus|}}}}}} | auth={{{subgenus_authority|{{{subgenus_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_sectio|{{{nekategorizirana_sectio|}}}}}} | auth={{{unranked_sectio_authority|{{{nekategorizirana_sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{sectio|{{{sectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=sectio|link={{{sectio|{{{sectio|}}}}}} | auth={{{sectio_authority|{{{sectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subsectio|{{{nekategorizirana_subsectio|}}}}}} | auth={{{unranked_subsectio_authority|{{{nekategorizirana_subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subsectio|link={{{subsectio|{{{subsectio|}}}}}} | auth={{{subsectio_authority|{{{subsectio_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_series|{{{nekategorizirani_series|}}}}}} | auth={{{unranked_series_authority|{{{nekategorizirani_series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{series|{{{series|}}}}}}|{{taxonomy|rank=series|link={{{series|{{{series|}}}}}} | auth={{{series_authority|{{{series_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subseries|{{{nekategorizirani_subseries|}}}}}} | auth={{{unranked_subseries_authority|{{{nekategorizirani_subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subseries|link={{{subseries|{{{subseries|}}}}}}|auth={{{subseries_authority|{{{subseries_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_group|{{{nekategorizirana_species_skupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_group_authority|{{{nekategorizirana_species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species group|link={{{species_group|{{{species_skupina|}}}}}} | auth={{{species_group_authority|{{{species_skupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_subgroup|{{{nekategorizirana_species_podskupina|}}}}}} | auth={{{unranked_species_subgroup_authority|{{{nekategorizirana_species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species subgroup|link={{{species_subgroup|{{{species_podskupina|}}}}}} | auth={{{species_subgroup_authority|{{{species_podskupina_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species_complex|{{{nekategorizirani_species_skup|}}}}}} | auth={{{unranked_species_complex_authority|{{{nekategorizirani_species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species complex|link={{{species_complex|{{{species_skup|}}}}}} | auth={{{species_complex_authority|{{{species_skup_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_species|{{{nekategorizirana_species|}}}}}} | auth={{{unranked_species_authority|{{{nekategorizirana_species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{species|{{{species|}}}}}}|{{taxonomy|rank=species|link={{{species|{{{species|}}}}}} | auth={{{species_authority|{{{species_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_subspecies|{{{nekategorizirana_subspecies|}}}}}} | auth={{{unranked_subspecies_authority|{{{nekategorizirana_subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}}|{{taxonomy|rank=subspecies|link={{{subspecies|{{{subspecies|}}}}}} | auth={{{subspecies_authority|{{{subspecies_autorstvo|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}}|{{taxonomy|rank=unranked|link={{{unranked_varietas|{{{nekategorizirani_varijetet|}}}}}} | auth={{{unranked_varietas_authority|{{{nekategorizirani_varijetet_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}}|{{taxonomy|rank=varietas|link={{{variety|{{{varietas|{{{varijetet|}}}}}}}}} | auth={{{variety_authority|{{{varietas_authority|{{{varijetet_autorstvo|}}}}}}}}} }} }} {{#if:{{{forma|{{{forma|}}}}}}|{{taxonomy|rank=forma|link={{{forma|{{{forma|}}}}}} | auth={{{forma_authority|{{{forma_autorstvo|}}}}}} }} }} {{#if:{{{virus_infrasp|{{{virus_infrasp|}}}}}}|{{taxonomy|rank={{{virus_infrasp_rank|RANK MISSING}}}|link={{{virus_infrasp|virus_infrasp|}}} | auth= }} }} |- {{#if:{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Binarna nomenklatura|Dvojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="binomial">{{{binomial|{{{dvoimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial_authority|{{{dvoimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{#if:{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}| ! colspan=2 style="text-align: center" {{!}} [[{{#switch:{{{regnum|}}}|[[Animalia]]|[[Animal]]ia|Animalia=Trinomen|[[Plantae]]|[[Plant]]ae|Plantae|[[Fungi]]|[[Gljive|Fungi]]|Fungi|[[Archaeplastida]]|Archaeplastida=Intraspecifično ime (botanika)|Trinomen}}|Trojni naziv]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} <b><span class="trinomial">{{{trinomial|{{{troimeno|}}}}}}</span></b><br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial_authority|{{{troimeno_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_genus|{{{tipski_rod|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_genus_authority|{{{tipski_rod_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}"{{!}} [[Type genus|Tipski ihnogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnogenus|{{{tipski_ihnogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnogenus_authority|{{{tipski_ihnogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}"{{!}} [[Tipski rod|Tipski oogenus]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oogenus|{{{tipski oogenus|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oogenus_authority|{{{tipski oogenus_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_species|{{{tipska_vrsta|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_species_authority|{{{tipska_vrsta_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski ihnospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_ichnospecies|{{{tipski_ihnospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_ichnospecies_authority|{{{tipski_ihnospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Tipska vrsta|Tipski oospecies]] {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_oospecies|{{{tipski_oospecies|}}}}}}<br/><div style="font-size: 85%;">{{{type_oospecies_authority|{{{tipski_oospecies_autorstvo|}}}}}}</div> }} |- {{#if:{{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Tipski soj]]{{#if:{{{type_strain_ref|}}}|{{{type_strain_ref}}}|}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{{type_strain|{{{tipski_soj|}}}}}} }} |- {{#if:{{{subdivision|{{{podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{subdivision_ranks|{{{podjela_kategorije|}}}}}}{{{subdivision_ref|}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{subdivision|{{{podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} {{{possible_subdivision_ranks|{{{moguća_podjela_kategorije|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{possible_subdivision|{{{moguća_podjela|}}}}}} }} |- {{#if:{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja}}}}}} }}" {{!}} [[Bioraznolikost|Raznolikost]]{{{diversity_ref|{{{raznolikost_ref|}}}}}} {{#ifeq: {{NAMESPACEE}} | {{ns:0}} | <!--[[Category:Articles using diversity taxobox]]--> | }} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#if:{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|[[{{{diversity_link|{{{raznolikost_link|{{{raznolikost_veza|}}}}}}}}}|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}]]|{{{diversity|{{{raznolikost|}}}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map|{{{karta_raspon|}}}}}}|size={{{range_map_width|{{{karta_raspon_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map_upright|}}}|{{{range_map_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map_alt|{{{karta_raspon_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map_caption|{{{karta_raspon_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial2|{{{dvoimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial2_authority|{{{dvoimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial2|{{{troimeno2|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial2_authority|{{{troimeno2_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map2|{{{karta_raspon2|}}}}}}|size={{{range_map2_width|{{{karta_raspon2_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map2_upright|}}}|{{{range_map2_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map2_alt|{{{karta_raspon2_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map2_caption|{{{karta_raspon2_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial3|{{{dvoimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial3_authority|{{{dvoimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial3|{{{troimeno3|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial3_authority|{{{troimeno3_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map3|{{{karta_raspon3|}}}}}}|size={{{range_map3_width|{{{karta_raspon3_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map3_upright|}}}|{{{range_map3_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map3_alt|{{{karta_raspon3_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map3_caption|{{{karta_raspon3_opis|}}}}}} {{!}}- }} }} {{#if:{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{binomial4|{{{dvoimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{binomial4_authority|{{{dvoimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} '''{{{trinomial4|{{{troimeno4|}}}}}}'''<br/><div style="font-size: 85%;">{{{trinomial4_authority|{{{troimeno4_autorstvo|}}}}}}</div> {{!}}- }} {{#if:{{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center" {{!}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{range_map4|{{{karta_raspon4|}}}}}}|size={{{range_map4_width|{{{karta_raspon4_širina|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#if:{{{range_map4_upright|}}}|{{{range_map4_upright}}}|{{{upright|1}}}}}|alt={{{range_map4_alt|{{{karta_raspon4_alt|}}}}}}}} {{!}}- {{#if:{{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}}| {{!}} colspan=2 style="text-align: center; font-size: 88%" {{!}} {{{range_map4_caption|{{{karta_raspon4_opis|}}}}}} }} }} |- {{#if:{{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}}| ! colspan=2 style="color:inherit; text-align: center{{#if:{{{colour|{{{boja|}}}}}}|{{;}} background-color: {{{colour|{{{boja|}}}}}} }}" {{!}} [[Sinonim (taksonomija)|Sinonimi]]{{{synonyms_ref|{{{sinonimi_ref|}}}}}} {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{synonyms|{{{sinonimi|}}}}}} {{!}}- }} {{#if:{{{footer|{{{dno|}}}}}}| {{!}}- {{!}} colspan=2 style="text-align: left" {{!}} {{{footer|{{{dno|}}}}}} {{!}}- }} |}<templatestyles src="Template:Taxobox/core/styles.css" /><!-- Define any categories to be displayed on the page here: -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}<!-- -->| [[Kategorija:Članci s mikroformatima za vrste]]<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir/Greška u boji}}| [[Kategorija:Taksokviri s greškom u parametru boja]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|incertae sedis}}| [[Kategorija:Taksokviri s bojom za incertae sedis]]}}<!-- -->{{#ifeq:{{{colour|{{{boja|{{{color|none}}}}}}}}}|{{Taksokvir boja|}}| [[Kategorija:Taksokviri bez boje]]}}<!-- -->{{Taxonbar/candidate}}<!-- -->}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 2p79in8mn562qh80de0omin73vnqc6w 828 4724939 42714692 42683627 2026-10-30T04:14:13Z Edgar Allan Poe 29250 42714692 Scribunto text/plain require('strict') local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') local Autotaxobox = require('Module:Autotaxobox') local ItalicTitle = require('Module:Italic title') local p = {} -- functions made public local l = {} -- nonpublic internal functions and variables global to the module l.system = '' -- '' for normal scientific classification (default) -- 'ichnos' for trace fossil classification -- 'veterovata' for egg fossil classification -- ============================================================================= -- ichnobox implements Template:Ichnobox; see the documentation of that -- template for details. -- The only difference from Template:Automatic taxobox is in the taxobox colour -- and classification link and the parameters for type species and genera. -- ============================================================================= function p.ichnobox(frame) l.system = 'ichnos' return p.automaticTaxobox(frame) end -- ============================================================================= -- oobox implements Template:Oobox; see the documentation of that -- template for details. -- The only difference from Template:Automatic taxobox is in the taxobox colour -- and classification link and the parameters for type species and genera. -- ============================================================================= function p.oobox(frame) l.system = 'veterovata' return p.automaticTaxobox(frame) end -- ============================================================================= -- automaticTaxobox implements Template:Automatic taxobox; see the documentation -- of that template for details. -- It also implements Template:Ichnobox and Template:Oobox. The small -- differences are signalled by the module-wide variable l.system. -- The following parameters present in the old template code version of -- Template:Automatic taxobox were not used and have not been implemented: -- image_caption_align -- image2_caption_align -- binomial2 -- binomial2_authority -- binomial3 -- binomial3_authority -- binomial4 -- binomial4_authority -- ============================================================================= function p.automaticTaxobox(frame) local args if frame.args['direct'] == 'yes' then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local res = '' -- --------------------------------------------------------------------- -- pick up taxobox parameters from the caller that need to be processed; -- most will be passed on unchanged -- --------------------------------------------------------------------- local pagename = args['pagename'] or '' -- for testing and debugging only local italicTitle = args['italic_title'] or args['italic title'] or '' local ichnos = '' if l.system == 'ichnos' then ichnos = 'true' end local veterovata = '' if l.system == 'veterovata' then veterovata = 'true' end local fossilRange = args['fossil_range'] or args['fossil range'] or args['temporal_range'] or args['temporal range'] or args['raspon_fosila'] or args['raspon fosila'] or '' local oldestFossil = args['oldest_fossil'] or args['oldest fossil'] or args['najstariji_fosil'] or args['najstariji fosil'] or '' local youngestFossil = args['youngest_fossil'] or args['youngest fossil'] or args['najmlađi_fosil'] or args['najmlađi fosil'] or '' local name = args['name'] or args['naziv'] or '' local colourAs = args['color_as'] or args['color as'] or args['colour_as'] or args['colour as'] or args['boja'] or '' local taxon = args['taxon'] or args['takson'] or '' local authority = args['authority'] or args['autorstvo'] or '' local parentAuthority = args['parent_authority'] or args['parent authority'] or args['matični_autorstvo'] or args['matični autorstvo'] or '' local manualFlag = 'text' -- marks manually specified ranks local binomial = args['binomial'] or args['binomial_'..manualFlag] or args['binomial '..manualFlag] or args['dvoimeno'] or args['dvoimeno_'..manualFlag] or args['dvoimeno '..manualFlag] or '' local binomialAuthority = args['binomial_authority'] or args['binomial authority'] or args['dvoimeno_autorstvo'] or args['dvoimeno autorstvo'] or '' local genusManual = args['genus_'..manualFlag] or args['genus '..manualFlag] or'' local speciesManual = args['species_'..manualFlag] or args['species '..manualFlag] or'' -- ------------------------------------------------------ -- set the taxobox parameters determined by this function -- ------------------------------------------------------ fossilRange = l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) -- use the base page name as the taxon if the taxon parameter is missing local currentPagename = mw.title.getCurrentTitle() if pagename == '' then pagename = currentPagename.text end -- pagename para only used in testing and local basePagename = pagename if italicTitle ~= 'taxon' then basePagename = mw.ustring.gsub(basePagename, '%s+%b()$', '', 1) end local taxonParaMissingError = false if taxon == '' then taxonParaMissingError = true taxon = basePagename end -- decide if the page name and taxobox name need to be italicized; -- if italic_title is not set, then if the names are the taxon, use its rank to decide local ok, taxonRank = Autotaxobox.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'rank') -- taxonRank needed later if not here if italicTitle == '' then if not (ok and taxonRank ~= '' and frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = {taxonRank} } == 'yes') then italicTitle = 'no' end end -- remove any " (DISAMBIG)" or "/MODIFIER" from the taxon's name; -- if the base page name is the same as the base taxon name, then italicization can be applied local baseTaxon = taxon if italicTitle ~= 'taxon' then baseTaxon = mw.ustring.gsub(baseTaxon, '%s+%b()$', '', 1) end baseTaxon = mw.ustring.gsub(baseTaxon, '/.*$', '', 1) if italicTitle == '' and basePagename == baseTaxon then italicTitle = 'yes' end -- italicize the page name (page title) if required if currentPagename.namespace == 0 and (italicTitle == 'yes' or italicTitle == 'taxon') then if italicTitle == 'taxon' or TaxonItalics.hasConnectingTerm(baseTaxon) then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Italic taxon title', args = {} } italicTitle = 'yes' else ItalicTitle._main({}) end end -- set the taxobox name if not supplied, italicizing it if appropriate. if name == '' then name = basePagename if italicTitle == 'yes' then name = TaxonItalics.italicizeTaxonName(name, false, false) end -- name = name .. '/' .. baseTaxon .. '/' .. nameRank end -- determine taxobox colour local colour = '' if colourAs ~= '' then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taksokvir boja', args = {colourAs} } elseif l.system == 'ichnos' then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taksokvir boja', args = {'Ichnos'} } elseif l.system == 'veterovata' then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taksokvir boja', args = {'Veterovata'} } else colour = Autotaxobox.getTaxoboxColour(frame, taxon) end -- set binomial parameters if the target taxon is (unusually) a species local genusAuthority = '' if binomial == '' then if ok and taxonRank == 'species' then binomial = TaxonItalics.italicizeTaxonName(taxon, false, false) binomialAuthority = authority end end -- handle any manually set ranks local boldFirst = '' local offset = 0 if speciesManual ~= '' then offset = offset + 1 binomialAuthority = authority if binomial == '' then binomial = '<span class="error">Greška: Nedostaje parametar za dvoimeno nazivlje</span>' end end if genusManual ~= '' then boldFirst = 'link' offset = offset + 1 if offset == 1 then genusAuthority = authority else genusAuthority = parentAuthority end end -- process type genus and type species if present; italicize if they seem not to have an authority attached local typeGenus = '' local typeGenusRef = '' local typeGenusAuthority = '' local typeSpecies = '' local typeSpeciesRef = '' local typeSpeciesAuthority = '' local typeIchnogenus = '' local typeIchnogenusRef = '' local typeIchnogenusAuthority = '' local typeIchnospecies = '' local typeIchnospeciesRef = '' local typeIchnospeciesAuthority = '' local typeOogenus = '' local typeOogenusRef = '' local typeOogenusAuthority = '' local typeOospecies = '' local typeOospeciesRef = '' local typeOospeciesAuthority = '' if l.system == '' then typeGenus = l.italicizeTypeName(args['type_genus'] or args['type genus'] or args['tipski_rod'] or args['tipski rod'] or '') typeGenusRef = args['type_genus_ref'] or args['type genus ref'] or args['tipski_rod_ref'] or args['tipski rod ref'] or '' typeGenusAuthority = args['type_genus_authority'] or args['type genus authority'] or args['tipski_rod_autorstvo'] or args['tipski rod autorstvo'] or '' typeSpecies = l.italicizeTypeName(args['type_species'] or args['type species'] or args['tipska_vrsta'] or args['tipska vrsta'] or '') typeSpeciesRef = args['type_species_ref'] or args['type species ref'] or args['tipska_vrsta_ref'] or args['tipska vrsta ref'] or '' typeSpeciesAuthority = args['type_species_authority'] or args['type species authority'] or args['tipska_vrsta_autorstvo'] or args['tipska vrsta autorstvo'] or '' elseif l.system == 'ichnos' then typeIchnogenus = l.italicizeTypeName(args['type_ichnogenus'] or args['type ichnogenus'] or args['tipski_ichnogenus'] or args['tipski ichnogenus'] or '') typeIchnogenusRef = args['type_ichnogenus_ref'] or args['type ichnogenus ref'] or args['tipski_ichnogenus_ref'] or args['tipski ichnogenus ref'] or'' typeIchnogenusAuthority = args['type_ichnogenus_authority'] or args['type ichnogenus authority'] or args['tipski_ichnogenus_autorstvo'] or args['tipski ichnogenus autorstvo'] or'' typeIchnospecies = l.italicizeTypeName(args['type_ichnospecies'] or args['type ichnospecies'] or args['tipski_ichnospecies'] or args['tipski ichnospecies'] or '') typeIchnospeciesRef = args['type_ichnospecies_ref'] or args['type ichnospecies ref'] or args['tipski_ichnospecies_ref'] or args['tipski ichnospecies ref'] or '' typeIchnospeciesAuthority = args['type_ichnospecies_authority'] or args['type ichnospecies authority'] or args['tipski_ichnospecies_autorstvo'] or args['tipski ichnospecies autorstvo'] or '' elseif l.system == 'veterovata' then typeOogenus = l.italicizeTypeName(args['type_oogenus'] or args['type oogenus'] or args['tipski_oogenus'] or args['tipski oogenus'] or '') typeOogenusRef = args['type_oogenus_ref'] or args['type oogenus ref'] or args['tipski_oogenus_ref'] or args['tipski oogenus ref'] or '' typeOogenusAuthority = args['type_oogenus_authority'] or args['type oogenus authority'] or args['tipski_oogenus_autorstvo'] or args['tipski oogenus autorstvo'] or '' typeOospecies = l.italicizeTypeName(args['type_oospecies'] or args['type oospecies'] or args['tipski_oospecies'] or args['tipski oospecies'] or '') typeOospeciesRef = args['type_oospecies_ref'] or args['type oospecies ref'] or args['tipski_oospecies_ref'] or args['tipski oospecies ref'] or '' typeOospeciesAuthority = args['type_oospecies_authority'] or args['type oospecies authority'] or args['tipski_oospecies_autorstvo'] or args['tipski oospecies autorstvo'] or '' end -- fill in a missing subdivision_ranks parameter local subdivision = args['subdivision'] or args['podjela'] or '' local subdivisionRef = args['subdivision_ref'] or args['subdivision ref'] or args['podjela_ref'] or args['podjela ref'] or '' local subdivisionRanks = args['subdivision_ranks'] or args['subdivision ranks'] or args['podjela_kategorije'] or args['podjela kategorije'] or '' if subdivision ~= '' and subdivisionRanks == '' and ok and taxonRank ~= '' then subdivisionRanks = frame:expandTemplate{ title = 'Niže kategorije', args = {taxonRank} } end -- ------------------------------------------------ -- now call Taxobox/core with all of its parameters -- ------------------------------------------------ res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox/core', args = { ichnos = ichnos, veterovata = veterovata, ['uredi vezu'] = 'u', ['uredi poveznicu'] = 'u', temporal_range = fossilRange, display_taxa = args['display_parents'] or args['display parents'] or args['prikaži_matične'] or args['prikaži matične'] or '1', parent = args['taxon'] or args['takson'] or '', authority = args['authority'] or args['autorstvo'] or '', parent_authority = parentAuthority, grandparent_authority = args['grandparent_authority'] or args['grandparent authority'] or args['ishodišni_autorstvo'] or args['ishodišni autorstvo'] or '', greatgrandparent_authority = args['greatgrandparent_authority'] or args['greatgrandparent authority'] or args['praishodišni_autorstvo'] or args['praishodišni autorstvo'] or '', greatgreatgrandparent_authority = args['greatgreatgrandparent_authority'] or args['greatgreatgrandparent authority'] or args['prapraishodišni_autorstvo'] or args['prapraishodišni autorstvo'] or '', name = args['name'] or args['naziv'] or '', colour = colour, status = args['status'] or '', status_system = args['status_system'] or args['status system'] or args['status_sistem'] or args['status sistem'] or '', status_ref = args['status_ref'] or args['status ref'] or '', status2 = args['status2'] or '', status2_system = args['status2_system'] or args['status2 system'] or args['status2_sistem'] or args['status2 sistem'] or '', status2_ref = args['status2_ref'] or args['status2 ref'] or '', trend = args['trend'] or '', extinct = args['extinct'] or args['izumrli'] or '', image = args['image'] or args['slika'] or '', upright = args['image_upright'] or args['image upright'] or args['slika_upright'] or args['slika upright'] or '', image_alt = args['image_alt'] or args['image alt'] or args['slika_alt'] or args['slika alt'] or '', image_caption = args['image_caption'] or args['image caption'] or args['slika_opis'] or args['slika opis'] or '', image2 = args['image2'] or args['slika2'] or '', upright2 = args['image2_upright'] or args['image2 upright'] or args['slika2_upright'] or args['slika2 upright'] or '', image2_alt = args['image2_alt'] or args['image2 alt'] or args['slika2_alt'] or args['slika2 alt'] or '', image2_caption = args['image2_caption'] or args['image2 caption'] or args['slika2_opis'] or args['slika2 opis'] or '', audio = args['audio'] or '', audio_alt = args['audio_alt'] or args['audio alt'] or '', audio_caption = args['audio_caption'] or args['audio caption'] or args['audio_opis'] or args['audio opis'] or '', classification_status = args['classification_status'] or args['classification status'] or args['klasifikacijski_status'] or args['klasifikacijski status'] or '', diversity = args['diversity'] or args['raznolikost'] or '', diversity_ref = args['diversity_ref'] or args['diversity ref'] or args['raznolikost_ref'] or args['raznolikost ref'] or '', diversity_link = args['diversity_link'] or args['diversity link'] or args['raznolikost_link'] or args['raznolikost link'] or args['raznolikost_veza'] or args['raznolikost veza'] or '', bold_first = boldFirst, offset = offset, genus = genusManual, genus_authority = genusAuthority, species = speciesManual, binomial = binomial, binomial_authority = binomialAuthority, trinomial = args['trinomial'] or args['troimeno'] or '', trinomial_authority = args['trinomial_authority'] or args['trinomial authority'] or args['troimeno_autorstvo'] or args['troimeno autorstvo'] or '', type_genus = typeGenus, type_genus_ref = typeGenusRef, type_genus_authority = typeGenusAuthority, type_species = typeSpecies, type_species_ref = typeSpeciesRef, type_species_authority = typeSpeciesAuthority, type_ichnogenus = typeIchnogenus, type_ichnogenus_ref = typeIchnogenusRef, type_ichnogenus_authority = typeIchnogenusAuthority, type_ichnospecies = typeIchnospecies, type_ichnospecies_ref = typeIchnospeciesRef, type_ichnospecies_authority = typeIchnospeciesAuthority, type_oogenus = typeOogenus, type_oogenus_ref = typeOogenusRef, type_oogenus_authority = typeOogenusAuthority, type_oospecies = typeOospecies, type_oospecies_ref = typeOospeciesRef, type_oospecies_authority = typeOospeciesAuthority, subdivision = subdivision, subdivision_ref = subdivisionRef, subdivision_ranks = subdivisionRanks, type_strain = args['type_strain'] or args['type strain'] or args['tipski_soj'] or args['tipski soj'] or '', type_strain_ref = args['type_strain_ref'] or args['type strain ref'] or args['tipski_soj_ref'] or args['tipski soj ref'] or '', range_map = args['range_map'] or args['range map'] or args['karta_raspon'] or args['karta raspon'] or '', range_map_upright = args['range_map_upright'] or args['range map upright'] or args['karta_raspon_upright'] or args['karta raspon upright'] or '', range_map_alt = args['range_map_alt'] or args['range map alt'] or args['karta_raspon_alt'] or args['karta raspon alt'] or '', range_map_caption = args['range_map_caption'] or args['range map caption'] or args['karta_raspon_opis'] or args['karta raspon opis'] or '', range_map2 = args['range_map2'] or args['range map2'] or args['karta_raspon2'] or args['karta raspon2'] or '', range_map2_upright = args['range_map2_upright'] or args['range map2 upright'] or args['karta_raspon2_upright'] or args['karta raspon2 upright'] or '', range_map2_alt = args['range_map2_alt'] or args['range map2 alt'] or args['karta_raspon2_alt'] or args['karta raspon2 alt'] or '', range_map2_caption = args['range_map2_caption'] or args['range map2 caption'] or args['karta_raspon2_opis'] or args['karta raspon2 opis'] or '', range_map3 = args['range_map3'] or args['range map3'] or args['karta_raspon3'] or args['karta raspon3'] or '', range_map3_upright = args['range_map3_upright'] or args['range map3 upright'] or args['karta_raspon3_upright'] or args['karta raspon3 upright'] or '', range_map3_alt = args['range_map3_alt'] or args['range map3 alt'] or args['karta_raspon3_alt'] or args['karta raspon3 alt'] or '', range_map3_caption = args['range_map3_caption'] or args['range map3 caption'] or args['karta_raspon3_opis'] or args['karta raspon3 opis'] or '', range_map4 = args['range_map4'] or args['range map4'] or args['karta_raspon4'] or args['karta raspon4'] or '', range_map4_upright = args['range_map4_upright'] or args['range map4 upright'] or args['karta_raspon4_upright'] or args['karta raspon4 upright'] or '', range_map4_alt = args['range_map4_alt'] or args['range map4 alt'] or args['karta_raspon4_alt'] or args['karta raspon4 alt'] or '', range_map4_caption = args['range_map4_caption'] or args['range map4 caption'] or args['karta_raspon4_opis'] or args['karta raspon4 opis'] or '', synonyms_ref = args['synonyms_ref'] or args['synonyms ref'] or args['sinonimi_ref'] or args['sinonimi ref'] or '', synonyms = args['synonyms'] or args['sinonimi'] or '' } } -- put page in error-tracking categories if required local errCat1 = '' if genusManual ~= '' or speciesManual ~= '' or binomial ~= '' then errCat1 = '[[Kategorija:Automatski taksokviri koji koriste ručno unesene parametre]]' end local errCat2 = '' if taxonParaMissingError then errCat2 = '[[Kategorija:Automatski taksokviri koji se oslanjaju na naslov stranice]]' end res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Main other', args = {errCat1..errCat2} } return res end -- ============================================================================= -- l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) checks -- the parameters that determine the fossil range, returning an appropriate -- range. -- ============================================================================= -- temporary public function for debugging function p.chkFossilRange(frame) local args = frame.args local fossilRange = args['fossil_range'] or args['fossil range'] or args['temporal_range'] or args['temporal range'] or args['raspon_fosila'] or args['raspon fosila'] or args['vremenski_raspon'] or args['vremenski raspon'] or '' local oldestFossil = args['oldest_fossil'] or args['oldest fossil'] or args['najstariji_fosil'] or args['najstariji fosil'] or '' local youngestFossil = args['youngest_fossil'] or args['youngest fossil'] or args['najmlađi_fosil'] or args['najmlađi fosil'] or '' local fossilRange = l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) return fossilRange end function l.setfossilRange(frame, fossilRange, oldestFossil, youngestFossil) local res = '' if fossilRange ~= '' then if mw.ustring.find(frame:expandTemplate{ title = 'Period start', args = { fossilRange } }, '[Gg]reška') then res = fossilRange else res = frame:expandTemplate{ title = 'Geološki raspon', args = { fossilRange } } end elseif oldestFossil ~= '' then if youngestFossil == '' then youngestFossil = 'Recentni' end if mw.ustring.find(frame:expandTemplate{ title = 'Period start', args = { oldestFossil } }, '[Gg]reška') or mw.ustring.find(frame:expandTemplate{ title = 'Period start', args = { youngestFossil } }, '[Gg]reška') then res = oldestFossil..'–'..youngestFossil else res = frame:expandTemplate{ title = 'Geološki raspon', args = { oldestFossil, youngestFossil } } end end return res end -- ============================================================================= -- l.italicizeTypeName(typeName) checks whether the name of a type genus or -- species should be italicized, because it appears to be a bare name. -- ============================================================================= function l.italicizeTypeName(typeName) if typeName and not (string.find(typeName, "<", 1, true) or string.find(typeName, ">", 1, true)) then typeName = TaxonItalics.italicizeTaxonName(typeName, false, false) end return typeName end -- **************************** Speciesbox support ***************************** -- ============================================================================= -- l.genusOf(str) extracts the genus from a string. Normally this will be the -- first word of the string (e.g. given 'Bellis perennis' it returns 'Bellis'). -- It also handles a string containing a nothogenus with a spaced × (e.g. given -- '× Heucherella tiarelloides' it returns '× Heucherella'). -- ============================================================================= function l.genusOf(str) local res = mw.ustring.match(str, '^[^%s]*', 1) if res == mw.ustring.char(215) then res = res .. ' ' .. mw.ustring.match(str, '^[^%s]*', 3) end return res end -- ============================================================================= -- l.doSpeciesboxName(name, taxon, genus, species, basePageTitle, italicTitle) -- returns a name for a taxobox created by Template:Speciesbox. The name will be -- italicized if appropriate. It also generates code to italicize the page title -- if appropropriate. In both cases the test for italicization is that the base -- taxon name (stripped of any disambiguation or qualifier) is the same as the -- base page title. -- ============================================================================= function p.speciesboxName(frame) local name = frame.args[1] or '' local taxon = frame.args[2] or '' local genus = frame.args[3] or '' local species = frame.args[4] or '' local basePageTitle = frame.args[5] or '' local italicTitle = frame.args[6] or '' return l.doSpeciesboxName(name, taxon, genus, species, basePageTitle, italicTitle) end function l.doSpeciesboxName(name, taxon, genus, species, basePageTitle, italicTitle) if taxon ~= '' then genus = mw.ustring.gsub(l.genusOf(taxon), '/.*$', '', 1) -- strip any qualifier else genus = mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(genus, '%s+%b()$', '', 1), '/.*$', '', 1) -- strip any disambig and qualifier if species == '' then taxon = genus else taxon = genus .. ' ' .. species end end local italicizeP = italicTitle ~= 'no' and (basePageTitle == taxon or basePageTitle == genus) -- use basePageTitle to match taxon/genus -- deal with taxobox name (i.e. its caption) if name == '' then name = basePageTitle if italicizeP then name = TaxonItalics.italicizeTaxonName(name, false, false) end end -- deal with page title if italicizeP then local pageTitle = mw.title.getCurrentTitle().text -- formatting the page title with DISPLAYTITLE needs the full page title if italicTitle ~= 'test' then pageTitle = TaxonItalics.italicizeTaxonName(pageTitle, false, false, true) -- format pageTitle, not italicizing any parenthesized term local nsText = mw.title.getCurrentTitle().nsText -- for drafts and other pages not in mainspace if nsText ~= '' then pageTitle = nsText:gsub('_', ' ') .. ':' .. pageTitle -- [[phab:T369784]] end mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DISPLAYTITLE', pageTitle) else name = name .. ' \\Italic title\\ ' .. pageTitle -- for testing and debugging end end return name end -- ============================================================================= -- ============================================================================= function p.infraspeciesboxName(frame) local name = frame.args[1] or '' local genus = frame.args[2] or '' local species = frame.args[3] or '' local ct = frame.args[4] or '' local infraspecies = frame.args[5] or '' local basePageTitle = frame.args[6] or '' local italicTitle = frame.args[7] or '' return l.doinfraspeciesboxName(name, genus, species, ct, infraspecies, basePageTitle, italicTitle) end function l.doinfraspeciesboxName(name, genus, species, ct, infraspecies, basePageTitle, italicTitle) genus = mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(genus, '%s+%b()$', '', 1), '/.*$', '', 1) -- strip any disambig and qualifier local taxon = genus .. ' ' .. species if ct == '' then taxon = taxon .. ' ' .. infraspecies else taxon = taxon .. ' ' .. ct .. ' ' .. infraspecies end local italicizeP = italicTitle ~= 'no' and (basePageTitle == taxon) -- use basePageTitle to match taxon -- deal with taxobox name (i.e. its caption) if name == '' then name = basePageTitle if italicizeP then name = TaxonItalics.italicizeTaxonName(name, false, false) end end -- deal with page title if italicizeP then local pageTitle = mw.title.getCurrentTitle().text -- formatting the page title with DISPLAYTITLE needs the full page title pageTitle = TaxonItalics.italicizeTaxonName(pageTitle, false, false, true) -- format pageTitle, not italicizing any parenthesized term if italicTitle ~= 'test' then mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DISPLAYTITLE', pageTitle) else name = name .. ' \\Italic title\\ ' .. pageTitle -- for testing and debugging end end return name end return p ck632izdjy1zmiluadlpx5cott8r56s 0 4725030 42714522 42710092 2026-10-29T13:41:34Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 42714522 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportista |ime = Armand Duplantis |headercolor = lightsteelblue |slika = Armand Duplantis(cropped) Budapest 2023.jpg |nadimci = Mondo |puno_ime = Armand Gustav Duplantis |datum_rođenja = [[10. studenoga]] [[1999.]] |mjesto_rođenja = {{flagicon|SAD}} [[Lafayette, Louisiana]], [[SAD]]|država = {{flagicon|Švedska}} [[Švedska]] |nacionalnost = {{flagicon|Švedska}} [[Švedska|Šveđanin]]<br> {{flagicon|SAD}} [[SAD|Amerikanac]] |sport = [[atletika]] |discipline = [[skok s motkom]] |visina = 1,81 m<ref name="Paris 2024 DUPLANTIS">{{cite web |url=https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/armand-duplantis_1569203 |title=DUPLANTIS Armand |work=[[Ljetne olimpijske igre 2024.|Paris 2024 Olympics]] |access-date=20. ožujka 2026. |archive-date=23. kolovoza 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823034124/https://olympics.com/en/paris-2024/athlete/armand-duplantis_1569203 |url-status=dead }}</ref> |treneri = Greg i Helena Duplantis<ref name="Paris 2024 DUPLANTIS"/> |klub = [[Upsala IF]]<ref name="Paris 2024 DUPLANTIS"/> |or= 6,31 m '''WR''' ([[skok s motkom]])<br>10,37 s ([[Trka na 100 metara|100 m]])<ref name="worldathletics.org DUPLANTIS"/> |medalje = {{Medalje sport | [[Atletika]]: [[Skok s motkom]]}} {{MedalCountry|{{flagcountry|Švedska}}}} {{MedaljeNatjecanje|oi}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2020|Tokio 2020.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2024|Pariz 2024.]] | skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|[[Svjetska prvenstva u atletici|Svjetska prvenstva]]}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2022.|Eugene 2022.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2023.|Budimpešta 2023.]] | skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2025.|Tokio 2025.]] | skok s motkom}} {{Medalje srebro | [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2019.|Doha 2019.]] | skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Dijamantna liga}} {{Medalje zlato | Zürich 2021. | skok s motkom}} {{Medalje zlato | Zürich 2022. | skok s motkom}} {{Medalje zlato | Eugene 2023. | skok s motkom}} {{Medalje zlato | Bruxelles 2024. | skok s motkom}} {{Medalje zlato | Zürich 2025. | skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska dvoranska prvenstva}} {{Medalje zlato | Beograd 2022.| skok s motkom}} {{Medalje zlato | Glasgow 2024.| skok s motkom}} {{Medalje zlato | Nanjing 2025.| skok s motkom}} {{Medalje zlato | Toruń 2026.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|World Ultimate Championships}} {{Medalje zlato | Budimpešta 2026.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|[[Europska prvenstva u atletici|Europska prvenstva]]}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Berlin 2018.]]| skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2022.|München 2022.]]| skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2024.|Rim 2024.]]| skok s motkom}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2026.|Birmingham 2026.]]| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Europska dvoranska prvenstva}} {{Medalje zlato | Toruń 2021.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska juniorska prvenstva}} {{Medalje zlato | Tampere 2018.| skok s motkom}} {{Medalje bronca | Bydgoszcz 2016.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Europska juniorska prvenstva}} {{Medalje zlato | Grosseto 2017.| skok s motkom}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva za mlađe juniore}} {{Medalje zlato | Cali 2015.| skok s motkom}} |supružnici = Desiré Duplantis (r. Inglander)<br>(2026. – ''danas'')}} '''Armand Gustav Duplantis''' ([[Lafayette, Louisiana]], [[10. studenoga]] [[1999.]]), poznat kao '''Mondo''', [[Švedska|švedsko]]-[[SAD|američki]] je [[Skok s motkom|skakač s motkom]]. Svjetski je rekorder (6,31 m), dvostruki olimpijski pobjednik, četverostruki svjetski dvoranski prvak i trostruki osvajač svjetskih prvenstava na otvorenome. Pet puta osvojio je i [[Dijamantna liga|Dijamantnu ligu]].<ref name="worldathletics.org DUPLANTIS">{{cite web |url= https://worldathletics.org/athletes/sweden/armand-duplantis-14679502 |title=Armand DUPLANTIS|work=worldathletics.org |access-date=20. ožujka 2026.}}</ref> Svoje svjetske uspjehe postiže još od 15. godine, kada je osvojio [[Svjetsko prvenstvo za mlađe juniore u atletici 2015.|Svjetsko prvenstvo za mlađe juniore]] [[2015.]] godine. Od tada je osvojio niz ostalih svjetskih titula i postao jedan od rijetkih sportaša koji je osvojio svjetska prvenstva u atletici kao mlađi junior, junior i senior.<ref name=":4">{{Cite news |last=Fameso |first=Funmilayo |date=28. kolovoza 2024.|title=Usain Bolt of Pole Vaulting: 9 fascinating things about the GOAT of athletics with TEN world records |url=https://www.pulsesports.co.ke/athletics/story/usain-bolt-of-pole-vaulting-9-fascinating-things-about-the-goat-of-athletics-with-ten-world-records-2024082807152685975 |work=Pulse Sports |access-date=27. ožujka 2026.}}</ref> Duplantis je i četverostruki europski prvak. Svoju je prvu europsku titulu osvojio [[2018.]] godine, kada je postavio trenutačni svjetski juniorski rekord, a zatim [[2022.]], [[2024.]] i [[2026.]] godine. Godine 2018. bio je proglašen europskom i svjetskom atletskom zvijezdom u usponu, a dvije godine poslije najboljim svjetskim atletičarom. Svoje je prvo europsko dvoransko zlato osvojio [[2021.]] godine, iste godine kada je na [[Olimpijada 2020.|Olimpijskim igrama u Tokiju]] prvi put postao olimpijski prvak. Sljedeće je sezone oborio svjetski rekord tri puta, osvojio naslove svjetskoga prvaka i na otvorenome i u dvorani, postao europski prvak i osvajač [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]] te preskočio šest ili više metara 22 puta,<ref name=":20">{{Cite web |date=16. lipnja 2025 |title=Mondo's 14th world record: what's fuelling this streak? |url=https://www.redbull.com/se-en/armand-duplantis-pole-vaulter-personal-life-portrait |access-date=27. ožujka 2026.|website=Red Bull}}</ref> a na temelju svega toga bio je proglašen najboljim europskim i svjetskim atletičarom godine. Nakon toga nastavio je obarati vlastite svjetske rekorde više puta godišnje: [[2023.]] godine dva puta, [[2024.]] tri puta, od kojih je jedan bio oboren na [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijskim igrama u Parizu]], a [[2025.]] godine četiri puta. Bio je proglašen najboljim atletičarom godine četiri puta dosada (2020., 2022., 2023. i 2025. godine), a osvojio je nagradu [[Laureus (nagrada)|Laureus]] 2025. godine.<ref name=":20"/> Pobijedivši u pet uzastopnih finala natjecanja u razdoblju od 2021. do 2025. godine, Duplantis je također postao peterostruki osvajač Dijamantne lige. Duplantis je na natjecanjima preskočio šest ili više metara najviše puta u povijesti atletike,<ref name=":20"/> a ukupno je postavio 15 svjetskih rekorda.<ref name=":22">{{Cite web |title=World Record Progression of Pole Vault|url=https://worldathletics.org/records/by-progression/15143?type=1 |access-date=3. svibnja 2026. |work=[[World Athletics]]}}</ref> Nakon što je [[Renaud Lavillenie]] [[2014.]] godine preskočio 6,16 metara, Duplantis se javio kao sljedeći svjetski rekorder 2020. godine, kada je preskočio 6,17 metara. Od te je preskočene visine bio jedini koji je postavljao nove svjetske rekorde sve do svoga najnovijega, odnosno onoga od 6,31 metra iz [[2026.]] godine. Od listopada 2025. godine preskakao je šest ili više metara tijekom osam uzastopnih sezona, u ukupno 79 natjecanja, počevši od [[2018.]] godine, kada je preskočio 6,05 metara na [[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Europskome prvenstvu u Berlinu]]. Duplantis je jedan od samo četvorice skakača koji su preskočili 6,10 metara ili više. Ostali su [[Emanuil Karalis]], Renauld Lavillenie i [[Sergej Bubka]].<ref>{{Cite web |date=29. srpnja 2025|title=Manolo Karalis Inches Closer to Pole Vault History |url=http://www.tovima.com/sports/manolo-karalis-inches-closer-to-pole-vault-history/ |access-date=3. svibnja 2026. |website=tovima.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Staff |date=1. ožujka 2026.|title=Emmanouil Karalis: Historic 6.17m vault, congratulations from Bubka |url=https://www.hellenic.news/en/article/sports/athletics/emmanoyil-karalis-istoriko-alma-sta-617m-ke-sygxaritiria-apo-mpoumpka |access-date=3. svibnja 2026.|website=Hellenic.News |language=en}}</ref> Prema statistici iz kolovoza 2026. godine, najmanje je tu visinu svladao na 41 od ukupno 54 natjecanja, odnosno 29 puta na otvorenome i 12 puta u dvorani.<ref>{{Cite web |title=Pole Vault - men - senior - all |url=https://worldathletics.org/records/all-time-toplists/jumps/pole-vault/all/men/senior?regionType=world&page=1&bestResultsOnly=false&firstDay=1900-01-01&lastDay=2026-08-22&maxResultsByCountry=all&eventId=10229616&ageCategory=senior |access-date=30. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tharme |first=Liam |date=12. kolovoza 2025. |title=Mondo Duplantis sets 13th pole vault world record of his career, third of 2025 |url=https://www.nytimes.com/athletic/6549502/2025/08/12/mondo-duplantis-pole-vault-world-records/ |access-date=3. svibnja 2026.|work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=1. ožujka 2026 |title=Emmanouil Karalis overtakes Renaud Lavillenie to become second highest pole vaulter in history behind Mondo Duplantis |url=https://www.olympics.com/en/news/athletics-emmanouil-karalis-overtakes-renaud-lavillenie-second-highest-pole-vaulter-history-mondo-duplantis |access-date=10. ožujka 2026|website=Olympics.com}}</ref> U skladu sa svim navedenim, Duplantis se naširoko smatra najboljim skakačem s motkom svih vremena.<ref name=":1">{{Cite news |last=Tharme |first=Liam |date=15. rujna 2025. |title=Mondo Duplantis, the making of a generational talent: 'It's like I'm a performing artist' |url=https://www.nytimes.com/athletic/6575839/2025/09/11/mondo-duplantis-profile-world-championships-tokyo-sweden/ |access-date=3. svibnja 2026. |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mull |first=Cory |title=Mondo Duplantis Breaks World Record For 14th Time, Earning Third World Pole Vault Title |url=https://www.forbes.com/sites/corymull/2025/09/15/mondo-duplantis-breaks-world-record-for-14th-time-earning-third-world-title/ |access-date=3. svibnja 2026.|website=Forbes}}</ref> == Rani život == Armand Gustav Duplantis<ref>{{Cite web |date=24. srpnja 2021 |title=Avslöjar Mondos okända mellannamn: "Ingen kallar mig något annat" |url=https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/4zgA9o/franska-avslojandet-mondos-okanda-mellannamn |access-date=7. svibnja 2026. |website=Aftonbladet}}</ref> rodio se [[10. studenoga]] [[1999.]] godine<ref name="WAprofile">{{cite web |title=Armand Duplantis – Athlete Profile |url=https://www.worldathletics.org/athletes/sweden/armand-duplantis-14679502 |website=[[World Athletics]] |access-date=7. svibnja 2026|archive-date=9. srpnja 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709231226/https://worldathletics.org/athletes/sweden/armand-duplantis-14679502 |url-status=live}}</ref> u sportskoj obitelji u [[Lafayette, Louisiana|Lafayetteu, Louisiani]].<ref name=":1" /> Njegov otac Greg, podrijetlom [[SAD|Amerikanac]], nekadašnji je skakač s motkom (osobni mu je rekord iznosio 5,80 metara), a majka Helena (rođena Hedlund), [[Švedska|Šveđanka]], bivša je [[Sedmoboj|sedmobojka]] i [[Odbojka|odbojkašica]].<ref name="advocate">{{cite news |newspaper=The Advocate|url=http://theadvocate.com/sports/acadianapreps/11646428-123/pole-vaulter-armand-duplantis-clearing |title=Pole vaulter Armand Duplantis clearing new heights |date=4. ožujka 2015. |access-date=7. svibnja 2026. |author=Raymond A. Partsch III |archive-date=16. veljače 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216203953/https://www.theadvocate.com/acadiana/sports/high_schools/article_96588e5e-a358-5573-b046-415e9512c502.html |url-status=dead}}</ref> Duplantisu je [[Engleski jezik|engleski]] materinji jezik, a [[švedski]] je učio tijekom odrastanja,<ref>{{Cite web |last=Hendricks |first=Maggie |date=1. kolovoza 2024. |title=Paris 2024 athletics: Get to know Swedish star Mondo Duplantis |url=https://www.olympics.com/en/news/paris-2024-athletics-get-to-know-swedish-star-mondo-duplantis |access-date=7. svibnja 2026. |website=Olympics.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2. ožujka 2025|title=Mondo Duplantis shatters the pole vault record for an incredible 11th time |url=https://www.redbull.com/se-en/armand-duplantis-pole-vaulter-personal-life-portrait |access-date=7. svibnja 2026. |website=Red Bull}}</ref> osobito provodeći ljeta s djedom i bakom u Švedskoj.<ref>{{Cite web |date=7. ožujka 2022 |title=Duplantis pushed to heights by sibling rivalry and family coaching |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220307-duplantis-pushed-to-heights-by-sibling-rivalry-and-family-coaching |access-date=7. svibnja 2026 |publisher=[[France 24]] |language=en}}</ref> Andreas i Antoine, njegova starija braća, te Johanna, mlađa sestra, također se bave sportom odmalena. Andreas je predstavljao Švedsku kao skakač s motkom na svjetskim juniorskim prvenstvima u atletici [[2009.]] i [[2012.]] godine, a Antoine je od istoga sporta odustao kako bi se bavio [[Bejzbol|bejzbolom]] u srednjoj školi. U njemu je brzo napredovao i postao je kapetan ekipe [[Državni univerzitet Louisiane|Državnoga sveučilišta Louisiane]] [[2019.]] godine, kada su postizali najveće uspjehe.<ref>{{Cite news |url=http://www.nola.com/lsu/index.ssf/2015/07/lsu_freshman_antoine_duplantis.html |title=LSU freshman Antoine Duplantis meshes strong mental approach with athleticism as he steps into a chance to compete |newspaper=NOLA.com |author=Randy Rosetta |date=13. srpnja 2015. |access-date=7. svibnja 2026. |archive-date=21. srpnja 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721194028/http://www.nola.com/lsu/index.ssf/2015/07/lsu_freshman_antoine_duplantis.html |url-status=live}}</ref> Johanna se profesionalno bavi skokom s motkom i također predstavlja Švedsku na natjecanjima. Duplantis je završio srednju školu u Lafayetteu [[2018.]] godine, a potom je obrazovanje nastavio, poput svojih roditelja i starije braće, na Državnome sveučilištu Louisiane, ali od njega je odustao 2019. godine, nakon prve godine studija, kako bi se posvetio profesionalnoj karijeri.<ref>{{Cite web |last=@mondohoss600 |date=10. lipnja 2019. |title=Friendships and memories to last a lifetime. #foreverlsu #borntofly |url=https://x.com/mondohoss600/status/1138131078512816133 |access-date=7. svibnja 2026. |website=[[Twitter|X]]}}</ref> == Rana karijera == {{external media |float = left |topic = [[YouTube]] |video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=guSvVZ-3BrM 2006–2016 world record progression] }} Duplantis se prvi put okušao u skoku s motkom kod kuće, u Lafayetteu, kada je imao četiri godine. Od tada je počeo u njemu uvelike napredovati.<ref name="split" /> Prvi je svjetski rekord u svojoj dobnoj kategoriji postavio sa sedam godina. Kada mu je bilo deset godina, preskočio je 3,86 metara. Time nije oborio samo tadašnji svjetski rekord za tu dob nego i za dob od 11 i 12 godina.<ref name="split">{{cite web |url=http://www.milesplit.com/articles/143231/national-freshman-pv-record-holder-armand-duplantis-wants-the-world |title=National freshman PV record holder Armand Duplantis wants the world |author=Johanna Gretschel |work=MileSplit United States |date=14. siječnja 2015. |access-date=8. svibnja 2026. |publisher=MileSplit |archive-date=25. listopada 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025112924/http://www.milesplit.com/articles/143231/national-freshman-pv-record-holder-armand-duplantis-wants-the-world |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maxpreps.com/news/dCOA-6WFEd-YiQAcxJSkrA/louisianas-10-year-old-pole-vault-prodigy.htm |title=Louisiana's 10-year-old pole vault prodigy |publisher=MaxPreps|author=Dave Krider |date=11. kolovoza 2010. |access-date=8. svibnja 2026. |archive-date=23. siječnja 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123113534/https://www.maxpreps.com/news/dCOA-6WFEd-YiQAcxJSkrA/louisianas-10-year-old-pole-vault-prodigy.htm |url-status=live}}</ref> Od srpnja [[2015.]] godine nositelj je svjetskih rekorda u svim dobnim kategorija od 7. do 12. godine, a svjetski je rekord za trinaestogodišnjake držao sve do svibnja 2015. godine.<ref name="split" /><ref>{{cite web |url=http://www.vg.no/sport/friidrett/paal-13-feiret-17-mai-som-verdensrekordholder-i-stav/a/23454003/ |title=Pål (13) feiret 17. mai som verdensrekordholder i stav |publisher=vg.no |date=18. svibnja 2015.|access-date=8. svibnja 2026 |author=Øystein Jarlsbo |work=VG |archive-date=22. srpnja 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722113511/http://www.vg.no/sport/friidrett/paal-13-feiret-17-mai-som-verdensrekordholder-i-stav/a/23454003/ |url-status=live}}</ref> Duplantis je dobio nadimak Mondo ([[talijanski jezik|tal.]]: 'svijet') još kada je bio dječak, a dao mu ga je očev najbolji prijatelj, [[Italija|Talijan]] sa [[Sicilija|Sicilije]]. Prvo su ga zvali "Mondo Man", a nakon nekoga vremena ustalila se kraća verzija, "Mondo". Od tada ga je taj nadimak pratio cijeloga života, a pokazao se prikladnim s obzirom na njegovu kasniju svjetsku dominaciju i sve oborene rekorde u profesionalnoj sportskoj karijeri.<ref name=":4" /><ref>{{Cite news |last=Breskin |first=Billie Miro |date=7 June 2024 |title=5 things you didn't know about Mondo Duplantis |url=https://www.voguescandinavia.com/articles/5-things-you-didnt-know-about-mondo-duplantis |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806203734/https://www.voguescandinavia.com/articles/5-things-you-didnt-know-about-mondo-duplantis |url-status=dead |archive-date=6 August 2024 |access-date=31 October 2024 |work=Vogue Scandinavia}}</ref> === 2015. – 2016: Svjetski prvak među mlađim juniorima i švedski predstavnik === U prvome razredu srednje škole, odnosno [[2015.]] godine, postavio je državne rekorde za brucoše i na otvorenome i u dvorani te je osvojio nagradu za najboljega srednjoškolskog sportaša godine.<ref>{{Cite web |date=10. srpnja 2015 |title=Lafayette High pole vaulter Armand Duplantis named Gatorade Louisiana Track & Field Athlete of the Year |url=https://www.theadvocate.com/new_orleans/sports/high_schools/lafayette-high-pole-vaulter-armand-duplantis-named-gatorade-louisiana-track-field-athlete-of-the-year/article_554b5b71-87ff-5457-8c36-bcdbad2723c5.html |access-date=12. svibnja 2026 |publisher=The Advocate |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831162020/https://www.theadvocate.com/new_orleans/sports/high_schools/lafayette-high-pole-vaulter-armand-duplantis-named-gatorade-louisiana-track-field-athlete-of-the-year/article_554b5b71-87ff-5457-8c36-bcdbad2723c5.html |archive-date=2026-08-31 |url-status=dead}}</ref> U lipnju iste godine obznanio je da će na međunarodnim natjecanjima predstavljati [[Švedska|Švedsku]] u [[skok s motkom|skoku s motkom]].<ref>{{cite web |date=3. lipnja 2015 |title=Stavhoppartalang valde Sverige och Avesta |url=http://www.dalademokraten.se/sport/friidrott/stavhoppartalang-valde-sverige-och-avesta |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212724/http://www.dalademokraten.se/sport/friidrott/stavhoppartalang-valde-sverige-och-avesta |archive-date=23. rujna 2015 |access-date=12. svibnja 2026 |publisher=Dala-Demokraten}}</ref><ref name="exp">{{cite news |author=Ludvig Holmberg |date=2. lipnja 2015. |title=Supertalangen byter landslag till Sverige |url=http://www.expressen.se/sport/friidrott/supertalangen-byter-landslag-till-sverige/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930011619/http://www.expressen.se/sport/friidrott/supertalangen-byter-landslag-till-sverige/ |archive-date=30. rujna 2018 |access-date=20. srpnja 2015 |newspaper=Expressen}}</ref> Kao dvojni državljanin, mogao je umjesto Švedske izabrati [[Sjedinjene Američke Države]]. Prema riječima Jonasa Anshelma, izbornika švedske reprezentacije u skoku s motkom, koji ga je i pozvao, Duplantis je prvo htio nastupati za SAD, ali odlučio se za Švedsku djelomično zato što je Anshelm bio ponudio Duplantisovu ocu da se priključi timu kao trener.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?si=_n5gj24Jwb34GRKg&v=dhOWmWSFEiQ&feature=youtu.be |title=How Mondo Duplantis chose Sweden 🇸🇪 over USA 🇺🇸 |date=11 September 2021|publisher=International Olympic Committee|access-date=15 August 2024 |via=YouTube}}</ref><ref>{{cite web |last1=Roy |first1=Neelabhra |date=3. kolovoza 2024. |title=Why did Mondo Duplantis represent Sweden ahead of USA? All about the pole vaulting superstar's allegiance explained |url=https://www.sportskeeda.com/us/olympics/news-how-mondo-duplantis-represent-sweden-ahead-usa-all-pole-vaulting-superstar-s-allegiance-explained |website=sportskeeda.com}}</ref> Duplantis je također izjavio da ga je na odluku navelo bratovo pozitivno iskustvo u reprezentaciji i vlastita ljubav prema Švedskoj, koju osjeća odmalena. Iako mu je to olakšalo izbor, i dalje je osjećao snažnu povezanost s [[Lafayette, Louisiana|Lafayetteom]].<ref>{{cite web |date=2. kolovoza 2021 |title=Hatet från USA mot Duplantis |url=https://www.expressen.se/sport/os-2021/hatet-fran-usa-mot-duplantis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802093725/https://www.expressen.se/sport/os-2021/hatet-fran-usa-mot-duplantis/ |archive-date=2. kolovoza 2021 |access-date=12. svibnja 2026|work=Expressen}}</ref> Duplantis je prvi put predstavljao Švedsku na [[Svjetsko prvenstvo u atletici za mlađe juniore 2015.|Svjetskome prvenstvu za mlađe juniore]] [[2015.]] godine u [[Cali]]ju, [[Kolumbija|Kolumbiji]], gdje je osvojio zlato. Ondje je iz prvoga pokušaja preskočio konačnih 5,30 metara, čime je poboljšao osobni rekord za dva centimetra, i postavio novi rekord prvenstva zajedno s [[Ukrajina|Ukrajincem]] [[Vladislav Malikin|Vladislavom Malikinom]].<ref>{{cite news |url=https://www.dn.se/sport/sveriges-nya-supertalang-fixade-guld-direkt/ |newspaper=Dagens Nyheter|title=Sveriges nya supertalang fixade guld direkt |date=20. srpnja 2015. |access-date=20. svibnja 2026. |author=Pontus Roos |archive-date=28. srpnja 2015. |archive-url=https://web.archive.org/web/20150728000558/http://www.dn.se/sport/sveriges-nya-supertalang-fixade-guld-direkt/ |url-status=live}}</ref><ref name=":25">{{cite web |url=http://www.iaaf.org/news/report/cali-2015-boys-pole-vault1 |title=Boys' pole vault – IAAF World Youth Championships, Cali 2015 |author=Cathal Dennehy |publisher=[[World Athletics|IAAF]] |date=19. srpnja 2015. |access-date=20. svibnja 2026 |archive-date=23. srpnja 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723203211/http://www.iaaf.org/news/report/cali-2015-boys-pole-vault1 |url-status=live}}</ref> Natječući se za Švedsku, Duplantis je prvo bio član atletskoga kluba naziva [[IK Stål]] u [[Avesta (grad)|Avesti]], gradu u kojemu žive njegovi djed i baka, a onda se priključio [[Upsala IF|Upsali IF-u]], majčinomu bivšem klubu, [[2016.]] godine.<ref name=sa-kunde-duplantis>{{cite web | url=https://www.unt.se/sport/friidrott/artikel/sa-kunde-duplantis-lockas-till-uppsala-det-var-en-bra-peng/rx4ye6vl | title=Så kunde Duplantis lockas till Uppsala: "Det var en bra peng" | date=9. srpnja 2024. |work=Upsala Nya Tidning | first=Henrik | last=Söderlund }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.friidrottsstatistik.se/atswe.php?Gender=1&ID=170852 | title=Friidrottsstatistik | publisher=Swedish Athletics Association }}</ref> Dana [[6. veljače]] 2016. godine Duplantis je preskočio 5,49 metara na natjecanju za srednjoškolce u [[Baton Rouge, Louisiana|Baton Rogueu]]. Time je postavio novi svjetski rekord za šesnaestogodišnjake, svjetski dvoranski rekord u kategoriji mlađih juniora i državni dvoranski rekord za srednjoškolce. Tada je postao, uostalom, prvi srednjoškolac koji je preskočio tu visinu u dvorani.<ref>{{cite web |url=http://www.milesplit.com/articles/174941/mondo-duplantis-breaks-pole-vault-national-high-school-record |title=Mondo Duplantis Breaks Pole Vault National High School Record! |author=Johanna Gretschel |publisher=MileSplit |date=6. veljače 2016. |access-date=20. svibnja 2026 |archive-date=14. lipnja 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614205444/http://www.milesplit.com/articles/174941/mondo-duplantis-breaks-pole-vault-national-high-school-record |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.expressen.se/sport/friidrott/svenska-stortalangen-slog-varldsrekordet/ |newspaper=Expressen |author=Ludvig Holmberg |title=Svenska stortalangen slog världsrekordet |date=7. veljače 2016. |access-date=20. svibnja 2026 |archive-date=16. travnja 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416023639/http://www.expressen.se/sport/friidrott/svenska-stortalangen-slog-varldsrekordet/ |url-status=live}}</ref> [[Grčka|Grk]] [[Emanuil Karalis]], Duplantisov vršnjak, preskočio je njegov svjetski rekord samo tjedan dana nakon toga.<ref>{{cite web |url=http://www.iaaf.org/news/report/tallinn-kazmirek-saunders-ames |title=Kazmirek gets world-leading heptathlon total in Tallinn – indoor round-up |author=Steven Mills |publisher=IAAF |date=14. veljače 2016. |access-date=20. svibnja 2026 |archive-date=21. svibnja 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160521020819/http://www.iaaf.org/news/report/tallinn-kazmirek-saunders-ames |url-status=live}}</ref> === 2017.: Svjetski juniorski rekord i europski juniorski prvak === Preskočivši 5,75 metara na natjecanju [[Millrose Games]], Duplantis je [[11. veljače]] [[2017.]] godine postavio svjetski juniorski dvoranski rekord, koji je [[IAAF]] ratificirao.<ref>{{cite web |url=https://www.iaaf.org/news/report/millrose-games-2017-wilson-hassan-jenkins-tru |title=IAAF: Wilson, Hassan and Okolo shine on night of world leads and records at Millrose Games |website=iaaf.org|access-date=11. srpnja 2026.|archive-date=16. veljače 2020.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216203053/https://www.worldathletics.org/news/report/millrose-games-2017-wilson-hassan-jenkins-tru|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mulkeen |first=Jon |date=24. prosinca 2018. |title=A look back at the ratified world records set in 2018 |url=https://worldathletics.org/news/news/athletics-world-records-2018 |access-date=11. studenoga 2026. |work=World Athletics News}}</ref><ref name=":10">{{Cite news |last=Boal |first=Erik |date=12. veljače 2018. |title=Emmanouil Karalis Sets World U20 Indoor Pole Vault Record, Mondo Duplantis Still Has Better Clearance |url=https://www.runnerspace.com/gprofile.php?mgroup_id=44531&do=news&news_id=510786 |access-date=11. srpnja 2026. |work=RunnerSpace}}</ref> Točno mjesec dana poslije, [[11. ožujka]], Duplantis je taj rekord prestigao nakon što je preskočio 5,82 metra na državnome natjecanju za srednjoškolce u [[New York]]u.<ref>{{Cite news |last=Mulkeen |first=Jon |date=12. ožujka 2017. |title=Duplantis and Cunningham break world indoor U20 records in New York |url=https://worldathletics.org/news/report/duplantis-new-balance-nationals-pole-vault-20 |access-date=11. srpnja 2026. |work=World Athletics Report}}</ref> Međutim, taj rezultat nije bio priznat kao novi svjetski rekord zato što se nije proveo antidopinški test na natjecanju, pa se rekord od 5,75 metara zadržao kao službeni sve do [[2018.]] godine.<ref name=":9">{{Cite news |last=Boal |first=Erik |date=13. siječnja 2018. |title=Morris is first female to clear 16 feet in meet history, Duplantis elevates mark to 19-1.50 as both stars produce world-leading efforts |url=https://www.runnerspace.com/news.php?news_id=505956 |access-date=11. srpnja 2026. |work=Runmer Space}}</ref><ref name=":10" /> Duplantis je oborio osobni rekord [[1. travnja]] [[2017.]] godine na [[Texas Relays]]u, gdje je preskočio 5,90 metara. Time je postavio novi svjetski juniorski rekord i prestigao rekord [[Maksim Tarasov|Maksima Tarasova]] od 5,80 metara. Tarasov je postavio taj rekord još [[1989.]] godine, a istu je visinu uspio preskočiti još samo [[Raphael Holzdeppe]] [[2008.]] godine.<ref name=":37">{{Cite news |last=Gretschel |first=Johanna |date=2. travnja 2017. |title=Mondo Destroys Pro Field, Breaks World Junior Record By 10cm |url=https://www.flotrack.org/articles/5063380-mondo-destroys-pro-field-breaks-world-junior-record-by-10cm |access-date=11. srpnja 2026. |work=Flosports}}</ref><ref>{{Cite news |date=8. rujna 2017. |title=World records ratified |url=https://worldathletics.org/news/press-release/henriques-duplantis-world-records-ratified |access-date=11. studenoga 2026. |work=World Athletics Press Release}}</ref> Duplantisov je rekord također postao novi švedski seniorski rekord u skoku s motkom, a prijašnji je postavio [[Oscar Janson]] [[2003.]] godine nakon preskočenih 5,87 metara.<ref>{{Cite news |last=Mulkeen |first=Jon |date=2. travnja 2017. |title=Duplantis breaks world U20 pole vault record at Texas Relays |url=https://worldathletics.org/news/report/lindon-victor-decathlon-texas |access-date=11. srpnja 2026. |work=World Athletics Report}}</ref> IAAF je službeno priznao Duplantisov rekord [[2. prosinca]] [[2017.]] godine, a isto je učinio i [[USATF]], koji je time potvrdio novi američki juniorski rekord.<ref>{{cite web |url=http://www.legacy.usatf.org/usatf/files/48/48a09327-8d22-4be0-adc5-dd8bc3667e9c.pdf |title=USA Track & Field Records Report – 2017 |website=usatf.org|access-date=11. srpnja 2026.|archive-date=12. kolovoza 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220812053653/http://www.legacy.usatf.org/usatf/files/48/48a09327-8d22-4be0-adc5-dd8bc3667e9c.pdf|url-status=dead}}</ref> Na [[Europsko juniorsko prvenstvo u atletici 2017.|Europskome juniorskom prvenstvu]], održanome u [[Grosseto|Grossetu]], Duplantis je nakon preskočenih 5,65 metara osvojio zlato i postavio rekord prvenstva [[23. srpnja]]. Pobjedu je već osigurao drugim skokom, odnosno nakon što je iz prvoga pokušaja preskočio 5,55 metara. Potom je za svoj treći skok odlučio podići letvicu na 5,65 metara i pokušati oboriti Tarasov rekord od 5,60 metara iz [[1989.]] godine, što mu je pošlo za rukom.<ref name=":39">{{Cite news |date=23. srpnja 2017|title=Duplantis surpasses championship record for pole vault gold |url=https://www.european-athletics.com/news/duplantis-surpasses-championship-record-for-pole-vault-gold |access-date=11. srpnja 2026. |work=European Athletics News}}</ref> === 2018.: Svjetski juniorski prvak, prva velika seniorska titula i prvi skok preko šest metara === [[File:WK040289 polsstok duplantis.jpg|thumb|upright|Duplantis u skoku s motkom na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2018.|Svjetskome dvoranskom prvenstvu]] [[2018.]] godine u [[Birmingham]]u.]] Duplantis je sezonu [[2018.]] godine otvorio novim osobnim dvoranskim rekordom od 5,83 metara. Postigao ga je na natjecanju u [[Reno, Nevada|Renou, Nevadi]] [[12. siječnja]], a bio bi priznat i kao novi svjetski juniorski rekord da se nisu nerazmotreno prekršila neka IAAF-ova pravila.<ref>{{Cite news |date=14. siječnja 2018 |title=Duplantis vaults 5.83m in Reno – indoor round-up |url=https://worldathletics.org/news/report/mondo-duplantis-world-indoor-pole-vault-recor?__nextLocale=en |access-date=27. srpnja 2026 |work=World Athletics Report}}</ref> Naime, IAAF je [[2003.]] godine promijenio propisanu dužinu klinova na kojima leži letvica sa 75 milimetara na 55 milimetara. Budući da su se organizatori na natjecanju za muškarce koristili klinovima od 75 milimetara, što se otkrilo dva dana nakon samoga natjecanja, IAAF nije mogao priznati postignute rezultate kao službene. S druge strane, na natjecanju za žene upotrijebljeni su klinovi ispravnih dimenzija. Dodatni je razlog za nepriznavanje Duplantisova rekorda bio taj što nije bio proveden antidopinški test na samome natjecanju, kao što je bio slučaj s njegovim rekordom od 5,82 metara godinu dana prije na natjecanju u New Yorku. Iako se Duplantis jutro nakon natjecanja testirao pod nadležnošću [[Američka antidopinška agencija|Američke antidopinške agencije]], rezultat testa nije se mogao priznati prema IAAF-ovu pravilu o testiranju na licu mjesta.<ref>{{Cite news |last=Zahn |first=Jennifer |date=18. siječnja 2018. |title=Mondo's Swedish Indoor Record, Men's Pole Vault Summit Marks Invalidated |url=https://www.flotrack.org/articles/6085005-mondos-swedish-indoor-record-mens-pole-vault-summit-marks-invalidated |access-date=22. srpnja 2026 |work=Flotrack}}</ref><ref name=":9" /><ref name=":10" /> Na mitingu skoka s motkom u [[Clermont-Ferrand]]u, u [[Francuska|Francuskoj]], odnosno na [[All Star Perche]]u, Duplantis je [[25. veljače]] preskočio 5,88 metara, čime je oborio svjetski juniorski rekord [[Emanuil Karalis|Emanuila Karalisa]]. [[Grčki]] je skakač dotada držao rekord od 5,78 metara, koji je bio postavio [[11. veljače]]. Tada osamnaestogodišnji Duplantis preskočio je iz prvoga pokušaja 5,81 metar, a konačni je rezultat postigao pri trećemu skoku.<ref>{{cite web |title=IAAF: Record Books rewritten in Clermont – Ferrand and College Station |url=https://www.iaaf.org/news/report/clermont-ferrand-pole-vault-sydney-mclaughlin |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409153651/https://www.iaaf.org/news/report/clermont-ferrand-pole-vault-sydney-mclaughlin |archive-date=9. travnja 2019 |access-date=27. srpnja 2026 |website=iaaf.org}}</ref><ref name=":8">{{Cite news |date=25. travnja 2018 |title=World records ratified |url=https://worldathletics.org/news/press-release/world-u20-records-ratified-duplantis |access-date=27. srpnja 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> Duplantisu je [[27. ožujka]] odobreno jednokratno izuzeće od pravila 6.1.3 propisanoga statutom državnoga srednjoškolskog sportskog saveza,{{efn|Louisiana High School Athletic Association (LHSAA).}} čime mu je omogućeno da [[31. ožujka]] nastupi u elitnoj muškoj konkurenciji na Texas Relaysu bez gubitka prava nastupa za svoju srednju školu. Nadležni su prije donošenja službene odluke o tome bili kritizirani zbog toga što je to pravilo uopće postojalo. Naime, njime se zabranjivao nastup srednjoškolaca na natjecanjima elitne razine neovisno o sportu kojim se bave, a neki su smatrali smislenijim da se pravilo ograniči samo na sportove koji uključuju fizički kontakt. Godinu dana prije toga Duplantis je nastupio na Texas Relaysu, pri čemu je nosio boje svoje škole. Tek je poslije shvatio da je time vjerojatno prekršio spomenuto pravilo. Neovisno o tome, osvojio je to natjecanje i postavio novi svjetski juniorski rekord od 5,90 metara.<ref>{{Cite web |last=Bewers |first=James |date=27. ožujka 2018. |title=LHSAA waiver will allow Mondo Duplantis to maintain eligibility after Texas Relays |url=https://www.theadvertiser.com/story/sports/high-school/2018/03/27/lhsaa-waiver-allow-mondo-duplantis-maintain-eligibility-after-texas-relays/462102002/ |access-date=28. srpnja 2026. |website=The Daily Advertiser}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gretschel |first=Johanna |date=27. ožujka 2018.|title=Mondo Duplantis Cleared To Compete At Texas Relays |url=https://www.flotrack.org/articles/6157981-mondo-duplantis-cleared-to-compete-at-texas-relays |access-date=28. srpnja 2026 |website=FloTrack |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singleton |first=Singleton |date=28. ožujka 2018. |title=LHSAA made right decision on Mondo|url=https://www.houmatoday.com/story/sports/high-school/2018/03/28/chris-singletons-column-lhsaa-made-right-decision-on-mondo/12887826007/ |access-date=28. srpnja 2026|website=The Courier}}</ref> [[File:2018 European Athletics Championships Day 7 (45).jpg|thumb|left|upright=1|Osamnaestogodišnji Duplantis nakon osvajanja svoje prve velike seniorske titule na [[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Europskome prvenstvu]] [[2018.]] godine u [[Berlin]]u.]] Na [[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2018.|Svjetskome juniorskom prvenstvu]] 2018. godine, koje se održalo od [[10. srpnja|10.]] do [[15. srpnja]] u [[Tampere]]u, Duplantis je osvojio zlato i oborio rekord natjecanja s preskočenih 5,82 metra.<ref name=":45">{{Cite news |last=Mills |first=Steven |date=srpanj 2018.|title=World Junior Championships Men — An Improbable 100 Winner |url=https://trackandfieldnews.com/article/world-junior-championships-men-an-improbable-100-winner/ |access-date=28. srpnja 2026 |work=Track & Field News}}</ref> Novi je svjetski juniorski rekord postavio na [[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Europskome prvenstvu]] [[12. kolovoza]] 2018. godine u [[Berlin]]u, gdje je preskočio 6,05 metara. Tada je osvojio i prvu zlatnu medalju na seniorskim natjecanjima. Na tome je nastupu poboljšao svoj osobni rekord za čitavih 12 centimetara i postao najmlađi osvajač toga prvenstva u 84 godine njegova održavanja.<ref>{{Cite news |date=13. kolovoza 2024 |title=Duplantis vaults 6.05m while Asher-Smith completes sprint triple as European Championships conclude |url=https://worldathletics.org/news/report/european-championships-berlin-2018-duplantis |access-date=28. srpnja 2026|work=World Athletics Report}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |date=16. kolovoza 2018 |title=Experten: Så högt var Duplantis guldhopp |url=https://www.aftonbladet.se/a/bKrBR3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217212000/https://www.aftonbladet.se/a/bKrBR3 |archive-date=17. veljače 2020 |access-date=28. srpnja 2026 |website=Aftonbladet}}</ref> Star samo 18 godina i 275 dana, tada je postao i najmlađi ikad koji se pridružio elitnomu klubu skakača, odnosno onim koji su preskočili preko šest metara. Ni [[Sergej Bubka]], koji se tada smatrao najboljim ikad, nije preskočio šest metara sve dok nije imao 21 godinu. Duplantis je svojim skokom od 6,05 metara ostvario četvrti najbolji rezultat u povijesti skoka s motkom, računajući natjecanja na otvorenome i u dvorani, te izjednačio drugi najbolji rezultat na otvorenome.<ref name=":47">{{Cite news |last=Chadband |first=Ian |date=13. kolovoza 2018.|title=Athletics: Golden teenager Duplantis soars to six-metre vault |url=https://www.reuters.com/article/sports/athletics-golden-teenager-duplantis-soars-to-six-metre-vault-idUSKBN1KY0E2/ |access-date=28. srpnja 2026 |work=Reuters}}</ref> == Profesionalna karijera == === 2019. – 2020.: Svjetski viceprvak, prvi i drugi svjetski rekord=== [[File:Armand Duplantis jumps 6.0 m, August 24 2019.jpg|thumb|Duplantis u skoku na visini od šest metara na [[Finnkampenu]] u [[Stockholm]]u [[2019.]] godine.]] Duplantis je [[24. kolovoza]] [[2019.]] godine na [[Finnkampen]]u{{efn|Natjecanje u atletici između Finske i Švedske, koje se održava jednom godišnje.}} u [[Stockholm]]u preskočio šest metara i osvojio zlato, a time je ponovio i svoj najbolji rezultat te sezone. Svojom je pobjedom doprinio, uostalom, ukupnoj pobjedi domaćina, odnosno [[Švedska|Švedske]] nad [[Finska|Finskom]] te godine i u muškoj i u ženskoj konkurenciji.<ref name=":505">{{Cite news |date=26. kolovoza 2019 |title=Duplantis clears 6.00m as hosts Sweden triumph in the Finnkampen |url=https://www.european-athletics.com/news/duplantis-clears-00m-hosts-sweden-triumph-the-finnkampen |access-date=31. srpnja 2026|work=European Athletics News}}</ref> Duplantis je također tim rezultatom postavio novi rekord natjecanja. Dotadašnji je rekord od 5,85 metara držao [[Patrik Klüft|Patrik Kristiansson]], a postavio ga je [[2002.]] godine.<ref>{{Cite web |date=25. kolovoza 2019 |title=Duplantis hyllar fansens stöd: "De bar mig över ribban – är det här jag lever för" |url=https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/MRqqmr/publiken-bar-mig-over-ribban |access-date=31. srpnja 2026 |website=Aftonbladet |language=sv}}</ref> Drugoplasirani je 2019. godine bio Duplantisov sunarodnjak [[Melker Svärd Jacobsson]], koji je preskočio 5,36 metara.{{citation needed|date=srpanj 2026}} Iste je godine [[1. listopada]] osvojio srebrnu medalju na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2019.|Svjetskome prvenstvu]] u [[Doha|Dohi]], gdje je preskočio 5,97 metara iz trećega pokušaja.<ref name=":50">{{cite web |title=Results. Pole Vault Men – Final |url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6033/AT-PV-M-f----.RS6.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128160535/https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6033/AT-PV-M-f----.RS6.pdf |archive-date=28. studenoga 2020 |access-date=31. srpnja 2026 |website=iaaf.org}}</ref> Dana [[4. veljače]] [[2020.]] godine Duplantis je preskočio šest metara na prvome dvoranskom natjecanju sezone, koje se održalo u [[Düsseldorf]]u. Nakon toga tri je puta pokušao preskočiti 6,17 metara i postaviti novi svjetski rekord. Najbliže je uspjehu bio u drugome pokušaju. Tada je preskočio letvicu, ali ju je u padu okrznuo rukom, pa skok nije bio priznat.<ref>{{Cite web |url=https://www.athleticsweekly.com/event-news/armand-duplantis-comes-close-to-world-record-in-dusseldorf-1039927849/ |title=Armand Duplantis comes close to world record in Düsseldorf |work=AW |date=4. veljače 2020|access-date=31. srpnja 2026|archive-date=17. studenoga 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117041226/https://athleticsweekly.com/event-news/armand-duplantis-comes-close-to-world-record-in-dusseldorf-1039927849/|url-status=live}}</ref> [[File:Armand Duplantis in 2019-7.jpg|thumb|left|Otac i trener Greg Duplantis (''lijevo'') s Armandom Duplantisom 2019. godine.]] Iako tada nije uspio, već je [[8. veljače]] na dvoranskome natjecanju u [[Toruń]]u preskočio 6,17 metara i oborio svjetski rekord koji je [[Renaud Lavillenie]] držao gotovo šest godina.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/athletics/51429055 |title=Armand Duplantis sets pole vault world record in Poland |work=BBC Sport |date=8. veljače 2020 |access-date= 31. srpnja 2026 |archive-date= 10. veljače 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200210080135/https://www.bbc.co.uk/sport/amp/athletics/51429055 |url-status= live}}</ref><ref>{{Cite news |date=29. lipnja 2020 |title=World records ratified: Duplantis's 6.17m pole vault, Rojas's indoor triple jump and Cheptegei's 5km |url=https://worldathletics.org/news/press-release/world-record-ratified-duplantis-rojas |access-date=31. srpnja 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> Tjedan dana poslije toga, [[15. veljače]], na dvoranskome je natjecanju u [[Glasgow]]u poboljšao taj rezultat za jedan centimetar, pa je novi svjetski rekord iznosio 6,18 metara.<ref>{{cite news |title=Armand Duplantis: Pole vaulter sets new world record at Glasgow Indoor Grand Prix |url=https://www.bbc.co.uk/sport/athletics/51514981 |access-date=31. srpnja 2026 |work=BBC Sport |date=15. veljače 2020 |language=en-gb |archive-date=14. rujna 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914132401/https://www.bbc.co.uk/sport/athletics/51514981 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=21. kolovoza 2020 |title=World records ratified: Duplantis's 6.18m pole vault and Yeshaneh's 1:04:31 half marathon |url=https://worldathletics.org/news/press-release/duplantis-yeshaneh-world-records-ratified |access-date=31. srpnja 2026|work=World Athletics Press Release}}</ref> Duplantis je [[19. veljače]] osvojio miting [[Miting Hauts-de-France Pas-de-Calais|Hauts-de-France Pas-de-Calais]] u [[Liévin]]u preskočivši 6,07 metara, a nakon toga pokušavao je preskočiti 6,19 metara za novi svjetski rekord. Međutim, sva su tri pokušaja bila bezuspješna.<ref>{{Cite news |last=Rowbottom |first=Mike |date=20. veljače 2020 |title=Duplantis tops 6.07m in Lievin, narrowly misses 6.19m |url=https://worldathletics.org/news/report/world-indoor-tour-lievin-duplantis-pole-vault |access-date=31. srpnja 2026}}</ref> Nakon četiri dana, [[23. veljače]], osvojio je [[All Star Perche]] u [[Clermont-Ferrand]]u rezultatom od 6,01 metra. To je bilo njegovo posljednje dvoransko natjecanje te sezone, a završilo je novim trima bezuspješnim pokušajima postavljanja novoga svjetskoga rekorda.<ref>{{Cite news |last=Pretot |first=Julien |date=24. veljače 2020 |title=Athletics: Another miss for Duplantis at 6.19 metres |url=https://www.reuters.com/article/sports/another-miss-for-duplantis-at-6-19-meters-idUSKCN20H0O8/ |access-date=31. srpnja 2026 |work=Reuters}}</ref> Duplantis je neovisno o tome završio sezonu dvoranskih natjecanja kao prvi u povijesti koji je svoje nastupe na pet dvoranskih natjecanja zaredom zaključio skokovima od šest ili više metara.<ref>{{Cite news |date=24. veljače 2020 |title=Indoor round-up: Duplantis scales 6.01m in Clermont-Ferrand, Zhoya smashes world U20 indoor 60m hurdles record |url=https://worldathletics.org/news/report/zhoya-nilsen-indoor-record |access-date=31. srpnja 2026 |work=World Athletics Report}}</ref> Taj je niz nadišao [[2022.]] godine, kada je osvojio i šesto natjecanje rezultatom u tome rangu.{{citation needed|date=srpanj 2025.}} [[File:Armand Duplantis at the 2020 Bauhaus Galan meeting in Stockholm.jpg|thumb|upright|Duplantis na mitingu [[BAUHAUS-galan]] u Stockholmu 2020. godine.]] Dana [[21. veljače]], nakon nastupa u [[Madrid]]u na sedmome i posljednjemu natjecanju elitne razine u sklopu [[World Athletics|WA]]-ovih dvoranskih natjecanja, Duplantis je bio najbolji te sezone na temelju rezultata sa svih natjecanja. Njegova najbolja tri rezultata, koje je postigao u Toruńu, Glasgowu i Liévinu, donijela su mu ukupno 36 bodova. Te je godine osvojio svoju prvu [[World Athletics Indoor Tour]] titulu.<ref>{{cite web | url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/standings/2020/men | title=World Athletics Indoor Tour |work=World Athletics}}</ref><ref>{{Cite news |date=24. veljače 2020 |title=2020 World Athletics Indoor Tour winners secure wildcards for Nanjing |url=https://worldathletics.org/news/news/indoor-tour-2020-winners |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226122943/https://www.worldathletics.org/news/news/indoor-tour-2020-winners |url-status=dead |archive-date=26. veljače 2020 |access-date=1. kolovoza 2026 |work=World Athletics}}</ref> Preskočivši 6,15 metara iz drugoga pokušaja na [[Golden Gala|rimskome mitingu]] [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]], Duplantis je [[17. rujna]] oborio tadašnji svjetski rekord na otvorenome [[Sergej Bubka|Sergeja Bubke]], koji je iznosio 6,14 metara. Time nije zapravo postavio novi svjetski rekord jer je to učinio već u veljači 2020. godine na natjecanju u dvorani, gdje je preskočio 6,18 metara. Naime, od [[1998.]] godine WA ne dijeli posebno svjetske rekorde u skoku s motkom na one postignute na otvorenome i na one u dvorani. U skladu s time, novi se najbolji dvoranski rezultat računa kao novi svjetski rekord ako je bolji od najboljega rezultata na otvorenome.<ref name=":63">{{Cite news |last=Jeffery |first=Nicole |date=18. rujna 2020 |title=Duplantis scales 6.15m in Rome, world's highest ever outdoor vault |url=https://worldathletics.org/news/report/duplantis-kiplimo-warholm-rome-2020 |access-date=1. kolovoza 2026|work=World Athletics Report}}</ref> === 2021: Olimpijski pobjednik u Tokiju i europski dvoranski prvak === Duplantis je [[6. ožujka]] [[2021.]] godine nastupio na [[Europsko dvoransko prvenstvo u atletici 2021.|Europskome dvoranskom prvenstvu]]. Nakon što se [[Renaud Lavillenie]] povukao s natjecanja zbog ozljede, postao je uvjerljivi favorit za osvajanje zlata.<ref name=":55">{{Cite web |date=7. ožujka 2021 |title=Mondo Duplantis takes European title and comes close with world record attempt |url=https://athleticsweekly.com/event-reports/mondo-duplantis-takes-european-title-and-comes-close-with-world-record-attempt-1039941741/|access-date=1. kolovoza 2021 |website=AW |language=en-GB|archive-date=23. listopada 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231023151148/https://athleticsweekly.com/event-reports/mondo-duplantis-takes-european-title-and-comes-close-with-world-record-attempt-1039941741/|url-status=live}}</ref> Unatoč tomu, [[Piotr Lisek]] i Lavilleniejev mlađi brat [[Valentin Lavillenie|Valentin]] pružili su mu ozbiljan otpor. Oni su u konačnici osvojili broncu i srebro, a Valentin je pritom postigao najbolji osobni rezultat. S druge strane, Duplantis je skokom od 6,05 metara postavio novi najbolji rezultat prvenstva. Pokušavao je nakon toga preskočiti 6,19 metara i postaviti novi svjetski rekord, ali sva su tri pokušaja bila bezuspješna. Ipak, bio je blizu uspjeha pri drugome skoku.<ref>{{Cite web |title=Duplantis, Ingebrigtsen and Del Ponte triumph at European Indoors |url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/athletics-duplantis-ingebrigtsen-del-ponte-victorious-european-indoors/|access-date=1. kolovoza 2021 |website=Olympic Channel|archive-date=10. ožujka 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310161600/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/athletics-duplantis-ingebrigtsen-del-ponte-victorious-european-indoors/|url-status=live}}</ref> Na [[Ljetne olimpijske igre 2020.|Ljetnim olimpijskim igrama]] u [[Tokio|Tokiju]], koje su bile odgođene za jednu godinu, Duplantis je osvojio zlatnu medalju nakon preskočenih 6,02 metra iz prvoga pokušaja, a bio je i vrlo blizu obaranja vlastitoga svjetskog rekorda.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/athletics-swedens-duplantis-soars-pole-vault-gold-2021-08-03/ |title=Athletics-Sweden's Duplantis soars to pole vault gold |date=3. kolovoza 2021 |work=[[Reuters]] |access-date=1. kolovoza 2026|archive-date=26. veljače 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226103853/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/athletics-swedens-duplantis-soars-pole-vault-gold-2021-08-03/|url-status=live}}</ref> Drugoplasirani je [[Chris Nilsen]] bio pun hvale za pobjednika. Usporedio je natjecanje protiv Duplantisa te večeri kao ustrajanje običnoga nogometaša da dosegne razinu na kojoj su [[Lionel Messi]] ili [[Cristiano Ronaldo]], a dodao je i da je njegova nadmoć u konkurenciji među najboljim svjetskim skakačima s motkom "impresivna i nevjerojatna".<ref>{{cite web |url=https://www.expressen.se/sport/os-2021/slar-tillbaka-mot-hatet-mondos-basta-beslut/ |title=Christopher Nilsen slår tillbaka mot hatet mot Armand Duplantis |language=sv |work=[[Expressen]] |date=3. kolovoza 2021 |access-date=1. kolovoza 2026|archive-date=26. veljače 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226103855/https://www.expressen.se/sport/os-2021/slar-tillbaka-mot-hatet-mondos-basta-beslut/|url-status=live}}</ref> === 2022: Tri nova svjetska rekorda, prve svjetske titule i druga europska titula === Iako je imao tek 22 godine, Duplantis je [[17. siječnja]] treći put osvojio švedsku nagradu za najboljega sportaša godine{{efn|''Svenska idrottsgalan'' ([[švedski jezik|šved.]]).}} za postignute uspjehe u [[2021.]] godini, a dobio ju je već [[2019.]] i [[2021.]] godine. Naime, osvojio je olimpijsko i europsko dvoransko zlato te preskočio šest ili više metara u 12 od ukupno 17 natjecanja kojima je prisustvovao u 2021. godini.<ref name=":7">{{Cite news |date=18. siječnja 2022 |title=Duplantis is Sweden's Sportsman of the Year for the third time |url=https://www.european-athletics.com/news/duplantis-crowned-swedish-sportsman-of-the-year-for-the-third-time |access-date=3. kolovoza 2026|work=European Athletics}}</ref> Duplantis je [[7. ožujka]] oborio vlastiti svjetski rekord nakon što je preskočio 6,19 metara na dvoranskome natjecanju u [[Beograd]]u.<ref>{{Cite web |title=6.19 ! Duplantis broke the world record in the Arena at the Belgrade Indoor Meeting |url=https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/belgrade22/news/report/619-duplantis-broke-the-world-record-in-the-arena-at-the-belgrade-indoor-meeting |access-date=3. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org |archive-date=27. ožujka 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327220254/https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/belgrade22/news/report/619-duplantis-broke-the-world-record-in-the-arena-at-the-belgrade-indoor-meeting |url-status=live}}</ref> Dva tjedna nakon toga osvojio je u istome gradu zlatnu medalju na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetskome dvoranskom prvenstvu]]. Preskočivši 6,20 metara, ponovno je oborio svoj svjetski rekord.<ref>{{Cite web |title=Pole Vault Men – Result |url=https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/belgrade22/results/men/pole-vault/final/result |access-date=3. kolovoza 2026|website=worldathletics.org |archive-date=23. ožujka 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323044017/https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/belgrade22/results/men/pole-vault/final/result |url-status=live}}</ref><ref name=":69">{{cite news |title=Sweden's Duplantis sets new world pole vault record |url=https://www.france24.com/en/live-news/20220320-sweden-s-duplantis-sets-new-world-pole-vault-record |access-date=4. kolovoza 2026 |publisher=France24.com |archive-date=27. travnja 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427060604/https://www.france24.com/en/live-news/20220320-sweden-s-duplantis-sets-new-world-pole-vault-record |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=18. svibnja 2022 |title=Ratified: world records for Rojas, Duplantis and Holloway |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/ratified-world-records-rojas-duplantis-holloway-belgrade-indoor |access-date=4. kolovoza 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> Na [[BAUHAUS-galan]]u Duplantis je [[30. lipnja]] oborio vlastiti svjetski rekord na otvorenome od 6,15 metara, koji je postavio [[2020.]] godine. Tada je preskočio 6,16 metara.<ref name=":72">{{cite web |title=Armand Duplantis satte nytt utomhusrekord |url=https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/JxzqPX/armand-duplantis-slog-nytt-utomhusrekord |access-date=4. kolovoza 2026 |website=Aftonbladet |date=30. lipnja 2022 |archive-date=30. lipnja 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630195342/https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/JxzqPX/armand-duplantis-slog-nytt-utomhusrekord |url-status=live}}</ref> [[File:EKZA0286 polevault final duplantis (52342027800).jpg|thumb|Duplantis u skoku na [[Europsko prvenstvo u atletici 2022.|Europskome prvenstvu]] 2022. godine u [[München]]u.]] Svoj je svjetski rekord oborio još jednom te godine, odnosno [[24. srpnja]] na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetskome prvenstvu]] u [[Eugene, Oregon|Eugeneu, Oregonu]], kada je preskočio 6,21 metar.<ref name=":71">{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/swedens-duplantis-breaks-pole-vault-world-record-world-championships-2022-07-25/ |title=Swede Duplantis breaks pole vault world record to win gold |work=Reuters |date=25. srpnja 2022 | access-date=4. kolovoza 2022 | archive-date=25. lipnja 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220725035455/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/swedens-duplantis-breaks-pole-vault-world-record-world-championships-2022-07-25/ | url-status=live}}</ref> To je bio ukupno peti Duplantisov svjetski rekord, ali prvi koji je postavio na otvorenome.<ref>{{Cite news |date=20. rujna 2022 |title=Ratified: world records for Amusan, Duplantis and McLaughlin |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/ratified-world-records-amusan-duplantis-mclaughlin-oregon |access-date=4. kolovoza 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> Na [[Europsko prvenstvo u atletici 2022.|Europskome prvenstvu]] u [[München]]u osvojio je zlato i srušio rekord prvenstva skokom od 6,06 metara.<ref name=":74">{{Cite web |title=Armand Duplantis vinner EM-guld |url=https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/OrLXal/armand-duplantis-vinner-em-guld-i-stavhopp |access-date=4. kolovoza 2026 |website=Aftonbladet |date=20. kolovoza 2022 |archive-date=20. kolovoza 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220820201042/https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/OrLXal/armand-duplantis-vinner-em-guld-i-stavhopp |url-status=live}}</ref> Duplantis je zaključio sezonu u [[rujan|rujnu]] skokom od 6,07 metara na mitingu [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]] u [[Zürich]]u, a taj mu je rezultat bio dovoljan za obranu naslova.<ref>{{Cite web |date=27. prosinca 2022 |title=2022 review: jumps |url=https://worldathletics.org/news/series/2022-review-jumps |access-date=4. kolovoza 2026 |website=[[World Athletics]] |archive-date=28. prosinca 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228142556/https://worldathletics.org/news/series/2022-review-jumps |url-status=live}}</ref> Na temelju triju postignutih svjetskih rekorda, dviju svjetskih titula, osvojene Dijamantne lige, pobjedama na 18 od 19 natjecanja na kojima je nastupio te 23 skokova od šest ili više metara u jednoj sezoni [[World Athletics]] imenovao je Duplantisa najboljim atletičarom godine [[6. prosinca]].<ref name=":13">{{Cite news |date=7. prosinca 2022 |title=Mondo Duplantis Named 2022 World Athlete of the Year |url=https://lsusports.net/news/2022/12/07/mondo-duplantis-named-2022-world-athlete-of-the-year/ |access-date=4. kolovoza 2026 |work=LSU Athletics}}</ref> === 2023: Druga svjetska titula i dva nova svjetska rekorda (šesti i sedmi) === Duplantis je ozbiljno započeo sezonu [[2023.]] godine na Mondo Classicu u [[Uppsala|Uppsali]], natjecanju koje je nazvano prema njemu. Tamo je odnio pobjedu nakon preskočenih 6,10 metara. Taj rezultat nije bio samo njegova najbolja preskočena visina kojom je ikada otvorio sezonu nego i najbolji rezultat u povijesti otvaranja sezona uopće. Time je također oborio [[Sergej Bubka|Bubkin]] rekord od 11 preskočenih 6,10 ili više metara, i u dvorani i na otvorenome.<ref>{{Cite web |date=3. veljače 2023 |title=Duplantis and Warholm open seasons with world-leading marks |url=https://worldathletics.org/news/report/duplantis-uppsala-warholm-ulsteinvik-610-4531-sutej-ostrava |access-date=4. kolovoza 2026 |website=[[World Athletics]] |archive-date=3. veljače 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203094234/https://worldathletics.org/news/report/duplantis-uppsala-warholm-ulsteinvik-610-4531-sutej-ostrava |url-status=live}}</ref> [[File:Armand Duplantis Budapest 2023.jpg|thumb|Duplantis sa svojom zlatnom medaljom na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2023.|Svjetskome prvenstvu]] u [[Budimpešta|Budimpešti]].]] Na dvoranskome natjecanju [[All Star Perche]]u, održanome u [[Clermont-Ferrand]]u, Duplantis je [[25. veljače]] ponovno postavio novi svjetski rekord skokom od 6,22 metara. To mu je ujedno bio 60. skok u karijeri koji je iznosio šest ili više metara.<ref>{{Cite web |date=25. veljače 2023 |title=Mondo Duplantis breaks pole vault world record for sixth time |url=https://olympics.nbcsports.com/2023/02/25/mondo-duplantis-pole-vault-world-record-perche-indoor/ |access-date=4. kolovoza 2026 |website=[[NBC Sports]] |language=en |archive-date=30. ožujka 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330025819/https://olympics.nbcsports.com/2023/02/25/mondo-duplantis-pole-vault-world-record-perche-indoor/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=6. travnja 2023 |title=Ratified: world records for Duplantis, Bol and Seifu, world U20 records for Jackson and Sosna |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/records-ratified-duplantis-bol-seifu-jackson-sosna |access-date=4. kolovoza 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> Dana [[26. kolovoza]] 2023. godine Duplantis je obranio titulu svjetskoga prvaka na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2023.|Svjetskome prvenstvu]] u [[Budimpešta|Budimpešti]] rezultatom od 6,10 metara.<ref name=":80">{{cite web | url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-championships/world-athletics-championships-budapest-2023-7138987/news/report/wch-budapest-23-report-men-pole-vault | title=Duplantis soars to second pole vault gold in Budapest &#124; World Athletics Championships }}</ref> Preskočivši 6,23 metara na [[Prefontaine Classic]]u u [[Eugene, Oregon|Eugeneu, Oregonu]] [[17. rujna]], ponovno je oborio vlastiti svjetski rekord.<ref>[https://www.flotrack.org/articles/11225488-armand-duplantis-soars-to-world-record-in-mens-pole-vault-at-pre-classic Armand Duplantis Soars To World Record In Men's Pole Vault At Pre Classic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230919024112/https://www.flotrack.org/articles/11225488-armand-duplantis-soars-to-world-record-in-mens-pole-vault-at-pre-classic |date=19. rujna 2023 }}, ''[[FloSports|FloTrack]]'', 17. rujna 2023. Pristupljeno 4. kolovoza 2026.</ref><ref>{{Cite news |date=23. studenoga 2023 |title=Ratified: world records for Crouser, Duplantis, Tsegay and Cheruiyot |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/ratified-world-records-crouser-duplantis-tsegay-cheruiyot |access-date=4. kolovoza 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> [[World Athletics]] proglasio je Duplantisa najboljim atletičarom godine već [[2020.]] i [[2022.]] godine. Isto je učinio i 2023. godine, ali toga puta u zasebnoj kategoriji skakačkih i bacačkih disciplina. Naime, od 2023. godine World Athletics dodjeljuje zasebne nagrade najboljim atletičarima i atletičarkama u trima kategorijama, odnosno u trkačkim disciplinama, skakačkim i bacačkim disciplinama te disciplinama izvan stadiona. U skladu s time, nagrada za najboljega atletičara godine u skakačkim i bacačkim disciplinama koju je primio [[11. prosinca]] 2023. godine smatra se prvom nagradom te vrste.<ref name=":14">{{Cite news |date=12. prosinca 2023 |title=Six stars named World Athletes of the Year in Monaco |url=https://worldathletics.org/awards/news/world-athletes-year-rising-stars-2023 |access-date=4. kolovoza 2026 |work=World Athletics News}}</ref> === 2024: Druga svjetska dvoranska titula, treća europska titula, olimpijsko zlato u Parizu i tri nova svjetska rekorda (osmi, deveti i deseti) === Na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2024.|Svjetskome dvoranskom prvenstvu]] u [[Glasgow]]u Duplantis je u [[ožujak|ožujku]] preskočio 6,05 metara, a taj mu je rezultat donio zlatnu medalju.<ref name=":83">{{Cite web |url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/glasgow24/news/report/glasgow-24-men-pole-vault-report |title='Hardest ever' work for Duplantis as he retains pole vault title in Glasgow &#124; World Athletics Indoor Championships |access-date=4. kolovoza 2026 |archive-date=4. ožujka 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304131039/https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/glasgow24/news/report/glasgow-24-men-pole-vault-report |url-status=live}}</ref> Dana [[26. veljače]]<ref>{{Cite web |date=26. veljače 2024 |title=Laureus World Sports Awards 2024 Nominees Announced |url=https://www.laureus.com/news/laureus-world-sports-awards-2024-nominees-announced |access-date=4. kolovoza 2024 |website=Laureus.com}}</ref> bio je drugi put zaredom i treći put u karijeri nominiran za prestižnu nagradu [[Laureus (nagrada)|Laureus]] za najboljega sportaša godine. U konkurenciji su još bili [[Lionel Messi]], [[Novak Đoković]], [[Erling Haaland]], [[Noah Lyles]] i [[Max Verstappen]], a osvojio ju je Đoković.<ref name=":5">{{Cite web |date=8. travnja 2024 |title=Novak Djokovic, Iga Swiatek and Coco Gauff nominated at the 25th Laureus World Sports Awards : All you need to know |url=https://www.tennisclubhouse.ca/en/post/novak-djokovic-iga-swiatek-and-coco-gauff-nominated-at-the-25th-laureus-world-sports-awards-all-y |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409002518/https://www.tennisclubhouse.ca/en/post/novak-djokovic-iga-swiatek-and-coco-gauff-nominated-at-the-25th-laureus-world-sports-awards-all-y |archive-date=9. travnja 2024 |access-date=4. kolovoza 2026 |website=Tennis Clubhouse |language=en}}</ref> Na natjecanju u [[Xiamen]]u, prvome mitingu [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]] u [[2024.]] godini, Duplantis je poboljšao svoj svjetski rekord za jedan centimetar preskočivši 6,24 metra iz prvoga pokušaja.<ref>{{Cite web |author=Julien Pereira |title=Athlétisme – Armand Duplantis établit un nouveau record du monde de saut à la perche en franchissant 6,24 mètres |language=fr |url=https://www.eurosport.fr/athletisme/wanda-diamond-league-xiamen/2024/athletisme-armand-duplantis-etablit-un-nouveau-record-du-monde-de-saut-a-la-perche-en-franchissant-624-metres_sto20002671/story.shtml |date=20. travnja 2024. |website=[[Eurosport]]}}</ref><ref>{{Cite web |author=Simon Turnbull |title=Duplantis breaks world pole vault record with 6.24m in Xiamen |url=https://worldathletics.org/competitions/diamond-league/news/mondo-duplantis-world-pole-vault-record-xiamen |date=20. travnja 2024. |website=[[World Athletics]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=27. srpnja 2024 |title=Ratified: world records for McLaughlin-Levrone, Duplantis, Kipyegon, Chebet, Alekna and Ngetich |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/ratified-world-records-mclaughlin-levrone-duplantis-kipyegon-chebet-alekna-ngetich |access-date=4. kolovoza 2026|work=World Athletics Press Release}}</ref> Kao jedini natjecatelj koji je prešao šest metara, Duplantis je [[12. lipnja]] osvojio [[Europsko prvenstvo u atletici 2024.|Europsko prvenstvo]] u [[Rim]]u. Nakon što je osigurao titulu europskoga prvaka, Duplantis je iz prvoga pokušaja postavio novi rekord prvenstva skokom od 6,10 metara, a onda je iskoristio sva tri pokušaja za obaranje tadašnjega svjetskog rekorda, ali svi su bili bezuspješni.<ref name=":89">{{Cite web |title=Mondo Duplantis sacré champion d'Europe avec 6,10&nbsp;m |url=https://www.lequipe.fr/Athletisme/Actualites/Mondo-duplantis-sacre-champion-d-europe-avec-6-10-m/1474377 |website=l'équipe}}</ref> Ipak, skokom je od 6,10 metara učinio to prvenstvo svojim 60. natjecanjem na kojemu je preskočio šest ili više metara. Drugi je najbolji u povijesti [[Sergej Bubka]] s 44 natjecanja.<ref>{{Cite news |last=Mills |first=Steven |date=15. lipnja 2024. |title=Roma 2024 by the numbers |url=https://www.european-athletics.com/news/roma-2024-by-the-numbers |access-date=4. kolovoza 2026 |work=European Athletics}}</ref> [[File:Armand Duplantis - Olympic Games - 03.08.2024.jpg|thumb|left|upright|Armand Duplantis na kvalifikacijama u skoku s motkom [[3. kolovoza]] [[2024.]] godine na [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijskim igrama u Parizu]].]] Pobijedivši [[5. kolovoza]] na [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijskim igrama]] u [[Pariz]]u, Duplantis je obranio titulu olimpijskoga pobjednika iz [[Ljetne olimpijske igre 2020.|Tokija]]. Budući da [[Sam Kendricks]] nije uspio preskočiti više od 5,95 metara, Duplantis je osvojio zlato rezultatom od šest metara. Potom je preskočio 6,10 metara, čime je oborio olimpijski rekord [[Thiago Braza|Thiaga Braza]] s [[Ljetne olimpijske igre 2016.|Olimpijskih igara 2016.]] godine. U posljednjoj je seriji preskočio 6,25 metara iz trećega pokušaja i time postavio novi svjetski rekord. Kao i na Europskome prvenstvu te godine, Duplantis je bio jedini natjecatelj koji je preskočio šest metara. Potom je preskočio 6,10 metara iz prvoga pokušaja te lovio novi svjetski rekord. Na Olimpijskim mu je igrama potonje pošlo za rukom, pa je postavio novi svjetski rekord i ujedno oborio olimpijski rekord, koji je bio postavio samo 20 minuta prije.<ref name=":90">{{Cite news |last=Liew |first=Jonathan |date=5. kolovoza 2024. |title=Duplantis achieves new heights after pole vault world record adds to gold |url=https://www.theguardian.com/sport/article/2024/aug/05/2024-paris-olympic-games-armand-duplantis-pole-vault-world-record |access-date=4. kolovoza 2026|work=[[The Guardian]] |issn=0261-3077}}</ref> Osvojivši zlato u Parizu, 24-godišnji je Duplantis postao prvi skakač s motkom koji je obranio titulu olimpijskoga prvaka nakon [[SAD|Amerikanca]] [[Bob Richards|Boba Richardsa]], koji je osvojio Olimpijske igre [[Ljetne olimpijske igre 1952.|1952.]] i [[Ljetne olimpijske igre 1956.|1956.]] godine. Duplantis i Richards ujedno su jedini muški skakači s motkom koji su osvojili dva olimpijska zlata.<ref>{{Cite news |last=Thompson II |first=Marcus |date=6. kolovoza 2024. |title=Mondo Duplantis soars to new world record, Olympic gold again: 'He's the fastest pole vaulter out there' |url=https://www.nytimes.com/athletic/5682112/2024/08/05/mondo-duplantis-pole-vault-final-sam-kendricks/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807041236/https://www.nytimes.com/athletic/5682112/2024/08/05/mondo-duplantis-pole-vault-final-sam-kendricks/ |url-status=dead |archive-date=7. kolovoza 2024 |access-date=4. kolovoza 2026 |work=The New York Times}}</ref> Duplantisova sposobnost ostvarivanja vrhunskih rezultata pod pritiskom te neprestano obaranje svjetskih rekorda učvrstili su njegov status jednoga od najistaknutijih atletičara svoje generacije.<ref name=":4" /> Rezultati koje je postigao kao predstavnik Švedske na najvećim svjetskim i kontinentalnim natjecanjima nemaju premca.<ref>{{Cite web |last=Sports |first=Pulse |date=22. travnja 2024. |title=Mondo Duplantis shares secret behind shattering pole vault world record for record|url=https://www.pulsesports.co.ke/athletics/story/mondo-duplantis-shares-secret-behind-shattering-pole-vault-world-record-for-record-eigth-time-2024042110095299804 |access-date= 5. kolovoza 2026 |website=Pulse Sports Kenya |language=en}}</ref> Uzevši u obzir njegove uspjehe od najmlađih natjecateljskih dobnih kategorija do seniorske karijere, do [[kolovoz]]a 2024. godine postavio je ukupno devet rekorda prvenstava i jedan olimpijski rekord. U te se rezultate ubrajaju i tri svjetska rekorda koja je postavio nakon što je osvojio svjetske titule: 6,20 metara na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetskome dvoranskom prvenstvu]] u Beogradu, 6,21 metar na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetskome prvenstvu]] u Oregonu i 6,25 metara u Parizu na Olimpijskim igrama.<ref name=":17" /> Njegova se dominacija u skoku s motkom počela uspoređivati s ostvarenjima najboljih u drugim sportovima.<ref>{{Cite news |date=6. kolovoza 2024 |title=Mondo Duplantis Soars to New Heights: Sets World Record at Paris 2024 Olympics |url=https://trackalerts.com/2024/08/mondo-duplantis-soars-to-new-heights-sets-world-record-at-paris-2024-olympics/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919084450/https://trackalerts.com/2024/08/mondo-duplantis-soars-to-new-heights-sets-world-record-at-paris-2024-olympics/ |url-status=dead |archive-date=19. rujna 2024 |access-date=5. kolovoza 2026|work=Trackalerts.com}}</ref> ''[[The New York Times]]'' opisao ga je kao sportaša koji za skok s motkom predstavlja ono što [[Usain Bolt]] predstavlja za sprint, [[Michael Phelps]] za [[plivanje]] i [[Simone Biles]] za [[gimnastika|gimnastiku]].<ref>{{Cite news |last=Tharme |first=Liam |date=5. kolovoza 2024|title=Mondo Duplantis: Breaking down the biomechanics behind the best-ever pole vaulter |url=https://www.nytimes.com/athletic/5646961/2024/08/05/mondo-duplantis-biomechanics-pole-vault/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806032042/https://www.nytimes.com/athletic/5646961/2024/08/05/mondo-duplantis-biomechanics-pole-vault/ |url-status=dead |archive-date=6. kolovoza 2024 |access-date=5. kolovoza 2026 |work=The New York Times}}</ref> Budući da natjecanja često osvaja s gotovo 30 centimetara boljim rezultatom od rezultata drugoplasiranoga natjecatelja, njegova je nadmoć time izraženija jer se pobjednik u skoku s motkom češće odlučuje razlikom od samo jednoga centimetra.<ref>{{Cite news |last=Sherwood |first=Ben |date=8. kolovoza 2024. |title=Why This Pole Vaulter Is Even Bigger Than the One With the Bulge |url=https://www.thedailybeast.com/pole-vault-goat-mondo-duplantis-soaredliterallyat-the-paris-olympics |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808232141/https://www.thedailybeast.com/pole-vault-goat-mondo-duplantis-soaredliterallyat-the-paris-olympics |url-status=dead |archive-date=8. kolovoza 2024 |access-date=5. kolovoza 2026 |work=The Daily Beast}}</ref> Uz to je osvojio svako natjecanje na kojemu je nastupio od mitinga [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]] u [[Monako|Monaku]] 2023. godine.<ref name="WAprofile" /> Nakon drugoga olimpijskog zlata zaredom i oborenih devet rekorda – a svaki je novi u tome nizu poboljšao za jedan centimetar – Duplantis se naširoko smatra najboljim skakačem s motkom svih vremena.<ref name=":4" /><ref name=":3">{{Cite news |date=5. kolovoza 2024 |title=Record-breaker Duplantis soars to Olympic pole vault gold, Hodgkinson wins 800m |url=https://www.france24.com/en/live-news/20240805-record-breaker-duplantis-soars-to-pole-vault-gold-hodgkinson-wins-800m |agency=Agence France-Presse}}</ref> Prije pariških Olimpijskih igara taj se naslov pridijevao [[Sergej Bubka|Sergeju Bubki]], umirovljenomu [[Ukrajina|ukrajinskom]] skakaču s motkom.<ref name="Stump2024">{{cite news |last1=Stump |first1=Scott |date=6. kolovoza 2024. |title=Swedish pole vaulter Armand Duplantis thrills the world with a towering, death-defying vault |url=https://www.today.com/popculture/mondo-duplantis-world-record-pole-vault-rcna165383 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806202927/https://www.today.com/popculture/mondo-duplantis-world-record-pole-vault-rcna165383 |archive-date=6. kolovoza 2024 |work=TODAY.com}}</ref> Na [[Memorijal Kamila Skolimowska|Memorijalu Kamila Skolimowska]] u [[Poljska|poljskome]] gradu [[Chorzów]]u, dvanaestoj postaji [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]] 2024. godine, Duplantis je [[25. kolovoza]] poboljšao svoj svjetski rekord deseti put u karijeri i treći put 2024. godine za jedan centimetar, pa je novi svjetski rekord iznosio 6,26 metara.<ref>{{Cite web |title=Ingebrigtsen and Duplantis smash world records in Silesia |url=https://www.diamondleague.com/news/general/ingebrigtsen-and-duplantis-smash-world-records-in-silesia/ |access-date=5. kolovoza 2026 |website=IDL Diamond League |date=25. kolovoza 2024 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=3. listopada 2024 |title=Ratified: world records for Ingebrigtsen, Duplantis and Hull |url=https://worldathletics.org/news/press-releases/ratified-world-records-ingebrigtsen-duplantis-hull |access-date=5. kolovoza 2026 |work=World Athletics Press Release}}</ref> Tamo su, uz Duplantisa, i [[Sam Kendricks]] i [[Emanuil Karalis]] preskočili šest metara. To je bio prvi put u povijesti da su trojica skakača s motkom preskočili tu visinu na istome natjecanju.<ref name=":6">{{Cite news |last=Selvaraj |first=Jonathan |date=28. kolovoza 2024. |title=One small centimetre for man, a giant leap for Armand Duplantis |url=https://sportstar.thehindu.com/athletics/armand-duplantis-pole-vault-world-record-one-centimetre-paris-olympics-science-jump-sports-feature/article68575835.ece/}}</ref> Na konferenciji za medije uoči spomenutoga mitinga Dijamantne lige organizatori su predstavili novu nagradu za najboljega sportaša na tome natjecanju, a odluka se donosila na temelju bodovnoga sustava World Athleticsa. Očekivalo se da će prvi dobitnik te nagrade biti [[Jakob Ingebrigtsen]], koji je rezultatom od 7:17,55 minuta postavio novi svjetski rekord na 3000 metara. Time je nadmašio prijašnji rekord od 7:20,67 minuta [[Kenija|Kenijca]] [[Daniel Komen|Daniela Komena]] iz [[1996.]] godine za više od triju sekundi. Međutim, kada su se rezultati s natjecanja preračunali prema bodovnome sustavu, pokazalo se da je Duplantisov svjetski rekord od 6,26 metara u skoku s motkom vrijedio 1339 bodova, a Ingebrigtsenov svjetski rekord 1320 bodova. Duplantis je tako postao prvim dobitnikom nagrade za najvrjednijega atletičara mitinga, pa je osvojio 14-karatni zlatni prsten optočen dijamantima vrijedan 10 000 američkih dolara te novčanu nagradu u istome iznosu. Uz to je osvojio 50 000 američkih dolara za obaranje svjetskoga rekorda.<ref name=":6" /> Dan uoči mitinga Dijamantne lige u [[Zürich]]u, [[4. rujna]], Duplantis je sudjelovao u revijalnoj utrci na 100 metara protiv [[Karsten Warholm|Karstena Warholma]], svjetskoga rekordera na 400 metara s preponama. Duplantis je pobijedio i ostvario osobni rekord u toj disciplini, koji je iznosio 10,37 sekundi. Warholm je završio utrku za 10,47 sekundi, što je također bio njegov osobni rekord.<ref>{{Cite web |title=Mondo Duplantis uses personal best to hold off Karsten Warholm in 100m sprint showdown |url=https://olympics.com/en/news/mondo-duplantis-uses-personal-best-to-hold-off-karsten-warholm-in-100m-sprint-showdown}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/athletics/articles/c14zydg3754o|title=Duplantis beats Warholm in 100m exhibition race|date=4. rujna 2024 |work=BBC Sport|access-date=5. kolovoza 2026.}}</ref> Duplantis je [[13. rujna]] zaključio sezonu 2024. godine četvrtim uzastopnim naslovom pobjednika Dijamantne lige na završnome natjecanju u [[Bruxelles]]u. Pobjedu je odnio nakon preskočenih 6,11 metara, čime je također postavio rekord mitinga.<ref>{{cite web|url=https://worldathletics.org/competitions/diamond-league/news/wanda-diamond-league-final-brussels-2024-duplantis-denny|title=Duplantis and Denny break meeting records on first day of Wanda Diamond League Final in Brussels|publisher=World Athletics|access-date=13. rujna 2024}}</ref> Dana [[26. listopada]] bio je prvi put samostalno proglašen europskim sportašem godine u muškoj konkurenciji. Isti je naslov zavrijedio 2022. godine, ali tada je nagradu podijelio s Jakobom Ingebrigtsenom.<ref>{{Cite news |date=28. listopada 2024 |title=Mahuchikh and Duplantis named European athletes of the year |url=https://athleticsweekly.com/athletics-news/mahuchikh-and-duplantis-named-european-athletes-of-the-year-1039994149/ |access-date=5. kolovoza 2024 |work=Athletics Weekly}}</ref> Duplantis je [[6. studenoga]] postao globalni ambasador humanitarne utrke [[Wings for Life World Run]], a time se pridružio drugim sportskim zvijezdama poput [[Neymar|Neymara]] i Karstena Warholma. Utrka se održala [[4. svibnja]] [[2025.]] godine radi prikupljanja sredstava za istraživanje ozljede [[kičmena moždina|kralježnične moždine]].<ref>{{Cite news |last=Jonsson |first=Hanna |date=6. studenoga 2024. |title=Join Mondo Duplantis in the Wings for Life World Run – registration is open |url=https://www.redbull.com/se-en/mondo-duplantis-wings-for-life-world-run |access-date=5. kolovoza 2026|work=Redbull}}</ref> === 2025: Višestruki novi svjetski rekordi, treće svjetske titule i u dvorani i na otvorenome, jubilarnih sto skokova, Laureusova nagrada, peto osvajanje Dijamantne lige i skok od 6,30 metara === Duplantis je [[28. veljače]] na [[All Star Perche]]u u [[Clermont-Ferrand]]u 11. put oborio vlastiti svjetski rekord. Nakon što je osigurao pobjedu skokom od 6,07 metara, Duplantis je odlučio preskočiti 6,27 metara. To je uspio iz prvoga pokušaja.<ref name=":17">{{Cite web |date=1. ožujka 2025 |title=Duplantis breaks world pole vault record with 6.27m in Clermont-Ferrand |url=https://worldathletics.org/news/report/mondo-duplantis-world-pole-vault-record-627m-clermont-ferrand |access-date=6. kolovoza 2026 |website=World Athletics Report}}</ref> U to je vrijeme objavio i svoj prvi singl "[[Bop (pjesma, Mondo)|Bop]]", koji je zasvirao kada je postavio novi svjetski rekord.<ref>{{Cite web |date=1. ožujka 2025 |title=Armand Duplantis breaks his own pole vault world record with leap of 6.27m |url=https://www.straitstimes.com/sport/armand-duplantis-breaks-his-own-pole-vault-world-record-with-leap-of-6-27m |access-date=6. kolovoza 2026 |website=The Straits Times}}</ref> U razgovoru s [[Puma (brend)|Puminim]] izvršnim direktorom Arneom Freundtom, odnosno intervjuu objavljenome [[18. ožujka]] u sklopu tvrtkina godišnjega izvještaja, Duplantis je otkrio da vjeruje da bi mogao svjetski rekord postaviti na 6,40 metara u idućih nekoliko godina, ali da mu 6,30 metara predstavlja prvu metu u bližoj budućnosti.<ref>{{Cite web |title=Pole vault star Armand "Mondo" Duplantis sets his sights on fairy tale world record of 6.40m {{!}} PUMA® |url=https://about.puma.com/en/newsroom/corporate-news/2025/18-03-2025-pole-vault-star-armand-mondo-duplantis-sets-his-sights |access-date=6. kolovoza 2026 |website=about.puma.com |language=en}}</ref> Duplantis je skokom od 6,15 metara osvojio [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2025.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] u [[Nanjing]]u [[22. ožujka]]. Time je ujedno treći put zaredom postao svjetskim dvoranskim prvakom. Duplantis se borio sve do kraja protiv [[Grk]]a [[Emanuil Karalis|Emanuila Karalisa]], koji je preskočio 6,05 metara. Karalis bi u neko drugo doba zasigurno postao svjetski dvoranski prvak jer je to bio prvi put u povijesti da je skakač s motkom u finalu prvenstva preskočio 6,05 metara i ostao bez zlatne medalje.<ref name=":18" /> Prije nego što je obranio naslov prvaka u Nanjingu, Duplantis je ukupno 98 puta dotada preskočio šest ili više metara.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/live/NHC6m33jDrk?si=QtkdsUuyCpEanGXj |title=Livestream - World Athletics Indoor Championships Nanjing 25 Press Conference |language=en |access-date=6. kolovoza 2026 |via=www.youtube.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=20. ožujka 2025 |title='More in the tank', vows Duplantis as he edges to century mark |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250320-more-in-the-tank-vows-duplantis-as-he-edges-to-century-mark |access-date=6. kolovoza 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Watta |first=Evelyn |date=20. ožujka 2025 |title=Mondo Duplantis all set for another world record as he gears up for World Athletics Indoor Championships Nanjing 2025: "I have more in the tanks" |url=https://www.olympics.com/en/news/mondo-duplantis-world-record-world-athletics-indoor-championships-nanjing-2025-more-in-tanks |access-date=6. kolovoza 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Preskočivši četiri puta šest ili više metara na tome natjecanju, Duplantis je prešao brojku od sto takvih skokova s ukupno 102 njih. Za usporedbu, [[Sergej Bubka]], nekadašnji svjetski rekorder, drugi je najbolji po broju skokova od šest ili više metara, a u karijeri ih je ukupno imao 46.<ref name=":18">{{Cite web |title=Duplantis retains world indoor pole vault title in Nanjing {{!}} News {{!}} Nanjing 25 {{!}} World Athletics Indoor Championships |url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/nanjing25/news/report/nanjing-25-men-pole-vault-report |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322161645/https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/nanjing25/news/report/nanjing-25-men-pole-vault-report |archive-date=22. ožujka 2025 |access-date=6. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=22. ožujka 2025 |title=Now 102 vaults over 6 metres as Duplantis soars to world indoor title |url=https://sports.yahoo.com/article/now-102-vaults-over-6-143815490.html |access-date=6. kolovoza 2026 |website=Yahoo Sports |language=en-US}}</ref> Duplantis je [[21. travnja]] osvojio [[Laureus (nagrada)|Laureusovu]] nagradu za najboljega sportaša godine. Time je nakon [[Usain Bolt|Usaina Bolta]] postao drugi atletičar u povijesti koji je osvojio tu nagradu.<ref>{{Cite web |last=Wiseman |first=Ciaran |date=22. travnja 2025 |title=Mondo Duplantis namedrops Usain Bolt & Lionel Messi as he wins prestigious award |url=https://talksport.com/sport/3138989/mondo-duplantis-laureus-awards-usain-bolt-lionel-messi/ |access-date=7. kolovoza 2026 |website=talkSPORT |language=}}</ref> Bio je nominiran još 2021., 2023. i 2024. godine, stoga ju je osvojio nakon treće uzastopne i ukupno četvrte nominacije.<ref name=":19">{{Cite web |last=Smirnova |first=Lena |date=22. travnja 2025. |title=Armand Duplantis named Laureus World Sportsman of the Year after third consecutive nomination |url=https://www.olympics.com/en/news/athletics-sweden-armand-duplantis-named-laureus-world-sportsman-of-the-year-after-third-consecutive-nomination |access-date=7. kolovoza 2026 |website=Olympics.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=22. travnja 2025 |title=Gymnast Simone Biles and pole vaulter Armand Duplantis win Laureus awards |url=https://www.straitstimes.com/sport/gymnast-simone-biles-and-pole-vaulter-mondo-duplantis-win-laureus-awards |access-date=7. kolovoza 2026 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> Svoj ukupno dvanaesti i četvrti svjetski rekord u okviru Dijamantne lige<ref>{{Cite web |title=Duplantis Soars to 6.28m World Record as Records Tumble at Stockholm Diamond League {{!}} Watch Athletics |url=https://www.watchathletics.com/article/13394/duplantis-soars-to-6-28m-world-record-as-records-tumble-at-stockholm-diamond-league |access-date=7. kolovoza 2026 |website=www.watchathletics.com |language=en}}</ref> postavio je [[15. lipnja]] skokom od 6,28 metara, iz prvoga pokušaja, u [[Stockholm]]u.<ref>{{Cite web |title=Duplantis breaks world pole vault record with 6.28m in Stockholm {{!}} REPORTS {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/competitions/diamond-league/news/mondo-duplantis-world-pole-vault-record-628m-stockholm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615204725/https://worldathletics.org/competitions/diamond-league/news/mondo-duplantis-world-pole-vault-record-628m-stockholm |archive-date=15. lipnja 2025 |access-date=7. kolovoza 2026|website=worldathletics.org |language=en}}</ref> Prije toga oborio je svjetski rekord dvaput u Poljskoj, Srbiji i Oregonu, jednom u Škotskoj i Kini, a triput u Francuskoj, uključujući onaj s Olimpijskih igara 2024. godine. Nikada prije nije postigao to na domaćemu terenu, u [[Švedska|Švedskoj]],<ref>{{Cite web |date=15. lipnja 2025 |title=Mondo Duplantis' 12th pole vault world record is one of a kind: 'The only thing that I was missing' |url=https://www.nbcsports.com/olympics/news/mondo-duplantis-world-record-pole-vault-2025-stockholm |access-date=7. kolovoza 2026 |website=NBC Sports |language=en-US}}</ref> pa je time ostvario još jedan priželjkivani uspjeh.<ref>{{Cite web |first=Nick |last=Zaccardi |date=15. lipnja 2025 |title=Mondo Duplantis breaks world record in pole vault for 12th time: 'The only thing that I was missing' |url=https://sports.yahoo.com/article/mondo-duplantis-breaks-pole-vault-171337337.html |access-date=7. kolovoza 2026 |website=Yahoo Sports |language=en-US}}</ref> Duplantisov 12. svjetski rekord s čuvenoga [[Olimpijski stadion u Stockholmu|Olimpijskoga stadiona u Stockholmu]], na kojemu su se održale [[Ljetne olimpijske igre 1912.]] godine, bio je prvi u povijesti koji se postavio na tome stadionu. Tamo su se više puta oborili svjetski rekordi u atletici nego na ijednome drugom stadionu – ukupno 83 njih između [[1912.]] i [[2008.]] godine. Međutim, nijedan od njih nije bio u skoku s motkom.<ref name=":21">{{Cite news |last=Tharme |first=Liam |date=20. rujna 2025 |title=Mondo Duplantis exclusive: 14-time pole vault world-record holder analyzes his greatest jumps |url=https://www.nytimes.com/athletic/6642767/2025/09/20/mondo-duplantis-interview-world-records/ |access-date=7. kolovoza 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> [[Patrik Sjöberg]] bio je posljednji švedski sportaš koji je na tome stadionu postavio svjetski rekord, a to je bilo na natjecanju u skoku uvis [[1987.]] godine. Tomu je svjedočila i Duplantisova majka s tribina.<ref name=":2">{{Cite web |last=Crumley |first=Euan |date=15. lipnja 2025.|title=Mondo Duplantis rises to the occasion in Stockholm – Athletics Weekly |url=https://athleticsweekly.com/news/mondo-duplantis-rises-to-the-occasion-in-stockholm-1040005867/ |access-date=7. kolovoza 2026 |website=athleticsweekly.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pole Vault: Arman Duplantis sets his sights on setting another world record at 6.40m {{!}} Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/news/athletics-continental-tour-it-s-within-my-reach-duplantis-sets-sights-on-6-40m/bkXyvSvq/ |access-date=7. kolovoza 2026|website=www.flashscore.com |language=en}}</ref> U skladu s tamošnjom tradicijom, Duplantisovo je ime uklesano na zidove stadiona u spomen na svjetski rekord koji je ondje postavio. Taj dio Olimpijskoga stadiona, poznat pod nazivom "Stadion Walk of Fame", odaje počast najvećim sportskim uspjesima i događajima koji su se odvili na stadionu još od Olimpijskih igara održanih u Stockholmu.<ref>{{Cite web |title=Archives: Walk of Fame |url=https://www.walkoffamestadion.se/en/walkoffame/ |access-date=19. lipnja 2025 |website=Stadion Walk of Fame |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /> Nakon te pobjede u Dijamantnoj ligi Duplantis je od 2020. godine pobijedio na 37 od ukupno 41 natjecanja, čime je postao jedan od najuspješnijih serijskih pobjednika u povijesti Dijamantne lige.<ref>{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=13. lipnja 2025. |title=Duplantis Diamond League Results 2017–2025: A Winning Streak |url=https://sportstar.thehindu.com/athletics/duplantis-diamond-league-results-2017-2025/article69690324.ece |access-date=7. kolovoza 2026 |website=Sportstar |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=16. lipnja 2025 |title='Magical' Armand Duplantis soars to pole vault world record in Stockholm |url=https://www.straitstimes.com/sport/magical-duplantis-soars-to-pole-vault-world-record-in-stockholm-with-6-28m-jump |access-date=7. kolovoza 2026|work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> Od svoga debija u Dijamantnoj ligi 2017. godine ostvario je ukupno 39 pobjeda, čime je prestigao [[Renaud Lavillenie|Renauda Lavillenieja]], koji ima 37 pobjeda.<ref>{{Cite web |title=Renaud LAVILLENIE – Wanda Diamond League |url=https://www.diamondleague.com/athlete/14185853/ |access-date=7. kolovoza 2026 |language=en-US}}</ref> Od 2020. godine imao je 93 nastupa, a izgubio je samo četiri puta, i to isključivo na mitinzima Dijamantne lige.<ref>{{Cite news |date=17. lipnja 2025 |title=Why 1cm equals multiple big-money payouts for this record-breaking pole vaulter |url=https://www.abc.net.au/news/2025-06-17/mondo-armand-duplantis-keeps-breaking-his-pole-vault-world-1cm/105426332 |access-date=7. kolovoza 2026 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> Dana [[11. srpnja]] Duplantis je skokom od 6,05 metara oborio rekord mitinga Dijamantne lige u [[Monako|Monaku]], koji je iznosio 6,02 metara, a bio ga je postavio [[Poljska|Poljak]] [[Piotr Lisek]] [[2019.]] godine. Taj je miting ujedno i 13. postaja Dijamantne lige na kojoj je Duplantis srušio rekord natjecanja.<ref>{{Cite web |last=McCarvel |first=Nick |date=11 July 2025 |title=Monaco Diamond League 2025: Mondo Duplantis wins pole vault in new meeting record, misses on world record attempts |url=https://www.olympics.com/en/news/monaco-diamond-league-2025-mondo-duplantis-wins-pole-vault-in-new-meeting-record-misses-on-world-record-attempts |access-date=12 July 2025 |website=Olympics.com}}</ref> Budući da se u Dijamantnoj ligi održava ukupno 15 mitinga, preostala su mu u tome trenutku dva na kojima još nije postavio novi rekord. Riječ je o mitinzima u [[Rabat]]u, na kojemu je rekord od 5,86 metara postavio [[Sam Kendricks]], i u [[London]]u, gdje rekord od 6,03 metara drži [[Renaud Lavillenie]].<ref>{{Cite web |last=Ogeyingbo |first=Deji |date=25. lipnja 2025. |title=Mondo Duplantis and the art of jumping high |url=https://www.runblogrun.com/2025/06/mondo-duplantis-and-the-art-of-jumping-high.html |access-date=7. kolovoza 2026 |website=runblogrun |language=en-US}}</ref> U sklopu manifestacije [[World Athletics Continental Tour]] Duplantis je [[12. kolovoza]] postavio svoj 13. svjetski rekord od 6,29 metara na mitingu iz tzv. Gold serije u [[Budimpešta|Budimpešti]]. To je bio prvi svjetski rekord koji se ikada postavio na tome mitingu u 15 godina njegova postojanja. Duplantis je time nadmašio i svoj prijašnji rekord koji je postavio u [[Mađarska|Mađarskoj]], a riječ je o skoku od 6,10 metara kojim je [[2023.]] godine osvojio svoju drugu titulu svjetskoga prvaka.<ref>{{Cite web |title=Historic world record, broken records, and an electric atmosphere at the Gyulai István Memorial – Gyulai István Memorial |url=https://gyulaimemorial.hu/en/news/historic-world-record-broken-records-and-an-electric-atmosphere-at-the-gyulai-istvan-memorial/ |access-date=7. kolovoza 2026 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=13. kolovoza 2025 |title=Duplantis breaks world pole vault record on Budapest return |url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-continental-tour/news/duplantis-world-pole-vault-record-budapest-gyulai-memorial |access-date=7. kolovoza 2026 |website=World Athletics Report}}</ref> World Athletics dao je Duplantisu važnu ulogu u promociji premijernoga izdanja prvenstva službenoga naziva [[World Athletics Ultimate Championship]], koje će se održati u [[Budimpešta|Budimpešti]] od [[11. rujna|11.]] do [[13. rujna]] [[2026.]] godine. Riječ je o ekskluzivnome bijenalu koje će se parnim godinama održavati na kraju sezone, kada [[Svjetsko prvenstvo u atletici]] neće biti u tijeku. World Athletics imenovao je Duplantisa vrhunskom zvijezdom ([[engleski jezik|engl.]] ''Ultimate Star''), a potom [[Usain Bolt|Usaina Bolta]] vrhunskom legendom ([[engleski jezik|engl.]] ''Ultimate Legend''),<ref>{{Cite news |last=Thapliyal |first=Mukesh |date=8. rujna 2025. |title=Usain Bolt named 'Ultimate Legend' by World Athletics to promote inaugural global championship |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/usain-bolt-named-ultimate-legend-by-world-athletics-to-promote-inaugural-global-championship/articleshow/123756822.cms?from=mdr |access-date=8. kolovoza 2026 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> učinivši ih time glavnim akterima u promociji prvenstva u skladu s dodijeljenim ulogama.<ref>{{Cite web |date=13. kolovoza 2025 |title=Duplantis unveiled as inaugural Ultimate Star |url=https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-ultimate-championship/2026/news/press-releases/mondo-duplantis-ultimate-championship-star |access-date=8. kolovoza 2026 |website=World Athletics}}</ref> Duplantis je [[27. kolovoza]] osvojio trofej Dijamantne lige peti put zaredom na posljednjemu mitingu u [[Zürich]]u, čime se približio najboljim atletičarima sa sedam pobjeda. Riječ je o [[Francuska|francuskome]] skakaču s motkom [[Renaud Lavillenie|Renaudu Lavillenieju]] i [[Christian Taylor|Christianu Tayloru]], [[SAD|Amerikancu]] koji se natjecao u [[Troskok|troskoku]].<ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |date=28. kolovoza 2025 |title=Mondo Duplantis wins fifth straight Diamond League title |url=https://www.indiatvnews.com/sports/other/mondo-duplantis-wins-fifth-straight-diamond-league-title-2025-08-28-1005523 |access-date=9. kolovoza 2026 |website=India TV News |language=en}}</ref> Duplantis je pobijedio nakon preskočenih šest metara, što je bio njegov 118. skok od šest ili više metara.<ref>{{Cite news |date=27. kolovoza 2025 |title=Olyslagers wins latest duel with high jump rival ahead of world champs |url=https://www.abc.net.au/news/2025-08-28/nicola-olyslagers-wins-high-jump-diamond-league-in-zurich/105706212 |access-date=9. kolovoza 2026 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> Na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2025.|Svjetskome prvenstvu]] u [[Tokio|Tokiju]] Duplantis je [[15. rujna]] osvojio svoju treću svjetsku titulu zaredom u skoku s motkom. Naslov svjetskoga prvaka donio mu je skok od 6,15 metara u nikada kompetitivnijemu finalu muškoga skoka s motkom na natjecanju globalne razine, gdje je sedam skakača preskočilo 5,90 ili više metara.<ref>{{Cite web |title=Duplantis breaks world pole vault record with 6.30m in Tokyo {{!}} News {{!}} Tokyo 25 {{!}} World Athletics Championships |url=https://worldathletics.org/en/competitions/world-athletics-championships/tokyo25/news/report/world-championships-tokyo-25-report-mens-pole-vault |access-date=9. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref> Duplantis je zatim nastojao postaviti svoj 14. svjetski rekord od 6,30 metara, a to mu je pošlo za rukom u posljednjemu pokušaju. Taj je rezultat ujedno bio četvrti Duplantisov svjetski rekord u 2025. godini, što je za njega bio i rekordan broj oborenih svjetskih rekorda u jednoj godini.<ref>{{Cite web |date=15. rujna 2025 |title=Armand Duplantis soars to third world title and 14th world record |url=https://www.bbc.com/sport/athletics/articles/c1ed6845ng7o |access-date=9. kolovoza 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> Nakon prvih dvaju neuspješnih pokušaja Duplantis je napravio dvije promjene koje su se pokazale ključnim za obaranje rekorda. Najprije je pomaknuo stalke za letvicu s njezine standardne pozicije pet centimetara bliže kutiji za odraz, u koju se postavlja motka pri skoku, čime je promijenio kut prelaska preko letvice. Duplantis je poslije otkrio da mu je njegov otac i trener Greg savjetovao da upotrijebi tvrđu motku u trećemu pokušaju kako bi optimizirao odraz pri toj visini. U prijašnjim se pokušajima služio istom motkom kojom je obarao rekorde između 6,20 i 6,29 metara.<ref name=":21" /> Duplantis je bio proglašen europskim sportašem godine [[26. listopada]]. To je bio treći put da je osvojio tu nagradu, a toliko ju je puta jedini još dobio [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Britanac]] [[Mo Farah]].<ref>{{Cite web |last=Broadbent |first=Chris |date=25. listopada 2025 |title=Mondo grateful for “beautiful honour” as he is named men's Athlete of the Year |url=https://www.european-athletics.com/home/news/mondo-grateful-for-beautiful-honour-as-he-is-named-athlete-of-the-year |access-date=9. kolovoza 2026|website=www.european-athletics.com |language=en}}</ref> [[World Athletics]] proglasio je Duplatnisa sportašem godine [[30. studenoga]]. Tada je imao 16 osvojenih natjecanja u nizu i postao je prvi skakač s motkom u novijoj povijesti koji dvije godine zaredom nije doživio poraz.<ref>{{Cite news |date=1. prosinca 2025 |title=Swedish pole vault star Armand Duplantis and US hurdler Sydney McLaughlin-Levrone crowned 'Athletes of the Year' |url=https://www.straitstimes.com/sport/duplantis-and-mclaughlin-levrone-crowned-athletes-of-the-year |access-date=9. kolovoza 2026 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> Nijedan drugi atletičar koji se natjecao u skakačkim ili bacačkim disciplinama nije tu nagradu osvojio tri puta. Duplantis je tako postao tek treći atletičar s najmanje trima osvojenim nagradama, pridruživši se [[Usain Bolt|Usainu Boltu]], koji ju je osvojio šest puta, i [[Hicham El Guerrouj|Hichamu El Guerrouju]], također trostrukome dobitniku nagrade.<ref>{{Cite web |title=Ian O'Riordan: Why Grand Slam Track is paying a high price for excluding field events |url=https://www.irishtimes.com/sport/athletics/2025/12/06/ian-oriordan-why-grand-slam-track-is-paying-a-high-price-for-excluding-field-events/ |access-date=9. kolovoza 2026 |website=The Irish Times |language=en}}</ref> === 2026: Petnaesti svjetski rekord zaredom, četvrti uzastopni svjetski dvoranski naslov i prekid trogodišnjega pobjedničkog niza=== Dana [[12. ožujka]] Duplantis je poboljšao svoj svjetski rekord za jedan centimetar na [[Mondo Classic|Mondo Classicu]] u [[Uppsala|Uppsali]]. To je bio njegov 15. svjetski rekord i drugi put da je postavio svjetski rekord u [[Švedska|Švedskoj]].<ref name=":26">{{Cite web |date=12. ožujka 2026 |title=Armand Duplantis: Two-time Olympic pole vault champion breaks world record at Mondo Classic in Sweden |url=https://www.bbc.com/sport/athletics/articles/c3wlje0lpxqo |access-date=9. kolovoza 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> Duplantis je tim skokom od 6,31 metra nadmašio brojku [[Sergej Bubka|Sergeja Bubke]] od 14 uzastopnih svjetskih rekorda. Također, pobjeda mu je na spomenutome natjecanju bila 38. u nizu, računajući još od [[kolovoz|kolovoza]] [[2023.]] godine.<ref>{{Cite news |date=16. ožujka 2026 |title=Pole vault record breaker Armand Duplantis ready for return to 'special' Torun |url=https://www.straitstimes.com/sport/pole-vault-record-breaker-armand-duplantis-ready-for-return-to-special-torun |access-date=9. kolovoza 2026 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> Dvije tehničke prilagodbe omogućile su Duplantisu postavljanje najnovijega svjetskog rekorda: produljio je zalet s 20 na 22 koraka i počeo je upotrebljavati tvrđu motku. Godinama je eksperimentirao s tvrđom motkom, ali nije uspijevao doći do željenoga učinka. Ipak, smatrao je da će mu produljeni zalet, koji je uveo posljednjih mjeseci, omogućiti jači odraz, a on bolje savijanje tvrđe motke.<ref>{{Cite web |last=Goulding |first=Grace |date=16. ožujka 2026. |title=Mondo Duplantis eyes 2026 World Athletics Indoor Championships return in Toruń after 15th pole vault world record: "I wanted to make sure I'm still the top dog" |url=https://www.olympics.com/en/news/mondo-duplantis-2026-world-athletics-indoor-championships-return-record-top-dog |access-date=9. kolovoza 2026 |website=Olympics.com}}</ref> Nakon što je [[21. ožujka]] osvojio zlato na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2026.|Svjetskome dvoranskom prvenstvu]] u [[Toruń]]u i pritom postavio novi rekord prvenstva skokom od 6,25 metara, Duplantis je postao prvi atletičar koji je osvojio četiri uzastopna svjetska dvoranska naslova.<ref>{{Cite web |last=Fentuo |first=Fentuo Tahiru |date=22. ožujka 2026. |title=World Athletics Indoor Championships 2026: Mondo Duplantis claims fourth successive indoor pole vault title |url=https://www.olympics.com/en/news/world-athletics-indoor-championships-2026-mondo-duplantis-claims-fourth-successive-indoor-pole-vault-title |access-date=9. kolovoza 2026 |website=Olympics.com}}</ref> To mu je bila ukupno deveta svjetska seniorska titula. Od [[2019.]] godine, kada je posljednji put bio poražen na svjetskim ili kontinentalnim prvenstvima, osvojio je 12 velikih titula.<ref>{{Cite web |title=Duplantis soars to 6.25m championship record to win fourth world indoor pole vault title {{!}} News {{!}} Kujawy Pomorze 26 {{!}} World Athletics Indoor Championships |url=https://worldathletics.org/en/competitions/world-athletics-indoor-championships/kujawypomorze26/news/report/wic-kujawy-pomorze-26-report-men-pole-vault |access-date=9. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref> Nakon posljednjega osvojenog svjetskog dvoranskog naslova izjednačio se sa Sergejem Bubkom, koji je četiri puta bio svjetski dvoranski prvak.<ref name=":27">{{Cite web |date=21. ožujka 2026 |title=Sweden's Duplantis wins fourth world indoor pole vault title |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260321-sweden-s-duplantis-wins-fourth-world-indoor-pole-vault-title |access-date=9. kolovoza 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Duplantis je [[17. svibnja]] postavio novi rekord mitinga [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]] u [[Shanghai]]ju skokom od 6,12 metara, gdje je i pobijedio. Dana [[27. svibnja]] puštena je u prodaju posebna dječja ulaznica za [[14. kolovoza]], dan kada su se održavale kvalifikacije u skoku s motkom na [[Europsko prvenstvo u atletici 2026.|Europskome prvenstvu]] u [[Birmingham]]u. Nazvana prema Duplantisu, "Mondo Ticket" stajala je samo 6,31 funtu. Njezina je simbolična cijena odgovarala visini trenutačnoga svjetskoga rekorda, a cijela je akcija bila namijenjena poticanju mladih obožavatelja na to da dožive prvenstvo i izbliza prate Duplantisa na djelu.<ref>{{Cite web |title=Duplantis jumps at the chance to bring world record ticket to young fans at Birmingham 2026 |url=https://www.european-athletics.com/home/news/mondo-world-record-ticket |access-date=9. kolovoza 2026 |website=www.european-athletics.com |language=en}}</ref> Nakon gotovo trogodišnje dominacije u skoku s motkom Duplantis je [[7. lipnja]] doživio poraz na mitingu Dijamantne lige u [[Stockholm]]u, gdje je [[Australija|Australac]] [[Kurtis Marschall]] bio bolji od njega. Time se prekinuo njegov niz od 40 uzastopnih pobjeda na natjecanjima koji je započeo još u [[kolovoz|kolovozu]] [[2023.]] godine.<ref>{{Cite web |date=7. lipnja 2026 |title=Aussie pulls off epic upset over hometown king: 'Chuffed it was me' |url=https://7news.com.au/sport/athletics/aussie-first-timer-kurtis-marschall-pulls-off-epic-diamond-league-upset-over-hometown-king-mondo-duplantis-c-22398518 |access-date=9. kolovoza 2026 |website=7NEWS |language=en}}</ref> Osvojivši miting Dijamantne lige u [[Pariz]]u, Duplantis se [[28. lipnja]] vratio pobjedama i obaranju rekorda. Skokom od 6,13 metara postavio je novi rekord mitinga. Taj mu je miting ujedno bio prvo natjecanje nakon vjenčanja. [[File:Armand Duplantis (SWE) DSC08346 hochformat.jpg|left|thumb|Armand Duplantis na mitingu [[Weltklasse Zürich]] [[27. kolovoza]] [[2026.]] godine.]] Dana [[10. srpnja]] osvojio je miting Dijamantne lige u [[Monako|Monaku]] skokom od 6,07 metara, čime je poboljšao vlastiti rekord mitinga za dva centimetra. Time je ostvario prvu pobjedu od preseljenja u Monako, odnosno na novome domaćem terenu. Duplantis je također bio potaknuo organizatore na uvrštavanje muškoga skoka s motkom u program Dijamantne lige u Monaku, prema kojemu je dotad bio predviđen skok s motkom samo u ženskoj konkurenciji.<ref>{{Cite web |date=11. srpnja 2026 |title=Duplantis thrives on new home turf in Monaco |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260711-duplantis-thrives-on-new-home-turf-in-monaco |access-date=9. kolovoza 2026 |website=France 24 |language=en}}</ref> Duplantis je morao odustati od nastavka natjecanja na mitingu Dijamantne lige u [[London]]u [[17. srpnja]] zbog ozljede bedra. Iako je preskočio 5,95 metara kao i prvoplasirani [[Sam Kendricks]], [[SAD|Amerikanac]] je osvojio miting jer je svladao tu visinu iz prvoga pokušaja, a Duplantis je završio na drugome mjestu.<ref>{{Cite web |title=Mondo Duplantis withdraws from London Diamond League with thigh injury {{!}} Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/news/athletics-diamond-league-mondo-duplantis-withdraws-from-london-diamond-league-with-thigh-injury/8riXOOfU/ |access-date=31. kolovoza 2026|website=www.flashscore.com |language=en}}</ref> Dana [[16. kolovoza]] obranio je titulu europskoga prvaka na [[Europsko prvenstvo u atletici 2026.|Europskome prvenstvu]] u [[Birmingham]]u. Preskočivši 6,15 metara, oborio je rekord prvenstva od 6,10 metara te osvojio ukupno 14. seniorsku zlatnu medalju i četvrtu europsku titulu.<ref>{{Cite web |title=Mondo Duplantis wins fourth European pole vault title in new championship record {{!}} Flashscore.com |url=https://www.flashscore.com/news/athletics-european-championships-mondo-duplantis-wins-fourth-european-pole-vault-title-in-new-championship-record/0OvQkanI/ |access-date=16. kolovoza 2026 |website=www.flashscore.com |language=en}}</ref> Novi rekord mitinga Dijamantne lige od 6,21 metra postavio je [[20. kolovoza]] u [[Lausanne]]u. To je natjecanje bilo jedno od najboljih u povijesti u muškome skoku s motkom. Duplantis se do samoga kraja natjecao s [[Emanuil Karalis|Emanuilom Karalisom]], kojega je pobijedio. Obojica su preskočila 6,16 metara i nastavili se dalje natjecati. Takvo što nikada se prije nije dogodilo u toj atletskoj disciplini.<ref>{{Cite web |title=Duplantis clears 6.21m, Karalis 6.16m in historic pole vault contest in Lausanne {{!}} REPORTS {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/competitions/diamond-league/news/lausanne-athletissima-diamond-league-2026-duplantis-karalis |access-date=23. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref> World Athletics objavio je [[21. kolovoza]] Duplantisovu pjesmu "Gold", službenu himnu premijernoga izdanja natjecanja [[World Athletics Ultimate Championship]], koje će se održati u [[Budimpešta|Budimpešti]] od [[11. rujna|11.]] do [[13. rujna]].<ref>{{Cite web |title=World Athletics releases Ultimate Anthem: 'Gold' by Mondo Duplantis {{!}} News {{!}} Budapest 26 {{!}} World Athletics Ultimate Championships |url=https://worldathletics.org/en/competitions/world-athletics-ultimate-championship/2026/news/press-releases/ultimate-anthem-gold-mondo-duplantis |access-date=31. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref> Duplantis i Karalis nastavili su se natjecati na najvišoj razini na mitingu [[Weltklasse Zürich]] [[27. kolovoza]]. Karalis je završio natjecanje rezultatom od 6,20 metara, a Duplantis je osvojio prvo mjesto nakon preskočenih 6,26 metara.<ref>{{Cite web |date=17. ožujka 2025 |title=Program & Results - Zurich |url=https://zurich.diamondleague.com/en/programme-results/ |access-date=31. kolovoza 2026 |language=en-US}}</ref> == Privatni život == Duplantis je na poticaj svoje majke intenzivno učio [[švedski jezik]] preko [[Skype]]a, a taj mu je tečaj bio od velike pomoći. Do [[2020.]] godine uznapredovao je toliko da je osjećao da mnogo bolje i lakše razumije izvorne govornike nego što je prije mogao. Njegova je majka istovremeno tvrdila da se Duplantis sramio javno govoriti švedski, ali da se rado njime služio u privatnoj komunikaciji zbog manjega pritiska.<ref>{{cite web |last=Brenning |first=Patrik |date=20. travnja 2020. |title=Armand Duplantis kan svenska men vågar inte prata |url=https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/opbo1j/manga-tycker-att-han-inte-ar-svensk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219161604/https://www.aftonbladet.se/sportbladet/a/opbo1j/manga-tycker-att-han-inte-ar-svensk |archive-date=19. prosinca 2022 |access-date=10. kolovoza 2026 |work=[[Aftonbladet]] |language=sv}}</ref><ref>{{cite web |date=11. lipnja 2020 |title=Armand Duplantis om sin svenska: 'Mamma vill inte att folk ska snacka skit' |url=https://www.youtube.com/watch?v=nCJ875PRdUI |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810125239/https://www.youtube.com/watch?v=nCJ875PRdUI |archive-date=10. kolovoza 2023 |access-date=10. kolovoza 2021 |publisher=[[Expressen]] YouTube Channel}}</ref> Međutim, do [[2021.]] godine njegovo se znanje poboljšalo do razine na kojoj je bez poteškoća davao intervjue u cijelosti na švedskome, što je osobito bilo primijećeno nakon osvajanja olimpijskoga zlata u Tokiju.<ref>{{cite web |date=3. kolovoza 2021 |title=Duplantis efter OS-guldet – i intervju på svenska |url=https://www.youtube.com/watch?v=klJJopIMeuc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219161557/https://www.youtube.com/watch?v=klJJopIMeuc |archive-date=19. prosinca 2022 |access-date=10. kolovoza 2026 |publisher=[[Aftonbladet]] official Youtube channel |language=sv}}</ref> Duplantis je prije toga isticao da mu je napredovanje u švedskome bilo ponešto otežano time što većina Šveđana izvrsno poznaje engleski jezik, pa su izvorni govornici radije razgovarali s njime na engleskome.<ref>{{cite news |last1=Hammarkrantz |first1=Oskar |date=18 September 2020 |title=Duplantis: 'Blir mycket mer igenkänd här än i USA' |url=https://www.svd.se/armand-duplantis-jag-blir-mycket-mer-igenkand-har-an-i-usa |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209023227/https://www.svd.se/armand-duplantis-jag-blir-mycket-mer-igenkand-har-an-i-usa |archive-date=9. prosinca 2021 |access-date=10. kolovoza 2026 |newspaper=[[Svenska Dagbladet]] |language=sv}}</ref> [[File:Dalahästen i Avesta 03.jpg|thumb|Letvica u blizini [[Dala konj|dala-konja]] u [[Švedska|švedskome]] mjestu [[Avesta (grad)|Avesti]] podigne se svaki put kada Duplantis obori svjetski rekord.]] Kako bi si priskrbio idealne klimatske uvjete za treniranje tijekom cijele godine, Duplantis je obično provodio zime u [[Louisiana|Louisiani]], a ljeta u [[Uppsala|Uppsali]]. U [[Avesta (grad)|Avesti]], mjestu gdje je Duplantisova majka odrasla, letvica nalik na onu u skoku s motkom podigne se u blizini enormne skuplture [[dala konj|dala-konja]] s rezultatom svakoga novog Duplantisova svjetskog rekorda. Kada je Duplantis prvi put čuo za to, briznuo je u plač od sreće jer je tada postao još svjesniji veličine onoga što je postigao.<ref>{{cite web |last=Ottosson |first=Stefan |date=16. prosinca 2020. |title=Armand Duplantis kunde inte hålla tillbaka tårarna – efter svenska hyllningen: "Bröt ihop när jag såg det" |url=https://www.sportbibeln.se/friidrott/armand-duplantis-kunde-inte-halla-tillbaka-tararna-efter-svenska-hyllningen-jag-brot-ihop-nar-jag-sag-det/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210803162617/https://www.sportbibeln.se/friidrott/armand-duplantis-kunde-inte-halla-tillbaka-tararna-efter-svenska-hyllningen-jag-brot-ihop-nar-jag-sag-det/ |archive-date=3. kolovoza 2021 |access-date=10. kolovoza 2021 |publisher=Sportbibeln |language=sv}}</ref> U [[listopad]]u [[2025.]] godine [[Zračna luka Stockholm-Arlanda]] dodala je Duplantisa svojoj galeriji portreta "Welcome to my hometown" ([[srpskohrvatski jezik|sh.]] 'Dobro došli u moj rodni grad'), koja postoji još od [[2005.]] godine u dijelu za prikupljanje prtljage. Galerija odaje počast osobama koje su svojim iznimnim doprinosima obilježile regije [[Stockholm]]a i [[Uppsala|Uppsale]] u sportu, kulturi, znanosti, gospodarstvu i drugim područjima.<ref>{{Cite web |last=Orban |first=André |date=14. listopada 2025. |title=World record holder Armand Duplantis joins “Welcome to my hometown” gallery at Stockholm Arlanda Airport |url=https://www.aviation24.be/airports/stockholm-arlanda-arn/world-record-holder-armand-duplantis-joins-welcome-to-my-hometown-gallery-at-stockholm-arlanda-airport/ |access-date=10. kolovoza 2025 |website=Aviation24.be |language=en-GB}}</ref> [[File:Guests at the 2026 Met Gala 442 (Armand Duplantis and Desiré Inglander).jpg|thumb|Duplantis i Inglander na [[Met Gala|Met Gali]] [[2026.]] godine.]] Duplantis se oženio švedskim modelom i kreatoricom sadržaja Desiré Inglander [[2026.]] godine.<ref>{{Cite news |last=Landén |first=Petter |last2=Thunborg |first2=Peter |date=20. ožujka 2026. |title=Armand och Desiré Duplantis har gift sig i hemlighet |url=https://www.expressen.se/sport/friidrott/armand-och-desire-duplantis-har-gift-sig-i-hemlighet/ |access-date=10. kolovoza 2026 |work=[[Expressen]] |language=Swedish}}</ref> Par se upoznao u Švedskoj na jednoj zabavi sredinom ljeta [[2020.]] godine, a Duplantis je zaprosio Inglander [[2024.]] godine za vrijeme snimanja za ''[[Vogue Scandinavia]]'' u [[New York]]u.<ref>{{Cite news |date=11. listopada 2024 |title=Olympic Champion Mondo Duplantis and Desiré Inglander Announce Their Engagement |url=https://www.vogue.com/article/mondo-duplantis-desire-inglander-engaged |work=Vogue}}</ref> Nakon vjenčanja Duplantis je prodao svoj stan u Stockholmu i preselio se u [[Monako]], a dotada je živio u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]] i Švedskoj.<ref>{{Cite web |last=AFP |date=7. svibnja 2025.|title=Duplantis promises new home Monaco a world record |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/sports/2026/05/08/duplantis-promises-new-home-monaco-a-world-record |access-date=10. kolovoza 2026 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> Duplantis je objavio svoj prvi singl "[[Bop (pjesma, Mondo)|Bop]]" pod imenom Mondo [[28. veljače]] [[2025.]] godine, a napisao ga je s Emilom Bergom i Rasmusom Wahlbergom, kao i ostalih 30-ak pjesama.<ref>{{Cite web|url=https://www.sverigesradio.se/artikel/duplantis-ovantade-drag-sa-later-nya-karriaren|title=Duplantis oväntade drag – så låter nya karriären|date=25 February 2025|language=sv|publisher=[[Sveriges Radio]]|access-date=10. kolovoza 2026|archive-date=2025-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20250426160158/https://www.sverigesradio.se/artikel/duplantis-ovantade-drag-sa-later-nya-karriaren|url-status=dead}}</ref><ref name="vibes">{{Cite web|url=https://www.svt.se/kultur/armand-duplantis-slapper-nya-laten-bop-nervost|title=Armand Duplantis om nya låten "Bop": "Den är vibes och kul"|date=28. veljače 2025.|language=sv|first=Moa|last=Lindstedt|publisher=[[Sveriges Television]]|access-date=10. kolovoza 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sverigesradio.se/artikel/stavhopparen-armand-duplantis-debuterar-som-artist|title=Stavhopparen Armand Duplantis debuterar som artist: "Lite nervöst"|date=28. veljače 2025|language=sv|publisher=[[Sveriges Radio]]|access-date=10. kolovoza 2026|archive-date=2025-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250817172244/https://www.sverigesradio.se/artikel/stavhopparen-armand-duplantis-debuterar-som-artist|url-status=dead}}</ref> Njegov je debi zauzeo 31. mjesto na švedskoj listi singlova.<ref>{{Cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2025&dspp=10|title=Veckolista Singlar, vecka 10|publisher=[[Sverigetopplistan]]|language=sv|access-date=10. ožujka 2026}}</ref> Nakon njega objavio je niz drugih singlova poput pjesme "4L" u [[lipanj|lipnju]] [[2025.]], "Feelin' Myself" u [[veljača|veljači]] [[2026.]] i "Location" u [[travanj|travnju]] 2026. godine.<ref>{{Cite web |date=14. lipnja 2025 |title=Armand Duplantis to Release Love-Driven Single "4L" {{!}} Sweden Herald |url=https://swedenherald.com/article/armand-duplantis-to-release-new-music-this-month |access-date=10. kolovoza 2026 |website=Sweden Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nottingham |first=Juliet |date=3. lipnja 2026. |title=Mondo Duplantis reveals his ultimate ambition: a Grammy |url=https://www.olympics.com/en/news/mondo-duplantis-reveals-ultimate-ambition-grammy |access-date=10. lipnja 2026 |website=Olympics.com}}</ref> U [[ožujak|ožujku]] 2026. godine [[World Athletics]] angažirao je Duplantisa da stvori službenu himnu za novo prvenstvo u atletici, odnosno [[World Athletics Ultimate Championship]], čije će se prvo izdanje održati iste godine.<ref>{{Cite news |date=23. ožujka 2026 |title=From world records to world anthems, new creative jump for Duplantis |url=https://www.straitstimes.com/sport/from-world-records-to-world-anthems-new-creative-jump-for-duplantis |access-date=10. kolovoza 2026 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> == Postignuća == Podatci u nastavku preuzeti su sa službene mrežne stranice [[World Athletics]]a.<ref name="WAprofile" /> === Međunarodna natjecanja === {| class="wikitable sortable plainrowheaders""max-width:40em;" |+Nastupi za {{flagicon|SWE}} [[Švedska|Švedsku]] |---- !scope="col"| Godina !scope="col"| Natjecanje !scope="col"| Mjesto !scope="col"| Plasman !scope="col"| Rezultat !scope="col"| Bilješka |- |align="center"|[[2015.]] |{{nowrap|[[Svjetsko prvenstvo u atletici za mlađe juniore 2015.|Svjetsko prvenstvo za mlađe juniore]]}} |{{flagicon|COL}} [[Cali]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|5,30 m |align="center"|CR<ref name=":25"/> |- |align="center"|[[2016.]] |[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2016.|Svjetsko juniorsko prvenstvo]] |{{flagicon|POL}} [[Bydgoszcz]] |style="text-align: center"bgcolor=cc9966|3. mjesto |align="center"|5,45 m |align="center"|<ref>{{Cite web |title=Report: men's pole vault – IAAF World U20 Championships Bydgoszcz 2016 |url=https://worldathletics.org/news/report/world-u20-championships-men-pole-vault |access-date=10. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref> |- |style="text-align: center"rowspan=2|[[2017.]] |[[Europsko juniorsko prvenstvo u atletici 2017.|Europsko juniorsko prvenstvo]] |{{flagicon|ITA}} [[Grosseto]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|5,65 m |align="center"|CR<ref name=":39" /> |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2017.|Svjetsko prvenstvo]] |{{flagicon|UK}} [[London]] |align="center"|9. mjesto |align="center"|5,50 m |align="center"|<ref>{{Cite web |title=Report: men's pole vault final – IAAF World Championships London 2017 {{!}} REPORT {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/news/report/mens-pole-vault-final-world-championships-lon |access-date=10. kolovoza 2026 |website=worldathletics.org}}</ref> |- |style="text-align: center"rowspan=3|[[2018.]] |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2018.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |{{flagicon|UK}} [[Birmingham]] |align="center"|7. mjesto |align="center"|5,70 m (i) |align="center"|<ref>{{Cite web|url=https://media.aws.iaaf.org/competitiondocuments/pdf/6019/AT-PV-M-f----.RS6.pdf?|title=Final results|access-date=10. kolovoza 2026}}</ref> |- |[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2018.|Svjetsko juniorsko prvenstvo]] |{{flagicon|FIN}} [[Tampere]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|5,82 m |align="center"|CR<ref name=":45"/> |- |[[Europsko prvenstvo u atletici 2018.|Europsko prvenstvo]] |{{flagicon|GER}} [[Berlin]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,05 m |align="center"|CR WU20R<ref name=":47"/> |- |align="center"|[[2019.]] |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2019.|Svjetsko prvenstvo]] |{{flagicon|Katar}} [[Doha]] |style="text-align: center"bgcolor=silver|2. mjesto |align="center"|5,97 m |align="center"|<ref name=":50"/> |- |style="text-align: center"rowspan=2|[[2021.]] |[[Europsko dvoransko prvenstvo u atletici 2018.|Europsko dvoransko prvenstvo]] |{{flagicon|POL}} [[Toruń]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,05 m (i) |align="center"|CR<ref name=":55"/> |- |[[Ljetne olimpijske igre 2020.|Olimpijske igre]] |{{flagicon|Japan}} [[Tokio]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,02 m |align="center"|<ref>Nakon što je osigurao zlato, sva je tri puta bezuspješno pokušao preskočiti 6,19 metara za postavljanje novoga svjetskog rekorda. Vidi {{Cite web |date=3. kolovoza 2021 |title=Mondo Duplantis fails to break world record but strolls to pole-vault gold |url=http://www.theguardian.com/sport/2021/aug/03/mondo-duplantis-fails-to-break-world-record-but-strolls-to-pole-vault-gold|access-date=10. kolovoza 2026 |website=The Guardian |language=engl.|archive-date=3. veljače 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203020710/https://www.theguardian.com/sport/2021/aug/03/mondo-duplantis-fails-to-break-world-record-but-strolls-to-pole-vault-gold|url-status=live}}</ref> |- |style="text-align: center"rowspan=3|[[2022.]] |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |{{flagicon|SRB}} [[Beograd]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,20 m (i) |align="center"|WR CR<ref name=":69"/> |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetsko prvenstvo]] |{{flagicon|USA}} [[Eugene, Oregon]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,21 m |align="center"|WR CR<ref name=":71"/> |- |[[Europsko prvenstvo u atletici 2022.|Europsko prvenstvo]] |{{flagicon|GER}} [[München]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,06 m |align="center"|CR<ref name=":74"/> |- |align="center"|[[2023.]] |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2023.|Svjetsko prvenstvo]] |{{flagicon|Mađarska}} [[Budimpešta]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,10 m |align="center"|<ref name=":80"/> |- |style="text-align: center"rowspan=3|[[2024.]] |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2024.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |{{flagicon|UK}} [[Glasgow]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,05 m (i) |align="center"|<ref name=":83"/> |- |[[Europsko prvenstvo u atletici 2024.|Europsko prvenstvo]] |{{flagicon|ITA}} [[Rim]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,10 m |align="center"|CR<ref name=":89"/> |- |[[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijske igre]] |{{flagicon|Francuska}} [[Pariz]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,25 m |align="center"|WR OR<ref name=":90"/> |- |style="text-align: center"rowspan=2|[[2025.]] |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2025.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |{{flagicon|CHN}} [[Nanjing]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,15 m (i) |align="center"|<ref>{{Cite web |last=Mills |first=Steven |date=22. ožujka 2025. |title=Duplantis vaults to a hat-trick of world indoor titles in Nanjing |url=https://www.european-athletics.com/home/news/duplantis-vaults-to-a-hat-trick-of-world-indoor-titles-in-nanjing |access-date=10. kolovoza 2026 |website=www.european-athletics.com |language=en}}</ref> |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2025.|Svjetsko prvenstvo]] |{{flagicon|JAP}} [[Tokio]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,30 m |align="center"|WR CR |- |style="text-align: center"rowspan=3|[[2026.]] |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2026.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |{{flagicon|POL}} [[Toruń]] |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,25 m (i) |align="center"|CR |- |[[Europsko prvenstvo u atletici 2026.|Europsko prvenstvo]] |{{nowrap|{{flagicon|UK}} [[Birmingham]]}} |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,15 m |align="center"|CR |- |[[World Athletics Ultimate Championship 2026.|World Ultimate Championship]] |{{nowrap|{{flagicon|HUN}} [[Budimpešta]]}} |style="text-align: center"bgcolor=gold|1. mjesto |align="center"|6,20 m |align="center"|CR |} '''Legenda:''' {{small| : CR označuje rekord prvenstva. : WU20R označuje svjetski juniorski rekord. : WR označuje svjetski rekord. : OR označuje olimpijski rekord. : i označuje rezultat postignut u dvorani. }} === Dijamantna liga === {| class="wikitable" width="100%" style="text-align:center" ! rowspan="2"|Miting{{efn|U pregled su uključeni mitinzi na kojima je Duplantis barem jednom ostvario rezultat, pa je izostavljen miting [[Golden Gala]] u [[Rim]]u i [[miting u Rabatu]]. Ipak, u Rimu je nastupio 2020. godine. Tada je preskočio 6,15 metara i osvojio prvo mjesto,<ref name=":63"/> ali te se godine Dijamantna liga nije održala u standardnome izdanju zbog [[Pandemija COVID-a 19|pandemije koronavirusa]], pa je ta sezona također isključena iz pregleda.}}!! colspan="17" | Godina nastupa |- ! [[2017.]] !! [[2018.]] !! [[2019.]] !! [[2021.]] !! [[2022.]] !! [[2023.]] !! [[2024.]] !! [[2025.]] !! [[2026.]] |- |align=left|{{nowrap|[[Athletissima]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|SUI}} [[Lausanne]]}}}} | align="center"|{{nowrap|7.}}<br>{{small|{{nowrap|5,73 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|5.}}<br>{{small|{{nowrap|5,70 m}}}} | align="center" bgcolor="#cc9966"|{{nowrap|3.}}<br>{{small|{{nowrap|5,81 m}}}} | align="center"|{{nowrap|4.}}<br>{{small|{{nowrap|5,62 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,10 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,15 m}}}} |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,21 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[BAUHAUS-galan]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|SWE}} [[Stockholm]]}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|5,86 m}}}} |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,02 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,16 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,05 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,00 m}}}} | align="center"style="border: 2px solid red" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,28 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|5,80 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[Bislett Games]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|NOR}} [[Oslo]]}}}} |colspan="2"bgcolor="ffdddd"|x | align="center"|{{nowrap|4.}}<br>{{small|{{nowrap|5,81 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,01 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,02 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,01 m}}}} |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,15 m}}}} |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} |- |align=left|{{nowrap|[[Herculis]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|MON}} [[Monako]]}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,07 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="silver"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,92 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x |bgcolor="ffdddd"|x | align="center"|{{nowrap|4.}}<br>{{small|{{nowrap|5,72 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,05 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,07 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[London Athletics Meet]]}}{{efn|Miting se u ovome razdoblju održavao pod različitim nazivima, a upotrijebljen je najnoviji radi jasnoće. Potrebno je napomenuti da se izdanja 2019. i 2021. godine u tablici odnose na [[British Grand Prix (atletika)|Müller Grand Prix]], koji se održao u [[Gateshead]]u.}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|GBR}} [[London]]}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="#cc9966"|{{nowrap|3.}}<br>{{small|{{nowrap|5,81 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="silver"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,55 m}}}} | align="center" bgcolor="silver"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,95 m}}}} |colspan="3"bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="silver"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,95 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[Memorijal Kamila Skolimowska]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|POL}} [[Chorzów]]}}}} |colspan="4" {{N/A|}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,10 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,01 m}}}} | align="center" style="border-width: 2px;border-color:red "bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,26 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,10 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,20 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[Memorijal Van Damme]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|BEL}} [[Bruxelles]]}}}} | {{diagonal split header| x | {{color|#daefff|0}} | #ffdddd | #daefff}} | align="center" bgcolor=#daefff|{{nowrap|7.}}<br>{{small|{{nowrap|5,68 m}}}} | {{diagonal split header| x | {{color|#daefff|0}} | #ffdddd | #daefff}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,05 m}}}} | align="center" bgcolor="silver"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,81 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,10 m}}}} | align="center" bgcolor="#daefff"|[[File:Diamond blue.svg|24px]]<br>{{small|{{nowrap|6,11 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x |align="center" bgcolor="#daefff"|{{small|N/S}} |- |align=left|{{nowrap|[[Meeting de Paris]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Pariz]]}}}} |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} | align="center" bgcolor="silver"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,90 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,01 m}}}} |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,00 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,13 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[Miting u Dohi]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|QAT}} [[Doha]]}}}} |colspan="2"bgcolor="ffdddd"|x |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,02 m}}}} |colspan="3"bgcolor="ffdddd"|x |{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} |- |align=left|{{nowrap|[[Miting u Shanghaiju]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|CHN}} [[Shanghai]]/[[Suzhou]]/[[Shaoxing]]}}}} |colspan="2"{{N/A|N/S|nije sudjelovao}} |bgcolor="ffdddd"|x |colspan="3"bgcolor="e6e6ff"|{{small|''Otkazan''}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,00 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,12 m}}}} | align="center"bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,12 m}}}} |- |align=left|{{nowrap|[[Miting u Xiamenu]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|CHN}} [[Xiamen]]}}}} |colspan="5" {{N/A|}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" style="border: 2px solid red" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,24 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|5,92 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x |- |align=left|{{nowrap|[[Prefontaine Classic]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Eugene, Oregon]]}}}} | align="center"|{{nowrap|4.}}<br>{{small|{{nowrap|5,71 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,71 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|5,93 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|5,91 m}}}} | align="center" style="border: 2px solid red" bgcolor="#daefff"|[[File:Diamond blue.svg|24px]]<br>{{small|{{nowrap|6,23 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,00 m}}}} |bgcolor="ffdddd"|x |- |align=left|{{nowrap|[[Weltklasse Zürich]]}}<br>{{small|{{nowrap|{{flagicon|SWI}} [[Zürich]]}}}} |bgcolor=#daefff|{{small|N/S}} | {{diagonal split header| {{efn|Nije nastupio na promotivnome natjecanju.}} | {{color|#d8f3d8|0}}| #d8f3d8 | #daefff}} | align="center" bgcolor="#daefff"|{{nowrap|2.}}<br>{{small|{{nowrap|5,82 m}}}} | align="center" bgcolor="#daefff"|[[File:Diamond blue.svg|24px]]<br>{{small|{{nowrap|6,06 m}}}} | align="center" bgcolor="#daefff"|[[File:Diamond blue.svg|24px]]<br>{{small|{{nowrap|6,07 m}}}} | align="center" bgcolor="gold"|{{nowrap|'''1.'''}}<br>{{small|{{nowrap|6,00 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|5,82 m}}}} | align="center" bgcolor="#daefff"|[[File:Diamond blue.svg|24px]]<br>{{small|{{nowrap|6,00 m}}}} |bgcolor="d8f3d8"|{{nowrap|1.}}<br>{{small|{{nowrap|6,25 m}}}} |- |} '''Legenda:''' {{small| : {{color box|#ffdddd|x}} označuje da muški skok s motkom nije bio jedna od disciplina na mitingu te godine. : N/S označuje miting na kojemu nije nastupio. : {{color box|#d8f3d8}} označuje promotivna natjecanja u sklopu mitinga. Ona nisu dio službenoga programa Dijamantne lige i ostvareni rezultati ne donose bodove za ukupni poredak. : {{color box|#cecece}} označuje mitinge koji u to vrijeme nisu bili dio Dijamantne lige. : {{color box|white|border=#f00|}} označuje rezultat kojim je postavio svjetski rekord. :{{color box|#daefff}} označuje miting na kojemu se održalo finale Dijamantne lige. : [[File:Diamond blue.svg|15px]] označuje prvo mjesto u finalu Dijamantne lige, koje donosi ukupnu pobjedu u Dijamantnoj ligi. }} === Nagrade i priznanja === * Dobitnik nagrade [[Laureus (nagrada)|Laureus]] za najboljega sportaša godine ([[2025.]]). * Dobitnik nagrade [[World Athletics]]a za najboljega sportaša godine ([[2020.]], [[2022.]], [[2023.]], [[2025.]]). * Najbolji europski sportaš godine ([[2022.]]). * Sportaš godine prema izboru [[Eurosport]]a ([[2022.]]). == Najbolji rezultati == === Osobni rekordi (službeni) === {| class="wikitable" cellpadding="1" cellspacing="2" border="1" |- bgcolor="cccccc" ! scope="col" |Disciplina ! scope="col" |Rezultat ! scope="col" |Mjesto ! scope="col" |Datum |- |{{nowrap|[[Skok s motkom]]}} |align="center" |6,31 m <br /> {{small|'''WR'''}} |{{nowrap|{{flagicon|SWE}} [[Uppsala]], [[Švedska]]}} |align="center" |{{nowrap|[[12. ožujka]] [[2026.]]}} |- |{{nowrap|[[Utrka na 100 metara|100 metara]]}} |align="center" |10,37 s |{{nowrap|{{flagicon|SUI}} [[Zürich]], [[Švicarska]]}} |align="center" |{{nowrap|[[4. rujna]] [[2024.]]}} |} === Svjetski rekordi === {| class="wikitable" border="1" cellspacing="2" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+Svjetski rekordi koje je postavio Armand Duplantis |---- ! scope="col" | Rezultat ! scope="col" | Mjesto ! scope="col" | Natjecanje ! scope="col" | Datum |- |{{nowrap|6,17 m (i)}} |{{flagicon|POL}} [[Toruń]] |[[Miting u Toruńu]] |align="right"|{{nowrap|[[8. veljače]] [[2020.]]}} |- |6,18 m (i) |{{flagicon|SCO}} [[Glasgow]] |[[Miting u Glasgowu]] |align="right"|{{nowrap|[[15. veljače]] [[2020.]]}} |- |6,19 m (i) |{{flagicon|SRB}} [[Beograd]] |[[Miting u Beogradu]] |align="right"|{{nowrap|[[7. ožujka]] [[2022.]]}} |- |6,20 m (i) |{{flagicon|SRB}} [[Beograd]] |{{nowrap|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]]}} |align="right"|{{nowrap|[[20. ožujka]] [[2022.]]}} |- |6,21 m |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Eugene, Oregon]]}} |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2022.|Svjetsko prvenstvo]] |align="right"|{{nowrap|[[24. srpnja]] [[2022.]]}} |- |6,22 m (i) |{{nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Clermont-Ferrand]]}} |[[All Star Perche]] |align="right"|{{nowrap|[[25. veljače]] [[2023.]]}} |- |6,23 m |{{nowrap|{{flagicon|USA}} [[Eugene, Oregon]]}} |[[Prefontaine Classic]] |align="right"|{{nowrap|[[17. rujna]] [[2023.]]}} |- |6,24 m |{{flagicon|CHN}} [[Xiamen]] |[[Miting u Xiamenu]] |align="right"|{{nowrap|[[20. travnja]] [[2024.]]}} |- |6,25 m |{{nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Saint-Denis]]}} |[[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijske igre]] |align="right"|{{nowrap|[[5. kolovoza]] [[2024.]]}} |- |6,26 m |{{flagicon|POL}} [[Chorzów]] |{{nowrap|[[Memorijal Kamila Skolimowska]]}} |align="right"|{{nowrap|[[25. kolovoza]] [[2024.]]}} |- |6,26 m (i) |{{nowrap|{{flagicon|FRA}} [[Clermont-Ferrand]]}} |[[All Star Perche]] |align="right"|{{nowrap|[[28. veljače]] [[2025.]]}} |- |6,28 m |{{nowrap|{{flagicon|SWE}} [[Stockholm]] |[[BAUHAUS-galan]] |align="right"|{{nowrap|[[15. lipnja]] [[2025.]]}} |- |6,29 m |{{nowrap|{{flagicon|HUN}} [[Budimpešta]] |[[Miting u Budimpešti]] |align="right"|{{nowrap|[[12. kolovoza]] [[2025.]]}} |- |6,30 m |{{nowrap|{{flagicon|JAP}} [[Tokio]] |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2025.|Svjetsko prvenstvo]] |align="right"|{{nowrap|[[15. rujna]] [[2025.]]}} |- |6,31 m (i) |{{nowrap|{{flagicon|SWE}} [[Uppsala]] |[[Mondo Classic]] |align="right"|{{nowrap|[[12. ožujka]] [[2026.]]}} |} === Najbolji rezultati sezone === {{#chart:Duplantis pole vaulting record.chart}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat}} * [https://worldathletics.org/athletes/-/14679502 Armand Duplantis] na [[World Athletics]] * [https://www.european-athletics.com/historical-data/athletes/-/14679502 Armand Duplantis] na [[European Athletics]] * [https://www.diamondleague.com/athlete/14679502 Armand Duplantis] na [[Dijamantna liga|Diamond League]] * [https://www.olympics.com/en/athletes/armand-duplantis Armand Duplantis] na [[Međunarodni olimpijski odbor|Olympics.com]] * [https://sok.se/idrottare/idrottare/a/armand-duplantis.html Armand Duplantis] na [[Švedski olimpijski odbor|Sveriges Olympiska Kommitté]] * [https://www.olympedia.org/athletes/146747 Armand Duplantis] na [[Olympedia|Olympediji]] *[https://intersportstats.com/athletes/3000046184 Armand Duplantis] na InterSportStats {{Olimpijski pobjednici u skoku s motkom}} {{Svjetski prvaci u skoku s motkom}} {{Svjetski dvoranski prvaci u skoku s motkom}} {{Evropski prvaci u skoku s motkom}} {{Evropski dvoranski prvaci u skoku s motkom}} {{Pobjednici Dijamantne lige u skoku s motkom}} {{Evropske atletske zvijezde u usponu}} {{Evropski atletičari godine}} {{Svjetske atletske zvijezde u usponu}} {{Svjetski atletičari godine}} {{Nagrada Laureus za sportaša godine}} {{Normativna kontrola}} {{Životni vijek|1999||Duplantis, Armand}} {{Izabran}} [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u atletici]] [[Kategorija:Švedski atletičari]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u atletici]] [[Kategorija:Evropski prvaci u atletici]] s4ssxswslbds0yvejoo0pxafl7euqbb 0 4725777 42714571 42706266 2026-10-29T21:27:19Z Inokosni organ 160059 42714571 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Aleksej Grigorjevič Stahanov |slika = Stakhanov AG.jpg |alt = |opis = |datum_rođenja = {{Birth date|1906|01|3|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Lugovaja (Lipecka oblast)|Lugovaja]], [[Izmalkovo]] |datum_smrti = {{Death date and age|1977|11|5|1906|01|3|df=y}} |mjesto_smrti = [[Torez (Donjecka oblast)|Torez]] |nacionalnost = [[Rusi|Rus]] |ostala_imena = |zanimanje = [[rudar]] |poznat_po = }} '''Aleksej Grigorjevič Stahanov''' ({{jez-ru|Алексе́й Григо́рьевич Стаха́нов}}, [[Lugovaja (Lipecka oblast)|Lugovaja]], [[Izmalkovo]], [[3. januara]] [[1906.]] – [[Torez (Donjecka oblast)|Torez]], [[5. novembra]] [[1977]]) bio je sovjetski [[rudar]], heroj socijalističkog rada ([[1970]]) i član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Komunističke partije Sovjetskog Saveza]] ([[1936]]). Postao je slavan [[1935.]] godine u sklopu kampanje čiji je cilj bio povećanje produktivnosti radnika i dokazivanje nadmoći socijalističkog gospodarskog sustava. == Biografija == [[Datoteka:Stakhanov.JPG|thumb|left|350px|Stahanov.]] Aleksej Stahanov rođen je [[3. januara]] [[1906.]] u selu [[Lugovaja (Lipecka oblast)|Lugovaja]] u današnjoj [[Lipecka oblast|Lipeckoj oblasti]]. Od [[1927.]] godine radio je u rudniku "Centralnaja-Irmino" u naselju [[Irmino|Irminski Rudnik]] ([[Luganska oblast]]) kao kočničar, gonič konja i rudar-kopač. Prema vlastitim sjećanjima, planirao se vratiti u svoje selo nakon što uštedi dovoljno novca za kupnju konja, no susret s radničkom klasom promijenio je njegovo razmišljanje. Od [[1933.]] godine počeo je raditi kao kopač služeći se pneumatskim čekićem. Godine [[1935.]] završio je tečaj osposobljavanja za kopače u rudniku. U noći s [[30. augusta|30.]] na [[31. augusta]] [[1935.]] skupina koju su činili rudar Stahanov i dva tesara iskopala je 102 tone ugljena u pet sati i 45 minuta – što je učinak četrnaest puta veći od propisane norme za jednog rudara. Stahanovljev je pothvat kasnije prerastao u masovni pokret poznat kao "stahanovski pokret" te doveo do pojave "stahanovaca" i u drugim industrijama, poput željezničara [[Pjotr Krivonos|Pjotra Krivonosa]], kovača [[Aleksandr Busigin|Aleksandra Busigina]], tekstilnih radnica [[Evdokija Vinogradova|Evdokije]] i [[Marija Vinogradova|Marije Vinogradove]] te drugih. Od [[1936.]] do [[1941.]] studirao je na Industrijskoj akademiji Narodnog komesarijata za tešku industriju u [[Moskva|Moskvi]]. Godine [[1937.]] izabran je za zastupnika u Vrhovnom sovjetu SSSR-a. Od [[1941.]] do [[1942.]] obnašao je dužnost upravitelja rudnika br. 31 u [[Karaganda|Karagandi]]. Od [[1943.]] do [[1957.]] radio je kao voditelj odjela za socijalističko natjecanje pri Narodnom komesarijatu za industriju ugljena SSSR-a u Moskvi. Godine [[1957.]] vratio se u [[Donjecka oblast|Donjecku oblast]]. Do [[1959.]] obnašao je dužnost zamjenika upravitelja trusta "Čistjakovantracit" a zatim je premješten na nižu dužnost pomoćnika glavnog inženjera u Upravi rudnika br. 2/43 u trustu "Torezantracit". Umirovljen je [[1974.]] godine. Posljednje mjesece života je proveo u bolnici. Postoji mišljenje da je izgubio razum zbog kroničnog [[Alkoholizam|alkoholizma]], mada njegova kći Violetta tvrdila je da to nije istina, ističući da se odjel za pacijente s cerebrovaskularnim poremećajima u gradiću Torezu nalazio u sklopu psihijatrijske bolnice. Umro je 5. novembra [[1977.]] u dobi od 70 godina. Pokopan je na gradskom groblju u Torezu u Donjeckoj oblasti. == Povezano == * [[Lei Feng]] * [[Frank Laskier]] * [[Pavlik Morozov]] * [[Alija Sirotanović]] * [[Wang Jinxi]] * [[Piotr Ożański]] * [[FK Šahtar Donjeck]] {{Životni vijek|1906|1977|Stahanov, Aleksej}} [[Kategorija:Biografije, Sovjetski Savez]] [[Kategorija:Rudarstvo]] [[Kategorija:Radnički pokret]] mp5rhkvxcv5h5qd32w0a73iksqexbsl 2 4725858 42714513 42714406 2026-10-29T12:52:50Z Ptica soko 333848 42714513 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> Prostorni ugao u svakom vrhu n -dimenzionalne hiperkocke izražava se preko gama funkcije i iznosi: <math>\frac{\pi ^{\frac{n}{2}}}{\Gamma \left(\frac{n}{2}\right)} </math><ref>[https://www.scribd.com/document/462701972/Solid-angle Solid angles in arbitrary dimensions]</ref><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url= |archive-url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} Prostore viših dimenzija najlakše vizuelizujemo pomoću njihovih projekcija, odnosno sjenki koje bacaju u prostore nižih dimenzija: * Sjenka prave (1D), gledano odozgo sa jednog njenog kraja, projektuje se kao nula-dimenzionalna tačka. * Sjenka trodimenzionalne kocke (3D), pod određenim uglom, projektuje se na ravnu površinu kao dvodimenzionalni kvadrat (2D). * U skladu sa tom logikom, sjenka četvorodimenzionalne hiperkocke u našem prostoru je trodimenzionalni objekat (3D). Kao što trodimenzionalna kocka može rotirati i bacati različite dvodimenzionalne sjenke u zavisnosti od ugla svjetlosti (npr. sjenka može biti pravilan kvadrat ako svjetlost pada ravno na stranu, ili pravilan šestougao ako svjetlost pada direktno na vrh/ugao kocke), tako i hiperkocka, dok rotira u četvrtoj dimenziji, baca trodimenzionalne sjenke različitih oblika. Proučavanjem promjena ovih 3D sjenki geometri mogu precizno opisati kretanje i rotaciju hiperkocke. Postoje tačno određeni uglovi i položaji pod kojima hiperkocka u našem prostoru ostavlja pravilne, simetrične 3D sjenke. Jedna od tih najpoznatijih projekcija je trodimenzionalna kocka unutar kocke. == Teserakt == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} jj6u425a87vrvts8vx0hfgqibaou4u8 42714514 42714513 2026-10-29T12:54:56Z Ptica soko 333848 42714514 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> Prostorni ugao u svakom vrhu n -dimenzionalne hiperkocke izražava se preko gama funkcije i iznosi: <math>\frac{\pi ^{\frac{n}{2}}}{\Gamma \left(\frac{n}{2}\right)} </math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} Prostore viših dimenzija najlakše vizuelizujemo pomoću njihovih projekcija, odnosno sjenki koje bacaju u prostore nižih dimenzija: * Sjenka prave (1D), gledano odozgo sa jednog njenog kraja, projektuje se kao nula-dimenzionalna tačka. * Sjenka trodimenzionalne kocke (3D), pod određenim uglom, projektuje se na ravnu površinu kao dvodimenzionalni kvadrat (2D). * U skladu sa tom logikom, sjenka četvorodimenzionalne hiperkocke u našem prostoru je trodimenzionalni objekat (3D). Kao što trodimenzionalna kocka može rotirati i bacati različite dvodimenzionalne sjenke u zavisnosti od ugla svjetlosti (npr. sjenka može biti pravilan kvadrat ako svjetlost pada ravno na stranu, ili pravilan šestougao ako svjetlost pada direktno na vrh/ugao kocke), tako i hiperkocka, dok rotira u četvrtoj dimenziji, baca trodimenzionalne sjenke različitih oblika. Proučavanjem promjena ovih 3D sjenki geometri mogu precizno opisati kretanje i rotaciju hiperkocke. Postoje tačno određeni uglovi i položaji pod kojima hiperkocka u našem prostoru ostavlja pravilne, simetrične 3D sjenke. Jedna od tih najpoznatijih projekcija je trodimenzionalna kocka unutar kocke. == Teserakt == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} c6dunpybkixjp5mtq5ykqrmy83a2jy9 42714516 42714514 2026-10-29T13:06:58Z Ptica soko 333848 42714516 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} Prostore viših dimenzija najlakše vizuelizujemo pomoću njihovih projekcija, odnosno sjenki koje bacaju u prostore nižih dimenzija: * Sjenka prave (1D), gledano odozgo sa jednog njenog kraja, projektuje se kao nula-dimenzionalna tačka. * Sjenka trodimenzionalne kocke (3D), pod određenim uglom, projektuje se na ravnu površinu kao dvodimenzionalni kvadrat (2D). * U skladu sa tom logikom, sjenka četvorodimenzionalne hiperkocke u našem prostoru je trodimenzionalni objekat (3D). Kao što trodimenzionalna kocka može rotirati i bacati različite dvodimenzionalne sjenke u zavisnosti od ugla svjetlosti (npr. sjenka može biti pravilan kvadrat ako svjetlost pada ravno na stranu, ili pravilan šestougao ako svjetlost pada direktno na vrh/ugao kocke), tako i hiperkocka, dok rotira u četvrtoj dimenziji, baca trodimenzionalne sjenke različitih oblika. Proučavanjem promjena ovih 3D sjenki geometri mogu precizno opisati kretanje i rotaciju hiperkocke. Postoje tačno određeni uglovi i položaji pod kojima hiperkocka u našem prostoru ostavlja pravilne, simetrične 3D sjenke. Jedna od tih najpoznatijih projekcija je trodimenzionalna kocka unutar kocke. == Teserakt == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} gxg1v1d0s4epxcf66nuh94rklmmlovh 42714526 42714516 2026-10-29T14:28:19Z Ptica soko 333848 42714526 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} * '''Sjenka prave (1D) kao tačka (0D):''' '''Tačno.''' Kada se duž posmatra ili projektuje ortogonalno duž njene sopstvene ose (gledano tačno s kraja), njena dužina se prividno gubi i ona kolapsira u jednu nula-dimenzionalnu tačku. * '''Sjenka kocke (3D) kao kvadrat ili pravilni šestougao (2D):''' '''Tačno.''' Ako svjetlost pada normalno na jednu stranu kocke, sjenka je kvadrat. Ako kocku postavimo tako da svjetlost prolazi tačno kroz njenu glavnu prostornu dijagonalu (od jednog vrha do njemu suprotnog), njena ortogonalna projekcija na ravan daje savršen, pravilan šestougao (heksagon). * '''Sjenka hiperkocke (4D) u našem prostoru kao 3D objekat:''' '''Tačno.''' Projekcija objekta iz dimenzije n u dimenziju n-1 uvijek rezultira objektom te niže dimenzije. Sjenka četvorodimenzionalnog tijela na naš trodimenzionalni prostor ("ekran") nužno poprima oblik 3D tijela (poliedra). * '''Rotacija u 4D i promjena 3D sjenki:''' '''Tačno.''' Baš kao što rotacija 3D kocke mijenja njenu 2D sjenku na zidu, rotacija teserakta u 4D prostoru (npr. oko ravni umjesto oko ose, što je karakteristika 4D rotacija) uzrokuje da njegova trodimenzionalna sjenka u našem svijetu fluidno mijenja oblik, raste, skuplja se i prividno izvrće unutra-spolja. * '''Projekcija "kocka unutar kocke":''' '''Tačno.''' Ovo je najprepoznatljiviji prikaz teserakta u umjetnosti i nauci (centralna ili perspektivna projekcija). Unutrašnja manja kocka i spoljašnja veća kocka zapravo predstavljaju dvije suprotne strane (hiper-strane) teserakta koje su u 4D prostoru potpuno jednake veličine, ali zbog perspektive jedna izgleda manja od druge, slično kao što na crtežu pruge u daljini izgledaju uže. == Teserakt == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} erhxcn4jtjh34mrup3tk6yjh1kl0ovl 42714698 42714526 2026-10-30T05:19:20Z Ptica soko 333848 /* Dimenzije i sjenke (Projekcije) */ 42714698 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} * '''Sjenka prave (1D) kao tačka (0D):''' Kada se duž posmatra ili projektuje ortogonalno duž njene sopstvene ose (gledano tačno s kraja), njena dužina se prividno gubi i ona kolapsira u jednu nula-dimenzionalnu tačku. * '''Sjenka kocke (3D) kao kvadrat ili pravilni šestougao (2D):''' '''.''' Ako svjetlost pada normalno na jednu stranu kocke, sjenka je kvadrat. Ako kocku postavimo tako da svjetlost prolazi tačno kroz njenu glavnu prostornu dijagonalu (od jednog vrha do njemu suprotnog), njena ortogonalna projekcija na ravan daje savršen, pravilan šestougao (heksagon). * '''Sjenka hiperkocke (4D) u našem prostoru kao 3D objekat:''' Projekcija objekta iz dimenzije n u dimenziju n-1 uvijek rezultira objektom te niže dimenzije. Sjenka četvorodimenzionalnog tijela na naš trodimenzionalni prostor ("ekran") nužno poprima oblik 3D tijela (poliedra). * '''Rotacija u 4D i promjena 3D sjenki:''' Baš kao što rotacija 3D kocke mijenja njenu 2D sjenku na zidu, rotacija teserakta u 4D prostoru (npr. oko ravni umjesto oko ose, što je karakteristika 4D rotacija) uzrokuje da njegova trodimenzionalna sjenka u našem svijetu fluidno mijenja oblik, raste, skuplja se i prividno izvrće unutra-spolja. * '''Projekcija "kocka unutar kocke":''' Ovo je najprepoznatljiviji prikaz teserakta u umjetnosti i nauci (centralna ili perspektivna projekcija). Unutrašnja manja kocka i spoljašnja veća kocka zapravo predstavljaju dvije suprotne strane (hiper-strane) teserakta koje su u 4D prostoru potpuno jednake veličine, ali zbog perspektive jedna izgleda manja od druge, slično kao što na crtežu pruge u daljini izgledaju uže. == Teserakt == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} qvks10c4q1kz3owqfnf75q1zf1tbph0 42714710 42714698 2026-10-30T06:37:32Z Ptica soko 333848 /* Dimenzije i sjenke (Projekcije) */ 42714710 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} '''Projekcija hiperkocke''' je matematički i grafički postupak prikazivanja višedimenzionalnog geometrijskog tijela — hiperkocke — u prostoru niže dimenzije (najčešće u trodimenzionalnom ili dvodimenzionalnom prostoru). Budući da ljudski vizuelni sistem može direktno percipirati samo tri prostorne dimenzije, projekcije su primarni alat u geometriji, topologiji i računarskoj grafici za vizuelnu analizu i razumijevanje objekata u višim dimenzijama (poput četverodimenzionalnog tesseracta). === Vrste projekcija === Vizualizacija viših dimenzija zahtijeva primjenu različitih geometrijskih transformacija. Svaka metoda naglašava drugačija topološka ili simetrična svojstva hiperkocke. ==== Perspektivna (centralna) projekcija ==== Perspektivna projekcija mapira tačke iz n-dimenzionalnog prostora u (n-1)-dimenzionalni prostor duž zraka koje se sijeku u jednoj tački (fokusu). * '''Vizuelni oblik:''' Najpoznatiji prikaz 4D hiperkocke (tesseracta) dobijen ovom metodom prikazuje se kao manja 3D kocka smještena unutar veće 3D kocke, gdje su svi odgovarajući vrhovi spojeni kosim linijama. * '''Geometrijska distorzija:''' Iako su u 4D prostoru svih 8 ćelija (kocki) savršeno identične veličine, perspektiva uzrokuje da centralna ćelija izgleda najmanje, dok preostalih 6 bočnih ćelija izgledaju izobličeno, u obliku krnjih piramida. Ovaj fenomen je analogan crtanju 3D kocke na 2D papiru gdje zadnja stranica izgleda manja od prednje. ==== Ortogonalna (paralelna) projekcija ==== Ortogonalna projekcija koristi paralelne zrake projektovanja koje su okomite na ravan ili prostor u koji se objekat projektuje. Kod ove metode, dužine ivica koje su paralelne ravni projekcije ostaju nepromijenjene. * '''Petriejev poligon (Osmougaona simetrija):''' Kada se 4D hiperkocka projektuje pod specifičnim uglom na dvodimenzionalnu ravan, njeni vrhovi i ivice formiraju pravilan osmougao (tzv. Coxeterov poligon) sa unutrašnjom mrežom linija koje se presijecaju, prikazujući visoki stepen simetrije objekta. * '''Preklapanje elemenata:''' Često se dešava da se pri ortogonalnom projektovanju duž glavnih osa više vrhova ili ivica savršeno preklopi. Na primjer, pod određenim uglovima tesseract može izgledati kao obična 3D kocka ili kao ravan 2D kvadrat, skrivajući svoju stvarnu kompleksnost. ==== Stereografska projekcija ==== Stereografska projekcija se koristi kada se hiperkocka prvo sferno mapira (projektuje na 3D sferu unutar 4D prostora), a zatim se ta sfera preslikava u ravan prostor. Ova projekcija pretvara ravne ivice hiperkocke u '''zakrivljene, kružne lukove''', pružajući alternativni uvid u topologiju objekta bez oštrih geometrijskih uglova. === Razvijanje hiperkocke (3D mreža) === Kao što se trodimenzionalna kocka može "rasklopiti" u dvodimenzionalnu mrežu od 6 kvadratnih stranica u obliku krsta, tako se i 4D tesseract može rasklopiti u trodimenzionalni prostor. * '''Dali-krst:''' Mreža četverodimenzionalne hiperkocke sastoji se od '''8 trodimenzionalnih kocki''' povezanih u obliku 3D krsta. * '''Kulturološki uticaj:''' Ovaj specifični trodimenzionalni prikaz postao je opštepoznat zahvaljujući slikaru Salvadoru Daliju, koji ga je iskoristio kao centralni motiv na svojoj čuvenoj slici ''Raspeće (Corpus Hypercubus)'' iz 1954. godine. === Rotacija i dinamička vizuelizacija === Kada se posmatra animacija hiperkocke koja se naizgled "izvrće unutra-van", posmatrač zapravo gleda '''trodimenzionalnu perspektivnu projekciju 4D rotacije'''. Tokom rotacije tesseracta oko ravni koja uključuje četvrtu dimenziju (W-osu), vrhovi objekta mijenjaju svoju dubinu u četvrtoj dimenziji. Kako pojedini dijelovi hiperkocke prilaze fokusnoj tački projekcije ili se udaljavaju od nje, unutrašnja kocka se prividno širi i postaje vanjska, dok vanjska kocka roni ka centru i smanjuje se. Tokom cijelog tog procesa, u četverodimenzionalnoj stvarnosti, hiperkocka ostaje potpuno kruta i nepromijenjena. === Matematički formalizam i projektne matrice === Projektovanje hiperkocke iz višeg dimenzionalnog prostora \(\mathbb{R}^{n}\) u prostor niže dimenzije <math>\mathbb{R}^{m}</math>(gdje je <math>n > m</math>) izvodi se transformacijom koordinata vrhova pomoću linearnog i nelinearnog algebarskog aparata. Četverodimenzionalna hiperkocka (tesseract) definiše se skupom od 16 vrhova u koordinatnom sistemu sa četiri ortogonalne ose <math>(X, Y, Z, W)</math>: <math>V=(x,y,z,w)\mid x,y,z,w\in -1,1)</math> ==== Matrice rotacije u 4D prostoru ==== Prije samog projektovanja, tesseract se najčešće rotira kako projekcija ne bi preklopila vrhove. Za razliku od 3D prostora gdje se rotacija vrši ''oko ose'', u 4D prostoru rotacija se vrši ''oko nepomične ravni''. Postoji ukupno 6 nezavisnih ravni rotacije. Na primjer, matrica rotacije u ravni <math>ZW</math> za ugao \(\theta \) (koja utiče na transformaciju<math>Z\ i\ W</math> koordinata, dok <math>X \ i \ Y</math> ostaju nepromijenjene) glasi: <math>R_{ZW}(\theta )=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&\cos \theta &-\sin \theta \\ 0&0&\sin \theta &\cos \theta \end{matrix}\right]</math> Množenjem vektora položaja vrha<math>(P = [x, y, z, w]^T)</math>ovom matricom dobijaju se rotirane 4D koordinate <math>(P' = R_{ZW}(\theta) \cdot P).</math> ==== Ortogonalna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Ortogonalna projekcija eliminiše četvrtu dimenziju (<math>W</math>osu) jednostavnim mapiranjem zraka paralelno toj osi. Matrica ortogonalne projekcije <math>(M_{ort})</math> ima formu: <math>M_{ort}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\end{matrix}\right]</math> Primjenom ove matrice na rotirani vektor <math>(P^{\prime })</math>, četvrta komponenta \(w\) se anulira, dajući trodimenzionalne koordinate: <math>(\left[\begin{matrix}x_{3d}\\ y_{3d}\\ z_{3d}\end{matrix}\right]=M_{ort}\cdot \left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\\ w\end{matrix}\right]=\left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\end{matrix}\right]</math> Nakon toga, dobijene 3D koordinate se standardnim matricama za trodimenzionalnu grafiku projektuju na dvodimenzionalni ekran ( 2D). ==== Perspektivna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Perspektivna projekcija simulira ljudski vid i stvara dubinsku iluziju (efekat "kocke u kocki"). Ona predstavlja nelinearnu transformaciju jer zavisi od udaljenosti objekta od posmatrača duž četvrte dimenzije<math>W</math>ose). Ako se posmatrač nalazi na udaljenosti <math>d</math> od koordinatnog početka duž <math>W</math> ose, faktor skaliranja perspektive \(f\) računa se za svaki vrh pojedinačno prema formuli: <math>f=\frac{1}{d-w}</math> Matematičko mapiranje tačke<math>P(x, y, z, w)</math>u trodimenzionalnu tačku <math>P_{persp}(x_{3d}, y_{3d}, z_{3d})</math>vrši se preko jednačina: <math>x_{3d}=\frac{x}{d-w},\quad y_{3d}=\frac{y}{d-w},\quad z_{3d}=\frac{z}{d-w}</math> U matričnom zapisu, koristeći homogene koordinate, ova transformacija se izražava preko perspektivne matrice: <math>M_{persp}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&-\frac{1}{d}\end{matrix}\right]</math> Kada komponenta \(w\) teži vrijednosti <math> d</math>, nazivnik teži nuli, što geometrijski označava singularitet (tačku nestajanja u četvrtoj dimenziji). Za stabilnu vizuelizaciju tesseracta na ekranu, uzima se da je <math>d > 1</math>(najčešće <math>d = 2</math> ili <math>d = 3</math> ako su početne koordinate vrhova <math>\pm 1</math>. == Teserak == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} 91d1ivri3x2azf5798746s306s7d1jk 42714712 42714710 2026-10-30T06:43:38Z Ptica soko 333848 /* Matrice rotacije u 4D prostoru */ 42714712 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} '''Projekcija hiperkocke''' je matematički i grafički postupak prikazivanja višedimenzionalnog geometrijskog tijela — hiperkocke — u prostoru niže dimenzije (najčešće u trodimenzionalnom ili dvodimenzionalnom prostoru). Budući da ljudski vizuelni sistem može direktno percipirati samo tri prostorne dimenzije, projekcije su primarni alat u geometriji, topologiji i računarskoj grafici za vizuelnu analizu i razumijevanje objekata u višim dimenzijama (poput četverodimenzionalnog tesseracta). === Vrste projekcija === Vizualizacija viših dimenzija zahtijeva primjenu različitih geometrijskih transformacija. Svaka metoda naglašava drugačija topološka ili simetrična svojstva hiperkocke. ==== Perspektivna (centralna) projekcija ==== Perspektivna projekcija mapira tačke iz n-dimenzionalnog prostora u (n-1)-dimenzionalni prostor duž zraka koje se sijeku u jednoj tački (fokusu). * '''Vizuelni oblik:''' Najpoznatiji prikaz 4D hiperkocke (tesseracta) dobijen ovom metodom prikazuje se kao manja 3D kocka smještena unutar veće 3D kocke, gdje su svi odgovarajući vrhovi spojeni kosim linijama. * '''Geometrijska distorzija:''' Iako su u 4D prostoru svih 8 ćelija (kocki) savršeno identične veličine, perspektiva uzrokuje da centralna ćelija izgleda najmanje, dok preostalih 6 bočnih ćelija izgledaju izobličeno, u obliku krnjih piramida. Ovaj fenomen je analogan crtanju 3D kocke na 2D papiru gdje zadnja stranica izgleda manja od prednje. ==== Ortogonalna (paralelna) projekcija ==== Ortogonalna projekcija koristi paralelne zrake projektovanja koje su okomite na ravan ili prostor u koji se objekat projektuje. Kod ove metode, dužine ivica koje su paralelne ravni projekcije ostaju nepromijenjene. * '''Petriejev poligon (Osmougaona simetrija):''' Kada se 4D hiperkocka projektuje pod specifičnim uglom na dvodimenzionalnu ravan, njeni vrhovi i ivice formiraju pravilan osmougao (tzv. Coxeterov poligon) sa unutrašnjom mrežom linija koje se presijecaju, prikazujući visoki stepen simetrije objekta. * '''Preklapanje elemenata:''' Često se dešava da se pri ortogonalnom projektovanju duž glavnih osa više vrhova ili ivica savršeno preklopi. Na primjer, pod određenim uglovima tesseract može izgledati kao obična 3D kocka ili kao ravan 2D kvadrat, skrivajući svoju stvarnu kompleksnost. ==== Stereografska projekcija ==== Stereografska projekcija se koristi kada se hiperkocka prvo sferno mapira (projektuje na 3D sferu unutar 4D prostora), a zatim se ta sfera preslikava u ravan prostor. Ova projekcija pretvara ravne ivice hiperkocke u '''zakrivljene, kružne lukove''', pružajući alternativni uvid u topologiju objekta bez oštrih geometrijskih uglova. === Razvijanje hiperkocke (3D mreža) === Kao što se trodimenzionalna kocka može "rasklopiti" u dvodimenzionalnu mrežu od 6 kvadratnih stranica u obliku krsta, tako se i 4D tesseract može rasklopiti u trodimenzionalni prostor. * '''Dali-krst:''' Mreža četverodimenzionalne hiperkocke sastoji se od '''8 trodimenzionalnih kocki''' povezanih u obliku 3D krsta. * '''Kulturološki uticaj:''' Ovaj specifični trodimenzionalni prikaz postao je opštepoznat zahvaljujući slikaru Salvadoru Daliju, koji ga je iskoristio kao centralni motiv na svojoj čuvenoj slici ''Raspeće (Corpus Hypercubus)'' iz 1954. godine. === Rotacija i dinamička vizuelizacija === Kada se posmatra animacija hiperkocke koja se naizgled "izvrće unutra-van", posmatrač zapravo gleda '''trodimenzionalnu perspektivnu projekciju 4D rotacije'''. Tokom rotacije tesseracta oko ravni koja uključuje četvrtu dimenziju (W-osu), vrhovi objekta mijenjaju svoju dubinu u četvrtoj dimenziji. Kako pojedini dijelovi hiperkocke prilaze fokusnoj tački projekcije ili se udaljavaju od nje, unutrašnja kocka se prividno širi i postaje vanjska, dok vanjska kocka roni ka centru i smanjuje se. Tokom cijelog tog procesa, u četverodimenzionalnoj stvarnosti, hiperkocka ostaje potpuno kruta i nepromijenjena. === Matematički formalizam i projektne matrice === Projektovanje hiperkocke iz višeg dimenzionalnog prostora \(\mathbb{R}^{n}\) u prostor niže dimenzije <math>\mathbb{R}^{m}</math>(gdje je <math>n > m</math>) izvodi se transformacijom koordinata vrhova pomoću linearnog i nelinearnog algebarskog aparata. Četverodimenzionalna hiperkocka (tesseract) definiše se skupom od 16 vrhova u koordinatnom sistemu sa četiri ortogonalne ose <math>(X, Y, Z, W)</math>: <math>V=(x,y,z,w)\mid x,y,z,w\in -1,1)</math> ==== Matrice rotacije u 4D prostoru ==== Prije samog projektovanja, tesseract se najčešće rotira kako projekcija ne bi preklopila vrhove. Za razliku od 3D prostora gdje se rotacija vrši ''oko ose'', u 4D prostoru rotacija se vrši ''oko nepomične ravni''. Postoji ukupno 6 nezavisnih ravni rotacije. Na primjer, matrica rotacije u ravni <math>ZW</math> za ugao \(\theta \) (koja utiče na transformaciju<math>Z\ i\ W</math> koordinata, dok <math>X \ i \ Y</math> ostaju nepromijenjene) glasi: <math>R_{ZW}(\theta )=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&\cos \theta &-\sin \theta \\ 0&0&\sin \theta &\cos \theta \end{matrix}\right]</math><ref>{{Cite web |first=Oliver Knill |date=Jesen 2003. |title=The Tesseract |url=https://people.math.harvard.edu/archive/21b_fall_03/4dcube/index.html |access-date=20. 10. 2026}}</ref> Množenjem vektora položaja vrha<math>(P = [x, y, z, w]^T)</math>ovom matricom dobijaju se rotirane 4D koordinate <math>(P' = R_{ZW}(\theta) \cdot P).</math> ==== Ortogonalna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Ortogonalna projekcija eliminiše četvrtu dimenziju (<math>W</math>osu) jednostavnim mapiranjem zraka paralelno toj osi. Matrica ortogonalne projekcije <math>(M_{ort})</math> ima formu: <math>M_{ort}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\end{matrix}\right]</math> Primjenom ove matrice na rotirani vektor <math>(P^{\prime })</math>, četvrta komponenta \(w\) se anulira, dajući trodimenzionalne koordinate: <math>(\left[\begin{matrix}x_{3d}\\ y_{3d}\\ z_{3d}\end{matrix}\right]=M_{ort}\cdot \left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\\ w\end{matrix}\right]=\left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\end{matrix}\right]</math> Nakon toga, dobijene 3D koordinate se standardnim matricama za trodimenzionalnu grafiku projektuju na dvodimenzionalni ekran ( 2D). ==== Perspektivna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Perspektivna projekcija simulira ljudski vid i stvara dubinsku iluziju (efekat "kocke u kocki"). Ona predstavlja nelinearnu transformaciju jer zavisi od udaljenosti objekta od posmatrača duž četvrte dimenzije<math>W</math>ose). Ako se posmatrač nalazi na udaljenosti <math>d</math> od koordinatnog početka duž <math>W</math> ose, faktor skaliranja perspektive \(f\) računa se za svaki vrh pojedinačno prema formuli: <math>f=\frac{1}{d-w}</math> Matematičko mapiranje tačke<math>P(x, y, z, w)</math>u trodimenzionalnu tačku <math>P_{persp}(x_{3d}, y_{3d}, z_{3d})</math>vrši se preko jednačina: <math>x_{3d}=\frac{x}{d-w},\quad y_{3d}=\frac{y}{d-w},\quad z_{3d}=\frac{z}{d-w}</math> U matričnom zapisu, koristeći homogene koordinate, ova transformacija se izražava preko perspektivne matrice: <math>M_{persp}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&-\frac{1}{d}\end{matrix}\right]</math> Kada komponenta \(w\) teži vrijednosti <math> d</math>, nazivnik teži nuli, što geometrijski označava singularitet (tačku nestajanja u četvrtoj dimenziji). Za stabilnu vizuelizaciju tesseracta na ekranu, uzima se da je <math>d > 1</math>(najčešće <math>d = 2</math> ili <math>d = 3</math> ako su početne koordinate vrhova <math>\pm 1</math>. == Teserak == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Reference == {{reflist}} 69dz7v53jcrgi89wnt7r9p2mphmcq8q 42714713 42714712 2026-10-30T07:14:47Z Ptica soko 333848 /* Perspektivna projekcija */ 42714713 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * 0-kocka je tačka. * 1-kocka je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke). * 2-kocka je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * 3-kocka je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * 4-kocka (tizerakt) nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije <math>0</math> i <math>1</math>: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U ''n''-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale jedinične hiperkocke iznosi <math>\sqrt{n}</math> == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke se mijenjaju po strogo utvrđenim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija n: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} '''Projekcija hiperkocke''' je matematički i grafički postupak prikazivanja višedimenzionalnog geometrijskog tijela — hiperkocke — u prostoru niže dimenzije (najčešće u trodimenzionalnom ili dvodimenzionalnom prostoru). Budući da ljudski vizuelni sistem može direktno percipirati samo tri prostorne dimenzije, projekcije su primarni alat u geometriji, topologiji i računarskoj grafici za vizuelnu analizu i razumijevanje objekata u višim dimenzijama (poput četverodimenzionalnog tesseracta). === Vrste projekcija === Vizualizacija viših dimenzija zahtijeva primjenu različitih geometrijskih transformacija. Svaka metoda naglašava drugačija topološka ili simetrična svojstva hiperkocke. ==== Perspektivna (centralna) projekcija ==== Perspektivna projekcija mapira tačke iz n-dimenzionalnog prostora u (n-1)-dimenzionalni prostor duž zraka koje se sijeku u jednoj tački (fokusu). * '''Vizuelni oblik:''' Najpoznatiji prikaz 4D hiperkocke (tesseracta) dobijen ovom metodom prikazuje se kao manja 3D kocka smještena unutar veće 3D kocke, gdje su svi odgovarajući vrhovi spojeni kosim linijama. * '''Geometrijska distorzija:''' Iako su u 4D prostoru svih 8 ćelija (kocki) savršeno identične veličine, perspektiva uzrokuje da centralna ćelija izgleda najmanje, dok preostalih 6 bočnih ćelija izgledaju izobličeno, u obliku krnjih piramida. Ovaj fenomen je analogan crtanju 3D kocke na 2D papiru gdje zadnja stranica izgleda manja od prednje. ==== Ortogonalna (paralelna) projekcija ==== Ortogonalna projekcija koristi paralelne zrake projektovanja koje su okomite na ravan ili prostor u koji se objekat projektuje. Kod ove metode, dužine ivica koje su paralelne ravni projekcije ostaju nepromijenjene. * '''Petriejev poligon (Osmougaona simetrija):''' Kada se 4D hiperkocka projektuje pod specifičnim uglom na dvodimenzionalnu ravan, njeni vrhovi i ivice formiraju pravilan osmougao (tzv. Coxeterov poligon) sa unutrašnjom mrežom linija koje se presijecaju, prikazujući visoki stepen simetrije objekta. * '''Preklapanje elemenata:''' Često se dešava da se pri ortogonalnom projektovanju duž glavnih osa više vrhova ili ivica savršeno preklopi. Na primjer, pod određenim uglovima tesseract može izgledati kao obična 3D kocka ili kao ravan 2D kvadrat, skrivajući svoju stvarnu kompleksnost. ==== Stereografska projekcija ==== Stereografska projekcija se koristi kada se hiperkocka prvo sferno mapira (projektuje na 3D sferu unutar 4D prostora), a zatim se ta sfera preslikava u ravan prostor. Ova projekcija pretvara ravne ivice hiperkocke u '''zakrivljene, kružne lukove''', pružajući alternativni uvid u topologiju objekta bez oštrih geometrijskih uglova. === Razvijanje hiperkocke (3D mreža) === Kao što se trodimenzionalna kocka može "rasklopiti" u dvodimenzionalnu mrežu od 6 kvadratnih stranica u obliku krsta, tako se i 4D tesseract može rasklopiti u trodimenzionalni prostor. * '''Dali-krst:''' Mreža četverodimenzionalne hiperkocke sastoji se od '''8 trodimenzionalnih kocki''' povezanih u obliku 3D krsta. * '''Kulturološki uticaj:''' Ovaj specifični trodimenzionalni prikaz postao je opštepoznat zahvaljujući slikaru Salvadoru Daliju, koji ga je iskoristio kao centralni motiv na svojoj čuvenoj slici ''Raspeće (Corpus Hypercubus)'' iz 1954. godine. === Rotacija i dinamička vizuelizacija === Kada se posmatra animacija hiperkocke koja se naizgled "izvrće unutra-van", posmatrač zapravo gleda '''trodimenzionalnu perspektivnu projekciju 4D rotacije'''. Tokom rotacije tesseracta oko ravni koja uključuje četvrtu dimenziju (W-osu), vrhovi objekta mijenjaju svoju dubinu u četvrtoj dimenziji. Kako pojedini dijelovi hiperkocke prilaze fokusnoj tački projekcije ili se udaljavaju od nje, unutrašnja kocka se prividno širi i postaje vanjska, dok vanjska kocka roni ka centru i smanjuje se. Tokom cijelog tog procesa, u četverodimenzionalnoj stvarnosti, hiperkocka ostaje potpuno kruta i nepromijenjena. === Matematički formalizam i projektne matrice === Projektovanje hiperkocke iz višeg dimenzionalnog prostora \(\mathbb{R}^{n}\) u prostor niže dimenzije <math>\mathbb{R}^{m}</math>(gdje je <math>n > m</math>) izvodi se transformacijom koordinata vrhova pomoću linearnog i nelinearnog algebarskog aparata. Četverodimenzionalna hiperkocka (tesseract) definiše se skupom od 16 vrhova u koordinatnom sistemu sa četiri ortogonalne ose <math>(X, Y, Z, W)</math>: <math>V=(x,y,z,w)\mid x,y,z,w\in -1,1)</math> ==== Matrice rotacije u 4D prostoru ==== Prije samog projektovanja, tesseract se najčešće rotira kako projekcija ne bi preklopila vrhove. Za razliku od 3D prostora gdje se rotacija vrši ''oko ose'', u 4D prostoru rotacija se vrši ''oko nepomične ravni''. Postoji ukupno 6 nezavisnih ravni rotacije. Na primjer, matrica rotacije u ravni <math>ZW</math> za ugao \(\theta \) (koja utiče na transformaciju<math>Z\ i\ W</math> koordinata, dok <math>X \ i \ Y</math> ostaju nepromijenjene) glasi: <math>R_{ZW}(\theta )=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&\cos \theta &-\sin \theta \\ 0&0&\sin \theta &\cos \theta \end{matrix}\right]</math><ref>{{Cite web |first=Oliver Knill |date=Jesen 2003. |title=The Tesseract |url=https://people.math.harvard.edu/archive/21b_fall_03/4dcube/index.html |access-date=20. 10. 2026}}</ref> Množenjem vektora položaja vrha<math>(P = [x, y, z, w]^T)</math>ovom matricom dobijaju se rotirane 4D koordinate <math>(P' = R_{ZW}(\theta) \cdot P).</math> ==== Ortogonalna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Ortogonalna projekcija eliminiše četvrtu dimenziju (<math>W</math>osu) jednostavnim mapiranjem zraka paralelno toj osi. Matrica ortogonalne projekcije <math>(M_{ort})</math> ima formu: <math>M_{ort}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\end{matrix}\right]</math> Primjenom ove matrice na rotirani vektor <math>(P^{\prime })</math>, četvrta komponenta \(w\) se anulira, dajući trodimenzionalne koordinate: <math>(\left[\begin{matrix}x_{3d}\\ y_{3d}\\ z_{3d}\end{matrix}\right]=M_{ort}\cdot \left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\\ w\end{matrix}\right]=\left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\end{matrix}\right]</math> Nakon toga, dobijene 3D koordinate se standardnim matricama za trodimenzionalnu grafiku projektuju na dvodimenzionalni ekran ( 2D). ==== Perspektivna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Perspektivna projekcija simulira ljudski vid i stvara dubinsku iluziju (efekat "kocke u kocki"). Ona predstavlja nelinearnu transformaciju jer zavisi od udaljenosti objekta od posmatrača duž četvrte dimenzije<math>W</math>ose). Ako se posmatrač nalazi na udaljenosti <math>d</math> od koordinatnog početka duž <math>W</math> ose, faktor skaliranja perspektive \(f\) računa se za svaki vrh pojedinačno prema formuli: <math>f=\frac{1}{d-w}</math> Matematičko mapiranje tačke<math>P(x, y, z, w)</math>u trodimenzionalnu tačku <math>P_{persp}(x_{3d}, y_{3d}, z_{3d})</math>vrši se preko jednačina: <math>x_{3d}=\frac{x}{d-w},\quad y_{3d}=\frac{y}{d-w},\quad z_{3d}=\frac{z}{d-w}</math> U matričnom zapisu, koristeći homogene koordinate, ova transformacija se izražava preko perspektivne matrice: <math>M_{persp}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&-\frac{1}{d}\end{matrix}\right]</math> Kada komponenta \(w\) teži vrijednosti <math> d</math>, nazivnik teži nuli, što geometrijski označava singularitet (tačku nestajanja u četvrtoj dimenziji). Za stabilnu vizuelizaciju tesseracta na ekranu, uzima se da je <math>d > 1</math>(najčešće <math>d = 2</math> ili <math>d = 3</math> ako su početne koordinate vrhova <math>\pm 1</math>. == Teserak == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Izvori == [https://mathworld.wolfram.com/Tesseract.htmlseract Tesseract] == Reference == {{reflist}} 7wb2964qsz3gcgazva55g53if9r9mw2 42714716 42714713 2026-10-30T07:33:17Z Ptica soko 333848 42714716 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * '''0-kocka''' je tačka (statična, nema dužinu, širinu ni visinu). * '''1-kocka''' je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke za jediničnu dužinu). * '''2-kocka''' je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * '''3-kocka''' je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * '''4-kocka (teserakt)''' nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji (W-osa), pri čemu je svaka nova dimenzija okomita na sve prethodne. == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke mijenjaju se po strogim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija<math>(n)</math>. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije vrijednosti <math>0</math> i <math>1</math> osnovne formule glase: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U <math> n</math>-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale iznosi <math>D = a\sqrt{n}.</math> Za jediničnu kocku<math>a=1</math> dužina iznosi<math>\sqrt{n}.</math> Dužina ove dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty,</math> iako dužina ivice ostaje fiksna == Tabela elemenata hiperkocke (Zakon rasta) == Broj elemenata <math> k</math>-te dimenzije (gdje je <math>k \le n</math> u <math>n</math> - dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> Zvanični zakoni rasta elemenata prikazani su u tabeli ispod: {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Dijagonale hiperkocke:''' '''Najduža prostorna dijagonala:''' Spaja dva najudaljenija vrha i njena dužina iznosi<math>D = a\sqrt{n}</math>. (U kvadratu je <math>a\sqrt{2}</math> u kocki <math>a\sqrt{3}</math> a u teseraktu Najduža prostorna dijagonala koja spaja dva najudaljenija vrha unutar n-dimenzionalne jedinične hiperkocke (gdje je <math>a=1</math>) iznosi: <math>d=\sqrt{n}</math> Dužina dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste (<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty</math>), iako ivica ostaje fiksna. '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana), isto kao i kod obične kocke. '''Ortogonalnost i paralelnost:''' Svaka ivica u hiperkocki je ili paralelna ili normalna (ortogonalna) na bilo koju drugu ivicu. U svakom vrhu se spaja tačno n ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> ''(Kako raste broj dimenzija'' <math> n</math>'', udaljenost od centra do vrhova se povećava).'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' <math>1</math> (što je dvostruki poluprečnik upisanog kruga), bez obzira na <math>n</math> '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru (što je zapravo površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> '''Simetrija vrhova:''' n-dimenzionalna hiperkocka ima tačno <math>2^{n}</math> vrhova. Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih vrhova. '''Dijeljenje prostora:''' Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se tako što se ukupni prostorni ugao prostora podijeli sa ukupnim brojem vrhova <math>2^{n}</math> <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{2\pi ^{n/2}}{2^{n}\Gamma (n/2)}= \frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Dimenzije i sjenke (Projekcije) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} '''Projekcija hiperkocke''' je matematički i grafički postupak prikazivanja višedimenzionalnog geometrijskog tijela — hiperkocke — u prostoru niže dimenzije (najčešće u trodimenzionalnom ili dvodimenzionalnom prostoru). Budući da ljudski vizuelni sistem može direktno percipirati samo tri prostorne dimenzije, projekcije su primarni alat u geometriji, topologiji i računarskoj grafici za vizuelnu analizu i razumijevanje objekata u višim dimenzijama (poput četverodimenzionalnog tesseracta). === Vrste projekcija === Vizualizacija viših dimenzija zahtijeva primjenu različitih geometrijskih transformacija. Svaka metoda naglašava drugačija topološka ili simetrična svojstva hiperkocke. ==== Perspektivna (centralna) projekcija ==== Perspektivna projekcija mapira tačke iz n-dimenzionalnog prostora u (n-1)-dimenzionalni prostor duž zraka koje se sijeku u jednoj tački (fokusu). * '''Vizuelni oblik:''' Najpoznatiji prikaz 4D hiperkocke (tesseracta) dobijen ovom metodom prikazuje se kao manja 3D kocka smještena unutar veće 3D kocke, gdje su svi odgovarajući vrhovi spojeni kosim linijama. * '''Geometrijska distorzija:''' Iako su u 4D prostoru svih 8 ćelija (kocki) savršeno identične veličine, perspektiva uzrokuje da centralna ćelija izgleda najmanje, dok preostalih 6 bočnih ćelija izgledaju izobličeno, u obliku krnjih piramida. Ovaj fenomen je analogan crtanju 3D kocke na 2D papiru gdje zadnja stranica izgleda manja od prednje. ==== Ortogonalna (paralelna) projekcija ==== Ortogonalna projekcija koristi paralelne zrake projektovanja koje su okomite na ravan ili prostor u koji se objekat projektuje. Kod ove metode, dužine ivica koje su paralelne ravni projekcije ostaju nepromijenjene. * '''Petriejev poligon (Osmougaona simetrija):''' Kada se 4D hiperkocka projektuje pod specifičnim uglom na dvodimenzionalnu ravan, njeni vrhovi i ivice formiraju pravilan osmougao (tzv. Coxeterov poligon) sa unutrašnjom mrežom linija koje se presijecaju, prikazujući visoki stepen simetrije objekta. * '''Preklapanje elemenata:''' Često se dešava da se pri ortogonalnom projektovanju duž glavnih osa više vrhova ili ivica savršeno preklopi. Na primjer, pod određenim uglovima tesseract može izgledati kao obična 3D kocka ili kao ravan 2D kvadrat, skrivajući svoju stvarnu kompleksnost. ==== Stereografska projekcija ==== Stereografska projekcija se koristi kada se hiperkocka prvo sferno mapira (projektuje na 3D sferu unutar 4D prostora), a zatim se ta sfera preslikava u ravan prostor. Ova projekcija pretvara ravne ivice hiperkocke u '''zakrivljene, kružne lukove''', pružajući alternativni uvid u topologiju objekta bez oštrih geometrijskih uglova. === Razvijanje hiperkocke (3D mreža) === Kao što se trodimenzionalna kocka može "rasklopiti" u dvodimenzionalnu mrežu od 6 kvadratnih stranica u obliku krsta, tako se i 4D tesseract može rasklopiti u trodimenzionalni prostor. * '''Dali-krst:''' Mreža četverodimenzionalne hiperkocke sastoji se od '''8 trodimenzionalnih kocki''' povezanih u obliku 3D krsta. * '''Kulturološki uticaj:''' Ovaj specifični trodimenzionalni prikaz postao je opštepoznat zahvaljujući slikaru Salvadoru Daliju, koji ga je iskoristio kao centralni motiv na svojoj čuvenoj slici ''Raspeće (Corpus Hypercubus)'' iz 1954. godine. === Rotacija i dinamička vizuelizacija === Kada se posmatra animacija hiperkocke koja se naizgled "izvrće unutra-van", posmatrač zapravo gleda '''trodimenzionalnu perspektivnu projekciju 4D rotacije'''. Tokom rotacije tesseracta oko ravni koja uključuje četvrtu dimenziju (W-osu), vrhovi objekta mijenjaju svoju dubinu u četvrtoj dimenziji. Kako pojedini dijelovi hiperkocke prilaze fokusnoj tački projekcije ili se udaljavaju od nje, unutrašnja kocka se prividno širi i postaje vanjska, dok vanjska kocka roni ka centru i smanjuje se. Tokom cijelog tog procesa, u četverodimenzionalnoj stvarnosti, hiperkocka ostaje potpuno kruta i nepromijenjena. === Matematički formalizam i projektne matrice === Projektovanje hiperkocke iz višeg dimenzionalnog prostora \(\mathbb{R}^{n}\) u prostor niže dimenzije <math>\mathbb{R}^{m}</math>(gdje je <math>n > m</math>) izvodi se transformacijom koordinata vrhova pomoću linearnog i nelinearnog algebarskog aparata. Četverodimenzionalna hiperkocka (tesseract) definiše se skupom od 16 vrhova u koordinatnom sistemu sa četiri ortogonalne ose <math>(X, Y, Z, W)</math>: <math>V=(x,y,z,w)\mid x,y,z,w\in -1,1)</math> ==== Matrice rotacije u 4D prostoru ==== Prije samog projektovanja, tesseract se najčešće rotira kako projekcija ne bi preklopila vrhove. Za razliku od 3D prostora gdje se rotacija vrši ''oko ose'', u 4D prostoru rotacija se vrši ''oko nepomične ravni''. Postoji ukupno 6 nezavisnih ravni rotacije. Na primjer, matrica rotacije u ravni <math>ZW</math> za ugao \(\theta \) (koja utiče na transformaciju<math>Z\ i\ W</math> koordinata, dok <math>X \ i \ Y</math> ostaju nepromijenjene) glasi: <math>R_{ZW}(\theta )=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&\cos \theta &-\sin \theta \\ 0&0&\sin \theta &\cos \theta \end{matrix}\right]</math><ref>{{Cite web |first=Oliver Knill |date=Jesen 2003. |title=The Tesseract |url=https://people.math.harvard.edu/archive/21b_fall_03/4dcube/index.html |access-date=20. 10. 2026}}</ref> Množenjem vektora položaja vrha<math>(P = [x, y, z, w]^T)</math>ovom matricom dobijaju se rotirane 4D koordinate <math>(P' = R_{ZW}(\theta) \cdot P).</math> ==== Ortogonalna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Ortogonalna projekcija eliminiše četvrtu dimenziju (<math>W</math>osu) jednostavnim mapiranjem zraka paralelno toj osi. Matrica ortogonalne projekcije <math>(M_{ort})</math> ima formu: <math>M_{ort}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\end{matrix}\right]</math> Primjenom ove matrice na rotirani vektor <math>(P^{\prime })</math>, četvrta komponenta \(w\) se anulira, dajući trodimenzionalne koordinate: <math>(\left[\begin{matrix}x_{3d}\\ y_{3d}\\ z_{3d}\end{matrix}\right]=M_{ort}\cdot \left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\\ w\end{matrix}\right]=\left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\end{matrix}\right]</math> Nakon toga, dobijene 3D koordinate se standardnim matricama za trodimenzionalnu grafiku projektuju na dvodimenzionalni ekran ( 2D). ==== Perspektivna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Perspektivna projekcija simulira ljudski vid i stvara dubinsku iluziju (efekat "kocke u kocki"). Ona predstavlja nelinearnu transformaciju jer zavisi od udaljenosti objekta od posmatrača duž četvrte dimenzije<math>W</math>ose). Ako se posmatrač nalazi na udaljenosti <math>d</math> od koordinatnog početka duž <math>W</math> ose, faktor skaliranja perspektive \(f\) računa se za svaki vrh pojedinačno prema formuli: <math>f=\frac{1}{d-w}</math> Matematičko mapiranje tačke<math>P(x, y, z, w)</math>u trodimenzionalnu tačku <math>P_{persp}(x_{3d}, y_{3d}, z_{3d})</math>vrši se preko jednačina: <math>x_{3d}=\frac{x}{d-w},\quad y_{3d}=\frac{y}{d-w},\quad z_{3d}=\frac{z}{d-w}</math> U matričnom zapisu, koristeći homogene koordinate, ova transformacija se izražava preko perspektivne matrice: <math>M_{persp}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&-\frac{1}{d}\end{matrix}\right]</math> Kada komponenta \(w\) teži vrijednosti <math> d</math>, nazivnik teži nuli, što geometrijski označava singularitet (tačku nestajanja u četvrtoj dimenziji). Za stabilnu vizuelizaciju tesseracta na ekranu, uzima se da je <math>d > 1</math>(najčešće <math>d = 2</math> ili <math>d = 3</math> ako su početne koordinate vrhova <math>\pm 1</math>. == Teserak == [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne.)]] === Antipodna pozicija === Pored klasičnog prikaza "kocke u kocki", postoji još nekoliko pravilnih projekcija tessercta koje zavise od ugla posmatranja: # Pogled kroz stranu: Prikazuje pomenutu ugniježđenu kocku unutar kocke. # Pogled kroz vrh (ugao): Prikazuje dvije kocke koje su pomjerene jedna u odnosu na drugu duž njihove dijagonale, sa spojenim vrhovima. # Antipodna pozicija (pogled kroz ivicu): Ovo je specifična projekcija koja nastaje kada se tizerakt posmatra duž jedne od svojih ivica. U ovoj poziciji, 3D projekcija poprima oblik složenog poliedra sa visokim stepenom simetrije. Svi ovi oblici nisu različita tijela, već različite 3D sjenke koje baca jedna te ista 4D hiperkocka dok je posmatramo iz različitih uglova četvorodimenzionalnog prostora. Međutim, 4D rotacija se suštinski razlikuje od trodimenzionalne. Tizerakt se sastoji od ukupno 8 hiperstrana (koje su zapravo 3D kocke jednakih zapremina). Kada hiperkocka rotira oko svojih četvorodimenzionalnih osa, nama u 3D prostoru to izgleda kao da jedna kocka bukvalno prolazi kroz drugu – unutrašnja kocka raste i postaje spoljašnja, dok se spoljašnja smanjuje i uvlači u centar. Ova rotacija zapravo simultano pomjera svih 8 kocki u cikličnom šablonu (3 naspram 3, duž preostalih osa). == Presjeci hiperkocke == Kada bismo tizerakt postepeno sjekli trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobili bismo niz trodimenzionalnih presjeka (kriški): * Prvi presjek kod samog vrha je pravilni tetraedar. * Na jednoj četvrtini prolaza kroz tizerakt, oblik prelazi u oktaedar. * U samoj sredini (polovini prolaza), presjek postaje složeniji geometrijski oblik iz familije kuboktaeda == Izvori == [https://mathworld.wolfram.com/Tesseract.htmlseract Tesseract] == Reference == {{reflist}} 98w5bc43o5iy0acj4zgsf4ie81kfaav 42714721 42714716 2026-10-30T08:03:00Z Ptica soko 333848 42714721 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne )]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * '''0-kocka''' je tačka (statična, nema dužinu, širinu ni visinu). * '''1-kocka''' je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke za jediničnu dužinu). * '''2-kocka''' je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * '''3-kocka''' je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * '''4-kocka (teserakt)''' nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji (W-osa), pri čemu je svaka nova dimenzija okomita na sve prethodne. == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke mijenjaju se po strogim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija<math>(n)</math>. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije vrijednosti <math>0</math> i <math>1</math> osnovne formule glase: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U <math> n</math>-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale iznosi <math>D = a\sqrt{n}.</math> Za jediničnu kocku<math>a=1</math> dužina iznosi<math>\sqrt{n}.</math> Dužina ove dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty,</math> iako dužina ivice ostaje fiksna == Tabela elemenata hiperkocke (Zakon rasta) == Broj elemenata <math> k</math>-te dimenzije (gdje je <math>k \le n</math> u <math>n</math> - dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} == Geometrijska svojstva == '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana). '''Ortogonalnost i paralelnost:''' U svakom vrhu se spaja tačno <math> n</math> ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> (raste sa porastom dimenzija).''.'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' Uvijek iznos'''i''' <math>1</math>, bez obzira na broj dimenzija. '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru ( površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih <math>2^{n}</math> vrhova. Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se formulom: <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Projekcije i vizuelizacija (Sjenke) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} Budući da ljudski vizuelni sistem direktno percipira samo tri prostorne dimenzije, projekcije u prostore niže dimenzije (3D i 2D) su primarni alat za analizu objekata poput teserakta. === Perspektivna (centralna) projekcija === Mapira tačke duž zraka koje se sijeku u jednoj fokusa-tački. * '''Vizuelni oblik:''' Najpoznatiji prikaz teserakta – manja 3D kocka smještena unutar veće 3D kocke, gdje su svi odgovarajući vrhovi spojeni kosim linijama. * '''Distorzija:''' Iako je svih 8 ćelija (kocki) u 4D prostoru identično, perspektiva uzrokuje da centralna izgleda najmanje, dok preostalih 6 bočnih ćelija izgledaju izobličeno (kao krnje piramide). === Ortogonalna (paralelna) projekcija === Koristi paralelne zrake projektovanja koje su okomite na ravan projekcije. * '''Petriejev poligon:''' Kada se projektuje pod specifičnim uglom na 2D ravan, vrhovi formiraju pravilan osmougao sa unutrašnjom mrežom linija (visoka simetrija). * '''Preklapanje:''' Pod određenim uglovima, duž glavnih osa, elementi se savršeno preklapaju, pa teserakt može izgledati kao obična 3D kocka ili 2D kvadrat. ==== Stereografska projekcija ==== Hiperkocka se prvo projektuje na 3D sferu unutar 4D prostora, a zatim se ta sfera preslikava u ravan. Ova metoda pretvara ravne ivice u zakrivljene kružne lukove, pružajući uvid u topologiju bez oštrih uglova. === Razvijanje hiperkocke (3D mreža) === Kao što se 3D kocka rasklapa u 2D krst od 6 kvadrata, 4D teserakt se rasklapa u trodimenzionalni prostor kao '''Dali-krst''' sastavljen od 8 povezanih kocki. Ovaj prikaz je postao slavan zahvaljujući Salvadoru Daliju i njegovoj slici ''„Raspeće (Corpus Hypercubus)“'' iz 1954. godine. === Dinamička vizuelizacija i rotacija === Kada gledamo animaciju teserakta koji se "izvrće unutra-van", posmatramo 3D perspektivnu projekciju 4D rotacije. U 4D prostoru rotacija se vrši oko '''nepomične ravni''' (postoji 6 nezavisnih ravni rotacije), a ne oko ose kao u 3D. Tokom rotacije oko ravni koja uključuje četvrtu dimenziju (W-osu), vrhovi mijenjaju svoju dubinu u četvrtoj dimenziji. Kako se dijelovi približavaju ili udaljavaju od fokusne tačke projekcije, unutrašnja kocka se prividno širi i postaje vanjska, dok vanjska roni ka centru. U četverodimenzionalnoj stvarnosti, hiperkocka cijelo vrijeme ostaje potpuno kruta i nepromijenjena. === Presjeci hiperkocke === Ako teserakt postepeno siječemo trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobijamo sljedeće 3D presjeke: # '''Na samom početku (kod vrha):''' Pravilni tetraedar. # '''Na jednoj četvrtini prolaza:''' Oktaedar. # '''U samoj sredini (polovini prolaza):''' Kuboktaedar. == Matematički formalizam i projektne matrice == Projektovanje hiperkocke iz višeg dimenzionalnog prostora \(\mathbb{R}^{n}\) u prostor niže dimenzije <math>\mathbb{R}^{m}</math>(gdje je <math>n > m</math>) izvodi se transformacijom koordinata vrhova pomoću linearnog i nelinearnog algebarskog aparata. Četverodimenzionalna hiperkocka (tesseract) definiše se skupom od 16 vrhova u koordinatnom sistemu sa četiri ortogonalne ose <math>(X, Y, Z, W)</math>: <math>V=(x,y,z,w)\mid x,y,z,w\in -1,1)</math> ==== Matrice rotacije u 4D prostoru ==== Prije samog projektovanja, tesseract se najčešće rotira kako projekcija ne bi preklopila vrhove. Za razliku od 3D prostora gdje se rotacija vrši ''oko ose'', u 4D prostoru rotacija se vrši ''oko nepomične ravni''. Postoji ukupno 6 nezavisnih ravni rotacije. Na primjer, matrica rotacije u ravni <math>ZW</math> za ugao \(\theta \) (koja utiče na transformaciju<math>Z\ i\ W</math> koordinata, dok <math>X \ i \ Y</math> ostaju nepromijenjene) glasi: <math>R_{ZW}(\theta )=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&\cos \theta &-\sin \theta \\ 0&0&\sin \theta &\cos \theta \end{matrix}\right]</math><ref>{{Cite web |first=Oliver Knill |date=Jesen 2003. |title=The Tesseract |url=https://people.math.harvard.edu/archive/21b_fall_03/4dcube/index.html |access-date=20. 10. 2026}}</ref> Množenjem vektora položaja vrha<math>(P = [x, y, z, w]^T)</math>ovom matricom dobijaju se rotirane 4D koordinate <math>(P' = R_{ZW}(\theta) \cdot P).</math> ==== Ortogonalna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Ortogonalna projekcija eliminiše četvrtu dimenziju (<math>W</math>osu) jednostavnim mapiranjem zraka paralelno toj osi. Matrica ortogonalne projekcije <math>(M_{ort})</math> ima formu: <math>M_{ort}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\end{matrix}\right]</math> Primjenom ove matrice na rotirani vektor <math>(P^{\prime })</math>, četvrta komponenta \(w\) se anulira, dajući trodimenzionalne koordinate: <math>(\left[\begin{matrix}x_{3d}\\ y_{3d}\\ z_{3d}\end{matrix}\right]=M_{ort}\cdot \left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\\ w\end{matrix}\right]=\left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\end{matrix}\right]</math> Nakon toga, dobijene 3D koordinate se standardnim matricama za trodimenzionalnu grafiku projektuju na dvodimenzionalni ekran ( 2D). ==== Perspektivna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Perspektivna projekcija simulira ljudski vid i stvara dubinsku iluziju (efekat "kocke u kocki"). Ona predstavlja nelinearnu transformaciju jer zavisi od udaljenosti objekta od posmatrača duž četvrte dimenzije<math>W</math>ose). Ako se posmatrač nalazi na udaljenosti <math>d</math> od koordinatnog početka duž <math>W</math> ose, faktor skaliranja perspektive \(f\) računa se za svaki vrh pojedinačno prema formuli: <math>f=\frac{1}{d-w}</math> Matematičko mapiranje tačke<math>P(x, y, z, w)</math>u trodimenzionalnu tačku <math>P_{persp}(x_{3d}, y_{3d}, z_{3d})</math>vrši se preko jednačina: <math>x_{3d}=\frac{x}{d-w},\quad y_{3d}=\frac{y}{d-w},\quad z_{3d}=\frac{z}{d-w}</math> U matričnom zapisu, koristeći homogene koordinate, ova transformacija se izražava preko perspektivne matrice: <math>M_{persp}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&-\frac{1}{d}\end{matrix}\right]</math> Kada komponenta \(w\) teži vrijednosti <math> d</math>, nazivnik teži nuli, što geometrijski označava singularitet (tačku nestajanja u četvrtoj dimenziji). Za stabilnu vizuelizaciju tesseracta na ekranu, uzima se da je <math>d > 1</math>(najčešće <math>d = 2</math> ili <math>d = 3</math> ako su početne koordinate vrhova <math>\pm 1</math>. == Teserakt == [[Datoteka:Tesseract-construction-bg.gif|mini|Konstrukcija teserakta]] [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) == Izvor == [https://mathworld.wolfram.com/Tesseract.htmlseract Tesseract] == Reference == {{reflist}} l5dx7tds5280241gnsgidmbtr04u88l 42714725 42714721 2026-10-30T08:29:01Z Ptica soko 333848 42714725 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Hypercube.svg|mini|Hiperkocka]] [[Datoteka:Hypercube construction.gif|mini|Konstrukcija hiperkocke ( Svaka nova dimenzija je okomita na prethodne )]] '''Hiperkocka''' u n dimenzija (n-kocka) može se definisati kao skup svih tačaka u n-dimenzionalnom euklidskom prostoru čije koordinate zadovoljavaju nejednakost: <math>-\frac{a}{2}\le x_{i}\le \frac{a}{2}</math> gdje je a dužina ivice hiperkocke. Ako je <math>a=1</math>, u pitanju je jedinična hiperkocka. Može definisati na sljedeći način:<ref>{{Cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |access-date=08.10.2026 |website=MathWorld--}}</ref> * '''0-kocka''' je tačka (statična, nema dužinu, širinu ni visinu). * '''1-kocka''' je linijski segment (nastaje pomjeranjem tačke za jediničnu dužinu). * '''2-kocka''' je kvadrat (nastaje pomjeranjem segmenta upravno na sebe). * '''3-kocka''' je klasična kocka (nastaje pomjeranjem kvadrata upravno na svoju ravan). * '''4-kocka (teserakt)''' nastaje pomjeranjem 3D kocke u četvrtoj dimenziji (W-osa), pri čemu je svaka nova dimenzija okomita na sve prethodne. == Osobine hiperkocke == Osobine hiperkocke mijenjaju se po strogim matematičkim zakonitostima kako raste broj dimenzija<math>(n)</math>. Ako posmatramo hiperkocku u koordinatnom sistemu gdje su koordinate vrhova kombinacije vrijednosti <math>0</math> i <math>1</math> osnovne formule glase: * '''Broj vrhova:''' <math>2^{n}</math> * '''Broj bridova (ivica):''' <math>n \cdot 2^{n-1}</math> * '''Najduža prostorna dijagonala:''' U <math> n</math>-dimenzionalnom prostoru, dužina glavne dijagonale iznosi <math>D = a\sqrt{n}.</math> Za jediničnu kocku<math>a=1</math> dužina iznosi<math>\sqrt{n}.</math> Dužina ove dijagonale teži beskonačnosti kako broj dimenzija raste<math>\lim_{n \to \infty} \sqrt{n} = \infty,</math> iako dužina ivice ostaje fiksna == Tabela elemenata hiperkocke (Zakon rasta) == Broj elemenata <math> k</math>-te dimenzije (gdje je <math>k \le n</math> u <math>n</math> - dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule: '''Elementi hiperkocke (Vrhovi, ivice, strane):''' Broj elemenata k-te dimenzije (gdje je <math>k \leq n</math>) u n-dimenzionalnoj hiperkocki računa se preko formule:<ref>{{Cite web |title=Hypercube — Definition, Formula & Examples |url=https://www.mathwords.com/h/hypercube.htm |access-date=05.10.2026 |website=Mathwords}}</ref> <math>N=2^{n-k}\cdot {n \choose k} </math><ref>{{Cite web |last=Weisstein, Eric W. |title=Hypercube |url=https://mathworld.wolfram.com/Hypercube.html |website=mathworld.wolfram}}</ref> {| class="wikitable" ! Element (k) ! Naziv elementa ! Opšta formula preko binomnog koeficijenta ! Pojednostavljen izraz ! Primjer za Tizerakt (n=4) |- | '''k = 0''' | Vrhovi | <math>2^{n-0} \cdot \binom{n}{0}</math> | <math>2^{n}</math> | <math>2^4 = 16</math> |- | '''k = 1''' | Ivice | <math>2^{n-1} \cdot \binom{n}{1}</math> | <math>n \cdot 2^{n-1}</math> | <math>4 \cdot 2^3 = 32</math> |- | '''k = 2''' | Strane | <math>2^{n-2} \cdot \binom{n}{2}</math> | <math>\frac{n(n-1)}{2} \cdot 2^{n-2}\ ili\ n(n-1) \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3}{2} \cdot 2^2 = {24}</math> |- | '''k = 3''' | 3D Kocke (Ćelije) | <math>2^{n-3} \cdot \binom{n}{3}</math> | <math>\frac{n(n-1)(n-2)}{6} \cdot 2^{n-3}</math> | <math>\frac{4 \cdot 3 \cdot 2}{6} \cdot 2^1 = \mathbf{8}</math> |} == Geometrijska svojstva == '''Zapremina i hiper-zapremina:''' Ukupni prostor koji hiperkocka zauzima u svom matičnom n-dimenzionalnom prostoru naziva se n-zapremina i računa se kao: <math>V_{n}=a^{n}</math> * Za kvadrat ( <math>n=2</math>), to je površina <math>P = a^2</math> * Za kocku (<math>n=3</math>), to je zapremina <math>V = a^3</math> * Za teserakt (<math>n=4</math>), to je hiperzapremina <math>V_4 = a^4</math> '''Diedarski uglovi:''' Ugao između bilo koje dvije susjedne strane (hiper-strane dimenzije n-1) koje se sijeku iznosi tačno <math>90^\circ</math> ( <math>\frac{\pi}{2}</math> radijana). '''Ortogonalnost i paralelnost:''' U svakom vrhu se spaja tačno <math> n</math> ivica koje su međusobno pod pravim uglom. '''Poluprečnik opisane hipersfere:''' <math>\frac{\sqrt{n}}{2}</math> (raste sa porastom dimenzija).''.'' '''Poluprečnik upisane hipersfere:''' <math>\frac{1}{2}</math> bez obzira na broj dimenzija <math> n</math> '''Visina (udaljenost između dvije suprotne strane ):''' Uvijek iznos'''i''' <math>1</math>, bez obzira na broj dimenzija. '''Ukupni prostorni ugao:''' Ukupni prostorni ugao u n -dimenzionalnom prostoru ( površina jedinične hipersfere <math>S^{n-1}</math> iznosi <math>\Omega_n = \frac{2 \pi^{n/2}}{\Gamma(n/2)}</math> Zbog savršene simetrije, prostor oko unutrašnjosti hiperkocke ravnomjerno je podijeljen između svih njenih <math>2^{n}</math> vrhova. Prostorni ugao u jednom vrhu dobija se formulom: <math>\Omega _{\text{vrh}}=\frac{\Omega _{n}}{2^{n}}=\frac{\pi ^{n/2}}{2^{n-1}\Gamma (n/2)}</math><ref>{{Cite web |first=Weisstein, Eric W |title=Solid Angle |url=https://mathworld.wolfram.com/SolidAngle.html |archive-url= |access-date=29.10. 2026 |website=From MathWorld}}</ref> == Projekcije i vizuelizacija (Sjenke) == U geometriji prostore i tijela razlikujemo po broju dimenzija. Tačka je nula-dimenzionalna (0D). Prava (duž ili ivica) je jednodimenzionalna (1D). Ravan (poput kvadrata) je dvodimenzionalna (2D). Kocka je trodimenzionalna (3D), dok je hiperkocka četvorodimenzionalna (<math>4 D</math>)<ref>{{Cite web |first=L. Sue Baug |title=Tesseract |url=https://www.britannica.com/science/tesseract |access-date=09.10.2026. |website=Britannica}}</ref>.{{Potrebna provjera}} eserakta: {| class="wikitable" ! Dimenzija (n) ! Naziv lika ! Vrhovi (k=0) ! Ivice (k=1) ! Strane (k=2) ! Kocke (k=3) ! Teserakti (k=4) |- | '''0''' | Tačka | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |- | '''1''' | Duž | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 |- | '''2''' | Kvadrat | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 |- | '''3''' | Kocka | 8 | 12 | 6 | 1 | 0 |- | '''4''' | Teserakt | 16 | 32 | 24 | 8 | 1 |- | '''5''' | Penterakt | 32 | 80 | 80 | 40 | 10 |} Budući da ljudski vizuelni sistem direktno percipira samo tri prostorne dimenzije, projekcije u prostore niže dimenzije (3D i 2D) su primarni alat za analizu objekata poput teserakta. === Perspektivna (centralna) projekcija === Mapira tačke duž zraka koje se sijeku u jednoj fokusa-tački. * '''Vizuelni oblik:''' Najpoznatiji prikaz teserakta – manja 3D kocka smještena unutar veće 3D kocke, gdje su svi odgovarajući vrhovi spojeni kosim linijama. * '''Distorzija:''' Iako je svih 8 ćelija (kocki) u 4D prostoru identično, perspektiva uzrokuje da centralna izgleda najmanje, dok preostalih 6 bočnih ćelija izgledaju izobličeno (kao krnje piramide). === Ortogonalna (paralelna) projekcija === Koristi paralelne zrake projektovanja koje su okomite na ravan projekcije. * '''Petriejev poligon:''' Kada se projektuje pod specifičnim uglom na 2D ravan, vrhovi formiraju pravilan osmougao sa unutrašnjom mrežom linija (visoka simetrija). * '''Preklapanje:''' Pod određenim uglovima, duž glavnih osa, elementi se savršeno preklapaju, pa teserakt može izgledati kao obična 3D kocka ili 2D kvadrat. ==== Stereografska projekcija ==== Hiperkocka se prvo projektuje na 3D sferu unutar 4D prostora, a zatim se ta sfera preslikava u ravan. Ova metoda pretvara ravne ivice u zakrivljene kružne lukove, pružajući uvid u topologiju bez oštrih uglova. === Razvijanje hiperkocke (3D mreža) === Kao što se 3D kocka rasklapa u 2D krst od 6 kvadrata, 4D teserakt se rasklapa u trodimenzionalni prostor kao '''Dali-krst''' sastavljen od 8 povezanih kocki. Ovaj prikaz je postao slavan zahvaljujući Salvadoru Daliju i njegovoj slici ''„Raspeće (Corpus Hypercubus)“'' iz 1954. godine. === Dinamička vizuelizacija i rotacija === Kada gledamo animaciju teserakta koji se "izvrće unutra-van", posmatramo 3D perspektivnu projekciju 4D rotacije. U 4D prostoru rotacija se vrši oko '''nepomične ravni''' (postoji 6 nezavisnih ravni rotacije), a ne oko ose kao u 3D. Tokom rotacije oko ravni koja uključuje četvrtu dimenziju (W-osu), vrhovi mijenjaju svoju dubinu u četvrtoj dimenziji. Kako se dijelovi približavaju ili udaljavaju od fokusne tačke projekcije, unutrašnja kocka se prividno širi i postaje vanjska, dok vanjska roni ka centru. U četverodimenzionalnoj stvarnosti, hiperkocka cijelo vrijeme ostaje potpuno kruta i nepromijenjena. === Presjeci hiperkocke === Ako teserakt postepeno siječemo trodimenzionalnim ravnima od jednog vrha do njemu suprotnog, dobijamo sljedeće 3D presjeke: # '''Na samom početku (kod vrha):''' Pravilni tetraedar. # '''Na jednoj četvrtini prolaza:''' Oktaedar. # '''U samoj sredini (polovini prolaza):''' Kuboktaedar. == Matematički formalizam i projektne matrice == Projektovanje hiperkocke iz višeg dimenzionalnog prostora \(\mathbb{R}^{n}\) u prostor niže dimenzije <math>\mathbb{R}^{m}</math>(gdje je <math>n > m</math>) izvodi se transformacijom koordinata vrhova pomoću linearnog i nelinearnog algebarskog aparata. Četverodimenzionalna hiperkocka (tesseract) definiše se skupom od 16 vrhova u koordinatnom sistemu sa četiri ortogonalne ose <math>(X, Y, Z, W)</math>: <math>V=(x,y,z,w)\mid x,y,z,w\in -1,1)</math> ==== Matrice rotacije u 4D prostoru ==== Prije samog projektovanja, tesseract se najčešće rotira kako projekcija ne bi preklopila vrhove. Za razliku od 3D prostora gdje se rotacija vrši ''oko ose'', u 4D prostoru rotacija se vrši ''oko nepomične ravni''. Postoji ukupno 6 nezavisnih ravni rotacije. Na primjer, matrica rotacije u ravni <math>ZW</math> za ugao \(\theta \) (koja utiče na transformaciju<math>Z\ i\ W</math> koordinata, dok <math>X \ i \ Y</math> ostaju nepromijenjene) glasi: <math>R_{ZW}(\theta )=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&\cos \theta &-\sin \theta \\ 0&0&\sin \theta &\cos \theta \end{matrix}\right]</math><ref>{{Cite web |first=Oliver Knill |date=Jesen 2003. |title=The Tesseract |url=https://people.math.harvard.edu/archive/21b_fall_03/4dcube/index.html |access-date=20. 10. 2026}}</ref> Množenjem vektora položaja vrha<math>(P = [x, y, z, w]^T)</math>ovom matricom dobijaju se rotirane 4D koordinate <math>(P' = R_{ZW}(\theta) \cdot P).</math> ==== Ortogonalna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Ortogonalna projekcija eliminiše četvrtu dimenziju (<math>W</math>osu) jednostavnim mapiranjem zraka paralelno toj osi. Matrica ortogonalne projekcije <math>(M_{ort})</math> ima formu: <math>M_{ort}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\end{matrix}\right]</math> Primjenom ove matrice na rotirani vektor <math>(P^{\prime })</math>, četvrta komponenta \(w\) se anulira, dajući trodimenzionalne koordinate: <math>(\left[\begin{matrix}x_{3d}\\ y_{3d}\\ z_{3d}\end{matrix}\right]=M_{ort}\cdot \left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\\ w\end{matrix}\right]=\left[\begin{matrix}x\\ y\\ z\end{matrix}\right]</math> Nakon toga, dobijene 3D koordinate se standardnim matricama za trodimenzionalnu grafiku projektuju na dvodimenzionalni ekran ( 2D). ==== Perspektivna projekcija ==== <math>(4D \rightarrow 3D)</math> Perspektivna projekcija simulira ljudski vid i stvara dubinsku iluziju (efekat "kocke u kocki"). Ona predstavlja nelinearnu transformaciju jer zavisi od udaljenosti objekta od posmatrača duž četvrte dimenzije<math>W</math>ose). Ako se posmatrač nalazi na udaljenosti <math>d</math> od koordinatnog početka duž <math>W</math> ose, faktor skaliranja perspektive \(f\) računa se za svaki vrh pojedinačno prema formuli: <math>f=\frac{1}{d-w}</math> Matematičko mapiranje tačke<math>P(x, y, z, w)</math>u trodimenzionalnu tačku <math>P_{persp}(x_{3d}, y_{3d}, z_{3d})</math>vrši se preko jednačina: <math>x_{3d}=\frac{x}{d-w},\quad y_{3d}=\frac{y}{d-w},\quad z_{3d}=\frac{z}{d-w}</math> U matričnom zapisu, koristeći homogene koordinate, ova transformacija se izražava preko perspektivne matrice: <math>M_{persp}=\left[\begin{matrix}1&0&0&0\\ 0&1&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&-\frac{1}{d}\end{matrix}\right]</math> Kada komponenta \(w\) teži vrijednosti <math> d</math>, nazivnik teži nuli, što geometrijski označava singularitet (tačku nestajanja u četvrtoj dimenziji). Za stabilnu vizuelizaciju tesseracta na ekranu, uzima se da je <math>d > 1</math>(najčešće <math>d = 2</math> ili <math>d = 3</math> ako su početne koordinate vrhova <math>\pm 1</math>. == Teserakt == [[Datoteka:Tesseract-construction-bg.gif|mini|Konstrukcija teserakta]] [[Datoteka:4-cube graph.svg|mini|Teserakt]] Naziv teserakt je zapravo stručni sinonim za samu četvorodimenzionalnu hiperkocku. U popularnoj nauci ovaj izraz se često koristi za njenu najpoznatiju trodimenzionalnu projekciju – strukturu koja izgleda kao manja kocka ugniježđena unutar veće kocke, gdje su njihovi odgovarajući vrhovi spojeni kosim ivicama. === Animacija koja prikazuje kako konstruisati teserakt iz tačke. === Da bismo predstavili n-dimenzionalnu hiperkocku, postupamo na sljedeći način: <gallery> Datoteka:Hypercube-dim1.PNG|hiperkocka dimenzije 1 Datoteka:Hypercube-dim2.PNG|hiperkocka dimenzije 2 Datoteka:Hypercube-dim3.PNG|hiperkocka dimenzije 3 Datoteka:Hypercube-dim4.PNG|hiperkocka dimenzije 4 </gallery> * Počinjemo od nulte dimenzije. Jedna j statična '''tačka''' nema dužinu, širinu ni visinu.(0 dimenzija) * Ako pomaknemo ovu tačku za jediničnu dužinu, ona će iscrtati duž, koja je jednodimenzionalna jedinična hiperkocka.  (1 dimenzija)) * Ako pomaknemo ovaj segment za jediničnu dužinu u smjeru okomitom na sebe, on će iscrtati dvodimenzionalni kvadrat. ( 2 dimenzije ) * Ako se kvadrat pomakne za jednu jedinicu dužine u smjeru okomitom na njegov položaj, generirat će se trodimenzionalna kocka.  (3 dimenzije) * Ako se kocka pomakne za jednu jedinicu dužine u četvrtoj dimenziji, generirat će se četverodimenzionalna jedinična hiperkocka (jedinični teserakt) (4 dimenzije) == Izvor == [https://mathworld.wolfram.com/Tesseract.htmlseract Tesseract] [https://mathworld.wolfram.com/HypercubeGraph.html Hypercube Graph] == Reference == {{reflist}} c8f7scy04rdes69pz93mroqvdwk3pbs 0 4726217 42714540 42713628 2026-10-29T18:04:18Z Inokosni organ 160059 /* Masovni prosvjedi */ 42714540 wikitext text/x-wiki {{Aktualno}} '''Prosvjedi u Albaniji''' protiv vlade [[Edi Rama|Edija Rame]] izbili su sredinom oktobra [[2026.]] godine, a započeli su s prvim demonstracijama u maju iste godine. == Pozadina == {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = | background color = | total_width = 400px | caption_align = center | image1 = Zvërnec, Albania – Adria Coast 02.jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = Albanska obala kod [[Zvërnec]]a | image2 = Sazan Island, Albania 2016 02.jpg | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = Otok [[Sazan]] (2016.) }} [[Albanija|Republika Albanija]] se već dugo bori s problemom političke korupcije i nedostatkom transparentnosti u obnašanju vlasti – čimbenicima koji su, između ostalog, potaknuli i [[Pad komunizma u Albaniji|ustanak]] [[1991.]] godine te brojne narodne prosvjede tijekom godina, od kojih su se neki čak razbuktali u nasilje. Dugi niz godina (od [[1992.]] do [[2017]]) zemlja je bilježila zabrinjavajuće visoke stope [[nezaposlenost]]i, praćene značajnim valovima iseljavanja, naročito u [[Italija|Italiju]], [[Grčka|Grčku]], [[Njemačka|Njemačku]], [[Švicarska|Švicarsku]], [[SAD|Sjedinjene Države]] i druge zemlje. Desetljećima je jedan znatan dio albanskog stanovništva živio ispod granice siromaštva. Istovremeno, zemlja je ostvarila zamjetan gospodarski rast, potaknut ponajviše turizmom. No, tijekom godina, proširili su se i korupcija,<ref>{{en}} {{cite web |url= https://www.transparency.org/en/cpi/2025/index/alb |title= Corruption Perception Index: Albania |last= |first= |date= |website= |publisher= Transparency International |accessdate= 20. oktobra 2026 |quote=}} </ref> podmićivanje, trgovina [[Droga|drogom]] te druge aktivnosti koje je poticala [[albanska mafija|mafija]]. U [[2026.]] godini premijer Albanije je [[Edi Rama]], uz [[Socijalistička partija Albanije|Socijalističku partiju Albanije]] vodi zemlju već 13 godina, a trenutačno obnaša svoj četvrti mandat. Ramina vlada započela je s radom [[2013.]] godine s ciljem suzbijanja korupcije, preustrojavanja javne uprave prema većoj učinkovitosti te čineći od države pokretača rasta zemlje putem velikih infrastrukturnih projekata i urbane obnove, da bi potom usmjerila albansku politiku prema reformama i s time približila zemlju [[Europska unija|Europskoj uniji]], s ciljem [[Pristupanje Albanije Europskoj uniji|integracije]]. Godine [[2019.]] premijer Rama je se našao u situaciji da mora žurno rješavati posljedice [[Zemljotres kod Drača (2019)|potresa]] ([[29. novembra]] [[2019.]]) koji je pogodio [[Drač]] i okolicu, a nakon toga i zdravstvenu krizu te opće zatvaranje uslijed [[Pandemija COVID-a 19|pandemije bolesti]] [[COVID-19]] (mart [[2020.]] – april [[2021]]). Nakon velike krize, Ramina vlada povećala je napore usmjerene prema europskom integracijom. Ponajprije, sklopila je sporazum o migracijama s konzervativnom talijanskom vladom [[Giorgia Meloni|Giorgie Meloni]].{{efn|Vlada Albanije i Vlada [[Italija|Italije]] su [[6. novembra]] [[2023.]] potpisale protokolol o migracijskim politikama, a tijekom razdoblja [[2024]]/[[2025|25.]] Albanija je izgradila dva prihvatna centra, smještena na albanskom teritoriju, ali pod upravom talijanskih policijskih snaga, u kojima bi boravili neprijavljeni doseljenici koji redovno pristižu u Italiju, radi identifikacije, kategorizacije i provedbe postupaka. Prvi centar predviđen je u mjestu [[Šenđin|Shëngjinu]], a drugi u mjestu [[Gjadër|Gjadru]] blizu [[Lješ]]a.<ref>{{it}} {{cite web |url= https://www.esteri.it/wp-content/uploads/2023/12/PROTOCOLLO-ITALIA-ALBANIA-in-materia-migratoria.pdf |title= Protocollo per il rafforzamento della collaborazione in materia migratoria |last= |first= |date= |website= |publisher= Ministarstvo spoljnih poslova Italijanske Republike |accessdate= 19. oktobra 2026 |quote=}} </ref>}} Drugi fokus Ramine politike bio je razvoj i širenje turizma – konkretno, ljetnog turizma – duž albanskom obalom, po uzoru na [[Hrvatska|Hrvatsku]] i [[Crna Gora|Crnu Goru]]. Albanija je se oko [[2017.]] godine počela oblikovati kao konkurentno turističko odredište, da bi do [[2022.]] godine postala središte masovnog turizma, s lokacijama kao što su [[Ksamil]], [[Saranda]], [[Dhërmi]], [[Himarë]], [[Jalë]] i [[Borsh]]. Albanske plaže se nudile pristupačne cijene i prostrana područja koja još nisu bila preplavljena obalnom gradnjom. Slično kao što je došlo do naglog porasta ruskih ulaganja u [[Crna Gora|Crnu Goru]] u razdoblju oko [[2006]]/[[2008|08]], i Albanija je privukla razna zanimanja iz inozemstva, konkretno iz [[SAD|Sjedinjenih Država]]. Izgradnjom nove [[Aerodrom Valona|zračne luke u Valoni]], Ramina vlada je potaknula i razvoj okolnog područja. Godine [[2021.]] [[Jared Kushner]], suprug [[Ivanka Trump|Ivanke Trump]] i zet [[Donald Trump|Donalda Trumpa]], predložio je projekt izgradnje jednog velikog turističkog odmarališta na otoku [[Sazan]], nedaleko od obale [[Valona|Valone]], te u [[Zvërnec]]u, primorskoj lokaciji na kopnu u ravnoj liniji s otokom. Godine [[2024.]] nacrt je predstavljen javnosti, dok je Ramina vlada namjerno izmijenila zakon o zaštićenim prirodnim područjima te je u decembru iste godine projektu na Sazanu dodijelila status strateškog ulaganja. Između [[2025.]] i [[2026.]] godine započela su prva otkupljanja zemljišta i pripremni radovi za izgradnju. U maju 2026. nastali su prvi protesti protiv nacrta o luksuznom resortu na Sazanu. U međuvremenu, u februaru 2026. milicija je privela [[Belinda Balluku|Belindu Balluku]], ministricu infrastrukture, protiv koje se vodila istraga zbog korupcije povezane s ugovorima o javnoj nabavi za izgradnju [[Prijevoj Llogara|tunela Llogara]]. == Masovni prosvjedi == {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = | background color = | total_width = 400px | caption_align = center | image1 = Flamingo Revolution Tirana Protest nr22 June 21 2026 55.jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = Masovni protesti u junu 2026. | image2 = 2026 Zvërnec protests Tirana bulevard June 5th - 5.jpg | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = }} Između [[16. maja|16.]] i [[26. maja]] [[2026.]] započeli su prvi ekološki prosvjedi u obalnom području [[Valona|Valone]], u [[Zaštićeno područje|zaštićenoj zoni]] koja služi kao stanište za [[Plamenci|plamence]] ​i za druge [[Selica|ptice selice]]. Dana [[30. maja]] nastavili su ispred ograde gradilišta u [[Zvërnec]]u, što je dovelo do sukoba s privatnim zaštitarima. Ubrzo su se vijesti o sukobima proširile su se društvenim mrežama. Početkom juna u [[Tirana|Tirani]] su počeli veliki demonstracijski marševi, tijekom kojih je policija upotrijebila vodene topove i suzavce kako bi rastjerala masu. Pokret je ubrzo poprimio političku dimenziju, a okupljeni su tražili ostavku [[Edi Rama|Edija Rame]]. Dana [[11. juna]] tisuće ljudi krenule su u marš prema parlamentu u Tirani. Zatim je jedna masovna demostracija održana [[21. juna]], a slične aktivnosti nastavile su se sve do kraja mjeseca. {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = | background color = | total_width = 400px | caption_align = center | image1 = Protests in Tirana, Albania, 2026.jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = Sukobi u [[Tirana|Tirani]] u oktobru 2026. | image2 = Protests in Tirana, Albania, October 2026.jpg | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = }} [[13. oktobra]] [[2026.]] u Tirani su se pooštrili studentski prosvjedi, te su između [[14. oktobra|14.]] i [[18. oktobra]] demonstracije prerasle u izravne sukobe s policijom.<ref>{{en}} {{cite AV media |people= |date= 2026-10-19 |title= Protesters set off flares and fireworks towards riot police in Albania |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=zV6fd4dzlXc |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= Associated Press @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> Demonstranti su upali u brojne javne i financijske zgrade, kao i u policijske postaje,<ref >{{en}} {{cite web |url= https://www.afp.com/fr/node/3847358 |title= Government buildings torched in violent Albanian protests |last= |first= |date= 15. oktobra 2026 |website= |publisher= AFP Press |accessdate= 20. oktobra 2026 |quote=}} </ref><ref>{{en}} {{cite AV media |people= |date= 2026-10-14 |title= Protesters attack government buildings, set fires in Albanian capital |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=FehknbWcLHE |access-date= 2026-10-20|archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= AFP News Agency @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> sukobi su poprimili oblik urbanog [[Gerilski rat|gerilskog ratovanja]]. Pobunjenici su prvenstveno koristili kamenje, kocke za popločavanje, domaće [[Molotovljev koktel|molotovke]] i [[Vatromet|pirotehniku]]. Dana [[18. oktobra]] Rama je održao jedan govor u videozapisu u kojem osuđuje prosvjede kao djelo kriminalaca:<ref name="Rama-18-10">{{sq}} {{cite AV media |people= |date= 2026-10-18 |title= Rama flet për protestat me një gur në dorë: Janë një grup zjarri i paguar! |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=qLbMeXbvcP8 |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= RTV KLAN @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> {{cquote|[...] osim činjenice da oni koji bacaju kamenje i hitaju kocke s pločnika [...] su kriminalci, slijepa djeca Albanije. [...]<br/> Ovo je jedan od tisuću komada kamenja iščupanih iz pločnika na Bulevaru narodnih heroja kako bi bili bačeni na policiju. To je, u svakom smislu, potencijalno smrtonosno oružje.}} U istom videu Rama tvrdi da su nasilje sproveli ljudi koji nemaju nikakve veze sa studentima, obučeni plaćenici kojim upravlja određena sila (aludirajući na [[Demokratska stranka Albanije|Demokratsku stranku]] [[Sali Berisha|Salija Beriše]]) s podrškom iz [[Albanska dijaspora|dijaspore]] i u sklopu šireg plana širenja panike i nasilja po Europi koji je proizvela vlada [[Vladimir Putin|Vladimira Putina]] i [[Iran|Islamska republika Iran]] s prosvjedima u Portugalu, Francuskoj, Italiji i drugim zemljama.<ref name="Rama-18-10"/> Rama je također naveo da je se [[17. oktobra]] jedan [[Bespilotna letjelica|dron]] natovaren eksplozivom kretao prema njegovom uredu te da je on oboren. Iz toga ponovno zaključuje da je riječ o ciljanom vojnom napadu strane sile, a ne o djelu nekog studenta.<ref name="Rama-18-10"/> Dana 20. oktobra Rama je pozvao mnoštvo prosvjednika na uljuđenu, javnu političku raspravu, postavivši kao simboličnu gestu niz stolica ispred zgrade vlade. Kao odgovor, prosvjednici su ih prevrnuli, odbivši razgovore.<ref>{{sh}} {{cite AV media |people= |date=2026-10-20 |title=Edi Rama iznio stolice i tražio dijalog, demonstranti ih polomili |trans-title= |type= |language= |url=https://www.youtube.com/shorts/5K3sbmmGKoE |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= [[Al Jazeera|Al Jazeera Balkans]] @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> Rama je izjavio da smatra smiješnima ideje jedne intelektualne klase koja odbacuje dijalog, istovremeno uzvikujući: "Dolje komunizam! Dolje diktatura!" Jedna skupina aktivista je podnijela prijavu SPAK-u, posebnom sudskom tijelu usmjerenom na borbu protiv organiziranog kriminala, protiv Edija Rame i šefa policije [[Skender Hita|Skendera Hite]], tereteći ih za [[genocid]], zlouporabu položaja i zlouporabu javne sile.<ref>{{sq}} {{cite AV media |people= |date=2026-10-20 |title= Kallezohet në SPAK kryeministri Edi Rama dhe kryepolici Skender Hita, ja per cfare akuzohen! |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=WJR7xs6C37M |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= Fax News Albania @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> Istog dana je se oglasio [[Sali Berisha]], pohvalivši napore građana, studenata i profesora protiv "crvenog terora" Edija Rame te pozvavši na okončanje njegova političkog režima, nakon 13 godina korupcije.<ref>{{sq}} {{cite AV media |people= |date=2026-10-20 |title= Berisha thirrje qytetarëve për pjesëmarrje në protestë: Mos i lini vetëm studentët |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=QZDOMxx4AAw |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= RTV KLAN @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> 24. oktobra je zapanjena zgrada Ministarstva turizma i okoliša bacanjem molotovki, neposredno nakon napada na zgradu gradske uprave u Tirani. Vlada je 28. oktobra usvojila zakon kojim se propisuje novčana kazna od 500.000 leka, što odgovara iznosu od 5.500 eura, za svakoga tko je prisutan na nasilnom prosvjedu, čak i ako ta osoba nije počinila nikakav nasilni čin. Iznos kazne je jednak šesterostrukom iznosu prosječne plaće u Albaniji danas.<ref name="guardian">{{en}} {{cite news |last= |first= |authorlink= |date= 29.10.2026 |title= Albania imposes $6,000 fine for demonstrators present at a protest that turns violent|url= https://www.theguardian.com/world/2026/oct/29/albania-protest-attendance-fine-law |work= |location= |publisher= [[The Guardian]] |access-date=29. 10. 2026}} </ref> == Povezano == * [[Historija Albanije]] * [[Edi Rama]] == Napomene == {{notelist}} {{commonscat|Flamingo Revolution}} == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Protesti]] [[Kategorija:Historija Albanije]] ne35w81t6i72hz324qnte7dncxt7465 42714541 42714540 2026-10-29T18:11:02Z Inokosni organ 160059 /* Masovni prosvjedi */ 42714541 wikitext text/x-wiki {{Aktualno}} '''Prosvjedi u Albaniji''' protiv vlade [[Edi Rama|Edija Rame]] izbili su sredinom oktobra [[2026.]] godine, a započeli su s prvim demonstracijama u maju iste godine. == Pozadina == {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = | background color = | total_width = 400px | caption_align = center | image1 = Zvërnec, Albania – Adria Coast 02.jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = Albanska obala kod [[Zvërnec]]a | image2 = Sazan Island, Albania 2016 02.jpg | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = Otok [[Sazan]] (2016.) }} [[Albanija|Republika Albanija]] se već dugo bori s problemom političke korupcije i nedostatkom transparentnosti u obnašanju vlasti – čimbenicima koji su, između ostalog, potaknuli i [[Pad komunizma u Albaniji|ustanak]] [[1991.]] godine te brojne narodne prosvjede tijekom godina, od kojih su se neki čak razbuktali u nasilje. Dugi niz godina (od [[1992.]] do [[2017]]) zemlja je bilježila zabrinjavajuće visoke stope [[nezaposlenost]]i, praćene značajnim valovima iseljavanja, naročito u [[Italija|Italiju]], [[Grčka|Grčku]], [[Njemačka|Njemačku]], [[Švicarska|Švicarsku]], [[SAD|Sjedinjene Države]] i druge zemlje. Desetljećima je jedan znatan dio albanskog stanovništva živio ispod granice siromaštva. Istovremeno, zemlja je ostvarila zamjetan gospodarski rast, potaknut ponajviše turizmom. No, tijekom godina, proširili su se i korupcija,<ref>{{en}} {{cite web |url= https://www.transparency.org/en/cpi/2025/index/alb |title= Corruption Perception Index: Albania |last= |first= |date= |website= |publisher= Transparency International |accessdate= 20. oktobra 2026 |quote=}} </ref> podmićivanje, trgovina [[Droga|drogom]] te druge aktivnosti koje je poticala [[albanska mafija|mafija]]. U [[2026.]] godini premijer Albanije je [[Edi Rama]], uz [[Socijalistička partija Albanije|Socijalističku partiju Albanije]] vodi zemlju već 13 godina, a trenutačno obnaša svoj četvrti mandat. Ramina vlada započela je s radom [[2013.]] godine s ciljem suzbijanja korupcije, preustrojavanja javne uprave prema većoj učinkovitosti te čineći od države pokretača rasta zemlje putem velikih infrastrukturnih projekata i urbane obnove, da bi potom usmjerila albansku politiku prema reformama i s time približila zemlju [[Europska unija|Europskoj uniji]], s ciljem [[Pristupanje Albanije Europskoj uniji|integracije]]. Godine [[2019.]] premijer Rama je se našao u situaciji da mora žurno rješavati posljedice [[Zemljotres kod Drača (2019)|potresa]] ([[29. novembra]] [[2019.]]) koji je pogodio [[Drač]] i okolicu, a nakon toga i zdravstvenu krizu te opće zatvaranje uslijed [[Pandemija COVID-a 19|pandemije bolesti]] [[COVID-19]] (mart [[2020.]] – april [[2021]]). Nakon velike krize, Ramina vlada povećala je napore usmjerene prema europskom integracijom. Ponajprije, sklopila je sporazum o migracijama s konzervativnom talijanskom vladom [[Giorgia Meloni|Giorgie Meloni]].{{efn|Vlada Albanije i Vlada [[Italija|Italije]] su [[6. novembra]] [[2023.]] potpisale protokolol o migracijskim politikama, a tijekom razdoblja [[2024]]/[[2025|25.]] Albanija je izgradila dva prihvatna centra, smještena na albanskom teritoriju, ali pod upravom talijanskih policijskih snaga, u kojima bi boravili neprijavljeni doseljenici koji redovno pristižu u Italiju, radi identifikacije, kategorizacije i provedbe postupaka. Prvi centar predviđen je u mjestu [[Šenđin|Shëngjinu]], a drugi u mjestu [[Gjadër|Gjadru]] blizu [[Lješ]]a.<ref>{{it}} {{cite web |url= https://www.esteri.it/wp-content/uploads/2023/12/PROTOCOLLO-ITALIA-ALBANIA-in-materia-migratoria.pdf |title= Protocollo per il rafforzamento della collaborazione in materia migratoria |last= |first= |date= |website= |publisher= Ministarstvo spoljnih poslova Italijanske Republike |accessdate= 19. oktobra 2026 |quote=}} </ref>}} Drugi fokus Ramine politike bio je razvoj i širenje turizma – konkretno, ljetnog turizma – duž albanskom obalom, po uzoru na [[Hrvatska|Hrvatsku]] i [[Crna Gora|Crnu Goru]]. Albanija je se oko [[2017.]] godine počela oblikovati kao konkurentno turističko odredište, da bi do [[2022.]] godine postala središte masovnog turizma, s lokacijama kao što su [[Ksamil]], [[Saranda]], [[Dhërmi]], [[Himarë]], [[Jalë]] i [[Borsh]]. Albanske plaže se nudile pristupačne cijene i prostrana područja koja još nisu bila preplavljena obalnom gradnjom. Slično kao što je došlo do naglog porasta ruskih ulaganja u [[Crna Gora|Crnu Goru]] u razdoblju oko [[2006]]/[[2008|08]], i Albanija je privukla razna zanimanja iz inozemstva, konkretno iz [[SAD|Sjedinjenih Država]]. Izgradnjom nove [[Aerodrom Valona|zračne luke u Valoni]], Ramina vlada je potaknula i razvoj okolnog područja. Godine [[2021.]] [[Jared Kushner]], suprug [[Ivanka Trump|Ivanke Trump]] i zet [[Donald Trump|Donalda Trumpa]], predložio je projekt izgradnje jednog velikog turističkog odmarališta na otoku [[Sazan]], nedaleko od obale [[Valona|Valone]], te u [[Zvërnec]]u, primorskoj lokaciji na kopnu u ravnoj liniji s otokom. Godine [[2024.]] nacrt je predstavljen javnosti, dok je Ramina vlada namjerno izmijenila zakon o zaštićenim prirodnim područjima te je u decembru iste godine projektu na Sazanu dodijelila status strateškog ulaganja. Između [[2025.]] i [[2026.]] godine započela su prva otkupljanja zemljišta i pripremni radovi za izgradnju. U maju 2026. nastali su prvi protesti protiv nacrta o luksuznom resortu na Sazanu. U međuvremenu, u februaru 2026. milicija je privela [[Belinda Balluku|Belindu Balluku]], ministricu infrastrukture, protiv koje se vodila istraga zbog korupcije povezane s ugovorima o javnoj nabavi za izgradnju [[Prijevoj Llogara|tunela Llogara]]. == Masovni prosvjedi == {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = | background color = | total_width = 400px | caption_align = center | image1 = Flamingo Revolution Tirana Protest nr22 June 21 2026 55.jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = Masovni protesti u junu 2026. | image2 = 2026 Zvërnec protests Tirana bulevard June 5th - 5.jpg | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = }} Između [[16. maja|16.]] i [[26. maja]] [[2026.]] započeli su prvi ekološki prosvjedi u obalnom području [[Valona|Valone]], u [[Zaštićeno područje|zaštićenoj zoni]] koja služi kao stanište za [[Plamenci|plamence]] ​i za druge [[Selica|ptice selice]]. Dana [[30. maja]] nastavili su ispred ograde gradilišta u [[Zvërnec]]u, što je dovelo do sukoba s privatnim zaštitarima. Ubrzo su se vijesti o sukobima proširile su se društvenim mrežama. Početkom juna u [[Tirana|Tirani]] su počeli veliki demonstracijski marševi, tijekom kojih je policija upotrijebila vodene topove i suzavce kako bi rastjerala masu. Pokret je ubrzo poprimio političku dimenziju, a okupljeni su tražili ostavku [[Edi Rama|Edija Rame]]. Dana [[11. juna]] tisuće ljudi krenule su u marš prema parlamentu u Tirani. Zatim je jedna masovna demostracija održana [[21. juna]], a slične aktivnosti nastavile su se sve do kraja mjeseca. {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = | background color = | total_width = 400px | caption_align = center | image1 = Protests in Tirana, Albania, 2026.jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = Sukobi u [[Tirana|Tirani]] u oktobru 2026. | image2 = Protests in Tirana, Albania, October 2026.jpg | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = }} [[13. oktobra]] [[2026.]] u Tirani su se pooštrili studentski prosvjedi, te su između [[14. oktobra|14.]] i [[18. oktobra]] demonstracije prerasle u izravne sukobe s policijom.<ref>{{en}} {{cite AV media |people= |date= 2026-10-19 |title= Protesters set off flares and fireworks towards riot police in Albania |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=zV6fd4dzlXc |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= Associated Press @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> Demonstranti su upali u brojne javne i financijske zgrade, kao i u policijske postaje,<ref >{{en}} {{cite web |url= https://www.afp.com/fr/node/3847358 |title= Government buildings torched in violent Albanian protests |last= |first= |date= 15. oktobra 2026 |website= |publisher= AFP Press |accessdate= 20. oktobra 2026 |quote=}} </ref><ref>{{en}} {{cite AV media |people= |date= 2026-10-14 |title= Protesters attack government buildings, set fires in Albanian capital |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=FehknbWcLHE |access-date= 2026-10-20|archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= AFP News Agency @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> sukobi su poprimili oblik urbanog [[Gerilski rat|gerilskog ratovanja]]. Pobunjenici su prvenstveno koristili kamenje, kocke za popločavanje, domaće [[Molotovljev koktel|molotovke]] i [[Vatromet|pirotehniku]]. Dana [[18. oktobra]] Rama je održao jedan govor u videozapisu u kojem osuđuje prosvjede kao djelo kriminalaca:<ref name="Rama-18-10">{{sq}} {{cite AV media |people= |date= 2026-10-18 |title= Rama flet për protestat me një gur në dorë: Janë një grup zjarri i paguar! |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=qLbMeXbvcP8 |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= RTV KLAN @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> {{cquote|[...] osim činjenice da oni koji bacaju kamenje i hitaju kocke s pločnika [...] su kriminalci, slijepa djeca Albanije. [...]<br/> Ovo je jedan od tisuću komada kamenja iščupanih iz pločnika na Bulevaru narodnih heroja kako bi bili bačeni na policiju. To je, u svakom smislu, potencijalno smrtonosno oružje.}} U istom videu Rama tvrdi da su nasilje sproveli ljudi koji nemaju nikakve veze sa studentima, obučeni plaćenici kojim upravlja određena sila (aludirajući na [[Demokratska stranka Albanije|Demokratsku stranku]] [[Sali Berisha|Salija Beriše]]) s podrškom iz [[Albanska dijaspora|dijaspore]] i u sklopu šireg plana širenja panike i nasilja po Europi koji je proizvela vlada [[Vladimir Putin|Vladimira Putina]] i [[Iran|Islamska republika Iran]] s prosvjedima u Portugalu, Francuskoj, Italiji i drugim zemljama.<ref name="Rama-18-10"/> Rama je također naveo da je se [[17. oktobra]] jedan [[Bespilotna letjelica|dron]] natovaren eksplozivom kretao prema njegovom uredu te da je on oboren. Iz toga ponovno zaključuje da je riječ o ciljanom vojnom napadu strane sile, a ne o djelu nekog studenta.<ref name="Rama-18-10"/> Dana 20. oktobra Rama je pozvao mnoštvo prosvjednika na uljuđenu, javnu političku raspravu, postavivši kao simboličnu gestu niz stolica ispred zgrade vlade. Kao odgovor, prosvjednici su ih prevrnuli, odbivši razgovore.<ref>{{sh}} {{cite AV media |people= |date=2026-10-20 |title=Edi Rama iznio stolice i tražio dijalog, demonstranti ih polomili |trans-title= |type= |language= |url=https://www.youtube.com/shorts/5K3sbmmGKoE |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= [[Al Jazeera|Al Jazeera Balkans]] @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> Rama je izjavio da smatra smiješnima ideje jedne intelektualne klase koja odbacuje dijalog, istovremeno uzvikujući: "Dolje komunizam! Dolje diktatura!" Jedna skupina aktivista je podnijela prijavu SPAK-u, posebnom sudskom tijelu usmjerenom na borbu protiv organiziranog kriminala, protiv Edija Rame i šefa policije [[Skender Hita|Skendera Hite]], tereteći ih za [[genocid]], zlouporabu položaja i zlouporabu javne sile.<ref>{{sq}} {{cite AV media |people= |date=2026-10-20 |title= Kallezohet në SPAK kryeministri Edi Rama dhe kryepolici Skender Hita, ja per cfare akuzohen! |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=WJR7xs6C37M |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= Fax News Albania @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> Istog dana je se oglasio [[Sali Berisha]], pohvalivši napore građana, studenata i profesora protiv "crvenog terora" Edija Rame te pozvavši na okončanje njegova političkog režima, nakon 13 godina korupcije.<ref>{{sq}} {{cite AV media |people= |date=2026-10-20 |title= Berisha thirrje qytetarëve për pjesëmarrje në protestë: Mos i lini vetëm studentët |trans-title= |type= |language= |url= https://www.youtube.com/watch?v=QZDOMxx4AAw |access-date= 2026-10-20 |archive-url= |archive-date= |format= |time= |location= |publisher= RTV KLAN @ [[Youtube]] |id= |isbn= |oclc= |quote= |ref=}}</ref> 24. oktobra je zapanjena zgrada Ministarstva turizma i okoliša bacanjem molotovki, neposredno nakon napada na zgradu gradske uprave u Tirani. Vlada je 28. oktobra usvojila zakon kojim se propisuje novčana kazna od 500.000 leka, što odgovara iznosu od 5.500 eura, za svakoga tko je prisutan na nasilnom prosvjedu, čak i ako ta osoba nije počinila nikakav nasilni čin. Iznos kazne je jednak šesterostrukom iznosu prosječne plaće u Albaniji danas.<ref name="guardian">{{en}} {{cite news |last= |first= |authorlink= |date= 29.10.2026 |title= Albania imposes $6,000 fine for demonstrators present at a protest that turns violent|url= https://www.theguardian.com/world/2026/oct/29/albania-protest-attendance-fine-law |work= |location= |publisher= [[The Guardian]] |access-date=29. 10. 2026}} </ref> Istovremeno je premijer naredio policijskim snagama da neselektivno napadnu okupljene te obećao bonus od 2.500 € svakom policajcu koji je sudjelovao u sukobima.<ref name="theexit">{{en}} {{cite news |last=Zaganjori |first=Bledar |authorlink= |date= 19.10.2026 |title= Prime Minister Rama Orders Police to Target Protesters Without Distinction |url= https://exit.al/en/exit-explains/prime-minister-rama-orders-police-to-target-protesters-without-dis-i48108 |work= |location= |publisher= the Exit |access-date=29. 10. 2026}} </ref> == Povezano == * [[Historija Albanije]] * [[Edi Rama]] == Napomene == {{notelist}} {{commonscat|Flamingo Revolution}} == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Protesti]] [[Kategorija:Historija Albanije]] 3551gyyiinscp35x8r5czoq42iezfn0 0 4726297 42714662 42712134 2026-10-30T03:00:55Z ~2026-57735-50 406699 42714662 wikitext text/x-wiki {{Infokutija softver | naziv = NoviSpy | programer = Vlasnički (Proprietary) | operativni_sistem = [[Android]] | kategorija = [[Špijunski softver]], [[Štetni softver|Zlonamerni softver]] | licenca = Vlasnička }} '''NoviSpy''' je vlasnički [[špijunski softver]] za operativni sistem [[Android]] koji koriste organi bezbednosti i policijske službe u [[Srbija|Srbiji]], uključujući Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) i [[Bezbednosno-informativna agencija|Bezbednosno-informativnu agenciju]] (BIA). Softver je došao u fokus šire javnosti krajem 2024. godine nakon istrage organizacije [[Amnesty International]], koja je detaljno opisala njegovu upotrebu protiv pripadnika civilnog društva, novinara i političkih aktivista.<ref name="Amnesty2024">{{cite report |title="A Digital Prison": Surveillance and the Suppression of Civil Society in Serbia |publisher=[[Amnesty International]] |date=2024-12 |url=https://www.amnesty.org/en/documents/eur70/8812/2024/en/ |access-date=2026-10-15}}</ref> == Istorija i otkrivanje == Operativna upotreba softvera NoviSpy javno je dokumentovana u decembru 2024. godine u izveštaju organizacije Amnesty International pod nazivom ''„Digitalni zatvor: Nadzor i gušenje civilnog društva u Srbiji”'' (engl. ''A Digital Prison: Surveillance and the Suppression of Civil Society in Serbia'').<ref name="Amnesty2024" /> Prema istraživanju grupa za digitalna prava i istraživačkih novinara, softver je primenjivan tokom javnih protesta u Srbiji, posebno onih usmerenih protiv projekata eksploatacije litijuma.<ref name="BalkanInsight">{{cite news |last1=Stojanović |first1=Milica |title=Serbian Authorities Using Spyware to Target Activists, Amnesty Says |url=https://balkaninsight.com |work=[[Balkan Insight]] |date=2024-12-04 |access-date=2026-10-15}}</ref> Forenzička analiza kompromitovanih uređaja pokazala je da su mete bile istraživački novinari, lideri nevladinih organizacija i aktivisti.<ref name="Amnesty2024" /> == Tehničke karakteristike i primena == Za razliku od komercijalnih alata za nadzor kao što su [[Pegasus (špijunski softver)|Pegasus]] ili [[Predator (špijunski softver)|Predator]], koji se primarno oslanjaju na daljinsko iskorišćavanje ranjivosti bez potrebe za interakcijom korisnika (engl. ''zero-click''), NoviSpy se prvenstveno oslanja na fizički pristup uređaju ili ciljani [[socijalni inženjering (bezbednost)|socijalni inženjering]]. Digitalna forenzika je pokazala da je špijunski softver instaliran na mobilne telefone meta tokom policijskih zadržavanja, graničnih kontrola ili informativnih razgovora, kada su pojedinci bili primorani da predaju svoje otključane uređaje.<ref name="Amnesty2024" /> Kada se aktivira na Android sistemu, NoviSpy omogućava daljinsku kontrolu i nadzor, uključujući pristup šifrovanim prepiskama, praćenje lokacije, tajno aktiviranje mikrofona i pristup sačuvanim medijskim datotekama. Primena softvera NoviSpy zabeležena je u kombinaciji sa komercijalnim hardverskim alatima za forenzičko preuzimanje podataka, pre svega opremom izraelske kompanije [[Cellebrite]]. Izveštaji navode da je Cellebrite oprema korišćena radi zaobilaženja zaključanih ekrana i preuzimanja istorijskih podataka iz telefona, nakon čega bi bio instaliran NoviSpy radi trajnog pristupa kompromitovanom uređaju.<ref name="Amnesty2024" /> == Reakcije == Međunarodne organizacije za ljudska prava i udruženja za zaštitu slobode medija izrazile su zabrinutost zbog ovih saznanja, karakterišući primenu softvera NoviSpy kao kršenje standarda privatnosti i slobode izražavanja. Amnesty International je pozvao na nadzor nad državnim nabavkama tehnologija za nadzor i zatražio međunarodni moratorijum na trgovinu forenzičkim alatima sa vladama koje takve alate usmeravaju protiv civilnog društva.<ref name="Amnesty2024" /> == Vidi još == * [[Špijunski softver]] * [[Pegasus (špijunski softver)]] * [[Ljudska prava u Srbiji]] == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Ljudska prava u Srbiji]] 7epgdtexnmms2zhsvscmm0ym5r5nat9 10 4726776 42714617 42713815 2026-10-30T00:16:15Z Edgar Allan Poe 29250 42714617 sanitized-css text/css /** * Make first row or thead element top sticky. * * Table classes: * - sticky-header: sticky first row. * - sticky-header-multi: sticky thead; headers moved via sortable + JavaScript. * * Tested: * - Windows 10: (all skins) Chrome, Firefox, Edge. * - Android Galaxy S21 (Minerva): Chrome, Firefox. * - iPhone SE 2020 (Minerva): Chrome, Edge, Firefox, Opera, Safari. * - Wikipedia Android app. * - Print: Not styled. * - No JavaScript. * * Notes: * - Sortable moves to thead any header rows and (after sort) sorttop rows. * - Sticky gadget (.mw-sticky-header) moves to thead any wikitable header rows. * * Issues: * - Sticky in Timeless any width and other skins at <=639px width: tables wider * than content area overflow and horizontal table scroll lost. * - Monobook <=550px width, can't override style: * body.skin--responsive .monobook-body {overflow: auto;} */ @media screen and (min-width: 640px) { /** * Make top sticky. */ .sticky-header > thead > tr:first-child, .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, .sticky-header-multi > thead { position: sticky; /* Was "static". */ top: 0; z-index: 10; } /* Timeless overflowed tables not sticky. */ body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header > thead > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header-multi > thead { position: static; /* Reset to prior. */ } /** * Fix scrolling data shows through sticky's transparent background. */ /* Plain table headers. */ .sticky-header:not(.wikitable), .sticky-header-multi:not(.wikitable) { background-color: var(--color-inverted, #fff); } /* Plain table headers. */ .sticky-header:not(.wikitable) > *, /* For thead, tbody. */ .sticky-header:not(.wikitable) > thead > tr:first-child, .sticky-header:not(.wikitable) > caption + tbody > tr:first-child, .sticky-header:not(.wikitable) > tbody:first-child > tr:first-child, .sticky-header-multi:not(.wikitable) > thead, /* Wikitable and plain table .sorttop rows after sort. */ .sticky-header-multi > thead { background-color: inherit; } /** * Fix missing borders due to sticky position and wikitable collapsed borders. * https://bugs.webkit.org/show_bug.cgi?id=128486 * * Skip rare plain table separated borders, which sometimes shows scrolling * data through sticky's 2px "border-spacing". * * Skip very rare Timeless plain table ".mw-datatable" collapsed boarders. */ .sticky-header.wikitable, .sticky-header-multi.wikitable { border-collapse: separate; /* Was "collapse". */ border-spacing: 0; border-width: 0 1px 1px 0; } .sticky-header.wikitable td, .sticky-header.wikitable th, .sticky-header-multi.wikitable td, .sticky-header-multi.wikitable th { border-width: 1px 0 0 1px; } body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header.wikitable, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header-multi.wikitable { border-bottom-width: 0.2em; padding: 0; } /* Adjust {{static row numbers}} borders. */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable tr::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable tr::before { border-left-width: 1px; } .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > thead > tr:first-child::before, .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > caption + tbody > tr:first-child::before, .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-child > tr:first-child::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > thead > tr:first-child::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > caption + tbody > tr:first-child::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-child > tr:first-child::before, /* Sortbotton #1: all. When supported, consolidate #1-2 to tr:nth-child(1 of .sortbottom)::before */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable .sortbottom::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable .sortbottom::before { border-top-width: 1px; } /* Sortbottom #2: all minus 1st. */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable .sortbottom ~ .sortbottom::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable .sortbottom ~ .sortbottom::before { border-top-width: 0; } /* After sort, "tbody:first-of-type" targets "tbody>tr:first-child". */ .sticky-header.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-of-type > tr:not(.static-row-header)::before, .sticky-header-multi.static-row-numbers.wikitable > tbody:first-of-type > tr:not(.static-row-header)::before { border-bottom-width: 0; border-right-width: 0; } /* Timeless overflowed tables not sticky. */ body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header.wikitable, body.skin-timeless .content-table-wrapper.overflowed .sticky-header-multi.wikitable { border-collapse: collapse; /* Reset to prior. */ border-width: 1px; /* Reset to prior. */ } } /** * Adjust to other sticky elements. */ @media screen and (min-width: 1120px) { /* Vector (2022) width >=1120px: Below sticky header bar. */ body.vector-sticky-header-visible .sticky-header > thead > tr:first-child, body.vector-sticky-header-visible .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, body.vector-sticky-header-visible .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, body.vector-sticky-header-visible .sticky-header-multi > thead { top: 3.125rem; } } @media screen and (min-width: 851px) { /* Timeless width >=851px: Below sticky header bar. */ body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header > thead > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header > caption + tbody > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header > tbody:first-child > tr:first-child, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header-multi > thead { top: 3.51em; } } /** * Fix "Sticky Table Headers" gadget issues; this template has priority. */ @media screen { .sticky-header.jquery-tablesorter > thead, .sticky-header.mw-sticky-header > thead { position: static; /* Was "sticky". */ top: auto; /* Was "0". */ z-index: auto; /* Was "10". */ } .sticky-header.jquery-tablesorter > tfoot, .sticky-header.mw-sticky-header > tfoot, .sticky-header-multi.jquery-tablesorter > tfoot, .sticky-header-multi.mw-sticky-header > tfoot { position: static; /* Was "sticky". */ bottom: auto; /* Was "0". */ z-index: auto; /* Was "10". */ } } @media screen and (min-width: 1120px) { body.skin-vector-2022.vector-sticky-header-visible .sticky-header.jquery-tablesorter > thead { top: auto; /* Was "3.125rem". */ } html.client-js.vector-sticky-header-enabled .sticky-header .mw-sticky-header-element { top: auto !important; /* Was "3.125rem !important". */ } } @media screen and (min-width: 851px) { body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header.jquery-tablesorter > thead, body.skin-timeless .content-table-wrapper:not(.overflowed) .sticky-header.mw-sticky-header > thead { top: auto; /* Was "3.125rem". */ } } 66vgmlym6virphtgqw1ik5yuqmyupjx 10 4726830 42714618 42713917 2026-10-30T00:16:48Z Edgar Allan Poe 29250 42714618 wikitext text/x-wiki <noinclude><!--The skip here is to prevent [[Bird]]'s taxobox from having dinosaur stuff in it; only used by [[Bird]]-->{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |same_as=Ornithurae |parent=Theropoda/skip }} 1f9ju6l3tu614yg71opu619bs7kj9xw 0 4726933 42714619 42714196 2026-10-30T00:17:35Z Edgar Allan Poe 29250 −[[Kategorija:Klina]]; −[[Kategorija:Orahovac]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42714619 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika Miruša | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = File:KosovoMirusha.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Kosovo i Metohija | najbliži_grad = [[Klina]], [[Orahovac]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 330,47 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: I kategorija<br/>Režim zaštite II | ovlaštenje = | osnivanje = 1998.<ref name="Miruša">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/1998/5/5 |title= UREDBA O ZAŠTITI PREDELA IZUZETNIH ODLIKA MIRUŠa |work= Vlada Republike Srbije, Službeni glasnik 5/1998-146 |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = JP Srbijašume | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Predio izuzetnih odlika Miruša''' je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] u južnom dijelu [[Srbija|Srbije]] i obuhvata dio [[Metohija|metohijske]] kotline, na površi Prekuplja koju omeđuju Grebnička planina, Drenica, Crnoljeva, Koznik i Milanovac. Administrativno pripada opštinama [[Klina]] i [[Orahovac]]. Rijeka Miruša je lijeva pritoka [[Bijeli Drim|Belog Drima]], sa izvorom u podnožju zapadnih padina planine Crnoljeva.<ref name="KanjMiruša">{{Cite web |url= https://gef.bg.ac.rs/wp-content/uploads/2022/06/ekogea-br-11.pdf |title= Predio izuzetnih odlika "Miruša" |work= EKOGEA - april 1922. |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Zaštićeno područje == Poseban fenomen Miruše je njen [[kanjon]] dužine 2 km, iznimnih obilježja, jedinstvene i reprezentativne morfohidrološke strukture. U ovom kanjonu nalazi se niz od 16 [[Jezero|jezera]], [[Vodopad|slapovi]] i brzaci. Visinska razliku između najvišeg i najnižeg jezera iznosi 250 m. Najveće jezero ima dimenzije 55 x 45 m, najveća izmjerena dubina jezera je 9 m, a najviši slap 21 m. U području gornjih jezera posebnu atrakciju predstavljaju golemi lonci sa strmo poliranim stranama. Kanjon je bogat [[Kraš|krškim]] reljefnim oblicima, poput [[ponor]]a i [[pećina]], koje vertikalno presijecaju cijeli zid kanjona. Od 10 pećina, najveća je pećina Duška, kroz koju teče [[potok]], stvarajući ribnjake, ponore i manje slapove. Od vegetacije, najčešća je zajednica slatkog [[hrast]]a i cera, zatim specifična termofilna i kserotermofilna vegetacija s prirodnim rijetkostima (kosovski božur - ''Paeonia decora'', balkanska Forzicija ''Forsythia'', gorocvet itd.). [[Fauna]] klanca predstavljena je vrstama koje nastanjuju toplija područja - [[Lasta|daruska lasta]] i dr.<ref name="KanjonM">{{Cite web |url= https://web.archive.org/web/20160406050623/http://www.srbija.travel/priroda/predeli-izuzetnih-odlika/mirusa/ |title= PIO Miruša |work= Turistička organizacija Srbija |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Na vrhu Crvene stijene, [[Krečnjak|krečnjačke]] litice, nalaze se 2 pećine u kojima su za vrijeme [[Osmansko Carstvo|Turaka]] postojala utočišta i pustinjačke kuće hrišćanskih [[monah]]a. Za veću od dviju isposnica (Velika crkva) se predpostavlja da je nastala u 14. vijeku, kao i da je dva vijeka kasnije u njoj obnovljen isposnički život. Prirodno udubljenje u stijeni je zaziđivanjem otvora sa južne strane pretvoreno u crkvu u kojoj su nađeni fragmenti fresaka, keramike i stakla. U pećini Male crkve pronađeni su ostaci [[Srednji vijek|srednjovjekovne]] [[Freska|freske]] i kameni zid.<ref name="Pećine">{{Cite web |url= http://spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs/spomenik.php?id=141 |title= Pećine isposnice u klisuri rijeke Miruše |work= Spomenici kulture u Srbiji |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom o zaštiti predjela izuzetnih odlika Miruša, donji tok rijeke do ušća u rijeku Beli Drim je proglašen [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja i svrstano u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji, pripada V kategoriji za zaštitu prirode ([[Zaštićeni krajolik]]) Na području predjela izuzetnih odlika utvrđen je režima zaštite II stepena. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Mirusha}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] tlih5gfz7f2m22uq9rr7pfa84nbknb0 0 4726980 42714620 42714320 2026-10-30T00:17:42Z Edgar Allan Poe 29250 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Lučani|Lučani]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42714620 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika Planina Jelica | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = File:Banjica, planina Jelica 01.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Zapadna Srbija | najbliži_grad = [[Čačak]], [[Kraljevo]], [[Lučani]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 61.95 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: II kategorija<br/>Režim zaštite I, II, III stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2025.<ref name="Jelica">{{Cite web |url= http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/t2025_07/SG_064_2025_003.htm |title= UREDBA O ZAŠTITI PREDELA IZUZETNIH ODLIKA PLANINA JELICA |work= Vlada Republike Srbije, ("Sl. glasnik RS", br. 64/2025) |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Turistička organizacija "Dragačevo", Lučani | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Planina Jelica''' se nalazi u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]], južno od [[Čačak|Čačka]] i sjeveroistočno od [[Guča|Guče]]. Predstavlja prirodnu granicu između [[Dragačevo|Dragačeva]] i Čačanske kotline. Na njenom severozapadnom dijelu prelazi u [[Ovčar planina|Ovčar planinu]], a u jugoistočnom se nadovezuje na područje Pekčanice.<ref name="Jelica"/> Ograničeno je dolinom [[Ibar|Ibra]] i Lopatnice na istoku, rijeke Bjelice na jugu i jugoistoku kao i [[Južna Morava|Južne Morave]] na sjeveru i istoku. Jelica je oblika grede zasječene dolinama, iznad kojih su vrhovi prosječne visine 800-900 m. Ima [[Dinaridi|dinarski]] pravac pružanja, sjeverozapad-jugoistok, u dužini od 30 km. Pored najvišeg vrha Crne stijene (929 m nadmorske visine), veći vrhovi su: Neboš (894 m.), Verinje (874 m.), Gradine (849 m.), Stjenik (825m.) i Rajački vis (818 m.). Područje je složene [[Geologija|geološke]] građe, izgrađeno od metamorfnih stijena i magmatita, kao i od sedimenata [[Mezozoik|mezozojske]] i [[Kenozoik|kenozojske]] starosti. == Prirodne vrijednosti == U [[Krečnjak|krečnjačkim]] stijenama razvijeni su oblici reljefa karakteristični za [[kraš]]ke terene. Ističu se "Stjenoviti prozor", [[Pećina]] svetog Jovana Stjeničkog, Savina pećina, kao i brojni vidikovci. [[File:Wiki Šumadija VII Jelica 515.jpg|mini|lijevo|180px|[[Česma Rusavina]]]] Od brojnih [[izvor]]a izdvaja se nekoliko značajnijih: * Ateničko vrelo, najizdašnije količinom vodom, snabdjeva Atenicu i okolna naselja * [[Česma Rusavina]], koju čine ozidana česma i rezervoar kojim je kaptiran izvor neposredno u zaleđu. Objekat je poklon kralja [[Aleksandar I Karađorđević|Aleksandra I Karađorđevića]] stanovništvu Dragačeva za žrtve u ratovima od 1912 do 1918. god. * Savina voda u selu Guberovac, voda izlazi iz pukotine u stijeni. Na području Jelice postoje tri izvora koja nose Savino ime. * Česma đakona Avakuma, u blizini manastira Stjenik, sa vodom iz kaptiranog izvora Zahvaljujući specifičnoj [[Geologija|geološkoj]] strukturi, pokrovu tla, obilju vode i [[klima]]tskim karakteristikama, na planini Jelici omogućeno je prisustvo brojnog živog svijeta. === Biljke === Registrovano je 630 vrsta biljaka, od čega 101 vrsta uživa nacionalni i međunarodni značaj, 6 vrsta spada u kategoriju strogo zaštićenih vrsta, dok je 65 zaštićenih vrsta. Iz kategorije zaštićenih vrsta, ukupno 43 vrste su uključene u "Dekret o kontroli korištenja i trgovine divljom florom i faunom". Postoji 16 vrsta iz porodice orhideja. Od svih vrsta, kao posebne mogle bi se izdvojiti dvije strogo zaštićene biljne vrste: plavi cvijet ili [[kadivka]] (''Kitaibela vitifolia Willd'') – i [[barska paprat]] (''Thelypteris palustris Schott''). Na području Jelice nalazi se još 32 reliktne i 7 endemskih vrsta. Značajan dio planine prekriven je šumskom vegetacijom. Najniži pojas šuma je pojas hrasta, unutar kojeg su očuvane termofilne šumske zajednice. To su područja pod klimatogenom šumom [[Hrast sladun|hrastova sladuna]] i [[Cer (biljka)|cera]] (''Quercetum frainetto-cerris''). Na grebenima i međudolinskim padinama nalazi se šuma [[Hrast kitnjak|hrasta kitnjaka]] (''Quercetum petraea''), a u uvalama i na strmim sunčanim stranama nalazi se brdska bukova šuma (''Fagetum moesiacae submontanum''). Na većim nadmorskim visinama (iznad 800 m), brdska bukova šuma prelazi u planinsku [[Mezijska bukva|bukovu šumu]] (''Fagetum moesiacae montanum''). Područje Jelice također je potencijalno područje [[Natura 2000]] odabrano zbog dva tipa staništa: mezijske bukove šumu (91W0) i istočne šume medunca (91AA) na površini od preko 50% zaštićenog područja. Oko 60 drvenastih i grmastih vrsta drveća prisutno je u šumama Jelice, a od ukupno 38 vrsta drveća navedenih na TBFRA – 1 listi, 4 vrste su zastupljene kao reliktne, rijetke i endemske.<ref name="Jellica">{{Cite web |url= https://zzps.rs/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BE-%D0%B8%D0%B7%D1%83%D0%B7%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%85-%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D1%98%D0%B5%D0%BB/ |title= Predio izuzetnih odlika planina Jelica |work= Zavod za zaštitu Srbije |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> [[File:NP TARA - Potocni rak.jpg|mini|desno|180px|Potočni rak]] === Životinje === Unutar granica zaštićenog područja samo u pojedinim vodotocima (Ježevacki potok i Petnička ij) zabilježena je samo jedna vrsta [[Ribe|ribe]], i to [[Balkanska potočna mrena|potočna mrena]] (''Barbus balcanicus''), vrsta od nacionalnog i međunarodnog značaja. Od ostalih vodenih organizama, ističe se prisutnost [[Potočni rak|potočnog raka]] (''Austropotamobius torrentium'') u potoku Ježevac, vrste desetnožnog raka koja ima status strogo zaštićene divlje vrste na nacionalnom nivou, a i od međunarodnog je značaja. Zabilježeno je prisustvo devet vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]], što čini 39,13% od ukupnog broja vrsta vodozemaca koji naseljavaju Republiku Srbiju i devet vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]], što čini 33,33% njihovog diverziteta u Republici Srbiji. Od evidentiranih 18 vrsta vodozemaca i gmizavaca, 12 vrsta su strogo zaštićene, tri su zaštićene divlje vrste i tri bez statusa zaštite. Na području planine Jelice evidentirano je 49 vrsta [[Insekti|insekata]] iz redova pravokrilaca, leptira i tvrdokrilaca, od kojih su tri vrste strogo zaštićene i jedna zaštićena divlja vrsta koja je od međunarodnog značaja. Zabilježeno je ukupno 100 vrsta [[ptica]], što predstavlja oko 28% od ukupnog broja vrsta ptica u Republici Srbiji. Najveći broj vrsta ptica na ovom području je strogo zaštićeno i ima nacionalni značaj, a evidentirano je i 18 od međunarodnog značaja.<ref name="Jellica"/> == Stvorene vrijednosti == * [[Manastir]] Stjenik (Banjica), spomenik kulture * Crkva svetog Nikole u Ježevici, spomenik kulture od velikog značaja * [[Arheologija|Arheološko]] nalazište Gradina u Grabu * Arheološki lokalitet Crkvina u Banjici * Arheološki lokalitet Manastir, šuma iznad Manastira Stjenik<ref name="PLJelica">{{Cite web |url= https://www.ekologija.gov.rs/sites/default/files/inline-files/PIO%20Planina%20Jelica.pdf |title= Studija zaštite - Predio izuzetnih odlika planina Jelica |work= Zavod za zaštitu prirode Srbije. decembar 2022. |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Predio izuzetnih odlika == Uredbom o zaštiti predjela izuzetnih odlika planina Jelica, dijelovi planine proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] od velikog značaja i svrstani u II kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji, pripada V kategoriji za zaštitu prirode ([[Zaštićeni krajolik]]) Na području predjela izuzetnih odlika utvrđeni su režimi zaštite I (259 ha 96 ar 33 m²), II (926 ha 52 ar 57 m²) i III (5009 ha 74 ar 88 m²) stepena. ==== Svojina ==== * državno: 2718.96 ha (43,88%) * privatno: 2787.73 ha (44,99%) * javno: 139,70 ha (2,25%) * crkveno: 30,82 ha (0,500/0) * ostalo: 519,03 ha (8,38%) == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|Jelica}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Čačak]] [[Kategorija:Kraljevo]] oeof0vcytrjeoa5r7zptme1361v2eql 10 4727000 42714616 42714379 2026-10-30T00:16:02Z Edgar Allan Poe 29250 42714616 sanitized-css text/css table.numblk { border-collapse: collapse; border: none; margin-top: 0; margin-right: 0; margin-bottom: 0; } table.numblk > tbody > tr > td { vertical-align: middle; padding: 0; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) { width: 99%; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table { border-collapse: collapse; margin: 0; border: none; width: 100%; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:first-child > td:first-child, table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:first-child > td:last-child { padding: 0 0.4ex; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:first-child > td:nth-child(2) { width: 100%; padding: 0; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:last-child > td { padding: 0; } table.numblk > tbody > tr > td:last-child { font-weight: bold; } table.numblk.numblk-raw-n > tbody > tr > td:last-child { font-weight: /*revert*/unset; } table.numblk > tbody > tr > td:last-child::before { content: "("; } table.numblk > tbody > tr > td:last-child::after { content: ")"; } table.numblk.numblk-raw-n > tbody > tr > td:last-child::before, table.numblk.numblk-raw-n > tbody > tr > td:last-child::after { content: none; } table.numblk > tbody > tr > td { border: none; } table.numblk.numblk-border > tbody > tr > td { border: thin solid; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:first-child > td { border: none; } table.numblk.numblk-border > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:first-child > td { border: thin solid; } table.numblk > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:last-child > td { border-left: none; border-right: none; border-bottom: none; } table.numblk.numblk-border > tbody > tr > td:nth-child(2) > table > tbody > tr:last-child > td { border-left: thin solid; border-right: thin solid; border-bottom: thin solid; } table.numblk:target { color: var(--color-base, #202122); background-color: #cfe8fd; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night table.numblk:target { color: var(--color-base, #eaecf0); background-color: #301702; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os table.numblk:target { color: var(--color-base, #eaecf0); background-color: #301702; } } qu6nxs44bwhzrpf1munqff4t8kptjr9 0 4727003 42714517 42714409 2026-10-29T13:07:27Z Zavičajac 76707 /* Istorija */ 42714517 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Tatkova zemunica | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Istočna Srbija | najbliži_grad = [[Niš]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 3.61 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: II kategorija<br/>Režim zaštite II, III stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 1971.<ref name="Tatk">{{Cite web |url= https://www.protectedplanet.net/328852?site_pid=328852 |title= Tatkova zemunica |work= Protected planet |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Tatkova zemunica''' je [[zaštićeno područje]] na obroncima [[Jastrebac|Malog Jastrebca]], 20 km. od [[Niš]]a, opština [[Merošina]], [[Nišavski okrug]], [[Srbija]]. Najbliža naselja su sela Gornja Devča, Padina i Krajkovac. Zaštićeni prostor je smješten između korita Krajkovačke rijeke i Jasičkog potoka sa istočne strane i grebenskog dijela Malog Jastrepca sa zapadne strane. Najviši vrhovi su Ljutički krst (918 m), Crveni breg (896 m.) i Golemi laz. Posebnu ambijentalnu vrijednost ovom prostoru daje manja vještačka akumulacija nizvodno od zaštićenog prirodnog dobra - Krajkovačko jezero, koju Jasički potok i Krajkovačka rijeka pune kvalitetnom [[izvor]]skom vodom Zaštićeni prostor je na nadmorskoj visini od 500 do 920 metara.<ref name="Tatzemun">{{Cite web |url= https://gido.in.rs/de/place/w822283255/ |title= Krajolik s izvanrednim obilježjima Tatkova zemunica |work= Gido |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U okviru zaštićenog područja se nalaze dvije zemunice, spomen-obilježje „Tatkova zemunica“, crkva Svetih Vrača, hotel „Mali Jastrebac“ sa sportskim terenima, odmaralište Кazneno popravnog zavoda Niš, česme i vikendice.<ref name="Tatzem">{{Cite web |url= https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-na-malom-jastrepcu-cuva-secanje-na-heroje-toplice |title= Tatkova zemunica na Malom Jastrepcu čuva sećanje na heroje Toplice |work= Niške vesti |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Istorija == Zaštićeno područje zauzima posebno mjesto u istoriji [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Dvije zemunice na Malom Jastrepcu služile su kao sklonište i mjesto za čuvanje namirnica borcima Topličkog partizanskog odreda. Ovdje su 13. avgusta 1942. godine, nakon što je njihovo skrovište otkriveno, [[narodni heroj]] [[Nikodije Stojanović|Nikodije Stojanović Tatko]] i grupa saboraca odlučili da ne padnu živi u ruke neprijatelju. Okruženi pripadnicima [[Sile Osovine|okupacionih snaga]] i njihovih saradnika, izvršili su samoubistvo, ostavljajući iza sebe priču koja se i danas pamti kao simbol otpora i slobode.<ref name="Tatkova">{{Cite web |url= https://prezi.com/p/cooroowyhs7z/tatkova-zemunica/ |title= Tatkova zemunica |work= Prezi, 2023.|accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Nikodije Stojanović Tatko rođen je 1912. godine u Staroj Božurni. Završio je učiteljsku školu i radio u selima oko [[Bosilegrad]]a i [[Prokuplje|Prokuplja]], gde je važio za jednog od najuglednijih prosvjetnih radnika i intelektualaca svog vremena. U [[Narodnooslobodilačka borba|Narodnooslobodilačku borbu]] uključio se 3. avgusta 1941. godine, kao borac Malojastrebačke čete. Ubrzo je postao član štaba Topličkog partizanskog odreda.<ref name="Tatboac">{{Cite web |url= https://tvzonaplus.rs/merosina-tragovima-istorije-tatkova-zemunica/ |title= MEROŠINA – TRAGOVIMA ISTORIJE: TATKOVA ZEMUNICA |work= Zona plus - tvzonaplus.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Posle rata proglašen je [[Narodni heroj|narodnim herojem]] Jugoslavije, a u njegovom rodnom selu i danas postoje spomenik i porodična kuća.<ref name="Tatzem">{{Cite web |url= https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-na-malom-jastrepcu-cuva-secanje-na-heroje-toplice |title= Tatkova zemunica na Malom Jastrepcu čuva sećanje na heroje Toplice |work= Niške vesti |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Predio izuzetnih odlika == Ovaj prostor je 1971. godine, zaštićen kao Memorijalni prirodni spomenik „Tatkova zemunica“. SO Merošina je na sjednici 1971. godine donijela Rešenje o stavljanju pod zaštitu države područje planine Mali Jastrebac. Odlukom Skupšine grada Niša područje Tatkova zemunica dobilo je novi status 2015. god. kojom su objedinjene njegove prirodne, kulturno-istorijske i pejzažne vrijednosti. Proglašeno je [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] od lokalnog značaja i svrstano u III kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji, pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="Tatzemunica">{{Cite web |url= https://merosinaturizam.rs/tatkova-zemunica/ |title= Predeo izuzetnih odlika, „Tatkova zemunica“ |work= Turistička organizacija Opštine Merošina - merosinaturizam.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Osnovna vrijednost Predjela izuzetnih odlika „Tatkova zemunica“ čine biološko-ekološke, estetske i kulturno-istorijske vrednosti. Obuhvata površinu od 361 hektar [[Bukva|bukovih]] i [[hrast]]ovih šuma, od čega je u državnoj svojini 345 ha, a u privatnoj oko 16 ha.<ref name="Tatzemun">{{Cite web |url= https://gido.in.rs/de/place/w822283255/ |title= Krajolik s izvanrednim obilježjima Tatkova zemunica |work= Gido |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđeni su režimi zaštite II (3% područja) i III (97% područja) stepena. Dominiraju bukva, hrast kitnjak i cer, zbog čega ovaj dio Malog Jastrepca predstavlja jedno od najvrijednijih šumskih područja juga Srbije. Šume su nekada zauzimale znatno veće površine na ovim prostorima ali su nakon Drugog svetskog rata izvršene sječe na velikim površinama, usljed čega su je javili erozivni procesi. Bukva je najzastuljenija i zauzima čak 63% obrasle površine, dok mješovitih sastojina bukve i hrasta kitnjaka ima na 21% površine. Vremenom su zasađene i druge vrste poput [[smrče]], [[bagrem]]a, topole, duglazije, crnog i bijelog [[bor]]a.<ref name="zaštićeno">{{Cite web |url= https://www.turistickiklub.com/sadrzaj/tatkova-zemunica |title= Tatkova zemunica |work= Turistički vodič Srbije - www.turistickiklub.com |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Merošina]] 10mux75731adwxtrplx2iegrvvmxxo4 0 4727015 42714519 2026-10-29T13:11:59Z Zavičajac 76707 Nova stranica: {{Heroj M | slika = |didaskalija=NIKODIJE STOJANOVIĆ | opis_slike= | datum_rođenja =novembar [[1912]]. | mesto_rođenja =[[Stara Božurna]], [[Žitorađa]] | država_rođenja = <br />{{zastava|Kraljevina Srbija}} | datum_smrti =13. avgusta 1942. | mesto_smrti =[[Jastrebac]] planina | država_smrti ={{zas|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevina Jugoslavija u vrijeme okupacije 1941-1944. | profesija=Učitelj | KPJ= | rat=Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnoosl... 42714519 wikitext text/x-wiki {{Heroj M | slika = |didaskalija=NIKODIJE STOJANOVIĆ | opis_slike= | datum_rođenja =novembar [[1912]]. | mesto_rođenja =[[Stara Božurna]], [[Žitorađa]] | država_rođenja = <br />{{zastava|Kraljevina Srbija}} | datum_smrti =13. avgusta 1942. | mesto_smrti =[[Jastrebac]] planina | država_smrti ={{zas|Kraljevina Jugoslavija}} Kraljevina Jugoslavija u vrijeme okupacije 1941-1944. | profesija=Učitelj | KPJ= | rat=[[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] | NOB=Komesar<br />Topličkog NOP odreda | čin= | služba= |narodni heroj=14. decembra 1949. }} '''Nikodije Stojanović''' ([[Stara Božurna]], [[Žitorađa]], [[1912]] — [[Jastrebac]], 13. avgust 1942.), učesnik [[Narodnooslobodilačka borba|narodnooslobodilačke borbe]] i [[narodni heroj Jugoslavije]], član štaba Topličkog NOP odreda. Nikodije Stojanović završio je učiteljsku školu i radio u selima oko Bosilegrada i Prokuplja, gde je važio za jednog od najuglednijih prosvjetnih radnika i intelektualaca svog vremena.<ref name="Tatzem">{{Cite web |url= https://niskevesti.rs/article/tatkova-zemunica-na-malom-jastrepcu-cuva-secanje-na-heroje-toplice |title= Tatkova zemunica na Malom Jastrepcu čuva sećanje na heroje Toplice |work= Niške vesti |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U prvim danima okupacije nakon [[Aprilski rat|Aprilskog rata]], Tatko je organizovao raspršivanje propagandnog materijala i prikupljanje oružja u selima Toplice. Kada je [[Njemačka]] napala [[Sovjetski Savez]], uhapšen je i poslan u zatvor. Njegov brat Vojislav podmitio je žandare i Tatko je uspio pobjeći. Nakon zatvora, uključio se u pripreme za [[Ustanak u Srbiji (1941.)|ustanak]], okupljajući prve borce. Borac Malojastrebačke čete postao je 3. avgusta 1941. god, a u septembru komesar Topličkog partizanskog odreda.<ref name="Tatboac">{{Cite web |url= https://tvzonaplus.rs/merosina-tragovima-istorije-tatkova-zemunica/ |title= MEROŠINA – TRAGOVIMA ISTORIJE: TATKOVA ZEMUNICA |work= Zona plus - tvzonaplus.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> Istakao se u mnogim bitkama, osobito u oslobađanju Prokuplja, u bitkama kod Šiljegovca, Svarče i Čubure. == Pogibija == Početkom avgusta 1942. godine, okupatorske vlasti zahtjevale su potpuno uništenje partizanskih jedinica. Pripreme za ofanzivu organizovao je Milan Aćimović, ministar unutrašnjih poslova Nedićeve kvinsliške vlade. Ofanziva je počela 10. avgusta i trajala je do 18. septebra 1942. godine. U odsustvu glavnine jedinica NOVJ, preostale manje partizanske jedinice sklonile su se u Istočnu Srbiju, preko Morave i u kruševački kraj. Borci Topličkog odreda djelovali su na području Jastrebca. Da ne bi pali živi neprijatelju u ruke, pet partizana izvršilo je samoubistvo u jednoj zemunici i to su : Nikodije Stojanović– Tatko, učitelj iz Stare Božurne; Darinka Nestorović – Ljupče, student medicine iz Prokuplja; Borivoj Kurbanov, đak trgovačke akademije iz Niša; Miodrag Veljković– Karaman, stočar iz Prokuplja; Milojko Nikolić – Duško, zemljoradnik iz Padine. U proboj neprijateljskog obruča pošli su i poginuli na samom izlazu iz zemunice: Milun Tošić, metalski radnik iz Sečanice; Borivoj Milošević – Nikola, radnik iz Dudulajca i Borivoje Stanojević – Živko, radnik iz Dudulajca. Predali su se Dragomir Đorđević – Ilija, zemljoradnik iz Držanovca, zatim Živojin Milenković iz Klisurice i Živko Nikolić – Vitez, zemljoradnik iz Padine. [[Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije|Predsjedništvo AVNOJ-a]] je 6. jula 1945. Nikodiju Stojanovića posthumno odlikovalo [[Orden zasluga za narod|Ordenom zasluga za narod]] prve klase. Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ 14. decembra 1949. proglašen je za Narodnog heroja.<ref name="orden">{{Cite web |url= https://slvesnik.com.mk/Issues/D151A40DBD7F410085A79C14D9D588F9.pdf |title= Ukaz o odlikovanju |work= Službeni list DFJ 90/45 - slvesnik.com.mk |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> U njegovu čast, jedna osnovna škola u Prokuplju nosi njegovo ime, a u rodnom selu i danas postoje spomenik i porodična kuća. Kao znak sećanja na pogibiju Tatkove grupe, podignut je spomenik i uređena i konzervirana [[Tatkova zemunica]], koja se i danas čuva i obilazi 13. avgusta svake godine.<ref name="Tatzemunica">{{Cite web |url= https://merosinaturizam.rs/tatkova-zemunica/ |title= Predeo izuzetnih odlika, „Tatkova zemunica“ |work= Turistička organizacija Opštine Merošina - merosinaturizam.rs |accessdate= 10. oktobar 2026.}}</ref> == Literatura == * {{cite encyclopedia |year= 1975|title = [[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]|encyclopedia= |publisher= Mladost|location= Beograd|id= }} == Izvori == {{Izvori}} {{portal|NOB}} {{portal|Srbija}} {{Lifetime|1912|1942|Stojanović, Nikodije}} [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Narodni heroji Jugoslavije]] cfy6ocmhu9q1jtgvbjnx730t209j3av 0 4727016 42714539 2026-10-29T17:51:31Z Inokosni organ 160059 n/č 42714539 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Eduardo Germán María Hughes Galeano | slika = Eduardo Galeano - conferenza Vicenza 2.jpg | širina_slike = 280px | opis = | datum_rođenja = {{Birth date|1940|09|3|df=y}} | mjesto_rođenja = {{flagicon|Urugvaj}} [[Montevideo]] | datum_smrti = {{death date and age|2015|04|13|1940|09|3|df=y}} | mjesto_smrti = {{flagicon|Urugvaj}} [[Montevideo]] | zanimanje = [[novinar]] i [[književnik]] | jezik = | nacionalnost = | žanr = | pokret = | znamenita_djela = <div> * ''Memoria del fuego '' (1982) * ''Las venas abiertas de América Latina'' (1971)</div> | uticaj_od= | uticaj_na = | potpis= }} '''Eduardo Galeano''' ([[Montevideo]], [[3. septembra]] [[1940.]] – [[13. aprila]] [[2015]]) bio je urugvajski književnik, novinar i esejist. == Biografija == Eduardo Galeano rođen je u gradu [[Montevideo|Montevideu]] [[3. septembra]] [[1940]], u katoličkoj porodici višeg društvenog sloja. Otac mu je bio Eduardo Hughes Roosen, a majka Licia Esther Galeano Muñoz, od koje je preuzeo prezime koje je koristio kao svoje umjetničko ime. Novinarsku karijeru je započeo ranih [[1960-e|1960-ih]] kao glavni urednik "Marchae", utjecajnog tjednika koji je osnovao [[Carlos Quijano]], novinara kojeg je Galeano smatrao svojim novinarskim ocem, a u tom listu su, među ostalima, surađivali [[Mario Vargas Llosa]], [[Mario Benedetti]], [[Adolfo Gilly]], [[Alfredo Zitarrosa]], [[Manuel Maldonado]] te braća [[Denis Fernández Retamar|Denis]] i [[Roberto Fernández Retamar]]. Od [[1964.]] godine proveo je dvije godine kao urednik neovisnih ljevičarskih novina "Época". U razdoblju od [[1965.]] do [[1973.]] godine obnašao je dužnost direktora Odjela za publikacije na Univerzitetu Republike. Tijekom studija u [[Pariz]]u saznao je da je tadašnji argentinski predsjednik [[Juan Domingo Perón]] izjavio: "Ako je taj mladić negdje u blizini, volio bih ga vidjeti." Iako Galeano nije bio posve uvjeren u istinitost te tvrdnje, iskoristio je priliku tijekom jednog putovanja i nazvao broj koji je dobio za generala, koji je tada živio u egzilu u Španjolskoj. Ispostavilo se da je to istina, a Perón ga je dočekao raširenih ruku. Vodio je dug razgovor s bivšim argentinskim predsjednikom, tijekom kojeg ga je upitao zašto se češće ne pojavljuje u javnosti, na što je dobio odgovor: "Božji ugled počiva na činjenici da se On vrlo rijetko pokazuje." Godine [[1970.]] pozvan je da bude član žirija za nagradu "Casa de las Américas". Godine [[1971.]] objavio je knjigu "Otvorene vene Latinske Amerike" te je prijavio knjigu na natječaj "Casa de las Américas", gdje je dobila posebno priznanje. Djelo je zamislio kao "priručnik za popularno obrazovanje [koji] raspravlja o političkoj ekonomiji u stilu ljubavnog ili gusarskog romana." Tijekom državnog udara u Urugvaju [[27. juna]] [[1973.]] bio je zatvoren i prisiljen napustiti državu. Njegova knjiga "Otvorene vene Latinske Amerike" bila je cenzurirana od strane diktature, Argentine i Čilea. Stoga je se preselio u Argentinu, gdje je pokrenuo kulturni časopis "Crisis", surađujući s pjesnikom i novinarom [[Juan Gelman|Juanom Gelmanom]]. Godine [[1975.]] primio je nagradu "Casa de las Américas" za roman "La canción de nosotros". [[1976.]] otišao je u Španjolsku, gdje je [[1984.]] napisao svoju slavnu trilogiju "Memoria del fuego" (pregled historije Latinske Amerike), djelo koje se smatra njegovim najvažnijim ostvarenjem. Tijekom tih godina, međutim, proveo je neko vrijeme i u [[Stockholm]]u, sudjelujući u radu međunarodnog tribunala koji se bavio sovjetskom invazijom na Afganistan [[1979.]] godine. S tim u vezi, istaknuo je kako je jedan od najupečatljivijih trenutaka tijekom postupka bio onaj u kojem je jedan stariji, visokopozicionirani vjerski vođa uzviknuo: "Komunisti su osramotili naše kćeri! Naučili su ih čitati i pisati!" Početkom [[1985.]] godine vratio se u Montevideo. U oktobru iste godine, zajedno s [[Mario Benedetti|Mariom Benedettijem]], [[Hugo Alfaro|Hugom Alfarom]] te drugim novinarima i književnicima koji su bili dio tjednika "Marcha", pokrenuo je list "Brecha", publikaciju u čijem je savjetodavnom odboru ostao sve do svoje smrti. Između [[1987.]] i [[1989.]] godine bio je član urugvajske Državne komisije za referendum, osnovane s ciljem ukidanja "Zakona o prestanku državnog prava na kažnjavanje", zakona donesenog u decembru [[1986.]] kojim se onemogućavao kazneni progon za zločine protiv čovječnosti počinjene tijekom vojne diktature u njegovoj zemlji (1973-1985). Godine [[2004.]] je podržao u Urugvaju pobjedu saveza Širokog fronta ("Frente Amplio") i [[Tabaré Vázquez|Tabaréa Vázqueza]]. Napisao je članak u kojem je istaknuo da su ljudi glasali vodeći se zdravim razumom. Godine [[2005]], uz ljevičarske intelektualce kao što su [[Tariq Ali]] i [[Adolfo Pérez Esquivel]], pridružio se savjetodavnom odboru tada tek osnovane latinoameričke televizijske mreže TeleSUR. U Meksiku je surađivao s novinama "La Jornada". U januaru [[2006.]] pridružio se nekoličini međunarodnih ličnosti u pozivu na suverenitet [[Portoriko|Portorika]], a potpisao je i deklaraciju kojom se zagovara neovisnost te zemlje. U februaru [[2007.]] je podvrgnut operaciji zbog [[rak pluća|raka pluća]]. U novembru [[2008.]] osvrnuo se na pobjedu [[Barack Obama|Baracka Obame]]: "Bijela kuća uskoro će postati Obamin dom, no tu su Bijelu kuću izgradili crni robovi. I volio bih, a i nadam se, da on to nikada ne zaboravi." U aprilu [[2009.]] godine, tijekom 5. Summita Amerika održanog u [[Port of Spain]]u ([[Trinidad i Tobago]]), venecuelanski predsjednik [[Hugo Chávez]] uručio je jedan primjerak knjige "Otvorene vene Latinske Amerike" američkom predsjedniku Obami. Taj je događaj doveo do toga da knjiga u svega nekoliko sati postane internetski bestseler. Umro je u Montevideu [[13. aprila]] [[2015.]] u 74. godini života, nakon borbe s rakom pluća. == Djela == *''Los días siguientes'', 1962. *''China 1964. Crónica de un desafío'', 1964. *''Los fantasmas del día del león y otros relatos'', 1967. *''Reportajes. Tierras de Latinoamérica, otros puntos cardinales, y algo más'', 1967. *''Su majestad el fútbol'', 1968. *''Las venas abiertas de América Latina'', 1971. *''Siete imágenes de Bolivia'', 1971. *''Violencia y enajenación'', 1971. *''La cancion de nosotros'', 1975. *''Conversaciones con Raimón'', 1977. *''La piedra arde'', 1980. *''Voces de nuestro tiempo'', 1981. * ''Memoria del fuego '', 1982. *''Ventana sobre Sandino'', 1985. *''Aventuras de los jóvenes dioses'', 1986. *''La encrucijada de la biodiversidad colombiana'', 1986. *''El descubrimiento de América que todavía no fue y otros escritos'', 1986. *''Entrevistas y artículos (1962-1987)'', 1988. *''Nosotros decimos no. Crónicas (1963-1988)'', 1989. *''América Latina para entenderte mejor'', 1990. *''Palabras: antología personal'', 1990. *''Ser como ellos y otros artículos'', 1992. *''Amares'', 1993. (antologija) *''Úselo y tírelo'', 1994. *''Mujeres'', 1995. (antologija) * ''El fútbol a sol y sombra'', 1995. *''Carta al señor futuro'', 2007. * ''Espejos'', 2008. * ''Los hijos de los días'', 2011. *''El cazador de historias'', 2016. (posmrtno) == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin}} {{refend}} {{Normativna kontrola}} {{Životni vijek|1940|2015|Galeano, Eduardo}} [[Kategorija:Urugvajski pisci]] [[Kategorija:Urugvajski novinari]] kiitvfvqrc9ppeesr1i1xcvj68baxx9 0 4727017 42714551 2026-10-29T19:28:15Z Zavičajac 76707 Nova stranica: {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odsjeci kod Slankamena" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordin... 42714551 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odsjeci kod Slankamena" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 4,07 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz [[Slankamen]]a | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Ade i osjeci kod Slankamena''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Inđija]], [[Južnobački okrug]], [[Srbija]].<ref name="Slankamen"/> == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="sprudovi">{{Cite web |url= https://agroportal.rs/novoproglaseni-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Novoproglašeni Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena |work= Agroportal - agroportal.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, odnosno 56 % područja, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim [[vrba]]ma, * Uroševa pješčana sprud, s rukavcem i velikom jarugom,, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na preostaloj površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|River islands and cliffs near Slankamen}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Inđija]] 68cthbbnn9af7359qib6njw5szfdaik 42714556 42714551 2026-10-29T20:02:06Z Zavičajac 76707 Preusmjereno na [[Ade i odsjeci kod Slankamena]] 42714556 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Ade i odsjeci kod Slankamena]] 7vzgkklbz9ig29kbg94fal8fds47rrv 0 4727018 42714555 2026-10-29T19:59:57Z Zavičajac 76707 Nova stranica: {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odsjeci kod Slankamena" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordin... 42714555 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Zaštićeno područje | ime = Predio izuzetnih odlika "Ade i odsjeci kod Slankamena" | izvorni_naziv = | iucn_kategorija = V | slika = Предео изузетних одлика Аде и одсеци код Сланкамена ПИ020.jpg | širina_slike = | opis_slike = | karta = | lokacija = Vojvodina | najbliži_grad = [[Inđija]], {{flag|Srbija}} | koordinate = | površina = 4,07 | oznaka = Vrsta: Predio izuzetnih odlika<br/>Značaj: III kategorija<br/>Režim zaštite II (281,26 ha) i III (571,87 ha) stepena | ovlaštenje = | osnivanje = 2021.<ref name="Slankamen">{{Cite web |url= https://pravno-informacioni-sistem.rs/eli/rep/sgrs/vlada/uredba/2021/36/1 |title= UREDBA O PROGLAŠENJU PREDELA IZUZETNIH ODLIKA "ADE I ODSECI KOD SLANKAMENA " |work= ("Службени гласник РС", број 36 од 9. априла 2021. |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> | utemeljenje = | imenovanje = | posjetitelji_br = | posjetitelji_god = | posjetitelji_ref = | upravljačko tijelo = | administrator = | upravitelj = Udreženje građana „Еко les parkˮ iz [[Slankamen]]a | vlasnik = | svjetska_baština = | url = }} '''Ade i odsjeci kod Slankamena''' su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićeno područje]] koje čini uski pojas neogenih i lesnih obala [[Dunav]]a i nekoliko obližnjih [[ada]], uzvodno od [[Slankamen]]a, opština [[Inđija]], [[Južnobački okrug]], [[Srbija]].<ref name="Slankamen"/> == Opis == Na području se ističu: * paleoflorističko nalazište "Janda", [[Geologija|geološki]] profil [[jezero|jezersko]]-[[Rijeka|riječnih]] sedimenta s očuvanim okamenjenim stablima tropsko-suptropske vegetacije i dobro očuvanim lišćem kopnene [[Vegetacija|vegetacije]], * profil donjosarmatskih sedimenata "Poćenta" izgrađen od sedimenata s brojnim [[fosil]]nim životinjskim materijalom koji predstavljaju zapise o širenju i razvoju nekadašnjeg [[Panonsko more|Panonskog mora]], * Velika jaruga kao jedno od najekstremnijih reljefnih oblika u [[Vojvodina|Vojvodini]], * Urošev sprud sa mozaikom pješčanih sprudova, zabačenih voda, laguna, plićaka, ribnjaka, [[Trska|trske]] i [[Vrba|vrbe]] * 13 nacionalno i međunarodno važnih biljnih vrsta (najvažnije su raznorotka, [[Glog|crni glog]] i testerica), * 19 biljnih vrsta za zaštitu prioritetnih tipova staništa koji predstavljaju izvanredan primjer reprezentativnih staništa [[kontinent]]alnih i [[Panonija|panonskih]] regija (umjereno vlažne panonske livade, kopnene visoke šaševe, zajednica vodenih [[maslačak]]a, mezotrofne stajaće vode, srednje obalne travnate zajednice i panonske lesne [[Stepa|stepe]]), * 55 nacionalno i međunarodno važnih vrsta beskičmenjaka, od kojih su tri strogo zaštićene, tri zaštićene i jedna ugrožene, * 38 vrsta [[riba]] (ukrajinski kukurijeka, [[jegulja]], gavčica, vijunica, čikov, mali i veliki vretenci) koje imaju značajna lokalna mrijestilišta na ovom području, * 11 vrsta [[Vodozemci|vodozemaca]] – osam strogo zaštićenih, * 9 vrsta [[Gmizavci|gmizavaca]] – pet strogo zaštićenih (dunavski svizci i barska [[kornjača]]), * 162 vrste [[ptica]], od kojih je 132 strogo zaštićeno.<ref name="adeade">{{Cite web |url= https://www.021.rs/info/vojvodina/271365/foto-ade-i-odseci-kod-slankamena-novo-zasticeno-podrucje-u-vojvodini |title= FOTO: Ade i odseci kod Slankamena novo zaštićeno područje u Vojvodini |work= 021 - www.021.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> === Predio izuzetnih odlika === Uredbom Vlade RS iz 2021. godine, ade i osjeci kod Slankamena proglašeni su [[Zaštićena područja u Srbiji|zaštićenim područjem]] kao prirodno dobro izuzetnog značaja i svrstano je u I kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je [[Zaštićeni krajolik|predio izuzetnih odlika]]. Po [[IUCN-ove kategorije zaštićenih područja|IUCN]] kategorizaciji pripada V kategoriji za zaštitu prirode - [[Zaštićeni krajolik]].<ref name="sprudovi">{{Cite web |url= https://agroportal.rs/novoproglaseni-predeo-izuzetnih-odlika-ade-i-odseci-kod-slankamena/ |title= Novoproglašeni Predeo izuzetnih odlika „Ade i odseci kod Slankamena |work= Agroportal - agroportal.rs |accessdate= 10. oktobar 2025.}}</ref> Na području predjela izuzetnih odlika utvrđena su dva stepena režima zaštite II i III stepena. Režim zaštite II stepena je ukupne površine 228,16 hа, odnosno 56 % područja, i odnosi se na lokalitete: * Velika Ada, nizvodno istočni dio, s ribnjacima, pašnjacima i starim [[vrba]]ma, * Uroševa pješčana sprud, s rukavcem i velikom jarugom,, * Stepa Surduk, * Neogenski i lesni dijelovi na lokalitetu "Poćenta" Režim zaštite III stepena utvrđen je na preostaloj površini od 179,67 ha, odnosno 44% područja. == Izvori == {{Reflista}} {{Portal|Srbija}} {{Commonscat|River islands and cliffs near Slankamen}} [[Kategorija:Predeli izuzetnih odlika u Srbiji]] [[Kategorija:Inđija]] 4mltrzoi33w2a50bidq7ehbiy4qv4ej 1 4727019 42714557 2026-10-29T20:10:23Z Inokosni organ 160059 naziv 42714557 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) 2ocd7zvdrhl94dyxzule1s9dnfdhpjc 42714572 42714557 2026-10-29T21:28:31Z Edgar Allan Poe 29250 /* Naziv stranice */ odgovor 42714572 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) :To krivi @[[Korisnik:Aca|Acu]]! :P Ja se slažem s tim, neka ti on objasni zašto ne :P – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. oktobra 2026. u 22:28 (CET) lslcpydt0oddrabp589f7iy89y91yz1 42714596 42714572 2026-10-29T23:07:08Z Aca 108187 /* Naziv stranice */ odgovor 42714596 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) :To krivi @[[Korisnik:Aca|Acu]]! :P Ja se slažem s tim, neka ti on objasni zašto ne :P – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. oktobra 2026. u 22:28 (CET) ::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: ''Suicid'' je neutralni izraz naspram ''samoubistva'' i ''samoubojstva''. Koristimo ga dosledno u ostalim člancima, pa smo ga i ovde zadržali. Ako ne paše, rađe bih podržao termin ''samoubistvo'', kao [[WP:2:1]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:07 (CET) dwtzk13h727nd7dvh5c0ved515g92r0 42714599 42714596 2026-10-29T23:08:06Z Aca 108187 /* Naziv stranice */ odgovor 42714599 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) :To krivi @[[Korisnik:Aca|Acu]]! :P Ja se slažem s tim, neka ti on objasni zašto ne :P – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. oktobra 2026. u 22:28 (CET) ::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: ''Suicid'' je neutralni izraz naspram ''samoubistva'' i ''samoubojstva''. Koristimo ga dosledno u ostalim člancima, pa smo ga i ovde zadržali. Ako ne paše, rađe bih podržao termin ''samoubistvo'', kao [[WP:2:1]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:07 (CET) :::Naravno, treba dokazati argumentima zašto ne paše. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:08 (CET) ei2itdjendc5sgkrbpru0j25zhjb9oi 42714609 42714599 2026-10-29T23:40:18Z Inokosni organ 160059 42714609 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) :To krivi @[[Korisnik:Aca|Acu]]! :P Ja se slažem s tim, neka ti on objasni zašto ne :P – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. oktobra 2026. u 22:28 (CET) ::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: ''Suicid'' je neutralni izraz naspram ''samoubistva'' i ''samoubojstva''. Koristimo ga dosledno u ostalim člancima, pa smo ga i ovde zadržali. Ako ne paše, rađe bih podržao termin ''samoubistvo'', kao [[WP:2:1]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:07 (CET) :::Naravno, treba dokazati argumentima zašto ne paše. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:08 (CET) ::::Ne slažem se iz razloga što po tome principu bismo se našli da na konačnici govorimo engleskim imenicama padežovanim na štokavskom. ''No way!'' Samoubistvo je naša riječ, samoubojstvo je također naša riječ. Nisam za radikalan purizam, ali ipak tamo gdje imamo našu domaću riječ, izbjegavam tuđicu. A potom, članak je pisan na hrvatskoj jekavici, ništa mu ne škodi da naslov bude u skladu s tekstom članka. Taj princip "neutralnosti" prati neku krivu logiku, jer prema tome bismo sve više i više tražili neku leksikalnu neutralnost da bismo izbjegli neke zamišljene nesuglasice, a to ide u pravcu jezičnog osiromašenja, neprirodnog pojednostavljenja i jezičkog kolonijalizma (odnosno anglifikacije). Mislim da je cilj da imamo wikipediju sa svim našim riječima iz svih naših inačica, ne wikipediju s 300 riječi koje svi poznajemo, jer ako pojednostavljujemo "do koske" onda tu upada i ukrajinski. Ipak, to kažem bez ikakve borbenosti, jedno ili drugo svejedno mi je. Ljepše mi je kada su sve riječi "naše" i to je to. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:39 (CET) i4n1ht48iaa77757fxzi4ohoqgjlo62 42714611 42714609 2026-10-29T23:57:50Z Edgar Allan Poe 29250 /* Naziv stranice */ odgovor 42714611 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) :To krivi @[[Korisnik:Aca|Acu]]! :P Ja se slažem s tim, neka ti on objasni zašto ne :P – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. oktobra 2026. u 22:28 (CET) ::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: ''Suicid'' je neutralni izraz naspram ''samoubistva'' i ''samoubojstva''. Koristimo ga dosledno u ostalim člancima, pa smo ga i ovde zadržali. Ako ne paše, rađe bih podržao termin ''samoubistvo'', kao [[WP:2:1]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:07 (CET) :::Naravno, treba dokazati argumentima zašto ne paše. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:08 (CET) ::::Ne slažem se iz razloga što po tome principu bismo se našli da na konačnici govorimo engleskim imenicama padežovanim na štokavskom. ''No way!'' Samoubistvo je naša riječ, samoubojstvo je također naša riječ. Nisam za radikalan purizam, ali ipak tamo gdje imamo našu domaću riječ, izbjegavam tuđicu. A potom, članak je pisan na hrvatskoj jekavici, ništa mu ne škodi da naslov bude u skladu s tekstom članka. Taj princip "neutralnosti" prati neku krivu logiku, jer prema tome bismo sve više i više tražili neku leksikalnu neutralnost da bismo izbjegli neke zamišljene nesuglasice, a to ide u pravcu jezičnog osiromašenja, neprirodnog pojednostavljenja i jezičkog kolonijalizma (odnosno anglifikacije). Mislim da je cilj da imamo wikipediju sa svim našim riječima iz svih naših inačica, ne wikipediju s 300 riječi koje svi poznajemo, jer ako pojednostavljujemo "do koske" onda tu upada i ukrajinski. Ipak, to kažem bez ikakve borbenosti, jedno ili drugo svejedno mi je. Ljepše mi je kada su sve riječi "naše" i to je to. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:39 (CET) :::::Princip neutralnosti kao takav donesen je upravo zbog ovih situacija. Nema nikakvog jasnog razloga da samoubojstvo ima prednost nad samoubistvom ili ''vice versa'', sukladno čemu je u redu koristiti neutralni izraz, pogotovo jer je suicid kao takav, što kao takav što kroz izvedenice (suicidalnost, suicidalne misli, suicidalne sklonosti) prisutan u našem jeziku. S druge strane, "samoubilački" je tremin koji se kod nas uglavnom veže uz, primjerice, "samoubilačke napade". Nisam čuo niti susreo u stručnoj literaturi da se govori o "samoubilačkim mislima". Stoga Acina argumentacija, dugoročno, ima smisla. (Iako je i meni prirodnije reći samoubojostvo.) Ali, ova logika da naslov valja biti usklađen s tekstom je dugoročno nesvrsishodna - njome se jezične smjernice svode na mrtvo slovo na papiru i njima se onda opet ne postiže ništa, jer ako će jedan članak biti "Samoubojstvo Osamua Dazaija", drugi "Suicid Vladimira Majakovskog", a treći "Samoubijstvo Sergeja Jesenjina", onda nismo postigli ništa. Ima situacija kada jednostavno ne možemo prevagnuti između nekih izraza, onda biramo neutralni izraz. To nije kao kemija i hemija - jer tu nemamo neutralni izraz pa moramo ići na 2:1. Slično smo imali sa zrakom i ostalim izvedenicama pa smo zaključili da tu nema potrebe forsirati neutralne izraze jer su u većini slučajeva bolesno neprirodni u našem jeziku pa smo se odlučili za zrak kao prepoznatljiviji izraz. Suicid je skroz uredan izraz u ovom slučaju. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 30. oktobra 2026. u 00:57 (CET) 5m2ha4kl0psu1o9rwl79m21ze75oyc9 42714645 42714611 2026-10-30T00:52:25Z Inokosni organ 160059 42714645 wikitext text/x-wiki == Naziv stranice == {{ping|Edgar Allan Poe}} predlažem "samoubojstvo" mjesto "suicida". – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 29. oktobra 2026. u 21:10 (CET) :To krivi @[[Korisnik:Aca|Acu]]! :P Ja se slažem s tim, neka ti on objasni zašto ne :P – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 29. oktobra 2026. u 22:28 (CET) ::@[[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]]: ''Suicid'' je neutralni izraz naspram ''samoubistva'' i ''samoubojstva''. Koristimo ga dosledno u ostalim člancima, pa smo ga i ovde zadržali. Ako ne paše, rađe bih podržao termin ''samoubistvo'', kao [[WP:2:1]]. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:07 (CET) :::Naravno, treba dokazati argumentima zašto ne paše. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:08 (CET) ::::Ne slažem se iz razloga što po tome principu bismo se našli da na konačnici govorimo engleskim imenicama padežovanim na štokavskom. ''No way!'' Samoubistvo je naša riječ, samoubojstvo je također naša riječ. Nisam za radikalan purizam, ali ipak tamo gdje imamo našu domaću riječ, izbjegavam tuđicu. A potom, članak je pisan na hrvatskoj jekavici, ništa mu ne škodi da naslov bude u skladu s tekstom članka. Taj princip "neutralnosti" prati neku krivu logiku, jer prema tome bismo sve više i više tražili neku leksikalnu neutralnost da bismo izbjegli neke zamišljene nesuglasice, a to ide u pravcu jezičnog osiromašenja, neprirodnog pojednostavljenja i jezičkog kolonijalizma (odnosno anglifikacije). Mislim da je cilj da imamo wikipediju sa svim našim riječima iz svih naših inačica, ne wikipediju s 300 riječi koje svi poznajemo, jer ako pojednostavljujemo "do koske" onda tu upada i ukrajinski. Ipak, to kažem bez ikakve borbenosti, jedno ili drugo svejedno mi je. Ljepše mi je kada su sve riječi "naše" i to je to. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 00:39 (CET) :::::Princip neutralnosti kao takav donesen je upravo zbog ovih situacija. Nema nikakvog jasnog razloga da samoubojstvo ima prednost nad samoubistvom ili ''vice versa'', sukladno čemu je u redu koristiti neutralni izraz, pogotovo jer je suicid kao takav, što kao takav što kroz izvedenice (suicidalnost, suicidalne misli, suicidalne sklonosti) prisutan u našem jeziku. S druge strane, "samoubilački" je tremin koji se kod nas uglavnom veže uz, primjerice, "samoubilačke napade". Nisam čuo niti susreo u stručnoj literaturi da se govori o "samoubilačkim mislima". Stoga Acina argumentacija, dugoročno, ima smisla. (Iako je i meni prirodnije reći samoubojostvo.) Ali, ova logika da naslov valja biti usklađen s tekstom je dugoročno nesvrsishodna - njome se jezične smjernice svode na mrtvo slovo na papiru i njima se onda opet ne postiže ništa, jer ako će jedan članak biti "Samoubojstvo Osamua Dazaija", drugi "Suicid Vladimira Majakovskog", a treći "Samoubijstvo Sergeja Jesenjina", onda nismo postigli ništa. Ima situacija kada jednostavno ne možemo prevagnuti između nekih izraza, onda biramo neutralni izraz. To nije kao kemija i hemija - jer tu nemamo neutralni izraz pa moramo ići na 2:1. Slično smo imali sa zrakom i ostalim izvedenicama pa smo zaključili da tu nema potrebe forsirati neutralne izraze jer su u većini slučajeva bolesno neprirodni u našem jeziku pa smo se odlučili za zrak kao prepoznatljiviji izraz. Suicid je skroz uredan izraz u ovom slučaju. – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 30. oktobra 2026. u 00:57 (CET) :::::Važi. – [[Korisnik:Inokosni organ|Inokosni organ]] ([[Razgovor s korisnikom:Inokosni organ|razgovor]]) 30. oktobra 2026. u 01:52 (CET) dmcto88mgqwq8psfu721p14cxmy6ahl 0 4727020 42714559 2026-10-29T20:22:11Z Inokosni organ 160059 n/č > obrađeno prema verziji na sr.wikiju iz 29-10-2026. [[sr:Парламентарни избори у Србији 2026.|Парламентарни избори у Србији 2026. 42714559 wikitext text/x-wiki {{Infokutija izbori | election_name = Predsednički izbori u SAD 2024. | country = Sjedinjene Američke Države | type = predsjednički | votes_for_election = 538 članova [[Elektorski koledž SAD|Izborničkog kolegijuma]] | needed_votes = 270 | ongoing = da | previous_election = Predsednički izbori u SAD 2020. | previous_year = 2020 | election_date = [[25. oktobar]] [[2026.]] | next_election = Predsednički izbori u SAD 2028. | next_year = 2028 <!-- Kandidat --> | image2 = Donald Trump official portrait (3x4a).jpg | colour2 = FA8072 | candidate2 = [[Donald Trump]] | party2 = [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanska stranka]] | popular_vote2 = 75.919.830 | percentage2 = 50,2 % <!-- Kandidat --> | image1 = Kamala Harris Vice Presidential Portrait (cropped).jpg | colour1 = 025EB1 | candidate1 = [[Kamala Harris]] | party1 = [[Demokratska stranka (SAD)|Demokratska stranka]] | popular_vote1 = 72.907.387 | percentage1 = 48,2 % <!-- Kandidat --> | image4 = | colour4 = 000000 | candidate4 = | party4 = | popular_vote4 = | percentage4 = <!-- Kandidat --> | image5 = | colour5 = 555555 | candidate5 = | party5 = | popular_vote5 = | percentage5 = <!-- bottom --> | title = | before_election = | before_party = | after_election = | after_party = <!-- Izbori --> | map_size = | map_image = | map_caption = | title = Predsjednik | before_election = [[Joe Biden]] | before_party = [[Demokratska stranka (SAD)|Demokratska stranka]] | posttitle = | after_election = [[Donald Trump]] | after_party = [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanska stranka]] | college_voted = }} |tip=parliamentary <!--(mora engleski naziv)--> |outgoing_members=[[Četrnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|Prethodni saziv]] |elected_members=[[Petnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|Izabrani saziv]] |mandati_za_izbore=250 poslaničkih mandata [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] |većina_mandata=126 |izlaznost= 68,98% ({{increase}} 10,22 p.t) |reporting=99.2 |poslednje_ažurirano=14.40 č, 28. oktobar |registrovano=6.451.292 |previous_election=Parlamentarni izbori u Srbiji 2023. |previous_year=2023. |next_election=Sledeći parlamentarni izbori u Srbiji |next_year= ''sledeći'' |boja1=a81a32 |lider1=''Nema''{{Napomena-N|Decentralizovano vođstvo studenata u blokadi. [[Ilija Srdanović]] je bio prvi na listi na ovim izborima.}}''' |slika1=<div style="width:100px; height:133px; display:flex; align-items:center; justify-content:center; background:#f8f9fa; border:1px solid #eee; box-sizing:border-box;">[[Datoteka:Studentska lista.svg|100px]]</div> |stranka1='''[[Studentska lista|SL]]''' |last_election1=— |broj_glasova1= '''2.339.038''' |%1= '''53,02''' |mandati1= '''141''' |seat_change1= {{increase}} 141 |boja2=242970 |lider2=[[Aleksandar Vučić]] |slika2=[[Datoteka:Aleksandar Vučić 2025 (cropped).jpg|100p]] |stranka2=[[Srpska napredna stranka|SNS]] |koalicija2=[[Aleksandar Vučić — Ujedinjena Srbija|Ujedinjena Srbija]] |last_election2=129 mesta, 48,01% ([[Srbija ne sme da stane|SNSDS]], 2023) |broj_glasova2=1.719.640 |%2= 38,98 |mandati2= 103 |seat_change2= {{decrease}} 26 |title=[[Predsednik Vlade Republike Srbije|Predsednik Vlade]] |posttitle=Izabrani [[Predsednik Vlade Republike Srbije|predsednik Vlade]] |before_election=[[Đuro Macut]] |before_party= [[Nezavisan]] |after_election= — |after_party= [[Studentska lista|SL]] |map_image=[[Datoteka:2026 Serbian Election Map.svg|250px]] |map_caption=Rezultati parlamentarnih izbora 2026. po opštinama.<br><br>''Ovo je spisak stranaka koje su prešle cenzus od 3%. Pogledajte potpune rezultate [[#Rezultati|ispod]].'' |country=Serbia |fusnote=<hr>Prikazani su preliminarni rezultati<br>{{Napomene-N u tekstu}} }} '''Parlamentarni izbori u Srbiji 2026.''' su održani 25. oktobra i predstavljaju 15. izbore za [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu Srbije]] od uvođenja višestranačkog sistema 1990. godine. Izbori su vanredni jer je redovne izbore trebalo održati do kraja 2027. godine. Do vanrednih izbora došlo je usled [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024–2026.|protesta zbog pada nadstrešnice železničke stanice Novi Sad]], koji su počeli u novembru 2024. godine. Studenti u blokadi, koji su na čelu protesta, od maja 2025. godine zahtevaju vanredne parlamentarne izbore. [[Predsednik Republike Srbije|Predsednik Srbije]] [[Aleksandar Vučić]] je povodom tog zahteva izjavljivao da bi izbori mogli biti održani ranije, zajedno sa sledećim [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničkim izborima]]. Na obrazloženi predlog Vlade, Vučić je 9. septembra 2026. raspustio [[Četrnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|četrnaesti saziv]] [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] i raspisao izbore za 25. oktobar, čime je zvanično počela izborna kampanja. Specifičnost ovih izbora je to što se kao glavni konkurent dugogodišnjoj vladajućoj [[Srpska napredna stranka|Srpskoj naprednoj stranci (SNS)]] navodi [[Studentska lista]], koju su sastavili studenti u blokadi. Na samoj listi nema studenata, već se na njoj nalaze nestranačke ličnosti koje su studenti izabrali. Opozicione stranke nisu uspele da formiraju jedinstven front. Deo njih je izašao na izbore sa ideološkim saveznicima, u koalicijama ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', dok je veći broj stranaka odustao od učešća i pozvao svoje birače da glasaju za Studentsku listu, koju su istraživanja javnog mnjenja videla kao vodeću opozicionu snagu. Dugogodišnji koalicioni partner SNS-a, [[Socijalistička partija Srbije]], nastupao je u sopstvenoj koaliciji sa [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvenom Srbijom]], [[Zeleni Srbije|Zelenima Srbije]] i [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratskom partijom Srbije]]. SNS je nastupao sa više manjih stranaka na listi ''[[Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija]]'', koju je predvodio Aleksandar Vučić kao kandidat za predsednika Vlade. Izlaznost je u jutarnjim časovima bila rekordna, dok su ovi izbori imali drugu najveću ukupnu izlaznost u istoriji srpskih izbora sa više od 70%. Iako su posmatrači izbora i nevladine organizacije prijavile mnoge [[Izborna krađa|izborne krađe]] u korist SNS-a, kao i incidente na biračkim mestima i napade na kontrolore, pobedu je odnela Studentska lista sa više od 50% glasova, čiju je pobedu ubrzo nakon kraja glasanja priznao Aleksandar Vučić. To je treći put da neka stranka osvoji više od polovine glasova na parlamentarnim izborima u Srbiji. Srpska napredna stranka po prvi put od svog osnivanja nije formirala vladu i po prvi put nije najveća stranka posle nekih parlamentarnih izbora. Zbog referendumske atmosfere i velike izlaznosti su glasovi uglavnom bili podeljeni između Studentske liste i SNS-a, što je dovelo do toga da Socijalistička partija Srbije po prvi put ne pređe izborni cenzus i time uopšte ne uđe u skupštinu. ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', iako najjače opozicione koalicije na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|prethodnim izborima]], su na ovim osvojile po manje od 1% glasova, te novu skupštinu čine samo Studentska lista i SNS, kao i manjinske stranke [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]], Albanska koalicija, [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA]] i [[Sandžačka demokratska partija|SDP]]. Zbog prethodne ostavke Aleksandra Vučića na mestu predsednika se uskoro očekuju i predsednički izbori. == Pozadina == [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|Prethodni parlamentarni izbori]] u Srbiji održani su 17. decembra 2023. godine, takođe kao vanredni izbori.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/vucic-raspisao-vanredne-parlamentarne-izbore-za-17-decembar/ |title=Vučić raspisao vanredne parlamentarne izbore za 17. decembar |date=1. 11. 2023.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101090933/https://n1info.rs/vesti/vucic-raspisao-vanredne-parlamentarne-izbore-za-17-decembar/ |archive-date=1. 11. 2023.|url-status=live |access-date=1. 11. 2023.}}</ref> Izbori su rezultirali pobedom izborne koalicije ''[[Srbija ne sme da stane|Aleksandar Vučić&nbsp;— Srbija ne sme da stane]]'', predvođene [[Srpska napredna stranka|SNS]]-om, koja je osvojila većinu mesta u [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnoj skupštini Srbije]], 129 od ukupno 250. Drugo mesto zauzela je [[Srbija protiv nasilja (koalicija)|Srbija protiv nasilja]] (SPN), široka koalicija opozicionih stranaka, koja je osvojila ukupno 65 mesta. Izborna koalicija koju je predvodila [[Socijalistička partija Srbije]] (SPS) osvojila je 18 mesta, što je bio njen najslabiji rezultat od [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2007.|parlamentarnih izbora 2007. godine]].<ref name=":50">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/izbori-2023/cesid-i-ipsos-obradili-972-odsto-uzorka-sns-u-128-mandata-spn-u-65/ |title=CeSID i IPSOS obradili 97,2 odsto uzorka – SNS-u 128 mandata, SPN-u 65 |date=18. 12. 2023.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=18. 12. 2023.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240727121130/https://n1info.rs/vesti/izbori-2023/cesid-i-ipsos-obradili-972-odsto-uzorka-sns-u-128-mandata-spn-u-65/ |archive-date=27. 7. 2024.|url-status=live}}</ref> Cenzus od 3% prešle su još opoziciona koalicija [[Nacionalno demokratska alternativa|NADA]], sa 13 poslaničkih mesta, i pokret MI&nbsp;— Glas iz naroda, takođe sa 13 mesta, koji se ubrzo podelio na [[Mi — Glas iz naroda]] Branka Pavlovića i [[Mi — Snaga naroda]] Branimira Nestorovića. Preostalih 12 mesta osvojile su stranke [[Nacionalna manjina|nacionalnih manjina]]. Prema nevladinim i posmatračkim organizacijama, dan izbora je obeležen izbornim mahinacijama i nepravilnostima poput [[Kupovina glasova|kupovine glasova]] i [[Bugarski voz|bugarskog voza]].<ref name=":48">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/izbori-2023/cesid-dosad-zabelazio-vise-od-50-nepravilsnosti-na-izborima/ |title=CeSID dosad zabeležio više od 50 nepravilnosti na izborima |date=17. 12. 2023.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=18. 12. 2023.|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218131947/https://n1info.rs/vesti/izbori-2023/cesid-dosad-zabelazio-vise-od-50-nepravilsnosti-na-izborima/ |archive-date=18. 12. 2023.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/izbori-2023/porodicno-glasanje-pritisak-na-birace-cesid-objavio-nepravilnosti-od-14-do-17-casova/ |title=Porodično glasanje, pritisak na birače: CeSID objavio nepravilnosti od 14 do 17 časova |date=17. 12. 2023.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=18. 12. 2023.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240727121141/https://n1info.rs/vesti/izbori-2023/porodicno-glasanje-pritisak-na-birace-cesid-objavio-nepravilnosti-od-14-do-17-casova/ |archive-date=27. 7. 2024.|url-status=live}}</ref> Nakon izbora, protesti su se održavali do 30. decembra, a organizatori, uključujući SPN, pozivali su na poništavanje rezultata.<ref>{{cite web |url=https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/liveblog/2023/12/18/rik-na-osnovu-7-847-birackih-mesta-srbija-ne-sme-da-stane-4684-odsto-glasova |title=Protesti opozicije pred zgradom RIK-a, traže poništavanje izbora u Beogradu |date=18. 12. 2023.|website=[[Al Jazeera Balkans]] |language=sr |access-date=18. 12. 2023.|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218201721/https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/liveblog/2023/12/18/rik-na-osnovu-7-847-birackih-mesta-srbija-ne-sme-da-stane-4684-odsto-glasova |archive-date=18. 12. 2023.|url-status=live}}</ref><ref name=":103">{{cite news |url=https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-67843134 |title=Hiljade ljudi na protestu inicijative ProGlas, poništavanje izbora jedini zahtev |date=30. 12. 2023.|work=[[BBC News]] |access-date=21. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240621220819/https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-67843134 |archive-date=21. 6. 2024.|language=sr}}</ref> Usred protesta došlo je do nereda nakon neuspešnog pokušaja odbornika opozicije da uđu u zgradu [[Skupština grada Beograda|Skupštine grada Beograda]].<ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2023/12/25/europe/serbia-protest-election-stolen-vucic-intl/index.html |title=Demonstrators try to storm Belgrade city hall in protest against "stolen" Serbian elections |last1=Edwards |first1=Christian |last2=Pennington |first2=Josh |date=25. 12. 2023.|website=[[CNN]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20231225173852/https://www.cnn.com/2023/12/25/europe/serbia-protest-election-stolen-vucic-intl/index.html |archive-date=25. 12. 2023.|url-status=live |access-date=25. 12. 2023.}}</ref> Nakon višemesečnih pregovora, SNS je sa SPS-om i strankama manjina 2. maja 2024. formirao [[Vlada Miloša Vučevića|novu vladu]], sa Milošem Vučevićem, predsednikom SNS-a, kao premijerom.<ref name="Milovančević2024">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/vlada-srbije-clanovi/ |title=Izglasana nova Vlada Srbije: Ovo su ministri koji će je činiti |last=Milovančević |first=Vojislav |date=2. 5. 2024.|website=[[NOVA portal]] |language=sr |access-date=22. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622153157/https://nova.rs/vesti/politika/vlada-srbije-clanovi/ |archive-date=22. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> === Rezultati prethodnih izbora 2023. === U donjoj tabeli navedene su političke stranke i koalicije izabrane u [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu]] nakon [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|parlamentarnih izbora 2023. godine]].<ref name="Kovačević2024,8-9">{{cite book |url=https://publikacije.stat.gov.rs/G2024/Pdf/G20246006.pdf |title=Izbori za narodne poslanike Narodne skupštine Republike Srbije |last=Kovačević |first=Miladin |date=2024 |publisher=[[Republički zavod za statistiku (Srbija)]] |isbn=978-86-6161-252-7 |location=Belgrade |page=8–9 |language=sr |access-date=22. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240314193646/https://publikacije.stat.gov.rs/G2024/Pdf/G20246006.pdf |archive-date=14. 3. 2024.|url-status=live}}</ref> Konačni rezultati su objavljeni 3. januara 2024. godine.<ref>{{cite web |url=https://www.rik.parlament.gov.rs/542645/rezultati/ |title=Republička izborna komisija |website=www.rik.parlament.gov.rs |language=sr |access-date=4. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240126124255/https://www.rik.parlament.gov.rs/542645/rezultati/ |archive-date=26. 1. 2024.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2023/5344989/rik-rezultati-konacni-izbori-2023.html |title=RIK objavio konačne rezultate izbora: U parlament ulazi 10 lista; SNS-u 129, SPN-u 65 mandata |website=RTS |language=sr |access-date=4. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928132922/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2023/5344989/rik-rezultati-konacni-izbori-2023.html |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/rik-srbija-parlamentatni-izbori/32758132.html |title=Objavljeni konačni rezultati parlamentarnih izbora u Srbiji |date=5. 1. 2024.|work=[[Radio Free Europe]] |access-date=23. 6. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623101942/https://www.slobodnaevropa.org/a/rik-srbija-parlamentatni-izbori/32758132.html |archive-date=23. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:left" ! colspan="2" rowspan="2" |Naziv ! rowspan="2" | Glavna ideologija ! rowspan="2" |Politička pozicija ! rowspan="2" | Lider(i) ! colspan="2" | Rezultat iz 2023. |- ! Glasovi (%) ! Mandata |- | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:inherit;" | | [[Srbija ne sme da stane]] | [[populizam]]<ref name="Spasojević2024">{{cite web |url=https://theloop.ecpr.eu/from-radical-to-mainstream-the-ruling-populists-in-serbia/ |title=From radical to mainstream: the ruling populists in Serbia |last=Spasojević |first=Dušan |date=6. 2. 2024.|website=The Loop |publisher=[[Evropski konzorcijum za politička istraživanja |ECPR]] |language=en |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928183637/https://theloop.ecpr.eu/from-radical-to-mainstream-the-ruling-populists-in-serbia/ |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | [[veliki šator]]<ref name="Spasojević2023">{{cite web |url=https://www.populismstudies.org/balancing-on-a-pin-serbian-populists-the-european-union-and-russia/ |title=Balancing on a pin: Serbian populists, the European Union and Russia |last=Spasojević |first=Dušan |date=8. 3. 2023.|publisher=European Center for Populism Studies |language=en |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929074725/https://www.populismstudies.org/balancing-on-a-pin-serbian-populists-the-european-union-and-russia/ |archive-date=29. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | [[Miloš Vučević]] | style="text-align:center" | 46,75% |{{Composition bar|129|250|{{party color|Serbian Progressive Party}}}} |- | style="background:{{party color|Serbia Against Violence (coalition)}}; color:inherit;" | | [[Srbija protiv nasilja (koalicija)|Srbija protiv nasilja]] | [[proevropeizam]], [[antikorupcija]] | [[Centrizam|centar]] | [[Miroslav Aleksić]], [[Marinika Tepić]] | style="text-align:center" | 23,66% |{{Composition bar|65|250|{{party color|Serbia Against Violence (coalition)}}}} |- | style="background:{{party color|Socialist Party of Serbia}}; color:inherit;" | | [[Socijalistička partija Srbije|SPS]]&nbsp;— [[Jedinstvena Srbija|JS]]&nbsp;— [[Zeleni Srbije|Zeleni]] | [[populizam]]<ref name="Milenković2026">{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/socijalisti-sps-levica-trivan-toncev/ |title=Da li su socijalisti još uvek levica: Šta kažu sagovornici iz SPS i analitičari? |last=Milenković |first=Mirjana R. |date=21. 4. 2026.|website=[[Danas (novine) |Danas]] |language=sr |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260422120234/https://www.danas.rs/vesti/politika/socijalisti-sps-levica-trivan-toncev/ |archive-date=22. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> | [[levi centar]] {{small|(nominalno)}}{{napomena-N|name=SPS-poz|SPS se prikazuje kao socijaldemokratska stranka „orijentisana ka socijalizmu”,<ref name="Tadić2010">{{cite web |url=https://www.balcanicaucaso.org/en/cp_article/serbiathe-socialist-orbit/ |title=Serbia: the socialist orbit |last=Tadić |first=Petra |date=20. 7. 2010.|website=OBC Transeuropa |language=en |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929042354/https://www.balcanicaucaso.org/en/cp_article/serbiathe-socialist-orbit/ |archive-date=29. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> ali je analitičari opisuju kao pragmatičnu i populističku stranku bez jasne ideologije, blisku Srpskoj naprednoj stranci.<ref name="Milenković2026" />}} | [[Ivica Dačić]] | style="text-align:center" | 6,55% |{{Composition bar|18|250|{{party color|Socialist Party of Serbia}}}} |- | style="background:{{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}; color:inherit;" | | [[Nacionalno demokratska alternativa|Nacionalna demokratska alternativa]] | [[nacionalni konzervativizam]], [[Monarhizam u Srbiji|monarhizam]] | [[desnica]] | [[Miloš Jovanović]] | style="text-align:center" | 5,02% |{{Composition bar|13|250|{{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}}} |- | style="background:{{party color|We – Voice from the People}}; color:inherit;" | | [[Mi – Glas iz naroda]] | [[Atlantizam|antiatlantizam]], [[Evroazijski ekonomski savez|evroazijstvo]] | [[desnica]] | kolektivno vođstvo | style="text-align:center" | 4,69% |{{Composition bar|13|250|{{party color|We – Voice from the People}}}} |- | style="background:{{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}; color:inherit;" | | [[Savez vojvođanskih Mađara]] | colspan="2" rowspan="5" | interesi [[Nacionalna manjina|nacionalnih manjina]] | [[Balint Pastor]] | style="text-align:center" | 1,74% |{{Composition bar|6|250|{{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}}} |- | style="background:{{party color|United for Justice}}; color:inherit;" | | [[Stranka pravde i pomirenja|SPP]]&nbsp;— [[Demokratski savez Hrvata u Vojvodini|DSHV]] | [[Usame Zukorlić]] | style="text-align:center" | 0,76% |{{Composition bar|2|250|{{party color|United for Justice}}}} |- | style="background:{{party color|Party of Democratic Action of Sandžak}}; color:inherit;" | | [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA Sandžaka]] | [[Sulejman Ugljanin]] | style="text-align:center" | 0,52% |{{Composition bar|2|250|{{party color|Party of Democratic Action of Sandžak}}}} |- | style="background:{{party color|Party for Democratic Action}}; color:inherit;" | | [[Koalicija Albanaca Preševske doline|Politička borba Albanaca se nastavlja]] | [[Šaip Kamberi]] | style="text-align:center" | 0,35% |{{Composition bar|1|250|{{party color|Party for Democratic Action}}}} |- | style="background:{{party color|Russian Party (Serbia)}}; color:inherit;" | | [[Ruska stranka|RS]]&nbsp;— [[Nova komunistička partija Jugoslavije|NKPJ]] | [[Slobodan Nikolić (političar)|Slobodan Nikolić]] | style="text-align:center" | 0,39% |{{Composition bar|1|250|{{party color|Russian Party (Serbia)}}}} |- | colspan="7" style="background-color: #EAECF0; color:inherit;" | Izvor: Republički zavod za statistiku<ref name="Kovačević2024,8-9" /> |} </div> {{napomene-N u tekstu}} === Poslaničke grupe === Četrnaesti saziv Narodne skupštine održao je konstitutivnu sednicu 6. februara 2024. godine, na kojoj je formalizovan sastav parlamenta.<ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/konstitutivna-sednica-novog-saziva-skupstine-srbije/32807299.html |title=Skupština Srbije konstituisana uz zvižduke, opozicija položila zakletvu u holu |date=6. 2. 2024.|work=[[Radio Free Europe]] |access-date=22. 6. 2024.|language=sr}}</ref> [[Ana Brnabić]] iz SNS-a izabrana je [[Predsednik Narodne skupštine Republike Srbije|za predsednicu Narodne skupštine]] 19. marta, dok su [[Sandra Božić]] (SNS), [[Marina Raguš]] (SNS), [[Snežana Paunović]] (SPS), [[Elvira Kovač]] ([[Savez vojvođanskih Mađara]], SVM), [[Edin Đerlek]] ([[Stranka pravde i pomirenja]], SPP) i Jovan Janjić ([[Mi – Glas iz naroda|Mi&nbsp;— Glas naroda]], MI–GIN) izabrani za potpredsednike.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-68608274 |title=Ana Brnabić izabrana za predsednicu Skupštine Srbije |date=19. 3. 2024.|website=[[BBC News]] |language=sr |access-date=22. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622153157/https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-68608274 |archive-date=22. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> Božić je ostala potpredsednica do maja 2024. godine, kada je postala potpredsednica [[Pokrajinska vlada Vojvodine|vlade Vojvodine]].<ref>{{cite web |url=https://direktno.rs/politika/525547/sandra-bozic-ostavka-poslanica.html |title=Sandra Božić podnela ostavku: Koja je to funkcija čeka? |date=8. 5. 2024.|website=Direktno |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623124339/https://direktno.rs/politika/525547/sandra-bozic-ostavka-poslanica.html |archive-date=23. 6. 2024.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/bira-se-vlada-vojvodine-iz-dela-opozicije-najavljuju-bojkot-porucuju-da-se-ne-postuje-poslovnik/ |title=Maja Gojković postala prva predsednica Vlade Vojvodine, Sandra Božić potpredsednica |date=8. 5. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.}}</ref> [[Nevena Đurić]] je izabrana za potpredsednicu u martu 2025. godine,<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/nevena-djuric-potpredsednica-skupstine/ |title=Nevena Đurić izabrana za potpredsednicu Skupštine Srbije |date=19. 3. 2025.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=19. 3. 2025.|language=sr}}</ref> a [[Dunja Simonović Bratić]] (SPS) je u junu 2025. zamenila Snežanu Paunović, koja je ušla u Vladu.<ref>{{cite web |url=https://www.parlament.gov.rs/narodna-skupstina-/sastav/potpredsednici/dunja-simonovic-bratic.5082.html |title=Dunja Simonović Bratić |website=[[Narodna skupština Republike Srbije |Narodna skupština]] |language=sr |access-date=25. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926142904/https://www.parlament.gov.rs/narodna-skupstina-/sastav/potpredsednici/dunja-simonovic-bratic.5082.html |archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> U avgustu 2026. godine [[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratska stranka]] je svoju poslaničku grupu preimenovala u „Poslanici uz studente&nbsp;— za kontrolu izbora”. Grupi su pristupili poslanici drugih stranaka i nezavisni poslanici, čime se njen broj udvostručio na 16. Cilj je bio da se obezbedi više mesta u stalnim sastavima biračkih odbora, koja je grupa stavila na raspolaganje Studentskoj listi.<ref name="Masina-DS">{{cite web |url=https://www.masina.rs/pregrupisavanje-u-opozicionim-redovima-dok-se-i-dalje-poziva-na-ujedinjenje/ |title=Pregrupisavanje u opozicionim redovima, dok se i dalje poziva na ujedinjenje |date=31. 8. 2026.|website=Mašina |language=sr |access-date=25. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925180357/https://www.masina.rs/pregrupisavanje-u-opozicionim-redovima-dok-se-i-dalje-poziva-na-ujedinjenje/ |archive-date=25. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Donja tabela prikazuje poslaničke grupe u trenutku raspuštanja Skupštine, 9. septembra 2026.<ref name="NS-grupe">{{cite web |url=https://www.parlament.gov.rs/narodna-skupstina-/narodna-skupstina-u-brojkama/poslanicke-grupe.1738.html |title=Poslaničke grupe |website=[[Narodna skupština Republike Srbije |Narodna skupština]] |language=sr |access-date=25. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926161414/https://www.parlament.gov.rs/narodna-skupstina-/narodna-skupstina-u-brojkama/poslanicke-grupe.1738.html |archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- ! colspan="2" rowspan="2" | Poslanička grupa ! colspan="2" rowspan="2" | Partije koje čine poslaničku grupu ! colspan="2" | Poslanici |- ! Mandati ! Ukupno |- | rowspan="5" style="width: 1px; background: {{party color|Together We Can Do Everything}}; color: inherit;" | | rowspan="5" style="text-align: left;" | [[Srbija ne sme da stane|Aleksandar Vučić&nbsp;— Srbija ne sme da stane]] | style="width: 1px; background: {{party color|Serbian Progressive Party}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Srpska napredna stranka|SNS]] | 105 | rowspan="5" | '''110''' |- | style="background: {{party color|Serbian Renewal Movement}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Srpski pokret obnove|SPO]] | 2 |- | style="background: {{party color|Serbian People's Party (2014)}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Srpska narodna partija|SNP]] | [[Jovan Palalić|1]] |- | style="background: {{party color|People's Peasant Party}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Narodna seljačka stranka|NSS]] | [[Marijan Rističević|1]] |- | style="background: #D40033; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Dejan Bulatović|SSD]] | [[Dejan Bulatović|1]] |- | rowspan="2" style="width: 1px; background: {{party color|Socialist Party of Serbia}}; color: inherit;" | | rowspan="2" style="text-align: left;" | Ivica Dačić&nbsp;— Socijalistička partija Srbije (SPS) | style="width: 1px; background: {{party color|Socialist Party of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Socijalistička partija Srbije|SPS]] | 11 | rowspan="2" | '''12''' |- | style="background: {{party color|Greens of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Zeleni Srbije|Zeleni]] | [[Ivan Karić|1]] |- | rowspan="2" style="width: 1px; background: {{party color|People's Movement of Serbia}}; color: inherit;" | | rowspan="2" style="text-align: left;" | Narodni pokret Srbije&nbsp;— Novo lice Srbije | style="width: 1px; background: {{party color|People's Movement of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Narodni pokret Srbije|NPS]] | 10 | rowspan="2" | '''12''' |- | style="background: {{party color|New Face of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Novo lice Srbije|NLS]] | 2 |- | style="background: {{party color|Party of Freedom and Justice}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Stranka slobode i pravde | style="background: {{party color|Party of Freedom and Justice}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Stranka slobode i pravde|SSP]] | 12 | '''12''' |- | rowspan="2" style="width: 1px; background: {{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}; color: inherit;" | | rowspan="2" style="text-align: left;" | [[Nacionalno demokratska alternativa|Novi DSS i Monarhisti&nbsp;— NADA]] | style="width: 1px; background: {{party color|Democratic Party of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Nova demokratska stranka Srbije|NDSS]] | 7 | rowspan="2" | '''10''' |- | style="background: #9EA1A6; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[POKS|Monarhisti—PKS]] | 3 |- | style="background: {{party color|Green–Left Front}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Zeleno-levi front&nbsp;— Ne davimo Beograd | style="background: {{party color|Green–Left Front}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Zeleno-levi front|ZLF]] | 10 | '''10''' |- | rowspan="3" style="width: 1px; background: {{party color|Democratic Party (Serbia)}}; color: inherit;" | | rowspan="3" style="text-align: left;" | Poslanici uz studente&nbsp;— za kontrolu izbora | style="width: 1px; background: {{party color|Democratic Party (Serbia)}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Demokratska stranka (Srbija)|DS]] | 8 | rowspan="3" | '''16''' |- | style="background: {{party color|Movement for the Restoration of the Kingdom of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Pokret obnove Kraljevine Srbije|POKS]] | 3 |- | style="background: {{party color|Independent}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Ostali i nezavisni | 5 |- | style="background: {{party color|Serbia Centre}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Srbija centar&nbsp;— SRCE | style="background: {{party color|Serbia Centre}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Srbija centar|SRCE]] | 8 | '''8''' |- | style="background: {{party color|We – Voice from the People}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Mi&nbsp;— Glas iz naroda | style="background: {{party color|We – Voice from the People}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Mi – Glas iz naroda|MI–GIN]] | 6 | '''6''' |- | rowspan="3" style="width: 1px; background: {{party color|Movement of Free Citizens (Serbia)}}; color: inherit;" | | rowspan="3" style="text-align: left;" | PSG–SDA Sandžaka–PDD | style="width: 1px; background: {{party color|Movement of Free Citizens (Serbia)}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Pokret slobodnih građana|PSG]] | 3 | rowspan="3" | '''6''' |- | style="background: {{party color|Party of Democratic Action of Sandžak}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[SDA Sandžaka|SDAS]] | 2 |- | style="background: {{party color|Party for Democratic Action}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Partija za demokratsko delovanje|PDD]] | [[Šaip Kamberi|1]] |- | style="background: {{party color|PUPS – Solidarity and Justice}}; color:inherit;" | | style="text-align: left;" | PUPS&nbsp;— Solidarnost i pravda | style="background: {{party color|PUPS – Solidarity and Justice}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[PUPS – Solidarnost i pravda|PUPS]] | 6 | '''6''' |- | style="background: {{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Savez vojvođanskih Mađara | style="background: {{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]] | 6 | '''6''' |- | style="background: {{party color|Social Democratic Party of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Socijaldemokratska partija Srbije | style="background: {{party color|Social Democratic Party of Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Socijaldemokratska partija Srbije|SDPS]] | 6 | '''6''' |- | style="background: {{party color|United Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Dragan Marković Palma&nbsp;— Jedinstvena Srbija | style="background: {{party color|United Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Jedinstvena Srbija|JS]] | 5 | '''5''' |- | style="background: {{party color|Ecological Uprising}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Ekološki ustanak | style="background: {{party color|Ecological Uprising}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Ekološki ustanak|EU]] | 5 | '''5''' |- | style="background: {{party color|We – Power of the People}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | Mi&nbsp;— Snaga naroda prof dr Branimir Nestorović | style="background: {{party color|We – Power of the People}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Mi – Snaga naroda|MI–SN]] | 5 | '''5''' |- | rowspan="3" style="width: 1px; background: {{party color|Workers' Party (Serbia)}}; color: inherit;" | | rowspan="3" style="text-align: left;" | Radnička partija&nbsp;— Ruska stranka&nbsp;— Ujedinjena seljačka stranka | style="width: 1px; background: {{party color|Workers' Party (Serbia)}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Radnička partija (Srbija)|RP]] | 3 | rowspan="3" | '''5''' |- | style="background: {{party color|Russian Party (Serbia)}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Ruska stranka|RS]] | [[Slobodan Nikolić (političar)|1]] |- | style="background: {{party color|United Peasant Party}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Ujedinjena seljačka stranka|USS]] | [[Milija Miletić|1]] |- | rowspan="3" style="width: 1px; background: {{party color|Healthy Serbia}}; color: inherit;" | | rowspan="3" style="text-align: left;" | Zdrava Srbija&nbsp;— Pokret socijalista | style="width: 1px; background: {{party color|Healthy Serbia}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Zdrava Srbija|ZS]] | 2 | rowspan="3" | '''5''' |- | style="background: {{party color|Movement of Socialists}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Pokret socijalista|PS]] | 2 |- | style="background: {{party color|Serbian People's Party (2014)}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Srpska narodna partija|SNP]] | [[Lidija Šarac|1]] |- | rowspan="3" style="width: 1px; background: {{party color|Independent}}; color: inherit;" | | rowspan="3" style="text-align: left;" | Poslanici koji nisu članovi nijedne grupe | style="width: 1px; background: {{party color|Justice and Reconciliation Party}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Stranka pravde i pomirenja|SPP]] | 2 | rowspan="3" | '''5''' |- | style="background: #539cd3; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Srpska monarhistička stranka|SMS]] | [[Igor Braunović|1]] |- | style="background: {{party color|Independent}}; color: inherit;" | | style="text-align: left;" | [[Nezavisni političar|Nezavisni]] | 2 |- ! colspan="5" | Ukupno ! '''250''' |} </div> === Studentski protesti === {{Detaljnije|Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024—2026.}}[[Datoteka:Protest Trg Slavija 22. dec VOA (cropped).jpg|alt=Demonstrators on the Slavija Square in Belgrade|mini|Od 2024. godine u Srbiji se organizuju protesti koje predvode studenti, a jedan od njihovih zahteva je raspisivanje vanrednih parlamentarnih izbora.]] Nakon [[Urušavanje nadstrešnice Železničke stanice Novi Sad|urušavanja nadstrešnice železničke stanice Novi Sad]] u novembru 2024. godine, u kojem je život izgubilo 16 osoba, ministri [[Goran Vesić]] i [[Tomislav Momirović]] podneli su ostavke na svoje funkcije.<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/goran-vesic-podnosi-ostavku/ |title=Goran Vesić podnosi ostavku zbog nesreće u Novom Sadu, kroz suze se obratio kolegama iz stranke |date=4. 11. 2024.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=4. 11. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20241106120128/https://n1info.rs/vesti/goran-vesic-podnosi-ostavku/ |archive-date=6. 11. 2024.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/62117/tomislav-momirovic-podneo-ostavku |title=Tomislav Momirović podneo ostavku |date=20. 11. 2024.|work=[[NIN (magazine) |NIN]] |access-date=21. 11. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213050253/https://www.nin.rs/politika/vesti/62117/tomislav-momirovic-podneo-ostavku |archive-date=13. 12. 2024.|url-status=live}}</ref> Njihove ostavke Narodna skupština je prihvatila 25. novembra.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/konstatovane-ostavke-vesica-i-momirovica/ |title=Konstatovane ostavke Vesića i Momirovića |date=25. 11. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=25. 11. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201184643/https://n1info.rs/vesti/konstatovane-ostavke-vesica-i-momirovica/ |archive-date=1. 12. 2024.|url-status=live}}</ref> [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024–2026.|Protesti zbog urušavanja nadstrešnice]], praćeni optužbama da je nesreći doprinela korupcija, počeli su takođe u novembru 2024. godine. Predvodili su ih studenti državnih univerziteta, koji su blokirali rad svojih fakulteta i postavili zahteve vlastima. Jedan od zahteva bilo je objavljivanje kompletne dokumentacije o rekonstrukciji stanice, završenoj nekoliko meseci pre nesreće.<ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/srbija-zahtevi-studenata-fakulteti-blokade/33259259.html |title=Šta studenti protestom traže i kako je vlast Srbije na to odgovorila? |last=Komarčević |first=Dušan |date=31. 12. 2024.|work=[[Radio Free Europe]] |access-date=2. 1. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250104213042/https://www.slobodnaevropa.org/a/srbija-zahtevi-studenata-fakulteti-blokade/33259259.html |archive-date=4. 1. 2025.|url-status=live}}</ref> Nakon što je grupa studentskih aktivista fizički napadnuta u Novom Sadu od strane osoba iz prostorija SNS-a, [[Miloš Vučević]] je 28. januara 2025. podneo ostavku na mesto premijera.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/milos-vucevic-podneo-ostavku/ |title=Miloš Vučević podneo ostavku, priznao da su članovi SNS napali studente |date=28. 1. 2025.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250130170309/https://n1info.rs/vesti/milos-vucevic-podneo-ostavku/ |archive-date=30. 1. 2025.|url-status=live}}</ref> Njegovu ostavku je Narodna skupština potvrdila 19. marta.<ref>{{cite news |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/148728/skupstina-konstatovala-ostavku-poceo-da-tece-rok-od-30-dana-za-formiranje-nove-vlade/vest |title=Skupština konstatovala ostavku, počeo da teče rok od 30 dana za formiranje nove vlade |date=19. 3. 2025.|work=[[Tanjug Tačno |Tanjug]] |access-date=19. 3. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323114154/https://www.tanjug.rs/srbija/politika/148728/skupstina-konstatovala-ostavku-poceo-da-tece-rok-od-30-dana-za-formiranje-nove-vlade/vest |archive-date=23. 3. 2025.|url-status=live}}</ref> Zbog političkih tenzija izazvanih masovnim i učestalim protestima pod vođstvom studenata u blokadi, parlamentarna opozicija je predlagala prelaznu vladu, dok su se iz studentskog pokreta čuli zahtevi za ekspertskom vladom bez SNS-a. Predsednik Srbije je rekao da „niko neće doći na vlast u Srbiji bez izbora”, a skupštinska većina je 16. aprila 2025. za novog premijera izabrala nestranačku ličnost, dr [[Đuro Macut|Đuru Macuta]].<ref name=":9">{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/izabrana-nova-vlada-srbije-djuro-macut-premijer/ |title=Izabrana nova Vlada Srbije: Đuro Macut premijer |date=16. 4. 2025.|work=[[NOVA portal]] |access-date=16. 4. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250416155312/https://nova.rs/vesti/politika/izabrana-nova-vlada-srbije-djuro-macut-premijer/ |archive-date=16. 4. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/mandatar-vlada-srbije-djuro-macut/33376256.html |title=Đuro Macut nije prvi ekspert kandidat za premijera Srbije. Kakva su iskustva? |last=Gočanin |first=Sonja |date=7. 4. 2025.|work=[[Radio Free Europe]] |access-date=7. 4. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415043721/https://www.slobodnaevropa.org/a/mandatar-vlada-srbije-djuro-macut/33376256.html |archive-date=15. 4. 2025.|language=sr}}</ref> Nakon izbora nove vlade, plenumi studenata u blokadi razmatrali su dalje korake i preovladao je stav da treba zahtevati vanredne parlamentarne izbore. Taj zahtev je objavljen 5. maja 2025. godine, uz najavu da će studenti na izborima učestvovati samostalno, bez opozicionih stranaka, preko sopstvene ''[[Studentska lista|studentske liste]]''.<ref>{{cite news |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5705267/studenti-u-blokadi-traze-izbore---iz-opozicije-stize-podrska-iz-vladajuce-koalicije-porucuju-da-imaju-stabilnu-vecinu.html |title=Studenti u blokadi traže izbore – iz opozicije stiže podrška, iz vladajuće koalicije poručuju da imaju stabilnu većinu |date=6. 5. 2025.|work=[[Radio Television of Serbia]] |access-date=22. 8. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009204135/https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5705267/studenti-u-blokadi-traze-izbore---iz-opozicije-stize-podrska-iz-vladajuce-koalicije-porucuju-da-imaju-stabilnu-vecinu.html |archive-date=9. 10. 2025.|url-status=live}}</ref> Studenti su već tada u javnosti viđeni kao glavna opoziciona snaga u zemlji. === Taktika oko datuma izbora === Prema zakonu, redovni parlamentarni izbori trebalo je da budu održani do 31. decembra 2027. godine.<ref name=":4">{{cite web |url=https://data.ipu.org/parliament/RS/RS-LC01/election/RS-LC01-E20231217/ |title=Serbia: National Assembly |website=[[Inter-Parliamentary Union]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20240622172905/https://data.ipu.org/parliament/RS/RS-LC01/election/RS-LC01-E20231217/ |archive-date=22. 6. 2024.|url-status=live |access-date=22. 6. 2024.}}</ref> S obzirom na to da je reč o poslednjem danu u godini, izbori su mogli biti zakazani i ranije.<ref name=":1">{{cite web |url=https://www.rik.parlament.gov.rs/tekst/sr/77/o-izborima-za-narodne-poslanike.php |title=O izborima za narodne poslanike |website=[[Republic Electoral Commission]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529120900/https://www.rik.parlament.gov.rs/tekst/sr/77/o-izborima-za-narodne-poslanike.php |archive-date=29. 5. 2023.|url-status=live |access-date=29. 5. 2023.}}</ref> Drugi mandat predsednika Srbije [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]] isticao je u maju 2027, ali je Vučić 27. septembra 2026. podneo ostavku kako bi predvodio listu na parlamentarnim izborima. Dužnost vršioca dužnosti predsednika Republike preuzela je predsednica Narodne skupštine [[Ana Brnabić]], koja je prema Ustavu obavezna da raspiše [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničke izbore]], tako da novi predsednik položi zakletvu najkasnije do 28. decembra 2026. godine.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/predsednik-ostavka-predsednicki-izbori-rokovi/ |title=Kada će v.d. predsednika da raspiše izbore, i kada se može očekivati novi predsednik |last=Nešić |first=Nenad |date=28. 9. 2026.|work=[[N1]] |language=sr |access-date=19. 10. 2026.}}</ref> Vučić je 2024. godine najavio da će se sledeći parlamentarni i predsednički izbori održati istog datuma 2027. godine, čime bi bili održani [[opšti izbori]].<ref>{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/82629/vucic-naredni-parlamentarni-izbori-2027-godine-sa-predsednickim-a-novi-beogradski-2028/vest |title=Vučić: Naredni parlamentarni izbori 2027. godine sa predsedničkim, a novi beogradski 2028. |date=6. 4. 2024.|website=[[Tačno d.o.o. |Tanjug]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406121859/https://www.tanjug.rs/srbija/politika/82629/vucic-naredni-parlamentarni-izbori-2027-godine-sa-predsednickim-a-novi-beogradski-2028/vest |archive-date=6. 4. 2024.|url-status=live}}</ref> [[Miloš Vučević]], predsednik SNS-a, takođe je istakao da se izbori neće održati pre 2027. godine.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/vucevic-izbora-nece-biti-to-2027-godine/ |title=Vučević: Izbora neće biti do 2027. godine, litijum je istorijska šansa Srbije |date=11. 6. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622142713/https://n1info.rs/vesti/vucevic-izbora-nece-biti-to-2027-godine/ |archive-date=22. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> Međutim, [[Darko Glišić]], predsednik Izvršnog odbora SNS-a, rekao je da i dalje postoji mogućnost ranijeg održavanja parlamentarnih izbora uprkos tome što je plan Vlade da završi ceo četvorogodišnji mandat.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/glisic-planirali-smo-cetvorogodisnji-mandat-ali-vanredni-izbori-nisu-iskljuceni/ |title=Glišić: Planirali smo četvorogodišnji mandat, ali vanredni izbori nisu isključeni |date=31. 7. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=31. 7. 2024.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/vanredni-izbori-opozicija-rio-tinto/ |title=Vanredni izbori ili protesti: Kako se boriti protiv vlasti i Rio Tinta? |last=Ilić |first=Mladen |date=30. 7. 2024.|website=[[Danas (newspaper) |Danas]] |language=sr |access-date=31. 7. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731094337/https://www.danas.rs/vesti/politika/vanredni-izbori-opozicija-rio-tinto/ |archive-date=31. 7. 2024.|url-status=live}}</ref> Politički analitičar Dragomir Anđelković tvrdio je da će se sledeći parlamentarni izbori održati tek nakon [[Ekspo 2027|Ekspa 2027]] i proširenja projekta [[Beograd na vodi]], dva kapitalna projekta aktuelne vlasti.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/i-predsednik-i-premijer-obecali-da-izbora-nece-biti-do-2027/ |title=I predsednik i premijer "obećali" da izbora neće biti do 2027. |date=12. 6. 2024.|website=[[Danas (newspaper) |Danas]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622161330/https://www.danas.rs/vesti/politika/i-predsednik-i-premijer-obecali-da-izbora-nece-biti-do-2027/ |archive-date=22. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> Tokom studentskih antikorupcijskih protesta, Vučić i Vučević su predložili održavanje vanrednih izbora kao odgovor na poziv opozicije za formiranje [[Privremena vlada|prelazne vlade]].<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/da-li-su-uskoro-moguci-vanredni-parlamentarni-izbori/t2qtmc1 |title='Za desetak dana biće jasnije' Vlast sve češće pominje vanredne izbore: Da li je opozicija voljna da ponovo idemo na glasanje? |date=20. 1. 2025.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250129003345/https://www.blic.rs/vesti/politika/da-li-su-uskoro-moguci-vanredni-parlamentarni-izbori/t2qtmc1 |archive-date=29. 1. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.glasamerike.net/a/premijer-milos-vucevic-podneo-ostavku-pala-vlada-srbije-opozicija-jedina-opcija-je-prelazna-vlada-/7953035.html |title=Opozicija jednoglasno o Vučevićevoj ostavci: Jedina opcija je prelazna vlada |date=28. 1. 2025.|website=[[Voice of America]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128142749/https://www.glasamerike.net/a/premijer-milos-vucevic-podneo-ostavku-pala-vlada-srbije-opozicija-jedina-opcija-je-prelazna-vlada-/7953035.html |archive-date=28. 1. 2025.|url-status=live}}</ref> Nakon Vučevićeve ostavke, sugerisano je da će biti raspisani vanredni izbori ili da će biti formirana nova vlada.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-vlada/ |title=Večeras vanredna sednica Vlade, uz prisustvo Vučića: Odlučivaće se i o izborima |date=28. 1. 2025.|website=[[Danas (newspaper) |Danas]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250128111146/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-vlada/ |archive-date=28. 1. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://beta.rs/content/218788-agencije-o-ostavci-premijera-srbije-odluka-posle-visenedeljnih-protesta-moguci-izbori |title=Agencije o ostavci premijera Srbije: Odluka posle višenedeljnih protesta, mogući izbori |date=28. 1. 2025.|website=[[Novinska agencija Beta]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.}}</ref> U martu 2025. godine, Vučić je predložio održavanje izbora 1. ili 8. juna ako nova vlada ne bude formirana do 18. aprila.<ref>{{cite news |url=https://rtv.rs/sr_lat/politika/vucic-ukoliko-se-nova-vlada-ne-formira-do-18.-aprila-izbori-bi-mogli-da-se-odrze-8.-juna_1613783.html |title=Vučić: Ukoliko se nova vlada ne formira do 18. aprila, izbori bi mogli da se održe 8. juna |date=16. 3. 2025.|work=[[Radio Television of Vojvodina]] |access-date=18. 3. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316181120/https://www.rtv.rs/sr_lat/politika/vucic-ukoliko-se-nova-vlada-ne-formira-do-18.-aprila-izbori-bi-mogli-da-se-odrze-8.-juna_1613783.html |archive-date=16. 3. 2025.|url-status=live}}</ref> Međutim, Vučić je početkom aprila nominovao [[Đuro Macut|Đuru Macuta]] za Vučevićevog naslednika,<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/djuro-macut-predlozen-za-mandatara-nove-vlade/ |title=Đuro Macut predložen za mandatara nove vlade |date=6. 4. 2025.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=6. 4. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617145218/https://n1info.rs/vesti/djuro-macut-predlozen-za-mandatara-nove-vlade/ |archive-date=17. 6. 2025.|url-status=live}}</ref> koji je nasledio Vučevića na mestu premijera 16. aprila.<ref name=":9" /> U decembru 2025. godine, Vučić je rekao da bi izbori mogli biti održani u maju ili decembru 2026. godine,<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-izbori-ce-biti-u-maju-ili-decembru-naredne-godine/ |title=Vučić: Izbori će biti u maju ili decembru naredne godine |date=4. 12. 2025.|work=[[Danas]] |access-date=10. 12. 2025.|language=sr}}</ref> a tokom 2026. godine pominjao je i [[jesen]].<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-izbori-septembar-oktobar/ |title=Vučić najavljuje izbore za jesen: Šta na to kaže opozicija? |date=23. 5. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=28. 6. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624080221/https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-izbori-septembar-oktobar/ |archive-date=24. 6. 2026.|url-status=live}}</ref> ''[[Bloomberg News|Blumberg Adrija]]'' je izvestio da Vučić razmatra održavanje izbora pre marta 2027. godine.<ref>{{cite news |url=https://rs.bloombergadria.com/politika/politika/101085/kad-su-parlamentarni-izbori-u-srbiji/news |title=Parlamentarni izbori mogu biti raspisani najranije u maju ove godine, najkasnije u martu 2027. |last=Bečki |first=Anika |date=3. 4. 2026.|work=[[Bloomberg News|Bloomberg Adria]] |access-date=5. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260410173717/https://rs.bloombergadria.com/politika/politika/101085/kad-su-parlamentarni-izbori-u-srbiji/news |archive-date=10. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> U aprilu 2026. godine, Vučić je predložio da se parlamentarni izbori održe do [[Vidovdan]]a (28. juna).<ref>{{cite news |url=https://www.021.rs/info/srbija/439394/vucic-izbori-mozda-i-do-vidovdana |title=Vučić: Izbori možda i do Vidovdana |date=1. 4. 2026.|work=021.rs |access-date=5. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260401062242/https://www.021.rs/info/srbija/439394/vucic-izbori-mozda-i-do-vidovdana |archive-date=1. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> Zatim je održao konsultacije sa raznim političkim strankama o prevremenim izborima, uključujući [[Pokret socijalista]] (PS), [[Savez vojvođanskih Mađara]] (SVM), [[Stranka pravde i pomirenja|Stranku pravde i pomirenja]] (SPP),<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/pocele-konsultacije-kod-vucica/ |title=Počele konsultacije kod Vučića |date=3. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260404090710/https://www.danas.rs/vesti/politika/pocele-konsultacije-kod-vucica/ |archive-date=4. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> [[PUPS – Solidarnost i pravda|Partiju ujedinjenih penzionera Srbije]] (PUPS), [[Mi – Glas iz naroda|Mi&nbsp;— Glas naroda]] (MI–GIN),<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-danas-nastavlja-konsultacije/ |title=Vučić danas nastavlja konsultacije |date=6. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260407094329/https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-danas-nastavlja-konsultacije/ |archive-date=7. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> Socijalističku partiju Srbije (SPS), [[Demokratski savez Hrvata u Vojvodini]], [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratsku partiju Srbije]],<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/treci-dan-konsultacija-u-predsednistvu-na-redu-sps-dshv-i-sdps/ |title=Treći dan konsultacija u Predsedništvu: Na redu SPS, DSHV i SDPS |date=7. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr}}</ref> Srpsku naprednu stranku (SNS) i [[Udruženi sindikati Srbije „Sloga”|Udružene sindikate Srbije „Sloga”]].<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-nastavlja-konsultacije-na-redu-sns-i-sloga/ |title=Vučić nastavlja konsultacije: Na redu SNS i "Sloga" |date=9. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr}}</ref> Opozicione stranke su odbile da učestvuju u konsultacijama.<ref name="Milenković2026-2">{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/opozicija-vucic-konsultacije-poziv-izbori/ |title=Ko (ne)će iz opozicije da se odazove Vučićevom pozivu na konsultacije o izborima i zašto? |last=Milenković |first=Mirjana R. |date=2. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260403074322/https://www.danas.rs/vesti/politika/opozicija-vucic-konsultacije-poziv-izbori/ |archive-date=3. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Aleksandar Vulin]] iz PS-a,<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/aleksandar-vulin-protiv-raspisivanja-izbora/ |title=Aleksandar Vulin protiv raspisivanja izbora |date=3. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260404073410/https://www.danas.rs/vesti/politika/aleksandar-vulin-protiv-raspisivanja-izbora/ |archive-date=4. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Balint Pastor]] iz SVM-a,<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/balint-pastor-saopstio-sta-je-svm-o-izborima-nakon-konsultacija-kod-vucica/ |title=Balint Pastor saopštio šta je SVM o izborima, nakon konsultacija kod Vučića |date=3. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260404033019/https://www.danas.rs/vesti/politika/balint-pastor-saopstio-sta-je-svm-o-izborima-nakon-konsultacija-kod-vucica/ |archive-date=4. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> i [[Branko Pavlović (političar)|Branko Pavlović]] iz MI–GIN-a rekli su da se protive prevremenim izborima,<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/branko-pavlovic-rekao-vucicu-da-su-izbori-u-maju-ili-junu-losi/ |title=Branko Pavlović rekao Vučiću da su izbori u maju ili junu loši |date=6. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260407084505/https://www.danas.rs/vesti/politika/branko-pavlovic-rekao-vucicu-da-su-izbori-u-maju-ili-junu-losi/ |archive-date=7. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> dok je [[Usame Zukorlić]] iz SPP-a rekao da je njegova stranka spremna za prevremene izbore.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/zukorlic-uvek-smo-spremni-za-izbore/ |title=Zukorlić: Uvek smo spremni za izbore |date=3. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260404075215/https://www.danas.rs/vesti/politika/zukorlic-uvek-smo-spremni-za-izbore/ |archive-date=4. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> PUPS i SDPS izrazili su zabrinutost zbog trenutne političke atmosfere,<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/krkobabic-o-izborima-proceniti-situaciju-u-zemlji-i-okruzenju-situacija-se-menja-iz-dana-u-dan/ |title=Krkobabić o izborima: Proceniti situaciju u zemlji i okruženju, situacija se menja iz dana u dan |date=6. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260407091825/https://www.danas.rs/vesti/politika/krkobabic-o-izborima-proceniti-situaciju-u-zemlji-i-okruzenju-situacija-se-menja-iz-dana-u-dan/ |archive-date=7. 4. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/ljajic-atmosfera-u-kojoj-se-odrzavaju-izbori-vaznija-od-datuma-kada-ce-biti-odrzani/ |title=Ljajić: Atmosfera u kojoj se održavaju izbori važnija od datuma kada će biti održani |date=7. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408014734/https://www.danas.rs/vesti/politika/ljajic-atmosfera-u-kojoj-se-odrzavaju-izbori-vaznija-od-datuma-kada-ce-biti-odrzani/ |archive-date=8. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> dok je Vučević iz SNS-a rekao da je njegova stranka „uvek spremna za izbore”.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/sns-vucic-konsultacije-izbori/ |title=Vučević posle konsultacija kod Vučića najavio sednicu Predsedništva i GO SNS za popodne |date=9. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260410095217/https://www.danas.rs/vesti/politika/sns-vucic-konsultacije-izbori/ |archive-date=10. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> Vučić se kasnije konsultovao sa [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvenom Srbijom]] (JS), [[Zeleni Srbije|Zelenima Srbije]], [[Ruska stranka|Ruskom strankom]] (RS), [[Narodna stranka (Srbija)|Narodnom strankom]], [[Alternativa za promene|Alternativom za promene]], [[Ujedinjena seljačka stranka|Ujedinjenom seljačkom strankom]] (USS),<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/ko-danas-dolazi-kod-vucica-na-konsultacije/ |title=Ko danas dolazi kod Vučića na konsultacije? |date=20. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=20. 4. 2026.|language=sr}}</ref> [[Pokret snaga Srbije|Pokretom snaga Srbije]], [[Srpski pokret obnove|Srpskim pokretom obnove]] i [[Srpska radikalna stranka|Srpskom radikalnom strankom]].<ref>{{cite news |url=https://www.021.rs/info/srbija/441732/konsultacije-jos-nisu-gotove-vucic-danas-sa-spo-i-srs |title=Konsultacije još nisu gotove: Vučić danas sa SPO i SRS |date=27. 4. 2026.|work=021.rs |access-date=28. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260428055411/https://www.021.rs/info/srbija/441732/konsultacije-jos-nisu-gotove-vucic-danas-sa-spo-i-srs |archive-date=28. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> Na skupu pristalica krajem juna 2026. godine, Vučić je rekao da će podneti ostavku na mesto predsednika države kako bi skratio svoj mandat i povezao parlamentarne i predsedničke izbore,<ref name="auto-aa0905">{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/vucic-ovo-su-moji-poslednji-dani-kao-predsednika-lista-za-izbore-ce-se-zvati-ujedinjena-srbija/ |title=Vučić: Ovo su moji poslednji dani kao predsednika, predložiću da se lista za izbore zove "Ujedinjena Srbija" |date=27. 6. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=2. 7. 2026.|language=sr}}</ref> ali je naknadno precizirao da će se prvo održati parlamentarni, a potom predsednički izbori.{{nedostaje izvor}} U drugoj polovini avgusta 2026. godine u vreme kada su protestne aktivnosti znatno smanjene, Vučić je kao moguće datume izbora naveo 18. ili 25. oktobar 2026. godine.{{činjenica}} [[Vlada Đura Macuta|Vlada Đure Macuta]] je 7. septembra 2026. uputila predsedniku obrazloženi predlog da raspusti [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu]], „uvažavajući činjenicu da su u delu javnosti prisutni zahtevi za raspisivanje novih, vanrednih izbora za narodne poslanike”. U obrazloženju se navodi da bi „održavanje novih parlamentarnih izbora u tim okolnostima obezbedilo viši stepen demokratičnosti, smanjenje tenzija koje se stvaraju između suprotstavljenih opcija u društvu, odbacivanje isključivosti i govora mržnje i afirmisanje prava na slobodno iznošenje mišljenja i stavova o određenim političkim, ekonomskim i drugim pitanjima, uključujući i dalju afirmaciju evropskih vrednosti”.<ref name="httpssrbijagovrs">{{cite web |url=https://srbija.gov.rs/ |title=Vlada predložila raspuštanje Narodne skupštine i raspisivanje izbora |last=https://srbija.gov.rs |website=srbija.gov.rs |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914181755/https://www.srbija.gov.rs/ |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Vučić je 9. septembra potpisao ukaz o raspuštanju Skupštine i raspisao izbore za 25. oktobar 2026. godine.<ref>{{cite news |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/279654/vucic-potpisao-ukaz-o-raspustanju-skupstine-raspisao-izbore-za-25-oktobar/vest |title=Vučić potpisao Ukaz o raspuštanju Skupštine, raspisao izbore za 25. oktobar |date=9. 9. 2026.|work=[[Tanjug Tačno |Tanjug]] |access-date=25. 9. 2026.|language=sr}}</ref> === Preporuke ODIHR iz 2024. === Kao odgovor na [[Izbori za odbornike Skupštine grada Beograda 2024.|izbore za Skupštinu grada Beograda 2024. godine]], [[Organizacija za evropsku bezbednost i saradnju|OEBS]]-ova Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava ([[Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava|ODIHR]], {{jez-engl|Office for Democratic Institutions and Human Rights}}) objavila je još jedan izveštaj u kojem je zaključila da su izbori ponovo obeleženi nepravilnostima.<ref>{{cite news |url=https://europeanwesternbalkans.rs/novi-izvestaj-odihr-a-prepoznao-stare-probleme-sta-ce-biti-sa-primenom-preporuka/ |title=Novi izveštaj ODIHR-a prepoznao stare probleme, šta će biti sa primenom preporuka? |last=Ivković |first=Aleksandar |date=6. 9. 2024.|work=[[European Western Balkans]] |access-date=28. 9. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20241010070356/https://europeanwesternbalkans.rs/novi-izvestaj-odihr-a-prepoznao-stare-probleme-sta-ce-biti-sa-primenom-preporuka/ |archive-date=10. 10. 2024.|url-status=live}}</ref> Predstavnici ODIHR-a su se dalje sastali sa ministarkom [[Jelena Žarić Kovačević|Jelenom Žarić Kovačević]] i predstavnicima [[Republička izborna komisija|RIK]]-a u septembru 2024. godine.<ref>{{cite news |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/112178/ministarka-zaric-kovacevic-o-preporukama-odihr-i-unapredenju-birackog-spiska/vest |title=Ministarka Žarić Kovačević o preporukama ODIHR i unapređenju biračkog spiska |date=25. 9. 2024.|work=[[Tačno d.o.o. |Tanjug]] |access-date=28. 9. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329110336/https://www.tanjug.rs/srbija/politika/112178/ministarka-zaric-kovacevic-o-preporukama-odihr-i-unapredenju-birackog-spiska/vest |archive-date=29. 3. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://beta.rs/content/211948-sastanak-s-odihr-rik-srbije-da-se-posveti-unapredenju-izbornog-postupka |title=Sastanak s ODIHR: RIK Srbije da se posveti unapređenju izbornog postupka |date=24. 9. 2024.|work=[[Novinska agencija Beta]] |access-date=28. 9. 2024.|language=sr}}</ref> Predstavnici opozicionih stranaka bojkotovali su javnu raspravu Odbora za ustavna pitanja i zakonodavstvo u januaru 2025. godine, gde su predstavljeni amandmani na Zakon o jedinstvenom biračkom spisku, navodeći opstrukciju vlade da poboljša izborne uslove i birački spisak.<ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/67197/predstavnici-opozicionih-stranaka-napustili-javno-slusanje-odbora-skupstine-srbije |title=Predstavnici opozicionih stranaka napustili javno slušanje Odbora Skupštine Srbije |date=27. 1. 2025.|website=[[NIN (magazine) |NIN]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127144520/https://www.nin.rs/politika/vesti/67197/predstavnici-opozicionih-stranaka-napustili-javno-slusanje-odbora-skupstine-srbije |archive-date=27. 1. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://europeanwesternbalkans.rs/izbori-na-vidiku-a-nema-saglasnosti-o-birackom-spisku/ |title=Izbori na vidiku, a nema saglasnosti o biračkom spisku |last=Stojanović |first=Marija |date=28. 1. 2025.|website=[[European Western Balkans]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.}}</ref> U maju 2026. godine Narodna skupština je usvojila izmene nekoliko izbornih zakona, nazvane Petrašinovićevi zakoni,<ref>{{cite news |url=https://vreme.com/vesti/odihr-preporuke-izbori-srbija/ |title=Usvojeni "Petrašinovićevi zakoni", vlast tvrdi da je ispunila 70 odsto preporuka ODIHR |date=20. 5. 2026.|work=[[Vreme]] |access-date=25. 5. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521045235/https://vreme.com/vesti/odihr-preporuke-izbori-srbija/ |archive-date=21. 5. 2026.|url-status=live}}</ref> koji su bili navedeni u preporukama ODIHR-a objavljenim nakon parlamentarnih izbora 2023. godine. Opozicija i nevladine organizacije kritikovale su izmene kao nedovoljne, dok ih je [[Evropska komisija]] pozdravila.{{činjenica}} Izmene su, između ostalog, omogućile biraču da potpisom podrži više izbornih lista. [[Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava|ODIHR]] je komentarisao usvajanje zakona, napominjući da glavni predlozi koji su preporučeni pre nekoliko godina još uvek nisu razmotreni.<ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/33762455.html |title=Izmenama izbornih zakona u Srbiji nisu rešene brojne dugogodišnje preporuke, kaže ODIHR |date=22. 5. 2026.|work=[[Radio Free Europe]] |access-date=25. 5. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523102813/https://www.slobodnaevropa.org/a/33762455.html |archive-date=23. 5. 2026.|url-status=live}}</ref> Isto je ocenila i Zlata Đorđević, direktorka [[Nevladina organizacija|NVO]] [[Transparentnost Srbija]].<ref>{{cite news |url=https://savremenapolitika.com/od-2022-godine-srbija-ne-ispunjava-niz-preporuka-odihr-a/ |title=Od 2022. godine Srbija ne ispunjava niz preporuka ODIHR-a |date=18. 5. 2026.|work=[[Savremena politika]] |access-date=25. 5. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231936/https://savremenapolitika.com/od-2022-godine-srbija-ne-ispunjava-niz-preporuka-odihr-a/ |archive-date=6. 6. 2026.|url-status=live}}</ref> Predsednica Narodne skupštine [[Ana Brnabić]] je, međutim, tvrdila da je Vlada usvojila preko 70% preporuka ODIHR-a.<ref>{{cite news |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/253194/brnabic-poverenje-gradana-u-izborni-proces-veliko-usvojeno-preko-70-preporuka-odihr/vest |title=Brnabić: Poverenje građana u izborni proces veliko, usvojeno preko 70% preporuka ODIHR |date=19. 5. 2026.|work=[[Tanjug Tačno |Tanjug]] |access-date=25. 5. 2026.|language=sr}}</ref> == Izborni sistem == Ukupno 250 poslanika Narodne skupštine bira se [[Proporcionalni izborni sistem|proporcionalnim sistemom]] sa [[Zatvorena lista|zatvorenih lista]], u jedinstvenoj [[Izborna jedinica|izbornoj jedinici]].<ref name=":02">{{cite web |url=http://www.ipu.org/parline-e/reports/2355_B.htm |title=Electoral system of Serbia |date=2016 |website=[[Inter-Parliamentary Union]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306025850/http://www.ipu.org/parline-e/reports/2355_B.htm |archive-date=6. 3. 2016.|url-status=live |access-date=2. 6. 2022.}}</ref><ref name=":0">{{cite web |url=http://www.parlament.gov.rs/narodna-skupstina-/uloga-i-nacin-rada/izbori-i-izborni-sistem.906.html |title=Izbori i izborni sistem |website=[[National Assembly of Serbia]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20230611193855/http://www.parlament.gov.rs/narodna-skupstina-/uloga-i-nacin-rada/izbori-i-izborni-sistem.906.html |archive-date=11. 6. 2023.|url-status=live |access-date=29. 5. 2023.}}</ref> Građani sa pravom glasa glasaju za prihvaćene i objavljene [[Izborna lista|izborne liste]], na kojima se nalaze kandidati za narodne poslanike. Na jednoj izbornoj listi može biti najviše 250 kandidata,{{činjenica}} od kojih najmanje 40% moraju biti žene.<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/page/stories/sr/story/9/politika/3844903/cenzus-tri-odsto-na-listama-40-procenata-zena.html |title=Cenzus tri odsto, na listama 40 procenata žena |date=8. 2. 2022.|website=[[Radio Television of Serbia]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128233232/https://www.rts.rs/page/stories/sr/story/9/politika/3844903/cenzus-tri-odsto-na-listama-40-procenata-zena.html |archive-date=28. 1. 2022.|url-status=live |access-date=2. 6. 2022.}}</ref> Izbornu listu može podneti registrovana politička stranka, koalicija političkih stranaka ili grupa građana.<ref name=":0" /> Da bi se podnela izborna lista, mora se prikupiti najmanje 10.000 važećih overenih potpisa, dok stranke [[Manjina|etničkih manjina]] treba da prikupe najmanje 5.000 potpisa da bi se našle na glasačkom listiću.<ref name=":0" /><ref name="Milovančević2021">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/ekskluzivno-detalji-sporazuma-vucica-i-opozicije-iz-skupstine/ |title=Detalji sporazuma Vučića i opozicije iz Skupštine |last=Milovančević |first=Vojislav |date=29. 10. 2021.|website=[[NOVA portal]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029113154/https://nova.rs/vesti/politika/ekskluzivno-detalji-sporazuma-vucica-i-opozicije-iz-skupstine/ |archive-date=29. 10. 2021.|url-status=live |access-date=2. 6. 2022.}}</ref> Izbornu listu podnosi njen izabrani predstavnik ili predstavnici. Izborna lista može biti odbijena, nakon čega oni koji su je podneli mogu da otklone nedostatke u roku od 48 sati, ili oborena, ako lice nije ovlašćeno da nominuje kandidate. Naziv i datum izbora, imena izbornih lista i njihovih predstavnika, kao i informacije o načinu glasanja nalaze se samo na glasačkom listiću.<ref name=":3">{{cite web |url=https://www.pravno-informacioni-sistem.rs/SlGlasnikPortal/eli/rep/sgrs/skupstina/zakon/2022/14/2 |title=Zakon o izboru narodnih poslanika |date=7. 2. 2022.|website=Pravno-informacioni sistem |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529120900/https://www.pravno-informacioni-sistem.rs/SlGlasnikPortal/eli/rep/sgrs/skupstina/zakon/2022/14/2 |archive-date=29. 5. 2023.|url-status=live |access-date=29. 5. 2023.}}</ref> Glasa se zaokruživanjem rednog broja samo jedne izborne liste. [[Republička izborna komisija]] (RIK), [[Lokalna izborna komisija (u Srbiji)|lokalne izborne komisije]] i [[Birački odbori (u Srbiji)|birački odbori]] nadgledaju izbore.<ref name=":3" /> Mandati se raspoređuju korišćenjem [[D’Ontov sistem|D’Ontove metode]] sa izbornim pragom ([[cenzus]]om) od 3% svih važećih glasova, dok se ovaj cenzus ukida za stranke etničkih manjina.<ref name=":02" /><ref>{{cite web |url=https://www.serbianmonitor.com/en/electoral-threshold-reduced-to-3/ |title=Electoral threshold reduced to 3% |last=Bjelotomić |first=Snežana |date=13. 1. 2020.|website=Serbian Monitor |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514235617/https://www.serbianmonitor.com/en/electoral-threshold-reduced-to-3/ |archive-date=14. 5. 2020.|url-status=live |access-date=2. 6. 2022.}}</ref> Mandati se raspoređuju deljenjem ukupnog broja glasova koje je dobila izborna lista, koja učestvuje u raspodeli mandata, brojevima od 1 do 250. Najvećih 250 količnika predstavljaju mandate koje dobija izborna lista koja učestvuje u raspodeli. Ako dve ili više izbornih lista dobiju iste količnike na osnovu kojih se raspoređuje mandat, taj mandat dobija izborna lista koja je dobila veći broj glasova.<ref name=":3" /> Za liste etničkih manjina postoji prirodni prag, što znači da lista mora osvojiti bar jedan količnik u D’Ontovoj raspodeli. Radi veće pravičnosti, od 2020. godine, manjinskim listama se osvojeni glasovi uvećavaju za 35%. Poslanička mesta se dodeljuju kandidatima sa izbornih lista prema njihovom redosledu, počevši od prvog kandidata sa izborne liste.<ref name=":0" /> Redovne parlamentarne izbore raspisuje [[Predsednik Republike Srbije|predsednik Srbije]], koji istovremeno određuje datum izbora i raspušta Narodnu skupštinu.<ref name=":0" /><ref name=":3" /> Vanredne parlamentarne izbore predsednik Srbije raspisuje na obrazloženi predlog [[Vlada Republike Srbije|Vlade Srbije]]. Izbori se moraju raspisati najmanje 45, a najviše 60 dana pre dana glasanja.<ref>{{cite web |url=https://www.021.rs/info/srbija/452833/ovo-su-rokovi-za-raspisivanje-izbora-krajnji-rok-je-10-septembar |title=Ovo su rokovi za raspisivanje izbora: Krajnji rok je 10. septembar |last=021.rs |date=20. 8. 2026.|website=021.rs |language=sr-Latn-RS |access-date=23. 8. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260823001115/https://www.021.rs/info/srbija/452833/ovo-su-rokovi-za-raspisivanje-izbora-krajnji-rok-je-10-septembar |archive-date=23. 8. 2026.|url-status=live}}</ref> Da bi glasalo, lice mora biti državljanin i stanovnik Republike Srbije i imati najmanje 18 godina.<ref name=":4" /> Najmanje pet dana pre izbora, građani se obaveštavaju o izborima, odnosno dobijaju informacije o danu i vremenu izbora i adresi biračkog mesta gde mogu glasati.<ref name=":0" /> Glasa se na onom biračkom mestu na kom je birač upisan u birački spisak. Oni koji žive u inostranstvu mogu glasati u diplomatskim predstavništvima, uz prethodno upisivanje u birački spisak na tom biračkom mestu.<ref name=":02" /> Lica na izdržavanju kazne zatvora glasaju u [[Zatvori u Srbiji|kazneno-popravnim ustanovama]]. Birači koji zbog starosti, bolesti ili invaliditeta ne mogu da dođu na biračko mesto mogu glasati kod kuće, ako se prethodno jave biračkom odboru; članovi odbora im na dan izbora donose glasački materijal.<ref name=":33">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/rik-odredio-rokove-za-izborne-radnje-rok-za-podnosenje-lista-26-novembar-izborna-tisina-pocinje-14-decembra/ |title=RIK odredio rokove za izborne radnje: Rok za podnošenje lista 26. novembar, izborna tišina počinje 14. decembra |date=4. 11. 2023.|website=[[NOVA portal]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106141419/https://nova.rs/vesti/politika/rik-odredio-rokove-za-izborne-radnje-rok-za-podnosenje-lista-26-novembar-izborna-tisina-pocinje-14-decembra/ |archive-date=6. 11. 2023.|url-status=live |access-date=6. 11. 2023.}}</ref> [[Izborna tišina]] počinje dva dana pre dana glasanja i traje do zatvaranja svih biračkih mesta.<ref name=":30">{{cite web |url=https://www.rtv.rs/sr_lat/politika/pocinje-izborna-trka-predaja-lista-najkasnije-20-dana-pre-izbora_1489448.html |title=Počinje izborna trka, predaja lista najkasnije 20 dana pre izbora |date=1. 11. 2023.|website=[[Radio Television of Vojvodina]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101114020/https://www.rtv.rs/sr_lat/politika/pocinje-izborna-trka-predaja-lista-najkasnije-20-dana-pre-izbora_1489448.html |archive-date=1. 11. 2023.|url-status=live |access-date=1. 11. 2023.}}</ref> Biračka mesta se otvaraju u 7.00 ([[UTC+1]]), a zatvaraju u 20.00, mada ako se biračko mesto otvori kasnije od 7.00, glasanje se produžava za vreme za koje je otvaranje biračkog mesta bilo odloženo.<ref name=":3" /><ref name=":33" /> === Kosovo i Metohija === Zbog političke situacije na [[Kosovo i Metohija|Kosovu i Metohiji]] i zbog zabrane glasanja koju su uvele [[Privremene institucije samouprave|privremene prištinske institucije]], birači sa Kosova i Metohije glasaće u centralnoj Srbiji: birači iz [[Kosovski upravni okrug|Kosovskog upravnog okruga]] u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], iz [[Kosovskopomoravski upravni okrug|Kosovskopomoravskog upravnog okruga]] u [[Vranje|Vranju]], iz [[Prizrenski upravni okrug|Prizrenskog]] i [[Pećki upravni okrug|Pećkog]] okruga u [[Tutin]]u, a iz [[Kosovskomitrovački upravni okrug|Kosovskomitrovačkog upravnog okruga]] u [[Raška (grad)|Raški]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6055649/rik-doneo-odluku-gde-ce-glasati-biraci-sa-kosova-i-metohije.html|title=RIK doneo odluku gde će glasati birači sa Kosova i Metohije|website=RTS|language=sr|access-date=19. 10. 2026.}}</ref> === Glasanje iz inostranstva === Biračko mesto u inostranstvu formira se ukoliko ima prijavljenih najmanje 100 birača u jednoj oblasti. Prijave se šalju diplomatskim predstavništvima Srbije. Tokom određivanja biračkih mesta za parlamentarne izbore 2026, bilo je negodovanja da su ambasade odbijale zahteve za prijavljivanje za glasanje, davale nejasne ili nepotpune informacije ili birače uopšte nisu obaveštavale o statusu njihovih zahteva. Ovakvi slučajevi zabeleženi su u Nemačkoj, na Kipru, u Kini, Ujedinjenom Kraljevstvu, UAE, Italiji, Indoneziji, Singapuru, Češkoj, Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Belgiji, Rumuniji, Sloveniji, Francuskoj, Irskoj, Švajcarskoj i Španiji.<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/studneti-hitna-reakciju-msp-a-i-rik-a-zbog-glasanja-u-inostranstvu/ |title=Studenti zahtevaju hitnu reakciju MSP-a i RIK-a, tvrde da se ignorišu zahtevi građana za glasanje u inostranstvu: Objavili spisak najalarmantnijih slučajeva po državama |date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=[[Nova S]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/ministarstvo-spoljnih-poslova-glasanje-izbori-2026-inostranstvo-dijaspora/|title=“Na Ministarstvu spoljnih poslova je najveća odgovornost”: Šta se dešava sa prijavama za glasanje u inostranstvu?|date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926064153/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/ministarstvo-spoljnih-poslova-glasanje-izbori-2026-inostranstvo-dijaspora/|archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Na predlog Ministarstva spoljnih poslova (MSP), [[Republička izborna komisija]] (RIK) je donela odluku da se broj biračkih mesta u inostranstvu poveća na 93 sa 81, koliko ih je bilo na prethodnim izborima. Predstavnici [[Studentska lista|Studentske liste]] su smatrali da je taj broj nedovoljan, s obzirom na to da se za glasanje u inostranstvu prijavilo tri puta više birača nego za prošle izbore i da je do nekih biračkih mesta (SAD ili Australija) potrebno putovati više stotina kilometara, a kritikovano je i zatvaranje pojedinih biračkih mesta koja su postojala na ranijim izborima.<ref>{{Cite web|url=https://n1info.rs/vesti/diplomate-izbori-glasanje-ministarstvo/|title=Više od 30 diplomata Ministarstva spoljnih poslova kritikovalo organizaciju glasanja u inostranstvu: Dijasporo, izvini - nećemo prećutati|date=7. 10. 2026.|access-date=8. 10. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008075239/https://n1info.rs/vesti/diplomate-izbori-glasanje-ministarstvo/|archive-date=8. 10. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="Vojvodine" /> RIK je takođe donela odluku da se mora glasati po srpskom vremenu, što znači da će birači u najudaljenijim delovima sveta, poput [[Australija|Australije]], glasati između 17 časova 25. oktobra i 6 časova 26. oktobra, a birači u [[Brazil]]u između 3 i 16 časova 25. oktobra.<ref name="Vojvodine">{{cite web |url=https://rtv.rs/sr_lat/izbori-2026/parlamentarni-izbori/rik-doneo-odluku-o-odredjivanju-birackih-mesta-u-inostranstvu_1748690.html |title=RIK: Birači sa AP Kosovo i Metohija glasaju u Vranju, Raški, Kuršumliji, Tutinu |last=Vojvodine |first=Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija |website=JMU Radio-televizija Vojvodine |language=sr-Latn |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005153625/https://www.rtv.rs/sr_lat/izbori-2026/parlamentarni-izbori/rik-doneo-odluku-o-odredjivanju-birackih-mesta-u-inostranstvu_1748690.html |archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Udruženje Srba u Austriji je registrovalo ljude za glasanje u svojim prostorijama, koje nosi obeležja Srpske napredne stranke (SNS) i slike Vučića, navodeći da registruju samo ljude koji podržavaju Vučića i deleći ljudima poklone sa obeležjima SNS po prijavi, dok je ambasada Srbije u Austriji navodno otežavala prijave za glasanje.<ref>{{Cite web |url=https://www.krik.rs/tajni-snimci-dokazuju-manipulacije-u-vezi-sa-prijavljivanjem-za-glasanje-u-becu/ |title=Tajni snimci dokazuju manipulacije u vezi sa prijavljivanjem za glasanje u Beču |date=21. 10. 2026.|access-date=21. 10. 2026.|work=KRIK |first1=Milica |last1=Vojinović |first2=Bojana |last2=Jovanović |first3=Stevan |last3=Dojčinović }}</ref> == Promene na političkoj sceni od prethodnih izbora == === Vladine stranke === Nakon prethodnih [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|izbora 2023. godine]], [[Miloš Vučević]] (SNS) najavio je da će se ideja o [[Pokret za narod i državu|Pokretu za narod i državu]] (PZND) nastaviti da se razmatra za sledeće parlamentarne izbore.<ref name=":6">{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/77635/vucevic-sns-ce-na-izbore-u-koaliciji-pokret-za-narod-i-drzavu-razvijace-se/vest |title=Vučević: SNS će na izbore u koaliciji, Pokret za narod i državu razvijaće se |date=6. 3. 2024.|website=[[Tačno d.o.o. |Tanjug]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.}}</ref> SNS je u aprilu 2024. formirao zajednički savez pod nazivom ''Srbija sutra'' za [[Lokalni izbori u Srbiji 2024.|lokalne izbore u junu iste godine]]. Pored stalnih manjih partnerskih partija, ova lista je uključivala i članove vladine koalicije [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističku partiju Srbije]] (SPS) i [[Savez vojvođanskih Mađara]] (SVM), kao i desno orijentisane neparlamentarne stranke [[Zavetnici|Srpsku stranku Zavetnici]] (SSZ) i [[Srpska radikalna stranka|Srpsku radikalnu stranku]] (SRS).<ref name=":16">{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/sns-sps-i-zavetnici-predali-zajednicku-listu-za-beogradske-izbore/hy75hbr |title=SNS, SPS i Zavetnici predali zajedničku listu za beogradske izbore |date=7. 4. 2024.|website=[[Blic]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701195059/https://www.blic.rs/vesti/politika/sns-sps-i-zavetnici-predali-zajednicku-listu-za-beogradske-izbore/hy75hbr |archive-date=1. 7. 2024.|url-status=live |access-date=1. 7. 2024.}}</ref> Vučević je rekao da je formiranjem liste PZND praktično formalizovan.<ref>{{cite web |url=https://www.021.rs/story/Novi-Sad/Vesti/375914/Vucevic-u-Novom-Sadu-Nasa-lista-je-nadstranacka-to-je-pokret-za-drzavu-i-narod-predvodjen-Vucicem.html |title=Vučević u Novom Sadu: Naša lista je nadstranačka, to je pokret za državu i narod predvođen Vučićem |date=19. 5. 2024.|website=021.rs |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20240727122652/https://www.021.rs/story/Novi-Sad/Vesti/375914/Vucevic-u-Novom-Sadu-Nasa-lista-je-nadstranacka-to-je-pokret-za-drzavu-i-narod-predvodjen-Vucicem.html |archive-date=27. 7. 2024.|url-status=live |access-date=1. 7. 2024.}}</ref> Međutim, Vučić je u decembru 2024. godine najavio da će ovaj pokret biti formiran u martu 2025. godine.<ref name="Milenković2024">{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/aleksandar-vucic-protesti-narodni-pokret/ |title=Zašto Aleksandar Vučić, u trenutku širenja protesta, ponovo lansira priču o formiranju Narodnog pokreta za državu? |last=Milenković |first=M. |date=28. 12. 2024.|website=[[Danas (newspaper) |Danas]] |language=sr |access-date=2. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250102133908/https://www.danas.rs/vesti/politika/aleksandar-vucic-protesti-narodni-pokret/ |archive-date=2. 1. 2025.|url-status=live}}</ref> Skup koji je promovisao pokret održan je 24. januara 2025. godine.<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5635216/jagodina-pokret-za-narod-i-drzavu-vucic.html |title=Skup u Jagodini povodom osnivanja Pokreta za narod i državu |date=24. 1. 2025.|website=[[Radio Television of Serbia]] |language=sr |access-date=24. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124183309/https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5635216/jagodina-pokret-za-narod-i-drzavu-vucic.html |archive-date=24. 1. 2025.|url-status=live}}</ref> PZND je registrovan 28. marta, a svoje prve kancelarije je otvorio u septembru 2025. godine.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/pokret-za-narod-i-drzavu-registracija/ |title=Registrovan Pokret za narod i državu, pogledajte šta mu je "misija" |date=1. 4. 2025.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250401164329/https://n1info.rs/vesti/pokret-za-narod-i-drzavu-registracija/ |archive-date=1. 4. 2025.|url-status=live |access-date=1. 4. 2025.}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/prvi-lokalni-odbor-pokreta-za-narod-i-drzavu-u-jednom-gradu/ |title=Osnovan prvi lokalni odbor Pokreta za narod i državu u jednom gradu |date=4. 9. 2025.|work=[[Danas]] |access-date=9. 9. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905044647/https://www.danas.rs/vesti/politika/prvi-lokalni-odbor-pokreta-za-narod-i-drzavu-u-jednom-gradu/ |archive-date=5. 9. 2025.|url-status=live}}</ref> Istog meseca, u intervjuu za ''[[Brankica Stanković|Insajder]]'', ministar [[Demo Beriša]] je nagovestio da bi PZND mogao da učestvuje na sledećim parlamentarnim izborima.<ref>{{cite news |url=https://www.insajder.net/teme/pokret-za-narod-i-drzavu-za-jedne-skup-aplaudera-za-druge-dete-koje-treba-ljuljati-i-poslati-u-skolu |title=Pokret za narod i državu: Za jedne skup aplaudera, za druge "dete koje treba ljuljati i poslati u školu" |last=Vasiljević |first=Teodora |date=19. 9. 2025.|work=[[Insajder]] |access-date=9. 10. 2025.|language=sr}}</ref> [[Radoslav Milojičić|Radoslav Milojičić Kena]], predsednik [[Srpska levica|Srpske levice]], prešao je u junu 2024. u SNS.<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/cudo-se-dogodilo-kena-zvanicno-postao-clan-sns-a-pre-4-godine-zvao-djilasa-u-crkvu-da-pred-bogom-provere-ko-je-vucicev/ |title=Čudo se dogodilo! Kena zvanično postao član SNS, a pre 4 godine zvao Đilasa u crkvu da pred Bogom provere ko je Vučićev |date=12. 6. 2024.|website=[[NOVA portal]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623210534/https://nova.rs/vesti/politika/cudo-se-dogodilo-kena-zvanicno-postao-clan-sns-a-pre-4-godine-zvao-djilasa-u-crkvu-da-pred-bogom-provere-ko-je-vucicev/ |archive-date=23. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> [[Dragan Marković Palma|Dragan Marković]], predsednik [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvene Srbije]] i njene poslaničke grupe, preminuo je 22. novembra 2024. godine.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/umro-dragan-markovic-palma/ |title=Umro Dragan Marković Palma |date=22. 11. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=22. 11. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207164710/https://n1info.rs/vesti/umro-dragan-markovic-palma/ |archive-date=7. 12. 2024.|url-status=live}}</ref> [[Igor Braunović]], koji je izabran na listi SPS-a 2023. godine, napustio je SPS i njenu poslaničku grupu u februaru 2025. godine, navodeći neslaganja po pitanjima kao što su rudarstvo litijuma i protesti protiv korupcije.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/intervju-igor-braunovic-zbog-bezumnih-odluka-pojedinaca-imamo-citav-narod-ujedinjen-na-ulicama/ |title=Igor Braunović: Zbog bezumnih odluka pojedinaca, imamo čitav narod ujedinjen na ulicama |last=Milenković |first=Mirjana R. |date=13. 2. 2025.|work=[[Danas (newspaper) |Danas]] |access-date=14. 2. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213153944/https://www.danas.rs/vesti/politika/intervju-igor-braunovic-zbog-bezumnih-odluka-pojedinaca-imamo-citav-narod-ujedinjen-na-ulicama/ |archive-date=13. 2. 2025.|url-status=live}}</ref> U oktobru 2024. godine [[Željko Veselinović]] i [[Đorđo Đorđić]] napustili su poslaničku grupu opozicione [[Stranka slobode i pravde|Stranke slobode i pravde]] (SSP).<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/zeljko-veselinovic-i-djordjo-djordjic-napustili-poslanicku-grupu-ssp-a/ |title=Željko Veselinović i Đorđo Đorđić napustili poslaničku grupu SSP-a |date=28. 10. 2024.|work=[[Danas (newspaper) |Danas]] |access-date=28. 10. 2024.|language=sr}}</ref> Nakon njih, 19. novembra su im se pridružile Sonja Pernat i Irena Živković, izjavivši da SSP radi isto što i SNS.<ref name="Bečki2024">{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/poslanice-koje-su-napustile-poslanicki-klub-ssp-obratile-se-javnosti-do-kraja-2024-formiramo-stranku/ |title=Poslanice koje su napustile poslanički klub SSP: Nismo smele da izrazimo drugačije mišljenje, do kraja godine formiramo stranku |last=Bečki |first=Anika |date=19. 11. 2024.|work=[[NOVA portal]] |access-date=21. 11. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121190446/https://nova.rs/vesti/politika/poslanice-koje-su-napustile-poslanicki-klub-ssp-obratile-se-javnosti-do-kraja-2024-formiramo-stranku/ |archive-date=21. 11. 2024.|url-status=live}}</ref> Tri dana kasnije, formirali su poslaničku grupu ''Pokret radnika Sloga&nbsp;— Da se struka pita''.<ref>{{cite news |url=https://beta.rs/content/215125-zvanicno-formirana-poslanicka-grupa-pokret-radnika-sloga--da-se-struka-pita |title=Zvanično formirana poslanička grupa Pokret radnika Sloga - Da se struka pita |date=22. 11. 2024.|work=[[Novinska agencija Beta]] |access-date=23. 11. 2024.|language=sr}}</ref> Lider [[Udruženi sindikati Srbije „Sloga”|sindikata Sloga]] Željko Veselinović takođe je najavio formiranje nove [[Radnička partija (Srbija)|Radničke partije]] (RP).<ref name="Bečki2024" /> Počeli su da prikupljaju potpise za formiranje stranke u decembru 2024. godine.<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/veselinovic-ponovo-predsednik-sloge-pokrecu-osnivanje-radnicke-partije/ |title=Veselinović ponovo predsednik "Sloge", pokreću osnivanje Radničke partije |date=7. 12. 2024.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=2. 1. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114103551/https://n1info.rs/vesti/veselinovic-ponovo-predsednik-sloge-pokrecu-osnivanje-radnicke-partije/ |archive-date=14. 1. 2025.|url-status=live}}</ref> Kao odgovor na konsultacije sa predsednikom Srbije Aleksandrom Vučićem, na koje se poslanička grupa ''Sloga&nbsp;— Da se struka pita'' odazvala u aprilu 2026. godine, dva poslanika su najavila da će napustiti grupu kada Skupština bude zasedala.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/veselinovic-o-sastanku-sa-vucicem-ne-mogu-da-shvatim-neke-kolege-i-hitler-i-staljin-su-razgovali/ |title=Veselinović o sastanku sa Vučićem: Ne mogu da shvatim neke kolege, i Hitler i Staljin su razgovarali |date=9. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr}}</ref> Veselinović je ubrzo potom sa poslanicima provladinih RS i USS formirao grupu „Radnička partija&nbsp;— Ruska stranka&nbsp;— Ujedinjena seljačka stranka”.<ref>{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/u-skupstini-srbije-formirana-jos-jedna-poslanicka-grupa/ |title=U Skupštini Srbije formirana još jedna poslanička grupa |date=29. 4. 2026.|work=[[NOVA portal]] |access-date=9. 5. 2026.|language=sr}}</ref> U maju je RP registrovana<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/radnicka-partija-veselinovic/ |title=Srbija dobila još jednu političku stranku |date=4. 5. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 5. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505152347/https://www.danas.rs/vesti/politika/radnicka-partija-veselinovic/ |archive-date=5. 5. 2026.|url-status=live}}</ref> i najavila učešće na izborima.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/veselinovic-radnicka-partija-izlazi-na-izbore/ |title=Veselinović: Radnička partija izlazi na izbore |date=7. 5. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=9. 5. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260508144425/https://www.danas.rs/vesti/politika/veselinovic-radnicka-partija-izlazi-na-izbore/ |archive-date=8. 5. 2026.|url-status=live}}</ref> RP je kasnije pristupila listi „Aleksandar Vučić&nbsp;— Ujedinjena Srbija”. Na skupu u junu 2026. godine, [[Aleksandar Vučić]] je najavio da će izborna lista SNS-a nositi naziv Ujedinjena Srbija.<ref name="auto-aa0905" /> U avgustu 2026. godine [[Ivica Dačić]], predsednik SPS-a, najavio je da će SPS na izbore izaći sa svojim tradicionalnim partnerima, bez SNS-a, ali da posle izbora neće praviti koaliciju sa [[Studentska lista|Studentskom listom]], već planira nastavak saradnje sa SNS-om.<ref name="Dačić">{{cite news |title=Dačić: SPS samostalno izlazi na izbore |work=RTS |agency=Tanjug |date=17. 8. 2026.|url=https://www.rts.rs/vesti/politika/6020982/ivica-dacic-sps-izbori.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825124929/https://www.rts.rs/vesti/politika/6020982/ivica-dacic-sps-izbori.html |archive-date=25. 8. 2026.|url-status=live }}</ref> === Opozicione stranke === Koalicija [[Srbija protiv nasilja (koalicija)|Srbija protiv nasilja]] (SPN) prestala je da postoji u aprilu 2024. godine zbog spora između njenih stranaka o tome da li treba bojkotovati [[Izbori za odbornike Skupštine grada Beograda 2024.|izbore za Skupštinu grada Beograda 2024. godine]].<ref>{{cite web |url=https://www.glasamerike.net/a/balkan-srbija-protiv-nasilja-politika-izbori-biram-borbu-bojkot-djilas-lazovic-cuta/7579964.html |title=Raspad koalicije "Srbija protiv nasilja", deo opozicije izlazi na izbore na listi "Biram borbu!" |last=Ranković |first=Rade |date=22. 4. 2024.|website=[[Voice of America]] |language=sr |access-date=22. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240622172912/https://www.glasamerike.net/a/balkan-srbija-protiv-nasilja-politika-izbori-biram-borbu-bojkot-djilas-lazovic-cuta/7579964.html |archive-date=22. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> SSP, [[Srbija centar]] (SRCE) i [[Zajedno (Srbija)|Zajedno]] su se odlučili za bojkot izbora, dok su ostale stranke koalicije SPN učestvovale pod sloganom ''Biramo borbu''.<ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/beograd-izbori-lokalni-srbija/32951822.html |title=Ko izlazi na beogradske izbore? |last=Cvetković |first=Ljudmila |date=3. 6. 2024.|work=[[Radio Free Europe]] |access-date=21. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240612010813/https://www.slobodnaevropa.org/a/beograd-izbori-lokalni-srbija/32951822.html |archive-date=12. 6. 2024.|language=sr}}</ref> Do raskola između SSP-a i [[Pokret slobodnih građana|Pokreta slobodnih građana]] (PSG) došlo je u Narodnoj skupštini u aprilu 2024. godine. Tri poslanika PSG-a napustila su zajedničku grupu SSP–PSG; u septembru 2024. formirali su grupu sa SDA Sandžaka i PDD.<ref name=":7">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/u-poslanickoj-grupi-sa-ssp-vise-nisu-pavle-grbovic-i-jos-dvoje-poslanika-psg/ |title=U poslaničkoj grupi sa SSP više nisu Pavle Grbović i još dvoje poslanika PSG |date=10. 4. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228003256/https://n1info.rs/vesti/u-poslanickoj-grupi-sa-ssp-vise-nisu-pavle-grbovic-i-jos-dvoje-poslanika-psg/ |archive-date=28. 12. 2024.|url-status=live}}</ref> SSP je formirao sopstvenu poslaničku grupu.<ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/47815/stranka-slobode-i-pravde-formira-svoju-poslanicku-grupu-bez-psg |title=Stranka slobode i pravde formira svoju poslaničku grupu bez PSG |date=10. 4. 2024.|website=[[NIN (magazine) |NIN]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623120425/https://www.nin.rs/politika/vesti/47815/stranka-slobode-i-pravde-formira-svoju-poslanicku-grupu-bez-psg |archive-date=23. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> Nakon ostavke premijera Miloša Vučevića krajem januara 2025, bivši članovi koalicije SPN-a i pokreta NADA predstavili su plan o formiranju prelazne vlade. Na konferenciji za novinare 20. marta 2025. godine, [[Biljana Đorđević]], kopredsednica [[Zeleno-levi front|Zeleno-levog fronta]], rekla je da bi prema njihovom planu, prelazna vlada ispunila studentske zahteve, organizovala slobodne i fer izbore i revidirala birački spisak.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/opozicija-prelazna-vlada/ |title=Opozicija predlaže prelaznu vladu narodnog poverenja: Ponuđen sporazum |date=20. 3. 2025.|work=[[Danas (newspaper) |Danas]] |access-date=20. 3. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322140006/https://www.danas.rs/vesti/politika/opozicija-prelazna-vlada/ |archive-date=22. 3. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/vlada-narodnog-poverenja-da-se-sto-pre-formira-ovo-je-tekst-dokumenta-koji-je-opozicija-predstavila-u-skupstini/ |title=Vlada narodnog poverenja da se što pre formira: Ovo je tekst dokumenta koji je opozicija predstavila u Skupštini |last=Milovančević |first=Vojislav |date=20. 3. 2025.|work=[[NOVA portal]] |access-date=20. 3. 2025.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20250320163718/https://nova.rs/vesti/politika/vlada-narodnog-poverenja-da-se-sto-pre-formira-ovo-je-tekst-dokumenta-koji-je-opozicija-predstavila-u-skupstini/ |archive-date=20. 3. 2025.|url-status=live}}</ref> Druge opozicione stranke imale su oprečne stavove o prelaznoj vladi. [[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratska stranka]] (DS) je izabrala svog novog predsednika, [[Srđan Milivojević|Srđana Milivojevića]], 14. decembra 2024. godine.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/srdjan-milivojevic-izabran-za-novog-predsednika-demokratske-stranke/ |title=Srđan Milivojević izabran za novog predsednika Demokratske stranke |last=Nikić |first=Milan |date=14. 12. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=2. 1. 2025.}}</ref> Milivojević je potom pokrenuo okupljanje stranaka koje su nastale iz DS-a. Stranka [[Zajedno (Srbija)|Zajedno]] spojila se sa DS-om 27. decembra.<ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vesti/ujedinjuju-se-demokratska-stranka-i-zajedno/ |title=Ujedinjuju se Demokratska stranka i Zajedno |date=24. 12. 2024.|website=[[Vreme]] |language=sr |access-date=2. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250331090907/https://vreme.com/vesti/ujedinjuju-se-demokratska-stranka-i-zajedno/ |archive-date=31. 3. 2025.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5613709/demokratska-stranka-zajedno-ujedinjenj.html |title=DS i Zajedno potpisali sporazum o ujedinjenju |date=27. 12. 2024.|website=[[Radio Television of Serbia]] |language=sr |access-date=2. 1. 2025.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329124053/https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5613709/demokratska-stranka-zajedno-ujedinjenj.html |archive-date=29. 3. 2025.|url-status=live}}</ref> [[Mi – Glas iz naroda|MI–GIN]] je takođe pretrpeo podelu 2024. godine, kada su [[Branimir Nestorović]] i jedan deo saradnika formirali [[Mi – Snaga naroda]].<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/pokret-branimira-nestorovica-od-danas-je-mi-snaga-naroda/ |title=Pokret Branimira Nestorovića od danas je "Mi snaga naroda" |last=Stevanović |first=L. |date=27. 3. 2024.|website=[[Danas (newspaper) |Danas]] |language=sr |access-date=23. 6. 2024.|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623101942/https://www.danas.rs/vesti/politika/pokret-branimira-nestorovica-od-danas-je-mi-snaga-naroda/ |archive-date=23. 6. 2024.|url-status=live}}</ref> MI–GIN je ostao sa sedam poslanika, a MI–SN sa šest, od kojih je dva izgubio u julu i decembru 2024. godine.<ref name="Milenković2024-2">{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/bogdana-koljevic-grifit-napustila-nestorovicevu-poslanicku-grupu-zbog-nepstovanja-civilizacijskih-normi-umesto-nje-dosla-ana-ivanovic-iz-mi-glas-iz-naroda/ |title=Bogdana Koljević Grifit napustila Nestorovićevu poslaničku grupu zbog nepoštovanja civilizacijskih normi: Umesto nje došla Ana Ivanović iz "Mi glas iz naroda" |last=Milenković |first=Mirjana R. |date=18. 7. 2024.|work=[[Danas (newspaper) |Danas]] |access-date=28. 10. 2024.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816020349/https://www.danas.rs/vesti/politika/bogdana-koljevic-grifit-napustila-nestorovicevu-poslanicku-grupu-zbog-nepstovanja-civilizacijskih-normi-umesto-nje-dosla-ana-ivanovic-iz-mi-glas-iz-naroda/ |archive-date=16. 8. 2024.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/poslanica-mi-snaga-naroda-iz-medija-sam-saznala-da-nisam-deo-pokreta/ |title=Poslanica "Mi - snaga naroda": Iz medija sam saznala da nisam deo pokreta |date=24. 12. 2024.|website=[[N1 (TV channel) |N1]] |language=sr |access-date=28. 1. 2025.}}</ref> U martu 2026. godine, još jedan poslanik [[Mi — Snaga naroda|MI–SN]], [[Aleksandar Pavić]], napustio je pokret zbog neslaganja sa Nestorovićem.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/aleksandar-pavic-mi-snaga-naroda-nestorovic/ |title="Narodni poslanik koji je napustio Nestorovića zbog Dodika": Ko je Aleksandar Pavić? |date=25. 3. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=10. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326031253/https://www.danas.rs/vesti/politika/aleksandar-pavic-mi-snaga-naroda-nestorovic/ |archive-date=26. 3. 2026.|url-status=live}}</ref> Koalicija [[Nacionalno demokratska alternativa|Nacionalna demokratska alternativa]] (NADA) koju predvodi [[Miloš Jovanović]], predsednik [[Nova demokratska stranka Srbije|Novog DSS-a]], najavila je učešće na izborima.<ref>{{cite news |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-jun-opozicija-liste-vucic/ |title=Scenario za izbore u junu: Koliko lista protiv Vučića se očekuje? |last=Milenković |first=Mirjana R. |date=7. 4. 2026.|work=[[Danas]] |access-date=13. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260408085634/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-jun-opozicija-liste-vucic/ |archive-date=8. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> Jovanović je predložio da na izbore izađu tri opozicione liste: nacionalno orijentisana, proevropska i studentska.<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/jovanovic-optimalan-izlazak-u-tri-kolone-na-izborima-bez-desno-opredeljenih-biraca-nema-promene-rezima/ |title=Jovanović: Optimalan izlazak u tri kolone na izborima, bez desno opredeljenih birača nema promene režima |date=7. 5. 2026.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=9. 5. 2026.|language=sr}}</ref> U aprilu 2026. godine, [[Miroslav Aleksić]], predsednik [[Narodni pokret Srbije|Narodnog pokreta Srbije]], i [[Miloš Parandilović]], predsednik [[Novo lice Srbije|Novog lica Srbije]], predložili su da studenti i opozicione stranke učestvuju na zajedničkoj izbornoj listi.<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/miroslav-aleksic-parlamentarni-izbori-opozicija-i-studenti-zajedno/ |title=Miroslav Aleksić: Opozicija i studenti zajedno da izađu na izbore, a opozicija da se odrekne izvršne vlasti |date=18. 4. 2026.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=18. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518161018/https://n1info.rs/vesti/miroslav-aleksic-parlamentarni-izbori-opozicija-i-studenti-zajedno/ |archive-date=18. 5. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/parandilovic-jedna-lista-studenata-i-opozicije-je-najbolje-resenje/ |title=Parandilović: Jedna lista studenata i opozicije je najbolje rešenje |date=18. 4. 2026.|work=[[NOVA portal]] |access-date=18. 4. 2026.|language=sr}}</ref> U junu 2026. godine SSP, SRCE i PSG su formirali koaliciju [[Platforma za evropsku Srbiju]].<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/dogovoreno-zajednicko-delovanje-proevropskih-stranaka-i-pokreta-u-platforme-za-evropsku-srbiju/ |title=Dogovoreno zajedničko delovanje proevropskih stranaka i pokreta u okviru Platforme za evropsku Srbiju |date=19. 6. 2026.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=19. 6. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260619214049/https://n1info.rs/vesti/dogovoreno-zajednicko-delovanje-proevropskih-stranaka-i-pokreta-u-platforme-za-evropsku-srbiju/ |archive-date=19. 6. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Dragan Đilas]], predsednik SSP-a, najavio je njihovo učešće na parlamentarnim izborima,<ref>{{cite news |url=https://rtv.rs/sr_lat/politika/djilas-ssp-na-izbore-izlazi-u-koaliciji-sa-proevropskim-strankama_1720383.html |title=Đilas: SSP na izbore izlazi u koaliciji sa proevropskim strankama |date=7. 6. 2026.|work=[[Radio Television of Vojvodina]] |access-date=19. 6. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260620021112/https://rtv.rs/sr_lat/politika/djilas-ssp-na-izbore-izlazi-u-koaliciji-sa-proevropskim-strankama_1720383.html |archive-date=20. 6. 2026.|url-status=live}}</ref> ali je takođe rekao da će sarađivati sa [[Studentska lista|Studentskom listom]].<ref name=":03">{{cite news |url=https://savremenapolitika.com/djilas-izlazimo-na-izbore-u-koaliciji-sa-proevropskim-strankama/ |title=Đilas: Izlazimo na izbore u koaliciji sa proevropskim strankama |date=8. 6. 2026.|work=[[Savremena politika]] |access-date=19. 6. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260620035952/https://savremenapolitika.com/djilas-izlazimo-na-izbore-u-koaliciji-sa-proevropskim-strankama/ |archive-date=20. 6. 2026.|url-status=live}}</ref> PSG je u septembru odustao od učešća, a SSP i SRCE su 9. septembra sa pokretom Solidarnost [[Goran Ješić|Gorana Ješića]] najavili zajedničku listu ''Evropska Srbija''.<ref name="PredatSSP">{{cite web |url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6044773/rik-proglasio-izbornu-listu-evropska-srbija--marinika-tepic--zdravko-ponos-za-parlamentarne-izbore.html |title=RIK proglasio izbornu listu "Evropska Srbija – Marinika Tepić – Zdravko Ponoš" za parlamentarne izbore |date=20. 9. 2026.|work=[[RTS]] |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920141213/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6044773/rik-proglasio-izbornu-listu-evropska-srbija--marinika-tepic--zdravko-ponos-za-parlamentarne-izbore.html |archive-date=20. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> === Studenti === [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024–2026.|Protesti protiv korupcije]] koji traju od 2024. do 2026. godine iznedrili su ''studente u blokadi'' kao najveću političku snagu pored vlasti. Pošto njihovi zahtevi nisu ispunjeni, studenti su 5. maja 2025. zatražili vanredne parlamentarne izbore i najavili da će na njima imati sopstvenu listu ([[Studentska lista]]). Na listi nema studenata, već javnih ličnosti koje su studenti izabrali, a da bi se ogradili od etabliranih opozicionih stranaka, na njoj nema ni stranačkih funkcionera. Studenti u blokadi pozvali su opozicione stranke da ne izlaze sa svojim listama na tražene izbore, već da pozovu svoje birače da glasaju za [[Studentska lista|Studentsku listu]], kako se ne bi rasipali glasovi. Parlamentarne stranke, poput [[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratske stranke]], [[Zeleno-levi front|Zeleno-levog fronta]] i [[Pokret slobodnih građana|Pokreta slobodnih građana]], kao i vanparlamentarne stranke, poput [[Kreni-promeni]], [[Socijaldemokratska stranka (Srbija)|Socijaldemokratske stranke]], [[Dveri]] i [[Dosta je bilo]], izrazile su podršku Studentskoj listi i najavile da neće učestvovati na izborima.<ref name="N1">{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/studentkinja-otkrila-kada-ce-biti-objavljena-studentska-lista/ |title=Studentkinja otkrila kada će biti objavljena studentska lista |date=9. 9. 2026.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=9. 9. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909161134/https://n1info.rs/vesti/studentkinja-otkrila-kada-ce-biti-objavljena-studentska-lista/ |archive-date=9. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Od 2025. godine u javnosti se spekulisalo o stvaranju [[Studentska lista|Studentske liste]].<ref>{{cite news |url=https://www.dw.com/bs/kad-će-ta-studentska-lista/a-74165499 |title=Kad će ta studentska lista? |last=Sabljaković |first=Una |date=28. 9. 2025.|work=[[Deutsche Welle]] |access-date=5. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260419005342/https://www.dw.com/bs/kad-će-ta-studentska-lista/a-74165499|archive-date=19. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> U junu 2025. studenti su na društvenim mrežama objavili opšte uslove koje moraju ispunjavati kandidati za Studentsku listu. U programu se kao jedan od ciljeva navodi ispunjenje zahteva protesta.<ref>{{cite news |url=https://n1info.rs/vesti/sta-je-program-studentske-liste-i-koji-su-uslovi-za-kandidate/ |title=Šta je program studentske liste i koji su uslovi za kandidate |date=1. 6. 2025.|work=[[N1 (TV channel) |N1]] |access-date=5. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427184736/https://n1info.rs/vesti/sta-je-program-studentske-liste-i-koji-su-uslovi-za-kandidate/ |archive-date=27. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> U novembru 2025. godine, časopis ''[[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]'' objavio je spisak imena koja je navodno predložio Univerzitet u Novom Sadu za listu.<ref>{{cite news |url=https://vreme.com/vesti/ko-jeste-a-ko-nije-na-studentskoj-listi/ |title=Ko jeste, a ko nije na studentskoj listi? |date=10. 11. 2025.|work=[[Vreme]] |access-date=5. 4. 2026.|language=sr}}</ref> Kao mogući nosilac liste često je navođen [[Vladan Đokić]], rektor Univerziteta u Beogradu, koji je otvoreno podržao studente u blokadi. U intervjuu za ''[[Radar (novine)|Radar]]'' Đokić je rekao da će o njegovoj ulozi na parlamentarnim ili [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničkim izborima]] odlučiti studenti i građani.<ref>{{cite news |url=https://radar.nova.rs/politika/vladan-dokic-rektor-intervju-radar/ |title=Moju premijersku ili predsedničku ulogu odrediće studenti i građani |last=Preradović |first=Zoran |date=9. 4. 2026.|work=[[Radar (news magazine) |Radar]] |access-date=9. 4. 2026.|language=sr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409071554/https://radar.nova.rs/politika/vladan-dokic-rektor-intervju-radar/ |archive-date=9. 4. 2026.|url-status=live}}</ref> Ipak, studentski plenumi su ga u septembru 2026. tesnom većinom stavili na veto.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/vladan-djokic-veto-studentska-lista-odluka/ |title=Rektor Vladan Đokić vetiran za studentsku listu tesnom većinom, odluka još nije konačna – studenti bez komentara |date=7. 9. 2026.|work=[[N1]] |language=sr |access-date=12. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913085801/https://n1info.rs/vesti/vladan-djokic-veto-studentska-lista-odluka/ |archive-date=13. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Studenti su više puta isticali da je lista sastavljena, ali da imena neće objaviti pre raspisivanja izbora, kako tabloidi bliski vlasti ne bi diskreditovali kandidate.{{nedostaje izvor}} Tajnost liste i način izbora kandidata izazvali su brojne kritike i pitanja od strane provladinih medija i analitičara.<ref>{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/227009/nebojsa-krstic-na-tzv-studentskoj-listi-nisu-studenti-niti-je-oni-sastavljaju/vest |title=Nebojša Krstić: Na tzv. studentskoj listi nisu studenti niti je oni sastavljaju |last=TANJUG |date=1. 2. 2026.|website=tanjug.rs |language=sr-RS |access-date=24. 8. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260205025429/https://www.tanjug.rs/srbija/politika/227009/nebojsa-krstic-na-tzv-studentskoj-listi-nisu-studenti-niti-je-oni-sastavljaju/vest |archive-date=5. 2. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/756279/nekoliko-cinjenica-o-laznoj-studenstkoj-listi |title=Nekoliko činjenica o lažnoj studentskoj listi |last=Bakarec |first=Nebojša |website=Politika Online |access-date=24. 8. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260824234606/https://www.politika.rs/scc/clanak/756279/nekoliko-cinjenica-o-laznoj-studenstkoj-listi |archive-date=24. 8. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/778860/filipovic-studentska-lista-ne-postoji-ne-znamo-sta-podrzavamo |title=Filipović: Studentska lista ne postoji, ne znamo šta podržavamo |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=24. 8. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260824051549/https://www.politika.rs/scc/clanak/778860/filipovic-studentska-lista-ne-postoji-ne-znamo-sta-podrzavamo |archive-date=24. 8. 2026.|url-status=live}}</ref> == Izborne liste == Raspuštanjem [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] i raspisivanjem izbora za 25. oktobar 2026. godine, rok za podnošenje izbornih lista određen je za 4. oktobar 2026.<ref>{{cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/koji-je-rok-za-predaju-izbornih-lista/|title=Koji je rok za predaju izbornih lista?|date=9. 9. 2026.|access-date=13. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913202954/https://www.danas.rs/vesti/politika/koji-je-rok-za-predaju-izbornih-lista/|archive-date=13. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> {{Color box|#F5F7FF|{{manjinska stranka}}|border=darkgray}} lista [[Nacionalni saveti nacionalnih manjina Republike Srbije|nacionalne manjine]] {{table alignment}} <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable plainrowheaders col1right col5right col8right col9center col10center" |- ! {{abbr|Br.|Redni broj liste na biračkom listiću}} ! colspan="2" | Naziv ! Prvi na listi ! {{abbr|Kand.|Broj kandidata}} ! Glavna ideologija ! Politička pozicija ! Potpisi ! {{abbr|Ref.|Reference}} |- | 1. | style="background:#242970; color:inherit;" | | {{ubl|[[Ujedinjena Srbija|Aleksandar Vučić — Ujedinjena Srbija]]|{{small|[[Srpska napredna stranka|SNS]], [[Partija ujedinjenih penzionera Srbije|PUPS]], [[Zdrava Srbija|ZS]], [[Srpska radikalna stranka|SRS]], [[Ujedinjena seljačka stranka|USS]], [[Narodna seljačka stranka|NSS]], [[Bošnjačko-srpski savez|BOSS]], [[Radnička partija (Srbija)|RP]], [[Vlaška narodna stranka|VNS]], [[Srpska narodna partija|SNP]], [[Zavetnici|SSZ]]}}}} | [[Aleksandar Vučić]] | 250 | [[populizam]]<ref name="Spasojević2024" /> | [[veliki šator]]<ref name="Spasojević2023" /> | 209.130 |<ref name="ProglašenSNS">{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/rik-proglasio-listu-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/|title=RIK proglasio listu "Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija"|date=13. 9. 2026.|access-date=13. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913194436/https://n1info.rs/vesti/rik-proglasio-listu-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/|archive-date=13. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> |- | 2. | style="background:{{party color|Socialist Party of Serbia}}; color:inherit;" | | {{ubl|[[Ivica Dačić — Faktor stabilnosti|Ivica Dačić — Faktor stabilnosti!]]|{{small|[[Socijalistička partija Srbije|SPS]], [[Jedinstvena Srbija|JS]], [[Socijaldemokratska partija Srbije|SDPS]], [[Zeleni Srbije|Zeleni]]}}}} | [[Ivica Dačić]] | 250 | [[socijaldemokratija]]<ref>{{cite web|url = https://www.sps.org.rs/documents/PROGRAM%20SPS.pdf|title = Program Socijalističke partije Srbije|website = Socijalistička partija Srbije|date = 11. 12. 2010.|access-date = 19. 10. 2026.|archive-url = https://web.archive.org/web/20251023140941/https://www.sps.org.rs/documents/PROGRAM%20SPS.pdf|archive-date = 23. 10. 2025.|url-status = live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sdpsrbije.org.rs/ekonomska-i-socijalna-orijentacija/ |title=Ekonomska i socijalna orijentacija – SDP Srbije |language=sr-RS |access-date=5. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260609050516/https://sdpsrbije.org.rs/ekonomska-i-socijalna-orijentacija/ |archive-date=9. 6. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="Milenković2026" /><ref name="Tadić2010" /><ref name="Tadić2010" /><ref name="Istinomer-SDPS">{{cite web |url=https://www.istinomer.rs/stranka/socijaldemokratska-partija-srbije/ |title=Socijaldemokratska partija Srbije |website=Istinomer |language=sr |access-date=29. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116201445/https://www.istinomer.rs/stranka/socijaldemokratska-partija-srbije/ |archive-date=16. 11. 2023.|url-status=live}}</ref> | [[levi centar]]<ref name="Tadić2010" /><ref name="Istinomer-SDPS" /> | 18.162 |<ref name="ProglašenSPS">{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/proglasena-lista-ivica-dacic-faktor-stabilnosti/|title=Proglašena izborna lista "Ivica Dačić - faktor stabilnosti"|date=14. 9. 2026.|access-date=14. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914195543/https://n1info.rs/vesti/proglasena-lista-ivica-dacic-faktor-stabilnosti/|archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> |- | 3. | style="background:{{party color|Student List}}; color:inherit;" | | {{ubl|[[Studentska lista|Studentska lista — Studenti pobeđuju!]]|{{small|{{abbr|GG|Grupa građana}} „[[Studentska lista|SL]]”}}}} | [[Ilija Srdanović]] | 250 | [[antikorupcija]]<ref name="bne-SL2">{{cite web |url=https://www.intellinews.com/balkan-blog-serbia-s-students-are-testing-a-new-way-of-doing-politics-469032/ |title=BALKAN BLOG: Serbia's students are testing a new way of doing politics |website=bne IntelliNews |language=en |access-date=28. 9. 2026.}}</ref> | [[veliki šator]]<ref name="bne-SL2" /><ref>{{cite web |url=https://europeanwesternbalkans.com/2025/07/09/no-nationalism-has-not-taken-over-the-student-protests-in-serbia/ |title=No, nationalism has not taken over the student protests in Serbia |last=Ivković |first=Aleksandar |date=9. 7. 2025.|website=European Western Balkans |language=en |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929225408/https://europeanwesternbalkans.com/2025/07/09/no-nationalism-has-not-taken-over-the-student-protests-in-serbia/ |archive-date=29. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | 69.099 |<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/rik-proglasio-listu-studentska-lista-studenti-pobedjuju/ |title=RIK proglasio listu "Studentska lista - Studenti pobeđuju" |date=15. 9. 2026.|website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=15. 9. 2026.}}</ref> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 4. | style="background:#FE6631; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Sandžačka demokratska partija|Rasim Ljajić — Ljudski]]|{{small|[[Sandžačka demokratska partija|SDP]], [[Crnogorska demokratska partija|CDP]]}}}} | [[Dženan Palamar]] | 250 | [[manjinska prava]] | [[levi centar]]<ref name="Beckmann-Dierkes2022,4">{{cite web |url=https://www.kas.de/documents/252038/16191335/Parlamentswahlen+in+Serbien+2022.pdf/9f87437e-7c29-3460-6039-99acb2b1a9aa?version=1.0&t=1652457721083 |title=Parlamentswahlen in Serbien 2022 |last1=Beckmann-Dierkes |first1=Norbert |last2=Rankić |first2=Slobodan |date=maj 2022 |publisher=[[Fondacija Konrad Adenauer]] |page=4 |language=de |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220811153600/https://www.kas.de/documents/252038/16191335/Parlamentswahlen+in+Serbien+2022.pdf/9f87437e-7c29-3460-6039-99acb2b1a9aa?version=1.0&t=1652457721083 |archive-date=11. 8. 2022.|url-status=live}}</ref> | 8.053 |<ref name=":13">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/republicka-izborna-komisija-proglasila-i-izborne-liste-rasima-ljajica-i-saveza-vojvodjanskih-madjara/ |title=Republička izborna komisija proglasila i izborne liste Rasima Ljajića i Saveza vojvođanskih Mađara |date=15. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=15. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915223626/https://nova.rs/vesti/politika/republicka-izborna-komisija-proglasila-i-izborne-liste-rasima-ljajica-i-saveza-vojvodjanskih-madjara/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 5. | style="background:{{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Savez vojvođanskih Mađara|Savez vojvođanskih Mađara — dr Balint Pastor]]|{{small|[[Savez vojvođanskih Mađara|SVM/-{VMSZ}-]]}}}} | [[Balint Pastor]] | 250 | [[Mađari u Srbiji|mađarska manjinska prava]] | [[desni centar]]<ref>{{cite web |url=https://www.origo.hu/nagyvilag/20021201ismet.html |title=Ismét Kasza József a VMSZ elnöke |date=1. 12. 2002.|website=Origo |language=hu |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710193903/https://www.origo.hu/nagyvilag/20021201ismet.html |archive-date=10. 7. 2019.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hvg.hu/itthon/20220324_mkkp_vmsz_kuria |title=A Kúriához fordul a Kutyapárt, mert a vajdasági magyaroknak a Fidesz testvérpártja hordja ki a szavazólapokat |date=24. 3. 2022.|website=HVG |language=hu |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928151535/https://hvg.hu/itthon/20220324_mkkp_vmsz_kuria |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | 9.531 |<ref name=":13" /> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 6. | style="background:{{party color|Justice and Reconciliation Party}}; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Stranka pravde i pomirenja|Usame Zukorlić (SPP) — Pokret za ujedinjenje]]|{{small|[[Stranka pravde i pomirenja|SPP]]}}}} | [[Usame Zukorlić]] | 181 | [[Bošnjaci u Srbiji|bošnjačka manjinska prava]] | [[desni centar]] do [[desnica]]<ref name="Kazaljka-SPP">{{cite web |url=https://www.kazaljka.net/novo/politika/28/07/2023/spp-ideoloska-orjentacija-liberalni-konzervativizam-multielticnost-i-multikonfesionalnost/ |title=SPP-ideološka orjentacija: Liberalni konzervativizam, multietničnost i multikonfesionalnost |date=28. 7. 2023.|website=Kazaljka |language=sr |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928173522/https://www.kazaljka.net/novo/politika/28/07/2023/spp-ideoloska-orjentacija-liberalni-konzervativizam-multielticnost-i-multikonfesionalnost/ |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref>{{napomena-N|[[Fondacija Konrad Adenauer]] SPP opisuje kao bošnjačko-nacionalističku, konzervativnu stranku desnice.<ref name="Beckmann-Dierkes2022,4" />}} | 6.182 |<ref name=":17">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/proglasene-liste-usame-zukorlic-pokret-za-ujedinjenje-i-ruska-stranka-srbija-u-briksu/ |title=RIK: Proglašene liste „Usame Zukorlić Pokret za ujedinjenje“ i „Ruska stranka – Srbija u Briksu“ |date=17. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=17. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917230237/https://nova.rs/vesti/politika/proglasene-liste-usame-zukorlic-pokret-za-ujedinjenje-i-ruska-stranka-srbija-u-briksu/ |archive-date=17. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 7. | style="background:{{party color|Russian Party (Serbia)}}; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Ruska stranka|Ruska stranka — Srbija u BRIKS-u — Slobodan Nikolić]]|{{small|[[Ruska stranka|RS/-{RS}-]]}}}} | [[Slobodan Nikolić (političar)|Slobodan Nikolić]] | 25 | [[rusofilstvo|rusofilija]] | [[desnica]]<ref>{{cite web |url=https://www.lloydsbanktrade.com/en/market-potential/serbia/political-context |title=Serbia: Political context |website=Lloyds Bank Trade |language=en |access-date=29. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930063834/https://www.lloydsbanktrade.com/en/market-potential/serbia/political-context |archive-date=30. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | 5.101 |<ref name=":17" /> |- | 8. | style="background:{{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}; color:inherit;" | |{{ubl|[[Nacionalno demokratska alternativa|Autentična desnica — dr Miloš Jovanović — Odvažno srpski!]]|{{small|[[Nova demokratska stranka Srbije|NDSS]], [[Pokret obnove Kraljevine Srbije|PKS — Monarhisti]]}}}} | [[Miloš Jovanović]] |250 | [[nacionalni konzervativizam]] | [[desnica]]<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/english/news/new-dss-monarchists-submit-electoral-list-authentic-right |title=New DSS, Monarchists submit electoral list Authentic Right |date=18. 9. 2026.|website=[[N1]] |agency=Beta |language=en |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928223050/https://n1info.rs/english/news/new-dss-monarchists-submit-electoral-list-authentic-right |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/autenticna-desnica-milos-jovanovic-da-srbija-ne-bude-nicija-kolonija/ |title=Autentična desnica – Miloš Jovanović: Da Srbija ne bude ničija kolonija |last=Stevanović |first=Lena |date=25. 9. 2026.|website=[[Danas (novine) |Danas]] |language=sr |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929094632/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/autenticna-desnica-milos-jovanovic-da-srbija-ne-bude-nicija-kolonija/ |archive-date=29. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | 10.436 |<ref name=":18">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/rik-proglasena-lista-autenticna-desnica-kao-i-lista-narodne-srbije-koja-nece-ucestvovati-na-izborima/ |title=RIK: Proglašena lista Autentična desnica i lista Narodne Srbije, koja neće učestvovati na izborima |date=18. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=18. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260919044637/https://nova.rs/vesti/politika/rik-proglasena-lista-autenticna-desnica-kao-i-lista-narodne-srbije-koja-nece-ucestvovati-na-izborima/ |archive-date=19. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> |- | 9. | style="background:#14458C; color:inherit;" | | {{ubl|[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija — Marinika Tepić — Zdravko Ponoš]]|{{small|[[Stranka slobode i pravde|SSP]], [[Srbija centar|SRCE]], {{abbr|GG|Grupa građana}} „Solidarnost”}}}} | [[Dragan Đilas]] |246 | [[proevropeizam]]<ref>{{cite web |url=https://insajder.net/teme/ssp-srce-i-solidarnost-na-izbore-izlaze-kao-evropska-srbija-nosioci-liste-marinika-tepic-i-zdravko-ponos |title=SSP, SRCE i Solidarnost na izbore izlaze kao „Evropska Srbija", nosioci liste Marinika Tepić i Zdravko Ponoš |last=Vasiljević |first=Teodora |date=9. 9. 2026.|website=Insajder |language=sr |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261011084514/https://insajder.net/teme/ssp-srce-i-solidarnost-na-izbore-izlaze-kao-evropska-srbija-nosioci-liste-marinika-tepic-i-zdravko-ponos |archive-date=11. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> | [[Centrizam|centar]] do [[levi centar|levog centra]]<ref>{{cite web |url=https://europeanwesternbalkans.com/2025/10/17/serbias-ssp-and-kosovos-lvv-new-associated-members-of-pes/ |title=Serbia's SSP and Kosovo's LVV new associated members of PES |date=17. 10. 2025.|website=European Western Balkans |language=en |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928230854/https://europeanwesternbalkans.com/2025/10/17/serbias-ssp-and-kosovos-lvv-new-associated-members-of-pes/ |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | 10.020 |<ref name="PredatSSP" /> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 10. | style="background:{{party color|Party of Democratic Action of Sandžak}}; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA Sandžaka — Čuvari Sandžaka]]|{{small|[[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA S]]}}}} | [[Ahmedin Škrijelj]] | 35 | [[bošnjački nacionalizam]] | [[desni centar]]<ref>{{cite web |url=https://europeelects.eu/serbia/ |title=Serbia |work=Europe Elects |access-date=17. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205152945/https://europeelects.eu/serbia/ |archive-date=5. 2. 2022.|url-status=live}}</ref> do [[desnica|desnice]]<ref name="Beckmann-Dierkes2022,4" /> | 5.910 |<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/proglasena-lista-sda-sandzaka/ |title=Proglašena lista SDA Sandžaka |date=21. 9. 2026.|website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=21. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924175130/https://n1info.rs/vesti/proglasena-lista-sda-sandzaka/ |archive-date=24. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> |- | 11. | style="background:{{party color|Strength of Serbia Movement}}; color:inherit;" | | {{ubl|[[Pokret snaga Srbije|Bogoljub Karić — Pokret snaga Srbije — BK]]|{{small|[[Pokret snaga Srbije|PSS]]}}}} | [[Bogoljub Karić]] | 250 | [[konzervativizam]]<ref>{{cite journal |last=Bakić |first=Jovo |year=2006 |title=Političke stranke umerene i krajnje desnice u Srbiji |journal=Nova srpska politička misao |volume=11 |issue=1–4 |pages=105–122 |hdl=21.15107/rcub_reff_579 |url=https://hdl.handle.net/21.15107/rcub_reff_579 |language=sr}}</ref> | [[desni centar]]<ref>{{cite web |url=https://www.istinomer.rs/stranka/pokret-snaga-srbije/ |title=Pokret snaga Srbije |website=Istinomer |language=sr |access-date=28. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928160122/https://www.istinomer.rs/stranka/pokret-snaga-srbije/ |archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> | 10.603 |<ref name="PSS1">{{cite web|url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6048797/rik-kandidatkinja-na-listi-bk-nije-u-birackom-spisku-48-sati-da-isprave-nedostatak.html|title=RIK: Kandidatkinja na listi BK nije u biračkom spisku, 48 sati da isprave nedostatak|date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=RTS|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925195246/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6048797/rik-kandidatkinja-na-listi-bk-nije-u-birackom-spisku-48-sati-da-isprave-nedostatak.html|archive-date=25. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><br>{{primakni|<ref name="PSS2">{{cite web|url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6049242/rik-proglasio-izborna-lista-bogoljub-karic-pokret-snaga-srbije.html|title=RIK proglasio izbornu listu "Bogoljub Karić - Pokret snaga Srbije - BK"|date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=RTS|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926142333/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6049242/rik-proglasio-izborna-lista-bogoljub-karic-pokret-snaga-srbije.html|archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref>}} |- | 12. | style="background:#40b13b; color:inherit;" | | {{ubl|[[Liberalno-zelena stranka|Liberalno-zelena stranka — Za slobodnu i čistiju Srbiju]]|{{small|[[Liberalno-zelena stranka|LZS]]}}}} |[[Dejan Žujović]] |45 |[[zeleni liberalizam]] |[[levi centar]] |10.580 |<ref name="LZS">{{cite news |title=RIK proglasio listu „Liberalno-zelena stranka za slobodnu i čistiju Srbiju“ |work=Radio televizija Kragujevac |date=1. 10. 2026.|url=https://rtk.co.rs/rik-proglasio-listu-liberalno-zelena-stranka-za-slobodnu-i-cistiju-srbiju/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001205944/https://rtk.co.rs/rik-proglasio-listu-liberalno-zelena-stranka-za-slobodnu-i-cistiju-srbiju/ |archive-date=1. 10. 2026.|url-status=live }}</ref> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 13. | style="background:#0d74ba; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Stranka budućnosti i razvoja|Biram pravdu, biram budućnost — Koalicija snaga — prof. dr Ferid Bulić — Vasilios Provelegios — Stranka budućnosti i razvoja — Građanska stranka Grka Srbije]]|{{small|[[Stranka budućnosti i razvoja|SBR]], [[Građanska stranka Grka Srbije|GSGS]]}}}} | [[Ferid Bulić]] | 22 | [[manjinska prava]] |''nepoznato'' | 5.069 | style="text-align: center;" |<ref name="BPBB" /> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" | 14. | style="background:#272f46; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Stranka rusko-srpskog jedinstva|Stranka rusko-srpskog jedinstva — Rusi i Srbi braća zauvek]]|{{small|[[Stranka rusko-srpskog jedinstva|SRSJ]]}}}} | [[Rade Savić]] | 15 | [[rusofilstvo|rusofilija]] | [[desnica]] | 5.778 |<ref name="SRSJ" /> |- | 15. | style="background:black; color:inherit;" | | {{ubl|[[Ćale, ovo je za tebe|Ćale, ovo je za tebe — Petar Đurić — Premijer Srbije]]|{{small|{{abbr|GG|Grupa građana}} „[[Ćale, ovo je za tebe|ĆOZT]]”}}}} | [[Gordana Đurić (političarka)|Gordana Đurić]] | 9 | [[antiestablišment]] |''nepoznato'' | 10.398 |<ref name="Ćale" /> |- | 16. | style="background:#10559a; color:inherit;" | | {{ubl|[[Alternativa za Srbiju|Vladimir Gajić — Alternativa za Srbiju — Narodna stranka — Bunt, Prava Srbija]]|{{small|[[Narodna stranka (Srbija)|NS]], {{abbr|BUNT|Bunt–Prava Srbija}}}}}} | [[Vladimir Gajić]] |50 |[[nacionalni konzervativizam]] |[[desnica]] | 12.489 |<ref name="AZS" /> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" |17. | style="background:#0081cc; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Albanska koalicija|Albanska koalicija]]|{{small|[[Partija za demokratsko delovanje|PDD]], [[Alternativa za promene|AZP]], [[Demokratska partija (Srbija)|DP]], [[Demokratska partija Albanaca (Srbija)|DPA]], [[Pokret za demokratski progres|PDP]], [[Pokret za reforme|PR]]}}}} |[[Šaip Kamberi]] |10 |[[Albanci u Srbiji|albanska manjinska prava]] |[[desni centar]] do [[desnica]] |5.988 |<ref name=":2">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/biraci-sa-kosova-glasace-u-vranju-raski-kursumliji-i-tutinu-proglasene-jos-dve-liste/ |title=Birači sa Kosova glasaće u Vranju, Raški, Kuršumliji i Tutinu, proglašene još dve liste |date=5. 10. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=5. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005234540/https://nova.rs/vesti/politika/biraci-sa-kosova-glasace-u-vranju-raski-kursumliji-i-tutinu-proglasene-jos-dve-liste/ |archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" |18. | style="background:#1A70AB; color:inherit;" | | {{ubl|{{manjinska stranka}} [[Gruda (politička stranka)|Majka Srbija — Gruda]]|{{small|[[Gruda (politička stranka)|Gruda]]}}}} |[[Vitomir Nedeljković]] |28 |[[Slovaci u Srbiji|slovačka manjinska prava]] |''nepoznato'' |5.237 |<ref name=":2" /> |} </div> {{napomene-N u tekstu}} === Aleksandar Vučić&nbsp;— Ujedinjena Srbija === Glavni odbor [[Srpska napredna stranka|Srpske napredne stranke]] (SNS) doneo je odluku da na vanredne izbore izađe sa nazivom liste ''[[Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija]]'', a da prvi na listi bude tadašnji predsednik Srbije [[Aleksandar Vučić]], koji bi bio kandidat za premijera.<ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/122513/sns-sednica-u-nisu-vucic-predstavlja-12-tacaka |title=Glavni odbor SNS doneo odluku da Vučić bude nosilac liste i kandidat za predsednika vlade |last=Tanjug |website=Nin online |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914154229/https://www.nin.rs/politika/vesti/122513/sns-sednica-u-nisu-vucic-predstavlja-12-tacaka |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Aleksandar Vučić je nakon toga najavio da će uskoro podneti ostavku na mesto predsednika Srbije kako bi se kandidovao na parlamentarnim izborima, te je ova odluka pokrenula i pitanje [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|vanrednih predsedničkih izbora]].<ref>{{cite web |url=https://www.nspm.rs/hronika/aleksandar-vucic-podnecu-ostavku-na-na-mesto-predsednika-25.-ili-26.-septembra-u-kampanju-cu-ici-kao-obican-gradjanin.html |title=Aleksandar Vučić: Podneću ostavku na na mesto predsednika 25. ili 26. septembra, u kampanju ću ići kao običan građanin |website=Nova srpska politička misao |language=sr-rs |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914145046/https://www.nspm.rs/hronika/aleksandar-vucic-podnecu-ostavku-na-na-mesto-predsednika-25.-ili-26.-septembra-u-kampanju-cu-ici-kao-obican-gradjanin.html |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Na izbornoj listi ''Aleksandar Vučić&nbsp;— Ujedinjena Srbija'' sa SNS-om učestvovaće i [[Srpska radikalna stranka|SRS]], [[PUPS — Solidarnost i pravda|PUPS]], [[Narodna seljačka stranka|NSS]], [[Srpska narodna partija|SNP]], Radnička partija, [[Vlaška narodna stranka|VNS]],<ref>{{cite web |url=https://istmedia.rs/vlaska-narodna-stranka-na-listi-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/ |title=Vlaška narodna stranka na listi Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija |last=Media |first=Ist |date=15. 9. 2026.|website=Ist Media |language=sr-RS |access-date=7. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003224714/https://istmedia.rs/vlaska-narodna-stranka-na-listi-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/ |archive-date=3. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Bošnjačko-srpski savez|BOSS]],<ref>{{cite web |url=https://www.press.rs/vesti/politika/bosnjacko-srpski-savez-donosi-odluku-o-podrsci-listi-ujedinjena-srbija/ |title=Bošnjačko srpski savez donosi odluku o podršci listi Ujedinjena Srbija |last=vesti |date=10. 9. 2026.|language=en-US |access-date=7. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008102254/https://www.press.rs/vesti/politika/bosnjacko-srpski-savez-donosi-odluku-o-podrsci-listi-ujedinjena-srbija/ |archive-date=8. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Zavetnici|SSZ]],<ref>{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/280450/milica-durdevic-stamenkovski-podrzala-listu-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/vest |title=Milica Đurđević Stamenkovski podržala listu "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" |last=TANJUG |date=11. 9. 2026.|website=tanjug.rs |language=sr-RS |access-date=7. 10. 2026.}}</ref> kao i nestranačke ličnosti.<ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/123205/rik-proglasio-listu-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija-za-izbore |title=RIK proglasio listu "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" pod rednim brojem jedan |last=Tanjug |website=Nin online |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914013132/https://www.nin.rs/politika/vesti/123205/rik-proglasio-listu-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija-za-izbore |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/lista-sns-izbori-2026-imena/ |title=Ko je sve na listi SNS za predstojeće izbore? - Izbori26 - Dnevni list Danas |date=14. 9. 2026.|language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914160620/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/lista-sns-izbori-2026-imena/ |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insajder.net/teme/od-ujedinjene-srbije-do-studentske-liste-ko-je-sve-najavio-ucese-na-izborima-i-ko-ce-s-kim-u-koaliciju |title=Od "Ujedinjene Srbije" do studentske liste: Ko je sve najavio učeše na izborima i ko će s kim u koaliciju |last=Insajder |date=14. 9. 2026.|website=Insajder |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914211346/https://insajder.net/teme/od-ujedinjene-srbije-do-studentske-liste-ko-je-sve-najavio-ucese-na-izborima-i-ko-ce-s-kim-u-koaliciju |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Nevladina organizacija [[BIRODI]] je 13. septembra 2026. godine podnela zahtev [[Republička izborna komisija|Republičkoj izbornoj komisiji]] (RIK) da odbije proglašenje izborne liste ''Aleksandar Vučić&nbsp;— Ujedinjena Srbija'', s obzirom na to da se aktuelni predsednik Republike Srbije [[Aleksandar Vučić]] nalazi na njoj kao kandidat za narodnog poslanika. BIRODI je naveo da bi promovisanje liste sa položaja predsednika narušilo državno jedinstvo, koje [[Ustav Republike Srbije|Ustav]] postavlja kao zadatak predsednika, i da bi kampanja za mesto premijera sa mesta [[Predsednik Republike Srbije|predsednika Srbije]] bila zloupotreba položaja.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/birodi-podneo-zahtev-rik-u-da-odbije-proglasenje-izborne-liste-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/|title=Birodi podneo zahtev RIK-u da odbije proglašenje izborne liste "Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija"|date=13. 9. 2026.|access-date=13. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914072759/https://n1info.rs/vesti/birodi-podneo-zahtev-rik-u-da-odbije-proglasenje-izborne-liste-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/|archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> RIK je istog dana proglasila izbornu listu sa {{val|209130}} važećih potpisa.<ref name="ProglašenSNS" /> RIK je kasnije odbacila prigovor kao neosnovan.<ref name="odbačeniprigovoririk">{{cite web |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6043765/rik-prigovori-odbaceni-liste-izbori-2026.html |title=RIK odbacio kao neosnovane prigovore na rešenja o proglašenju izbornih lista |website=RTS |language=sr |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165658/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6043765/rik-prigovori-odbaceni-liste-izbori-2026.html |archive-date=20. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> BIRODI je potom 20. septembra podneo zahtev [[Više javno tužilaštvo|Višem javnom tužilaštvu]] da ispita da li se ovime ostvaruje izborna korist.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/birodi-pozvao-vjt-da-ispita-da-li-vucic-koriscenjem-predsednicke-funkcije-ostvaruje-izbornu-korist/|title=BIRODI pozvao VJT da ispita da li Vučić korišćenjem predsedničke funkcije ostvaruje izbornu korist|date=20. 9. 2026.|access-date=20. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921064604/https://n1info.rs/vesti/birodi-pozvao-vjt-da-ispita-da-li-vucic-koriscenjem-predsednicke-funkcije-ostvaruje-izbornu-korist/|archive-date=21. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Vučić je podneo ostavku na mesto predsednika države, kako je najavio, 27. septembra 2026. === Ivica Dačić&nbsp;— Faktor stabilnosti! === [[Ivica Dačić]], predsednik SPS-a, još 17. avgusta je objavio da će [[Socijalistička partija Srbije]] (SPS) izaći na najavljene vanredne izbore bez jedinstvene liste sa SNS-om, odnosno u koaliciji sa svojim tradicionalnim partnerima (JS i Zeleni),<ref name=":11">{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/dacic-sps-samostalno-izlazi-na-parlamentarne-i-predsednicke-izbore-ne-progovaramo-sa-naprednjacima/ |title=Dačić: SPS samostalno izlazi na izbore - Politika - Dnevni list Danas |date=17. 8. 2026.|language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260818054236/https://www.danas.rs/vesti/politika/dacic-sps-samostalno-izlazi-na-parlamentarne-i-predsednicke-izbore-ne-progovaramo-sa-naprednjacima/ |archive-date=18. 8. 2026.|url-status=live}}</ref> kao i da želi da nastavi postizbornu saradnju sa [[Srpska napredna stranka|SNS]]-om, dok sa „blokaderima” neće praviti nikakve dogovore, što je potvrdio, kako je naveo Dačić, i Glavni odbor stranke.<ref name=":11" /> SPS je potom potpisao Memorandum o saradnji sa [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratskom partijom Srbije]], koja je na prethodnim izborima bila na listi SNS-a, čime je koalicija proširena.<ref>{{cite web |url=https://www.rtv.rs/sr_ci/politika/sps-i-sdp-srbije-potpisali-memorandum-o-saradnji_1740079.html |title=SPS i SDP Srbije potpisali Memorandum o saradnji |website=[[Radio-televizija Vojvodine |RTV]] |language=sr-Cyrl |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915043649/https://www.rtv.rs/sr_ci/politika/sps-i-sdp-srbije-potpisali-memorandum-o-saradnji_1740079.html |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sps.org.rs/2026/09/01/sps-i-sdp-srbije-potpisali-memorandum-o-saradnji/ |title=SPS i SDP Srbije potpisali Memorandum o saradnji – Socijalistička partija Srbije |language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914044231/https://www.sps.org.rs/2026/09/01/sps-i-sdp-srbije-potpisali-memorandum-o-saradnji/ |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Raspisivanjem izbora formirana je predizborna lista ''[[Ivica Dačić — Faktor stabilnosti]]'', kao koalicija SPS—[[Jedinstvena Srbija|JS]]—SDPS—[[Zeleni Srbije|Zeleni]].<ref>{{cite web |url=https://www.nspm.rs/hronika/izborna-lista-ivica-dacic-faktor-stabilnosti-predata-rik-u-sa-21.266-potpisa-podrske.html |title=Izborna lista “Ivica Dačić - faktor stabilnosti” predata RIK-u sa 21.266 potpisa podrške |website=Nova srpska politička misao |language=sr-rs |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913115035/https://www.nspm.rs/hronika/izborna-lista-ivica-dacic-faktor-stabilnosti-predata-rik-u-sa-21.266-potpisa-podrske.html |archive-date=13. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> === Studentska lista&nbsp;— Studenti pobeđuju! === [[Datoteka:Studentska lista, skup ispred rektorata 2.jpg|mini|Replika [[Pobednik (spomenik)|Pobednika]], performans „Šetnja Pobednika” tokom predaje Studentske liste [[Republička izborna komisija|RIK]]-u]] Grupa građana pod imenom „[[Studentska lista|Studentska lista&nbsp;— Studenti pobeđuju!]]” osnovana je 9. septembra 2026. godine, na dan raspisivanja izbora. Time je objavljeno prvih 14 imena sa dugo najavljivane liste, odnosno imena formalnih osnivača&nbsp;— koji su ujedno i kandidati za narodne poslanike na listi.<ref name="PrviČlanovi">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/ko-su-ljudi-koji-su-dali-potpis-za-grupu-gradjana-studentska-lista-studenti-pobedjuju/ |title=Ko su su ljudi koji su dali potpis za Grupu građana „Studentska lista — Studenti pobeđuju” |date=10. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=11. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911084558/https://nova.rs/vesti/politika/ko-su-ljudi-koji-su-dali-potpis-za-grupu-gradjana-studentska-lista-studenti-pobedjuju |archive-date=11. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Imena sa liste do tada su čuvana u tajnosti.<ref>{{cite web |url=https://www.masina.rs/ko-ce-se-naci-na-studentskoj-izbornoj-listi/ |title=Ko će se naći na studentskoj izbornoj listi? |last=Mašina |date=7. 5. 2025.|website=Mašina |language=sr-Latn-RS |access-date=11. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260912083149/https://www.masina.rs/ko-ce-se-naci-na-studentskoj-izbornoj-listi/ |archive-date=12. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="PrviČlanovi" /> Prvi predizborni skup Studentske liste održan je u [[Novi Sad|Novom Sadu]] 10. septembra 2026. godine, na kom je predstavljen prvi deo liste od 30 kandidata za Narodnu skupštinu.<ref name="PredIzbSL1">{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/kucnuo-je-cas-studenti-pobedjuju-poceo-prvi-studentski-skup-u-okviru-izborne-kampanje-u-novom-sadu-foto-video/ |title=„Kucnuo je čas, studenti pobeđuju!“: Predstavljeni kandidati studentske liste na skupu u Novom Sadu |date=10. 9. 2026.|access-date=11. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911042347/https://www.danas.rs/vesti/politika/kucnuo-je-cas-studenti-pobedjuju-poceo-prvi-studentski-skup-u-okviru-izborne-kampanje-u-novom-sadu-foto-video/ |archive-date=11. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Dana 11. septembra, Studentska lista je počela prikupljanje potpisa za učešće na parlamentarnim izborima u određenim mestima,<ref name="Insajder12Sep">{{cite web |url=https://insajder.net/teme/gradani-u-redovima-za-studentsku-listu-sns-vec-predao-svoju-kako-tece-prikupljanje-potpisa |title=Građani u redovima za studentsku listu, SNS već predao svoju: Kako teče prikupljanje potpisa |date=12. 9. 2026.|access-date=12. 9. 2026.|work=[[Insajder]] }}</ref> dok je 12. septembra počela širu akciju prikupljanja potpisa.<ref>{{cite web |url=https://studenti.org.rs/vesti/potpisi/ |title=Potpiši za pobedu |access-date=12. 9. 2026.|website=studenti.org.rs |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912175906/https://studenti.org.rs/vesti/potpisi/ |archive-date=12. 9. 2026.}}</ref> Potpisi za kandidaturu [[Studentska lista|Studentske liste]] predati su RIK-u 14. septembra, a potom su studenti objavili svih 250 imena sa liste.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/studenti-pozvali-gradjane-da-zajedno-predaju-izbornu-listu-rik-u/ |title=Studenti pozvali građane da zajedno predaju potpise RIK-u |date=13. 9. 2026.|work=[[N1]] |access-date=13. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913214639/https://n1info.rs/vesti/studenti-pozvali-gradjane-da-zajedno-predaju-izbornu-listu-rik-u/ |archive-date=13. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name=":14">{{cite web |url=https://studenti.org.rs/studentska_lista/ |title=Studentska lista - Studenti pobeđuju! |website=studenti.org.rs |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915045602/https://studenti.org.rs/studentska_lista/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Najveći deo liste čine univerzitetski profesori, docenti, asistenti i zaposleni u prosveti.<ref name=":14" /> Navedeno je da lista nema lidera, a prvi na listi je kardiolog i univerzitetski profesor dr [[Ilija Srdanović]]. Među poznatijim ličnostima su se našli bivši košarkaš i predsednik Evrolige [[Dejan Bodiroga]], bivši guverner [[Narodna banka Srbije|Narodne banke Srbije]] [[Dejan Šoškić]], glumac [[Tihomir Stanić]] i profesor [[Jovo Bakić]], sociolog. === Autentična desnica&nbsp;— dr Miloš Jovanović&nbsp;— Odvažno srpski! === [[Miloš Jovanović]], lider [[Nova demokratska stranka Srbije|Novog DSS-a]], zagovarao je izlazak opozicije u tri kolone&nbsp;— nacionalno orijentisanoj, proevropskoj i studentskoj. Tada je upotrebio izraz „autentična desnica” za svoju političku opciju.<ref>{{cite web |url=https://www.novidss.rs/srp/news/42143/details/dt/0/sta-je-autenticna-desnica-tribina-u-krusevcu-video-foto/ |title=NOVI DSS - Šta je autentična desnica? Tribina u Kruševcu (video, foto) |website=www.novidss.rs |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915155412/https://www.novidss.rs/srp/news/42143/details/dt/0/sta-je-autenticna-desnica-tribina-u-krusevcu-video-foto/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Pod ovim nazivom ''Autentična desnica&nbsp;— dr Miloš Jovanović'' najavljen je izlazak na vanredne parlamentarne izbore koalicije Nove demokratske stranke Srbije i [[Pokret za Kraljevinu Srbiju — Monarhisti|Monarhista&nbsp;— Pokreta za Kraljevinu Srbiju]], koja nastupa umesto koalicije [[Nacionalno demokratska alternativa|NADA]]. [[Pokret obnove Kraljevine Srbije]] (POKS), koji je sa Novim DSS-om činio NADU na izborima 2022. i 2023, napustio je koaliciju u aprilu 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5922173/poks-koalicija-nada.html |title=POKS izašao iz koalicije NADA i formirao svoju poslaničku grupu |date=8. 4. 2026.|website=[[Radio-televizija Srbije |RTS]] |language=sr |access-date=27. 4. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430002222/https://www.rts.rs/lat/vesti/politika/5922173/poks-koalicija-nada.html |archive-date=30. 4. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://newsmaxbalkans.com/izbori/vesti/69451/sta-su-ciljevi-koalicije-autenticna-desnica-na-izborima/vest |title=Srpska koalicija NADA na izbore izlazi pod nazivom Autentična desnica, počinje prikupljanje potpisa |last=Balkans |first=Newsmax |website=Newsmax Balkans |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914160052/https://newsmaxbalkans.com/izbori/vesti/69451/sta-su-ciljevi-koalicije-autenticna-desnica-na-izborima/vest |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Deo POKS-a podržao je Studentsku listu.{{činjenica}} Na početku prikupljanja potpisa Jovanović je tvrdio da koaliciju u tome ometaju državni organi, jer javni beležnici navodno nisu bili dostupni.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/autenticna-desnicasprecavaju-prikupljanje-potpisa/ |title=Autentična desnica: Sprečavaju nas da prikupimo potpise, notari navodno zauzeti - Politika - Dnevni list Danas |date=11. 9. 2026.|language=sr-RS |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260911182023/https://www.danas.rs/vesti/politika/autenticna-desnicasprecavaju-prikupljanje-potpisa/ |archive-date=11. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://srpske.rs/vesti/politika/2026/09/12/autenticna-desnica-za-nasu-listu-notari-zauzeti-i-na-bolovanju |title=Miloš Jovanović: notari nedostupni za overu potpisa liste |date=12. 9. 2026.|website=Srpske Novine |language=sr-Latn-RS |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920152427/https://srpske.rs/vesti/politika/2026/09/12/autenticna-desnica-za-nasu-listu-notari-zauzeti-i-na-bolovanju |archive-date=20. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> RIK je listu proglasio 18. septembra pod nazivom ''Autentična desnica&nbsp;— dr Miloš Jovanović (Novi DSS&nbsp;— Monarhisti&nbsp;— Srpska koalicija NADA&nbsp;— Nacionalno demokratska alternativa&nbsp;— Nova demokratska stranka Srbije&nbsp;— Pokret za Kraljevinu Srbiju)&nbsp;— Odvažno srpski!''<ref name=":18" /> === Evropska Srbija&nbsp;— Marinika Tepić&nbsp;— Zdravko Ponoš === Koalicija ''[[Platforma za evropsku Srbiju]]'' formirana je u junu 2026. godine kao savez stranaka jasne proevropske orijentacije. Činili su je [[Stranka slobode i pravde]] (SSP), [[Srbija centar]] (SRCE), [[Pokret slobodnih građana]] (PSG) i pokret Solidarnost ([[Goran Ješić|Gorana Ješića]]). Nakon što nije došlo do objedinjavanja sa koalicijom srodnih stranaka okupljenih oko [[Narodni pokret Srbije|Narodnog pokreta Srbije]] ([[Miroslav Aleksić|Miroslava Aleksića]]), PSG je najavio da neće učestvovati na izborima i da će podržati Studentsku listu, čime je praktično napustio koaliciju. Preostale stranke su 9. septembra najavile zajedničku listu „Evropska Srbija”.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/psg-doneo-odluku-ne-izlazi-na-izbore/ |title=PSG doneo odluku: Ne izlazi na izbore - Politika - Dnevni list Danas |date=9. 9. 2026.|language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914192002/https://www.danas.rs/vesti/politika/psg-doneo-odluku-ne-izlazi-na-izbore/ |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Posle odluke da se na izbore izađe u užoj koaliciji, umesto podrške [[Studentska lista|Studentskoj listi]], većina članova odbora SRCE-a u [[Užice|Užicu]] podnela je ostavke,<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/predsednik-i-vecina-clanova-odbora-srbija-centra-srce-u-uzicu-podneli-ostavke/ |title=Predsednik i većina članova odbora Srbija centra (SRCE) u Užicu podneli ostavke |date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002073027/https://nova.rs/vesti/politika/predsednik-i-vecina-clanova-odbora-srbija-centra-srce-u-uzicu-podneli-ostavke/ |archive-date=2. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> a odbor u [[Leskovac|Leskovcu]]<ref>{{cite web|url=https://nova.rs/vesti/politika/srce-leskovac-poziva-rukovodstvo-stranke-da-preispita-i-promeni-svoju-odluku-o-izlasku-na-parlamentarne-izbore/|title=SRCE Leskovac poziva rukovodstvo stranke da preispita i promeni svoju odluku o izlasku na parlamentarne izbore|date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|work=[[Nova S]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261001191128/https://nova.rs/vesti/politika/srce-leskovac-poziva-rukovodstvo-stranke-da-preispita-i-promeni-svoju-odluku-o-izlasku-na-parlamentarne-izbore/|archive-date=1. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> i potpredsednik stranke Slobodan Petrović pozvali su rukovodstvo da preispita odluku.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/slobodan-petrovic-podrzacu-studente-odluka-da-srce-izadje-na-izbore-pogresna/|title=Slobodan Petrović: Podržaću studente, odluka da SRCE izađe na izbore - pogrešna|date=19. 9. 2026.|access-date=19. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920014149/https://n1info.rs/vesti/slobodan-petrovic-podrzacu-studente-odluka-da-srce-izadje-na-izbore-pogresna/|archive-date=20. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Lideri [[Dragan Đilas]] i [[Zdravko Ponoš]] oduprli su se pritiscima da odustanu od izlaska na izbore<ref name=":20">{{cite web |url=https://www.bbc.com/serbian/articles/cvde05z4j7rko/lat |title=Izborni presek: Proevropska koalicija predala listu, Vučić pecao i slušao Tomu Zdravkovića |date=19. 9. 2026.|website=BBC News na srpskom |language=sr-latn |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260919233226/https://www.bbc.com/serbian/articles/cvde05z4j7rko/lat |archive-date=19. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/posle-povlacenja-narodne-srbije-da-li-ce-srce-promeniti-odluku-i-podrzati-listu-studenata/ |title=Posle povlačenja Narodne Srbije - da li će SRCE promeniti odluku i podržati listu studenata? |date=15. 9. 2026.|website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921025129/https://n1info.rs/vesti/posle-povlacenja-narodne-srbije-da-li-ce-srce-promeniti-odluku-i-podrzati-listu-studenata/ |archive-date=21. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> i lista je, kako je i najavljeno, predata [[Republička izborna komisija|RIK]]-u 19. septembra.<ref name=":20" /> Neki visoki funkcioneri ovih stranaka, poput [[Borko Stefanović|Borka Stefanovića]], prethodno su se povukli sa liste.<ref>{{cite web |url=https://www.nedeljnik.rs/koalicija-evropska-srbija-predala-potpise-rik-u-oni-koji-nisu-podrzali-ostaju-saborci/ |title="Evropska Srbija" predala potpise, više visokih funkcionera se povuklo sa liste, a Đilas poručuje da "ostaju saborci" - Nedeljnik |language=sr-RS |access-date=20. 9. 2026.}}</ref> [[Republička izborna komisija]] proglasila je listu 20. septembra 2026. godine, sa {{val|10020}} potpisa, pod nazivom ''Evropska Srbija&nbsp;— Marinika Tepić&nbsp;— Zdravko Ponoš (Stranka slobode i pravde, Srbija centar&nbsp;— SRCE, Solidarnost&nbsp;— Samoodbrana&nbsp;— Oslobođenje)''.<ref name="PredatSSP" /><ref name="itegovrs">{{cite web |url=https://www.rik.parlament.gov.rs/dokumenta/41985 |title=Republička izborna komisija |website=www.rik.parlament.gov.rs |language=sr |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218110943/https://www.rik.parlament.gov.rs/dokumenta/41985 |archive-date=18. 2. 2022.|url-status=live}}</ref> [[Marinika Tepić]] i [[Zdravko Ponoš]] su navedeni kao nosioci liste, dok se kao prvi na listi nalazi [[Dragan Đilas]], lider [[Stranka slobode i pravde|SSP]]-a.<ref>{{cite web |url=https://srpske.rs/vesti/politika/2026/09/09/djilas-objavio-listu-evropska-srbija-nosioci-tepic-i-ponos |title=Đilas otkrio nosioce liste Evropska Srbija: Tepić i Ponoš |date=9. 9. 2026.|website=Srpske Novine |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914092825/https://srpske.rs/vesti/politika/2026/09/09/djilas-objavio-listu-evropska-srbija-nosioci-tepic-i-ponos |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Đilas, Tepić, Ponoš i Ješić su 24. septembra potpisali „Deklaraciju za evropsku Srbiju”, kojom su isključili svaku postizbornu saradnju sa SNS-om.<ref>{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/tepic-ponos-djilas-i-jesic-potpisali-deklaraciju-za-evropsku-srbiju-posle-izbora-nema-saradnje-sa-sns-nema-trgovine-glasovima |title=Tepić, Ponoš, Đilas i Ješić potpisali Deklaraciju za Evropsku Srbiju: "Posle izbora nema saradnje sa SNS, nema trgovine glasovima" |date=24. 9. 2026.|work=[[Nova S]] |language=sr |access-date=25. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261009035037/https://nova.rs/vesti/politika/tepic-ponos-djilas-i-jesic-potpisali-deklaraciju-za-evropsku-srbiju-posle-izbora-nema-saradnje-sa-sns-nema-trgovine-glasovima/ |archive-date=9. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> === Bogoljub Karić&nbsp;— Pokret snaga Srbije&nbsp;— BK === [[Republička izborna komisija|RIK]] je 26. septembra proglasila listu ''[[Pokret snaga Srbije|Bogoljub Karić&nbsp;— Pokret snaga Srbije&nbsp;— BK]]'', pošto je otklonjen nedostatak zbog kandidatkinje koja nije bila upisana u birački spisak.<ref name="PSS2" /><ref name="PSS1" /><!-- Broj potpisa proveriti: tekst je navodio 10.052, a tabela 10.603. --> Prvi na listi je biznismen i političar [[Bogoljub Karić]]. [[Pokret snaga Srbije]] je 5. septembra pozvao građane da za listu predlože ljude iz svojih sredina koje bi želeli da vide u Skupštini, uključujući i sebe.<ref>{{cite web |url=https://snagasrbije.com/vest.html |title=Vest |website=Pokret SNAGA SRBIJE – Bogoljub Karić |language=sr |access-date=26. 9. 2026.}}</ref> === Ćale, ovo je za tebe&nbsp;— Petar Đurić&nbsp;— Premijer Srbije === [[Republička izborna komisija|RIK]] je 26. septembra proglasila listu ''Ćale, ovo je za tebe&nbsp;— Petar Đurić&nbsp;— Premijer Srbije''.<ref name="COZT">{{cite web|url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6049254/rik-izbori-2026-cale-ovo-je-za-tebe-petar-djuric.html|title=RIK proglasio listu „Ćale, ovo je za tebe – Petar Đurić”|date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=[[RTS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926172916/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6049254/rik-izbori-2026-cale-ovo-je-za-tebe-petar-djuric.html|archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> O listi se u RIK-u raspravljalo, jer su neki članovi tvrdili da nisu imali uvid u predati materijal, a članica Jelena Vranješ je ukazala da se adresa u sporazumu o osnivanju grupe građana ne poklapa sa Đurićevom.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/rik-proglasio-izborne-liste-bogoljub-karic-petar-djuric/|title=RIK proglasio izborne liste "Bogoljub Karić - Pokret snaga Srbije" i "Ćale ovo je za tebe - Petar Đurić"|date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926143801/https://n1info.rs/vesti/rik-proglasio-izborne-liste-bogoljub-karic-petar-djuric/|archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> RIK je pri proglašenju utvrdila {{val|10007}} važećih potpisa.<ref name="COZT" /> Republička izborna komisija je naknadno, 30. septembra, poništila rešenje o proglašenju liste, po prigovoru birača Dragana Uroševa iz Beograda, koji je izrazio sumnju u pravnu valjanost dela potpisa podrške. Navedeno je da postoji sumnja da 125 od {{val|10007}} izjava podrške nije pravno ispravno. Podnosiocu liste ostavljen je rok od 48 sati da otkloni nedostatke, što je i učinjeno, sa dodatnih 516 važećih potpisa podrške, te je lista ponovo proglašena 2. oktobra.<ref name="RIK-ponistio-COZT">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/rik-ponistio-resenje-o-proglasenju-liste-cale-ovo-je-za-tebe/ |title=RIK poništio rešenje o proglašenju izborne liste "Ćale ovo je za tebe" |date=30. 9. 2026.|access-date=1. 10. 2026.|work=[[N1]] |agency=Beta |archive-url=https://web.archive.org/web/20261002014253/https://n1info.rs/vesti/rik-ponistio-resenje-o-proglasenju-liste-cale-ovo-je-za-tebe/ |archive-date=2. 10. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="Ćale">{{cite news |title=RIK proglasila listu „Ćale, ovo je za tebe“ za izbore 25. oktobra |work=Radio televizija Kragujevac |date=2. 10. 2026.|url=https://rtk.co.rs/rik-proglasila-listu-cale-ovo-je-za-tebe-za-izbore-25-oktobra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261002204014/https://rtk.co.rs/rik-proglasila-listu-cale-ovo-je-za-tebe-za-izbore-25-oktobra/ |archive-date=2. 10. 2026.|url-status=live }}</ref> Prva na listi je [[Gordana Đurić (političarka)|Gordana Đurić]], dok se najprepoznatljivije lice pokreta, [[Petar Đurić]], nalazi na 8. mestu. Đurić je prilikom predaje liste izjavio da njihova lista predstavlja „treću opciju za birače”, jer, kako je rekao, u Srbiji vlada jednoumlje, tvrdeći da je „SNS jednako studentski plenum&nbsp;— jednoumlje”.<ref>{{cite web |url=https://www.rtv.rs/sr_ci/izbori-2026/parlamentarni-izbori/pokret-cale-ovo-je-za-tebe-predao-rik-u-listu-kandidata-i-potpise_1746382.html |title=Pokret "Ćale, ovo je za tebe" predao RIK-u listu kandidata i potpise |website=[[Radio-televizija Vojvodine |RTV]] |language=sr-Cyrl |access-date=5. 10. 2026.}}</ref> === Liberalno-zelena stranka&nbsp;— Za slobodnu i čistiju Srbiju === [[Republička izborna komisija]] je 1. oktobra proglasila listu ''Liberalno-zelena stranka&nbsp;— Za slobodnu i čistiju Srbiju'', sa {{val|10580}} pravno ispravnih potpisa.<ref name="LZS" /> [[Dejan Žujović]], lekar [[pulmolog]], koji je i prvi na listi, 2025. godine je objavio osnivanje nove [[Srpska liberalna stranka (2025)|Srpske liberalne stranke]], ali je njegova [[Liberalno-zelena stranka]], koja je u imenu liste, osnovana 1997. godine.{{činjenica}}<ref>{{cite web |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/163250/dejan-zujovic-na-celu-srpske-liberalne-stranke/vest |title=Srbija dobija novu partiju: Pulmolog Dejan Žujović biće na čelu Srpske liberalne stranke |last=FoNet |date=30. 3. 2025.|website=Euronews.rs |language=sr |access-date=2. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250330210727/https://www.euronews.rs/srbija/politika/163250/dejan-zujovic-na-celu-srpske-liberalne-stranke/vest |archive-date=30. 3. 2025.|url-status=live}}</ref> Kao opozicioni političar, Žujović je na prethodnim izborima nastupao uglavnom u koalicijama sa strankom [[Boris Tadić|Borisa Tadića]], koje nisu uspele da pređu cenzus. === Vladimir Gajić&nbsp;— Alternativa za Srbiju&nbsp;— Narodna stranka&nbsp;— Bunt&nbsp;— Prava Srbija === Koalicija pokreta [[Mi — Snaga naroda]] (MI–SN) [[Branimir Nestorović|Branimira Nestorovića]] i [[Narodna stranka (Srbija)|Narodne stranke]] (NS), čiji je predsednik [[Vladimir Gajić]], najavljena je i pre raspisivanja izbora. Narodna stranka je bila konstituent raznih opozicionih koalicija, ali na poslednjim izborima nije prešla cenzus. MI–SN je nastao podelom pokreta [[Mi — Glas iz naroda]], koji je na izborima 2023. ostvario iznenađujući uspeh, i od tada nije ulazio u koalicije.<ref name=":12">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/narodna-stranka-donela-odluku-o-formiranju-koalicije-sa-mi-snaga-naroda/ |title=Narodna stranka donela odluku o formiranju izborne koalicije sa Mi snaga naroda |date=5. 9. 2026.|website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915023541/https://n1info.rs/vesti/narodna-stranka-donela-odluku-o-formiranju-koalicije-sa-mi-snaga-naroda/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Branko Pavlović (političar)|Branko Pavlović]], narodni poslanik iz drugog dela pokreta MI, odnosno [[Mi — Glas iz naroda]], rekao je da MI–GIN neće izaći na izbore, ne da bi podržao studente, već zato što stranka nema sredstava.<ref>{{cite web |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/240666/branko-pavlovic-pokret-mi-nece-na-parlamentarne-izbore/vest |title=Pavlović: "Mi- glas iz naroda" neće nastupiti na parlamentarnim izborima, nemamo logistiku |last=Tanjug |date=1. 9. 2026.|website=Euronews.rs |language=sr |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914124009/https://www.euronews.rs/srbija/politika/240666/branko-pavlovic-pokret-mi-nece-na-parlamentarne-izbore/vest |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Koalicija NS i MI–SN bi bila zasnovana na platformi koja je suverenistička, evroskeptična, integralistička i demokratska, kako je naveo [[Vladimir Gajić]] (NS).<ref name=":12" /> Osam članova Predsedništva pokreta [[Mi — Snaga naroda]] tvrdilo je da [[Branimir Nestorović|Nestorović]] pokušava da progura ulazak pokreta u koaliciju sa [[Pokret socijalista|Pokretom socijalista]], [[Aleksandar Vulin|Aleksandra Vulina]], višegodišnjeg koalicionog partnera SNS-a, iako se Predsedništvo MI–SN ranije tome usprotivilo.<ref>{{cite web |url=https://insajder.net/prenosimo/clanovi-predsednistva-nestoroviceve-stranke-protiv-koalicije-sa-vulinom-doci-ce-do-pokusaja-puca |title=Članovi Predsedništva Nestorovićeve stranke protiv koalicije sa Vulinom |last=Insajder |date=14. 9. 2026.|website=Insajder |language=sr |access-date=16. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260916102622/https://insajder.net/prenosimo/clanovi-predsednistva-nestoroviceve-stranke-protiv-koalicije-sa-vulinom-doci-ce-do-pokusaja-puca |archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Dana 14. septembra, Nestorović je sazvao Skupštinu pokreta na kojoj je smenio, kako je naveo, „pučiste koji su pokušali da preuzmu stranku”. Objasnio je da je koalicija sa Vulinom zahtev političkih ličnosti iz [[Rusija|Rusije]], koje su Nestoroviću predložili udruživanje svih proruskih organizacija u Srbiji.<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/saznajemo-pronaen-nestorovi-odrao-tajni-sastanak-na-kom-je-odluio-da-ide-sa-vulinom-na-izbore/ |title=SAZNAJEMO Pronađen Nestorović: Održao tajni sastanak na kom je odlučio da ide sa Vulinom na izbore |last=Milovančević |first=Vojislav |work=[[Nova S]] |date=14. 9. 2026.|access-date=14. 9. 2026.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/nestorovic-mi-snaga-naroda-ilic-stanovnici-cacilenda/|title=Nestorović se pojavio na skupštini stranke: Ilić tvrdi da su stanovnici Ćacilenda izglasali isključenje dela predsedništva Mi snaga naroda|date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915095506/https://www.danas.rs/vesti/politika/nestorovic-mi-snaga-naroda-ilic-stanovnici-cacilenda/|archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Na konferenciji za štampu naveo je da do predizborne koalicije sa Pokretom socijalista neće doći, potvrdio je ugovorenu koaliciju sa Narodnom strankom i naveo dve manje poznate lokalne organizacije sa kojima je dogovoren zajednički nastup oko izbora.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=8_L1KwRO_2Y |title=Dr Nestorović - Nisam nestao, desila se izdaja u vrhu stranke |website=[[YouTube]] |time=1:22 i 10:13 |quote=Mi smo tu imali zahtev od ljudi iz Ruske Federacije da okupimo sve rusofilske stranke i pokrete koji postoje u Srbiji [...] Pa mi smo imali taj dogovor sa ljudima iz Ruske Federacije da pokupimo što više tih raznih udruženja, stranaka... |date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915151107/https://www.youtube.com/watch?si=TKGa7kDbcnetbBbj&v=8_L1KwRO_2Y |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Drama u 'Mi - snaga naroda' - ko je 'izdajnik iz Moskve', a ko 'izdajnik iz Velike Britanije' |url=https://www.bbc.com/serbian/articles/c3ew98jx2jlvo/lat.amp |date=16. 9. 2026.|access-date=16. 9. 2026.|work=BBC na srpskom |last1=Vujić |first1=Predrag |last2=Maričić |first2=Slobodan |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916071713/https://www.bbc.com/serbian/articles/c3ew98jx2jlvo/lat.amp |archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Nakon što je Branimir Nestorović zbog zdravstvenog stanja zadržan u bolnici, deo Predsedništva MI–SN, koji je, kako navode, nelegalno smenjen, doneo je 21. septembra odluku da pokret neće učestvovati na izborima. Odluka je doneta van prostorija stranke, jer im pristup prostorijama nije bio omogućen.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/deo-predsednistva-mi-snaga-naroda-ne-izlazi-na-izbore/|title=Deo Predsedništva "Mi - snaga naroda" doneo odluku da ne izlazi na izbore, dostaviće odluku RIK-u|date=21. 9. 2026.|access-date=21. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260922115005/https://n1info.rs/vesti/deo-predsednistva-mi-snaga-naroda-ne-izlazi-na-izbore/|archive-date=22. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Za isti dan potpredsednica stranke Ana Ćurčić, koja je menjala Nestorovića tokom odsustva, zakazala je vanrednu skupštinu na kojoj će biti izabrani novi članovi Predsedništva.<ref>{{cite web |url=https://mi-snaganaroda.rs/saopstenja/vanredna-skupstina-stranke-2/ |title=VANREDNA SKUPŠTINA STRANKE – |website=Mi — Snaga naroda |language=sr |access-date=21. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921234204/https://mi-snaganaroda.rs/saopstenja/vanredna-skupstina-stranke-2/ |archive-date=21. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Narednog dana, predsednik NS [[Vladimir Gajić]] je izjavio da će Narodna stranka na izbore izaći samostalno, a ne u koaliciji sa MI–SN, zbog zdravstvenog stanja prof. Nestorovića i njegove nemogućnosti da odlučuje, kao i zbog internih sukoba u MI–SN. Gajić je najavio da NS otpočinje sakupljanje potpisa za kandidaturu liste, te da će biti „demokratska alternativa glavnim političkim oponentima”.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/gajic-odlucio-da-li-ce-na-izbore-sa-nestorovicem/ |title=Narodna stranka odustaje od koalicije sa "Mi – Snaga naroda" |date=22. 9. 2026.|access-date=22. 9. 2026.|work=[[N1]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260922165917/https://n1info.rs/vesti/gajic-odlucio-da-li-ce-na-izbore-sa-nestorovicem/ |archive-date=22. 9. 2026.|url-status=live }}</ref> Dana 2. oktobra 2026. godine, RIK je proglasila izbornu listu koalicije ''[[Alternativa za Srbiju]]'', pod imenom ''Vladimir Gajić&nbsp;— Alternativa za Srbiju&nbsp;— Narodna stranka&nbsp;— Bunt, Prava Srbija&nbsp;— Bunt, Nastoящaя Serbiя'', sa {{val|12489}} pravno ispravnih potpisa.<ref name="AZS">{{cite news |title=Proglašena lista koalicije Alternativa za Srbiju |work=[[Radio-televizija Srbije|RTS]] |date=2. 10. 2026.|url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6053999/proglasena-lista-koalicije-alternativa-za-srbiju.html |access-date=19. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005003437/https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6053999/proglasena-lista-koalicije-alternativa-za-srbiju.html |archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Prvi na listi je [[Vladimir Gajić]], a koaliciju čini [[Narodna stranka (Srbija)|Narodna stranka]] i manje poznata politička stranka Bunt&nbsp;— Prava Srbija.<ref>{{Cite web|url=https://pravasrbija.rs/|title=BUNT - Prava Srbija {{!}} Pobede, a ne podele, budi i ti deo Prave Srbije|language=sr-RS|access-date=5. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261011175318/https://pravasrbija.rs/|archive-date=11. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> === Liste nacionalnih manjina === ==== Rasim Ljajić&nbsp;— Ljudski ==== Na izborima će zajedno učestvovati [[Sandžačka demokratska partija]] (SDP) i [[Crnogorska demokratska partija]] (CDP) pod imenom izborne liste ''Rasim Ljajić&nbsp;— Ljudski''.<ref name="SDPCDP">{{cite web|url=https://www.021.rs/info/srbija/455048/crnogorska-partija-osnovana-nova-crnogorska-stranka-pred-raspisivanje-izbora|title=Crnogorska partija: Osnovana nova crnogorska stranka pred raspisivanje izbora|date=12. 9. 2026.|access-date=13. 9. 2026.|website=021.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913004514/https://www.021.rs/info/srbija/455048/crnogorska-partija-osnovana-nova-crnogorska-stranka-pred-raspisivanje-izbora|archive-date=13. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="RLJ">{{cite web|url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6040062/izborna-lista-rasim-ljajic--ljudski-predata-rik-u.html|title=Izborna lista "Rasim Ljajić – Ljudski" predata RIK-u|date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|work=[[Radio-televizija Srbije]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914202630/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6040062/izborna-lista-rasim-ljajic--ljudski-predata-rik-u.html|archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Kako je navedeno, od [[Rasim Ljajić|Rasima Ljajića]], osnivača SDP-a, zatraženo je da se njegovo ime kao nosioca nađe u imenu liste,<ref>{{cite web |url=https://www.nspm.rs/hronika/sandzacka-demokratska-partija-i-crnogorska-demokratska-partija-predale-rik-u-listu-za-parlamentarne-izbore-nosilac-rasim-ljajic.html |title=Koalicija Sandžačke demokratske partije i Crnogorske demokratske partije predala RIK-u listu za parlamentarne izbore, nosilac Rasim Ljajić |website=Nova srpska politička misao |language=sr-rs |access-date=17. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260917191826/https://www.nspm.rs/hronika/sandzacka-demokratska-partija-i-crnogorska-demokratska-partija-predale-rik-u-listu-za-parlamentarne-izbore-nosilac-rasim-ljajic.html |archive-date=17. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> iako on sam nije kandidat na listi.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/ko-je-sve-na-listi-rasim-ljajic-ljudski-sdp-cdp/ |title=Ko je sve na listi "Rasim Ljajić – Ljudski (SDP – CDP)" - Izbori26 - Dnevni list Danas |date=15. 9. 2026.|language=sr-RS |access-date=17. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260916140402/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/ko-je-sve-na-listi-rasim-ljajic-ljudski-sdp-cdp/ |archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Lista je predata [[Republička izborna komisija|Republičkoj izbornoj komisiji]] (RIK) 15. septembra 2026. sa {{val|8053}} potpisa i nastupiće kao lista nacionalnih manjina.<ref name="RLJ" /> Crnogorska demokratska partija je novoosnovana stranka [[Crnogorci u Srbiji|crnogorske manjine]]. [[Crnogorska partija (Srbija)|Crnogorska partija]], koja je odlučila da podrži [[Studentska lista|Studentsku listu]], osudila je osnivanje nove stranke, ocenivši da neko zloupotrebljava crnogorsko ime i da u crnogorskoj zajednici nije bilo poznato nikakvo prikupljanje potpisa za listu.<ref name="SDPCDP" /> Na proglašenje liste podnet je prigovor RIK-u, uz obrazloženje da je [[Rasim Ljajić]] dugogodišnji predsednik [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratske partije Srbije]] (SDPS), koja nije manjinska stranka. Prigovor je odbačen kao neosnovan.<ref name="odbačeniprigovoririk" /> ==== Savez vojvođanskih Mađara&nbsp;— dr Balint Pastor ==== Dana 15. septembra 2026. godine, [[Republička izborna komisija]] (RIK) proglasila je listu [[Savez vojvođanskih Mađara|Saveza vojvođanskih Mađara]] (SVM/''-{VMSZ}-'') sa {{val|9531}} potpisa<ref>{{cite web|url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6040290/svm-predao-listu-rik-izbori-2026.html|title=SVM predao RIK-u listu kandidata za poslanike|date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|work=[[Radio-televizija Srbije]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915102825/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6040290/svm-predao-listu-rik-izbori-2026.html|archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> pod nazivom ''Vajdasági Magyar Szövetség&nbsp;— Dr. Pásztor Bálint&nbsp;— Savez vojvođanskih Mađara&nbsp;— dr Balint Pastor''. Prvi na listi je [[Balint Pastor|dr Balint Pastor]], lider stranke, a lista nastupa kao manjinska. ==== Usame Zukorlić (SPP)&nbsp;— Pokret za ujedinjenje ==== Dana 17. septembra 2026. godine, [[Republička izborna komisija]] je proglasila listu [[Stranka pravde i pomirenja|Stranke pravde i pomirenja]] (SPP) sa {{val|6182}} potpisa.<ref name=":17" /> Lista je proglašena kao lista bošnjačke nacionalne manjine. Nosilac liste je [[Usame Zukorlić]], lider SPP-a. ==== Ruska stranka&nbsp;— Srbija u BRIKS-u&nbsp;— Slobodan Nikolić ==== Dana 17. septembra 2026. godine, [[Republička izborna komisija]] je proglasila listu [[Ruska stranka|Ruske stranke]] (RS) sa {{val|5101}} potpisa.<ref name=":17" /> Lista je proglašena kao lista ruske nacionalne manjine, pod nazivom ''Ruska stranka&nbsp;— Srbija u BRIKS-u&nbsp;— Slobodan Nikolić,'' iako njen osnivač i većina kandidata nisu etnički [[Rusi]], već [[Srbi]].<ref>{{cite web |url=https://www.juznevesti.com/politika/niski-rus-tihomir-peric-pri-vrhu-liste-ruske-stranke-za-parlamentarne-izbore/ |title=Niški "Rus" Tihomir Perić pri vrhu liste Ruske stranke za parlamentarne izbore - Politika - Južne vesti |date=18. 9. 2026.|language=sr-RS |access-date=20. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920024103/https://www.juznevesti.com/politika/niski-rus-tihomir-peric-pri-vrhu-liste-ruske-stranke-za-parlamentarne-izbore/ |archive-date=20. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> ==== SDA Sandžaka&nbsp;— Čuvari Sandžaka ==== [[Sulejman Ugljanin]], lider [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|Stranke demokratske akcije Sandžaka]], najavio je da će stranka na izbore izaći samostalno, jer nije došlo do okupljanja bošnjačkih stranaka na jedinstvenoj listi. [[Republička izborna komisija|RIK]] je 21. septembra proglasila listu [[Bošnjaci u Srbiji|bošnjačke nacionalne manjine]], pod imenom ''SDA Sandžaka&nbsp;— Čuvari Sandžaka.''<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/ugljanin-najavio-da-sda-sandzaka-na-izbore-izlazi-samostalno/ |title=Ugljanin najavio da SDA Sandžaka na izbore izlazi samostalno |date=11. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=23. 9. 2026.}}</ref> Prvi na listi je [[Ahmedin Škrijelj]] iz SDA Sandžaka. ==== Biram pravdu, biram budućnost&nbsp;— Stranka budućnosti i razvoja&nbsp;— Građanska stranka Grka Srbije ==== Republička izborna komisija je 1. oktobra proglasila listu [[Biram pravdu, biram budućnost]] sa 22 kandidata, punim imenom ''Biram pravdu, biram budućnost&nbsp;— Koalicija Snaga&nbsp;— prof. dr Ferid Bulić&nbsp;— Vasilios Provelegios&nbsp;— Stranka budućnosti i razvoja&nbsp;— Građanska stranka Grka Srbije,'' sa {{val|5069}} važećih potpisa. Prvi na listi je [[Ferid Bulić]], a koaliciju čine [[Stranka budućnosti i razvoja]], kao stranka bošnjačke nacionalne manjine,<ref>{{cite web |url=https://sbr.rs/ |title=SBR – Stranka budućnosti i razvoja – Stranka budućnosti i razvoja – SBR |language=en-US |access-date=2. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261002065848/https://sbr.rs/ |archive-date=2. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> i [[Građanska stranka Grka Srbije]] [[Vasilios Provelegios|Vasiliosa Provelegiosa]], kao stranka grčke nacionalne manjine.<ref name="BPBB">{{cite news |title=RIK proglasio listu „Biram pravdu, biram budućnost“ |work=Radio televizija Kragujevac |date=1. 10. 2026.|url=https://rtk.co.rs/rik-proglasio-listu-biram-pravdu-biram-buducnost/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001211336/https://rtk.co.rs/rik-proglasio-listu-biram-pravdu-biram-buducnost/ |archive-date=1. 10. 2026.|url-status=live }}</ref> ==== Stranka rusko-srpskog jedinstva&nbsp;— Rusi i Srbi braća zauvek ==== Republička izborna komisija je 1. oktobra proglasila listu [[Stranka rusko-srpskog jedinstva|Stranke rusko-srpskog jedinstva]] pod nazivom ''Stranka rusko-srpskog jedinstva&nbsp;— Rusi i Srbi braća zauvek'', sa 15 kandidata i prikupljenih {{val|5778}} važećih potpisa.<ref name="SRSJ">{{cite news |title=Proglašena manjinska lista Stranke rusko-srpskog jedinstva |work=Radio televizija Kragujevac |date=1. 10. 2026.|url=https://rtk.co.rs/proglasena-manjinska-lista-stranke-rusko-srpskog-jedinstva/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261001212808/https://rtk.co.rs/proglasena-manjinska-lista-stranke-rusko-srpskog-jedinstva/ |archive-date=1. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Prvi na listi je [[Rade Savić]], sportista iz Smedereva, koji se nalazi na čelu ove stranke osnovane neposredno pred raspisivanje izbora. Pozitivno mišljenje za tu listu dao je [[Savet za nacionalne manjine (Srbija)|savet ruske nacionalne manjine]] ali je, ukazano je na sednici, ostavljeno [[Republička izborna komisija|RIK]]-u da donese odluku o proglašenju liste kao liste nacionalne manjine.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/rik-stranka-rusko-srpskog-jedinstva/ |title=RIK: Proglašena manjinska lista Stranke rusko-srpskog jedinstva za parlamentarne izbore 25. oktobra - Izbori26 - Dnevni list Danas |date=1. 10. 2026.|language=sr-RS |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003050024/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/rik-stranka-rusko-srpskog-jedinstva/ |archive-date=3. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Lista je proglašena kao lista nacionalne manjine. ==== Albanska koalicija ==== Nakon što je 29. septembra u kabinetu [[Aljbin Kurti|Aljbina Kurtija]] dogovoreno objedinjavanje svih albanskih stranaka iz [[Preševo|Preševa]], [[Bujanovac|Bujanovca]] i [[Medveđa|Medveđe]], stranke [[Partija za demokratsko delovanje]] (PDD), [[Alternativa za promene]], Demokratska partija, Demokratska partija Albanaca, Pokret za demokratski progres, Pokret za reforme, Albanska alternativa i Demokratska unija Albanaca su objavile udruženi izlazak na parlamentarne izbore u Srbiji.<ref>{{cite news |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/sporazum-albanske-partije-izbori-srbija/33867369.html |title=U Prištini dogovoren zajednički izlazak albanskih partija iz Preševa, Bujanovca i Medveđe na izbore u Srbiji |last=Evropa |first=Radio Slobodna |date=30. 9. 2026.|work=Radio Slobodna Evropa |access-date=6. 10. 2026.|language=sh |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007123402/https://www.slobodnaevropa.org/a/sporazum-albanske-partije-izbori-srbija/33867369.html |archive-date=7. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Lista je predata poslednjeg dana roka, a RIK je proglasila listu ''Albanska koalicija&nbsp;— -{Koalicioni Shqiptar}-'', kao listu albanske nacionalne manjine.<ref>{{cite web |url=https://www.kosovo-online.com/vesti/izbori/kamberi-albanska-koalicija-predata-rik-u-prvi-put-nastupamo-na-jedinstvenoj-listi-5-10 |title=Kamberi: Albanska koalicija predala listu za izbore u Srbiji 25. oktobra - Kosovo Online |website=www.kosovo-online.com |language=sr-lat |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007010022/https://www.kosovo-online.com/vesti/izbori/kamberi-albanska-koalicija-predata-rik-u-prvi-put-nastupamo-na-jedinstvenoj-listi-5-10 |archive-date=7. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Prvi na listi je [[Šaip Kamberi]], lider PDD-a. Ovo je prvi put da sve albanske političke partije sa juga Srbije izlaze na jedinstvenoj listi.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/sta-znaci-ujedinjenje-albanskih-partija-za-parlamentarne-izbore-u-srbiji/ |title=Šta znači ujedinjenje albanskih partija za parlamentarne izbore u Srbiji? - Politika - Dnevni list Danas |date=1. 10. 2026.|language=sr-RS |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005132413/https://www.danas.rs/vesti/politika/sta-znaci-ujedinjenje-albanskih-partija-za-parlamentarne-izbore-u-srbiji/ |archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> ==== Majka Srbija&nbsp;— Gruda ==== Poslednja lista koju je RIK proglasila je ''Majka Srbija&nbsp;— Gruda.'' Lista je proglašena kao lista [[Slovaci u Srbiji|slovačke nacionalne manjine]].<ref name="Gruda-program">{{cite web |url=https://rtv.rs/sr_lat/izbori-2026/parlamentarni-izbori/rik-proglasio-slovacku-manjinsku-listu-majka-srbija-gruda-za-izbore-25.-oktobra_1749012.html |title=RIK proglasio slovačku manjinsku listu "Majka Srbija – Gruda" za izbore 25. oktobra |website=[[Radio-televizija Vojvodine|RTV]] |agency=Tanjug |language=sr |access-date=19. 10. 2026.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/791156/rik-proglasio-slovacku-manjinsku-listu-majka-srbija-gruda |title=RIK proglasio slovačku manjinsku listu „Majka Srbija – Gruda” |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005235925/https://www.politika.rs/scc/clanak/791156/rik-proglasio-slovacku-manjinsku-listu-majka-srbija-gruda |archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Od 28 kandidata na listi samo jedan ima slovačko ime i prezime, a kandidati imaju prebivalište u [[Šumadija i zapadna Srbija|Šumadiji]], [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]] i [[Beograd]]u.<ref>{{cite web |url=https://www.rik.parlament.gov.rs/dokumenta/41985 |title=Republička izborna komisija |website=www.rik.parlament.gov.rs |language=sr |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218110943/https://www.rik.parlament.gov.rs/dokumenta/41985 |archive-date=18. 2. 2022.|url-status=live}}</ref> Prvi na listi je [[Vitomir Nedeljković]] iz [[Kragujevac|Kragujevca]], koji je na prethodnim lokalnim izborima nastupao u okviru liste [[Srpska napredna stranka|Srpske napredne stranke]].<ref>{{cite web |url=https://www.glassumadije.rs/ko-je-od-kragujevcana-na-listi-poslanickih-kandidata-majka-srbija-gruda/ |title=Ko je od Kragujevčana na listi poslaničkih kandidata "Majka Srbija - Gruda" |last=Nikolić |first=Jovanka |date=6. 10. 2026.|website=Glas Šumadije |language=sr-RS |access-date=6. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261009100951/https://www.glassumadije.rs/ko-je-od-kragujevcana-na-listi-poslanickih-kandidata-majka-srbija-gruda/ |archive-date=9. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> === Neće učestvovati === ==== Narodna Srbija (koalicija) ==== Pošto nije došlo do okupljanja opozicije centra između [[Dragan Đilas|Dragana Đilasa]] (SSP) i [[Miroslav Aleksić|Miroslava Aleksića]] (NPS),<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/saznajemo-aleksic-obavestio-djilasa-da-nece-u-koaliciju-lideri-ssp-i-nps-se-sastali-otkrivamo-sta-se-dogodilo-nakon-susreta/ |title=SAZNAJEMO Aleksić obavestio Đilasa da neće u koaliciju: Lideri SSP i NPS se sastali, otkrivamo šta se dogodilo nakon susreta |date=4. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914071920/https://nova.rs/vesti/politika/saznajemo-aleksic-obavestio-djilasa-da-nece-u-koaliciju-lideri-ssp-i-nps-se-sastali-otkrivamo-sta-se-dogodilo-nakon-susreta/ |archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Narodni pokret Srbije]] (NPS), [[Novo lice Srbije]] (NLS) i [[Ekološki ustanak]] (EU) potpisali su sporazum o koaliciji pod imenom ''Narodna Srbija'', radi zajedničkog nastupa na vanrednim izborima. Sporazum su potpisala tri lidera ovih stranaka: Miroslav Aleksić, [[Miloš Parandilović]] i [[Aleksandar Jovanović Ćuta]].<ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vesti/izbori-koalicija-narodni-pokret-srbije-ekoloski-ustanak/ |title=Formirana koalicija „Narodna Srbija“ |language=sr-RS |access-date=14. 9. 2026.}}</ref> Posle objave da će stranka [[Novo lice Srbije]] učestvovati na izborima u okviru koalicije ''Narodna Srbija'', ceo opštinski odbor NLS-a u [[Bajina Bašta|Bajinoj Bašti]] istupio je iz stranke i podržao ''[[Studentska lista|Studentsku listu]]'',<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/ceo-odbor-novog-lica-srbije-napustio-stranku-puna-podrska-studentskoj-listi/|title=Ceo odbor Novog lica Srbije napustio stranku: "Puna podrška studentskoj listi"|date=13. 9. 2026.|access-date=13. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260914035910/https://n1info.rs/vesti/ceo-odbor-novog-lica-srbije-napustio-stranku-puna-podrska-studentskoj-listi/|archive-date=14. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> a potom i odbori u [[Malo Crniće|Malom Crniću]], [[Gradska opština Kostolac|Kostolcu]] i [[Kučevo (opština)|Kučevu]].<ref>{{cite web|url=https://nova.rs/vesti/politika/lokalni-odbori-novog-lica-srbije-kolektivno-napustili-stranku-podrzavaju-studentsku-listu/|title=Lokalni odbori Novog lica Srbije kolektivno napustili stranku, podržavaju Studentsku listu|date=14. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|work=[[Nova S]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260916063123/https://nova.rs/vesti/politika/lokalni-odbori-novog-lica-srbije-kolektivno-napustili-stranku-podrzavaju-studentsku-listu/|archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> NLS i Ekološki ustanak su 15. septembra najavili izlazak iz koalicije i podršku ''Studentskoj listi''.<ref>{{cite news |date=15. 9. 2026.|title=N1 saznaje: Novo lice Srbije istupa iz saveza Narodna Srbija - podršku daje studentskoj listi |url=https://n1info.rs/vesti/n1-saznaje-novo-lice-srbije-istupa-iz-saveza-narodna-srbija-podrsku-daje-studentskoj-listi/ |access-date=15. 9. 2026.|work=[[N1]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915155403/https://n1info.rs/vesti/n1-saznaje-novo-lice-srbije-istupa-iz-saveza-narodna-srbija-podrsku-daje-studentskoj-listi/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |date=15. 9. 2026.|title=Ekološki ustanak odustaje od učešća na izborima |url=https://n1info.rs/vesti/ekoloski-ustanak-odustaje-od-ucesca-na-izborima/ |access-date=15. 9. 2026.|work=[[N1]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915160123/https://n1info.rs/vesti/ekoloski-ustanak-odustaje-od-ucesca-na-izborima/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live }}</ref> Pod pritiskom članstva i javnosti, [[Miroslav Aleksić|Aleksić]], [[Miloš Parandilović|Parandilović]] i [[Aleksandar Jovanović Ćuta|Jovanović]] predali su sakupljene potpise za listu [[Republička izborna komisija|RIK]]-u, zahvalili se građanima na podršci i objavili da odustaju od izborne trke u korist [[Studentska lista|Studentske liste]]. Pošto su potpisi već bili predati, RIK je 18. septembra proglasila listu „Izbor naroda”,<ref name=":18" /> a koalicija ju je formalno povukla 22. septembra.<ref name="izbor-naroda-povucena">{{cite web |url=https://savremenapolitika.com/zvanicno-povucena-lista-izbor-naroda-koalicije-oko-narodnog-pokreta-srbije/ |title=Zvanično povučena lista "Izbor naroda" koalicije oko Narodnog pokreta Srbije |website=Savremena politika |language=sr |date=22. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927020620/https://savremenapolitika.com/zvanicno-povucena-lista-izbor-naroda-koalicije-oko-narodnog-pokreta-srbije/ |archive-date=27. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/saznajemo-koalicija-narodna-srbije-odustaje-od-izlaska-na-izbore-predace-potpise-rik-u-a-onda-povuci-listu/ |title=SAZNAJEMO Koalicija Aleksića, Parandilovića i Ćute odustaje od izlaska na izbore: Predaće potpise RIK-u, a onda povući listu |work=[[Nova S]] |date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|first=Vojislav |last=Milovančević |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915192411/https://nova.rs/vesti/politika/saznajemo-koalicija-narodna-srbije-odustaje-od-izlaska-na-izbore-predace-potpise-rik-u-a-onda-povuci-listu/ |archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> ==== Mi&nbsp;— Snaga naroda ==== Posle internih podela unutar stranke i pogoršanog zdravstvenog stanja predsednika stranke, [[Branimir Nestorović|Branimira Nestorovića]], MI–SN neće učestvovati na izborima.<ref name="MISN-ne" /> Pokret je prvobitno planirao da učestvuje u [[#Vladimir Gajić — Alternativa za Srbiju — Narodna stranka — Bunt — Prava Srbija|koaliciji sa Narodnom strankom]].<ref name="MISN-ne">{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/pokret-mi-snaga-naroda-ne-izlazi-na-izbore/|title=Pokret "Mi - snaga naroda" ne izlazi na izbore|date=23. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924073026/https://n1info.rs/vesti/pokret-mi-snaga-naroda-ne-izlazi-na-izbore/|archive-date=24. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> ==== Ostale stranke ==== Parlamentarne i neparlamentarne stranke koje su odgovorile pozitivno na zahtev ''studenata u blokadi'' da se ne kandiduju na izborima 2026. godine su: [[Demokratska stranka (Srbija)|Demokratska stranka]], [[Zeleno-levi front]], [[Kreni-promeni]], [[Dveri]], [[Dosta je bilo]],<ref name="N1" /> [[Pokret slobodnih građana]],<ref name="PSG">{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/psg-ne-izlazi-na-izbore/|title=N1 saznaje: PSG doneo odluku da ne izlazi na izbore|access-date=10. 9. 2026.|date=9. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260909164951/https://n1info.rs/vesti/psg-ne-izlazi-na-izbore/|archive-date=9. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Crnogorska partija (Srbija)|Crnogorska partija]],<ref name="CGP">{{cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/crnogorska-partija-podrzala-studentsku-listu/|title=Crnogorska partija podržala Studentsku listu|access-date=10. 9. 2026.|date=10. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910104842/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/crnogorska-partija-podrzala-studentsku-listu/|archive-date=10. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Liga socijaldemokrata Vojvodine]],<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/liga-socijaldemokrata-vojvodine-potvrdila-podrsku-studentskoj-listi-na-predstojecim-izborima/|title=Liga socijaldemokrata Vojvodine potvrdila podršku studentskoj listi na predstojećim izborima|date=10. 9. 2026.|access-date=10. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260910221149/https://n1info.rs/vesti/liga-socijaldemokrata-vojvodine-potvrdila-podrsku-studentskoj-listi-na-predstojecim-izborima/|archive-date=10. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Srpski pokret obnove]],<ref>{{cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-spo-studenti-podrska/|title=SPO podržava studentsku listu|date=12. 9. 2026.|access-date=12. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260912133336/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-spo-studenti-podrska/|archive-date=12. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Zajedno za Vojvodinu]],<ref>{{cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/rusinska-stranka-zajedno-za-vojvodinu-podrzala-studentsku-listu/|title=Rusinska stranka „Zajedno za Vojvodinu“ podržala Studentsku listu|date=15. 9. 2026.|access-date=15. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915133655/https://www.danas.rs/vesti/politika/rusinska-stranka-zajedno-za-vojvodinu-podrzala-studentsku-listu/|archive-date=15. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Makedonska stranka Srbije]],<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/makedonska-stranka-srbije-podrzala-studentsku-listu/|title=Makedonska stranka Srbije podržala Studentsku listu|date=16. 9. 2026.|access-date=16. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260916231011/https://n1info.rs/vesti/makedonska-stranka-srbije-podrzala-studentsku-listu/|archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Rumunska partija]]<ref name="auto-b1c164">{{cite web|url=https://nova.rs/vesti/politika/rumunska-partija-pozvala-sve-rumune-u-srbiji-da-glasaju-za-studentsku-listu/|title=Rumunska partija pozvala sve Rumune u Srbiji da glasaju za studentsku listu|date=16. 9. 2026.|access-date=20. 9. 2026.|work=[[Nova S]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260920151412/https://nova.rs/vesti/politika/rumunska-partija-pozvala-sve-rumune-u-srbiji-da-glasaju-za-studentsku-listu/|archive-date=20. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> i [[Ljubav, vera, nada (politički pokret)|Ljubav, vera, nada]].<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/pokret-nemanje-sarovica-podrzao-studentsku-listu-na-parlamentarnim-izborima/ |title=Pokret Nemanje Šarovića podržao studentsku listu na parlamentarnim izborima |date=11. 9. 2026.|access-date=16. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916175130/https://www.danas.rs/vesti/politika/pokret-nemanje-sarovica-podrzao-studentsku-listu-na-parlamentarnim-izborima/ |archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live }}</ref><ref name="auto-b1c164" /> == Kampanja == === Značaj === Pavle Kosić iz ''[[Euractiv]]''-a ocenio je da će kampanja verovatno postati ne samo referendum o Vučićevoj vlasti, već i test političkog pravca Srbije i njenih sve zategnutijih odnosa sa [[Evropska unija|Evropskom unijom]]. Srbija se suočila i sa pritiskom zvaničnika EU, zbog vojnih počasti kojima je obeležena sahrana [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]] u Beogradu.<ref>{{cite web |last= |title=Serbian government sets up snap vote with call to dissolve parliament |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/9/7/serbian-government-opens-route-to-snap-vote-with-call-to-dissolve-parliament |access-date=9. 9. 2026.|website=[[Al Jazeera]] |language= |date=7. 9. 2026.|archive-date=9. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260909113822/https://www.aljazeera.com/news/2026/9/7/serbian-government-opens-route-to-snap-vote-with-call-to-dissolve-parliament |url-status=live }}</ref> Ključna pitanja Studentske liste tokom kampanje uključivala su odgovornost vlade, korupciju, obrazovanje, zdravstvo, životnu sredinu i vladavinu prava, navodi ''[[Balkan Insight]]''.<ref>{{cite news |last=Bulić |first=Marija |date=11. 9. 2026.|title=Student-Led Movement Launches Election Challenge to Serbian Government |url=https://balkaninsight.com/2026/09/11/student-led-movement-launches-election-challenge-to-serbian-government/bi/ |access-date=17. 9. 2026.|work=[[Balkan Insight]] |archive-date=13. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913192546/https://balkaninsight.com/2026/09/11/student-led-movement-launches-election-challenge-to-serbian-government/bi/ |url-status=live }}</ref> Studentska lista, kao i ranije pokret ''studenata u blokadi'', u javnim nastupima ni u jednom trenutku nije dovodila u pitanje svoju pobedu.<ref name="Insajder2026">{{cite web |url=https://insajder.net/teme/od-unapred-poznatog-pobednika-do-neizvesnih-izbora-kako-protice-kampanja-za-25-oktobar-video |title=Od unapred poznatog pobednika do neizvesnih izbora: Kako protiče kampanja za 25. oktobar (VIDEO) |last=Insajder |date=8. 10. 2026.|website=Insajder |language=sr |access-date=8. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008211318/https://insajder.net/teme/od-unapred-poznatog-pobednika-do-neizvesnih-izbora-kako-protice-kampanja-za-25-oktobar-video |archive-date=8. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Po oceni Milana Jovanovića sa [[Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu|Fakulteta političkih nauka]], vlast (SNS) je vodila „školski preciznu” kampanju po svim elementima političkog marketinga, kao i da je stranka praktično već tokom leta odradila najveći deo kampanje.<ref name="Insajder2026" /> Više analitičara složilo se da studenti, ako „ne smene vlast, smeniće opoziciju”, te da je sudbina svih stranaka koje ne uđu u [[Narodna skupština Republike Srbije|Skupštinu]] upitna.<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/sta-ce-biti-sa-strankama-koje-su-podrzale-studentsku-listu-opasnost-od-nestanka/g9bpk4s |title=Šta će biti sa strankama koje su podržale studentsku listu: Opasnost od nestanka |date=11. 9. 2026.|website=Blic.rs |language=sr |access-date=8. 10. 2026.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/86608/da-li-opozicija-treba-da-ide-na-izbore-ili-da-podrzi-studente |title=Da li opozicija treba da ide na izbore ili da podrži studente |last=Karović |first=Boban |website=www.nin.rs |language=sr |access-date=8. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261008221842/https://www.nin.rs/politika/vesti/86608/da-li-opozicija-treba-da-ide-na-izbore-ili-da-podrzi-studente |archive-date=8. 10. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://narodna.org.rs/narodna-stranka-vladimir-gajic-opozicija-studenti-lista-izbori-sns-n1/ |title=Gajić: Jedini ostvariv cilj sada je smena opozicije |last=milos |date=26. 10. 2025.|website=Narodna stranka |language=en-US |access-date=8. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261011111013/https://narodna.org.rs/narodna-stranka-vladimir-gajic-opozicija-studenti-lista-izbori-sns-n1/ |archive-date=11. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> === Praćenje === ==== ODIHR ==== Misija Kancelarije [[Organizacija za evropsku bezbednost i saradnju|OEBS]]-a za demokratske institucije i ljudska prava [[Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava|ODIHR]] zadužena za posmatranje perioda uoči vanrednih parlamentarnih izbora u Srbiji počela je rad 16. septembra. Kako se navodi u saopštenju, misiju čini glavni tim od 14 međunarodnih stručnjaka sa sedištem u Beogradu, a predvodi ga Eogan Marfi (''Eoghan Murphy'').<ref name="Vojvodine-2">{{cite web |url=https://www.rtv.rs/sr_lat/izbori-2026/parlamentarni-izbori/posmatracka-misija-odihr-a-pocela-rad-u-srbiji-uoci-izbora_1743877.html |title=Posmatračka misija ODIHR-a počela rad u Srbiji uoči izbora |last=Vojvodine |first=Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija |website=JMU Radio-televizija Vojvodine |language=sr-Latn |access-date=8. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261009132950/https://www.rtv.rs/sr_lat/izbori-2026/parlamentarni-izbori/posmatracka-misija-odihr-a-pocela-rad-u-srbiji-uoci-izbora_1743877.html |archive-date=9. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Trideset dugoročnih posmatrača biće raspoređeno širom zemlje od 25. septembra, a ODIHR takođe planira da angažuje 300 kratkoročnih posmatrača, koji će stići nekoliko dana pre dana izbora. Stručnjaci iz osnovnog tima i dugoročni posmatrači dolaze iz 24 različite zemlje članice OEBS-a.<ref name="Vojvodine-2" /> ==== Parlamentarna skupština Saveta Evrope ==== Petočlana delegacija Parlamentarne skupštine [[Savet Evrope|Saveta Evrope]] boravila je u predizbornoj poseti Srbiji da bi procenila izbornu kampanju i političku klimu uoči izbora. Najavljeno je da će Parlamentarna skupština Saveta Evrope uputiti punu misiju za posmatranje izbora kako bi pratila glasanje i prebrojavanje glasova 25. oktobra 2026.<ref>{{Cite news|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/parlamentarna-skupstina-savet-evrope-izbori-srbija/33876537.html|title=Delegacija Parlamentarne skupštine Saveta Evrope: U Srbiji veoma polarizovana izborna kampanja|last=Evropa|first=Radio Slobodna|date=14. 10. 2026.|work=Radio Slobodna Evropa|access-date=18. 10. 2026.|language=sh|archive-url=https://web.archive.org/web/20261017032744/https://www.slobodnaevropa.org/a/parlamentarna-skupstina-savet-evrope-izbori-srbija/33876537.html|archive-date=17. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> ==== Evropski parlament ==== Misija od sedam evroposlanika iz različitih političkih grupacija [[Evropski parlament|Evropskog parlamenta]] (EP) trebalo bi da stigne u Srbiju 22. oktobra. Poslanici će pratiti izborni proces, dok će na dan izbora pratiti otvaranje biračkih mesta, glasanje i brojanje glasova na odabranim lokacijama.<ref>{{Cite web|url=https://www.nin.rs/politika/vesti/126119/medunarodno-posmatranje-izbora-u-srbiji|title=Ko prati kampanju, a ko stiže pred glasanje: Međunarodni posmatrači na izborima u Srbiji|last=Karović|first=Boban|website=Nin online|language=sr|access-date=18. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261016074341/https://www.nin.rs/politika/vesti/126119/medunarodno-posmatranje-izbora-u-srbiji|archive-date=16. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Vršiteljka dužnosti predsednika, [[Ana Brnabić]], najavila je ulaganje žalbe Evropskom parlamentu zbog sastava ove posmatračke misije, tvrdeći da je više ljudi u misiji negativno orijentisano ka vlasti u Srbiji, posebno navodeći austrijskog poslanika {{mjv|Andreasa Šidera|en|Andreas Schieder}}.<ref>{{Cite web |url=https://newsmaxbalkans.com/izbori/vesti/76189/brnabic-najavila-prigovor-evropskom-parlamentu/vest |title=Brnabić najavila prigovor Evropskom parlamentu: Osporila nepristrasnost posmatračke misije za izbore u Srbiji |date=17. 10. 2026.|access-date=17. 10. 2026.|work=[[NewsMax]]}}</ref> EP je u pismu izjavio da je misija u skladu sa ''Deklaracijom o principima međunarodnog posmatranja izbora'', ''Kodeksom ponašanja međunarodnih posmatrača izbora'', kao i internim procesima EP, te da se sastav misije neće menjati.<ref>{{Cite web |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/srbija-evropski-parlament-delegacija-izbori/33880246.html |title=Evropski parlament posle pisma Brnabić navodi da neće menjati delegaciju za izbore u Srbiji |date=20. 10. 2026.|access-date=22. 10. 2026.|work=[[Radio slobodna Evropa]]}}</ref> ==== REM ==== [[Regulatorno telo za elektronske medije]] (REM) prati kampanju na kanalima [[RTS 1]] i [[RTS 2]], [[RTV 1]] i [[RTV 2]], [[Pink (Srbija)|Pink]], [[Hepi]], [[Prva srpska televizija]], [[B92]], [[Nova S]], [[N1]] i [[K1]]. Nadgledanje REM-a se sprovodi po metodologiji usvojenoj 2023. godine. Iako nije postignut dogovor o proširenju nadzora na televizije [[Informer TV]], [[Insajder|Insajder TV]] i [[Kurir TV]],<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/savet-rem-nije-postigao-dogovor-o-prosirenju-monitoringa/|title=Savet REM nije postigao dogovor o proširenju monitoringa medija u izbornoj kampanji|date=28. 9. 2026.|access-date=28. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928160943/https://n1info.rs/vesti/savet-rem-nije-postigao-dogovor-o-prosirenju-monitoringa/|archive-date=28. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> REM je pokrenuo dva istražna postupka protiv Informera.<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6056050/rem-izvestaj-pracenje-medija.html |title=Savet REM-a nije usvojio izveštaj o praćenju elektronskih medija, pokreće se istražni postupak protiv Informera |website=RTS |language=sr |access-date=8. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261007021255/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6056050/rem-izvestaj-pracenje-medija.html |archive-date=7. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> ==== Nevladin sektor ==== [[BIRODI|Biro za društvena istraživanja]] (BIRODI) je saopštio da će pratiti kampanju na šest televizijskih kanala: [[RTS 1]], [[Pink (Srbija)|Pinku]], [[Prva srpska televizija|Prvoj]], [[Happy TV|Hepiju]] i [[B92]], koje imaju nacionalnu pokrivenost, kao i [[N1|N1]].<ref>{{cite news |date=10. 9. 2026.|title=BIRODI prati šest televizijskih kanala tokom izborne kampanje |url=https://www.masina.rs/birodi-prati-sest-televizijskih-kanala-tokom-izborne-kampanje/ |access-date=13. 9. 2026.|work=Mašina |language=sr |archive-date=13. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913154621/https://www.masina.rs/birodi-prati-sest-televizijskih-kanala-tokom-izborne-kampanje/ |url-status=live }}</ref> BIRODI je 20. oktobra 2026. objavio analizu, tokom koje je utvrdio da je od 25.595 minuta programa na pet televizija sa nacionalnom pokrivenošću, lista ''Ujedinjena Srbija'' dobila 12.878 minuta sadržaja, od toga pozitivno prikazana u 96% vremena. U isto vreme, Studentska lista je dobila 10.024 minuta sadržaja, od toga negativno prikazana u 95% vremena, te optužio ove televizije za vođenje kampanje u ime liste ''Ujedinjena Srbija''.<ref>{{Cite web |url=https://n1info.rs/vesti/birodi-televizije-nacionalna-frekvencija-izboro-2026-sns-kampanja/ |title=BIRODI: Televizije sa nacionalnim pokrivanjem pretvorile izbornu kampanju u promociju Vučićeve liste |date=20. 10. 2026.|access-date=20. 10. 2026.|work=[[N1]]}}</ref> [[Crta (organizacija)|Centar za istraživanje, transparentnost i odgovornost]] (CRTA) je davala redovne izveštaje tokom kampanje, a za praćenje samog izbornog procesa obezbedila je 2.500 posmatrača koji će biti raspoređeni na 500 biračkih mesta.<ref>{{cite web |url=https://srpske.rs/vesti/politika/2026/09/10/crta-izlazi-sa-2-500-posmatraca-prijava-rik-u-do-17 |title=Crta šalje 2.500 posmatrača na izbore 25. oktobra |date=10. 9. 2026.|website=Srpske Novine |language=sr-Latn-RS |access-date=8. 10. 2026.}}</ref> === Učesnici === Kao glavni akteri u izbornoj trci od početka su se izdvojili [[Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija|Ujedinjena Srbija]] (US), lista okupljena oko [[Aleksandar Vučić|Aleksandra Vučića]] i [[Srpska napredna stranka|SNS]]-a i [[Studentska lista]] (SL), koju su osnovali ''studenti u blokadi''. Ujedinjena Srbija je svoju kampanju zasnivala na isticanju rezultata svoje četrnaestogodišnje vladavine,&nbsp;navodeći da je izgradila 680 km [[Autoput|auto-puteva]] i [[Brza saobraćajnica|brzih saobraćajnica]], da je ostvarila višestruko povećanje prosečnih plata građana i privredni razvoj zemlje,<ref name="RTS22sep">{{cite web|url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6046487/predizborne-aktivnosti--22-septembar.html|title=Predizborne aktivnosti – 22. septembar|date=22. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[RTS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924095543/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6046487/predizborne-aktivnosti--22-septembar.html|archive-date=24. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> nasuprot „blokadama koje su pristalice Studentske liste izvodili i koje dovode do zastoja u razvoju Srbije”, što je apostrofirano u kampanji.<ref name="RTS22sep" /> [[Aleksandar Vučić]] je najavljivao da će, ukoliko dobije poverenje na izborima za [[Predsednik Vlade Republike Srbije|premijerski mandat]], smanjiti broj ministarstava sa 31 na 12, kao i da će ministri morati više da budu na terenu i da razgovaraju sa građanima.<ref name="ArenaN1">{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/odrzan-miting-sns-u-areni-vucic-se-obratio-okupljenima-pojedini-simpatizeri-poceli-da-se-razilaze-pre-kraja-govora/|title=Održan miting SNS u Areni: Vučić se obratio okupljenima, pojedini simpatizeri počeli da se razilaze pre kraja govora|date=3. 10. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005115015/https://n1info.rs/vesti/odrzan-miting-sns-u-areni-vucic-se-obratio-okupljenima-pojedini-simpatizeri-poceli-da-se-razilaze-pre-kraja-govora/|archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/244725/vucic-ako-dobije-poverenje-smanjuje-ministarstva-na-12/vest|title=Vučić: Ako dobijem poverenje, smanjiću broj ministarstava sa 31 na 12|date=27. 9. 2026.|access-date=29. 9. 2026.|work=Euronews|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929205258/https://www.euronews.rs/srbija/politika/244725/vucic-ako-dobije-poverenje-smanjuje-ministarstva-na-12/vest|archive-date=29. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Kao poseban deo isticano je planirano ulaganje u zdravstveni sistem u vrednosti od 1,3 milijarde evra. US je najavila predizborne skupove u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu, kao i da će skup u [[Novi Sad|Novom Sadu]] biti „najveći skup u kampanji” i „najveći skup ikada u Vojvodini”, a kampanju će završiti mitingom u Nišu.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/vucic-najavio-prvi-predizborni-skup-u-beogradu-ponovo-pominje-novi-sad/|title=Vučić najavio prvi predizborni skup u Beogradu, ponovo pominje Novi Sad|date=23. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924072722/https://n1info.rs/vesti/vucic-najavio-prvi-predizborni-skup-u-beogradu-ponovo-pominje-novi-sad/|archive-date=24. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Dana 3. oktobra održan je miting liste u [[Beogradska arena|Beogradskoj areni]],<ref name="ArenaN1" /><ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/arhiv-javnih-skupova-objavio-procenu-koliko-je-ljudi-bilo-ispred-arene-pred-predizborni-skup-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/ |title=Arhiv javnih skupova objavio procenu koliko je ljudi bilo ispred Arene pred predizborni skup "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" |date=4. 10. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[Nova S]] |6= |archive-url=https://web.archive.org/web/20261004110110/https://nova.rs/vesti/politika/arhiv-javnih-skupova-objavio-procenu-koliko-je-ljudi-bilo-ispred-arene-pred-predizborni-skup-aleksandar-vucic-ujedinjena-srbija/ |archive-date=4. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> a 16. oktobra skup na [[Trg slobode (Novi Sad)|Trgu slobode]] u Novom Sadu, na kom je pored Vučića govorio i [[Robert Fico]], [[premijer Slovačke]].<ref>{{Cite web|url=https://www.blic.rs/vesti/politika/odrzan-miting-sns-u-novom-sadu-hiljade-ljudi-u-centru-grada/wjq5nsv|title=Održan miting SNS u Novom Sadu: Hiljade ljudi u centru grada|last=Čonkaš|first=Zlatko|date=16. 10. 2026.|website=Blic.rs|language=sr|access-date=18. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261016171305/https://www.blic.rs/vesti/politika/odrzan-miting-sns-u-novom-sadu-hiljade-ljudi-u-centru-grada/wjq5nsv|archive-date=16. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Prema proceni Policijske uprave za grad Novi Sad, koju je objavio MUP, skupu je prisustvovalo {{val|110000}} ljudi,<ref>{{Cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/mup-broj-ljudi-na-skupu-sns-novi-sad/|title=MUP objavio koliko je bilo ljudi na skupu SNS-a u Novom Sadu - Društvo - Dnevni list Danas|date=16. 10. 2026.|language=sr-RS|access-date=18. 10. 2026.}}</ref> dok je nevladina organizacija Arhiv javnih skupova procenila da je na skupu bilo {{val|16500}} ljudi.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/arhiv-javnih-skupova-objavio-koliko-je-bilo-ljudi-na-mitingu-sns-u-novom-sadu/|title=Arhiv javnih skupova objavio koliko je bilo ljudi na mitingu SNS u Novom Sadu|date=17. 10. 2026.|access-date=17. 10. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20261017073918/https://n1info.rs/vesti/arhiv-javnih-skupova-objavio-koliko-je-bilo-ljudi-na-mitingu-sns-u-novom-sadu/|archive-date=17. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Nakon izbora, Agencija za sprečavanje korupcije ustanovila je da je lista prekršila ''Zakon o finansiranju političkih aktivnosti'' u 26 gradova.<ref>{{Cite web |url=https://n1info.rs/vesti/novars-agencija-za-sprecavanje-korupcije-utvrdila-da-je-sns-krsio-zakon-tokom-kampanje-u-26-gradova/ |title=Nova.rs: Agencija za sprečavanje korupcije utvrdila da je SNS kršio zakon tokom kampanje u 26 gradova |date=28. 10. 2026. |access-date=28. 10. 2026. |work=[[N1]]}}</ref> Program [[Studentska lista|Studentske liste]] (SL) u 11 tačaka obuhvata pravosuđe, [[lustracija (politika)|lustraciju]], transparentnost, medije, departizaciju, edukaciju i školstvo, stambena pitanja i zdravstvo.<ref>{{cite news |date=15. 9. 2026.|title=Predstavljen Studentski plan u 11 tačaka i tri celine |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/studentski-plan-studenti-program-lista/ |access-date=15. 9. 2026.|work=[[Danas]] |language=sr |archive-date=15. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260915124758/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/studentski-plan-studenti-program-lista/ |url-status=live }}</ref> Predstavnici liste su u kampanji najavili nezavisno pravosuđe i tužilaštvo, slobodu medija i transparentnost vlasti.<ref name="Kosić2026">{{cite news |last=Kosić |first=Pavle |date=16. 9. 2026.|title=Serbia's students challenge Vučić at the polls |url=https://www.euractiv.com/news/serbias-students-challenge-vucic-at-the-polls/ |access-date=17. 9. 2026.|work=[[Euractiv]] |language=en}}</ref> Kampanja ''studenata u blokadi'' počela je još tokom 2025. godine, kada je pokrenuta inicijativa ''Student u svakom selu''.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/student-u-svakom-selu-poruku-podrske-ostavila-i-mama-stefana-momka-poginulog-u-padu-nadstresnice/|title="Student u svakom selu": Poruku podrške ostavila i mama Stefana, momka poginulog u padu nadstrešnice|access-date=24. 9. 2026.|date=9. 3. 2025.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925035305/https://n1info.rs/vesti/student-u-svakom-selu-poruku-podrske-ostavila-i-mama-stefana-momka-poginulog-u-padu-nadstresnice/|archive-date=25. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Vršena je i kampanja od vrata do vrata.<ref name="RTS23sep">{{cite web|url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6047153/predizborne-aktivnosti--23-septembar.html|title=Predizborne aktivnosti – 23. septembar|date=23. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[RTS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924001343/https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6047153/predizborne-aktivnosti--23-septembar.html|archive-date=24. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Prvi predizborni skup izborne kampanje Studentske liste održan je u [[Novi Sad|Novom Sadu]] 10. septembra 2026. godine, na kom je predstavljen prvi deo liste od 30 kandidata za Narodnu skupštinu.<ref name="PredIzbSL1" /> Između 15. i 19. septembra studenti su svoj plan predstavljali u naseljima širom Srbije.<ref name=":15">{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/studenti-najavili-plan-studentski-plan-tri-oblasti-11-tacaka-predstavljanje-studentskog-plana-od-sutra-do-kraja-nedelje-sirom-srbije-objavljene-prve-lokacije/ |title=Studenti najavili "Studentski plan": 11 tačaka u tri oblasti, od sutra predstavljanje širom Srbije, objavljene prve lokacije |date=14. 9. 2026.|access-date=16. 9. 2026.|work=[[Nova S]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916024252/https://nova.rs/vesti/politika/studenti-najavili-plan-studentski-plan-tri-oblasti-11-tacaka-predstavljanje-studentskog-plana-od-sutra-do-kraja-nedelje-sirom-srbije-objavljene-prve-lokacije/ |archive-date=16. 9. 2026.|url-status=live }}</ref> Od 17. septembra bili su na biciklističkoj turi po Srbiji, kako bi „građani videli ko su studenti”, da „oni postoje i van Instagrama i televizije”, i da su „ljudi spremni da prave promene”.<ref>{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/studenti-krenuli-biciklima-po-srbiji-da-gradjani-vide-da-mi-nismo-neka-deca-sa-instagrama-vec-ljudi-koji-su-spremni-da-prave-promene/|title=Studenti krenuli biciklima po Srbiji: Da građani vide da mi nismo neka deca sa Instagrama već ljudi koji su spremni da prave promene|date=17. 9. 2026.|access-date=23. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260923103430/https://n1info.rs/vesti/studenti-krenuli-biciklima-po-srbiji-da-gradjani-vide-da-mi-nismo-neka-deca-sa-instagrama-vec-ljudi-koji-su-spremni-da-prave-promene/|archive-date=23. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/studenti-krecu-na-biciklisticku-turu-po-celoj-srbiji-deset-dana-voznje-od-subotice-do-vranja/ |title=Studenti kreću na biciklističku turu po Srbiji: Deset dana vožnje od Subotice do Vranja |date=16. 9. 2026.|access-date=23. 9. 2026.|work=[[N1]]}}</ref> Skup u [[Novi Pazar|Novom Pazaru]] održan je 3. oktobra,<ref>{{cite web|title=Studenti organizuju predizborni skup 3. oktobra u Novom Pazaru|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/studenti-organizuju-predizborni-skup-3-oktobra-u-novom-pazaru/|date=26. 9. 2026.|access-date=26. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260926192327/https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/studenti-organizuju-predizborni-skup-3-oktobra-u-novom-pazaru/|archive-date=26. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> a 10. oktobra u [[Niš]]u.<ref>{{cite web |date=5. 10. 2026.|title=Studenti najavili novi veliki skup: "Vidimo se u gradu iz kog promena kreće" |url=https://nova.rs/vesti/drustvo/studenti-najavili-novi-veliki-skup/ |publisher=[[Nova S]] |access-date=5. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261005124843/https://nova.rs/vesti/drustvo/studenti-najavili-novi-veliki-skup/ |archive-date=5. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> Studenti su između 22. i 26. septembra planirali da svoj program predstave i u [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]] i [[Distrikt Brčko|Brčko Distriktu]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] (BiH),<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/studenti-republika-srpska/ |title=Karavan „Student u svakom selu“ se seli u Republiku Srpsku |date=22. 9. 2026.|access-date=23. 9. 2026.|work=[[Danas (novine) |Danas]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260923025908/https://www.danas.rs/vesti/politika/studenti-republika-srpska/ |archive-date=23. 9. 2026.|url-status=live }}</ref> ali je 25. septembra akcija prekinuta, nakon kazne koju im je policija Brčko Distrikta izrekla zbog neprijavljivanja skupa i postavljanja štandova, zadržavanja na informativnom razgovoru u [[Doboj]]u i incidenta u [[Višegrad]]u tokom kojeg su studenti verbalno napadnuti, a transparent im otet.<ref name="VišegradiBrčko">{{cite web |url=https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/incident-u-visegradu-policija-u-brckom-pisala-prijave-studentima-zbog-krsenja-zakona-o-okupljanju/ |title=Incident u Višegradu, policija u Brčkom pisala prijave studentima zbog kršenja zakona o okupljanju |work=[[Danas (novine) |Danas]] |date=24. 9. 2026.|access-date=25. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924192420/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/incident-u-visegradu-policija-u-brckom-pisala-prijave-studentima-zbog-krsenja-zakona-o-okupljanju/ |archive-date=24. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="Višegrad2">{{cite web |url=https://6yka.com/bih/od-brckog-do-visegrada-sta-se-desilo-studentima-koji-su-krenuli-kroz-rs-advokat-iz-banjaluke-ovo-je-ogromna-sramota/ |title=Od Brčkog do Višegrada: Šta se desilo studentima koji su krenuli kroz RS? Advokat iz Banjaluke: “OVO JE OGROMNA SRAMOTA” |work=Buka |date=24. 9. 2026.|access-date=25. 9. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925090034/https://6yka.com/bih/od-brckog-do-visegrada-sta-se-desilo-studentima-koji-su-krenuli-kroz-rs-advokat-iz-banjaluke-ovo-je-ogromna-sramota/ |archive-date=25. 9. 2026.|url-status=live}}</ref><ref name="Višegrad3">{{cite web|url=https://n1info.rs/vesti/studenti-iz-srbije-otkazali-posetu-banjaluci/|title=Studenti iz Srbije otkazali posetu Banjaluci|date=25. 9. 2026.|access-date=25. 9. 2026.|work=[[N1]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925121332/https://n1info.rs/vesti/studenti-iz-srbije-otkazali-posetu-banjaluci/|archive-date=25. 9. 2026.|url-status=live}}</ref> Policijska uprava Banja Luka zabranila je skup podrške SL u [[Banja Luka|Banjoj Luci]], zakazan za 19. oktobar, zbog „bezbednosnog rizika”.<ref>{{Cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/zabranjen-skup-podrske-studentskoj-listi-u-banjaluci/ |title=Zabranjen skup podrške "Studentskoj listi" u Banjaluci |work=[[Nova S]] |date=18. 10. 2026.|access-date=18. 10. 2026.}}</ref> [[Socijalistička partija Srbije]] (SPS) i [[Ivica Dačić]] u svojim nastupima uglavnom su isticali svoju „razliku u odgovornosti” u odnosu na [[Studentska lista|Studentsku listu]], pritom ne navodeći po čemu se razlikuju od druge liste vlasti okupljene oko Aleksandra Vučića.<ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/125689/dacic-otkrio-sa-kim-sps-zeli-vecinu-posle-izbora |title=Dačić: Mene vlast nije pokvarila, SPS želi većinu sa Vučićevim blokom |last=Blic |website=Nin online |language=sr |access-date=13. 10. 2026.|archive-url=https://web.archive.org/web/20261013171306/https://www.nin.rs/politika/vesti/125689/dacic-otkrio-sa-kim-sps-zeli-vecinu-posle-izbora |archive-date=13. 10. 2026.|url-status=live}}</ref> [[Nacionalno demokratska alternativa|Autentična desnica]] je na svojim tribinama isticala svoj poznati stav da bi članstvo Srbije u [[Evropska unija|Evropskoj uniji]] (EU) donelo „više štete nego koristi”,<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/milos-jovanovic-clanstvo-u-eu-donosi-srbiji-vise-stete-nego-koristi/ |title=Miloš Jovanović: Članstvo u EU donosi Srbiji više štete nego koristi |date=23. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[N1]]}}</ref> što bi podrazumevalo „priznavanje istopolnih brakova”,<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/jovanovic-novi-dss-neprihvatljivo-priznavanje-istopolnih-brakova-ulazak-u-eu-to-podrazumeva/ |title=Jovanović (Novi DSS): Neprihvatljivo priznavanje istopolnih brakova, ulazak u EU to podrazumeva |date=20. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[N1]]}}</ref> „smrt srpske poljoprivrede” i „odricanje od [[Kosovo i Metohija|Kosova i Metohije]]”.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/milos-jovanovic-ulazak-u-eu-smrt-za-srpski-poljoprivredu/ |title=Miloš Jovanović: Ulazak u EU smrt za srpski poljoprivredu |date=22. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[N1]]}}</ref><ref name="RTS22sep" /><ref name="RTS23sep" /><ref name="RTS24sep">{{cite web |url=https://rts.rs/vesti/izbori-2026/6047929/predizborne-aktivnosti-24-septembar-2026.html |title=Predizborne aktivnosti – 24. septembar |date=24. 9. 2026.|access-date=25. 9. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref><ref name="RTS4okt">{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6054781/predizborne-aktivnosti--4-oktobar.html |title=Predizborne aktivnosti – 4. oktobar |date=4. 10. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref><ref name="RTS2okt">{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6053875/izbori-parlament-2026.html |title=Predizborne aktivnosti – 2. oktobar |date=2. 10. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref><ref name="RTS30sep">{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6052160/predizborne-aktivnosti--30-septembar.html |title=Predizborne aktivnosti – 30. septembar |date=30. 9. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref> Velika pažnja u kampanji je posvećena poljoprivredi, kao i načinu izbora lokalnih samouprava.<ref name="RTS28sep">{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6050574/predizborne-aktivnosti--28-septembar.html |title=Predizborne aktivnosti – 28. septembar |date=28. 9. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref><ref name="RTS30sep" /> [[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]] bazirala je svoju kampanju na „ubrzavanju [[Pristupanje Srbije Evropskoj uniji|pregovora o ulasku u Evropsku uniju]] i što bržem članstvu”.<ref name="RTS24sep" /><ref name="RTS2okt" /><ref name="RTS29sep">{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6051312/predizborne-aktivnosti--29-septembar.html |title=Predizborne aktivnosti – 29. septembar |date=29. 9. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref><ref name="RTS28sep" /><ref name="RTS3okt">{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6054412/predizborne-aktivnosti--3-oktobar.html |title=Predizborne aktivnosti – 3. oktobar |date=3. 10. 2026.|access-date=5. 10. 2026.|work=[[RTS]]}}</ref> Kritikovan je rad javnog servisa [[Radio-televizija Srbije|Radio-televizije Srbije]] (RTS), takse za RTS i naknade za povlašćene proizvođače struje.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/srce-ukidanje-takse-rts-naknade-proizvodjacima-struje-promene-vlasti/ |title=SRCE najavljuje ukidanje takse za RTS i naknade povlašćenim proizvođačima struje ako dođu na vlast |date=24. 9. 2026.|access-date=24. 9. 2026.|work=[[N1]]}}</ref><ref name="RTS22sep" /><ref name="RTS30sep" /> Lista se zalagala i za manje đaka u odeljenjima i kraće liste čekanja u zdravstvu.<ref name="RTS23sep" /> [[Pokret snaga Srbije]] (PSS) zalagao se za smanjenje veličine skupštine na 125 poslanika,<ref name="RTS4okt" /> podelu akcija državljanima Srbije,<ref name="RTS30sep" /> rešavanje stambenih pitanja ratnih veterana, doživotne penzije za majke koje rode troje i više dece.{{Činjenica|datum=oktobar 2026}} Pokret ''[[Ćale, ovo je za tebe]]'' predstavio se kao „treća opcija”, uz navod da jednoumlje vlada i u vladajućoj stranci i u delu opozicionih i građanskih inicijativa. Istaknuto je zalaganje za smanjenje naknada javnih izvršitelja, nacionalizaciju prirodnih resursa, pristupanje Srbije [[Evropska unija|EU]] i dekriminalizaciju kanabisa.<ref>{{cite web |url=https://vojvodjanskireporter.rs/mi-smo-treca-opcija-petar-djuric-predao-izbornu-listu-i-predstavio-program-pokreta/ |title=MI SMO TREĆA OPCIJA: Petar Đurić predao izbornu listu i predstavio program pokreta |last=zoran |date=26. 9. 2026.|website=Vojvođanski reporter |language=sr-RS |access-date=26. 9. 2026.}}</ref> Vladimir Gajić, lider [[Narodna stranka (Srbija)|Narodne stranke]], pozivao je glasače prof. Nestorovića, koji nije učesnik izbora, da ovaj put glasaju za listu Narodna stranka&nbsp;— Bunt.{{Činjenica|datum=oktobar 2026}} Stranke nacionalnih manjina uglavnom su vodile kampanju na lokalnom nivou, u okviru svojih nacionalnih sredina.<ref name="RTS2okt" /><ref name="RTS3okt" /><ref name="RTS28sep" /><ref name="RTS29sep" /> <!-- === Incidenti, optužbe i negativna kampanja === U više navrata su zabeleženi napadi na aktiviste Studentske liste (SL) ili građane od strane aktivista ''Ujedinjene Srbije'' (US)<ref>{{cite web |url=https://www.021.rs/novi-sad/vesti/456604/video-tuca-aktivista-sns-i-gradjana-kod-futoske-pijace |title=VIDEO: Tuča aktivista SNS i građana kod Futoške pijace |date=29. 9. 2026 |access-date=9. 10. 2026 |website=021.rs}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/niski-glumac-aktivisti-sns-vise-puta-udarili-mog-sina-terali-ga-da-stoji-mirno-trpi-ponizavanje/ |date=10. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref name="VišegradiBrčko" /><ref name="Višegrad2" /><ref name="Višegrad3" /><ref name="says2026" /><ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/student-krusevac-napad-akcija-od-vrata-do-vrata/ |title=„Hoćeš da ti polomim ruke i noge“: Student iz Kruševca za Danas o napadu nakon akcije „Od vrata do vrata“ |date=15. 10. 2026 |access-date=15. 10. 2026 |work=[[Danas (novine)]]}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/aktivista-sns-napad-na-dete/ |title=Aktivista SNS-a napao dete na Zelenom vencu jer je pokazalo tri prsta |date=16. 10. 2026. |access-date=22. 10. 2026. |work=[[Danas (novine)]] }}</ref> i napad na aktiviste liste ''Ujedinjena Srbija'' od strane pristalica Studentske liste.<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/791735/tezak-napad-na-aktivistkinju-sns-a-u-nisu |title=Težak napad na aktivistkinju SNS-a u Nišu |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=16. 10. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/srbija/hronika/287782/uhapsen-osumnjiceni-za-napad-na-aktivistkinju-sns-a-u-nisu/vest |title=Uhapšen osumnjičeni za napad na aktivistkinju SNS-a u Nišu |last=TANJUG |date=8. 10. 2026 |website=tanjug.rs |language=sr-RS |access-date=16. 10. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://rtv.rs/sr_lat/drustvo/ans-kada-pocne-nasilje-prestaje-politika-nadlezni-da-reaguju-zbog-napada-u-valjevu_1749360.html |title=ANS: Kada počne nasilje, prestaje politika, nadležni da reaguju zbog napada u Valjevu |work=[[Radio-televizija Vojvodine]] |date=7. 10. 2026 |access-date=16. 10. 2026}}</ref> Zabeleženo je više slučajeva gde se aktivisti US pojave na mestima gde je SL najavila okupljanje, te postave svoj štand uporedo.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/u-nisu-skup-podrske-privedenom-studentu-sa-druge-strane-ulice-aktivisti-sns-postavili-standove/ |title=U Nišu dva skupa - studenti i aktivisti SNS: Došlo do guranja, bez većih incidenata |date=8. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/policajci-izmedju-dve-grupe-na-konjarniku/ |title=(VIDEO) Na Konjarniku dva skupa završena bez incidenata, policija delila grupe |date=8. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/studenti-najavili-docek-kod-narodnog-pozorista-u-nisu-sns-potom-tu-postavio-standove/ |title=Veći broj SNS pristalica kod Narodnog pozorišta u Nišu gde su studenti najavili skup, IJP oko zgrade |date=24. 9. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/akcija-i-kontrakcija-na-novom-beogradu-naprednjaci-postavili-standove-preko-puta-dogadjaja-studenata/ |title=Akcija i kontra-akcija na Novom Beogradu: Naprednjaci postavili štandove prekoputa studentskog događaja |date=3. 7. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/sns-pristalice-postavile-stand-na-mestu-na-kojem-su-studenti-planirali-da-razgovaraju-sa-gradjanima/ |title=Pristalice SNS postavile štand na mestu na kome su studenti planirali da razgovaraju sa građanima |date=28. 8. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/incidenti-na-konjarniku-simpatizerka-studentske-liste-otela-zastavu-naprednjacima-oni-se-zaleteli-na-nju-mahali-i-teleskopskim-palicama-video/ |title=Incidenti na Konjarniku: Simpatizerka Studentske liste otela zastavu naprednjacima, oni se zaleteli na nju, mahali i teleskopskim palicama VIDEO |date=7. 10. 2026 |website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=16. 10. 2026}}</ref> Incident koji se desio u beogradskom naselju [[Bežanijska kosa]] privukao je pažnju javnosti, kada je došlo do verbalnog, a zatim i fizičkog sukoba između [[Gradonačelnik Beograda|gradonačelnika Beograda]] [[Aleksandar Šapić|Aleksandra Šapića]] i članice pokreta [[Kreni-promeni]] Tatjane Mićić, aktivistkinje zbora građana Bežanijska kosa i njenog supruga, kada su se sreli u šetnji sa Šapićem.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/serbian/articles/c65y51qdwqwno/lat |title=Odbornica Kreni-promeni tvrdi da ju je napao Šapić |date=29. 9. 2026 |website=BBC News na srpskom |language=sr-latn |access-date=9. 10. 2026}}</ref> Protiv Šapića je formiran predmet u Trećem javnom tužilaštvu zbog sumnje na dela teška telesna povreda i nasilničko ponašanje.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/trece-ojt-formiralo-predmet-protiv-sapica-zbog-napada-na-micic-osumjicen-za-tesku-telesnu-povredu-i-nasilnicko-ponasanje/ |title=Treće OJT formiralo predmet protiv Šapića zbog napada na Mićić, osumjičen za tešku telesnu povredu i nasilničko ponašanje |date=12. 10. 2026 |access-date=13. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref> Pokret Kreni-promeni je tvrdio da je tokom napada Šapić kod sebe imao dva pištolja, ali je izveštaj tužilaštva to demantovao, tvrdeći da je lično legalno naoružanje po standardnoj proceduri oduzeto iz Šapićeve kuće<ref>{{cite web |url=https://www.rtv.rs/sr_ci/hronika/trece-ojt-prema-policijskom-izvestaju-sapic-predao-oruzje-na-adresi-prebivalista_1751327.html |title=Treće OJT: Prema policijskom izveštaju Šapić predao oružje na adresi prebivališta |last=Vojvodine |first=Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija |website=JMU Radio-televizija Vojvodine |language=sr-Cyrl |access-date=16. 10. 2026}}</ref> nakon njegovog puštanja iz policijske stanice gde je bio zadržan posle incidenta.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/tuzilastvo-sapic-napad-oruzje/ |title=Tužilaštvo: Šapić tokom napada nije imao kod sebe dva pištolja - dobrovoljno ih predao nakon saslušanja |date=13. 10. 2026 |access-date=13. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref> Kreni-promeni je objavljivao slike lekarskih izveštaja koji su navodno govorili o polomljenoj vilici i nosu svoje članice, kao i snimke događaja.<ref name=":10" /> MUP i Urgentni centar izveštaje nisu dostavili nadležnom tužilaštvu.<ref>{{cite web |url=https://insajder.net/vesti/dve-nedelje-od-napada-na-odbornicu-tatjanu-micic-tuzilastvo-sumnjici-aleksandra-sapica-advokat-kreni-promeni-optuzuje-mup-i-urgentni-centar-za-opstrukciju-video |title=Dve nedelje od napada na odbornicu Tatjanu Mićić: tužilaštvo sumnjiči Aleksandra Šapića; advokat Kreni-promeni optužuje MUP i Urgentni centar za opstrukciju (VIDEO) |date=12. 10. 2026 |website=[[Insajder]] |access-date=16. 10. 2026}}</ref> Kod [[Futoška pijaca|Futoške pijace]] u Novom Sadu je zabeleženo kako aktivistkinja ''Ujedinjene Srbije'' Ljiljana Cvjetković šutira aktiviste Studentske liste.<ref name="Tatalović2026">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/ko-izaziva-nasilje-a-ko-se-stavlja-u-ulogu-zrtve-incident-kod-futoske-pijace-se-brzo-odmotava-i-dobija-novi-obrt/ |title=Ko izaziva nasilje, a ko se stavlja u ulogu žrtve: Incident kod Futoške pijace se brzo odmotava i dobija novi obrt |date=4. 10. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |author=[[Žaklina Tatalović]] |work=[[N1]]}}</ref> Par dana kasnije, na istom mestu se dogodila ulična tuča između pristalica Studentske liste i ''Ujedinjene Srbije'', kada su aktivisti US pokušali da aktivistima SL otmu transparent,<ref>{{cite web |url=https://www.insajder.net/vesti/novi-sukob-kod-futoske-pijace-u-novom-sadu-aktivisti-sns-a-ponovo-pokusali-da-otmu-transparent-studenti-pobeduju |title=Novi sukob kod Futoške pijace u Novom Sadu: Aktivisti SNS-a ponovo pokušali da otmu transparent „Studenti pobeđuju“ |date=29 .9. 2026. |access-date=16. 9. 2026 |work=[[Insajder]]}}</ref> tokom kojeg je Cvjetković udarena pesnicom u glavu od strane pristalica SL, što je US istakao kao nasilje nad ženama.<ref>{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/phono/571909b2-e12e-459a-b698-65a0d9706bbb |title=Vučević: Mi smo uvek osuđivali nasilje, posebno nasilje nad ženama za razliku od blokadera - Tanjug |last=Tanjug |website=tanjug.rs |language=sr-RS |access-date=16. 10. 2026}}</ref><ref>{{Citation|title=Vučević o nasilju u Novom Sadu: "Šokiran sam scenama nasilja blokadera u Novom Sadu"|url=https://www.youtube.com/watch?v=pLmHfcP_Dms|date=2026-09-30|accessdate=2026-10-16|last=Kurir}}</ref> Ona se potom, posle pojavljivanja u javnosti da da izjavu nakon incidenta, dva dana kasnije naknadno pojavila sa uvijenim vratom.<ref name="says2026">{{cite web |url=https://razglas-news.com/2026/10/02/aktivistkinja-sns-koja-tvrdi-da-je-napadnuta-snimljena-kako-sutira-osobu-tokom-sukoba-naprednjaka-i-gradana-kod-futoske-pijace-video/ |title=Aktivistkinja SNS koja tvrdi da je napadnuta snimljena kako šutira osobu tokom sukoba naprednjaka i građana kod Futoške pijace (VIDEO) |last=says |first=Branuislav Stevanović |date=2. 10. 2026 |website=razglas news |language=en-US |access-date=9. 10. 2026}}</ref> Anti-vladini mediji su nju opisali kao „[osobu] koja izaziva sukob”, kako bi „se stavila u ulogu žrtve”.<ref name="Tatalović2026" /> Na meti liste ''Ujedinjena Srbija'' i njima bliskih medija, najviše je napadan sa ciljem diskreditacije [[Ilija Srdanović]], kao prvi na [[Studentska lista|Studentskoj listi]].<ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vreme/biografski-podatak-kao-politicka-optuznica/ |title=Ilija Srdanović: Od „Milovog doktora“ do mete kampanje |last=d.o.o |first=cubes |website=https://vreme.com/ |language=sr-RS |access-date=9. 10. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/vucevic-optuzio-iliju-srdanovica-da-je-predvodio-napad-na-aktiviste-sns-i-tvrdi-da-im-je-zahvalio-sto-je-udarena-zena/ |title=Vučević optužio Iliju Srdanovića da je predvodio napad na aktiviste SNS i tvrdi da im je "zahvalio što je udarena žena" |date=30. 9. 2026 |website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=10. 10. 2026}}</ref> Uglavnom je navođena njegova navodna objava na društvenim mrežama upućena voditeljki dnevnika [[Vesna Radosavljević (TV voditeljka)|Vesni Radosavljević]], u kojoj je poredio njena usta sa anusom,<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/788199/neukusan-komentar-lekara-srdanovica-izazvao-siroke-osude-i-odbranu-voditeljke-rts-a |title=Neukusan komentar lekara Srdanovića izazvao široke osude i odbranu voditeljke RTS-a |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=16. 10. 2026}}</ref> navodi o „nasilju”, navodna „povezanost sa izvesnim kriminalno i političkim strukturama iz Crne Gore”,<ref>{{cite web |url=https://www.jutarnji.hr/vijesti/svijet/prljava-kampanja-informer-protiv-dr-ilije-srdanovica-izbori-srbija-15747746 |title=‘Mrzitelj Srba, ustaški igrač i nasilnik koji tuče žene‘: Kako je doktor iz Novog Sada postao glavna meta Vučićevih tabloida |date=18. 9. 2026 |access-date=17. 10. 2026 |website=Jutarnji.rs}}</ref> što je ''Ujedinjena Srbija'' koristila da ga tokom cele kampanje percipira kao „nasilnika nad ženama”.<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/sr/clanak/793560/ne-smeju-na-debatu-sa-vucicem-sta-krije-srdanovic |title=Ne smeju na debatu sa Vučićem – šta krije Srdanović |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=16. 10. 2026}}</ref> [[Tabloidno novinarstvo|Tabloidi]] su objavljivali falsifikovane dokumente i fotografije Srdanovića.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/prljava-predizborna-kampanja-ilija-srdanovic-ai-slike-snimci/ |title=Net, laži i AI video snimci: "Prljava" predizborna kampanja u Srbiji, glavna meta Ilija Srdanović |date=20. 9. 2026 |access-date=9. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.021.rs/info/srbija/456857/informer-lagao-da-srdanovic-ima-kucu-u-hrvatskoj-objavili-falsifikovan-izvod-iz-katastra |title=Informer lagao da Srdanović ima kuću u Hrvatskoj: Objavili falsifikovan izvod iz katastra |date=2. 10. 2026 |access-date=9. 10. 2026 |website=021.rs}}</ref> Posle incidenta kod Futoške pijace u Novom Sadu, pristalice US su tvrdile da je Srdanović pozivao pristalice SL da krenu u napad na njih.<ref>{{cite web |url=https://www.rtv.rs/sr_lat/izbori-2026/parlamentarni-izbori/napadnuta-aktivistkinja-sns-a-srdanovic-pozivao-pristalice-studentske-liste-da-krenu-ka-nama_1747411.html |title=Napadnuta aktivistkinja SNS-a: Srdanović pozivao pristalice Studentske liste da krenu ka nama |last=Vojvodine |first=Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija |website=JMU Radio-televizija Vojvodine |language=sr-Latn |access-date=16. 10. 2026}}</ref> Studenti [[Fakultet dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu|Fakulteta dramskih umetnosti]], na svom profilu emitovali su kratak film, gde je vlast tvrdila da postoji konotacija zlostavljanja Vučića u zatvoru.<ref>{{cite web |url=https://www.tanjug.rs/srbija/politika/283314/krstic-spot-studenata-fdu-a-direktna-pretnja-vucicu/vest |title=Krstić: Spot studenata FDU-a direktna pretnja Vučiću |last=TANJUG |date=23. 9. 2026 |website=tanjug.rs |language=sr-RS |access-date=10. 10. 2026}}</ref> ''Ujedinjena Srbija'' je tvrdila da su putem [[Društvena mreža|društvenih mreža]], protivnici Vučića i SNS-a emitovali „poruke sa uvredljivim konotacijama prema ženama pristalicama SNS-a”, što je dodatno podgrejalo diskurs vlasti o „sistemskom nasilju blokadera nad ženama”.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/autor-snimka-koji-u-sns-u-vide-kao-poziv-na-silovanje-rec-cacika-neki-vid-tepanja-ne-odnosi-se-na-zene/ |title=Autor snimka koji u SNS-u vide kao poziv na silovanje: Reč "Ćacika" neki vid tepanja, ne odnosi se na žene |date=22. 9. 2026 |website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=16. 10. 2026}}</ref> [[Nevladina organizacija|Nevladine organizacije]], [[Opozicija|opozicioni političari]] i mediji su ovakve optužbe odbacivali kao izigravanje činjenica vlasti, nametanje uloge žrtve i izbegavanje ključnih tema.<ref>{{cite web |url=https://radar.nova.rs/drustvo/pretnje-silovanjem-oruzje-politicka-borba/ |title=Nemaš argument, zapreti silovanjem |date=1. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[Radar (novine)]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/spot-fdu-cacika-silovanje-izborna-kampanja/ |title=Od spota FDU do „ćacika“: Kako je tema silovanja ušla u izbornu kampanju? |date=22. 9. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[Danas (novine)]]}}</ref> [[Relja Ognjenović]], direktor [[PIO fond]]a i član glavnog odbora SNS-a objavio je navodni snimljen razgovor u kom navodni studenti govore kako će „penzionerima da smanje penzije”, kad dođu na vlast posle izbora.<ref>{{cite web |url=https://naslovinet.rs/politika/2026/09/25/ovo-su-planovi-blokaderske-liste-za-dan-posle-relja-ognjenovic-o-paklenom-programu-zgubidana-video/ |title="Ovo su planovi blokaderske liste za dan posle" Relja Ognjenović o paklenom programu zgubidana (VIDEO) |last=feed |date=25. 9. 2026 |website=Naslovi |language=sr-RS |access-date=16. 10. 2026}}</ref> Vučić je optužio Studentsku listu da želi da „otcepi Vojvodinu” od Srbije.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori26/sns-miting-novi-sad-izbori-2026/ |title=Završen miting SNS-a u Novom Sadu: Fico se obratio na srpskom, Vučić o padu nadstrešnice i otcepljenju Vojvodine |date=16. 10. 2026 |access-date=17. 10. 2026}}</ref> Vlast je tokom kampanje više puta optužena za korišćenje državnih resursa za sprovođenje svoje kampanje. Prevoznik [[Lasta (preduzeće)|Lasta]], koji dobija novac iz budžeta Beograda, je ustupio dva sprata svoje upravne zgrade za kol-centar liste ''Ujedinjena Srbija''.<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/danas-saznaje-sns-kol-centar-u-zgradi-laste/ |title=Danas saznaje: SNS kol-centar u zgradi Laste |date=15. 10. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |work=[[Danas (novine)]] |first=Ivana |last=Nikoletić}}</ref> Bivši član Srpske napredne stranke Momčilo Marjanović izjavio je da je u [[Ćacilend]]u organizovao batinaše u koordinaciji sa policijom, da je tamo video oko stotinak naoružanih ljudi tokom protesta [[15. za 15]], da je tu organizovao kupovinu glasova i pritiske na birače, sa novcem iz JP Toplana Novi Sad, uz pomoć direktora iste, [[Nenad Barac|Nenada Barca]], kao i da u javnim preduzećima postoje „fantomska” radna mesta, gde su ljudi u teoriji zaposleni, a u praksi samo primaju platu dok vrše druge zadatke, kao kampanju za neku stranku ili nasilje protiv političkih neistomišljenika.<ref name="Bokić2026">{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/bivsi-aktivista-sns-a-razotkrio-sta-se-krije-iza-cacilenda-optuzeni-barac-negira-i-trazi-od-tuzilastva-da-reaguje-institucije-cute/ |title=Bivši aktivista SNS-a razotkrio šta se krije iza Ćacilenda, optuženi Barac negira i traži od tužilaštva da reaguje – institucije ćute |date=14. 10. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |work=[[Danas (novine)]] |first=Uglješa |last=Bokić}}</ref><ref name="Bokić2026" /><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/najsokantniji-deo-ispovesti-clana-sns-iz-cacilenda-stotinjak-pistolja-i-koordinacija-sa-policijom/ |title=Najšokantniji deo iz intervjua bivšeg člana SNS iz Ćacilenda: Stotinak pištolja i koordinacija sa policijom |date=14. 10. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |work=[[N1)]] }}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/birn-ispovest-clana-sns-batinasi-kupovina-glasova/ |title=BIRN: Član SNS ispričao kako se organizuju i plaćaju SNS batinaši i kupuju glasovi |date=14. 10. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref> Posle curenja podataka platforme -{Progress.rs}-, otkriveno je da se kampanja Srpske napredne stranke kroz botovske naloge prostire kroz 231 javnu instituciju, gde ljudi tokom radnog vremena pišu i dele materijal vezan za Srpsku naprednu stranku, uglavnom na mreži [[Tviter]].<ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vesti/sns-botovi-javne-institucije-radno-vreme-drzavna-plata/ |title=Plaćeni narodnim novcem, botuju za SNS |date=17. 10. 2026 |access-date=17. 10. 2026 |first=Nemanja |last=Rujević |work=[[Vreme (novine)]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vesti/baza-podataka-pogledajte-iz-kojih-javnih-ustanova-tvituju-botovi-sns/ |title=Baza podataka: Pogledajte iz kojih javnih ustanova tvituju botovi SNS |date=17. 10. 2026 |access-date=17. 10. 2026 |work=[[Vreme (novine)]]}}</ref> Student [[Računarski fakultet u Beogradu|Računarskog fakulteta u Beogradu]], Andrej Premović, je uhapšen zbog sumnje da je otkrio ove podatke.<ref>{{Cite web |url=https://nova.rs/vesti/drustvo/ko-je-student-raf-a-koji-je-jutros-uhapsen-zbog-sumnje-da-je-kreirao-platformu-ocistinet-bio-djak-generacije-u-gimnaziji-u-raskoj-dobitnik-zlatne-medalje-na/ |title=Ko je student RAF-a čiju kuću pretresaju zbog sumnje da je otkrio spisak botova: Bio đak generacije, dobitnik zlatne medalje i priznanja SANU |date=22. 10. 2026. |access-sate=22. 10. 2026. |work=[[Nova S]]}}</ref> ''BIRN'' je objavio da se od osoba sa invaliditetom zahteva da glasaju za listu US, pod pretnjom ukidanja socijalne pomoći.<ref>{{Cite web |url=https://birn.rs/ucena-socijalnom-pomoci-osobe-sa-invaliditetom-glasovi-za-sns/ |title=Ucena socijalnom pomoći: Kako se od osoba sa invaliditetom traže glasovi za SNS |date=22. 10. 2026. |access-date=23. 10. 2026. |work=Birn.rs |first=Marina |last=Zec}}</ref> ''[[Gardijan]]'' je tokom kampanje objavio da je Vučić lično bio umešan u „[[Slučaj Generalštab]]”, kada je pokušano nelegalno skidanje oznake spomenika kulture sa [[Zgrade Generalštaba (Beograd)|Zgrada Generalštaba u Beogradu]] kako bi se srušile i na njihovom mestu izgradio hotel „Tramp”, te da je vršio pritiske na nadležne da se oznaka skine.<ref name="Gardijan">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/15/trump-kushner-vucic-belgrade-serbia |title=Revealed: Serbian ruler’s secret role in ‘illegal’ effort to help Trump business |date=15. 10. 2026}}</ref> Pokušaj skidanja oznake doveo je do suđenja za četiri osobe, uključujući i ministra kulture [[Nikola Selaković|Nikole Selakovića]].<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/serbian/articles/c0lxdl5wk1yo/lat |title=Ministar pred sudom: Šta smo sve čuli sa prvog suđenja Nikoli Selakoviću za Generalštab |date=4. 2. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |work=[[BBC]]}}</ref><ref name="Gardijan" /> Mnogi protivnici vlasti su pozvali da se nakon izbora izađe na ulice i „brani pobeda Studentske liste”, optužujući unapred vlast za manipulaciju rezultata,<ref>{{cite web |url=https://www.masina.rs/5-i-25-oktobar-atmosfera-slicna-ne-i-taktika/ |title=5. i 25. oktobar: Atmosfera slična, ne i taktika |last=Mašina |date=5. 10. 2026 |website=Mašina |language=sr-Latn-RS |access-date=10. 10. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vreme/izbori-2026-peti-oktobar-studentska-lista-otpor-aleksandar-vucic/ |title=Noćna mora Aleksandra Vučića |date=30. 9. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[Vreme (nedeljnik)]] |first=Igor |last=Božić}}</ref> dok su se sa druge strane mogli čuti optužbe da pristalice Studentske liste spremaju demonstracije na koje će pozvati nakon gubitka na izborima.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/vucic-tvrdi-da-ce-neki-spolja-i-neki-iznutra-pokusati-da-izazovu-nerede-u-izbornoj-noci/ |title=Vučić tvrdi da će "neki spolja i neki iznutra pokušati da izazovu nerede u izbornoj noći" |date=27. 9. 2026 |access-date=16. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref> Dolazeći izbori su često poređeni sa [[5. oktobar 2000.|5. oktobrom 2000]], kada je [[Slobodan Milošević]] svrgnut sa vlasti, nakon pokušaja da se opovrgnu rezultati [[Izbori za predsednika Savezne Republike Jugoslavije 2000.|predsedničkih izbora 2000]], koji protivnici vlasti uglavnom vide pozitivno, a pristalice vlasti negativno.<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/dacic-u-smederevu-ne-dozvolimo-novi-5-oktobar-to-je-bila-prevara/ |title=Dačić u Smederevu: Ne dozvolimo novi 5. oktobar - to je bila prevara |date=3. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nin.rs/politika/vesti/125253/anketa-nin-a-od-egzaltacije-do-razocaranja-5-oktobar-26-godina-kasnije |title=Anketa NIN-a: Od egzaltacije do razočaranja - 5. oktobar, 26 godina kasnije |date=7. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[Nin (novine)]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/djilas-dacic-vucic-i-seselj-bi-da-nastave-da-pljackaju-i-izoluju-srbiju/ |title=Đilas: Dačić, Vučić i Šešelj bi da nastave da pljačkaju i izoluju Srbiju |date=4. 10. 2026 |access-date=10. 10. 2026 |work=[[N1]]}}</ref> Više antivladinih medija je prenelo da su radnici [[Javno preduzeće|javnih preduzeća]] navodno bili pod pritiskom da daju svoj potpis za kandidaturu listi ''Ujedinjena Srbija'', da učestvuju u prikupljanju potpisa, kampanji ili da postanu „sigurni birači” liste, pod pretnjom otkaza, disciplinskog postupka ili premeštanja na nižu poziciju.<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/otkrivamo-strahoviti-pritisci-sns-na-zaposlene-u-rgz-prete-otkazima-i-premestajem-radnicima-koji-ne-daju-siguran-glas/ |title=OTKRIVAMO Strahoviti pritisci SNS na zaposlene u RGZ: Prete otkazima i premeštajem radnicima koji ne daju siguran glas |last=Milovančević |first=Vojislav |date=12. 9. 2026 |work=[[Nova S]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.maglocistac.rs/u-fokusu/birn-sprovodi-anketu-ukljucite-se-pritisci-na-radnom-mestu-pred-izbore |title=BIRN sprovodi anketu – uključite se: Pritisci na radnom mestu pred izbore |date=12. 9. 2026 |work=Magločistač |access-date=12. 9. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/svedocenja-zaposlenih-sirom-srbije-ucenjuju-nas-traze-nam-sigurne-glasove-potpise-i-odlazak-na-sns-skupove/ |title=Svedočenja zaposlenih širom Srbije: „Ucenjuju nas, traže nam sigurne glasove, potpise i odlazak na SNS skupove“ |date=15. 9. 2026 |work=[[Nova S]] |access-date=15. 9. 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/crta-objavila-svedocenje-zaposlene-u-postanskoj-stedionici-ko-ne-ide-da-skuplja-potpise-nije-lojalan-ne-moze-da-dobije-povecanje-plate/ |title=CRTA objavila svedočenje zaposlene u Poštanskoj štedionici: "Ko ne ide da skuplja potpise nije lojalan, ne može da dobije povećanje plate" |date=22. 9. 2026 |access-date=24. 9. 2026 |work=[[Nova S]] |last=Milovančević |first=Vojislav}}</ref> --> === Debate === <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="font-size:85%; line-height:15px; text-align:center" ! colspan="22" | Parlamentarni izbori u Srbiji 2026. |- ! rowspan="3" | Datum ! rowspan="3" | Vreme ! rowspan="3" | Organizator ! colspan="18" | {{small|&nbsp;&nbsp;}} {{Colors|black|#D0FFD0|&nbsp;P&nbsp;}} {{small|Prisutni&nbsp;}} {{Colors|black|#FFD0D0|&nbsp;N&nbsp;}} {{small|Nisu pozvani&nbsp;}} {{Colors|#FFFFF0|#FF4242|&nbsp;O&nbsp;}} {{small|Odbili učešće ili nisu učestvovali&nbsp;}} {{Colors|black|lightgrey|&nbsp;—&nbsp;}} {{small|Lista nije proglašena&nbsp;}} ! rowspan="3" | {{abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="col" style="width:5em" | [[Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija|US]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Ivica Dačić — Faktor stabilnosti|FS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Studentska lista|SL]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Sandžačka demokratska partija|SDP]]—[[Crnogorska demokratska partija|CDP]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Stranka pravde i pomirenja|SPP]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Ruska stranka|RS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Nacionalno demokratska alternativa|AD]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Platforma za evropsku Srbiju|PES]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDAS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Pokret snaga Srbije|PSS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Liberalno-zelena stranka|LZS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Stranka budućnosti i razvoja|SBR]]–[[Građanska stranka Grka Srbije|GSGS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Stranka rusko-srpskog jedinstva|SRSJ]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Ćale, ovo je za tebe|ĆOZT]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Alternativa za Srbiju|AZS]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Koalicija Albanaca Preševske doline|AK]] ! scope="col" style="width:5em" | [[Gruda (politička stranka)|Gruda]] |- ! style="background:#242970; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Socialist Party of Serbia}}; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Student List}}; color:inherit;" | ! style="background:#FE6631; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Justice and Reconciliation Party}}; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Russian Party (Serbia)}}; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}; color:inherit;" | ! style="background:#14458C; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Party of Democratic Action of Sandžak}}; color:inherit;" | ! style="background:{{party color|Strength of Serbia Movement}}; color:inherit;" | ! style="background:#40b13b; color:inherit;" | ! style="background:#0d74ba; color:inherit;" | ! style="background:#272f46; color:inherit;" | ! style="background:black; color:inherit;" | ! style="background:#10559a; color:inherit;" | ! style="background:#0081cc; color:inherit;" | ! style="background:#1A70AB; color:inherit;" | |- | rowspan="2" | {{nowrap|24. septembar}} | 20.00 | [[N1|N1]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ana Brnabić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Mirjana Nikolić (profesor)|Mirjana Nikolić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — |<ref>{{cite web |title=U četvrtak u 20h prva N1 debata - učestvuju Ana Brnabić i Mirjana Nikolić |publisher=[[N1]] |date=22. 9. 2026.|url=https://n1info.rs/vesti/u-cetvrtak-u-20h-prva-n1-debata-ucestvuju-ana-brnabic-i-mirjana-nikolic/ |access-date=22. 9. 2026.}}</ref> |- | 21.00 | [[Insajder|Insajder TV]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Marina Raguš]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dunja Simonović Bratić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dušan Veljković]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Jasna Matić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — |<ref>{{cite web |title=TV najava: Izborna INSAJDER DEBATA |publisher=[[Insajder TV]] |date=23. 9. 2026.|url=https://insajder.net/vesti/tv-najava-izborna-insajder-debata23-06-2026 |language=sr |access-date=23. 9. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|29. septembar}} | 22.00 | [[RTS]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Marina Raguš]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Snežana Paunović]] | style="background:#FF4242; color:inherit;" | '''{{color|#FFFFF0|O}}''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Zdravko Ponoš]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — |<ref name="e077">{{cite web |title=Takovska 10: Unutrašnja i spoljna politika na izborima |website=RTS |date=29. 9. 2026.|url=https://www.rts.rs/tv/rts1/6050862/unutrasnja-i-spoljna-politika-na-izborima.html |language=sr |access-date=30. 9. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|30. septembar}} | 20.30 | Insajder TV | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Svetlana Stanarević]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Stanković (političar)|Miloš Stanković]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Slobodan Cvejić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — |<ref>{{cite web |title=Izbori i (ne)odgovornost |publisher=[[Insajder TV]] |date=29. 9. 2026.|url=https://insajder.net/vesti/tv-najava-insajder-debata-izbori-i-neodgovornost |language=sr |access-date=10. 10. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|1. oktobar}} | 20.00 | N1 | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Siniša Mali]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dušan Bajatović]] | style="background:#FF4242; color:inherit;" | '''{{color|#FFFFF0|O}}''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Dušan Nikezić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — |<ref>{{cite web |title=Druga N1 debata: gosti Siniša Mali, Dušan Nikezić i Dušan Bajatović |publisher=[[N1]] |date=29. 9. 2026.|url=https://n1info.rs/najave-emisija/druga-n1-debata-gosti-sinisa-mali-dusan-nikezic-i-dusan-bajatovic/ |access-date=29. 9. 2026.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/nova-debata-na-n1-ucestvuju-sinisa-mali-dusan-nikezic-i-dusan-bajatovic-studenti-pozvani-ali-odlucili-da-ne-ucestvuju/ |title=Druga debata na N1: Učestvuju Siniša Mali, Dušan Nikezić i Dušan Bajatović, studenti pozvani ali odlučili da ne učestvuju |date=29. 9. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=19. 10. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|2. oktobar}} | 20.30 | [[Nova S]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ana Brnabić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dunja Simonović Bratić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Vladan Kuzmanović (profesor)|Vladan Kuzmanović]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Marinika Tepić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — | style="background:lightgrey; color:inherit;" | — |<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/drustvo/prva-predizborna-debata-na-tv-nova-2-oktobra-gosti-ana-brnabic-vladan-kuzmanovic-dunja-simonovic-bratic-i-marinika-tepic/ |title=Prva predizborna debata na TV Nova 2. oktobra: Gosti Ana Brnabić, Vladan Kuzmanović, Dunja Simonović Bratić i Marinika Tepić |work=[[Nova S]] |date=30. 9. 2026.|access-date=30. 9. 2026.}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|6. oktobar}} | 17.00 | [[Radio Beograd]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Vladimir Đukanović]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Snežana Paunović | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Jovo Bakić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Jovanović]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |title=U središtu pažnje: Spoljna politika Srbije |website=RTS |date=6. 10. 2026.|url=https://www.rts.rs/radio/radio-beograd-1/6055093/debata-o-spoljnoj-politici-srbije.html |language=sr |access-date=6. 10. 2026.}}</ref> |- | 22.00 | RTS | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ana Brnabić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Branko Rakić | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ana Dimitrijević]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Stanković (političar)|Miloš Stanković]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/tv/rts1/6055192/obrazovanje-pred-izborima.html |title=Obrazovanje pred izborima |work=[[RTS]] |date=6. 10. 2026.|access-date=6. 10. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|7. oktobar}} |20.30 |Insajder TV | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Milenko Jovanov]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Elvira Kovač]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Predrag Marsenić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Mihailo Brkić|Mihajlo Brkić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://insajder.net/teme/izborna-insajder-debata-cija-je-srbija-zemlja-istoka-zapada-ili-svoja-video |title=Izborna Insajder debata: Čija je Srbija zemlja – Istoka, Zapada ili svoja? (VIDEO) |last=Insajder |date=7. 10. 2026.|website=Insajder |language=sr |access-date=10. 10. 2026.}}</ref> |- |rowspan="2" | {{nowrap|8. oktobar}} |20.00 |N1 | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Zlatibor Lončar]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Vladimir Đukić | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miroslav Andrić (hirurg)|Miroslav Andrić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Dragan Delić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/najave-emisija/treca-predizborna-debata-na-n1-ucestvuju-miroslav-andric-zlatibor-loncar-dragan-delic-i-vladimir-djukic/ |title=Treća predizborna debata na N1: Učestvuju Miroslav Andrić, Zlatibor Lončar, Dragan Delić i Vladimir Đukić |date=6. 10. 2026.|website=N1 Info RS |language=sr-RS |access-date=10. 10. 2026.}}</ref> |- |22.00 |RTS | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Siniša Mali]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dejan Šoškić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Jovanović]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Dušan Nikezić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/tv/rts1/6057684/ekonomska-debata.html |title=Takovska 10: Ekonomska debata |website=RTS |language=sr |access-date=10. 10. 2026.}}</ref> |- |{{nowrap|9. oktobar}} |20.30 |Nova S | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Zlatan Elek]]{{Napomena-N|Kao predsednik [[Srpska lista (Kosovo i Metohija)|Srpske liste]].}} | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Aleksandar Pavlović | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Jugoslav Gašić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Dragan Delić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/drustvo/druga-predizborna-debata-na-tv-nova-9-oktobra-tema-zdravstvo/ |title=Druga predizborna debata na TV Nova 9. oktobra: Tema zdravstvo |date=7. 10. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=10. 10. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|12. oktobar}} | 17.00 | Radio Beograd | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Milenko Jovanov]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Vladimir Obradović (političar)|Vladimir Obradović]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |title=U središtu pažnje: Dve liste o ključnim pitanjima |website=RTS |date=12. 10. 2026.|url=https://www.rts.rs/radio/radio-beograd-1/6058934/dve-liste-o-kljucnim-pitanjima.html |language=sr |access-date=15. 10. 2026.}}</ref> |- |{{nowrap|13. oktobar}} |22.00 |RTS | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ana Brnabić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dunja Simonović Bratić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Aleksandar Baucal]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Marinika Tepić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/tv/rts1/6060218/srbija-evropa-i-evropska-unija.html |title=Srbija, Evropa i Evropska unija |date=13. 10. 2026.|work=[[RTS]] |access-date=13. 10. 2026.}}</ref> |- |{{nowrap|14. oktobar}} |— |Insajder TV | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Siniša Mali]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Uglješa Marković | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Miljan Salata | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Vladimir Obradović | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://insajder.net/insajder-debata/izborna-insajder-debata-srbija-radi-a-ko-od-toga-dobro-zivi |title=Izborna Insajder debata: Srbija radi, a ko od toga dobro živi? |date=14. 10. 2026.|website=Insajder |language=sr |access-date=19. 10. 2026.}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|15. oktobar}} | 17.00 | Radio Beograd | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Uglješa Marković]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Predrag Marsenić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |title=U središtu pažnje: Dve liste o spoljnoj politici, standardu i javnim sistemima |website=RTS |date=15. 10. 2026.|url=https://www.rts.rs/radio/radio-beograd-1/6061196/dve-liste-o-spoljnoj-politici-standardu-i-javnim-sistemima.html |language=sr |access-date=15. 10. 2026.}}</ref> |- |20.00 |N1 | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Marina Raguš]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ivana Petrović]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Stanković (političar)|Miloš Stanković]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Slobodan Cvejić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/drustvo/predizborna-debata-n1/ |title=Četvrta predizborna debata na N1: Predstavnici izbornih lista o ljudskim pravima i medijskim slobodama |work=[[Danas (novine)]] |access-date=16. 10. 2026.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/cetvrta-debata-n1-o-vladavini-prava-vucic-pomilovanja/ |title=Zašto je tajna koga je Vučić pomilovao: Raguš izbegava da odgovori N1, Stanković je pita - ako je milosrđe, zašto se stidite? |work=[[N1]] |access-date=16. 10. 2026.}}</ref> |- |{{nowrap|16. oktobar}} |20.30 |Nova S | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Siniša Mali]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dušan Bajatović]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Jugoslav Ristić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dragan Đilas]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/treca-predizborna-debata-na-tv-nova-16-oktobra-tema-ekonomija-i-zivotni-standard/ |title=Treća predizborna debata na TV Nova 16. oktobra: Tema ekonomija i životni standard |date=15. 10. 2026.|website=Nova.rs |language=sr-RS |access-date=19. 10. 2026.}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|19. oktobar}} | 19.25 | Radio Beograd | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Vladimir Đukanović]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Veljko Odalović]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Jugoslav Gašić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Mihailo Brkić|Mihajlo Brkić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite news |title=Debata „U središtu pažnje“: Oštra polemika o KiM, postignutim sporazumima i položaju Srba |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6065531/debata-u-sredistu-paznje-ostra-polemika-o-kim-postignutim-sporazumima-i-polozaju-srba.html |access-date=21. 10. 2026.|work=[[RTS]] |date=19. 10. 2026.|language=sr}}</ref> |- | 22.00 | RTS | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Muamer Bačevac]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Edin Numanović | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Slobodan Nikolić (političar)|Slobodan Nikolić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FF4242; color:inherit;" | '''{{color|#FFFFF0|O}}''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Ferid Bulić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FF4242; color:inherit;" | '''{{color|#FFFFF0|O}}''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Suzana Lazarević |<ref name="RečNaReč" /><ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6065732/rec-na-rec-polozaj-nacionalnih-manjina.html |title=„Reč na reč“: Položaj nacionalnih manjina |date=19. 10. 2026.|work=[[RTS]] |language=sr |access-date=21. 10. 2026.}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|20. oktobar}} | 17.00 | Radio Beograd | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Bogoljub Karić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Dejan Žujović | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Stefan Maljković | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Milan Vukelić | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Vladimir Gajić]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite news |title=Reč na reč: O spoljnoj politici i životnom standardu građana |url=https://www.rts.rs/radio/radio-beograd-1/6065132/rec-na-rec-o-spoljnoj-politici-i-zivotnom-standardu-gradjana.html |access-date=23. 10. 2026.|work=[[RTS]] |date=20. 10. 2026.|language=sr}}</ref> |- | 23.00 | RTS | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Marina Raguš]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Đorđe Milićević | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Nemanja Karović | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Jovanović]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite web |title=Takovska 10: Šta je Srbija Srbima u regionu i šta su oni njoj |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6066410/takovska-10-izbori-2026-srbi-u-regionu-nemanja-karovic-studentska-lista-studenti-pobedjuju-milos-jovanovic-autenticna-desnica-djordje-milicevic-faktor-stabilnosti-marina-ragus-ujedinjena-srbija.html |access-date=21. 10. 2026.|work=[[RTS]] |date=20. 10. 2026.|language=sr}}</ref> |- | rowspan="2" | {{nowrap|21. oktobar}} | 19.22 | Radio Beograd | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Milenko Jovanov]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Uglješa Marković | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Aleksandar Čupić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref>{{cite news |title=Debata „U središtu pažnje“: Polemika o ekonomskim rezultatima, platama, poljoprivredi i stanju u energetici |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6067162/debata-u-sredistu-paznje-polemika-o-ekonomskim-rezultatima-platama-poljoprivredi-i-stanju-u-energetici.html |access-date=21. 10. 2026.|work=[[RTS]] |date=21. 10. 2026.|language=sr}}</ref> |- | 22.00 | RTS | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ana Brnabić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Ivica Dačić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Vladan Kuzmanović (profesor)|Vladan Kuzmanović]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Elvira Kovač]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Miloš Jovanović]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Dragan Đilas]] | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref name="RečNaReč" /><ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6067120/rec-na-rec-energetska-bezbednost-evropske-integracije-ekonomski-razvoj-i-standard-gradjana.html |title=„Reč na reč“: Energetska bezbednost, evropske integracije, ekonomski razvoj i standard građana |date=22. 10. 2026.|work=[[RTS]] |language=sr |access-date=23. 10. 2026.}}</ref> |- | {{nowrap|22. oktobar}} | 22.00 | RTS | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FF4242; color:inherit;" | '''{{color|#FFFFF0|O}}''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Bogoljub Karić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Zoran Kojadinović | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Tanja Arsić | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>[[Petar Đurić]] | style="background:#D0FFD0; color:inherit;" | '''P'''<br>Dušan Žugić | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' | style="background:#FFD0D0; color:inherit;" | '''N''' |<ref name="RečNaReč" /><ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/vesti/izbori-2026/6067859/rec-na-rec-spoljna-i-unutrasnja-politika-srbije.html |title=„Reč na reč“: Spoljna i unutrašnja politika Srbije |date=22. 10. 2026.|work=[[RTS]] |language=sr |access-date=23. 10. 2026.}}</ref> |} </div> {{Napomene-N u tekstu}} === Inostrane reakcije tokom predizborne kampanje === Delegacija [[Evropska unija|Evropske unije]] u Srbiji izrazila je zabrinutost zbog incidenata i pozvala vlasti da obezbede sigurnost za sve učesnike izbora, domaće i strane novinare i posmatrače, tokom kampanje i izbornog procesa.<ref>{{cite web |url=https://europa.rs/eudel-statement-ahead-of-parliamentary-elections-in-serbia/?lang=en |title=EUDEL statement ahead of parliamentary elections in Serbia |date=13. 10. 2026.|access-date=13. 10. 2026.|work=[[Evropska unija]]}}</ref> Portparol EU [[Kristijan Vigand]], na pitanje italijanskog lista ''[[Gazete nacionale]]'', potvrdio je zabrinutost EU povodom pojavljivanja [[Milan Radoičić|Milana Radoičića]] na predizbornom skupu ''Ujedinjene Srbije'' u Nišu, pošto je za njim 2023. raspisana međunarodna poternica po zahtevu kosovskih vlasti posle [[Oružani sukob u Banjskoj|sukoba u Banjskoj]].<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/eu-radoicic-sns-skup/ |title=EU zabrinuta zbog prisustva Radoičića na skupu SNS-a |date=14. 10. 2026.|access-date=14. 10. 2026.|work=[[Danas (novine)]]}}</ref> Na pitanje koje je istoričar [[Aleksandar Raković]] postavio prilikom godišnjeg samita [[Valdaj klub]]a u Moskvi predsedniku Rusije [[Vladimir Putin|Vladimiru Putinu]], Putin je rekao da smatra da Vučić vodi umerenu politiku i da se nada da će biti premijer Srbije.<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/790050/putin-vucic-vodi-uravnotezenu-politiku-nadamo-se-da-ce-biti-premijer-srbije |title=Putin: Vučić vodi uravnoteženu politiku ─ nadamo se da će biti premijer Srbije |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=16. 10. 2026.}}</ref> Aleksandar Vučić je izjavio da se [[Hrvatska]] „brutalno meša” u izbore u Srbiji, kao i da joj u tome pomažu zvanična Podgorica i Priština.<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/793697/vucic-hrvatska-se-brutalno-mesa-u-nase-izbore-pristina-i-podgorica-joj-pomazu |title=Vučić: Hrvatska se brutalno meša u naše izbore, Priština i Podgorica joj pomažu |last=Vuković |first=Vladimir |website=Politika Online |access-date=16. 10. 2026.}}</ref> [[Ministarstvo spoljnih poslova Republike Srbije|Ministarstvo spoljnih poslova Srbije]] uputilo je Hrvatskoj protestnu notu, koju su odbacile sve hrvatske političke opcije, dok je hrvatski ministar Oleg Butković na svom profilu poručio Vučiću: „Idi bre pa se leči!”<ref>{{cite web |url=https://www.danas.rs/svet/hrvatski-ministar-oleg-butkovic-vucic/ |title=Hrvatski ministar ima poruku za Vučića: "Idi bre pa se leči" - Svet - Dnevni list Danas |date=15. 10. 2026.|language=sr-RS |access-date=16. 10. 2026.}}</ref> == Istraživanja javnog mnjenja == Navedena su istraživanja javnog mnjenja koja su objavljivali ''[[Faktor plus]]'', ''[[Ipsos]]'', ''[[Crta (organizacija)|Crta]]'', ''[[Nova srpska politička misao]]'' (NSPM) i {{lang|en|[[Sprint Insight]]}}. === Ankete === Raspodela glasova po izbornim listama. {{#chart:Polls, 2026 Serbia elections, major.chart}} <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%; line-height:16px; margin-bottom:0" ! rowspan="4" |Agencija ! rowspan="4" |Datum publikacije ! rowspan="4" |Veličina uzorka ! rowspan="3" |[[Ujedinjena Srbija|US]] ! rowspan="3" |[[Ivica Dačić — Faktor stabilnosti|SPS–JS]] ! rowspan="3" |[[Studentska lista|SL]] ! colspan="2" | [[Platforma za evropsku Srbiju|PES]]{{Napomena-N|U koaliciji je i pokret Solidarnost.}} ! colspan="2" |''[[Narodna Srbija|NS]]{{napomena-N|U koaliciji je i [[Ekološki ustanak]].}}{{napomena-N|name=PovukliSL|Odustali su od izlaska na izbore i podržali Studentsku listu.}}'' ! rowspan="3" |''[[Demokratska stranka (Srbija)|DS]]{{napomena-N|name=PovukliSL}}'' ! rowspan="3" |''[[Zeleno-levi front|ZLF]]{{napomena-N|name=PovukliSL}}'' ! rowspan="3" |''[[Pokret slobodnih građana|PSG]]{{napomena-N|name=PovukliSL}}'' ! colspan="2" |[[Nacionalno demokratska alternativa|NADA]] ! rowspan="3" |[[Mi — Snaga naroda|MI–SN]] ! rowspan="3" |''[[Kreni-promeni|KP]]{{napomena-N|name=PovukliSL}}'' ! rowspan="4" |Ostali ! rowspan="4" |Razlika <small>(%)</small> |- ! colspan="2" style="background:#14458C; color:inherit;"| ! colspan="2" | ! colspan="2" style="background:{{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}; color:inherit; width:60px" | |- ![[Stranka slobode i pravde|SSP]] ![[Srbija centar|SRCE]] !''[[Narodni pokret Srbije|NPS]]'' !''[[Novo lice Srbije|NLS]]'' ![[Nova demokratska stranka Srbije|NDSS]] ![[Pokret obnove Kraljevine Srbije|POKS]] |- ! style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Socialist Party of Serbia}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Student List}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Party of Freedom and Justice}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Serbia Centre}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|People's Movement of Serbia}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|New Face of Serbia}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Democratic Party (Serbia)}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Green–Left Front}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Movement of Free Citizens (Serbia)}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Democratic Party of Serbia}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Movement for the Restoration of the Kingdom of Serbia}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|We – Power of the People}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Kreni-Promeni}}; color:inherit; width:60px" | |- style="background:#EFEFEF; color:inherit;" |'''[[Parlamentarni izbori u Srbiji 2026.|Izbori 2026.]]''' |25. 10. 2026. |– |39,1 |2,2 |52,8 | colspan="2" |0,3 | colspan="2" |– |– |– |– | colspan="2" |0,9 |– |– |4,7 | style="background:{{party color|Student List}}; color:white" |13,7 |- | colspan="19" style="background:#A0A0A0; color:inherit;" | |- | Ipsos<ref>{{cite web | title = Rezultati istraživanja pred parlamentarne izbore – oktobar 2026 | work = Ipsos | date = 22. 10. 2026.| url = https://www.ipsos.com/sr-rs/rezultati-istrazivanja-pred-parlamentarne-izbore-oktobar-2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20261022210553/https://www.ipsos.com/sr-rs/rezultati-istrazivanja-pred-parlamentarne-izbore-oktobar-2026 | archive-date = 22. 10. 2026.| url-status = live }}</ref> | 22. 10. 2026. | 3.624 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" | '''47,4''' | 3,2 | '''40,0''' | colspan="2" | 0,8 | colspan="2" | – | – | – | – | colspan="2" | 1,7 | – | – | 5,2 | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" | 7,4 |- | NSPM<ref>{{cite web |url=https://www.nspm.rs/istrazivanja-javnog-mnjenja/srbija-jesen-2026.-i.html |title=Srbija, jesen 2026. (I) |work=NSPM |access-date=20. 10. 2026.|date=20. 10. 2026.}}</ref> |20. 10. 2026. |1.050 |42,7 |2,9 | style="background:#F7E1EB; color:inherit;" |'''44,5''' | colspan="2" |2,7 | colspan="2" |– |– |– |– | colspan="2" |2,5 |– |– | 4,7{{Napomena-N|Protiv vlasti, ali ne zna za koga: 2,7%, Ostali: 2,0}} | style="background:{{party color|Student List}}; color:white" |1,8{{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 18,3%}} |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/scc/clanak/787223/vuciceva-lista-na-48-6-odsto-studentska-na-37-1 |title=Vučićeva lista na 48,6 odsto, Studentska na 37,1 |last=onlajn |first=Politika |website=Politika Online |access-date=21. 9. 2026.}}</ref> |21. 09. 2026. |986 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''48,6''' |4,9 |37,1 | colspan="2" |3,6 | colspan="2" |– |– |– |– | colspan="2" |2,8 |1,2 |– |1,8 |style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white"|11,5 |- | [[Nova srpska politička misao|NSPM]]<ref>{{cite web |url=https://www.nspm.rs/hronika/djordje-vukadinovic-vucic-nije-uspeo-da-pocepa-studentsku-listu-i-u-zavrsicu-kampanje-ne-ulazi-kao-favorit.-ali-ne-treba-potceniti-njegov-destruktivni-potencijal.html |title=Đorđe Vukadinović: Vučić nije uspeo da pocepa "Studentsku listu" i u završicu kampanje ne ulazi kao favorit. Ali ne treba potceniti njegov destruktivni potencijal |website=Nova srpska politička misao |language=sr-rs |access-date=1. 10. 2026.}}</ref> |30. 09. 2026.{{Napomena-N|Anketa sprovedena rano u septembru}} |– |41,7 | | style="background:#F7E1EB; color:inherit;" |'''44,4''' | colspan="12" | | style="background:{{party color|Student List}}; color:white" |2,7 |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/najnovije-istrazivanje-agencije-faktor-plus-aleksandar-vucic-na-ivici-apsolutne/jrsr5sg |title=EKSKLUZIVNO! Najnovije istraživanje agencije "Faktor Plus": VUČIĆ NA IVICI APSOLUTNE VEĆINE! |date=4. 9. 2026.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=4. 9. 2026.}}</ref> | 04. 09. 2026. |1.200 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''47,2''' |4,9 |31,5 | colspan="2" |3,6 | colspan="2" |3,4 |– |– |– | colspan="2" |2,1 |2,9 |– |4,4 | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |15,7 |- | NSPM<ref>{{cite web |url=https://vreme.com/vesti/nspm-studentska-lista-ispred-sns-jos-cetiri-liste-preko-cenzusa/ |title=NSPM: Studentska lista ispred SNS-a, još četiri liste preko cenzusa - Vreme |last= |first= |website=[[Vreme (nedeljnik) |Vreme]] |language=sr-RS |access-date=29. 7. 2026.}}</ref> |30. 07. 2026. |1.000 |37,5 |4,9 | style="background:#F7E1EB; color:inherit;" |'''39,6''' | colspan="2" |4,2 | colspan="2" |5,6 |– |– |– |2,3 |– |3,8 |– |2,1 | style="background:{{party color|Student List}}; color:white" |2,1 |- |[[Crta (organizacija)|Crta]]<ref>{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/crta-istrazivanje-izbori-studentska-lista-sns/ |title=Istraživanje Crte: Za Studentsku listu bi glasalo skoro deset odsto više građana nego za SNS |date=15. 7. 2026.|website=N1 |language=sr |access-date=15. 7. 2026.}}</ref> |15. 07. 2026. |2.324 |35,7 |3,8 | style="background:#F7E1EB; color:inherit;" |'''44,9''' |0,9 |0,4 |2,2 |– |0,8 |0,4 |– |1,5 |– |2,0 |2,8 |4,6{{napomena-N|[[Srpska radikalna stranka|SRS]]: 1,4%, [[Zavetnici]]: 0,9%, [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]]: 1,3%}} | style="background:{{party color|Student List}}; color:white" |9,2{{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 12,2%}} |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/najnovije-istrazivanje-sns-i-vucic-na-471-odsto-evo-koliko-imaju-studenti/vh32kd1 |title=NAJNOVIJE ISTRAŽIVANJE! Ekskluzivno: SNS sa Vučićem na 47,1%, studentska lista na 30,7! Evo koliko ima ProEU opozicija i kakav problem se nazire za studente |date=26. 6. 2026.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=26. 6. 2026.}}</ref> |26. 06. 2026. |1.200 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''47,1''' |5,0 |30,7 | colspan="2" |4,5{{napomena-N|Kao [[Platforma za evropsku Srbiju]]}} | colspan="2" |3,8{{napomena-N|Sa [[NLS]]-om}} |– |– |– | colspan="2" |2,2 |3,0 |– |3,7{{napomena-N|[[Srpska radikalna stranka|SRS]]: 2,0%, Ostali: 1,7%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |19,7 |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/najnovije-istrazivanje-javnog-mnjenja-evo-koliko-imaju-vucic-i-sns-koliko-studenti/hf1b1nz |title=NAJNOVIJE ISTRAŽIVANJE! Ekskluzivno: SNS sa Vučićem na 46,4%, studentska lista sa Đokićem na 28,7! Evo šta je NAJVEĆI PROBLEM ZA VLAST I OPOZICIJU |date=30. 4. 2026.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=30. 4. 2026.}}</ref> |30. 04. 2026. |1.000 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''46,4''' |5,0 |28,7 | colspan="7" |8,6{{napomena-N|Zajedno sa [[Ekološki ustanak|EU]]-om, i [[Socijaldemokratska stranka|SDS]]-om}} | colspan="2" |2,5 |3,0 |1,8 |4,0{{napomena-N|[[Srpska radikalna stranka|SRS]]: 2,0%, [[Zavetnici]]: 1,0%, Ostali: 2,0%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |19,7 |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/rejtinzi-stranaka-prema-agenciji-faktor-plus-sns-na-45-odsto/xhhzp00 |title=Rejtinzi političkih stranaka i pokreta prema agenciji "Faktor plus": Vlast iznad 50 odsto, studenti i opozicija ispod 40 |date=2. 8. 2025.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=4. 8. 2025.}}</ref> |02. 08. 2025. |1.200 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''47,8''' |7,3 | {{N/A|8,7{{napomena-N|name=Student}}}} |4,4 |1,5 |4,2 |1,8 |2,2 |2,5 |1,1 | colspan="2" |2,9 |4,2 |3,8 |6,1{{napomena-N|[[Ekološki ustanak|EU]]: 1,8%, [[Srpska radikalna stranka|SRS]]: 1,1%, [[Socijaldemokratska stranka|SDS]]: 1,1%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |39,1 |- |[[Ipsos|Ipsos]]<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/najnovije-istrazivanje-agencije-ipsos-sns-na-466-odsto-a-evo-gde-je-opozicija-i-sta/z1x4esd |title=Najnovije istraživanje agencije Ipsos: SNS na 46,6 odsto, a evo gde je opozicija i šta je sa studentima |date=30. 7. 2025.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=3. 8. 2025.}}</ref> |30. 07. 2025. |1.200 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''46,6''' |6,4 | {{N/A|5,0{{napomena-N|name=Student|Bio je isključivo spontan odgovor, pošto nije bila među unapred ponuđenim opcijama, čime se ova anketa pretvara u standardnu, a ne u anketu zasnovanu na scenariju.}}}} |4,1 |1,7 |2,5 |3,3 |3,1 |2,1 |0,6 |2,7 |0,7 |3,5 |6,8 |13,1{{napomena-N|[[NLS]]: 3,3%, [[Srpska radikalna stranka|SRS]]: 1,7%, [[Ekološki ustanak|EU]]: 1,7%, [[SVM]]: 1,5%, [[DJB]]: 1,2%, [[Socijaldemokratska stranka|SDS]]: 0,9%, [[Zavetnici]]: 0,7%, [[LSV]]: 0,4%, [[Pokret socijalista|PS]]: 0,4%, [[Jedinstvena Srbija|JS]] 0,3%, [[Narodna stranka (Srbija, 2017)|Narodna]]: 0,3%, [[MI–GIN]]: 0,3%, [[SDPS]]: 0,3%, [[PUPS]]: 0,2%, [[Stranka pravde i pomirenja|SPP]]: 0,2%, [[SDA Sandžaka|SDA S]]: 0,1%, [[Dveri]]: 0,1%, Ostali: 0,7%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |41,5 |- |NSPM<ref name="Vukadinović2025">{{cite news |url=https://vreme.com/vreme/najgore-je-iza-nas/ |title=Najgore je iza nas |last1=Vukadinović |first1=Đorđe |date=24. 7. 2025.|work=[[Vreme]] |access-date=17. 8. 2025.|language=sr}}</ref> |24. 07. 2025. |1.100 | colspan="2" style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''40,2'''{{napomena-N|name=SRS}} |23,5 | colspan="2" |3,6 |4,5{{napomena-N|Zajedno sa [[Ekološki ustanak|EU]]-om}} |– |1,5 | colspan="2" | 1,2 | colspan="2" |2,7 |2,8 |2,5 |18,9{{napomena-N|Ostali: 2,5%, dok je 15,3% ispitanika reklo da će glasati za opoziciju}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |16,7 |- |NSPM<ref>{{cite news |url=http://www.nspm.rs/istrazivanja-javnog-mnjenja/istrazivanje-srbija-maj-2025-integralno.html |title=Istraživanje Srbija, maj 2025 - integralno |date=27. 6. 2025.|work=[[Nova srpska politička misao]] |access-date=1. 7. 2025.|language=sr}}</ref> |27. 06. 2025.{{Napomena-N|Anketa sprovedena u maju}} |1.050 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''35,1'''{{napomena-N|Zajedno sa [[Srpska radikalna stranka|SRS]]-om i [[Zavetnici]]ma|name=SRS}} |5,7 |20,5 | colspan="2" |3,4 |4,3{{napomena-N|Zajedno sa [[Ekološki ustanak|EU]]-om}} |– |colspan="3" | 3,1 | colspan="2" |3,0 |3,2 |2,8 |18,9{{napomena-N|[[Ljubav, vera, nada (politički pokret)|LjVN]]: 1,3%, Ostali: 1,0%, dok je 16,6% ispitanika reklo da će glasati za opoziciju}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |14,6 |- |NSPM<ref>{{cite news |url=https://nova.rs/vesti/politika/po-prvi-put-od-dolaska-sns-vise-gradjana-je-protiv-vlasti-nego-sto-je-podrzava-vucic-za-pet-meseci-pao-za-gotovo-pet-odsto/ |title=Po prvi put od dolaska SNS više građana je protiv vlasti nego što je podržava: Vučić za pet meseci pao za gotovo pet odsto |last1=Jelovac |first1=Jelena |date=30. 3. 2025.|work=[[NOVA portal]] |access-date=30. 3. 2025.|language=sr}}</ref> |30. 03. 2025. |– | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''36,0''' |6,4 |– | colspan="2" |7,1 |6,4 |– |colspan="2" | 5,8 |– | colspan="3" |8,2 |5,3 |24,8{{napomena-N|Ostali: 4,0%, dok je 20,8% ispitanika reklo da bi glasalo za opoziciju}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |27,8 |- |Ipsos<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/novo-istrazivanje-ipsosa-sns-na-48-odstovucicu-se-najvise-veruje-raste-podrska-ulasku/2r9c3v3 |title=Novo istraživanje Ipsos stratedžik marketinga: SNS na 48 odsto, Vučiću se najviše veruje, značajno raste podrška ulasku u EU |date=25. 12. 2024.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=2. 1. 2025.}}</ref> |25. 12. 2024. |– | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''48,3''' |6,4 | |5,8 |1,8 |2,4 |1,2 |3,0 |2,1 |1,5 |3,5 |0,8 |4,7 |5,2 |16,2{{napomena-N|[[Srpska radikalna stranka|SRS]]: 2,0%, [[SVM]]: 1,6%, [[Ekološki ustanak|EU]]: 1,6%, [[NLS]]: 1,2%, [[SDPS]]: 1,1%, [[DJB]]: 0,7%, [[MI–GIN]]: 0,6%, [[Socijaldemokratska stranka|SDS]]: 0,6%, [[Stranka pravde i pomirenja|SPP]]: 0,5%, [[Dveri]]: 0,5%, [[Zavetnici]]: 0,4%, [[Pokret socijalista|PS]]: 0,4%, [[Zajedno (Srbija)|Zajedno]]: 0,4%, [[SDA Sandžaka|SDA S]]: 0,3%, [[LSV]]: 0,2%, [[Narodna stranka (Srbija, 2017)|Narodna]]: 0,2%, [[PUPS]]: 0,2%, Ostali: 2,0%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |43,3 |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.faktorplus.rs/index.php/aktuelno-2/91-politicki-barometar |title=Aktuelno – Decembar 2024. |date=25. 12. 2024.|website=Faktor Plus |language=sr |access-date=2. 1. 2025.}}</ref> |25. 12. 2024. |1.180 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''51,1''' |7,6 | |7,8 |2,7 |4,1 |– |2,1 |3,0 |– | colspan="2" |3,8 |5,6 |5,7 |5,0{{napomena-N|Ostali: 6,1%, Neodlučni (isključeni): 6,7%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |43,3 |- |Faktor plus<ref>{{cite web |url=https://www.blic.rs/vesti/politika/eksluzivno-ovo-su-najnoviji-rejtinzi-politickih-stranaka-u-srbiji/lk6k7g0 |title=Ekskluzivno Ovo su najnoviji rejtinzi političkih stranaka u Srbiji |date=27. 9. 2024.|website=[[Blic]] |language=sr |access-date=28. 9. 2024.}}</ref> |27. 09. 2024. |2.000 | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''54,0''' |8,9 | |8,0 |2,5 |4,6 |– |– |2,7 |– |4,3 |– |4,6 |5,4 |5,0{{napomena-N|Ostali: 5,0%, Neodlučni (isključeni): 13,3%}} | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |39,1 |- | colspan="19" style="background:#A0A0A0; color:inherit;" | |- style="background:#EFEFEF; color:inherit;" |'''[[2023 Serbian parliamentary election|Izbori 2023.]]''' |17. 12. 2023. |– | style="background:#C8D9EC; color:inherit;" |'''48,1''' |6,7 |– | colspan="7" |24,3 | colspan="2" |5,2 |–{{napomena-N|Deo [[Mi – Glas iz naroda|MI–GIN]]-a}} |– |22,4 | style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:white" |23,8 |} </div> {{napomene-N u tekstu}} ==== Ankete zasnovane na scenarijima ==== {{#chart:Opinion Polling Serbia for 2026 parliamentary elections.chart}} <div style="overflow-x:auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |Agencija ! rowspan="2" |Datum ! rowspan="2" |Veličina uzorka !Vlast !Sva Opozicija !Studentska lista ! rowspan="2" |Ostali ! rowspan="2" |Razlika ! rowspan="2" | |- ! style="background:{{party color|Serbian Progressive Party}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:inherit; width:60px" | ! style="background:grey; color:inherit; width:60px" | |- |[[Nova srpska politička misao|NSPM]]<ref>{{cite web |url=http://www.nspm.rs/istrazivanja-javnog-mnjenja/srbija-april-2026.-i-%E2%80%93-vlast-i-opozicija-vojni-rok-kosovo-spoljnopoliticke-orijentacije-rat-na-bliskom-istoku-i-ukrajini-stavovi-o-milosevicu-i-brozu.html |title=Srbija, april 2026. (I) – vlast i opozicija, vojni rok, Kosovo, spoljnopolitičke orijentacije, rat na Bliskom istoku i Ukrajini, stavovi o Miloševiću i Brozu |date=14. 6. 2026.|website=NSPM |language=sr |access-date=14. 6. 2026.}}</ref> |20–28. april 2026. |1.000 |43,6 | colspan="2" style="background:#f8605b; color:inherit;" |'''56,4''' |0,0 | style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:white" |12,8 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 21%}} |- |NSPM<ref>{{cite web |url=http://www.nspm.rs/istrazivanja-javnog-mnjenja/srbija-geo-politicki-barometar.html |title=Srbija, geo-politički barometar |date=25. 2. 2025.|website=NSPM |language=sr |access-date=10. 3. 2026.}}</ref> |decembar 2025. |1.500 |46,1 | colspan="2" style="background:#f8605b; color:inherit;" |'''53,9''' |0,0 | style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:white" |7,8 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 24%}} |- |[[Crta (organizacija)|Crta]]<ref name="CRTA">{{cite web |url=https://n1info.rs/vesti/istrazivanje-crte-za-studentsku-listu-44-odsto-blok-predvodjen-vucicem-na-32/ |title=Istraživanje Crte: Za studentsku listu 44 odsto, blok predvođen Vučićem na 32 |date=13. 10. 2025.|website=N1 |language=sr |access-date=12. 10. 2025.}}</ref> |13–27. septembar 2025. |2.020 |42,1 |– | style="background:#d3d3d3; color:inherit;" |'''57,9''' |0,0 | style="background:grey; color:white" |15,8 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 24%}} |- |NSPM<ref name="NSPM30925">{{cite web |url=https://vreme.com/vesti/istrazivanje-nspm-studentske-i-gradjanske-proteste-podrzava-389-odsto-gradjana/ |title=NSPM: Protiv vlasti bi glasalo 42 odsto, za vlast 33 odsto birača |date=30. 9. 2025.|website=[[Vreme]] |language=sr |access-date=30. 9. 2025.}}</ref> |28. avgust–8. septembar 2025. |1.050 |44,4 | colspan="2" style="background:#f8605b; color:inherit;" |'''55,6''' |0,0 | style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:white" |11,2 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 25,2%}} |- |NSPM<ref name="Vukadinović2025" /> |2–12. jul 2025. |1.100 |43,7 | colspan="2" style="background:#f8605b; color:inherit;" |'''56,3''' |0,0 | style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:white" |12,5 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 25,2%}} |- | rowspan="2" |Sprint Insight<ref name="SprintInsight">{{cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/studentska-lista-vucic-izbori/ |title=Da su sutra izbori, studenti bi "pokosili" Vučića: Ko je najpoželjniji kandidat na studentskoj listi? |date=17. 7. 2025.|work=[[Danas]] |access-date=17. 7. 2025.}}</ref> | rowspan="2" |23. jun–5. jul 2025. | rowspan="2" |1.458 |42,1 |– | style="background:#d3d3d3; color:inherit;" |'''54,8''' |3,9{{napomena-N|name="Neodlučni"|Neodlučni}} | style="background:grey; color:white" |12,7 | |- |41,4{{napomena-N|Zajedno sa [[Srpska radikalna stranka|SRS]]-om, [[Zavetnici]]ma i ostalim koalicionim partnerima.}} |10,2 | style="background:#d3d3d3; color:inherit;" |'''45,9''' |2,5{{napomena-N|name="Neodlučni"}} | style="background:grey; color:white" |4,5 | |- |NSPM<ref>{{cite web |url=http://www.nspm.rs/istrazivanja-javnog-mnjenja/srbija-maj-2025-%E2%80%93-vlast-opozicija-neizjasnjeni.html |title=Srbija, maj 2025 - vlast, opozicija, neizjašnjeni |date=11. 6. 2025.|website=[[Nova srpska politička misao]] |language=sr |access-date=11. 6. 2025.}}</ref> |15–25. maj 2025. |1.050 |43,4 | colspan="2" style="background:#f8605b; color:inherit;" |'''56,5''' |0,0 | style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:white" |13,1 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 22,9%}} |- |NSPM<ref name="NSPM14032025">{{cite web |url=http://www.nspm.rs/istrazivanja-javnog-mnjenja/srbija-mart-2025.-i.html |title=Srbija, mart 2025. (I) |date=14. 3. 2025.|website=[[Nova srpska politička misao]] |language=sr |access-date=14. 3. 2025.}}</ref> |1–10. mart 2025. |1.050 |44,3 | style="background:#f8605b; color:inherit;" |'''55,7''' |– |0,0 | style="background:{{party color|Serbia Against Violence}}; color:white" |11,4 | {{napomena-N|Neodlučni (isključeni): 25,9%}} |} </div> {{napomene-N u tekstu}} == Rezultati == Biračka mesta su otvorena u celom svetu u 7 č. i zatvorena u 20 č. po srednjeevropskom vremenu, sa par izuzetaka na mestima gde je glasanje prekidano. U 21.31, [[Aleksandar Vučić]] je priznao poraz svoje liste na izborima.<ref name="PriznanjePoraza" /> Glasanje se ponavlja na 53 biračka mesta 1. novembra 2026.<ref>{{Cite web |url=https://www.danas.rs/vesti/politika/rik-utvrdio-na-kojim-ce-mestima-izbori-biti-ponovljeni-glasanje-1-novembra/ |title=RIK utvrdio: Na kojim mestima će izbori biti ponovljeni? |date=29. 10. 2026. |access-date=29. 10. 2026. |work=[[Danas (novine)]]}}</ref> <!-- Tabelu popuniti posle objave rezultata. Dok rezultati ne stignu, liste su poređane po rednom broju na zbirnoj izbornoj listi. Posle objave ih poređati po broju glasova. --> <div style="overflow-x:auto;"> Zaključno sa 28. oktobrom 2026, 19.00 časova, sa obrađenih '''99,3%''' biračkih mesta.<ref>{{cite web | title = Rezultati izbora | website = Republička izborna komisija | date = 27. 10. 2026.| url = https://www.rik.parlament.gov.rs/542645/sr/rezultati }}</ref><ref>{{cite web | title = Rezultati uživo | website = Izborni monitor | date = 27. 10. 2026.| url = https://izbornimonitor.rs/?izvor=rezultati }}</ref> {{Color box|#F5F7FF|{{manjinska stranka}}|border=darkgray}} lista [[Nacionalni saveti nacionalnih manjina Republike Srbije|nacionalne manjine]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:right;" | colspan="7" align="center" |[[Datoteka:2026_Serbian_parliamentary_election_results_composition.svg|350x350p]] |- ! {{abbr|Br.|Redni broj liste na biračkom listiću}} ! colspan="2" scope="colgroup" | Izborna lista ! scope="col" | Glasovi ! scope="col" class="unsortable" | % ! scope="col" class="unsortable" | Mandati ! scope="col" class="unsortable" | Promena |- ! scope="row" style="text-align:right" | 1. | style="background:#242970; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Ujedinjena Srbija|Aleksandar Vučić&nbsp;— Ujedinjena Srbija]] | {{val|1.723.654}} | 38,97% | 103 | -26 |- ! scope="row" style="text-align:right" | 2. | style="background:{{party color|Socialist Party of Serbia}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Ivica Dačić — Faktor stabilnosti|Ivica Dačić&nbsp;— Faktor stabilnosti!]] | {{val|94.461}} | 2,14% | 0 | -18 |- ! scope="row" style="text-align:right" | 3. | style="background:{{party color|Student List}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Studentska lista|Studentska lista&nbsp;— Studenti pobeđuju!]] | {{val|2.345.272}} | 53,03% | 141 | ''nova'' |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 4. | style="background:#FE6631; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Sandžačka demokratska partija|Rasim Ljajić&nbsp;— Ljudski]] | {{val|20.401}} | 0,46% | 1 | ''nova'' |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 5. | style="background:{{party color|Alliance of Vojvodina Hungarians}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Savez vojvođanskih Mađara|Savez vojvođanskih Mađara&nbsp;— dr Balint Pastor]] | {{val|35.004}} | 0,79% | 2 | -4 |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 6. | style="background:{{party color|Justice and Reconciliation Party}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Stranka pravde i pomirenja|Usame Zukorlić (SPP)&nbsp;— Pokret za ujedinjenje]] | {{val|12.129}} | 0,27% | 0 | -2 |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 7. | style="background:{{party color|Russian Party (Serbia)}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Ruska stranka|Ruska stranka&nbsp;— Srbija u BRIKS-u&nbsp;— Slobodan Nikolić]] | {{val|6.476}} | 0,15% | 0 | -1 |- ! scope="row" style="text-align:right" | 8. | style="background:{{party color|National Democratic Alternative (Serbia)}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Nacionalno demokratska alternativa|Autentična desnica&nbsp;— dr Miloš Jovanović&nbsp;— Odvažno srpski!]] | {{val|39.383}} | 0,89% | 0 | -13 |- ! scope="row" style="text-align:right" | 9. | style="background:#14458C; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija&nbsp;— Marinika Tepić&nbsp;— Zdravko Ponoš]] | {{val|12.540}} | 0,28% | 0 | ''nova'' |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 10. | style="background:{{party color|Party of Democratic Action of Sandžak}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA Sandžaka&nbsp;— Čuvari Sandžaka]] | {{val|12.379}} | 0,28% | 1 | -1 |- ! scope="row" style="text-align:right" | 11. | style="background:{{party color|Strength of Serbia Movement}}; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Pokret snaga Srbije|Bogoljub Karić&nbsp;— Pokret snaga Srbije&nbsp;— BK]] | {{val|19.984}} | 0,45% | 0 | 0 |- ! scope="row" style="text-align:right" | 12. | style="background:#40b13b; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Liberalno-zelena stranka|Liberalno-zelena stranka&nbsp;— Za slobodnu i čistiju Srbiju]] | {{val|2.676}} | 0,06% | 0 | ''nova'' |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 13. | style="background:#0d74ba; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Stranka budućnosti i razvoja|Biram pravdu, biram budućnost&nbsp;— Koalicija snaga&nbsp;— prof. dr Ferid Bulić&nbsp;— Vasilios Provelegios&nbsp;— Stranka budućnosti i razvoja&nbsp;— Građanska stranka Grka Srbije]] | {{val|1.184}} | 0,03% | 0 | ''nova'' |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 14. | style="background:#272f46; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Stranka rusko-srpskog jedinstva|Stranka rusko-srpskog jedinstva&nbsp;— Rusi i Srbi braća zauvek]] | {{val|4.278}} | 0,10% | 0 | ''nova'' |- ! scope="row" style="text-align:right" | 15. | style="background:black; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Ćale, ovo je za tebe|Ćale, ovo je za tebe&nbsp;— Petar Đurić&nbsp;— Premijer Srbije]] | {{val|2.009}} | 0,05% | 0 | ''nova'' |- ! scope="row" style="text-align:right" | 16. | style="background:#10559a; color:inherit;" | | style="text-align:left" | [[Alternativa za Srbiju|Vladimir Gajić&nbsp;— Alternativa za Srbiju&nbsp;— Narodna stranka&nbsp;— Bunt, Prava Srbija]] | {{val|3.697}} | 0,08% | 0 | 0 |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 17. | style="background:#0081cc; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Koalicija Albanaca Preševske doline|Albanska koalicija]] | {{val|27.680}} | 0,63% | 2 | +1 |- style="background:#F5F7FF; color:inherit;" ! scope="row" style="text-align:right" | 18. | style="background:#1A70AB; color:inherit;" | | style="text-align:left" | {{manjinska stranka}} [[Gruda (politička stranka)|Majka Srbija&nbsp;— Gruda]] | {{val|3.222}} | 0,07% | 0 | ''nova'' |- class="sortbottom" ! colspan="3" style="text-align:left" | Ukupno ! align=right | {{val|4.366.429}} ! align=right | 100,00% ! align=right | 250 | style="border-style: none none none none;" | |- class="sortbottom" | colspan="3" style="text-align:left" | Važeći glasovi | {{val|4.366.429}} | 98,73% | rowspan="4" colspan="2" style="border-style: none none none none;" | |- class="sortbottom" | colspan="3" style="text-align:left" | Nevažeći i prazni listići | {{val|56.390}} | 1,27% |- class="sortbottom" | colspan="3" style="text-align:left" | Ukupno glasalo | {{val|4.425.489}} | 68,98% |- class="sortbottom" | colspan="3" style="text-align:left" | Upisani birači / izlaznost | {{val|6.451.292}} | 68,93% |- class="sortbottom" | colspan="7" style="text-align:left" | Izvor: [[Republička izborna komisija]] |} </div> == Reakcije == [[Aleksandar Vučić]] je po priznanju poraza čestitao pobedu Studentskoj listi, a potom počeo da je vređa, rekavši da je pobeda SL bila „verifikacija revolucije koju su sproveli uz podršku direktno različitih evropskih zemalja i duboke američke države, ona koja je i protiv predsednika Trampa”, da su „oni samo [...] izvođači prljavih radova koje je neko drugi osmislio da bi srušio jednu suverenu zemlju”, a medije [[N1]] i [[Nova S]] nazvao „najprljavijim ološem”. Za birače SL, izjavio je da su „uništili dve godine života ove zemlje”.<ref name="PriznanjePoraza">{{Cite web |url=https://nova.rs/vesti/politika/vucic-jasno-da-smo-ove-izbore-izgubili |title=Vučić: Jasno da smo ove izbore izgubili |date=27. 10. 2026. |access-date=27. 10. 2026. |work=[[Nova S]]}}</ref> Prema pisanju ''[[The Times]]'', izvori bliski Vučiću su tvrdili da je Vučić prvobitno planirao da ospori rezultate izbora i izvrši nasilni puč, ali je od toga odustao posle razgovora sa liderima drugih evropskih zemalja.<ref>{{Cite web |url=https://www.thetimes.com/world/europe/article/aleksandar-vucic-serbia-election-coup-lmbv6lqjj |title=Aleksandar Vucic ‘was talked down from violent coup’ after election loss |date=27. 10. 2026. |access-date=28. 10. 2026. |work=[[The Times]]}}</ref> [[Ilija Srdanović]], prvi na [[Studentska lista|Studentskoj listi]], rekao je da je Srbija pobedila i da je ponosan na narod koji je rekao „ne” tiraniji, dodajući: „Idemo prema civilizovanoj i boljoj Srbiji”.<ref>{{Cite web|url=https://n1info.rs/vesti/studentska-lista-pobedila-na-parlamentarnim-izborima-slavlje-u-stabu/|title=Studentska lista pobedila na parlamentarnim izborima, slavlje u štabu|date=25. 10. 2026.|website=N1 Info RS|language=sr-RS|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> [[Ivica Dačić]], ispred [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističke partije Srbije]], rekao je da SPS i partneri nisu ispunili cilj, opisujući atmosferu kao [[Referendum|referendumsku]],<ref>{{Cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/izbori-2026-rezultati-glasanje-uzivo/|title=Održani izbori u Srbiji: Studentska lista pobedila, u Skupštinu ulazi još samo SNS (FOTO/VIDEO) - Politika - Dnevni list Danas|date=25. 10. 2026.|language=sr-RS|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> dok je [[Miloš Jovanović]] ispred ''[[Autentična desnica|Autentične desnice]],'' koja nije prešla cenzus, čestitao pobedu Studentskoj listi.<ref>{{Cite web|url=https://www.b92.net/info/politika/279304/vanredni-parlamentani-izboru-u-srbiji/vest|title=Objavljeni rezultati izbora: Evo kako je Srbija glasala FOTO/VIDEO|last=B92|website=B92.net|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref><ref name="auto-54b90b">{{Cite web|url=https://www.danas.rs/vesti/politika/milos-jovanovic-novi-dss-ostavka/|title=Miloš Jovanović najavio povlačenje sa javne scene posle izbornog neuspeha Novog DSS - Politika - Dnevni list Danas|date=26. 10. 2026.|language=sr-RS|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> Narednog dana, Jovanović je podneo ostavku na funkciju predsednika [[Nova demokratska stranka Srbije|Nove demokratske stranke Srbije]] i najavio povlačenje iz javnog i političkog života.<ref name="auto-54b90b" /> Nakon [[Aleksandar Vučić|Vučićevog]] javnog priznavanja poraza, narod je proslavljao na ulicama [[Beograd]]a i drugih gradova, a u Beogradu je masa uklonila zaštitne ograde i šatore [[Ćacilend]]a u [[Pionirski park|Pionirskom parku]].<ref name="Izlaz">{{cite news| title = Građani ušli u šatorsko naselje u Pionirskom parku, ruše šatore i razbijaju stolice| work = Izlaz| agency = Beta| url = https://izlaz.com/gradjani-usli-u-satorsko-naselje-u-pionirskom-parku-ruse-satore-i-razbijaju-stolice| archive-url = https://web.archive.org/web/20261025222742/https://izlaz.com/gradjani-usli-u-satorsko-naselje-u-pionirskom-parku-ruse-satore-i-razbijaju-stolice/| archive-date = 25. 10. 2026.| url-status = live }}</ref> Lideri liste ''[[Platforma za evropsku Srbiju]]'', [[Marinika Tepić]] i [[Zdravko Ponoš]], su čestitali pobedu Studentskoj listi, navevši da je cilj njihove borbe tokom prethodnih godina bila pobeda nad Srpskom naprednom strankom, što se i desilo.<ref>{{Cite web |url=https://beta.rs/content/254754-ponos-i-tepic-pobeda-prave-srbije-cilj-je-ispunjen-da-padne-rezim-aleksandra-vucica |title=Ponoš i Tepić: Pobeda prave Srbije, cilj je ispunjen da padne režim Aleksandra Vučića |date=26. 10. 2026. |access-date=27. 10. 2026. |website=beta.rs}}</ref> === Balkan === Premijer [[Crna Gora|Crne Gore]], [[Milojko Spajić]], čestitao je predstavnicima Studentske liste pobedu i poručio da veruje da je pred Srbijom i Crnom Gorom novo poglavlje:<ref>{{Cite web|url=https://n1info.rs/region/milojko-spajic-cestitao-pobedu-studentskoj-listi-pred-crnom-gorom-i-srbijom-novo-poglavlje/|title=Milojko Spajić čestitao pobedu Studentskoj listi: Pred Crnom Gorom i Srbijom novo poglavlje|date=25. 10. 2026.|website=N1 Info RS|language=sr-RS|access-date=26. 10. 2026.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rtcg.me/vijesti/politika/896384/spajic-cestitao-predstavnicima-sl-pred-crnom-gorom-i-srbijom-novo-poglavlje.html|title=Spajić čestitao predstavnicima SL: Pred Crnom Gorom i Srbijom novo poglavlje|website=RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis|language=en|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Današnji dan u Srbiji slikovit je podsetnik da su volja građana i njihovo pravo da slobodno odlučuju o svojoj budućnosti temelj svake demokratske promene. Čestitam predstavnicima Studentske liste i čvrsto verujem da je pred Crnom Gorom i Srbijom novo poglavlje, zasnovano na uvažavanju i otvorenom dijalogu, bez nepotrebnog podizanja tenzija. Građani obe države zaslužuju odnose koji će se meriti konkretnim rezultatima saradnje, a ne dubinom diplomatskih nesporazuma. </blockquote> Predsednik Crne Gore, [[Jakov Milatović]], čestitao je građanima Srbije pobedu Studentske liste:<ref>{{Cite web|url=https://n1info.rs/region/milatovic-cestitao-studentskoj-listi-na-izbornoj-pobedi-novo-poglavlje/|title=Milatović čestitao Studentskoj listi na izbornoj pobedi: Novo poglavlje u odnosima Srbije i Crne Gore|date=25. 10. 2026.|website=N1 Info RS|language=sr-RS|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Čestitam Studentskoj listi na izbornoj pobedi, a građanima Republike Srbije na jasno iskazanoj demokratskoj volji. Uveren sam da će ovaj izborni rezultat otvoriti novo poglavlje u odnosima Crne Gore i Republike Srbije, zasnovano na prijateljstvu, iskrenom dijalogu i posvećenosti zajedničkoj evropskoj budućnosti. </blockquote> Predsednik Skupštine Crne Gore, [[Andrija Mandić]], i njegova [[Nova srpska demokratija]]:<ref>{{Cite web|url=https://direktno.rs/vesti/region/743791/mandic-cestitka-studentska-lista.html|title=Mandić čestitao pobedu Studentskoj listi: Neka Bog čuva Crnu Goru i Srbiju {{!}} Region|website=Direktno|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Studentskoj listi upućujem iskrene čestitke povodom pobede na izborima, uz želju da u vođenju Srbije imaju mnogo mudrosti, sreće i uspeha. Mnogi su priželjkivali da posvađaju srpski narod upravo na ovoj temi i zato mi je kao predsedniku Nove srpske demokratije posebno važno što su sinoć svi bili na visini ovog velikog zadatka i što su sačuvani mir i stabilnost. Kao predsednik NSD-a, ali pre svega kao čovek koji duboko veruje u bratske odnose naših zemalja, želim da istaknem da su Crna Gora i Srbija jedna drugoj najbliže i da je naša zajednička obaveza da gradimo najbolje moguće odnose. Svedoci smo da su pojedini politički krugovi pokušali da ove izbore iskoriste za narušavanje tih odnosa i ostvarivanje sopstvenih političkih ciljeva koji nisu u interesu srpskog naroda. Ljudska je obaveza, a ne samo politička dužnost da se zahvalimo dosadašnjim predstavnicima vlasti u Srbiji za sve ono dobro što su uradili za svoj narod van granica Srbije. Na našem zajedničkom putu ka članstvu u EU očekujemo još veće zbližavanje i spremni smo da pomognemo da Srbija posle Crne Gore bude prva naredna članica. A onda kada budemo zajedno deo velike evropske porodice, kada tim novim ujedinjenjem u Evropskoj uniji ponovo nestane granica među nama, najviše će se radovati srpski narod sa obe strane tih granica. A zajedno sa nama i svi naši sugrađani u obe zemlje. Želimo da Crna Gora i Srbija budu zemlje slobodnih, srećnih i bogatih ljudi. Neka Bog čuva Crnu Goru i Srbiju. </blockquote>U [[Podgorica|Podgorici]] su građani okupljanjem ispred [[Hram Hristovog Vaskrsenja u Podgorici|Hrama Hristovog Vaskrsenja]] i u automobilskim kolonama proslavili izbornu pobedu Studentske liste. Predsednik [[Savez nezavisnih socijaldemokrata|Saveza nezavisnih socijaldemokrata]], [[Milorad Dodik]], čestitao je izbornu pobedu:<ref>{{Cite web|url=https://n1info.rs/vesti/dodik-cestitao-studentskoj-listi-na-pobedi/|title=Dodik čestitao Studentskoj listi na pobedi|date=25. 10. 2026.|website=N1 Info RS|language=sr-RS|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Čestitam Studentskoj listi na pobedi. Građani Srbije i svi politički akteri su još jednom demonstrirali demokratski karakter jednog od najstarijih državotvornih naroda u Evropi. Posebno zahvaljujem Aleksandru Vučiću na saradnji i razumevanju koje je godinama pokazivao prema Republici Srpskoj. To nije bila samo politička podrška&nbsp;— to je bilo razumevanje istog naroda, iste sudbine i istog interesa. Republika Srpska i Srbija nastavljaju dalje zajedno. Najbliže i u najboljim odnosima. U saradnji i podršci po svim pitanjima&nbsp;— regionalnim i međunarodnim, na svakom forumu i u svakoj instituciji. Jer Srbi sa obe strane Drine su jedan narod i tako će ostati. Glas naroda je glas Boga. Građani Republike Srpske i Srbije rekli su svoje. Idemo dalje&nbsp;— zajedno. </blockquote>Članica Predsedništva [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], [[Željka Cvijanović]]:<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/ba/politika/željka-cvijanović-čestitala-izbornu-pobjedu-studentskoj-listi/4100840|title=Željka Cvijanović čestitala izbornu pobjedu Studentskoj listi|date=26. 10. 2026.|website=Anadolu|language=tr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Čestitam Studentskoj listi izbornu pobedu, sa željom da Srbija nastavi da se kreće putem razvoja i prosperiteta. Čestitam i svim drugim političkim akterima, kao i građanima Srbije, na iskazanom demokratskom kapacitetu. Republika Srpska ostaje zagledana u Srbiju, uz želju da naši odnosi, kao i saradnja, i u budućnosti budu na najvišem mogućem nivou. </blockquote> Građani [[Republika Srpska|Republike Srpske]] su proslavljali izbornu pobedu Studentske liste u [[Banja Luka|Banjaluci]] i [[Trebinje|Trebinju]], a u Banjaluci su okupljeni uzvikivali „Mile, ti si sljedeći!”<ref>{{Cite web|url=https://www.rtvbn.com/4098217/u-banjaluci-poruke-mile-lopove-ti-si-sledeci-video|title=U Banjaluci poruke: MILE, LOPOVE, TI SI SLEDEĆI (video)|website=BN|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> Premijer [[Hrvatska|Republike Hrvatske]], [[Andrej Plenković|Andrej Plenković]], čestitao je putem telefona izbornu pobedu nosiocu ''Studentske liste'', Iliji Srdanoviću. Najavio je da očekuje bolje bilateralne odnose između Hrvatske i Srbije.<ref>{{Cite web|url=https://www.nedeljnik.rs/plenkovic-ocekujem-bolje-odnose-sa-srbijom-posle-pobede-studentske-liste/|title=Plenković: Očekujem bolje odnose sa Srbijom posle pobede Studentske liste - Nedeljnik|last=d.o.o|first=cubes|website=https://www.nedeljnik.rs/|language=sr-RS|access-date=27. 10. 2026.}}</ref> Predsednik [[Srpsko narodno vijeće|Srpskog narodnog veća]] i [[Samostalna demokratska srpska stranka|Samostalne demokratske srpske stranke]], [[Milorad Pupovac]], čestitao je ''Studentskoj listi'' pobedu na izborima:<ref>{{Cite web|url=https://www.danas.rs/svet/sdss-pupovac-cestitali-studentska-lista/|title="Pred Srbijom je sada veliki posao": Pupovac i SDSS čestitali na pobedi studensko-građanskom pokretu - Svet - Dnevni list Danas|date=26. 10. 2026.|language=sr-RS|access-date=27. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Studentsko-građanskom pokretu i njegovoj Studentskoj listi čestitamo uverljivu i nadmoćnu pobedu na vanrednim parlamentarnim izborima za Narodnu skupštinu Republike Srbije. Čestitamo im pobedu koliko jedinstvenu toliko i ohrabrujuću u današnjim političkim okolnostima našeg regiona, Evrope i sveta. Radujemo se iskazanoj želji Studentske liste da odnose sa zemljama u regionu transformiše u što je moguće bolje. To će, uvereni smo, i položaj Srba u tim zemljama, a naročito Srba u Hrvatskoj, učiniti lakšim i boljim. Srećno studenti, srećno Srbijo! </blockquote> === Evropska unija === [[Marta Kos]], evropska komesarka za proširenje, čestitala je pobedu Studentskoj listi i izjavila:<ref>{{Cite web|url=https://insajder.net/prenosimo/kos-cestitala-studentskoj-listi-za-srbiju-moze-da-pocne-novo-poglavlje|title=Kos čestitala Studentskoj listi: Za Srbiju može da počne novo poglavlje|last=Insajder|date=25. 10. 2026.|website=Insajder|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Srbija je rekla svoje. Nakon gotovo dve godine protesta za demokratiju, vladavinu prava i borbu protiv korupcije, građani Srbije izašli su na izbore u istorijski velikom broju. Čestitke Studentskoj listi na pobedi! Upravo su to vrednosti koje se nalaze u samom srcu naše Evropske unije. Za Srbiju može da počne novo poglavlje. Vrata Evropske unije su otvorena i spremni smo da zajedno krenemo napred. </blockquote>Predsednica [[Evropska komisija|Evropske komisije]], [[Urzula fon der Lajen]], čestitala je pobedu Studentske liste i napisala na mreži Tviter:<ref>{{Cite web|url=https://boom93.rs/article/61786/ursula-fon-der-lajen-cestitala-studentskoj-listi|title=Ursula fon der Lajen čestitala Studentskoj listi|last=Beta|website=Boom93|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Danas su građani Srbije izašli na birališta u rekordnom broju kako bi oblikovali budućnost svoje zemlje. Čestitamo Studentskoj listi na pobedi na parlamentarnim izborima. Spremni smo da podržimo reforme u oblasti vladavine prava, slobode medija, borbe protiv korupcije i jačanja demokratskih institucija, kao i da zajednički radimo na unapređenju evropske budućnosti Srbije i njenom putu ka Evropskoj uniji. </blockquote> Generalni sekretar [[Savet Evrope|Saveta Evrope]], [[Alen Berset]], izjavio je: <blockquote> Čestitamo Studentskoj listi Srbije na izbornom rezultatu. Građani Srbije su napravili svoj demokratski izbor. Pozdravljamo prihvatanje rezultata od strane bivšeg predsednika Vučića i njegovu posvećenost mirnoj demokratskoj tranziciji. Savet Evrope je spreman da sarađuje sa demokratski izabranim rukovodstvom Srbije na jačanju ljudskih prava, demokratije i vladavine prava. Vaša istrajnost, energija i posvećenost evropskim principima i budućnosti Srbije doveli su vas dovde. Možete računati na našu podršku. </blockquote> Premijer [[Mađarska|Mađarske]], [[Peter Mađar]], čestitao je pobedu ''Studentskoj listi'':<ref>{{Cite news|url=https://x.com/magyarpeterMP/status/2114473815082496395|title=Magyar Péter (Ne féljetek) (@magyarpeterMP) na mreži X|date=2026-10-25|work=X (formerly Twitter)|access-date=2026-10-27|language=sr}}</ref> <blockquote> Upravo sam razgovarao telefonom sa liderima Studentske liste, koji su pobedili na izborima u Srbiji, i čestitao im na njihovoj pobedi. Uverio sam ih u podršku Mađarske. Drago mi je bilo da čujem koliko snage im je donela naša pobeda u aprilu, tokom ove teške borbe. </blockquote> [[Njemačka|Nemački]] kancelar [[Fridrih Merc]] je čestitao izbornu pobedu Studentske liste:<ref>{{Cite news|url=https://x.com/bundeskanzler/status/2114704510660563204|title=Bundeskanzler Friedrich Merz (@bundeskanzler) na mreži X|date=2026-10-26|work=X (formerly Twitter)|access-date=2026-10-27|language=sr}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klix.ba/vijesti/svijet/merz-cestitao-studentima-na-pobjedi-u-srbiji-svojim-zahtjevima-su-uspjeli-doprijeti-do-ljudi-ishod-je-jasan/261026144|title=Merz čestitao studentima na pobjedi u Srbiji: "Svojim zahtjevima su uspjeli doprijeti do ljudi, ishod je jasan"|date=2026-10-26|website=Klix.ba|language=bs|access-date=2026-10-27}}</ref> <blockquote> Parlamentarni izbori u Srbiji su jasno odlučeni. Čestitamo Studentskoj listi! Svojim zalaganjem za vladavinu prava, borbu protiv korupcije i za osnovne slobode, ona je uspela da dopre do ljudi. Angažovano ćemo podržavati evropski put Srbije. </blockquote> === Ostatak Evrope === Portparol [[Vlada Ruske Federacije|Vlade Ruske Federacije]], [[Dmitrij Peskov]], izjavio je:<ref>{{Cite web|url=https://insajder.net/prenosimo/portparol-ruskog-predsednika-mi-priznajemo-rezultate-izbora-koji-su-odrzani-u-srbiji|title=Portparol ruskog predsednika: Mi priznajemo rezultate izbora koji su održani u Srbiji|last=Insajder|date=26. 10. 2026.|website=Insajder|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.slobodnaevropa.org/amp/kremlj-rusija-srbija-izbori-vucic-/33884414.html|title=Kremlj se nada da će novi 'studentski lideri Srbije shvatiti da je saradnja s Rusijom u interesu njihove zemlje'|website=www.slobodnaevropa.org|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Priznajemo rezultate izbora održanih u Srbiji. Izuzetno cenimo doprinos koji je Vučić dao razvoju naših bilateralnih odnosa. Znamo da će Vučić ostati na političkoj sceni i nadamo se da će, čak i kao opozicioni političar, nastaviti da doprinosi razvoju ovih bilateralnih odnosa. Što se tiče nove političke snage koja će doći na vlast kao rezultat izbora, želimo da izrazimo nadu da će i njene akcije biti konstruktivno usmerene ka daljem razvoju odnosa. Za tango je potrebno dvoje. </blockquote> Predsednik [[Ukrajina|Ukrajine]], [[Volodimir Zelenski]], čestitao je pobedu i dodao:<ref>{{Cite web|url=https://eupravozato.mondo.rs/politika-prosirenja/izbori/a21658/reakcije-iz-sveta-na-izbornu-pobedu-studenata.html|title=Reakcije iz sveta na pobedu Studentske liste: Oglasili se Zelenski i američki kongresmen, evo šta su poručili Srbiji|date=26. 10. 2026.|website=Eupravozato|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://naslovi.net/2026-10-26/blic/zelenski-se-oglasio-o-izborima-u-srbiji/42531123|title=Zelenski se oglasio o izborima u Srbiji|website=Naslovi.net|language=sr|access-date=26. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Ovo je očigledno novo poglavlje u istoriji zemlje i njenog naroda. Želimo Srbiji uspeh, stvarni razvoj i tople odnose sa evropskom zajednicom. Mi u Ukrajini zahvaljujemo Srbiji na poštovanju našeg naroda, naše države i naše nezavisnosti. Uvek se radujemo našim zajedničkim uspesima&nbsp;— svemu što jača naša društva i pruža ljudima više mogućnosti. Spremni smo da nastavimo da širimo našu saradnju i želimo da se sve dobre nade građana Srbije ostvare. </blockquote> === Sjedinjene Američke Države === [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanski]] član [[Kongres Sjedinjenih Američkih Država|Kongresa]] Sjedinjenih Američkih Država, [[Džo Vilson]], objavio je na društvenoj mreži Tviter:<ref>{{Cite web|url=https://standard.co.me/svijet/stejt-department-o-pobjedi-studentske-liste-pozdravljamo-ucesce-gradjana-radujemo-se-nastavku-i-daljem-unapredjenju-partnerstva|title=STEJT DEPARTMENT O POBJEDI STUDENTSKE LISTE: Pozdravljamo učešće građana, radujemo se nastavku i daljem unapređenju partnerstva|date=26. 10. 2026.|website=standard.co.me|language=sr|access-date=27. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Amerikanci upućuju srdačne čestitke narodu Srbije povodom izborne kampanje u kojoj je vođena teška borba, a posebno studentima, koji su pokazali istorijsku odlučnost i patriotizam u svojoj misiji obnove vladavine prava u svojoj zemlji. Sada počinje vreme teškog rada. Radujem se obnovljenim odnosima između Srbije i Sjedinjenih Američkih Država! Bog blagoslovio Srbiju! </blockquote>[[Stejt department]] je izdao saopštenje povodom objave rezultata parlamentarnih izbora:<ref>{{Cite web|url=https://www.slobodnaevropa.org/amp/stejt-department-izbori-srbija/33884528.html|title=State department o izborima u Srbiji: Radujemo se nastavku partnerstva|website=www.slobodnaevropa.org|access-date=27. 10. 2026.}}</ref> <blockquote> Radujemo se nastavku i daljem unapređenju našeg partnerstva sa novoizabranim članovima Narodne skupštine Srbije i građanima Srbije, nadovezujući se na zamah ostvaren tokom protekle godine, između ostalog i pokretanjem Strateškog dijaloga. </blockquote> == Reference == {{reference}} == Literatura == {{literatura}} * {{cite document | ref = {{harvid|Registar političkih stranaka}} | title = Izvod iz registra političkih stranaka | publisher = Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave | date = 2. 10. 2026.| url = https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-url = https://web.archive.org/web/20261002210946/https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-date = 2. 10. 2026.| url-status = live }} {{literatura/kraj}} == Spoljašnje veze == {{spoljašnje veze}} * [https://www.rik.parlament.gov.rs Republička izborna komisija] * [https://izbornimonitor.rs Izborni monitor] {{spoljašnje veze/kraj}} {{Izbori u Srbiji|state=collapsed}} {{podnožje|Srbija}} [[Kategorija:Izbori u Srbiji]] [[Kategorija:Izbori u 2026.]] [[Kategorija:Srbija u 2026.]] [[Kategorija:Studentska lista|~]] tvxmrxcs2z4k8awjcfg7lnedodhyvm5 42714565 42714559 2026-10-29T21:04:13Z Inokosni organ 160059 n/č > obrađeno prema verziji na sr.wikiju iz 29-10-2026. [[sr:Парламентарни избори у Србији 2026.|Парламентарни избори у Србији 2026.]] > klica 42714565 wikitext text/x-wiki {{klica}} {{Infokutija izbori | election_name = Parlamentarni izbori u Srbiji 2026. | country = Srbija | type = parlamentarni | votes_for_election = | needed_votes = | ongoing = ne | previous_election = | previous_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|2023.]] | election_date = [[25. oktobar]] [[2026.]] | next_election = | next_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2030.|2030.]] <!-- Kandidat --> | image1 = President Vučić of the Republic of Serbia on September 16, 2025 (cropped).jpg | colour1 = FA8072 | candidate1 = [[Aleksandar Vučić]] | party1 = [[Srpska napredna stranka]] | popular_vote1 = 1.719.640 | percentage1 = 38,98 % <!-- Kandidat --> | image2 = Studenti u blokadi's Logo.jpg | colour2 = 025EB1 | candidate2 = (''bez kandidata'') | party2 = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | popular_vote2 = 2.339.038 | percentage2 = 53,03 % <!-- Kandidat --> | image4 = | colour4 = 000000 | candidate4 = | party4 = | popular_vote4 = | percentage4 = <!-- Kandidat --> | image5 = | colour5 = 555555 | candidate5 = | party5 = | popular_vote5 = | percentage5 = <!-- bottom --> | title = | before_election = | before_party = | after_election = | after_party = <!-- Izbori --> | map_size = | map_image = | map_caption = | title = Predsjednik vlade | before_election = [[Aleksandar Vučić]] | before_party = [[Srpska napredna stranka]] | posttitle = | after_election = – | after_party = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | college_voted = }} '''Parlamentarni izbori''' su održani u [[Srbija|Republici Srbiji]] dana [[25. oktobra]] [[2026.]] i predstavljaju 15. izbore za [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu Srbije]] od uvođenja višestranačkog sistema [[1990.]] godine. Izbori su vanredni jer je redovne izbore trebalo održati do kraja [[2027.]] godine. Izbore je pobedila [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] sa širokom većinom od 2.339.038 to jeste s 53,03% glasova. Na izbore je izašlo 6.451.292 glasača tj. 68,98% birača s pravom glasa. == Zbivanja == Do vanrednih izbora došlo je usled [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024-2026.|protesta zbog pada nadstrešnice železničke stanice Novi Sad]], koji su počeli u novembru [[2024.]] godine. Studenti u blokadi, koji su bili na čelu protesta, od maja 2025. godine su zahtevali vanredne parlamentarne izbore. [[Predsednik Republike Srbije|Predsednik Srbije]] [[Aleksandar Vučić]] je povodom tog zahteva izjavljivao da bi izbori mogli biti održani ranije, zajedno sa sledećim [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničkim izborima]]. Na obrazloženi predlog Vlade, Vučić je 9. septembra 2026. raspustio [[Četrnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|četrnaesti saziv]] [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] i raspisao izbore za [[25. oktobar]], čime je zvanično počela izborna kampanja. Specifičnost ovih izbora je to što se kao glavni konkurent dugogodišnjoj vladajućoj [[Srpska napredna stranka|Srpskoj naprednoj stranci (SNS)]] se navela [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]], koju su sastavili studenti u blokadi. Na samoj listi nema studenata, već se na njoj nalaze nestranačke ličnosti koje su studenti izabrali. Opozicione stranke nisu uspele da formiraju jedinstven front. Deo njih je izašao na izbore sa ideološkim saveznicima, u koalicijama ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', dok je veći broj stranaka odustao od učešća i pozvao svoje birače da glasaju za Studentsku listu, koju su istraživanja javnog mnjenja videla kao vodeću opozicionu snagu. Dugogodišnji koalicioni partner SNS-a, [[Socijalistička partija Srbije]], nastupao je u sopstvenoj koaliciji sa [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvenom Srbijom]], [[Zeleni Srbije|Zelenima Srbije]] i [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratskom partijom Srbije]]. SNS je nastupao sa više manjih stranaka na listi ''Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija'', koju je predvodio Aleksandar Vučić kao kandidat za predsednika Vlade. Izlaznost je u jutarnjim časovima bila rekordna, dok su ovi izbori imali drugu najveću ukupnu izlaznost u istoriji srpskih izbora sa više od 70%. Iako su posmatrači izbora i nevladine organizacije prijavile mnoge [[Izborna krađa|izborne krađe]] u korist SNS-a, kao i incidente na biračkim mestima i napade na kontrolore, pobedu je odnela Studentska lista sa više od 50% glasova, čiju je pobedu ubrzo nakon kraja glasanja priznao Aleksandar Vučić. To je treći put da neka stranka osvoji više od polovine glasova na parlamentarnim izborima u Srbiji. Srpska napredna stranka po prvi put od svog osnivanja nije formirala vladu i po prvi put nije najveća stranka posle nekih parlamentarnih izbora. Zbog referendumske atmosfere i velike izlaznosti su glasovi uglavnom bili podeljeni između Studentske liste i SNS-a, što je dovelo do toga da Socijalistička partija Srbije po prvi put ne pređe izborni cenzus i time uopšte ne uđe u skupštinu. ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', iako najjače opozicione koalicije na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|prethodnim izborima]], su na ovim osvojile po manje od 1% glasova, te novu skupštinu čine samo Studentska lista i SNS, kao i manjinske stranke [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]], Albanska koalicija, [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA]] i [[Sandžačka demokratska partija|SDP]]. Zbog prethodne ostavke Aleksandra Vučića na mestu predsednika se uskoro očekuju i predsednički izbori. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|3}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite document | ref = {{harvid|Registar političkih stranaka}} | title = Izvod iz registra političkih stranaka | publisher = Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave | date = 2. 10. 2026.| url = https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-url = https://web.archive.org/web/20261002210946/https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-date = 2. 10. 2026.| url-status = live }} {{refend}} {{Commonscat|2026 elections in Serbia}} == Vanjske veze == * [https://www.rik.parlament.gov.rs Republička izborna komisija] * [https://izbornimonitor.rs Izborni monitor] {{Izbori u Srbiji}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Parlamentarni izbori u Srbiji]] [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:Izbori 2026.]] n2am2k4k8aoz82tuoyq7wjze51vq2cw 42714567 42714565 2026-10-29T21:11:00Z Inokosni organ 160059 42714567 wikitext text/x-wiki {{klica}} {{Infokutija izbori | election_name = Parlamentarni izbori u Srbiji 2026. | country = Srbija | type = parlamentarni | votes_for_election = | needed_votes = | ongoing = ne | previous_election = | previous_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|2023.]] | election_date = [[25. oktobar]] [[2026.]] | next_election = | next_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2030.|2030.]] <!-- Kandidat --> | image1 = President Vučić of the Republic of Serbia on September 16, 2025 (cropped).jpg | colour1 = 025EB1 | candidate1 = [[Aleksandar Vučić]] | party1 = [[Srpska napredna stranka]] | popular_vote1 = 1.719.640 | percentage1 = 38,98 % <!-- Kandidat --> | image2 = Studenti u blokadi's Logo.jpg | colour2 = 960018 | candidate2 = (''bez kandidata'') | party2 = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | popular_vote2 = 2.339.038 | percentage2 = 53,03 % <!-- Kandidat --> | image4 = | colour4 = 000000 | candidate4 = | party4 = | popular_vote4 = | percentage4 = <!-- Kandidat --> | image5 = | colour5 = 000000 | candidate5 = | party5 = | popular_vote5 = | percentage5 = <!-- bottom --> | title = | before_election = | before_party = | after_election = | after_party = <!-- Izbori --> | map_size = | map_image = | map_caption = | title = Predsjednik vlade | before_election = [[Aleksandar Vučić]] | before_party = [[Srpska napredna stranka]] | posttitle = | after_election = – | after_party = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | college_voted = }} '''Parlamentarni izbori''' su održani u [[Srbija|Republici Srbiji]] dana [[25. oktobra]] [[2026.]] i predstavljaju 15. izbore za [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu Srbije]] od uvođenja višestranačkog sistema [[1990.]] godine. Izbori su vanredni jer je redovne izbore trebalo održati do kraja [[2027.]] godine. Izbore je pobedila [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] sa širokom većinom od 2.339.038 to jeste s 53,03% glasova. Na izbore je izašlo 6.451.292 glasača tj. 68,98% birača s pravom glasa. == Zbivanja == Do vanrednih izbora došlo je usled [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024-2026.|protesta zbog pada nadstrešnice železničke stanice Novi Sad]], koji su počeli u novembru [[2024.]] godine. Studenti u blokadi, koji su bili na čelu protesta, od maja 2025. godine su zahtevali vanredne parlamentarne izbore. [[Predsednik Republike Srbije|Predsednik Srbije]] [[Aleksandar Vučić]] je povodom tog zahteva izjavljivao da bi izbori mogli biti održani ranije, zajedno sa sledećim [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničkim izborima]]. Na obrazloženi predlog Vlade, Vučić je 9. septembra 2026. raspustio [[Četrnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|četrnaesti saziv]] [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] i raspisao izbore za [[25. oktobar]], čime je zvanično počela izborna kampanja. Specifičnost ovih izbora je to što se kao glavni konkurent dugogodišnjoj vladajućoj [[Srpska napredna stranka|Srpskoj naprednoj stranci (SNS)]] se navela [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]], koju su sastavili studenti u blokadi. Na samoj listi nema studenata, već se na njoj nalaze nestranačke ličnosti koje su studenti izabrali. Opozicione stranke nisu uspele da formiraju jedinstven front. Deo njih je izašao na izbore sa ideološkim saveznicima, u koalicijama ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', dok je veći broj stranaka odustao od učešća i pozvao svoje birače da glasaju za Studentsku listu, koju su istraživanja javnog mnjenja videla kao vodeću opozicionu snagu. Dugogodišnji koalicioni partner SNS-a, [[Socijalistička partija Srbije]], nastupao je u sopstvenoj koaliciji sa [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvenom Srbijom]], [[Zeleni Srbije|Zelenima Srbije]] i [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratskom partijom Srbije]]. SNS je nastupao sa više manjih stranaka na listi ''Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija'', koju je predvodio Aleksandar Vučić kao kandidat za predsednika Vlade. Izlaznost je u jutarnjim časovima bila rekordna, dok su ovi izbori imali drugu najveću ukupnu izlaznost u istoriji srpskih izbora sa više od 70%. Iako su posmatrači izbora i nevladine organizacije prijavile mnoge [[Izborna krađa|izborne krađe]] u korist SNS-a, kao i incidente na biračkim mestima i napade na kontrolore, pobedu je odnela Studentska lista sa više od 50% glasova, čiju je pobedu ubrzo nakon kraja glasanja priznao Aleksandar Vučić. To je treći put da neka stranka osvoji više od polovine glasova na parlamentarnim izborima u Srbiji. Srpska napredna stranka po prvi put od svog osnivanja nije formirala vladu i po prvi put nije najveća stranka posle nekih parlamentarnih izbora. Zbog referendumske atmosfere i velike izlaznosti su glasovi uglavnom bili podeljeni između Studentske liste i SNS-a, što je dovelo do toga da Socijalistička partija Srbije po prvi put ne pređe izborni cenzus i time uopšte ne uđe u skupštinu. ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', iako najjače opozicione koalicije na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|prethodnim izborima]], su na ovim osvojile po manje od 1% glasova, te novu skupštinu čine samo Studentska lista i SNS, kao i manjinske stranke [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]], Albanska koalicija, [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA]] i [[Sandžačka demokratska partija|SDP]]. Zbog prethodne ostavke Aleksandra Vučića na mestu predsednika se uskoro očekuju i predsednički izbori. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|3}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite document | ref = {{harvid|Registar političkih stranaka}} | title = Izvod iz registra političkih stranaka | publisher = Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave | date = 2. 10. 2026.| url = https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-url = https://web.archive.org/web/20261002210946/https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-date = 2. 10. 2026.| url-status = live }} {{refend}} {{Commonscat|2026 elections in Serbia}} == Vanjske veze == * [https://www.rik.parlament.gov.rs Republička izborna komisija] * [https://izbornimonitor.rs Izborni monitor] {{Izbori u Srbiji}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Parlamentarni izbori u Srbiji]] [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:Izbori 2026.]] pnstrj6lks3oftcoa452ut6fu5boius 42714570 42714567 2026-10-29T21:25:01Z Inokosni organ 160059 42714570 wikitext text/x-wiki {{klica}} {{Infokutija izbori | election_name = Parlamentarni izbori u Srbiji 2026. | country = Srbija | type = parlamentarni | votes_for_election = | needed_votes = | ongoing = ne | previous_election = | previous_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|2023.]] | election_date = [[25. oktobar]] [[2026.]] | next_election = | next_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2030.|2030.]] <!-- Kandidat --> | image1 = President Vučić of the Republic of Serbia on September 16, 2025 (cropped).jpg | colour1 = 025EB1 | candidate1 = [[Aleksandar Vučić]] | party1 = [[Srpska napredna stranka]] | popular_vote1 = 1.719.640 | percentage1 = 38,98 % <!-- Kandidat --> | image2 = Studenti u blokadi's Logo.jpg | colour2 = 960018 | candidate2 = (''bez kandidata'') | party2 = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | popular_vote2 = 2.339.038 | percentage2 = 53,03 % <!-- Kandidat --> | image4 = | colour4 = 000000 | candidate4 = | party4 = | popular_vote4 = | percentage4 = <!-- Kandidat --> | image5 = | colour5 = 000000 | candidate5 = | party5 = | popular_vote5 = | percentage5 = <!-- bottom --> | title = | before_election = | before_party = | after_election = | after_party = <!-- Izbori --> | map_size = | map_image = | map_caption = | title = Predsjednik vlade | before_election = [[Đuro Macut]] | before_party = (nezavisan) | posttitle = | after_election = – | after_party = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | college_voted = }} '''Parlamentarni izbori''' su održani u [[Srbija|Republici Srbiji]] dana [[25. oktobra]] [[2026.]] i predstavljaju 15. izbore za [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu Srbije]] od uvođenja višestranačkog sistema [[1990.]] godine. Izbori su vanredni jer je redovne izbore trebalo održati do kraja [[2027.]] godine. Izbore je pobedila [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] sa širokom većinom od 2.339.038 to jeste s 53,03% glasova. Na izbore je izašlo 6.451.292 glasača tj. 68,98% birača s pravom glasa. == Zbivanja == Do vanrednih izbora došlo je usled [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024-2026.|protesta zbog pada nadstrešnice železničke stanice Novi Sad]], koji su počeli u novembru [[2024.]] godine. Studenti u blokadi, koji su bili na čelu protesta, od maja 2025. godine su zahtevali vanredne parlamentarne izbore. [[Predsednik Republike Srbije|Predsednik Srbije]] [[Aleksandar Vučić]] je povodom tog zahteva izjavljivao da bi izbori mogli biti održani ranije, zajedno sa sledećim [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničkim izborima]]. Na obrazloženi predlog Vlade, Vučić je 9. septembra 2026. raspustio [[Četrnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|četrnaesti saziv]] [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] i raspisao izbore za [[25. oktobar]], čime je zvanično počela izborna kampanja. Specifičnost ovih izbora je to što se kao glavni konkurent dugogodišnjoj vladajućoj [[Srpska napredna stranka|Srpskoj naprednoj stranci (SNS)]] se navela [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]], koju su sastavili studenti u blokadi. Na samoj listi nema studenata, već se na njoj nalaze nestranačke ličnosti koje su studenti izabrali. Opozicione stranke nisu uspele da formiraju jedinstven front. Deo njih je izašao na izbore sa ideološkim saveznicima, u koalicijama ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', dok je veći broj stranaka odustao od učešća i pozvao svoje birače da glasaju za Studentsku listu, koju su istraživanja javnog mnjenja videla kao vodeću opozicionu snagu. Dugogodišnji koalicioni partner SNS-a, [[Socijalistička partija Srbije]], nastupao je u sopstvenoj koaliciji sa [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvenom Srbijom]], [[Zeleni Srbije|Zelenima Srbije]] i [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratskom partijom Srbije]]. SNS je nastupao sa više manjih stranaka na listi ''Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija'', koju je predvodio Aleksandar Vučić kao kandidat za predsednika Vlade. Izlaznost je u jutarnjim časovima bila rekordna, dok su ovi izbori imali drugu najveću ukupnu izlaznost u istoriji srpskih izbora sa više od 70%. Iako su posmatrači izbora i nevladine organizacije prijavile mnoge [[Izborna krađa|izborne krađe]] u korist SNS-a, kao i incidente na biračkim mestima i napade na kontrolore, pobedu je odnela Studentska lista sa više od 50% glasova, čiju je pobedu ubrzo nakon kraja glasanja priznao Aleksandar Vučić. To je treći put da neka stranka osvoji više od polovine glasova na parlamentarnim izborima u Srbiji. Srpska napredna stranka po prvi put od svog osnivanja nije formirala vladu i po prvi put nije najveća stranka posle nekih parlamentarnih izbora. Zbog referendumske atmosfere i velike izlaznosti su glasovi uglavnom bili podeljeni između Studentske liste i SNS-a, što je dovelo do toga da Socijalistička partija Srbije po prvi put ne pređe izborni cenzus i time uopšte ne uđe u skupštinu. ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', iako najjače opozicione koalicije na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|prethodnim izborima]], su na ovim osvojile po manje od 1% glasova, te novu skupštinu čine samo Studentska lista i SNS, kao i manjinske stranke [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]], Albanska koalicija, [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA]] i [[Sandžačka demokratska partija|SDP]]. Zbog prethodne ostavke Aleksandra Vučića na mestu predsednika se uskoro očekuju i predsednički izbori. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|3}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite document | ref = {{harvid|Registar političkih stranaka}} | title = Izvod iz registra političkih stranaka | publisher = Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave | date = 2. 10. 2026.| url = https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-url = https://web.archive.org/web/20261002210946/https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-date = 2. 10. 2026.| url-status = live }} {{refend}} {{Commonscat|2026 elections in Serbia}} == Vanjske veze == * [https://www.rik.parlament.gov.rs Republička izborna komisija] * [https://izbornimonitor.rs Izborni monitor] {{Izbori u Srbiji}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Parlamentarni izbori u Srbiji]] [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:Izbori 2026.]] 2tq8eik397z3h262ki7exu8pte15uao 42714647 42714570 2026-10-30T01:01:52Z Inokosni organ 160059 /* Zbivanja */ 42714647 wikitext text/x-wiki {{klica}} {{Infokutija izbori | election_name = Parlamentarni izbori u Srbiji 2026. | country = Srbija | type = parlamentarni | votes_for_election = | needed_votes = | ongoing = ne | previous_election = | previous_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|2023.]] | election_date = [[25. oktobar]] [[2026.]] | next_election = | next_year = [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2030.|2030.]] <!-- Kandidat --> | image1 = President Vučić of the Republic of Serbia on September 16, 2025 (cropped).jpg | colour1 = 025EB1 | candidate1 = [[Aleksandar Vučić]] | party1 = [[Srpska napredna stranka]] | popular_vote1 = 1.719.640 | percentage1 = 38,98 % <!-- Kandidat --> | image2 = Studenti u blokadi's Logo.jpg | colour2 = 960018 | candidate2 = (''bez kandidata'') | party2 = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | popular_vote2 = 2.339.038 | percentage2 = 53,03 % <!-- Kandidat --> | image4 = | colour4 = 000000 | candidate4 = | party4 = | popular_vote4 = | percentage4 = <!-- Kandidat --> | image5 = | colour5 = 000000 | candidate5 = | party5 = | popular_vote5 = | percentage5 = <!-- bottom --> | title = | before_election = | before_party = | after_election = | after_party = <!-- Izbori --> | map_size = | map_image = | map_caption = | title = Predsjednik vlade | before_election = [[Đuro Macut]] | before_party = (nezavisan) | posttitle = | after_election = – | after_party = [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] | college_voted = }} '''Parlamentarni izbori''' su održani u [[Srbija|Republici Srbiji]] dana [[25. oktobra]] [[2026.]] i predstavljaju 15. izbore za [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodnu skupštinu Srbije]] od uvođenja višestranačkog sistema [[1990.]] godine. Izbori su vanredni jer je redovne izbore trebalo održati do kraja [[2027.]] godine. Izbore je pobedila [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]] sa širokom većinom od 2.339.038 to jeste s 53,03% glasova. Na izbore je izašlo 6.451.292 glasača tj. 68,98% birača s pravom glasa. == Zbivanja == Do vanrednih izbora došlo je usled [[Protesti protiv korupcije u Srbiji 2024-2026.|masovnih protesta]] zbog [[Urušavanje nadstrešnice Železničke stanice Novi Sad|pada nadstrešnice železničke stanice Novi Sad]], koji su počeli u novembru [[2024.]] godine. Studenti u blokadi, koji su bili na čelu protesta, od maja 2025. godine su zahtevali vanredne parlamentarne izbore. [[Predsednik Republike Srbije|Predsednik Srbije]] [[Aleksandar Vučić]] je povodom tog zahteva izjavljivao da bi izbori mogli biti održani ranije, zajedno sa sledećim [[Predsednički izbori u Srbiji 2026.|predsedničkim izborima]]. Na obrazloženi predlog Vlade, Vučić je 9. septembra 2026. raspustio [[Četrnaesti saziv Narodne skupštine Republike Srbije|četrnaesti saziv]] [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]] i raspisao izbore za [[25. oktobar]], čime je zvanično počela izborna kampanja. Specifičnost ovih izbora je to što se kao glavni konkurent dugogodišnjoj vladajućoj [[Srpska napredna stranka|Srpskoj naprednoj stranci (SNS)]] se navela [[Studentska lista (Srbija)|Studentska lista]], koju su sastavili studenti u blokadi. Na samoj listi nema studenata, već se na njoj nalaze nestranačke ličnosti koje su studenti izabrali. Opozicione stranke nisu uspele da formiraju jedinstven front. Deo njih je izašao na izbore sa ideološkim saveznicima, u koalicijama ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', dok je veći broj stranaka odustao od učešća i pozvao svoje birače da glasaju za Studentsku listu, koju su istraživanja javnog mnjenja videla kao vodeću opozicionu snagu. Dugogodišnji koalicioni partner SNS-a, [[Socijalistička partija Srbije]], nastupao je u sopstvenoj koaliciji sa [[Jedinstvena Srbija|Jedinstvenom Srbijom]], [[Zeleni Srbije|Zelenima Srbije]] i [[Socijaldemokratska partija Srbije|Socijaldemokratskom partijom Srbije]]. SNS je nastupao sa više manjih stranaka na listi ''Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija'', koju je predvodio Aleksandar Vučić kao kandidat za predsednika Vlade. Izlaznost je u jutarnjim časovima bila rekordna, dok su ovi izbori imali drugu najveću ukupnu izlaznost u istoriji srpskih izbora sa više od 70%. Iako su posmatrači izbora i nevladine organizacije prijavile mnoge [[Izborna krađa|izborne krađe]] u korist SNS-a, kao i incidente na biračkim mestima i napade na kontrolore, pobedu je odnela Studentska lista sa više od 50% glasova, čiju je pobedu ubrzo nakon kraja glasanja priznao Aleksandar Vučić. To je treći put da neka stranka osvoji više od polovine glasova na parlamentarnim izborima u Srbiji. Srpska napredna stranka po prvi put od svog osnivanja nije formirala vladu i po prvi put nije najveća stranka posle nekih parlamentarnih izbora. Zbog referendumske atmosfere i velike izlaznosti su glasovi uglavnom bili podeljeni između Studentske liste i SNS-a, što je dovelo do toga da Socijalistička partija Srbije po prvi put ne pređe izborni cenzus i time uopšte ne uđe u skupštinu. ''[[Platforma za evropsku Srbiju|Evropska Srbija]]'' i ''[[Autentična desnica]]'', iako najjače opozicione koalicije na [[Parlamentarni izbori u Srbiji 2023.|prethodnim izborima]], su na ovim osvojile po manje od 1% glasova, te novu skupštinu čine samo Studentska lista i SNS, kao i manjinske stranke [[Savez vojvođanskih Mađara|SVM]], Albanska koalicija, [[Stranka demokratske akcije Sandžaka|SDA]] i [[Sandžačka demokratska partija|SDP]]. Zbog prethodne ostavke Aleksandra Vučića na mestu predsednika se uskoro očekuju i predsednički izbori. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|3}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite document | ref = {{harvid|Registar političkih stranaka}} | title = Izvod iz registra političkih stranaka | publisher = Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave | date = 2. 10. 2026.| url = https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-url = https://web.archive.org/web/20261002210946/https://upit.rps.gov.rs/Home/GetPDFReport | archive-date = 2. 10. 2026.| url-status = live }} {{refend}} {{Commonscat|2026 elections in Serbia}} == Vanjske veze == * [https://www.rik.parlament.gov.rs Republička izborna komisija] * [https://izbornimonitor.rs Izborni monitor] {{Izbori u Srbiji}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Parlamentarni izbori u Srbiji]] [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:Izbori 2026.]] m5bml8lc5tsire0lsj8rlbagtfzl42x 10 4727022 42714578 2026-10-29T22:33:09Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>{| class="wikitable{{if||{{{sortable|}}}| sortable|}}" style="width:{{#if:{{{narrow-percent|}}}|{{{narrow-percent}}}|100}}%;text-align:center" |+ style="background-color: #BBBBFF"|{{#if:{{{group-name|{{{naziv-grupe|}}}}}}|{{{group-name|{{{naziv-grupe}}}}}}|Rod}} ''{{{genus}}} '' {{if||{{{authority-name|{{{autorsto-ime|}}}}}}|– <small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#i... 42714578 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="wikitable{{if||{{{sortable|}}}| sortable|}}" style="width:{{#if:{{{narrow-percent|}}}|{{{narrow-percent}}}|100}}%;text-align:center" |+ style="background-color: #BBBBFF"|{{#if:{{{group-name|{{{naziv-grupe|}}}}}}|{{{group-name|{{{naziv-grupe}}}}}}|Rod}} ''{{{genus}}} '' {{if||{{{authority-name|{{{autorsto-ime|}}}}}}|– <small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> }}– broj vrsta: {{{species-count}}} |- !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Narodni naziv !scope="col" style="width:25%;"|{{#if:{{{no-subspecies|}}}|Naučni naziv|Naučni naziv i podvrste}} !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Rasprostranjenost {{#if:{{{no-ecology|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|35%|29%}};"{{!}}Veličina i ekologija}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|10%|16%}}%; {{#if:{{{narrow-percent|}}}|<!-- detrimental, do not add -->|min-width:112px;}}"{{!}}Kategorija ugroženosti {{#if:{{{no-population|}}}||&emsp14;i procijenjena populacija}}{{#if:{{{no-note|}}}||{{efn|name=iucn}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> p7hm3kav806r6arar9qvixfjrbq7i95 42714580 42714578 2026-10-29T22:34:35Z Edgar Allan Poe 29250 42714580 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="wikitable{{if||{{{sortable|}}}| sortable|}}" style="width:{{#if:{{{narrow-percent|}}}|{{{narrow-percent}}}|100}}%;text-align:center" |+ style="background-color: #BBBBFF"|{{#if:{{{group-name|{{{naziv-grupe|}}}}}}|{{{group-name|{{{naziv-grupe}}}}}}|Rod}} ''{{{genus}}} '' {{#if||{{{authority-name|{{{autorsto-ime|}}}}}}|– <small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> }}– broj vrsta: {{{species-count}}} |- !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Narodni naziv !scope="col" style="width:25%;"|{{#if:{{{no-subspecies|}}}|Naučni naziv|Naučni naziv i podvrste}} !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Rasprostranjenost {{#if:{{{no-ecology|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|35%|29%}};"{{!}}Veličina i ekologija}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|10%|16%}}%; {{#if:{{{narrow-percent|}}}|<!-- detrimental, do not add -->|min-width:112px;}}"{{!}}Kategorija ugroženosti {{#if:{{{no-population|}}}||&emsp14;i procijenjena populacija}}{{#if:{{{no-note|}}}||{{efn|name=iucn}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3zd8goz1cqq6ow39xqru2m1dwk1l8kr 42714581 42714580 2026-10-29T22:34:58Z Edgar Allan Poe 29250 Poništena izmjena [[Special:Diff/42714580|42714580]] korisnika [[Special:Contributions/Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] ([[User talk:Edgar Allan Poe|razgovor]]) 42714581 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="wikitable{{if||{{{sortable|}}}| sortable|}}" style="width:{{#if:{{{narrow-percent|}}}|{{{narrow-percent}}}|100}}%;text-align:center" |+ style="background-color: #BBBBFF"|{{#if:{{{group-name|{{{naziv-grupe|}}}}}}|{{{group-name|{{{naziv-grupe}}}}}}|Rod}} ''{{{genus}}} '' {{if||{{{authority-name|{{{autorsto-ime|}}}}}}|– <small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> }}– broj vrsta: {{{species-count}}} |- !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Narodni naziv !scope="col" style="width:25%;"|{{#if:{{{no-subspecies|}}}|Naučni naziv|Naučni naziv i podvrste}} !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Rasprostranjenost {{#if:{{{no-ecology|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|35%|29%}};"{{!}}Veličina i ekologija}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|10%|16%}}%; {{#if:{{{narrow-percent|}}}|<!-- detrimental, do not add -->|min-width:112px;}}"{{!}}Kategorija ugroženosti {{#if:{{{no-population|}}}||&emsp14;i procijenjena populacija}}{{#if:{{{no-note|}}}||{{efn|name=iucn}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> p7hm3kav806r6arar9qvixfjrbq7i95 42714603 42714581 2026-10-29T23:11:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table]] na [[Šablon:Tablica vrsta]] 42714581 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="wikitable{{if||{{{sortable|}}}| sortable|}}" style="width:{{#if:{{{narrow-percent|}}}|{{{narrow-percent}}}|100}}%;text-align:center" |+ style="background-color: #BBBBFF"|{{#if:{{{group-name|{{{naziv-grupe|}}}}}}|{{{group-name|{{{naziv-grupe}}}}}}|Rod}} ''{{{genus}}} '' {{if||{{{authority-name|{{{autorsto-ime|}}}}}}|– <small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> }}– broj vrsta: {{{species-count}}} |- !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Narodni naziv !scope="col" style="width:25%;"|{{#if:{{{no-subspecies|}}}|Naučni naziv|Naučni naziv i podvrste}} !scope="col" style="width:15%; min-width:180px;"|Rasprostranjenost {{#if:{{{no-ecology|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|35%|29%}};"{{!}}Veličina i ekologija}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||!scope{{=}}"col" style{{=}}"width:{{#if:{{{no-population|}}}|10%|16%}}%; {{#if:{{{narrow-percent|}}}|<!-- detrimental, do not add -->|min-width:112px;}}"{{!}}Kategorija ugroženosti {{#if:{{{no-population|}}}||&emsp14;i procijenjena populacija}}{{#if:{{{no-note|}}}||{{efn|name=iucn}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> p7hm3kav806r6arar9qvixfjrbq7i95 10 4727023 42714579 2026-10-29T22:33:48Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly> {{safesubst<noinclude />:#if:{{{html|}}}|</table>|{{safesubst<noinclude />:!}}} }}</includeonly>{{safesubst<noinclude />:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using end template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:End]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| html | 1<!--parameter does not do anything, but described in the documentation since 2015--> }}<noinclude>{{Docum... 42714579 wikitext text/x-wiki <includeonly> {{safesubst<noinclude />:#if:{{{html|}}}|</table>|{{safesubst<noinclude />:!}}} }}</includeonly>{{safesubst<noinclude />:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using end template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:End]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| html | 1<!--parameter does not do anything, but described in the documentation since 2015--> }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> jns7dt3rwqzdl7hj8zt6tlh6c23eh9m 42714600 42714579 2026-10-29T23:08:19Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/end]] na [[Šablon:Završetak]] 42714579 wikitext text/x-wiki <includeonly> {{safesubst<noinclude />:#if:{{{html|}}}|</table>|{{safesubst<noinclude />:!}}} }}</includeonly>{{safesubst<noinclude />:#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using end template with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:End]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| html | 1<!--parameter does not do anything, but described in the documentation since 2015--> }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> jns7dt3rwqzdl7hj8zt6tlh6c23eh9m 10 4727024 42714582 2026-10-29T22:35:33Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|eq|1|2}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{2}}}|{{{3}}}|1|2}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#if{{{1}}}:{{{2}}}|1|2}}|{{{3}}}|{{{4|}}}}}}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 42714582 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|eq|1|2}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{2}}}|{{{3}}}|1|2}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#if{{{1}}}:{{{2}}}|1|2}}|{{{3}}}|{{{4|}}}}}}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> f8ynzwax4uvhq0bvzgatn2t1xjeyefy 42714594 42714582 2026-10-29T23:05:51Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:If]] na [[Šablon:Ako]] 42714582 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{1}}}|eq|1|2}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#ifeq:{{{2}}}|{{{3}}}|1|2}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{ safesubst:<noinclude/>p{{ safesubst:<noinclude/>#if{{{1}}}:{{{2}}}|1|2}}|{{{3}}}|{{{4|}}}}}}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> f8ynzwax4uvhq0bvzgatn2t1xjeyefy 10 4727025 42714583 2026-10-29T22:36:06Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{2}}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> 42714583 wikitext text/x-wiki {{{2}}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> duozeijtz6f7quc59lhhpe6ycu023mt 10 4727026 42714584 2026-10-29T22:36:41Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{1}}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> 42714584 wikitext text/x-wiki {{{1}}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> 5ehwz00t9r7xcn6sk4y7djdeubzwxkn 10 4727027 42714586 2026-10-29T22:44:53Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{{image2|{{{slika2}}}}... 42714586 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2}}}}}}|[[{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{#if:{{{image2-height|{{{slika2-visina|}}}}}}|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|}}}}}}x{{{image2-height|{{{slika2-visina}}}}}}px|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image2-alt|{{{slika2-alt}}}}}}]]|}}{{#if:{{{image2-caption|{{{slika2-opis|}}}}}}|<br/>{{{image2-caption|{{{slika2-opis}}}}}}|}} |''{{{binomial|{{{dvoimeno}}}}}}'' <br/><small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> {{#if:{{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}|<br/><br/>{{smalldiv|1={{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}}}|}} |{{{range}}}{{#if:{{{range-image|}}}|<br/>[[{{{range-image}}}|{{#if:{{{range-image-height|}}}|{{{range-image-size|}}}x{{{range-image-height}}}px|{{{range-image-size|180px}}}}}|alt=Karta rasprostranjenosti]]|}} {{#if:{{{no-ecology|}}}||{{!}} style{{=}}"text-align:left;"{{!}}''Veličina'': {{{size|{{{veličina}}}}}}<br/><br/>''Stanište'': {{{habitat|{{{stanište}}}}}}{{#if:{{{no-diet|}}}||<br/><br/>''Ishrana'': {{{diet|{{{hunting|{{{ishrana|{{{lov|}}}}}}}}}}}}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||{{!}}{{#if:{{{iucn-status|}}}|{{IUCN status|option=23|{{{iucn-status}}}}}{{#if:{{{status-ref|}}}|{{{status-ref}}}|}}<br/><br/>}}{{{population|{{{populacija|}}}}}} {{{direction|{{{smjer|}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> fixexzkvv4f6keon1rivkcjr67imnt4 42714587 42714586 2026-10-29T22:45:28Z Edgar Allan Poe 29250 42714587 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}|[[{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{#if:{{{image2-height|{{{slika2-visina|}}}}}}|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|}}}}}}x{{{image2-height|{{{slika2-visina}}}}}}px|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image2-alt|{{{slika2-alt}}}}}}]]|}}{{#if:{{{image2-caption|{{{slika2-opis|}}}}}}|<br/>{{{image2-caption|{{{slika2-opis}}}}}}|}} |''{{{binomial|{{{dvoimeno}}}}}}'' <br/><small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> {{#if:{{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}|<br/><br/>{{smalldiv|1={{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}}}|}} |{{{range}}}{{#if:{{{range-image|}}}|<br/>[[{{{range-image}}}|{{#if:{{{range-image-height|}}}|{{{range-image-size|}}}x{{{range-image-height}}}px|{{{range-image-size|180px}}}}}|alt=Karta rasprostranjenosti]]|}} {{#if:{{{no-ecology|}}}||{{!}} style{{=}}"text-align:left;"{{!}}''Veličina'': {{{size|{{{veličina}}}}}}<br/><br/>''Stanište'': {{{habitat|{{{stanište}}}}}}{{#if:{{{no-diet|}}}||<br/><br/>''Ishrana'': {{{diet|{{{hunting|{{{ishrana|{{{lov|}}}}}}}}}}}}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||{{!}}{{#if:{{{iucn-status|}}}|{{IUCN status|option=23|{{{iucn-status}}}}}{{#if:{{{status-ref|}}}|{{{status-ref}}}|}}<br/><br/>}}{{{population|{{{populacija|}}}}}} {{{direction|{{{smjer|}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 169h5qvqaj23im17s1321faa4c5obb7 42714588 42714587 2026-10-29T22:46:51Z Edgar Allan Poe 29250 42714588 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}|[[{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{#if:{{{image2-height|{{{slika2-visina|}}}}}}|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|}}}}}}x{{{image2-height|{{{slika2-visina}}}}}}px|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image2-alt|{{{slika2-alt}}}}}}]]|}}{{#if:{{{image2-caption|{{{slika2-opis|}}}}}}|<br/>{{{image2-caption|{{{slika2-opis}}}}}}|}} |''{{{binomial|{{{dvoimeno}}}}}}'' <br/><small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> {{#if:{{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}|<br/><br/>{{smalldiv|1={{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}}}|}} |{{{range}}}{{#if:{{{range-image|}}}|<br/>[[{{{range-image}}}|{{#if:{{{range-image-height|}}}|{{{range-image-size|}}}x{{{range-image-height}}}px|{{{range-image-size|180px}}}}}|alt=Karta rasprostranjenosti]]|}} {{#if:{{{no-ecology|}}}||{{!}} style{{=}}"text-align:left;"{{!}}''Veličina'': {{{size|{{{veličina}}}}}}<br/><br/>''Stanište'': {{{habitat|{{{stanište}}}}}}{{#if:{{{no-diet|}}}||<br/><br/>''Ishrana'': {{{diet|{{{hunting|{{{ishrana|{{{lov|}}} }}} }}} }}} }} {{#if:{{{no-iucn|}}}||{{!}}{{#if:{{{iucn-status|}}}|{{IUCN status|option=23|{{{iucn-status}}}}}{{#if:{{{status-ref|}}}|{{{status-ref}}}|}}<br/><br/>}}{{{population|{{{populacija|}}}}}} {{{direction|{{{smjer|}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> hxbb1rw6ohgl8ndtd8t4nmcdxva84v8 42714589 42714588 2026-10-29T22:47:37Z Edgar Allan Poe 29250 42714589 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}|[[{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{#if:{{{image2-height|{{{slika2-visina|}}}}}}|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|}}}}}}x{{{image2-height|{{{slika2-visina}}}}}}px|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image2-alt|{{{slika2-alt}}}}}}]]|}}{{#if:{{{image2-caption|{{{slika2-opis|}}}}}}|<br/>{{{image2-caption|{{{slika2-opis}}}}}}|}} |''{{{binomial|{{{dvoimeno}}}}}}'' <br/><small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> {{#if:{{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}|<br/><br/>{{smalldiv|1={{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}}}|}} |{{{range}}}{{#if:{{{range-image|}}}|<br/>[[{{{range-image}}}|{{#if:{{{range-image-height|}}}|{{{range-image-size|}}}x{{{range-image-height}}}px|{{{range-image-size|180px}}}}}|alt=Karta rasprostranjenosti]]|}} {{#if:{{{no-ecology|}}}||{{!}} style{{=}}"text-align:left;"{{!}}''Veličina'': {{{size|{{{veličina|}}} }}}<br/><br/>''Stanište'': {{{habitat|{{{stanište|}}} }}}{{#if:{{{no-diet|}}}||<br/><br/>''Ishrana'': {{{diet|{{{hunting|{{{ishrana|{{{lov|}}} }}} }}} }}} }} {{#if:{{{no-iucn|}}}||{{!}}{{#if:{{{iucn-status|}}}|{{IUCN status|option=23|{{{iucn-status}}}}}{{#if:{{{status-ref|}}}|{{{status-ref}}}|}}<br/><br/>}}{{{population|{{{populacija|}}}}}} {{{direction|{{{smjer|}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> dzeht15t9i501ru2gxyv6chrfqjquji 42714590 42714589 2026-10-29T22:49:32Z Edgar Allan Poe 29250 42714590 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}|[[{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{#if:{{{image2-height|{{{slika2-visina|}}}}}}|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|}}}}}}x{{{image2-height|{{{slika2-visina}}}}}}px|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image2-alt|{{{slika2-alt}}}}}}]]|}}{{#if:{{{image2-caption|{{{slika2-opis|}}}}}}|<br/>{{{image2-caption|{{{slika2-opis}}}}}}|}} |''{{{binomial|{{{dvoimeno}}}}}}'' <br/><small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> {{#if:{{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}|<br/><br/>{{smalldiv|1={{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}}}|}} |{{{range}}}{{#if:{{{range-image|}}}|<br/>[[{{{range-image}}}|{{#if:{{{range-image-height|}}}|{{{range-image-size|}}}x{{{range-image-height}}}px|{{{range-image-size|180px}}}}}|alt=Karta rasprostranjenosti]]|}} {{#if:{{{no-ecology|}}}||{{!}} style{{=}}"text-align:left;"{{!}}''Veličina'': {{{size|{{{veličina}}}}}}<br/><br/>''Stanište'': {{{habitat|{{{stanište}}}}}}{{#if:{{{no-diet|}}}||<br/><br/>''Ishrana'': {{{diet|{{{hunting|{{{ishrana|{{{lov}}}}}}}}}}}} }}}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||{{!}}{{#if:{{{iucn-status|}}}|{{IUCN status|option=23|{{{iucn-status}}}}}{{#if:{{{status-ref|}}}|{{{status-ref}}}|}}<br/><br/>}}{{{population|{{{populacija|}}}}}} {{{direction|{{{smjer|}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> sptbij810ts0e6shzdvmy2yt0nahtee 42714597 42714590 2026-10-29T23:07:35Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/row]] na [[Šablon:Tablica vrsta/red]] 42714590 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- !scope="row"|{{{name|{{{naziv}}}}}}{{#if:{{{image|{{{slika|}}}}}}|<p>[[{{{image|{{{slika}}}}}}|{{#if:{{{image-height|{{{slika-visina|}}}}}}|{{{image-size|{{{slika-veličina}}}}}}x{{{image-height|{{{slika-veličina}}}}}}px|{{{image-size|{{{slika-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image-alt|{{{slika-alt}}}}}}]]</p>|}}{{#if:{{{image-caption|{{{slika-opis|}}}}}}|<br/>{{{image-caption|{{{slika-opis}}}}}}<br/>|}} {{#if:{{{image2|{{{slika2|}}}}}}|[[{{{image2|{{{slika2}}}}}}|{{#if:{{{image2-height|{{{slika2-visina|}}}}}}|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|}}}}}}x{{{image2-height|{{{slika2-visina}}}}}}px|{{{image2-size|{{{slika2-veličina|180px}}}}}}}}|alt={{{image2-alt|{{{slika2-alt}}}}}}]]|}}{{#if:{{{image2-caption|{{{slika2-opis|}}}}}}|<br/>{{{image2-caption|{{{slika2-opis}}}}}}|}} |''{{{binomial|{{{dvoimeno}}}}}}'' <br/><small>{{#if:{{{authority-not-original|}}}|(|}}{{{authority-name|{{{autorstvo-ime}}}}}}, {{{authority-year|{{{autorstvo-godina}}}}}}{{#if:{{{authority-not-original|}}}|)|}}</small> {{#if:{{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}|<br/><br/>{{smalldiv|1={{{subspecies|{{{podvrste|}}}}}}}}|}} |{{{range}}}{{#if:{{{range-image|}}}|<br/>[[{{{range-image}}}|{{#if:{{{range-image-height|}}}|{{{range-image-size|}}}x{{{range-image-height}}}px|{{{range-image-size|180px}}}}}|alt=Karta rasprostranjenosti]]|}} {{#if:{{{no-ecology|}}}||{{!}} style{{=}}"text-align:left;"{{!}}''Veličina'': {{{size|{{{veličina}}}}}}<br/><br/>''Stanište'': {{{habitat|{{{stanište}}}}}}{{#if:{{{no-diet|}}}||<br/><br/>''Ishrana'': {{{diet|{{{hunting|{{{ishrana|{{{lov}}}}}}}}}}}} }}}} {{#if:{{{no-iucn|}}}||{{!}}{{#if:{{{iucn-status|}}}|{{IUCN status|option=23|{{{iucn-status}}}}}{{#if:{{{status-ref|}}}|{{{status-ref}}}|}}<br/><br/>}}{{{population|{{{populacija|}}}}}} {{{direction|{{{smjer|}}}}}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> sptbij810ts0e6shzdvmy2yt0nahtee 10 4727028 42714591 2026-10-29T22:50:21Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>{{#invoke:IUCN_status|main}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 42714591 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:IUCN_status|main}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> bink24566mbhssg8vejnqjdl5vzp7ss 828 4727029 42714592 2026-10-29T22:59:19Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: local p = {} -- Data table for colors, full names, standardized display, and wiki article links local status_data = { ex = { long = "Extinct", bg = "#000", fg = "#F66", display = "EX", link = "Izumiranje" }, ew = { long = "Extinct in the Wild", bg = "#000", fg = "#FFF", display = "EW", link = "Vrsta izumrle u prirodi" }, cr = { long = "Critically Endangered", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR", link = "Kritično ugrožena vrsta" }, en = { long = "Endangere... 42714592 Scribunto text/plain local p = {} -- Data table for colors, full names, standardized display, and wiki article links local status_data = { ex = { long = "Extinct", bg = "#000", fg = "#F66", display = "EX", link = "Izumiranje" }, ew = { long = "Extinct in the Wild", bg = "#000", fg = "#FFF", display = "EW", link = "Vrsta izumrle u prirodi" }, cr = { long = "Critically Endangered", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR", link = "Kritično ugrožena vrsta" }, en = { long = "Endangered", bg = "#B40", fg = "#FED", display = "EN", link = "Ugrožena vrsta (IUCN)" }, vu = { long = "Vulnerable", bg = "#937006", fg = "#FFE", display = "VU", link = "Osjetljiva vrsta" }, nt = { long = "Near Threatened", bg = "#073", fg = "#EFE", display = "NT", link = "Gotovo ugrožena vrsta" }, lc = { long = "Least Concern", bg = "#066", fg = "#EFF", display = "LC", link = "Najmanje zabrinjavajuća vrsta" }, dd = { long = "Data Deficient", is_gray = true, display = "DD", link = "Nedovoljno poznata vrsta" }, re = { long = "Regionally Extinct", bg = "#000", fg = "#FFF", display = "RE", link = "Regionalno izumrla vrsta" }, na = { long = "Not Applicable", is_gray = true, display = "NA", link = false }, ne = { long = "Not Evaluated", is_gray = true, display = "NE", link = "Neprocijenjena vrsta" }, -- Tags (PE and PEW should match CR) pe = { long = "Critically Endangered (Possibly Extinct)", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR&nbsp;(PE)", link = "Kritično ugrožena, moguće izumrla vrsta" }, pew = { long = "Critically Endangered (Possibly Extinct in the Wild)", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR&nbsp;(PEW)", link = "Kritično ugrožena vrsta, moguće izumrla u divljini" }, -- Legacy categories ["lr/cd"] = { long = "Lower Risk/conservation dependent", bg = "#073", fg = "#EFE", display = "LR/cd", link = "Vrsta ovisna o zaštiti" }, -- should match NT } -- aliases status_data["cr(pe)"] = status_data.pe status_data["cr(pew)"] = status_data.pew status_data["lr/nt"] = status_data.nt status_data["lr/lc"] = status_data.lc function p.main(frame) local args = frame:getParent().args local raw_input = mw.text.trim(args[1] or "") local code = string.lower(raw_input):gsub("%s+", "") local id = mw.text.trim(args[2] or "") local option = mw.text.trim(args[3] or args.class or args.option or frame.args[3] or frame.args.class or frame.args.option or "") local year = mw.text.trim(args.year or "") local label = mw.text.trim(args.label or "") local category = "" local data = status_data[code] -- Handle unknown codes if not data then data = { long = raw_input, bg = "#048", fg = "#fff", display = raw_input, link = false } if code ~= "nr" and code ~= "" then category = "[[Kategorija:Šabloni za IUCN-ov status s neispravnim parametrima]]" end end -- 1. Build the Status Badge local title = "IUCN Red List: " .. (code == "nr" and "(taxon not recognized)" or data.long) local display_text = (code == "nr") and ("(" .. raw_input .. ")") or data.display local padding = "0 1pt;" if string.find(option, "3") then padding = "2px;" display_text = "&nbsp;" .. display_text .. "&nbsp;" end local style = data.is_gray and "color: #666;" or string.format("background-color: %s; color: %s;", data.bg, data.fg) style = style .. " padding: " .. padding local res = string.format("'''<span style=\"%s\" title=\"%s\">%s</span>'''", style, title, display_text) -- 2. Apply Wiki Link (if link is valid) local link = args.link or data.link if mw.title.new(link or '') then res = string.format("[[%s|%s]]", link, res) end -- 3. Build the URL/Reference (option includes 1) if string.find(option, "1") and id ~= "" then local url_path = id:find("/") and "species/" or "details/" local clean_id = id:find("/") and id or (id .. "/0") local link_text = "IUCN" if label ~= "" then link_text = label elseif year ~= "" then link_text = "IUCN " .. year end local url = string.format("https://www.iucnredlist.org/%s%s", url_path, clean_id) res = res .. string.format('^{<span class="plainlinks" title="IUCN Red List assessment">[%s %s]</span>}', url, link_text) end return res .. category end return p 4yviy43su1yu0z73nzvzbdvypnbn0cb 42714593 42714592 2026-10-29T23:02:27Z Edgar Allan Poe 29250 42714593 Scribunto text/plain local p = {} -- Data table for colors, full names, standardized display, and wiki article links local status_data = { ex = { long = "Izumrla", bg = "#000", fg = "#F66", display = "EX", link = "Izumiranje" }, ew = { long = "Izumrla u prirodi", bg = "#000", fg = "#FFF", display = "EW", link = "Vrsta izumrle u prirodi" }, cr = { long = "Kritično ugrožena", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR", link = "Kritično ugrožena vrsta" }, en = { long = "Ugrožena", bg = "#B40", fg = "#FED", display = "EN", link = "Ugrožena vrsta (IUCN)" }, vu = { long = "Osjetljiva", bg = "#937006", fg = "#FFE", display = "VU", link = "Osjetljiva vrsta" }, nt = { long = "Gotovo ugrožena", bg = "#073", fg = "#EFE", display = "NT", link = "Gotovo ugrožena vrsta" }, lc = { long = "Najmanje zabrinjavajuća", bg = "#066", fg = "#EFF", display = "LC", link = "Najmanje zabrinjavajuća vrsta" }, dd = { long = "Nedovoljno poznata", is_gray = true, display = "DD", link = "Nedovoljno poznata vrsta" }, re = { long = "Regionalno izumrla", bg = "#000", fg = "#FFF", display = "RE", link = "Regionalno izumrla vrsta" }, na = { long = "Nije prikladna za procjenu", is_gray = true, display = "NA", link = false }, ne = { long = "Neprocijenjena", is_gray = true, display = "NE", link = "Neprocijenjena vrsta" }, -- Tags (PE and PEW should match CR) pe = { long = "Kritično ugrožena, moguće izumrla", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR&nbsp;(PE)", link = "Kritično ugrožena, moguće izumrla vrsta" }, pew = { long = "Kritično ugrožena, moguće izumrla u divljini", bg = "#C33", fg = "#FEE", display = "CR&nbsp;(PEW)", link = "Kritično ugrožena vrsta, moguće izumrla u divljini" }, -- Legacy categories ["lr/cd"] = { long = "Nizak rizik/Ovisna o zaštiti", bg = "#073", fg = "#EFE", display = "LR/cd", link = "Vrsta ovisna o zaštiti" }, -- should match NT } -- aliases status_data["cr(pe)"] = status_data.pe status_data["cr(pew)"] = status_data.pew status_data["lr/nt"] = status_data.nt status_data["lr/lc"] = status_data.lc function p.main(frame) local args = frame:getParent().args local raw_input = mw.text.trim(args[1] or "") local code = string.lower(raw_input):gsub("%s+", "") local id = mw.text.trim(args[2] or "") local option = mw.text.trim(args[3] or args.class or args.option or frame.args[3] or frame.args.class or frame.args.option or "") local year = mw.text.trim(args.year or "") local label = mw.text.trim(args.label or "") local category = "" local data = status_data[code] -- Handle unknown codes if not data then data = { long = raw_input, bg = "#048", fg = "#fff", display = raw_input, link = false } if code ~= "nr" and code ~= "" then category = "[[Kategorija:Šabloni za IUCN-ov status s neispravnim parametrima]]" end end -- 1. Build the Status Badge local title = "IUCN-ova crvena lista: " .. (code == "nr" and "(takson nije prepoznat)" or data.long) local display_text = (code == "nr") and ("(" .. raw_input .. ")") or data.display local padding = "0 1pt;" if string.find(option, "3") then padding = "2px;" display_text = "&nbsp;" .. display_text .. "&nbsp;" end local style = data.is_gray and "color: #666;" or string.format("background-color: %s; color: %s;", data.bg, data.fg) style = style .. " padding: " .. padding local res = string.format("'''<span style=\"%s\" title=\"%s\">%s</span>'''", style, title, display_text) -- 2. Apply Wiki Link (if link is valid) local link = args.link or data.link if mw.title.new(link or '') then res = string.format("[[%s|%s]]", link, res) end -- 3. Build the URL/Reference (option includes 1) if string.find(option, "1") and id ~= "" then local url_path = id:find("/") and "species/" or "details/" local clean_id = id:find("/") and id or (id .. "/0") local link_text = "IUCN" if label ~= "" then link_text = label elseif year ~= "" then link_text = "IUCN " .. year end local url = string.format("https://www.iucnredlist.org/%s%s", url_path, clean_id) res = res .. string.format('^{<span class="plainlinks" title="IUCN Red List assessment">[%s %s]</span>}', url, link_text) end return res .. category end return p 2cx8x81c1x0pd0qcgycmp4b303uy9j5 10 4727030 42714595 2026-10-29T23:05:51Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:If]] na [[Šablon:Ako]] 42714595 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Ako]] r4td2j2ur50wu4fryblm6tsnfqrg4tz 10 4727031 42714598 2026-10-29T23:07:35Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/row]] na [[Šablon:Tablica vrsta/red]] 42714598 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Tablica vrsta/red]] authcqybgw973y3ghu04j50jkby6xr6 42714607 42714598 2026-10-29T23:11:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/row]] na [[Šablon:Tablica vrsta/row]] 42714598 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Tablica vrsta/red]] authcqybgw973y3ghu04j50jkby6xr6 10 4727032 42714601 2026-10-29T23:08:19Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/end]] na [[Šablon:Završetak]] 42714601 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Završetak]] ecyk0vnvrglk5t740uuxo5xznjotimu 42714605 42714601 2026-10-29T23:11:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/end]] na [[Šablon:Tablica vrsta/end]] 42714601 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Završetak]] ecyk0vnvrglk5t740uuxo5xznjotimu 10 4727033 42714604 2026-10-29T23:11:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table]] na [[Šablon:Tablica vrsta]] 42714604 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Tablica vrsta]] ihv7efa3qaip4kl89hzhmfhdogosjfh 10 4727034 42714606 2026-10-29T23:11:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/end]] na [[Šablon:Tablica vrsta/end]] 42714606 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Tablica vrsta/end]] hcs0zn773k1ywaxuegd955qj6rouw2a 10 4727035 42714608 2026-10-29T23:11:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Species table/row]] na [[Šablon:Tablica vrsta/row]] 42714608 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Tablica vrsta/row]] gxxd8bze7sxeyxbvj2f44cfyjaq5zug 14 4727036 42714621 2026-10-30T00:18:21Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenjne]] 42714621 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenjne]] l80j3erzj30qii7izlv090b3evkxppn 42714622 42714621 2026-10-30T00:18:32Z Edgar Allan Poe 29250 uklonjena kategorija [[:Kategorija:Kategorije za praćenjne|Kategorije za praćenjne]]; dodana kategorija [[:Kategorija:Kategorije za praćenje|Kategorije za praćenje]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42714622 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenje]] 2io6cykoj4g28pvuf6tl8hp8qsdwblb 14 4727037 42714623 2026-10-30T00:18:44Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenje]] 42714623 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenje]] 2io6cykoj4g28pvuf6tl8hp8qsdwblb 14 4727038 42714624 2026-10-30T00:18:48Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenje]] 42714624 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Kategorija:Kategorije za praćenje]] 2io6cykoj4g28pvuf6tl8hp8qsdwblb 0 4727039 42714625 2026-10-30T00:21:44Z SrpskiAnonimac 101643 Preusmjereno na [[San Francisco (zaljev)]] 42714625 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] ps77lvr4ok099rf85tnjbd7knu6se3v 0 4727040 42714626 2026-10-30T00:22:18Z SrpskiAnonimac 101643 Preusmjereno na [[San Francisco (zaljev)]] 42714626 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] ps77lvr4ok099rf85tnjbd7knu6se3v 0 4727041 42714628 2026-10-30T00:22:53Z SrpskiAnonimac 101643 Preusmjereno na [[San Francisco (zaljev)]] 42714628 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] ps77lvr4ok099rf85tnjbd7knu6se3v 42714629 42714628 2026-10-30T00:23:23Z SrpskiAnonimac 101643 SrpskiAnonimac premješta stranicu [[San Francisco (zaliv)]] na [[San Francisko (zaliv)]] 42714628 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] ps77lvr4ok099rf85tnjbd7knu6se3v 0 4727042 42714630 2026-10-30T00:23:23Z SrpskiAnonimac 101643 SrpskiAnonimac premješta stranicu [[San Francisco (zaliv)]] na [[San Francisko (zaliv)]] 42714630 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisko (zaliv)]] jvt5twx47vsxzzjtlj534suvm6bj20d 42714631 42714630 2026-10-30T00:24:56Z SrpskiAnonimac 101643 Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[San Francisko (zaliv)]] na [[San Francisco (zaljev)]] 42714631 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] {{Bb|greškom sam napravio, trebalo je "[[San Francisko (zaliv)]]"}} hr0w0r3ksc2syjehtd38hagw70w0se9 42714633 42714631 2026-10-30T00:26:07Z SrpskiAnonimac 101643 42714633 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] ps77lvr4ok099rf85tnjbd7knu6se3v 0 4727043 42714632 2026-10-30T00:25:55Z SrpskiAnonimac 101643 Preusmjereno na [[San Francisco (zaljev)]] 42714632 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[San Francisco (zaljev)]] ps77lvr4ok099rf85tnjbd7knu6se3v 0 4727044 42714635 2026-10-30T00:39:13Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Bothrops insularis]] na [[Zlatna kopljoglavka]] 42714635 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Zlatna kopljoglavka]] gh6ha54etp8iwrnoj2h259wxuupnk1t 10 4727045 42714636 2026-10-30T00:43:02Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Bothrops |parent=Crotalinae |refs={{Catalogue of Life|id=CCTJD|title=''Bothrops''|access-date=26 July 2024}} }} 42714636 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Bothrops |parent=Crotalinae |refs={{Catalogue of Life|id=CCTJD|title=''Bothrops''|access-date=26 July 2024}} }} 1ezq197cwnw9kk01e5fwtrrag72bmx5 10 4727046 42714637 2026-10-30T00:43:52Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Jamičarke|Crotalinae |parent=Viperidae |refs={{Catalogue of Life|id=87CGB|title=Crotalinae|access-date=26 July 2024}} }} 42714637 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Jamičarke|Crotalinae |parent=Viperidae |refs={{Catalogue of Life|id=87CGB|title=Crotalinae|access-date=26 July 2024}} }} lgejacnep6d4ex4ipgjr5rvgviwzgha 10 4727047 42714638 2026-10-30T00:44:40Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Ljutice|Viperidae |parent=Colubroides |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714638 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Ljutice|Viperidae |parent=Colubroides |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} lykw5i65rdok4emrxmtbcx5xygkpne8 42714639 42714638 2026-10-30T00:45:03Z Edgar Allan Poe 29250 42714639 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Viperidae |parent=Colubroides |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} shtfe7hr2dt3siz4bfq9vm98rciyj6o 10 4727048 42714640 2026-10-30T00:45:41Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Colubroides |parent=Caenophidia |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714640 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Colubroides |parent=Caenophidia |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} d7s40iu8ej7k1xbzzoaj17pjj1m3zbm 10 4727049 42714641 2026-10-30T00:46:22Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Caenophidia |parent=Afrophidia |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714641 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Caenophidia |parent=Afrophidia |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} jrmmegkpebtcyejelh4sf5egjrct7ba 10 4727050 42714642 2026-10-30T00:47:02Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Afrophidia |parent=Alethinophidia |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714642 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Afrophidia |parent=Alethinophidia |extinct=<!--leave blank or delete this line for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} cuvjf94j0msnzyiv1f3wgpaspj3nfyu 10 4727051 42714643 2026-10-30T00:48:04Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=infraordo |link=Alethinophidia |parent=Serpentes }} 42714643 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=infraordo |link=Alethinophidia |parent=Serpentes }} q439eumb3foeu22sedt2nstr2eu6iak 10 4727052 42714648 2026-10-30T01:38:11Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subordo |link=Zmije|Serpentes |parent=Ophidia |always_display=true }} 42714648 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subordo |link=Zmije|Serpentes |parent=Ophidia |always_display=true }} l0w0z1cuxii4sl0r700p5hyyhayh99v 10 4727053 42714649 2026-10-30T01:39:32Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Toxicofera |parent=Squamata |extinct= |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714649 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Toxicofera |parent=Squamata |extinct= |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 76cwmd6qjfultexrpn1yxm2sdft0835 42714650 42714649 2026-10-30T01:39:56Z Edgar Allan Poe 29250 42714650 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Ophidia |parent=Toxicofera |extinct= |refs=<!--Shown on this page--> }} k5gfdxk3kmc4uvwxgal1hyxil4klk3n 10 4727054 42714654 2026-10-30T01:45:35Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Bletilla |parent=Coelogyninae |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn=0024-... 42714654 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Bletilla |parent=Coelogyninae |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn=0024-4074|doi=10.1111/boj.12234}} }} p8xngiwi7ad9s57y0505en6o3zo98l4 10 4727055 42714655 2026-10-30T01:46:11Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subtribus |link=Coelogyninae |parent=Arethuseae |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn... 42714655 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subtribus |link=Coelogyninae |parent=Arethuseae |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn=0024-4074|doi=10.1111/boj.12234}} }} 8wrojljvqixdfztx451ly0hdp53hj5n 10 4727056 42714656 2026-10-30T01:46:40Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=tribus |link=Arethuseae |parent=Epidendroideae |always_display=yes |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|p... 42714656 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=tribus |link=Arethuseae |parent=Epidendroideae |always_display=yes |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn=0024-4074|doi=10.1111/boj.12234}} }} et1jlyh3u759brt9l1na98hubw6y8pn 10 4727057 42714657 2026-10-30T01:47:11Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Epidendroideae |parent=Orchidaceae |always_display=yes |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linne... 42714657 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Epidendroideae |parent=Orchidaceae |always_display=yes |refs={{cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn=0024-4074|doi=10.1111/boj.12234}} }} eaqy3egpd8uz47lbkttaklmoakvqax8 10 4727058 42714658 2026-10-30T01:47:57Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Orhideje|Orchidaceae |parent=Asparagales |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|... 42714658 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{High-use}} </noinclude>{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=Orhideje|Orchidaceae |parent=Asparagales |refs={{Cite journal|author=Angiosperm Phylogeny Group|year=2016|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=181|issue=1|pages=1–20|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/boj.12385/epdf|format=PDF|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12385}} {{Cite journal|last1=Chase|first1=Mark W.|last2=Cameron|first2=Kenneth M.|last3=Freudenstein|first3=John V.|last4=Pridgeon|first4=Alec M.|last5=Salazar|first5=Gerardo|last6=van den Berg|first6=Cássio|last7=Schuiteman|first7=André|title=An updated classification of Orchidaceae|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=177|issue=2|year=2015|pages=151–174|issn=00244074|doi=10.1111/boj.12234}} }} 5v3kboil47ealil2hescbmi8gi60q8m 10 4727059 42714673 2026-10-30T03:30:55Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Hippotragus |parent=Hippotraginae |extinct=<!--leave blank for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714673 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Hippotragus |parent=Hippotraginae |extinct=<!--leave blank for "not extinct"; put "yes" for "extinct" --> |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 0ooaurcg9kpgvmtmkk5xvtwzbutuza4 10 4727060 42714674 2026-10-30T03:31:30Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Hippotraginae |parent=Bovidae |always_display=true |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 42714674 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=subfamilia |link=Hippotraginae |parent=Bovidae |always_display=true |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 90y3cq969yv6t60q58lc41dfu3ai42t