පාපන්දු ක්‍රීඩාව

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>පාපන්දු ක්‍රීඩාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11869</id>
    <revision>
      <id>795505</id>
      <parentid>783782</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38508-85</username>
        <id>79847</id>
      </contributor>
      <comment>/* පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ දක්ෂතා */</comment>
      <origin>795505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6663" sha1="aq8gu69te9pw2flxg32mpc162a65cur" xml:space="preserve">[[File:Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|right|thumb|පාපන්දු ක්‍රීඩාව]]
ලෝකයේ ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාව වේ. එය කණ්ඩායම් දෙකක් එක්ව ක්‍රීඩා කරයි. එක් කණ්ඩායමක ක්‍රීඩකයන් 15ක් සිටින අතර ඉන් 11ක් පමණක් පිටියේ ක්‍රීඩා කරයි. ඉන් එක් අයෙක් දැල් රකින්නා ලෙස ක්‍රීඩා කරයි. පාපන්දු ක්‍රීඩාවෙ හිසින් පහර දෙන ආකාර 2 කි.එනම්,

1.එක තැන සිට හිසින් පහර දීම.

2.ඉහළට පනිමින් හිසින් පහරදීම.

3.ගුව නති පාවෙමින් හිසින් පහර දීම;වේ.


==පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ දක්ෂතා==

1) පන්දුවට පහර දීම.

2) පන්දුව රැගෙන යාම.

3) පන්දුව නැවැත්වීම.

4) පන්දුව තුළට විසි කිරීම.

5) පන්දුවට හිසින් පහර දීම.

6) දැල් රැකීම. (දැල සුරක්ෂිත  කිරීම)

7) ගෝල් රැකීම.

==නීති𝙥𝙡𝙖𝙮𝙖𝙣 හා ක්‍රීඩා පිටිය==

තණ පිඬැලි ඇල්ලූ හෝ ස්වාභාවික සෘජුකෝණාස්‍ර හැඩැති තණ පිටිටනියක මෙම ක්‍රීඩාව කෙරෙන අතර දෙකෙළවර හි දිණුම් කණුව (ගෝල) පිහිටා ඇත.ක්‍රීඩා පිටියෙහි ප්‍රමාණය පළල 45m ක් හා දිග 90m කි.⁣ගෝල කණු දෙක අතර පරතරය 15m ක්ය. ප්‍රතිවාදී පිළ කෙළවර ඇති ගෝල කණුව තුළට පන්දුව යොමු කිරීමෙන් සිය පිළිට ගෝල වශයෙන් ලකුණු රැස්කර ගත හැකිය.තරඟයක් පැවැත්වෙන කාලය මිනිත්තු 90කි. මෙම කාලය මිනිත්තු 45 බැගින් වු අර්ධ දෙකකින් සමන්විත ය. විවෙිකය මිනිත්තු 15කි.

සාමාන්‍යයෙන් දැල් රකින්නාට පමණක් පන්දුව දෑතින් ඇල්ලීමට අවසර ඇති අතර සෙසු ක්‍රීඩකයින්ට පන්දුව පාදයෙන් සිරසෙන් හෝ කඳ ආශ්‍රීත කොටසෙන් පහරදීමට හා ලබා ගැනීම කළ හැකිය.දැල් රකින්නා කණ්ඩායමෙි අනෙකුත් ක්‍රීඩකයන්ට වඩා වෙනස් වර්ණයකින් සැරසී සිටීම අනිවාර්ය වෙි.

වැඩිපුර ගෝල සංඛ්‍යාවක් ලබාගත් පිළ ජයග්‍රහණය ලබන අතර සම ලකුණු ලබාගත් අවස්ථාවක තරගය අවසන් කිරීම කීප ආකාරයකින් සිදු කෙරේ. එනම් ජය පරාජයෙන් තොර තරඟයක් ලෙසත් අමතර කාලයක් (මිනිත්තු 15 බැගින් අර්ධ දෙකකින් සමන්විතය.විවෙිකය මිනිත්තු 5කි.) ලබාදීමෙන් හෝ දඩුවම් පහරකින් සිය ජය තහවුරු කර ගත හැකිය.
නීති හා විනය කඩ කිරීමකට එරෙහිව අදාල ක්‍රීඩකයන්ට රතු හෝ කහ කාඩ්පත් ⁣ලබා දෙයි.යමිි කිසි ක්‍රීඩකයෙකුට රතු කාඩ්පතක් හිමිවුවහොත් ඹහු තරඟයෙන් ඉවත් කරන අතර අදාල පිළට ක්‍රීඩකයන් 10දෙනෙකුගෙන් ක්‍රීඩා කිරීමට සිදුවෙයි. දැල් රැකීමෙිි කලාපයේදී නීති කඩ වුවහොත් ප්‍රතිවාදී පිළට දඩුවමි පහරක් හිමිවෙයි.

==ඉතිහාසය==

1863 එංගලන්තයේදී සැකසුණු නීතිරීති මාලාවකට අනුකූලව ලන්ඩන්හි මෝර්ටිලේක්හි බර්න්ස් කොමන් ක්‍රීඩා පිටියේදී ආරම්භ විය. පාපන්දු ක්‍රීඩාව සම්බන්ධව සියලු කටයුතු පාලනය කරනු ලබන්නේ 1904 දී රටවල් 7ක සහභාගිත්වයෙන් ඇරැඹුණු  [[ෆීෆා|අන්තර් ජාතික පාපන්දු සම්මේලනයයි]] (FIFA).

==පාපන්දු ලෝක කුසලානය==

1930 දී පාපන්දු ලෝක කුසලානය ආරම්භ විය.1942දී හා 1946දී දෙවන ලෝ්ක යුද්ධය (WW2) නිසා ලෝක කුසලාන නොපැවිත්විණි.කෙසේ වෙතත් අද වන විට FIFA ලෝක කුසලානය උන්මාදයක් බවට පත්ව ඇත.

පාපන්දු ලෝක කුසලාන දිනු රටවල් පහත දැක්වෙයි.

🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿එංගලන්තය - 1966

🇪🇸ස්පාඤ්ඤය - 2010

🇺🇾️උරුගුවෙි - 1930,1950

🇫🇷ප්‍රංශය - 1998,2018

🇦🇷ආජන්ටිනාව - 1978,1986,2023

🇮🇹ඉතාලිය - 1934,1938,1982,2006

🇩🇪ජර්මනිය - 1954,1974,1990,2014

🇧🇷බ්‍රසීලය - 1958,1962,1970,1994,2002

(1930 - 2023 දක්වා පමණි.)
[[ප්‍රවර්ගය:පාපන්දු ක්‍රීඩාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා]]</text>
      <sha1>aq8gu69te9pw2flxg32mpc162a65cur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14632</id>
    <revision>
      <id>795496</id>
      <parentid>794507</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>71775</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Madame Récamier painted by Jacques-Louis David in 1800.jpg]] → [[File:Juliette Récamier, née Bernard - Jacques-Louis David - Musée duLouvre Peintures INV 3708.jpg]] → File replacement: Updating from an old version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>795496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12043" sha1="bp1p5w1joyq1s3mtplbx6yzsspzu7md" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව_කලාකරු
| bgcolour    = #EEDD82
| name        = ෂාක් ලුවිස් ඩේවිඩ්
| image       = David_Self_Portrait.jpg
| caption     = ලුවිස් ඩේවිඩ් ගේ පින්තාරුවක්, 1794, මුසේ ඩු ලුවෙර් කෞතුකාගාරය
| birthname   = ෂාක්ලුවිස් ඩේවිඩ්
| birthdate   = {{birth date|df=yes|mf=yes|1748|8|30}}
| location    = පැරීසිය, ප්‍රංශය
| deathdate   = {{death date and age|df=yes|mf=yes|1825|12|29|1748|8|30}}
| deathplace  = බ්‍රසල්ස්, බෙල්ජියම
| nationality = ප්‍රංශ ජාතික
| field       = සිතුවම් කිරීම, ඇදීම
| training    = 
| movement    = [[නව-සම්භාව්‍යවාදය]]
| works       = ''[[හොරේෂී ප්‍රතිඥාව]]'' (1784), ''[[මරාගේ මරණය]]'' (1793)
| patrons     = 
| awards      = [[Prix de Rome]]
}}

1748 අගෝස්තු 30 සිට 1825 දෙසැම්බර් 29 දක්වා ජීවත් වුණු '''ෂාක් ලුවිස් ඩේවිඩ්''' නව සම්භාව්‍යවාදයේ දැඩිව බලපෑම් කළ චිත්‍ර ශිල්පියෙකි. යුගයේ ප්‍රමුඛතම චිත්‍ර ශිල්පියා ලෙස සැලකේ. 1780 දශකයේ ඔහුගේ ඓතිහාසික චිත්‍ර ශිල්පයේ නිපුනතාව Rococo විකට සම්ප්‍රදායේ සිට සම්භාව්‍ය ලුහුපෙවත හා ගොරහැඩි බව දක්වා රුචිකත්වය වෙනස් කළේය. අතීත ආධිපත්‍යයේ අවසන් භාගයේ මානසික පසුබිම එය ඔපවත් කළේය. 

පසුව ඩේවිඩ් [[ප්‍රංශ විප්ලවය|ප්‍රංශ විප්ලවයේ]] සක්‍රීය සහකරුවකු හා මැක්සිමීලියන් රෝබේස් පියර්ගේ මිතුරකු බවට පත් වෙයි. ප්‍රංශ සමුහාණ්ඩුව යටතේ කලාවේ ඒකාධිපතියා බවට පත් වෙයි. රෝබේස් පියර්ගේ බලය බිද වැටීම සමග ඔහු සිරගත කරන ලදී. නිදහස් කිරීමත් සමගම ඔහු ඔහු විසින‍්ම තවත් දේශපාලන ආදිපත්‍යයක් අරඹන ලදී. ඒ සමයේ ඔහු අධිරාජ්‍ය වාදි සම්ප්‍රදාය වර්ධනය කළේ උණුසුම් වැනිසියානු පැහැයන් භාවිතයෙනි. 19 වන ශත වර්ෂයේ ප්‍රංශ ශාස්ත්‍රාලීය ශාලා සිතුවම් කලාවට ප්‍රභලතම බලපෑම සනිටුහන් කරමින් ඔහුට විශාල ශිෂ්‍යයන් සංඛ්‍යාවක් විය.

==ෆ්‍රීමේසන්රි සමග සම්බන්දතා==
ටෙනිස් පිටියේ දිවුරුම ,උකුස්සන් බෙදා දීම සහ තර්මොපිලේ ලියොනයිඩස් වැනි සිතුවම් ෆ්‍රීමේසන් ලාගේ යාතිකා මත පදනම් වූ චිත්‍ර බවට සැලකේ. 1989 දි  “ඩේවිඩ් ට විරුද්දව ඩේවිඩ් “ සම්මන්ත්‍රණයේදී  ඇල්බෙර්ට් බෝයිම් හැකි වුව 1787ට අදාළ ලිපි ගොනුවකින්  මෙමෙ චිත්‍ර ශිල්පියා “ලා මොඩරේෂන්” නම් වූ ෆ්‍රීමෙසන්රි ලෝඩ්ජයේ සාමාජිකයෙකු බව ඔප්පු කිරීමට. &lt;ref&gt;Les thèmes du serment, David et la Franc-maçonnerie ;page 83 (Boime, 1989)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Le Paris des Francs- Maçons (Emmanuel Pierret, Laurent Kupferman - 2013 - ed. Cherche midi)&lt;/ref&gt;


== පින්තූර ගැලරිය ==
{{Image gallery |lines=4
|David - Belisarius.jpg||''බෙලිසරියස්'' (1781), මුසේ දි බෝ චිත්‍ර, ලිලී
|Jacques-Louis David- Andromache Mourning Hector.JPG||''ඇන්ද්‍රෝමේක් ගේ වැලපීම'' (1783),  මුසේ ඩු ලුවෙර් කෞතුකාගාරය, පැරීසිය
|David - The Death of Socrates.jpg||''සොක්‍රටිස් ගේ මරණය'' (1787), මෙට්‍රොපොලිටන්ට් චිත්‍ර කෞතුකාගාරය, නිව්යෝර්ක්
|David - Portrait of Monsieur Lavoisier and His Wife.jpg||''ඇන්ටෝනි ලොරෙන්ට් සහ ඔහුගේ බිරිද'' (1788), මෙට්‍රොපොලිටන්ට් චිත්‍ර කෞතුකාගාරය, නිව්යෝර්ක්
|Les Amours de Pâris et d'Hélène (painting by Jacques-Louis David).jpg||''පැරිස් සහ හෙලෙන්'' (1788), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය
|David Brutus.jpg||''ලික්ටර් වරු බ්රුටස් ගේ පුතාගේ මල මිනිය ඔහුට බාරදීම'' (1789),  මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය
|David98.jpg||''ඈන් මාරිස් ලුවී ගේ  චිත්‍රය' (1790), නු පිනකොතෙක්, මියුනිච්
|Death of Marat by David.jpg||''මාරත් ගේ මරණය'' (1793), බෙල්ජියමේ රාජකීය කළා කෞතුකාගාරය, බ්‍රසල්ස්
|Portrait de madame de Verninac by David Louvre RF1942-16 n2.jpg||''වෙර්නිනැක් තුමියගේ පින්තාරුව),'' (1798–1799), ඉයුජින් ඩේලක්‍රෝස් ගේ වැඩිමහල් සහෝදරිය,මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය

|Juliette Récamier, née Bernard - Jacques-Louis David - Musée duLouvre Peintures INV 3708.jpg||''රෙකමියර් තුමියගේ පින්තාරුව'' (1800), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය
|Jacques-Louis_David_018.jpg||''7ත් වන පියස් පාප්වහන්සේ'' (1805), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය

|Jacques-Louis David - Le Sacre de Napoléon.jpg||''නැපෝලියන් ගේ කිරුළු පැලදීම'', (1806), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය
|The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries, by Jacques-Louis David (1812) - National Gallery of Art (Samuel H. Kress Foundation) - 2.jpg|Full length portrait of Napoleon standing|''නැපෝලියන් අදිරාජ්‍යා අධ්‍යයන කටයුතු වලදී'' (1812), ජාතික චිත්‍ර ගැලරිය, වොෂින්ටන් , D.C.
|Madame David by Jacques-Louis David, 1813, oil on canvas - National Gallery of Art, Washington - DSC09988.JPG||''මර්ගරිට් ශාර්ලට් ඩේවිඩ්'' (1813), ජාතික චිත්‍ර ගැලරිය, වොෂින්ටන් , D.C.

|Léonidas aux Thermopyles (Jacques-Louis David).PNG||''ලියෝනයිඩස් තර්මොපලියි හි දි'' (1814), මුසේ ඩු ලුවර් , පැරීසිය|David_Etienne_Maurice_Gerard.jpg||''Étienne-Maurice Gérard'' (1816), මෙට්‍රොපොලිටන්ට් චිත්‍ර කෞතුකාගාරය, නිව්යෝර්ක්
|David Vilain.jpg||''14වන කොම්ටෙස් විලන් තම දියණිය සමග'' (1816), ජාතික ගැලරිය,ලන්ඩනය|Cupid and psyche.jpg||''මල්සරා සහ මනොත්මකයා'' (1817), ක්ලිව්ලන්ඩ් කළා කෞතුකාගාරය
|Jacques-Louis David - Anger of Achilles.jpg ||''ඇකිලීස්ගේ කෝපය'' (1825),පෞද්ගලික එකතුවක්
}}

==මුලාශ්‍ර==
{{Reflist}}

==තව කියවන්න==
* [[ඉලුමිනාටි]]
* [[ඇඩොල්ෆ් ෆ්‍රයිහර් නිග්]]
* [[ඇඩම් වයිස්හාප්ට්]]


==භාහිර ලිපි==

*[http://www.louvre.fr/llv/dossiers/detail_oal.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&amp;CURRENT_LLV_OAL%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&amp;FOLDER%3C%3Efolder_id=0&amp;bmLocale=en A Closer Look at David's ''Consecration of Napoleon''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001212107/http://www.louvre.fr/llv/dossiers/detail_oal.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&amp;CURRENT_LLV_OAL%3C%3Ecnt_id=10134198673229910&amp;FOLDER%3C%3Efolder_id=0&amp;bmLocale=en |date=2009-10-01 }} multimedia feature; Louvre museum official website
*[http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/detail_notice.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&amp;CURRENT_LLV_NOTICE%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&amp;FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500815&amp;fromDept=false&amp;baseIndex=36&amp;bmLocale=en ''The Intervention of the Sabines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325110600/http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/detail_notice.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&amp;CURRENT_LLV_NOTICE%3C%3Ecnt_id=10134198673225717&amp;FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500815&amp;fromDept=false&amp;baseIndex=36&amp;bmLocale=en |date=2010-03-25 }} (Louvre museum)
*[http://www.wga.hu/html/d/david_j/index.html Web Gallery of Art]
*[http://www.jacqueslouisdavid.org www.jacqueslouisdavid.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616154006/https://www.jacqueslouisdavid.org/ |date=2018-06-16 }} 101 paintings by Jacques-Louis David
*[http://www.abcgallery.com/D/david/david.html Jacques-Louis David at Olga's Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219012528/https://www.freeart.com/gallery/d/david/david.html |date=2021-02-19 }}
*[http://www.all-art.org/neoclasscism/david1.html Jacques-Louis David in the &quot;History of Art&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205223809/http://www.all-art.org/neoclasscism/david1.html |date=2007-02-05 }}
*[http://smarthistory.org/blog/59/an-enhanced-podcast-about-davids-death-of-socrates-1787-metropolitan-museum-of-art/ smARThistory: ''Death of Socrates''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070602062727/http://smarthistory.org/blog/59/an-enhanced-podcast-about-davids-death-of-socrates-1787-metropolitan-museum-of-art/ |date=2007-06-02 }}
*[http://www.clarkart.edu/exhibitions/david/content/index.cfm Sterling and Francine Clark Art Institute 2005 exhibition, ''Jacques-Louis David: Empire to Exile''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616153339/https://www.clarkart.edu/exhibitions/david/content/index.cfm |date=2018-06-16 }}
*[http://www.wilanow-palac.pl/the_equestrian_portrait_of_stanislaw_kostka_potocki.html ''The equestrian portrait of Stanislaw Kostka Potocki'' at the Wilanow Palace Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720113758/http://www.wilanow-palac.pl/the_equestrian_portrait_of_stanislaw_kostka_potocki.html |date=2012-07-20 }}


[[ප්‍රවර්ගය:1748 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1825 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:චිත්‍ර ශිල්පීන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශාක්-ලුවී ඩේවිඩ්]]</text>
      <sha1>bp1p5w1joyq1s3mtplbx6yzsspzu7md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කාන්තාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19737</id>
    <revision>
      <id>795511</id>
      <parentid>552120</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T18:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38201-33</username>
        <id>79850</id>
      </contributor>
      <comment>හ්</comment>
      <origin>795511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29800" sha1="352xe94le0zes4zgqb7iskfgu9orrxu" xml:space="preserve">[[ගොනුව:ValleLuna-002.jpg|thumb|right|කාන්තාර]]
[[ගොනුව:Judea 2 by David Shankbone.jpg|thumb|right]]
'''කාන්තාරයක්'''  යනු ඉතා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අම්බේ භූමි දර්ශනයක් හෝ ප්‍රදේශයකි. කාන්තාරයක් වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 250 mm ට වඩා අඩු ප්‍රදේශයක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. එමෙන්ම එය වර්ෂාව ලෙස ලැබෙන ජල ප්‍රමාණයට වඩා ජලය අහිමි වී ගිය ප්‍රදේශයක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. කූප්පන් කාලගුණ වර්ගීකරණයට අනුව කාන්තාර පන්ති BWH ( ඝර්ම කාන්තාර - hot desert ) BWK ( සමෝෂ්ණ කාන්තාර - Temperate desert) වශයෙන් වර්ග දෙකකි.

[[ගොනුව:Baja_California_Desert.jpg|thumb|right|මෙක්සිකෝවේ කැටවිනාහි ඇති බාජා කැලිපෝර්නියානු කාන්තාරයේ ඇති වෘක්ෂලතා පද්ධතිය.]]

==අර්ථදැක්වීම==
මධ්‍යනය වාර්ෂීක පදනමක සැලකූ කල තෙතමනය ඌනතාවයක් සහිත (එනම් ඒවාට තෙතමනය ලැබෙනවාට වඩා ඒවායින් තෙතමනය පිටවෙයි) යන පුළුල් වර්ගීකරණයකට අයත් වන  ප්‍රදේශයන්හී එක් කොටසක් ලෙසට කාන්තාර සැලකෙති. 

===වර්ගීකරණය===
[[ගොනුව:Agasthiyamalai range and Tirunelveli rainshadow.jpg|thumb|[[අගස්තියමලෙයි]] කඳු විසින් [[මෝසම්]] වැසි නොලැබෙන පරිදී [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[තිරුනල්වේලි]] මුවා කිරීම නිසා, [[වැහි මුවාව]] ප්‍රදේශයක් එහි ජනිත වී ඇත.]]
[[ගොනුව:Red Earth Desert.jpg|thumb|ඕස්ට්‍රේලියාවේ [[මහා වික්ටෝරියා කාන්තාරය]] ]]
සමහරවිට කාන්තාර &quot;උණුසුම්&quot; සහ &quot;සිසිල්&quot; කාන්තාර ලෙසින් වර්ගීකරණය කෙරෙයි.
1953 දී පෙවැරිල් මිග්ස් විසින් පෘතුවිය මත ඇති කාන්තා ප්‍රදේශ ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට බෙදා වෙන්කරන ලදී. එසේ සිදු කර ඇත්තේ කාන්තාර වලට ලැබෙන වර්ෂා පතනය මත පදනම්වය. මෙලෙස ඇති කරන ලද මෙම වර්ගිකරණය දැනට පිලිගැනෙන ආකාරයට පුළුල්ව අනුමත කරන ලද වර්ගීකරණයක් වන අතර ඉතාමත්ම ශුෂ්ක බිම් ප්‍රදේශ වලට අවම වශයෙන් එකලග පවත්නා මාස 12 ක් වත් වර්ෂා පතනය නොලැබි යා හැකිය. ශුෂ්ක කලාප සඳහා වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමිටර් 250 ක් හෝ අගල් 10 කට වඩා අඩුය. අර්ධ ශුෂ්ක බිම් සදහා ලැබෙන මධ්‍යන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂා පතනය මිලිමීටර් 250 සිට ම්ලිමීටර් 500 ක් අතර වේ. (10-20 අඟල්) ශුෂ්ක සහ ඉතාමත් ශුෂ්ක බිම් ප්‍රදේශ කාන්තාර ලෙස හදුන්වන අතර අර්ධ ශුෂ්ක තෘණ භූමි පොදු වහරේදී පතන ලෙස හැදින්වේ. 

ලැබෙන වර්ෂා පතනය මැනිමෙන් පමණක්ම කාන්තාරයක් යන්න කුමක් ද පිළිබදව ඉතා නිවැරදි අර්ථ කථනයක් ලබාදීම අසිරුවන අතර එසේ වන්නේ ශුෂ්ක වීම්,  උෂ්ණත්වය මතද මෙහෙයවන සාධකයක් වන වාශ්පවීම මතද රඳා පවතින බැවිනි. උදාහරණයක් ලෙස ෆීනික්ස් සහ ඇරිසෝනා ප්‍රදේශ වලට ලැබෙන වර්ෂික වර්ෂා පතනයෙන් මිලිමිටර් 250 ට වඩා අඩු වන අතර එය කාන්තාර භූමියක් ලෙස හඳුනා ගනු ලබන්නේ ශුෂ්ක කලාප වලට අනුවර්තනය වු ශාක වල පිහිටුම හේතුවෙනි. ඇලස්කාවේ උතුරු බැවුමෙහි බෲක්ස් කදු පන්තියටද ලැබෙන වාර්ෂික වර්ෂා පතනය මිලිමීටර් 250 ට වඩා අඩු වන නමුත් එය සාමාන්‍යයෙන් කාන්තාර භූමියක් ලෙස හඳුනා ගැනීමක් සිදු නොකෙ‍ෙර්. 

එබැවින් කාන්තාරයක් යන්න අර්ථ දැක්වීම සඳහා විද්‍යාත්මක මිනුම් මත පදනම්ව වර්ෂා පතනය මැනීම සඳහා වාශ්පවීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනය යන සංකල්පය භාවිතයට ගැනේ. යම්කිසි ප්‍රදේශයක ඇති ජලය අයවැය ගණනය කිරීම සඳහා P-PE + S යන සූත්‍රය භාවිතා කරයි. මෙහි P යනු වර්ෂා පතනය වන අතර, E යනු  වාෂ්පවීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනයයි. S යනු පොලව මත ගබඩාවන ජල ප්‍රමාණයයි. වාශ්ප වීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනය යනු වායු ගෝලයෙහි ජල වාශ්ප වීම් සහ ශාක මගින් උත්ස්වේදනය මගින් ජලය වාශ්ප වීම යන දෙකෙහිම එකතුවකි. වාශ්ප වීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනයෙහි විභවතාවය යනු දෙන ලද ඕනෑම ප්‍රදේශයක් මගින් වාශ්ප විය හැකි ජලප්‍රමාණයයි. උදාහරණයක් ලෙස ඇරිසෝනාවේ ටස්කන් ප්‍රදේශයට වාර්ෂික වර්ෂා පතනය මිලිමීටර් 300 ක් පමණ ලැබෙන අතර වසරක් තුලදී මිලිමීටර් 2500 ක තරම් ජලප්‍රමාණයක් මෙම ප්‍රදේශය මගින් වාශ්ප කර හැරිය හැක. වෙනත් ආකාරයකින් කිවහොත් එම ප්‍රදේශයට සැබවින්ම ලැබෙන වර්ෂා පතනය මෙන් 8 ගුණයක ප්‍රමාණයක් එම ප්‍රදේශයෙන් වාශ්ප කර හැරිය හැකිය. ඇලෙස්කාව වැනි වෙනත් ප්‍රදේශ වලින් සිදුවන වාෂ්ප වීම මගින් වන උත්ස්ත්වේදනය මීට වඩා විශාල ලෙස අඩු අගයක් ගනී. 

විවිධ ආකාර වල ක‍ාන්තාර වර්ග පවතී. සීත කාන්තාර යනු ශාක ජීවිතය පවත්වා ගැනීම සඳහා ලබාගත නොහැකි ආකාරයට අයිස් හෝ හිම මෙන් ජලය ඝණීභවනය වී පවතින කාන්තාරයි. මේවා වඩාත් පොදුවේ ව්‍යවහාර කරනුයේ තුන්ද්‍රා ප්‍රදේශ ලෙසටයි. මේවායෙහි සෘතුවේ කෙටිකාලයක් තුල පරිසර උෂ්ණත්වය හිම මිදෙන උෂ්ණත්වයට වඩා ඉහළ අගයක පවතින අතර එම උෂ්ණත්වයට වඩා අඩු අගයක පැවතුන හොත් අයිස් තට්ටුවක් ඇති විය හැකිය. මේ හේතුවෙන් එම භූමි ප්‍රදේශ සම්පුර්ණයෙන්ම ජීවින්ගෙන් තොරව පවති. 

බොහොමයක් ධ්‍රැවිය නොවන කාන්තාර දිවා කාලයේදී උණුසුම් දේශ ගුණයක් ඇති කර ගන්නා අතර රාත්‍රි කාලයේදී සිසිල් ය. මෙසේ වන්නේ ජලයෙහි වු මධ්‍යස්ථතාවය අඩුවීම නම් ගුණාංගය හේතුවෙනි. ලෝකයේ ඇතැම් ප්‍රදේශ වල කාන්තාර ඇති වනුයේ වැහි මුවාවන් නිසා ඇති වන බලපෑම නිසා වන අතර කදුපන්ති හරහා හමායන වායු කදම්භයක ඇති ජලවාශ්ප කඳු පන්තිය හරහා යාමේදී හානි වන අතර අනෙකුත් ප්‍රදේශ ආසන්නයේම පවත්නා තෙත මනය සහිත ප්‍රභවයක් නොවීම හේතුවෙන් ශුෂ්ක ප්‍රදේශ බවට පත්ව ඇත. 

කාන්තාර ඒවායෙහි භූ ගෝලිය පිහිටීම සහ ප්‍රමුඛ කාලගුණික රටාවන් අනුව වර්ගීකරණයට ලක්කර ඇත. ඒවා නම් වෙළද සුළං, මධ්‍ය අක්ෂාංශ, වැහි මුවාවන්, වෙරළ බඩ ප්‍රදේශ මොසම්  ධ්‍රැවීය කාන්තාරයි. දැනට ශුෂ්ක නොවු ප්‍රදේශ වල ආදි යුග වලදී පිහිටා තිබු කාන්තාර වලට පාෂාණ ධාතු කාන්තාර යැයි ව්‍යවහාර කෙරේ. 

කඳුකර කාන්තාර යනු ඉතා ඉහළ අක්ෂාංශයක පිහිටි ශුෂ්ක ප්‍රදේශයකි. වඩාත්ම ප්‍රමුඛ උදාහරණය හමුවන්නේ හිමාලයේ උතුරු ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි ජම්බු කාශ්මීර ප්‍රදේශයේ ලාදක් ප්‍රදේශයේය. තවද ‍කුන්ලුන් කදු සහ ටිබෙට් තැනිතලා වලට මේ සඳහා උදාහරණ ඇත. මෙම කාණ්ඩ වල පිහිටා ඇති බොහෝ ප්‍රදේශ මීටර් 3000 කට වැඩි ඉහළ ප්‍රදේශයකින් පිහිටා ඇති අතර ඒවායෙහි උණුසුම් යාන්ත්‍රණය අර්ධ උත්තර වේ. මෙම ප්‍ර‍දේශ සඳහා වඩාත් හොදින් කැපි පෙනෙන ශුෂ්කතාවයක් පවතින (මධ්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිලීටර 40 තරම් අඩු අගයක් ගනී)අතර එසේ වන්නේ ඒවා වඩාත් ආසන්නයෙන් පවතින තෙත මනය ලබාදෙන ප්‍රභවයකට බොහෝ ඈතින පැවතීමයි. කඳුකර කාන්තාරවල සාමාන්‍යයෙන් ශීත කාලගුණයක් පවති. 

වැහි මුවාවෙහි පවතින කාන්තාර ඇති වනුයේ උස්කදු පන්ති මගින් සුළඟ හමායන ප්‍රදේශයට ගමන් ගන්නා වළාකුළු වල ගමනය වැලැක් වීම හේතුවෙනි. කඳු පන්ති හරහා සුළං ගමන් කිරීමත් සමගම ඒවා සිසිල් වී තෙතමනය ඝණීභූතවීමෙන් සුළං මුහුණතට වර්ෂා පතනය ලැබේ.  තෙත‍මනය කන්දෙහි සුළං මුවාව ඇති ප්‍රදේශයට නොලබී යාමෙන් එම ප්‍රදේශයෙහි කාන්තාරයක් ඇති වීම සිදුවේ. මෙලෙස සුළං මුවාව ඇති ප්‍රදේශයට සුළඟ ලඟාවීමත් සමගම සුළං මුහුණත ප්‍රදේශයේදී එහි තෙතමනය හානි වීම නිසා සුළං මුවාවට වියළි කාලගුණ තත්ත්වයක් ලැබේ. මෙම සුළග ඉන්පසු රත්වීමට ලක්වීමෙන් ප්‍රසාරණය වී කාන්තාරය හරහා හමායාම සිදු වේ. මෙසේ වීමෙන් රත්වු වාතය මගින් කාන්තාර ප්‍රදේශයෙහි ඉතිරිව පැවති තෙත මනය ඉතා සුළු ප්‍රමාණයද උරාගැනීම සිදුවේ.

==භූගෝලය==
[[ගොනුව:Sahara satellite hires.jpg|thumb|ලෝකයේ විශාලතම උණුසුම් කාන්තාරය වන [[සහරා]] කාන්තාරයෙහි චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්.]]
[[ගොනුව:AntarcticaDomeCSnow.jpg|thumb|මහාද්වීපයේ පෘෂ්ඨයෙහි බහුතරය ගැන ඉඟි පළ කරන ඇන්ටාක්ටිකාවේ ඩෝම් C ස්ථානයෙහි හිම සහිත පෘෂ්ඨය.]]

කාන්තාර ලෝකයෙන් 1/3 වසා ගනී. මෙම කලාපයේ දෛනික වශයෙන් හා සෘතු වශයෙන් උෂණ්තවය වෙනස් වේ. ගිම්හනය දී 45 0C හෝ 1130F දවාලටත් රාත්‍රියේදීත් , ශීත කාලයේදී 0 0C හෝ 320F වේ. වතුර උරා ගැනීම පොළව මාර්ගයේන්ද, හිරැ කිරණ මගින්ද සිදුවන අතර, වාතය නිසා දහවනල් කාලයේ හා රාත්‍රි කනාලයේ උණුසුම් කිරණ පොළවට පතිත වේ. හිරැ බැස්වත් සමග,කාන්තාය ශිලත ස්වභාවයක් ගනී.

වැහි මුවාව (Rain Shadow) වර්මාව කදුකරය නිසා මුවා වීම නිසා කාන්තාර ඇතිවේ. මෙම කලාප තුල වැලි සහ ගල් ඇත. වැලි කදු (Sand Dunes) අර්ගය (ergs) වන අතර ගල් සහිත බිම හාමාඩා (Hamada) වේ. 

ඉහත දැක්වෙන්නේ ඇන්ටාටිකා  ප්‍රදේශයේ හිම තට්ටුවකි.

වායව ක්‍රියාදාමය (Eolian Process) මගින් භූරැපන ඇති කිරීම සිදුවේ. ශීත කාන්තාරය (Cold deserts) උෂණ්තව කාන්තර සමග සමාන කම් පෙන්වුව් වර්ෂණය (precipitation) සිදු වන්නේ හිම ආකාරයටය. ඇන්ටාටිකාව ලොව විශාලතම ශීත කාන්තාරය වේ. මෙහි ඇති ගල් තලා මතින් හමන සුලග කටබැටික් සුළග (Katabatic wind) හිමද ඉහලට උරා ගැනීමේ ශක්තිය පෙන්වයි.

ලොව තිබෙන ලොකුම උෂ්ණ කාන්තාරය සහාරා කාන්තාරයයි.

මෙම කලාප තුල ඉතා වටිනා ඛනිජ ද්‍රව්‍ය තැන්පතු දැකිය හැක්කේ ශුෂ්ක කාලගුණය හා ඛාදනය වැඩි නිසාය. ඉතා දත රස්නයක් ඇති නිසා සර කාන්තා සංරක්ෂණ (Preservation) කටයුතු වලට මා ‍ෙෆාසිල් (Fossil) තැන්පතු ද රැක ගනී.

==කාන්තාර වෘක්ෂලතා හා සත්ව වර්ගය==
කාන්තාර ජීවී වාසයට නුසුදුසු ලෙස ප්‍රසිද්ධියක් ඉසුලුවත් යථාර්ථය වන්නේ ඒවායේ විශාල ජෛව විවිධත්වයක් පවතින බවයි. මෙයට දහවල් කාලයේ සැඟවී ජීවත් වී පර්සර උෂෟණත්වය පාලනය කරන ජීවීන්ද ඉතා සුළු තෙතමනයක් අවශ්‍ය ජීවීන්ද දායක වේ.සමහරක් මෙවැනි පරිසර වල සත්ව වර්ගය ලෙස කැන්ගරු මීයාද, කැලෑ වෘකයින් (Coyote) ජැක් හාවන් (Jack Rabbits) සහ විවිධ වර්ගවල උරගයින් ඇතුළත් වේ. සමහරක් කාන්තාර වෘක්ෂලතා වලට පඳුරු කටු සහිත පෙයාර්ස්, කටුගස් සහ භූගත පඳුරු ශුෂ්ක ශක වැනි බොහෝ කාන්තාර පැළෑටි නියඟයට හා ලවණ වලට ඔරොත්තු දේ. සමහරක් ශාක ජලය ඒවායේ පත්‍ර , මුල් හා කඳේ තැන්පත් කරයි.අනෙක් ශාක වලට  පිටතින් දිගු මුදුන් මුල් මගින් ගැඹුරටම ගොස් ජලය ලබා ගනී.එසේ නොවන ශාක වලට පවතින පැතිර යන මුළු පද්ධතිය පසේ විශාල ‍ප්‍රදේශයකින් ශාකයට අවශ්‍ය ජලය ලබා ගනී.කාන්තාරවාසී ශාකවල තවත් හැඩ ගැසීමක් වන්නේ ඒවායේ වැඩෙන කුඩා ස්කන්ධක පත්‍රයන්ය. ඒවා විශාල මතුපිට ප්‍රදේශයක් ඇති පතනශීලී ප්‍රතයන්යට වඩා අඩුවෙන් තෙතමනය බාහිරයට මුදා හරී. සමහරක් ශාකයන්හි කඳ හා පත්‍ර මඟින් වැලි රැගෙන යන සුළගේ පෘෂ්ඨය ආවේගය අඩු කර පාංශු ඛාදනය අවම කරයි. මෙම පද්ධතියට පසේ හමු වන තුඩාම දිලීරය සහ ක්ෂද්‍ර පැළෑටි පවා [[පාංශු ඛාදනය]] වලක්වන සහ අනෙකුත් ජීවීන්ට සහය සාධක ඉතා වැදගත් පුරුකක් විය හැක.


== ඇරිසෝනාහි සො‍නොරාත් කාන්තාරයේ පවතින සගුආරෝ ශාක == 
කාන්තාර වල සාමාන්‍යයෙන් පවතින හරිත වැස්ම අතරින් පතර පැවතුනත් ජෛව විවිධත්යෙන් බහුලයි. [[සො‍නොරාත්]] කාන්තාරයේ පවතින සුවිශාල සගුආරෝ පතොක් ශාක කාන්තාර වාසී කුරුල්ලන්ට නිවස්නයක් සපයනවා මෙන්ම කාන්තාරයේ ශාක ලෙසද කටයුතු කරයි. සගුආරෝ ශාක සෙමෙන් වැඩෙන අතර අවුරුදු 2000ක් තරම් කාලයක් ජීවත් වේ.අවුරුදු 9ක් වයස සගුආරෝ ශාකයක් 15Cm ( අඟල් 6)පමණ උස වේ.මෙම පතොක් ගස් වල මුලින්ම අතු ඇති වන්නේ අවුරුදු 75ක් පමණ වයස් ගත වු පසුය. සම්පූර්ණයෙන් වැඩුණු සගුආරෝ ශාකයක් 15Cmක් පමණ උස වන අතර ටොන් 10ක් පමණ බරකින් යුක්ත වේ.ඒවා සොනොරාත් කාන්තාරයේ තිත් ඇති කරන අතර කාන්තාරයෙන් යන පතොක් බහුල ප්‍රදේශය බවට පවතින සාමාන්‍ය පිලිගැනීම නැවත ශක්තිමත් කරයි.
 
පතොක් සාමාන්‍ය‍යෙන් ලාක්ෂණික කාන්තාර පැළෑටියක් ලෙස පිළිගැනුනත් අනෙක් කාන්තාර ශාක මෙම ශුෂ්ක පරිසර වලට හොඳින් හැඩ ගැසී ඇත. මේවාට මුං ඇට හා සූර්ය කාන්ත පවුල්වලට අයත් ශාක ඇතුළත් වේ.ශීත කාන්තාර වල පඳුරැ සහ තණකොළ ප්‍රධානතම වෘක්ෂලතාදිය ලෙස පවතී.

== අර්ග් සිබිස්. මොරොක්කෝ ==

'''ප්‍රධාන කාන්තාරයේ ඇති කඳු'''
	කාන්තාරයක් යනු සකස් කරන ලද බිම් කඩක් හෝ ඉතා කුඩා වර්ෂාපතනයක් ලබන ප්‍රදේශයක් වේ.  සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මි. මී. 250 (10 අඟල්) ට වඩා අඩුවෙන් ලැබෙන ප්‍රදේශ හෝ ජලය අඩු ප්‍රදේශ, කාන්තාර ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය.  කොපන් දේශගුණික වර්ගීකරණ පද්ධතියට අනුව, කාන්තාර Bwn (වියළි කාන්තාර) හෝ Bwt (උෂ්ණ) කාන්තාර ලෙස වර්ගකළ හැකිය.

== කාන්තාර ජලය == 


''''''කැන්බරා හි වැලි මාරැකරණ අනුකාරකය''''''

වැස්ස ඉදහිට කාන්තාරවලට වැටෙන අතර කාන්තාර කුණාටු බොහෝ විට ප්‍රචණ්ඩ වේ. සහරා වලට වාර්තාගත 44 මි. මි (1.7 අගල් ) වර්ෂාවක් පැය 3 තුළදී ඇද වැටිණි. සහරා කුණා‍ටු මිනිත්තුවට මි.මි 1 වේගයෙන් හමා යයි. සාමාන්‍යයෙන් වියළි ගිය විල් වැසි අධික වර්ෂාවෙන් පසු ඉක්මනට පිරෙන අතර එමගින් ක්ෂණික ගංවතුර තත්වයක් ඇති විය හැකිය. කුඩා වැස්සක් කාන්තාරයට ලැබුනහොත් දිනයක් හෝ දෙකක් සැලකිය ප්‍රමාණයේ අවසාදිත දිය පාරවල් මගින් ලබාගනු ලැබේ. බොහෝ කාන්තාරවල සංකේත හෝ ඇතුළත් ජපබ්රවවාහන දෝණිකාවක් ඇති අතර කාන්තරා කිහිපයක් බාහිර ගංගාවලින් හරස් වන අතර ඒවායේ ජලය කාන්තාරයෙන් පිටත‍ට ගෙන යනු ලබවි. එවැනි ගංගා කාන්තාර හරහා යැමේදි පස ඇතුළට කා වදින අතර විශාල ප්‍රමාණ ජලය චාෂ්පිකරණය වේ. නමුත් ධාරිතාව වෙනස් නොවන පරිදි තබා ගනි. නයිල් ගග, කොලරාඩෝ ගග සහ කහ ගග යන ගංගා කාන්තරා හරහා ගලන ගංගා වන අතර ඒවායේ අවසාදිත ද්‍රව්‍ය මුහුදට යවනු ලබයි. කාන්තාරවල මතුපිට අධික හෝ ගැඹුරු පොළව යට උල්පත් ගංගා හෝ ජලාශ පිහිටා ඇත. කාන්තාර පරිසරයේ වැඩෙන ජල හිඟයට අනුවර්තනය නොවු ශාක පොළව යට ජල මුලාශ්‍ර මගින් ජලය ලබා ගනී.

කාන්තාර ඇලවල් සාමාන්‍යයෙන් නොගැඹුරු තාවකාලික සහ ලවණ සහිත ඒවා වේ. මෙම ඇලවල් නොගැඹුරු සහ ඒවාට අඩු පතුල් බෑවුම් ඇති නිසා සුළග මගින් ඒවායේ ජලය වර්ග කිලෝමිටර් විශාල පුමාණයක් ඈතට ගෙන යයි. මෙම කුඩා ඇලවල් වියලුණු විට ඒවායේ ලවණ මතුපිටක් ඇතිවේ. මෙම මැටි රොන් හෝ ලවණ සහිතව වැලි අඩංගු බිම් වියලි තැනිතලා බිම් ලෙස හැදින්වේ. මෙවැනි වියලි තැනිතලා බිම් සියගණනක් උතුරු ඇමරිකානු කාන්තාරයෙ ඇත. බොහෝමයක් වසර 12,000 පෙර පැවති අයිස් යුගයේ තිබු විශාල ඇලවල්ය. අවශේෂ අයිස් යුගයට අයත් Bonneville ඇලේ වර්ගඵලය වර්ග කිලෝමීටර 52,000 පමණ වේ. අද  Bonnevill ඇල  Grate sait lake Utah lake sevier Lake වලින් සමන්විත වේ. වියලි තැනිතලා බිම් (Playes) ශුප්ත භූ රෑප වන අතර දේශගුණික වෙනස් කිරිම් වඩා වැදගත් වේ.

ඉදහිට වර්ෂාපතනයඉ සිදුවන විට කාන්තාර පාෂාණ ක්ෂණිකව යන කදින්ම ඛාදවයට භාජනය යේ. මෙම පැතලි වියළි බිම් ගුවන් යානා සහ අභ්‍යවකාශ යානා සදහා පොදුධාවන පථයක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. පොළවේ ගමන් කරන වල ‍වාර්ථා සාමාන්‍යයෙන් Bonneville Speedway පිහිටුවන ලබන අතර  Great Salt lake ධාවන පථයක් ද භාවිතා කරයි. කැලිෆෝනියාවේ Edward Air Faece base Roger lake Plays හි අභයාවකාශ යානා පතිත කරනු ලැබේ


== සටහන් ==
 
==භාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Deserts|කාන්තාර}}
{{Wikivoyage|Deserts}}

{{Deserts}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:කාන්තාර]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිසර පද්ධති]]
[[Category:Geomorphology]]</text>
      <sha1>352xe94le0zes4zgqb7iskfgu9orrxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පාර්වතී දේවිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20567</id>
    <revision>
      <id>795525</id>
      <parentid>544144</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T07:33:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38519-22</username>
        <id>79855</id>
      </contributor>
      <comment>නිවැරදි කිරීමක්</comment>
      <origin>795525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16995" sha1="3r33dotaflf9dwcsoym9gl3eomvhhnj" xml:space="preserve">{{Infobox deity&lt;!--Wikipedia:විකිව්‍යාපෘතිය හින්දු පුරාණෝක්තිවේදය--&gt;
| type        = Hindu
| image       = WLA lacma Hindu Goddess Parvati Orissa.jpg 
| image_size  = 250px
| name        = පාර්වතී දේවිය
| caption     = 12වන සියවසට අයත් පාර්වතී ප්‍රතිමාවක්
| Devanagari  = पार्वती
| Sanskrit_transliteration = Pārvatī
| script_name = &lt;!--Enter name of local script used--&gt;
| script      = &lt;!--Enter the name of the deity in the local script used --&gt;
| affiliation = [[දුර්ගා]], [[මහාදේවී]], [[මහාකාලි]] , [[ත්‍රිදේවී]]
| god_of      = මව් දෙවඟන,&lt;ref name=holt180&gt;{{cite book|author=James D. Holt|title=Religious Education in the Secondary School: An Introduction to Teaching, Learning and the World Religions|url=https://books.google.com/books?id=q1WcBQAAQBAJ&amp;pg=PA180|year=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-69874-6|page=180}}&lt;/ref&gt; නිර්මාණ ශක්තිය සහිත දෙවඟන&lt;ref name=&quot;David Kinsley 49–50&quot;&gt;{{cite book|author=David Kinsley|title=Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition|url=https://books.google.com/books?id=HzldwMHeS6IC&amp;pg=PA50|date=19 July 1988|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-90883-3|pages=49–50}}&lt;/ref&gt; 
| abode       = [[කෛලාශ කූටය]]
| consort     = [[ශිව]]
| parents     = [[හිමාවන්]] (දක්ෂ)&lt;br&gt;මේනා (මේනාවතී)&lt;ref&gt;{{cite book | url=https://books.google.lk/books?id=p6KumJp_wNgC | title=The Triumph of the Goddess: The Canonical Models and Theological Visions of the Devi-Bhagavata Purana | publisher=SUNY Press | author=C. Mackenzie Brown | year=1990}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = Maina/&gt;&lt;!-- වෙනස් හින්දු සම්ප්‍රදායයන් තුළ පාර්වතීගේ මව ලෙස මේනා හෝ මේනාවතී යන පද දෙකම භාවිතා වේ. --&gt;
| children    = [[ගනේෂ]]&lt;br&gt;[[කාර්තිකේය]]&lt;br&gt;[[අශෝකසුන්දරී]]&lt;br&gt;[[මානසා]] (දියණි ස්වරූපය)
| mount       = [[සිංහයා]] (මනස්ථල), [[ව්‍යාඝ්‍රයා]] ([[දාවොන්]])සහ [[නන්දි (ගවයා)|නන්දි]]
}}
{{Hinduism small}}
         
'''පාර්වතී'''  ([[සංස්කෘත]]: पार्वती, IAST: pārvatī)  හෙවත් '''උමා''' යනු හින්දු දෙවඟනක් වේ. ව්‍යසනයේ මෙන්ම පුනර්ජිවයේ ද බලසම්පන්න ශිව දෙවියන්ගේ තෙවන මෙහෙසිය පාර්වතී බව  පිළිගැනීම. කෙසේ වෙතත් පාර්වතී දෙවඟන ශිව දෙවියන්ගේ පෙර මෙහෙසිය වූ “සති” දෙවඟනගේ පුනර්ජන්මයක් වන නිසා මේ දෙදෙනා අතර වෙනසක් ඇති බවක් නොසැලකේ. එසේම ඇය [[ගණේශ|ගනේෂ]] සහ ස්කන්ධ (කාර්තිකේය) ගේ මව් තුමියද වේ. පාර්වතී [[විෂ්ණු]] දෙවියන්ගේ සොහොයුරියක බවට ද විශ්වාසයක් පවතී. එසේම ශක්ත බැතිමතුන්ගේ විශ්වාසය පරිදි පාර්වතී දේවිය මෙම විශ්වයේ පවතින සියලුම බලයන්ගේ එකතුව අවසානයේ රැස් කර ගන්නා සර්වබලධාරි දෙවඟන [[ආදි පරාශක්ති]] මාතාවගේ ප්‍රතීරූපයක් වේ.

ශිව දෙවිඳුන් සමඟ සිටින විට ඇයව පිළිබිඹු කෙරෙන්නේ අත් දෙකක් සහිතව වුවද තනිව සිටින විට අත් සතරක් ඇතිව සිංහ හෝ ව්‍යාඝ්‍ර වාහනය මත ඉඳ සිටින ආකාරයෙන් දැක්වෙයි. සෞම්‍ය ගති ඇති කරුණාවන්ත දෙවඟනක් ලෙස පාර්වතී දේවිය පිළිබඳ සාමාන්‍ය පිළිගැනීම  වුවද ඇය තුළින් දුර්ගා, කාලි, චන්ඩි සහ මහා විද්‍යා වැනි ස්වරූපයන් මතුවන අවස්ථා තිබෙන බවද දක්වා ඇත. එසේම මහාගෞරි, ශෛලපුත්‍රි, සහ ලලිතා වැනි දිව්‍ය අඟනන්ගේ මෘදු කරුණාවන්ත ස්වරූපයෙන් ද බොහෝ විට ඇගෙන් නිරූපනය වේ. පාර්වති උතුම් මාතෘ දෙවඟන ලෙස සලකන බැවින් අනෙකුත් දෙවඟනන් ඇයගේ ප්‍රතිබිම්භ ස්වරූපයන් හෝ වෙනත් වේශ නිරූපනයන් ලෙසද පිළිගැනීමක් ඇත. ශෛවන නිකාය හි දැක්වෙන පරිදි පාර්වතී සහ දුර්ගා එකම කෙනෙක් වේ. එහෙත් ශක්ති බැතිමතුන් උසස්ම දෙවඟනගේ පූර්ණ ප්‍රතිරූපයක් ලෙස පාර්වතී දේවිය සලකන අතර චන්ඩි, [[දුර්ගා]] සහ කාලි ඇගේ භයංකාර ස්වරූපයන් ලෙස පිළිගනී.

==පාර්වතීගේ උපත හා විවාහය==
[[Image:           Ellora-caves-1.jpg      |thumb|alt=tiny globe|      එලෝරා ගුහාවේ බිතු කැටයම් ශිව පාර්වතී විවාහය දැක්වෙන දර්ශනයක් 
                  ]]

පුරාණයේ, කිහිපවරක් සඳහන් වන පරිදි සති දේවිය හා ශිව දෙවිඳුන්ගේ විවාහය &quot;දක්ෂ&quot; රජුගේ ගේ කැමැත්තට විරුද්ධව සිදු වුවකි. එසේම පසු කාලීනව ඇය කලකිරී ශිව අතහැර ගොස් &quot;දක්ෂ&quot; ගේ අග්නිහෝමයේදී ස්වයං බිලි පුජාවට ලක්වු අයුරු ද එහි සඳහන් වේ. බ්‍රහ්ම වෛවර්ථ පුර්ණයට අනුව සති, ශිව දෙවිඳුන් ඉදිරියේ පෙනී සිට තමන් නැවත ඉපදෙන බවත්, ඒ හිම වනයෙහි දියණිය ලෙස බවත් කියා සිටියේය. ති පාර්වතී නමින් නැවත උපන්නාය. රාමයණයේ කියැවෙන පරිදි &quot;ගංගා&quot; ගඟ ඇගේ වැඩිමහල් සොහොයුරිය වේ. නමුත් පාරිවම්සාවට අනුව පාර්වතීට ඒක් අපර්ණා හා ඒක්පාටාලා ලෙස බාල‍සොයුරියන් දෙදෙනක් සිටී. පාර්වතී දේවිය යොවුන් වියට එළඹෙත්ම ඇය තපසට යොමු විය. මේ ඇයගේ යටිසිත ඇයට බලකිරීම නිසායි. නමුත් ඇය නැවතත් ශිව සමඟ එක් විය. තපස් ගත වී අවුරුදු ගණනාවකට පසු ශීව ඇගේ ඉදිරියේ පෙනී සිටියේය. නමුත් ඒ තත්පර කිහිපයකට පමණි. මින් සිදුවුයේ පාර්වතී තවදුරටත් දුකට පත්වීමයි. පසුව ශිව මහලු මිනිසෙකුගේ වේශයෙන් පාර්වතී ඉදිරියේ පෙනී සිට ඇය වැනි රූමත් කාන්තාවක් දිවි හම අඳින, ඇග පුරා අළු තවරා සිටින පුරුෂයකු ගැන සිහින මවමින් කුමක් කරන්නේ දැයි ඇසීය. පාර්වතී මෙයින් බලවත් අමනාපයට පත්ව තම ආදරවන්තයාට එවැන්නක් කීම ගැන මහල්ලාට බලවත් ලෙස බැණ වැඳිණි. මෙම ක්‍රියාවෙන් පාර්වති තමන් කෙරෙහි දක්වන ආලය තේරුම් ගත් ශිව සිය සැබෑ ස්වරූපයෙන් පෙනී සිටියේය. මෙසේ තපස් රැක, පාර්වතී තම සැමියා නැවත ලබාගත්තාය. කාලිදාසයන්ගේ වීරකාව්‍යයක් වන &quot; කුමරසම්භවම්&quot; හි පාර්වතීගේ සුන්දරත්වය, ශිව ලබාගැනීමට තිබු කැපවීම, කාමදේව විනාශ කළ අයුරු, ස්කන්ධගේ අතිවිචිත්‍ර උපත (ශිවගේ පළමු පුත්‍රයා) හා කාම දේවගේ නැවත පැමිණිම ගැන සටහන් වේ. මොහොතකට ශිව දෙවිඳු පුරුෂයකු ලෙස නොව සියලු මනුෂ්‍යයාට දැනෙන දුක් පීඩා ඉක්මවු අයෙක් ලෙස ගතහොත් පාර්වතී නිර්වාණය ලබාගැනීමට උත්සාහ කරන්නකු ලෙස විද්‍යාමාන වේ. එසේම මෙම කථාව හුදෙක් ප්‍රේම වෘතාන්තයක් නොව ඊට වැඩියමක් බව පිළිඹිබු වේ. පාර්වතීගේ දේවියගේ තපස ශිව දෙවිඳු විවාහ කර ගැනීමේ අරමුණින් කරන ලද්දක් බව ඒත්තු ගැන්වීමට කතෘ ආචාර්යවරු දක්වා ඇත. මෙයට හේතුව තරුණ කාන්තාවන් පාර්වතී උදාහරණයට ගෙන ඇය මෙන් කටයුතු කර නිෂ්ක්‍රමණය කිරීම වැළැකීමයි. ඒ කෙසේ වෙතත් බොහෝ ස්ථාන වල පාර්වතී දේවියගේ තපස ගැන කියවේ.
==පාර්වතී ප‍්‍රතිමා==
[[Image:MET_Standing_Parvati1.jpg               |thumb|alt=tiny globe|  විවෘත ළැම පෙදෙසකින් සහ පැළද සිටින පූන නූලකින් ද යුතු පාර්වතී]]

පාර්වතී දෙවගනගේ ප‍්‍රතිමා නිර්මාණය කිරීමේදී විවිධ ස්වරූප අනුගමනය කර ඇති බැවින් ඇයට ම ආවේණික සුවිශේෂ ලක්ෂණ කවරේද යන්න තේරුම් ගැනීම පහසු නොවේ. ශිව දෙවියන් සමග පෙනී සිටින කල්හි ඇය සුපිපුණු පියුමක් දරයි. එහිදී ඇය අභය මුද‍්‍රාව දක්වන අතර සිය දරුවෙකු උකුල මත රදවාගෙන සිටින්නීය. රූමත් බවෙහි ලක්ෂණයක් සේ සැළකෙන බැවින් ඉදිරිය බලාසිටින විශාල නෙත්වලින් වෙනත් දෙවගනන්ගේ ප‍්‍රතිමා සමන්විත වන නමුදු ගැඹුරු භාවනාවක යෙදී සිට ඉන් නැගී සිටි අයෙකුගේ වැනි වූ පාර්වතියගේ නෙත්වල රැදී ඇති මදක් මලානික ස්වභාවය ගුප්ත බවක් දනවයි. හින්දු ආගමික ති‍්‍රත්වයට අයත් දෙවිවරුන් දෙදෙනෙකු වන බ‍්‍රහ්ම සහ ඊශ්වරගේ භාර්යාවන් සේ සැළකෙන සරස්වතිය සහ ලක්ෂ්මිය හුදෙකලාව නිරූපණය කිරීම දක්නට ලැබෙන අතර ඔවුන්ගේ ම වූ අනුගාමී බැතිමතුන් පිරිසක් ද සිටිති. එහෙත් පාර්වතිය එවැනි තත්වයකින් පසුගිය ශතවර්ෂ ගණනාව තිස්සේ වුව ද නිරූපණය වී නොමැත. 

පාර්වතී දෙවගන ඉතා ශෝභාසම්පන්නවත් අලංකාරවත් නිරූපණය කෙරේ. ඇයගේ වස්ත‍්‍ර අවබෝධය පිළිබද වර්ණය සේ සැළකෙන කිරිසුදු පැහැය දරයි. සුදු පැහැය සියලූම වර්ණවල සංකලනයක් වන හෙයින් ඇය සියලූම ගුණවලින් සමන්විත බන බව එමගින් සංකේතවත් කෙරේ. මේ අනුව ඇය සත්ව, රජස්, තමස් යන ගුණ තුනෙන් යුතුවන හෙයින් ත්‍රෛගුණාත්මික ලෙස ද හැදින්වෙයි.  අනෙක් අතට ඇය නිර්ගුණ ලෙස ද දැක්වෙයි. පාර්වතියට නෙත් තුනක් ඇත. ශිවගේ මෙන් හිස මුදුනෙහි කෙස් කළඹක් ද කේෂ කලාපයෙහි අඩසදක් ද පැළද සිටිනු දැකිය හැකි ය. 12 වන සියවස දක්වා කාලයට අයත්වන පල්ලව සහ චෝල ප‍්‍රතිමාවල පාර්වතී දෙවගන හැමවිට ම විවෘත ළැම පෙදෙසකින් සහ පැළද සිටින පූන නූලකින් ද යුතුව නිරූපණය කර ඇත. විවෘත ළැම දේවත්වයේ සළකුණක් ලෙස පැරණි ඉන්දියාවේ සළකනු ලැබීය. ඇදුම්වලින් සංකේතවත් කරනුයේ ශාරීරික සහ ලෞකික බන්ධන වන අතර නිරුවත් බව මගින් බන්ධනවලින් තොර දේවත්වය දැක්වෙයි. ඉන්දියානු ආගමික ප‍්‍රතිමා පිළිබද ශබ්ද කෝෂයෙහි සදහන්වන පරිදි පාර්වතිය සිය අත් සතරින් නවගුණවැලක් ද කැඩපතක් ද සීනුවක් සහ යම් පලතුරු විශේෂයක් ද දරන්නීය.

පාර්වතී දෙව`ගනගේ වාහනය ලෙස දක්වා ඇත්තේ දුර්ගා දෙවගනගේ මෙන් සිංහයෙකි. ඇතැම් විටෙක එය සිංහ ධෙනුවක් සේ ද නිරූපනය කර ඇත. කෙසේවෙතත් මහාගෞරී වැනි පාර්වතියගේ ඇතැම් ස්වරූපවලදී ඇයගේ වාහනය වනුයේ ශිවගේ වාහනය වන නන්දී නම්  පූජනීය ගවයා ය.

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

[[category:හින්දු ආගම]]
[[ප්‍රවර්ගය:හින්දු දෙවිවරු]]</text>
      <sha1>3r33dotaflf9dwcsoym9gl3eomvhhnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34032</id>
    <revision>
      <id>795503</id>
      <parentid>774124</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:03:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38288-04</username>
        <id>79846</id>
      </contributor>
      <comment>/* පර්නිර්වාණය */ මගහැරුණු කරුණු කිහිපයක් එක් කරන ලදී! ස්තූතියි.</comment>
      <origin>795503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89412" sha1="dx8z83mfndqizhq84jj6dwn4y6wohmt" xml:space="preserve">[[ගොනුව:Maha-kashyapa-maha-rahathan-wahanse-------1050a799-d854-444d-b13b-0c2cdc4e3289.jpg|alt=කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේ|thumb|'''කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේ''']]
[[බුදුරජාණන් වහන්සේගේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ තෘතීය ශ්‍රාවක ලෙස හැඳින්වෙන [[මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේ]] ධූතාංගධාරීන් අතරින් අග්‍රස්ථානය (අල්පේච්ඡ දිවියක් ගත කරන වුන් අතරෙන් අග්‍රස්ථානය ) දැරීය. 

සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ නමකට හෝ සක්විති රජ කෙනෙකුට පමණක් පිහිටන [[දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්‍ෂණ]] වලින් හතක් උන්වහන්සේටද පිහිටා තිබුණි. එසේම උන්වහන්සේ රූපයෙන් [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට බෝහෝ සෙයින් සමාන විය. එබැවින් සමහර අවස්ථාවන්හි දී ජනයා [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] යැයි වරදවා වටහාගෙන උන්වහන්සේට දන් පිළිගැන්වූ අවස්ථා තිබුණි. ඒ නිසාම බුදුන් වහන්සේට අගෞරවයක් වෙවි ලෙස සිතා බුදුන් වහන්සේගේ කය ජිවමාණව සිටින කාලයේ උන්වහන්සේ වනවාසි රහතන් වහන්සේ නමක් ලෙස කල්ගත කල සෙක, උන්වහන්සේ කුක්කුඨ සම්පාත ගල් ලෙනෙදි වාසය කල බවයි සදහන් වෙන්නේ. බුදුන් වහන්සේ පිරිණිවිමෙන් පසුව මහා සංඝයාගේ ආරාධනාවෙන් පසු මහා කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේ නැවත සංඝයා සමග වස් වැසු බව මූලාශ්‍ර වල සදහන්, එනමුත් මහා සංඝයා අතර දෙවැනි බුදුන් වහන්සේ ලෙසද ප්‍රකට විය, හෙතුව බුදුන් වහන්සෙගෙන් පසුව, අග්‍ර ශාවක දෙනමගෙන් පසුව බුදුන් වහන්සේගේ සසුනේ මුලසුන ඔසවා සම්බුද්ධ සාසනයේ චිරස්ත්තිය උදෙසා කටයුතු සුදානම් කලේ මහා කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේය.

==අතීත ප්‍රාර්ථනාව==
[[පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේ]] මෙයින් කල්ප ලක්ෂයකට පෙර ලොව පහළ විය. උන්වහන්සේ එකල හංසවතී නගරය මූලික කරගනිමින් ධර්ම ප්‍රචාරයෙහි යෙදුනි. එකල ඒ නගරයෙහි අසූ කෝටීයක් ධනය ඇති වේදේහ නම් කෙළෙඹියෙක් වාසය කළේය. දිනක් ඔහු සිල් සමාදන් වී සුවඳ මල් ආදිය ගෙන විහාරයට ගොස් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට වන්දනා කර පසෙකින් වාඩි විය. ඒ මොහොතෙහි [[පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේ]] උන්වහන්සේගේ තෘතීය ශ්‍රාවක [[මහානිසභ|මහා නිසභ]] තෙරුන් වහන්සේ ධූතවාදීන් අතරින් අග්‍රස්ථානයේ තබන ලදී.

'''&quot;එතදග්ගං භික්ඛවෙ මම සාවකානං භික්ඛුනං ධූතවාදානං යදිදං නිසභො&quot;'''

වේදේහ නම් වූ උපාසක එය දැක  ධර්ම දේශනාව අවසානයේදී [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට පසු දින දනට වඩින ලෙස ආරධනා කළේය. එවිට [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] '''&quot;උපාසකය භික්ෂුසංඝයා බොහෝ වෙතියි&quot;''' වදාළහ.&lt;br /&gt;
'''&quot;ස්වාමීනී භික්ෂූන් වහන්සේලා කොපමණක්ද ?&quot;'''&lt;br /&gt;
'''&quot;උපාසකය, ගණනින් නම් සැට අට දහසක් වන්නේය&quot;'''&lt;br /&gt;
'''&quot;ස්වාමීනී, එසේ වී නම් එකඳු වූ සාමණේර නමක්වත් පන්සලේ ඉතිරි නොකොට සියලුම දෙනා සමඟ වැඩම කර මාගේ දන් පිළිගන්නා සේකවා&quot;''' යැයි නැවතත් ආරධනා කරන ලදී.&lt;br /&gt;
එකල්හි [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] දන් ඇරයුම පිළිගෙන ඉවසා වදාල සේක.

පසු දින කෙළෙඹි පුත්‍රයා [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට මහත් වූ දානයක් පිළියෙල කරවා දන් පිළිගැන්වීම  සඳහා නියමිත කාලය පැමිණි කල්හී ඒ බව [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට සැලකර යැවුයේය.

[[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ඇරයුම පිළිගෙන සංඝ සමූහය පිරිවරා ගෙන ඔහුගේ නිවසට වැඩම කර අසුනේ වැඩ සිටින විට, [[මහානිසභ|මහා නිසභ]] තෙරුන් වහන්සේ පිඬු පිණිස ඒ [[වීදිය]]ට වැඩියේය. උපාසක තෙමේද උන්වහන්සේ දැක හුනස්නෙන් නැඟිට ගොස් තෙරුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය රැගෙන, උන්වහන්සේගේ ශාස්තෲ වූ [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ගෙය තුල වැඩ සිටිනා බව දන්වා නිවසට වඩිනා ලෙසට ආරාධනා කළේය. එවිට [[මහානිසභ|මහා නිසභ]] තෙරුන් වහන්සේ එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එකල්හි උපාසක තෙමේ තෙරුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය  පිණ්ඩපාතයෙන්  පුරවා ගෙන ගොස් පිළිගැන්වීය.

ඉන්පසු උපාසකතුමා [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] සමීපයට ගොස් සිදුවූ සියල්ල පවසා, &quot;ස්වාමිනී, කිමෙක්ද, ඒ තෙරුන් වහන්සේට නුඹවහන්සේටද වඩා වැඩි වූ ගුණ ඇත්තෝදැයි&quot; විමසීය.

එකල්හි [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] '''&quot;එසේය උපාසකය, අනුන් විසින් පිළිගන්වන දන් බලාපොරොත්තුවෙන් අපි අනුන්ගේ ගෙවල් වලට වී සිටින්නෙමු. ඒ භික්ෂුව එසේ නොහිඳින්නේය. අපි ග්‍රාමන්ත සේනාසන වල වෙසෙමුය. ඒ භික්ෂුව ආරණ්‍යයෙහිම වෙන්සෙන්නේයැයි&quot;''' පවසමින් [[මහානිසභ|මහා නිසභ]] තෙරුන් වහන්සේගේ ගුණ අඩුවක් නොවන පරිද්දෙන්ම වර්ණනා කළ සේක.

[[මහානිසභ|මහා නිසභ]] තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදී සිටි ඒ උපාසක තෙමේ  [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ බස් අසා උන්වහන්සේ කෙරෙහි මහත් වූ පැහැදීමක් ඇතිකර ගත්තේය. ඉන්පසු '''&quot;මටද අන් කිසිම සැපතකින් පලක් නැත.මමද අනාගතයේ බුදු සසුනක ධූතවාදීන් අතරින් අග්‍ර වෙමි&quot;''' යි සිතා නැවතත් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට දන් පිණිස ආරාධනා කර සත්දිනක්ම බුදුපාමොක් මහ සඟනට මහත් වූ ශ්‍රද්ධාවෙන් දන් පිළියෙල කර පිළිගැන්වීය.

සත්වන දින අවසානයේ [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයට සිවුරු ආදිය පුදා [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ඉදිරියෙහි ප්‍රාර්ථනා කරන්නාහු, '''&quot;ස්වාමීනී, සත්දිනක් දන් දීමෙන් මා කරගත්තා වූ කුශල කර්මය හේතුවෙන් මට දිව්‍ය සම්පත්තියක් හෝ ශක්‍ර-බ්‍රහ්ම සම්පත්තියක් නොපතමි. මතුයම් බුදු සසුනක [[මහානිසභ|මහා නිසභ]] තෙරුන් වහන්සේ පත් තැනට පත්වීමට හේතු වාසනා වේවායි&quot;''' පැවසීය.

එකල්හි [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]  මේ උපාසක තෙමේ මහත් වූ තනතුරක් පතන්නේයැයි සිතා අනාගතය බලා, '''&quot;උපාසක, ඔබ විසින් මහත් වූ තනතුරක් පැතුවේය. අනාගතයේ කල්ප ලක්ෂයකින් පසු [[ගෞතම]] නම් වූ [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]  නමක් පහල වන්නේය. ඔබ ''මහා කාශ්‍යප'' නමින් ඒ [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ තෘතීය ශ්‍රාවකයා වන්නේ &quot;''' යැයි වදාළ සේක. එවිට වේදේහ කෙළෙඹි පුත්‍රයා &quot;බුදු කෙනෙකුන්ගේ ප්‍රකාශයක් නම් නොවරදින සුළුය&quot; සිතා ඉමහත් වූ ප්‍රීතියට පැමිණ ඉන්පසුද බොහෝ දානාදී පින්කම් කර මරණින් පසු දෙව්ලොව උපත ලැබීය.

===ඒකශාටක බමුණු චරිතය===
[[පදුමුත්තර බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට දන් පිළිගැන්වීමේ පිනෙන් ඔහු දීර්ඝ කාලයක් දෙව්මිනිස් සුගතියෙහි උපත ලබා , මීට කල්ප අනූ එකකට පෙර [[විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ]] බන්ධුමතී නගරය කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් ධර්ම ප්‍රචාරය කරන කල්හි දෙව්ලොවින් චුතව විත් දුප්පත් වූ බමුණු ගෙයක උපත ලැබීය.

[[විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ධර්ම දේශනා කරන්නේ සත්වසරකට වර බැගිනි. ධර්ම දේශනා කරන දින ළංවන කල්හි දෙවියෝ ඒ බව දඹදිව මුළුල්ලේ පතල කරති. එවිට මහත් වූ සෙනඟ දහම් ඇසීමට යති. මේ ආරංචිය දුප්පත් වූ බමුණාටද ඇසිණි. නමුත් ඔහුට තිබුනේ එක් වස්ත්‍රයක් පමණි. ඒ නිසා ඔහුට ඒක ශාටක බ්‍රාහ්මණයැයි කියති. ඔහුගේ භාර්යාවටද තිබුණේ එක් වස්ත්‍රයක් පමණි. එසේම ඔවුන් දෙදනාටම පෙරවීමට තිබුණේද එක වස්ත්‍රයක් පමණි. එම නිසා ඔවුන් දෙදනාටම එකවර දහම් දේශානාවට සවන් දීමට එලියට යා නොහැකිව තිබුණි.

ධර්ම දේශනා කරන දිනය ආ කල්හි, බමුණා බැමිණිය විචාරා ඇය දහවල් කාලයේ දහම් ඇසීමට යන බව දැන ඇයට පෙරවාගෙන යාම සඳහා සළුව දුනි. ඉන්පසු ඇය ආ කල්හි බමුණා රාත්‍රී කාලයේ එම සළුවම පොරවා ගෙන දහම් ඇසීමට ගියේය.

එසමයෙහි, [[විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ]] මහ පිරිස් මැද අතිමධුර වූ බ්‍රහ්මස්වරයෙන් ඉතා මිහිරි කොට දහම් දෙසන සේක. පිරිස් කෙළවර හිඳ දහම් අසන ඒකශාටක බ්‍රහ්මණ තෙමේට ප්‍රථම යාමේයේදීම මහත් වූ ප්‍රීතියක් ඇති විය.

එම මහත් වූ ප්‍රීතිය හේතුවෙන් ඔහුට තමා පොරවා සිටින වස්ත්‍රයෙන්[[ විපස්සී බුදුරජාණන් වහන්සේ]] පුදන්නට ඔහුට සිතුණි. එකල්හි, '''&quot; අප දෙදනාටම එලියට පොරවා ගෙන යෑමට ඇත්තේ මේ වස්ත්‍රය පමණි. මෙය දුනහොත් අපට ගෙයි සිටින්නටම වෙතියි සිතා සිටියෙය.&quot;''' නැවතත් සිත එක්තැන් කරගෙන බණ අසන ඒකශාටක බමුණු තෙමේට මධ්‍යම රාත්‍රියේදී නැවතත් ශරීරය පිණා යන තරමේ ප්‍රීතියක් දැණුනි. වස්ත්‍රය පූජා කරන්නට සිතුණත් පූජා කිරීමෙන් පසු සිදුවන අපහසුකම් ගැන සිතා වස්ත්‍රය නොදෙන්නට තීරණය කර ගත්තේය. පශ්චිම යාමේයේදී නැවතත් වස්ත්‍රය පුදන්නට තරම් ප්‍රීතියක් උපන් අතර '''&quot;පසුව කුමක් වුවත් මම මුන්වහන්සේට මේ වස්ත්‍රය පූජා කරමියි&quot;''' සිතා හැඳ සිටි වස්ත්‍රය හකුලා [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ දෙපා මුල තැබීය. එයින් බමුණු තෙමේගේ ප්‍රීතිය සිය දහස් ගුණයකින් වැඩි විය. වඩාත් වූ ප්‍රීතිය ඇත්තා වූ බමුණු තෙමේගේ මුවින් '''&quot;මා දිනුවා, මා දිනුවා&quot;''' යැයි ඉබේම කියවිණි.

එකල්හි රාජ්‍යය කරවන බන්ධුම රජතුමාද එහි විත් දහම් අසමින් සිටියේය. '''&quot;මා දිනුවා&quot;''' යැයි හඬ ඇසී ඒ පිළිබඳව විමසීමට රජතුමා පුරුෂයෙකු යැවීය. රාජපුරුෂයා ගොස් ඒකශාටක බමුණා විමසන්නාහු, '''&quot;රාජපුරුෂය, අන්‍යයන් කඩු දුනු ආදිය ගෙන යුද කොට පර සේනාවන් දිනන්නාහ. එය මහත් වූ දෙයක් නොවේ. නමුත් මම පසුපසින් එන කුළුගොනකු පොල්ලකින් ගසා එලවන්නාක් මෙන් මාගේ මසුරු සිත මැඩ පවත්වා හැඳ සිටි එකම වස්ත්‍රය [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට පූජා කලෙමියි&quot;''' පැවසීය.

රාජපුරුෂ තෙමේ නැවත පැමිණ ඒ කරුණ රජතුමාට දැන්වීය. රජතුමා සිතන්නාහු, '''&quot;පූජාවක් කල යුතු බව අපිට නොතෙරුණේය. නමුත් බමුණාට වැටහුනේයැයි&quot;''' කියා වඩාත් සතුටු වී බමුණාට සළු යුවලක්ම යැවීය. බමුණා එය පිළිගෙන '''&quot;මේ සියල්ල මට ලැබුනේ බුදුරදුන්ගේ ගුණ කීම නිසාය, මේ වස්ත්‍ර ජෝඩුවද මම තථාගතයන් වහන්සේටම පුදමි&quot;''' යි සිතා එම වස්ත්‍ර යුවල බුදුරදුන්ට පිදීය.

රජතුමා රාජ්පුරුෂයා විමසන්නාහු, බමුණා ඒ වස්ත්‍ර යුවලද බුදුරජුන්ට පූජා කල බව දැන නැවත සළු හතරක් යැවීය. බමුණා ඒ සළු හතරද  බුදුරජාණන්ට පිදීය. රජතුමා ඒ බවද දැනගෙන නැවත සළු දෙගුණ කොට යැවීය. බමුණු තෙමේ සළු [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට පූජා කරන්නේද, රජතුමා නැවත නැවතත් සළු දෙගුණ කොට යැවීය. අවසන රජතුමා සළු තිස්දෙකක් එවූ කල්හි බමුණා '''&quot;මෙලෙස වස්ත්‍ර පිදීම වැඩි කොට ගැනීමක් වැනිය&quot;''' සිතා තමන්ට හා බැමිණියට සළු දෙකක් ඉතිරි කර අනෙක්වා සියල්ල [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට පූජාකලේය.

ඉන්පසු දිනක් ඒකශාටක බමුණා ශීතකාලයේ බුදුරදුන්ගෙන් දහම් අසනු රජතුමා දැක, තමන් පොරවා සිටි ලක්ෂයක් වටිනා කම්බිලිය ඒකශාටක බමුණාට දී '''&quot;මෙය හැඳ දහම් අසන්නැයි&quot;''' පැවසීය. බමුණා නැවතත් එය [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට පූජා කර යන්න ගියේය.

එක් දවසක රජතුමා බුදුරදුන් හමුවට ගොස් ගඳකිළිය තුල බුදුරදුන් සමීපයෙහි හිඳ සිටියේය. එකල්හි තථාගත ශරීරයෙන් විහිදෙන ෂඩ් වර්ණ රශ්මීන් වැදී කම්බිලිය දිලිසෙමින් තිබුනි. රජු ඒ දැක බුදුරදුන්ගේන් කම්බිලිය පිළිබඳ විමසීය. එකල්හි [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] '''&quot;මහරජ, ඔබ විසින් කම්බිලිය බ්‍රාහ්මණයාට පුදන ලද්දේද, ඔහු විසින් නැවත අපහට එය පූජා කරන ලද්දේයැ&quot;'''යි වදාලහ.

එකල්හි රජතුමා, '''&quot;මේ බමුණා අපට වඩා හොඳින් යුතුකම් දන්නේයැයි&quot;''' සිතා ඔහු කෙරෙහි වඩාත් පැහැදී මනුෂ්‍යයන්ට ප්‍රයෝජනවත් යම් දෙයක් වේද එයින් අට බැගින් ගෙන ඔහුට '''සබ්බට්ඨක''' දානයක් දී පුරෝහිත තනතුරට පත් කර ගත්තේය.

මහත් වූ සැප සම්පත්තියක් ලැබුවා වූ ඒකශාටක බමුණු තෙමේ වඩ වඩාත් දානාදී පින්කම් කර ආයු කෙළවර නැවත දෙව්ලොව උපන්නේය.

=== පසේ බුදුන් වහන්සේට මඩ පිලිගැන්වීම ===

ඉක්බිති ඒ ඒකශාටක බමුණු තෙමේ දෙව් මිනිස් සුගතියෙහි ඉපදී, මේ කල්පයෙහි කෝණාගමණ - කාශ්‍යප බුදුවරුන් අතර කාලයේදී බරණස් නුවර කුල ගෙයක උපන්නේය. එක දිනක ගං තෙරක සිවුරක් කරමින් සිටි පසේ බුදුන් වහන්සේ නමක් නුවාවකට රෙදි මදි වීමෙන් සිවුරු හකුලනු දැක, ඒ පිළිබඳව විමසා, රෙදි මදි වීමෙන් බව දැන තමන් හැඳ සිටි උතුරු සළුව උන්වහන්සේට පූජා කලේය. පූජා කර '''&quot;මේ පිනෙන් උපනූපන් සෑම ආත්මයකම මට කිසිවකින් අඩුවක් නම් නොවේවා&quot;''' යැයි පැතීය.

එදින ඔහුගේ නිවසෙහි ඔහුගේ බිරිය හා නැඟණිය කලහ කරමින් සිටින්නාහ. එකල්හි ඒ පසේ බුදුන් වහන්සේ පිඬු පිණිස ඒ නිවස සමීපයට වැඩම කළ සේක. නැඟණිය පසේ බුදුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය පිළිගන්වා '''&quot; මේ නපුරු ගැහැනියගෙන් මා යොදුන් සියයක් දුරු වේවා&quot;'''යි පැතීය.

මිදුලේ සිට නැඟණියගේ ප්‍රාර්ථනාව අසා සිටින්නා වූ ඔහුගේ බිරිය, '''&quot;මැගේ පිණ්ඩපාතය මේ ශ්‍රමණයාට වළඳන්නට මම ඉඩ නොදෙමි&quot;'''යි සිතා පසේ බුදුන් වහන්සේගේ පාත්‍රය අතින් ගෙන එහි වූ පිණ්ඩපාතය විසි කර දමා එයට මඩ පුරවා පිළිගැන්වීය.

එය දැක නැඟණිය කම්පා වන්නී, '''&quot;මෝඩිය, වුවමනා නම් මට බනින්න, ගසන්න. ඒත් මෙවැනි උත්තමයන් වහන්සේ නමකගේ පාත්‍රයට බත් විසි කොට මඩ දමා යුතු නොවේ&quot;''' යැයි පැවසීය.

එකල්හි සිහි නුවණ පැමිණියා වූ බිරිය, පසේ බුදුන් වහන්සේගේ හස්තයෙන් පාත්‍රය නැවත රැගෙන එහි වූ මඩ විසි කර දමා සෝදා පිරිසිදු කර සුවඳ සුණු උලා සුවඳ කොට එහි චතුමධුර පුරවා මතුපිට පියුම් ගැබ් වන් ගිතෙල් ලා ඔප ගන්වා පසේ බුදුන් වහන්සේට පූජා කලේය. පූජා කර '''&quot;මේ පිණ්ඩපාතය සේම මාගේ ශරීරයද උපනූපන්  හැම ආත්මයේම ආලෝකවත් වේවා&quot;'''යි පැතීය. ඒ අඹුසැමි දෙදනා බොහෝ පින්කම් කර නැවත දෙව්ලොව උපන්නේය.

ඒ උපාසක තෙමේ [[කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ කාලයේදී  බරණැස් නුවර අසූ කෙළක් ධනය ඇති සිටු ගෙදරක උපන්නේය. ඔහුගේ බිරියද එවැනිම ගෙදරක උපන්නේය. සුදුසු කල් පැමිණි කල්හි ඒ සිටු දියණිය ඒ සිටු පුත්‍රයාට සරණ පාවා දෙන ලදී. එකල්හි එතෙක් කල් ඇයට විපාක නොදුන් පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රයට මඩ දැමීමේ පාපය විපාක දෙන්නට විය. සිය සැමියාගේ ගෙදරට ගිය කල්හි ඇගේ ශරීරයෙන් වැසිකිළියක මෙන් දුඟද හමන්නට විය. මේ ගඳ කොහින් එන්නේදැයි විමසන සිටු පුත්‍රයා හට එය අලුත ගෙනා මනාලියගෙන් පැමිණෙන්නේ යැයි දැන සිටු දුවණිය නැවත හරවා යැවීය.

නැවත නැවතත් ඇය සත් තැනකට සරණ පාවා දුන් නමුත් ඒ සෑම තැනකින්ම දුඟද නිසා නැවත හරවා එවිණි. ඇය යම් ලෙසකින් නිවසේ සිටින්නේද එවිට කිසිම දුඟදක් ඇඟේ ශරීරයෙන් පිටවන්නේ නැත.

=== පිනෙන් පරණ පව අහෝසී වීම ===

එකල්හි බොහෝ සත්ත්වයින් සසර දුකින් එතෙර කරවූ [[කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේ]] පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. උන්වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කර රන් ගඩොලින් චෛත්‍යයක් කරන්නට විය.  සිටුදූ ද '''&quot;සත් තැනකින්ම හරවා එවන ලද මාගේ ජීවිතයෙන් කවර නම් ප්‍රයෝජනක්ද ?&quot;''' යැයි සිතා තමන් සතු වූ සියළුම රන් ආභරණ උණු කරවා රන් ගඩොලක් සාදා හිරියල් මනෝසීල බදාමද මානෙල් මල් මිටි අටක්ද රැගෙන චෛත්‍ය කරන තැනට ගියේය.

එවෙලේ එක ගඩොල් පෙලක් බැඳ අවසන් කිරීමට එක ගඩොල් කැටයක් මදි වී තිබුණි. එහි ගිය සිටු දුව '''&quot;මේ ගඩොල් කැටය තබා බඳින්නට&quot;''' යැයි පැවසීය. ඉන්පසු සිටූ දූ තමන් විසින්ම ඒ රන් ගඩොල් කැටය චෛත්‍යයේ තබා බදාමද යොදා, මානෙල් මල් පුදා වැඳ '''&quot;මේ පිනෙන් උපනූපන් ජාතියේ මාගේ කයින් සඳුන් මල් සුවඳත්, මුව්න් මානෙල් මල් සුවඳත් විහිදේවා&quot;''' යි පැතීය.

ඒ මොහොතෙහිම ඇය පළමු වරට ගිය සිටු පුත්‍රයා හට ඇයව සිහි විය. ඒ නගරයෙහි නැකැත් කෙළිය ආරම්භ කරන කාලයයි. ඇය කොහිදැයි විචාළන සිටු පුත්‍රයා හට ඇය ඇයගේ නිවසේ වස්නා බව දැනගන්නට ලැබී '''&quot;නැකැත් කෙළිය සඳහා ඇයව රැගෙන එනුයි&quot;''' සේවකයන්ට අණ කළේය.

සේවකයෝ ගොස් ඒ පුවත ඇයට දැන්වීය. එකල්හි තමන්ට පැමණීමට ආභරණ නැති බව ඈ පැවසීය. සිටු පුත්‍රයාට ඒ කරුණ දැන ගන්නට ලැබී ආභරණ ලැබිය හැකි යැයි පවසා එන ලෙස නැවත දන්වා යැවීය. එකල්හි සේවකයෝ ඈ රැගෙන ආවේය. ඈ නිවසට පා තැබූ කල්හි  මුළු ගෙයිම සඳුන් මල් සුවඳ හා මානෙල් මල් සුවඳ පැතිරෙන්නට විය.  එවිට සිටු පුත්‍රයා පුදුම වී '''&quot;පෙර ඈ පැමිණි කල්හී වැසිකිළියක් මෙන් දුඟද පිට වන්නට වූ මුත් දැන් ඔබගේ කයින් සඳුන් සුවඳත්, මානෙල් මල් සුවඳත් නික්මෙන්නේය, ඊට හේතු කාරණා කිමදැයි&quot;''' විමසීය. එකල්හි සිටු දුව සිදුවූ සියල්ල ඔහුට පැවසීය.

එකල්හි සිටු පුත්‍රයා මේ බුදු සසුන පිළිබඳව වඩාත් පැහැදී යොදුනක් පමණ වූ ඒ '''ස්වර්ණ චෛත්‍ය''' වස්ත්‍රයෙන් වසා එහි තැනින් තැන නෙළුම් මලෙන් සැරසීය. අවසන ආයු කෙළවර නැවත දෙව්ලොව උපත ලැබීය.

සිටුපුත් දෙව්ලොවින් චුතව නැවත බරණැස් නුවරට යොදුනක් පමණ දුරින් වූ ඇමති පවුලක උපන්නේය. සිටුදූ රජ පවුලෙහි දෙටු දුවණිය වී උපන්නේය. කුමරු වැඩිවිය පැමිණි කල්හි ගමේ පැවැත්වෙන නැකැත් කෙළියට සැරසෙනු සඳහා තම මෑණියන්ගෙන් වස්ත්‍ර ඉල්ලුවේය. ඈ සෝදා පිරිසිදු කල වස්ත්‍රයක් දුන්නීය. එය රළු වැඩියැයි කියා කුමරු එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. එවිට මව වෙනත් සළුවක් දුන්නීය. කුමරු එයද ප්‍රතික්ෂේප කළේය. මව තවත් වෙනත් සළුවක් දුන් විට කුමරු එයද ප්‍රතික්ෂේප කළේය.  එකල්හි මැණියෝ '''&quot;පුතණුවනි, අපට මෙයිට වඩා සියුම් වස්ත්‍ර ලැබෙන පිනක් නැතැයි&quot;''' කීය. එකල්හි කුමරු '''&quot;එසේ වී නම් මෑණියනි එබඳු සළු ලැබෙන තැනකට මම යමි&quot;''' යි කියා නිවසින් පිටව ගියේය.

ඇමති පුත් තමන් විසින් අතීතයේ කරන ලද්දා වූ කුශල කර්ම වල මෙහෙයවීමෙන් සිය නිවසින් නික්ම බරණැස් නුවරට ගොස් රජ උයනේ මඟුල් උයනේ ගල් පුවරුවකට වී නිදා ගත්තේය. එය බරණැස් රජු කලුරිය කර සත්වන දිනය විය. එම රජුගෙන් පසු රාජ්‍යය භාර ගැනීමට කිසිවෙකුත් නොසිටියහ. එම නිසා සම්ප්‍රදාය අනුව මඟුල් ඇතු සරසවා ශ්වේත්ච්ජ්ත්‍රය සහිත පඤ්ච රාජ භාණ්ඩ එහි තබා ඇතුට යන්නට හැරියේය. එකල්හි මඟුල් ඇතු මඟුල් උයන දෙසට යන්නට විය. ඇතැම්හු '''&quot;ඇතු පුරුද්දට මඟුල් උයනට ගමන් කරනවා&quot;''' යැයි කියා ඇතු නවත්වන්නට උත්සාහ කලහ.  පුරෝහිත බමුණා එය වළක්වා ඇතුට යන්නට දුන්නේය. මඟුල් උයනට ගිය ඇතු කුමරු ප්‍රදක්ෂිණා කර ඇතු පිට නැඟීමට හැකි පරිද්දෙන් සිට ගත්තේය. එවිට එහි පැමිණි පුරොහිත තෙමේ කුමරුගේ යටි පතුල් පරීක්ෂා කර බලා '''මේ තෙමේ මෙ නුවර රජකමට පමණක් නොව, සතර මහද්වීපයේ රජකමට වුවද සුදුසු බව&quot;''' දැන තූර්ය වාදනය කරවීය.

එකල්හි නිදා හුන් කුමරු ඇහැරී බලා '''&quot;කුමට ආවේදැයි&quot;''' විමසීය. ඉක්බිති කුමරු සිදු වී ඇති සියල්ල පුරෝහිත බමුණාගෙන් දැන '''&quot;එසේ වී නම් රාජ්‍යය කරමියි&quot;''' කියා රාජ්‍යය භාර ගත්තේය.

=== උතුරු සළුව පිදීමේ විපාකය පල දීම ===

ඉන්පසු ඒ උයනෙහිම අභිෂේක මණ්ඩපයක් තනවා කුමරිය සර්වාලංකාරයෙන් සරසා කුමරුන් හට සරණ පාවා දී රාජාභිෂේකයද කරවා රාජාභිෂේකයෙන් පසු කුමරුට හැඳීමට ලක්ෂයක් වටිනා සළුවක් දුන්නේය.එකල්හි කුමරු '''&quot;මේ කුමක්දැයි&quot;''' ඇසීය. '''&quot;දේවයන් වහන්ස, හැඳීමට සළුවකි&quot;'''යි කීහ. '''&quot;මේ සළුව රළුය. මීට වඩා සියුම් වූ සළුවක් නැත්දැයි&quot;''' රජු විමසීය. '''&quot;දේවයන් වහන්ස මේ මිනිස් ලොව නම් මීට වඩ සියුම් වූ සළු නැතැ&quot;'''යි කීහ. '''&quot;නුඹලාගේ රජු හැන්දේ මෙවැනි සළුදැයි&quot;''' කුමරු විමසීය. '''&quot;එසේය දේවයිනි&quot;''' ඇමතියෝ පිළිතුරු දුන්හ.  

එකල්හි '''&quot;නුඹලාගේ රජු පිනැතියෙකු නොවෙමියි සිතමි. පැන් කෙණ්ඩියට වතුර ගෙනෙව්.සළු ලබනා සැටි මම පෙන්වමි&quot;''' යි කුමරු කියා ගෙනා පැන් කෙණ්ඩියෙන් මුවද, අත්ද සෝදා නැගෙනහිර දෙසට පැන් ඉස්සේය.

එකෙණෙහිම ඝන පොළොව බිඳ කප් රුක් අටක් පැන නැංගේය. කුමරු දකුණු, බස්නාහිර, උතුරු දෙසටද පැනි ඉසින්නාහු ඒ දිශා වලින්ද කප් රුක් අට බැඟින් නැංගේය.

ඉන්පසු ඔහු ඒ එක දිවසළුවක් හැඳ එකක් පොරවා &quot;මින්පසු රාජ්‍යයේ නූල් කටිනා සිත්‍රීන්ට නූල් නොකටිනා ලෙස&quot; අඬබෙරයක් යවා මහත් වූ උත්සවශ්‍රීයෙන් නුවරට ගොස් '''නන්ද රජු''' නමින් රාජ්‍යය විචාරන්නට විය. ඒ උතුරු සළුව පිදීමේ විපාකයය. 

එක් දිනක් නන්ද රජුගේ දේවිය කණගාටු වනු දුටු රජු ඒ පිළිබඳ විමසන්නාහු, &quot;තමන්ගේ අතීත පුණ්‍යක්‍රියා නිසා තමන් මේ සා මහත් වූ සැප සම්පත්තියක් විඳින බවත්, අනාගතය පිණිස පුණ්‍යකර්මයක් නොකරන බැවින්&quot; තම දේවිය ඒ පිළිබඳව දුක් වන බවත් දැනගත්තේය.

එකල්හි රජතුමා, '''&quot;දේවියනි, අපි කා හට නම් දන් දෙමුද ? මේ නුවර සිල්වතුන් නම් නැතැයි&quot;''' කීහ. එවිට බිසව '''&quot;දේවයන් වහන්ස, මේ දඹදිව රහතන් වහන්සේලාගෙන් නම් හිස් වන්නේ නැත. නුඹ වහන්සේ දන් පිළියෙල කරනු මැනවි. මම රහතන් වහන්සේල සොයා දෙමි&quot;''' යි කීය.

රජතුමා පසු දිනම මහ දනක් පිළියෙල කළේය. බිසව සිල් සමාදන් වී ප්‍රාසාදයේ උඩුමහල් තලයට නැඟ නැගෙනහිර දිසාවට හිස ලා බිම දිගා වී නමස්කාර කොට '''&quot;මේ දිසාවෙහි රහතන් වහන්සේලා වැඩ වසන සේක් නම්, හෙට දින දන්ට වැඩම කර අපගේ භික්ෂාව පිළිගන්වා සේක්වා&quot;'''යි ආරාධනා කළාය. නමුත් එම දිසාවෙහි රහතන් වහන්සේලා නොවූහ. පිළියෙල කල දානය නගරයෙහි වූ දුගී මගී යාචකාදීන්ට බෙදා දුන්හ. පසු දිනද දන් පිළියෙල කල එසේ කලාය. නමුත් රහතන් වහන්සේලා නොපැමිණියහ. තුන්වන දිනද එසේම කළේය. නමුත් රහතන් වහන්සේලා නොපැමිණියහ. සතරව දින ද මහත් වූ දානයක් පිළියෙල කර උතුරු දෙසට හිස ලා බිම දිගාවී දනට ආරාධනා කළාය.

එකල්හි හිමාලය වනයේ වැඩ වසන පදුමාවතී දේවියගේ දරුවන් වන පන්සියයක් පසේ බුදුවරුන්ගෙන් වැඩිමහලු '''මහාපදුම''' පසේ බුදුන් වහන්සේට එය දැනී තම සහෝදර පසේ බුදුන් වහන්සේලා අමතා '''&quot;නන්ද රජු හෙට දින ඔබ සියලු දෙනාටම දනට ආරාධනා කරන්නාහ. ඔහුගේ ආරාධනාව ඉවසන්නැයි&quot;''' වදාල සේක.

පසු දින පන්සියයක් පසේ බුදුන් වහන්සේලා අනෝතත්ත විලෙන් මුව සෝදා අහසින් වැඩම කර නගරයේ උත්තරද්වාරය සමීපයේදී පොළවට වැඩම කළ සේක. මිනිසුන් ද රජු වෙත ගොස් '''&quot;රජතුමනි, පන්සියයක් පසේ බුදුවරුන් වහන්සේලා වැඩම කළහ&quot;'''යි දැනුම් දුන්හ.

රජතුමා සහ දේවිය එහි ගොස් මහත් වූ හරසරින් පන්සියයක් වූ පසේ බුදුවරුන් වැඩම කරවා දන් පිළිගැන්වූහ. අවසානයේදී රජතුමා පසේ බුදුවරුන්ට එහිම වැඩ වාසය කරන ලෙසට ආරාධනා කළේය. රජතුමාගේ ඒ ඇරයුම පිළිගත් පසේ බුදුන්වරුන් වහන්සේලාට රජතුමා තම උයනෙහිම වාසස්ථාන පිළියෙල කරවා දුනි.

දිනපතා පසේ බුදුවරුන්ට උපස්ථාන කරන්නාවූ රජතුමන් හට දීර්ඝකාලයකට පසු ජනපදයක ඇති වූ කැරැල්ලක් මැඬ පැවැත්වීමට යන්නට සිදු විය. පසේ බුදුන් වහන්සේලාට අප්‍රමාදීව උපස්ථාන කරන ලෙස දැන්වූ රජතුමා කැරැල්ල මැඬපැවැත්වීමට පිටව ගියහ.

=== පසේ බුදුවරු පිරිනිවන් පෑම ===

දේවිය ද රජතුමා ගියදා පටන් මහත් වූ ගෞරවයෙන් යුතුව පසේ බුදුන් වහන්සේලාට ඇප උපස්ථාන කලේය. නමුත් රජතුමා නැවත් පැමිණීමට පෙර පසේ බුදුන් වහන්සේලාගේ ආයු කාලය ගෙවිණි. '''මහපදුම''' පසේ බුදුන් වහන්සේ රාත්‍රිය මුළුල්ලේ ධ්‍යාන සුඛයෙන් කල් ගෙවා අලුයම් කාලයේ දී  

=== රජු ැවිදිවීම ===

ජනපදයේ ඇති වූ කෝලාහලය සන්සිඳුවා එන '''නන්ද''' රජතුමා තමන්ව පිළිගැනීමට පෙර මඟට පැමිණි දේවියගෙන් පසේ බුදුවරුන් පිළිබඳ විමසා උන්වහන්සේලා පිරිණිවන් පා වඳාළ බව දැන '''&quot;මෙතරම් පණ්ඩිත පසේ බුදුන් වහන්සේලාටත් මරණය පැමිණි කල්හි අපිට එයින් ගැලවීමක් කොයිදැයි &quot;'''සිතා නගරයට නොගොස් තම දෙටු පුත් හට රාජ්‍ය පවරා පැවිදි විය. දේවියද '''&quot;මොහු පැවිදි වූ කල්හි මම කුමක් කරම්දැයි&quot;''' සිතා දේවියද මහණ විය. දෙදනාම භාවනා කර ධ්‍යාන වඩා ආයු කෙළවර බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපත් ලැබීය.

== ගිහි ජීවිතය ==
=== උපත සහ ළමා විය ===

ඔවුන් බ්‍රහ්ම ලෝකයේ වෙසෙන කල්හි [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ලොව පහළව දම්සක් පවත්වා රජගහ නුවරට වැඩි සේක. එකල්හි රජු බඹ ලොවින් චුතව විත් '''මගධ''' රට '''මහාතීර්ථ''' නම් බ්‍රාහ්මණ ගමෙහි '''පිප්ඵලීමාණව''' නමින් උපන්නේය. බිසව මදු රට සාගල නුවර '''කෝසියගොත්ත''' නම් බ්‍රාහ්මණයාගේ අග මෙහෙසුන් කුස '''[[භද්දකාපිළානි]]''' නමින් උපන්නාය.

=== නව යොවුන්විය හා විවාහය ===

පිප්ඵලීමාණව විසි අවුරුදු වියට පැමිණි කල්හි ඔහුගේ මවුපියන් සුදුසු තැනකින් විවාහයක් කර දෙන්නට සිතූහ. නමුත් පිප්ඵලීමාණව තෙමේ එය ප්‍රතික්ෂේප කළේය. නමුත් මවුපියන් නිතර නිතර ඒ පිළිබඳව  පවසන්නට වූ කල්හි පිප්ඵලීමාණව තෙමේ එයින් ගැලවෙන්නට උපායක් යෙදීය. ඔහු රන්කරුවන් ලවා රන්කාසි දහසකින් ඉතා ශෝභන වූ ස්ත්‍රී රූපයක් තනවා මැනවින් ඔප ලා වස්ත්‍රාභරණයෙන් සරසා '''&quot;මැණියනි, මේ රන් රුව බඳු වූ ස්ත්‍රී රත්නයක් ලදහොත් මම ඇය සරණ පාවා ගනිමි. නොලදහොත් මෙලෙසම වෙසෙමි&quot;''' යි පැවසීය.

එකල්හි පණ්ඩිත වූ බැමිණිය මෙලෙස සිතන්නාහු, '''&quot;අපගේ පුත්‍රයා බොහෝ පින් ඇතියෙක් බැවින් ඔහු හා විසුමට පින් කල කතක්ද සිටිය හැක. එම නිසා ඇය සෙවිය යුතුය&quot;'''. මෙසේ සිතා බමුණන් අට දෙනෙකු කැඳවා රන් රුව හා සමාන ස්ත්‍රී රත්නයක් සොයා ගෙන එන ලෙසට දැන්වීය.

බමුණෝද පළමුව මදු රටට යන්නාහු, එක්තරා නානතොටක රන් රුව තබා සැඟවී සිටියහ. එකල බද්දාකපිළානිගේ කිරි මව ඇයව නහවා සිරි යහන් ගබඩාවේ හිඳුවා නාවත නාන තොටට පැමිණෙන්නාහු, රන් රුව දැක භද්‍රාකාපිළානි යැයි සිතා කිපී '''&quot;මෙ කෙල්ල කුමට මෙහි පැමිණේදැයි &quot;''' තර්ජනය කොට කම්මුලට පහරක් දුනි. ඇගේ අත්ල පුපුරු ගසන්නට වූ කල්හි ඇය, '''&quot;මේ මහ කළු ගලට මම මාගේ ස්වාමි දුව යැයි රැවටුනි, මෑ අපේ ස්වාමි දුවට වස්ත්‍ර දීමටවත් නුසුදුසුය&quot; '''කීවාය.

එය ඇසූ බමුණෝ ඈ සමීපයට පැමිණ '''&quot;තීගේ ස්වාමී දුව මීට වඩා ලස්සනදැයි&quot;''' විමසීය. එකල කිරි මව ඇගේ ලස්සන වර්ණනා කරන්නාහු '''&quot;මාගේ ස්වාමි දුව දොලොස් රියන් කාමරයක සිටින්නී නම් එහි පහන් දැල්වීමක් අවශ්‍ය නැතැයි &quot;''' කීවාය. එබස් අසා සතුටට පත් බමුණන් ඇයත් සමඟම '''කෝසියගොත්ත''' බමුණාගේ ගෙදරට ගියහ.

බ්‍රහ්මණයාද ඔවුන් පිළිගෙන ඔවුන් පැමිණි කරුණ විමසා, ඉක්බිති ජාති කුල ගෝත්‍ර විමසා '''&quot;යහපති දරුවනි, අප සමාන කුල ජාති ගෝත්‍ර හා සම්පත් ඇති තැනකට දැරිය දෙමි&quot;'''යි පවසා ගෙන ගිය පඬුරු පිළිගත්තේය. එකල්හි බමුණන් විසින් එය කපිල බ්‍රාහ්මණයාට දැන්වූහ. මවුපියෝ සුදුසු ස්ත්‍රී රත්නයක් ලද බව පිප්ඵලීමාණව හට දැන්වූහ.

එවිට පිප්ඵලීමාණව තෙමේ '''&quot;මම එබඳු දැරියක් නොලැබෙතියි සිතුවෙමි. එසේ වී නමුත් ලැබුවේයැයි මොවුන් කියති. මම මෙය නවතාලමි&quot;''' සිතා '''&quot;භද්‍රාවෙනි, මාගේ බලාපොරොත්තුව ගිහිව විසීමට නොව පැවිදි වීමටය. එම නිසා සුදුසු සැමියෙකු සොයා ගන්නය&quot;'''යි රහසින් හස්නක් යැවීය. ඒ වන විට සොළොස් වියෙහි සිටි භද්‍රා කුමරියද  තමා සරණ පාවා දෙන්නට යන බව අසා '''&quot;තමා පැවිදි වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින බව පවසා&quot;''' රහසින් හස්නක් යැවීය. 

සේවකයන් අත යැවූ මේ හසුන් වැඩිහිටියන් හට හසුවී ඔවුන් විසින් අන් හසුන් දෙකක් පිළියෙල කර දෙදනාටම යැවූහ. අවසානයේදී මවුපියන්ගේ උවමනාව මත ඔවුන්ගේ විවාහය සිදු විය.

එදින පිප්ඵලීමාණව හා භද්‍රා දෙදනාම මල් දම් දෙකක් ගොතවා ගත්තේය. රාත්‍රී කාලයේ සැතපීමට ශයනයට ගිය කල්හි යහන මැද මල් දම් තබා '''&quot;යමෙකුගේ පැත්තේ මල් දම් මලානික වුවහොත් ඔහුට රාග සිත් ඇති වූ බව දත යුතු යැයි &quot;''' කියා එකිනෙකා නොගැටෙන සේ ශයනය කළෝය.

ඔවුන් මවුපියන් ජීවත්වන තාක් කල් ධන පරිහරණයෙන්ද වැළකි සිටියහ. මවුපියන්ගේ මරණයෙන් පසු අසූ කෝටියක ධනය සමඟ ඇත්, අස්, රිය ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් හිමිවුණි.

දිනක් ඔහු රථයකට නැගී කර්මාන්ත පරීක්ෂා කරන්නට යන්නාහු, සීසෑ තැන්වලින් මතුවන පණුවන් කන කාක්කන් දැක '''&quot;මොවුන් කුමක් කරන්නේදැයි &quot;''' විමසීහ. '''&quot;උතුමාණෙනි, පණුවන් කති&quot; ''' යි කීහ. එවිට '''&quot;මේ පව හිමි වන්නේ කාටදැයි&quot;''' ඇසීය. '''&quot;උතුමාණෙනි, ඔබටය&quot;''' ජනයා කීහ. එවිට පිප්ඵලීමාණව තෙමේ '''&quot;මේ සියලු පාපයන් මට නම් මේ ධනයෙන් ඇති ප්‍රයෝජනයක් නම් නැත. සියල්ලම භද්‍රාවන්ට දී මහණ වෙමියි&quot;''' සිතා ගත්තේය.

එදින භද්‍රාද තළසැලි තුනක් එලියෙහි වනා කිරිමවුන් හා සිටින්නි, කවුඩන් විසින් තල පණුවන් කනු දැක ඒ කුමක්දැයි විචාරා එහි පාපය තමන්ට හිමි වන බව දැන '''&quot;මේ සතුන් කරන පාපය මට හිමි වන්නේ නම් මේ සංසාරයෙන් ගොඩ ඒමක් නම් නැත. මම සියල්ලම සැමියා හට දී පැවිදි වන්නෙමි&quot;''' ඉටා ගත්තාය.i

== තාපස දිවිය ==

=== ගිහි ගෙය හැර මහණ වීම ===

පිප්ඵලීමාණව තෙමේ ප්‍රාසාදයට පැමිණ ආහාර අනුභව කොට තම බිරිඳ අමතා තමන් සතු සියළුම ධනය ඈ හට පවරා පැවිදි වීමට අදහස් කරන බව පැවසීය. එකල්හි භද්‍රා කුමරිය  තමන්ද මහණ වීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ඔහු පැමිණෙන තුරු සිටි බව පැවසීය. එවිට ප්‍රීතියට පත් ඔවුන් ඔවුනොවුන් විසින්ම හිස්කෙස්  බූ ගා කසාවත් හා මැටි පාත්‍ර ගෙන්වා '''&quot;මේ ලෝකයේ යම් රහත් කෙනෙක් වේ නම් අපේ පැවිද්ද ඔවුන් උදෙසායි&quot;''' කහවත් හැඳ පොරවා ප්‍රාසාදයෙන් බැස ගියහ.  ප්‍රාසාදයේ විසූ කිසිවෙකුටත් ඔවුන් හඳුනා ගත නොහැකි විය. එසේ වී නමුත් තමන්ගේ දාසයින් සිටි ගම් හරහා යන විට දාසයින් ඔවුන් හැඳින ගත්හ. එකල ඔවුන් හඬා වැටී තමන්ලා කුමක් නිසා අනාථ කලේ දැයි ඇසීය. එකළ තාපස යුවළ ඔවුන් දාස භාවයෙන් මුදවා ඔවුන් හඬද්දීම පිටව ගියහ.

පැවිදි වීමෙන් පසු කාශ්‍යප නම් ලද පිප්ඵලීමාණව තෙමේ යන ගමන් , '''&quot;මා පසු පසු මුළු දඹදිව තරම් වටිනා ස්ත්‍රී රත්නයක් එන්නීය. අප දක්නා සමහරුන් පැවිදිවීත් මොවුන් හට වෙන් විය නොහැකැයි සිතා සිත් දූෂ්‍ය කරගෙන අපායට යනු ඇත. එසේ හෙයින් මා විසින් මැය හැර දමා යා යුතුයැ&quot;'''යි සිතීය.

=== අඹු සැමියන් වෙන්වීම ===

දෙමංසලකට පැමිණි විට කාශ්‍යප ස්ථවිර තෙමේ තම අදහස භද්‍රාට පැවසුවේය.ඇය '''ස්වාමීනි,නුඹ වහන්සේ එක මඟක් ගනු මැනවි. මම අනිත් මඟ ගනිමි&quot;''' යි පැවසීය. පසුව භද්‍රා තුන් වරක් තෙරුන් වහන්සේ පැදකුණු කර වැඳ '''&quot;කල්ප ලක්ෂයක් බැඳි මිත්‍ර සන්ථවය අඳින් කෙළවර වන්නේය, නුඹ වහන්සේ දකුණෙන් ඉන්න ජාතියේය. එම නිසා දකුණු මඟ ගනු මැනවි. මම වම් මඟ ගනිමි&quot;'''යි කියා වෙන් වූහ.

=== බුද්‍රජාණන් වහන්සේ පෙර ගමන් කිරීම ===

එකල්හි මහා කාරුණික වූ තථාගතයන් වහන්සේ වේළුවනාරාමයේ වැඩ වසන සේක්, මහ පොළොව කම්පා වීමට හේතු විමසා,  අන් කිසිවෙකුත් නිසා නොව පිප්ඵලීමාණව හා භද්‍රාකාපිළානි නිසා බව දැන '''&quot;මේ පින්වතුන් මහත් වූ ධනස්කන්ධයක් හැර පියා මා වෙනුවෙන් මහණ වූහ. මාද මොවුන්ට සංග්‍රහ කිරීම වටනේය&quot;'''යි සිතා ගඳකිළියෙන් නික්ම තමන් වහන්සේ පමණක් තුන් ගවුවක් පමණ දුර ගමන් කර රජගහ නුවරටත්, නාලන්දාවටත් අතර වූ බහුපුත්‍රික නම් නුග රුක යට සමාධි සුවයෙන් වැඩ සිටින සේක.

එදා උන්වහන්සේ දුටු ඕනෑම කෙනෙකුට හැඳින ගත හැකි පරිද්දෙන් ''' අසූ රියන් තැන් බුදු රැස් විහිදුවමින්  බුද්ධ වේශයෙන්ම ''' වැඩ සිටි සේක.

එකල්හි ඒ වනය ෂට්වර්ණ බුදු රැස් වැදී හිරු දහසක්, සඳු දහසක් පෑවුවාක් මෙන් ආලෝකමත් වුණි. දිලිසෙන තාරුකා සමූහයක් ඇති අහස මෙන්ද, හොඳින් පිපුණු සුදු රත් නෙළුම්වලින් ගැවසුණු ජලතලයක් මෙන්ද වන බැබළුණි. නුගරුකෙහි කඳ සුදුය, පත් නිල්ය, ගෙඩි රතුය, නුගරුක ස්වර්ණ වර්ණයෙන් බැබලිණි. 

කාශ්‍යප තෙරුණුවෝ දුරදීම බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක '''&quot;මුන් වහන්සේ මාගේ ශාස්තෲවරයාණෝය.මාගේ පැවිද්ද මුන්වහන්සේ උදෙසාය&quot;''' දුටු තැන සිට නැමී නැමී තථාගතයන් වහන්සේ වෙත එළඹ තුන් තැනක හිඳ වැඳ, 

'''සත්ථා මෙ භන්තෙ භගවා, සාවකො හමස්මි, සත්ථා මෙ භන්තෙ භගවා, සාවකො හමස්මි''' 

යනුවෙන්

'''ස්වාමීනි, නුඹ වහන්සේ මාගේ ශාස්තෲවරයාය, මම නුඹවහන්සේගේ ශ්‍රාවක වෙමියි, ස්වාමීනි, නුඹ වහන්සේ මාගේ ශාස්තෲවරයාය, මම නුඹවහන්සේගේ ශ්‍රාවක වෙමියි''' කීහ.

=== උපසම්පදාව ලැබීම ===

එකල්හි බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාරණ සේක්, '''කාශ්‍යපය, යම් ශාස්තෲවරයෙක් නුඹ සේ මුළු සිතින්ම ශ්‍රාවකත්වය ප්‍රකාශ කරන ශ්‍රාවකයෙකු, නොදැනම දනිමියි, නොදැකම දැකිමියි කියන්නේ නම් ඔහුගේ හිස බොටුවෙන් ගිලිහී බිම වැටෙන්නේය. නමුත් මම මේ චතුරාර්යය සත්‍යය දැනගෙනම දනිමියි කියමි. දැකම දකිමියි කියමි'''.

ඉන්පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ  '''&quot;තස්මාතිහ තෙ කස්සප එවං සික්ඛිතබ්බං&quot;''' යානාදී අවවාද තුනක් දුන්හ. කාශ්‍යපයන් ඒ අවවාද තුන් ඉතා ගෞරවයෙන් පිළිගත්හ. ඒ අවවාද තුන පිළිගැනිම උන්වහන්සේගේ උපසම්පදාව විය. එය '''ඕවාදපටිග්ගහණ උපසම්පදා''' නම් වේ.

=== සිවුරු මාරු කිරීම ===

උපසම්පදාවට පත් කාශ්‍යප තෙරුන් වහන්සේ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]] සමඟ නුග ගසේ මුලෙන් බැහැරව පාරට පැමිණ මඳ දුරක් ගමන් කල බුදුන් වහන්සේ එක්තරා ගසක් මුල විවේක ගන්නට විය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අදහස වටහා ගත් තෙරුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේගේ පට රෙදි වලින් කළ සඟළ සිවුර සතරට නමා තථාගතයන් වහන්සේට වැඩ සිටිනු පිණිස අතුළහ.

[[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] සිවුර මත වැඩ සිටිමින්, '''&quot;කාශ්‍යපය, නුඹගේ මේ පට සිවුර ඉතා මෘදුය&quot;'''යි වදාළහ. එකල්හි තෙරුන් වහන්සේ බුදුන් වහන්සේගේ අදහස තේරුම් ගෙන '''&quot;ස්වාමීනි, මාගේ මේ පට සිවුර පිළිගන්නා සේක්වායි&quot;''' කීහ. එකල්හි තථාගතයන් වහන්සේ '''&quot;කාශ්‍යපය, පරිභෝග කිරීම නිසා දිරා ඇති මේ සිවුර නුඹට පාවිච්චි කල හැකිදැයි&quot;''' විමසීය. '''&quot;එසේය, හිමියනි. ලැබුණොත් පරිභෝග කරමියි&quot;''' කීහ.

එකල්හි [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] '''&quot;කාශ්‍යපය, මා විසින් මේ සිවුර ගත් දිනයේදී මහ පොළොව කම්පා විය. මේ සිවුර මඳ ගුණැතියෙකු හට නම් පරිභෝග කළ නොහැක. මෙය පිළිගන්නට හැක්කේ පිළිවෙත් කිරීමට සමත් පාංශුකූලික භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් පමණියි&quot;''' කියා තෙරුන් වහන්සේ සමඟ සිවුරු මාරු කර ගත් සේක. එකෙණෙහිම මහ පොළොව යලිත් කම්පිත විය.

== අරහත් භාවයට පත් වීම ==

තෙරුන් වහන්සේ [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] කෙරෙන් තෙලෙස්  ධූත ගුණයන් සමාදන්ව සත දිනක් වීර්ය කොට අටවන දිනයේදී සව් කෙලෙසුන් නසා අරහත් පත් වුණි. පසු කළෙක [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේගේ ගුණ වදාරා '''&quot;එතදග්ගං භික්ඛවෙ මම සාවකානං භික්ඛූනං ධූතවාදනං යදිදං මහා කස්සපො&quot;''' යනුවෙන් උන්වහන්සේව '''ධූතවාදීන් ''' අතරින් අග්‍රස්ථානයේ තබා වඳාල සේක.

=== අරහත් ජීවිතය ===

රහත් භාවයට පත් වූ කාශ්‍යප තෙරුණුවෝ තමන් වහන්සේ රූපයෙන් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට සමාන වන බැවින් බොහෝ අපහසුතාවයන්ට පත් විය. එකල එක් වීදියක සිටි කාන්තාවක් සෑම දිනම [[මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේ]]ට පිණ්ඬපාතය පිළිගැන්වීමට පුරුදුව සිටියාය. දිනක් ඒ මඟ [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] වැඩි සේක. එකල්හි කාන්තාව මහා කාශ්‍යප හිමියන් වැඩියා යැයි සිතා රැවටී තමා සකස් කර තිබූ බත් හැන්දක් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට පූජා කළාය. සුළු මොහොතකින් පිඬු පිණිස වඩින කාශ්‍යප හිමියන් දුටු කාන්තාව වහා දිව ගොස් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] නවතා පාත්‍රයට අත දමා බෙදූ බත් හැන්ද රැගෙන නැවත් මහා කාශ්‍යප හිමියන්ට පූජා කළාය. මෙය දැනගත් මහා කාශ්‍යප හිමියන් [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට සිදු වූ අපහසුතාවය පිළිබඳ ඉමහත් සංවේගයට පැමිණ බුදු රදුන්ගේ අවසරය මත ආරණ්‍යවාසී විය. ඉන්පසු  [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] පිරිණිවන් පානා තෙක්ම උන්වහන්සේ  හිමාලය වනයේ භාවනා කරමින් උන්හ.

එකල්හි හිමාලය වනයේ වැඩ වාසය කරන මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ එක්තරා අධිෂ්ඨානයක් කරන්නාහුය. ඒ කෙසේද යත්, '''&quot;යම් දිනෙක මාගේ ශාස්තෲ වූ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]] පිරිණිවන් පා වදාළ සේක්ද එකල්හි මේ ගල් ලෙන ඉදිරියේ තිබෙන්නා වූ මේ මල් ගසේ සියලුම මල් පරවී බිම වැටේවා&quot;''' යන්නයි.

එක්තරා උදෑසනක කාශ්‍යප හිමියන් ගහේ තිබූ සියළුම මල් පරවී බිම වැටී තිබෙනු දැක එ කරුණින්ම [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]] පිරිණිවන් පා වදාළ බව දැන තමන් වහන්සේගේ පා සිවුරු ගෙන කුසිනාරා නුවර බලා වඩින්නට විය.

එකල්හි මල්ල රජදරුවන් [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ ශ්‍රී දේහය අදාහනය කරන්නට සිතන්නාහු ඉතා අලංකාර වූ චිතකයක් සාදා එයට ගිනි දල්වන්නට උත්සාහ කරන මුත් ගිනි නොදැල්වෙන්නට හේතු [[මහා අනුරුද්ධ රහතන් වහන්සේ]]ගෙන් විමසීය. එවිට [[මහා අනුරුද්ධ රහතන් වහන්සේ]] තම දිව්‍යචක්ඛු  ඥාණයෙන්  බලා '''කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේ''' [[බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ට අවසන් ගෞරව දැක්වීම පිණිස වඩින බවත් එතෙක් කල් චිතකයට ගිනි නොදැල්වීම දෙවියන්ගේ අභිප්‍රාය බවත් දැන්වූහ.

මහා කාශ්‍යප හිමියන් එහි පැමිණ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ සිරි පතුල් වන්දනා කිරීමත් සමඟම සතර වටින් චිතකයට ගිනි ඇවිලී යන්නට විය.

=== පළමු ධර්ම සංගායනාව පැවැත්වීම ===

ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිණිවන් පා වදාළ විට එහි සිට '''සුභද්‍ර&quot;''' නම් භික්ෂුවක් '''&quot;ඇවැත්නි; සෝක නොකරව්, නොවැලපෙව් ඵ් මහා ශ්‍රමණයාගෙන් අපි හොඳින් මිදුනෙමු. මේ තොපට කැපය. මේ අකැපයැයි ඹහුගේ නීති පැනවීමෙන් අපි පීඩා වින්දෙමු. දැන් අපි යමක් කැමති නම් ඵය කරන්නෙමු. යමක් අකමැතිනම් ඵය නොකරන්නෙමු.&quot;''' කියනු අසා මතු යම් දිනෙක බුදුන් වදාළ ධර්මයට සිදු විය හැකි හානිය දැක එය වළක්වානු ලස් [[ධර්ම සංගායනා]]වක් පැවැත්වීමට  මූලිකත්වය ගත්හ.

ඉන්පසු උන්වහන්සේ '''අජාසත්''' රජතුමාගේ රාජ අනුග්‍රහය මත '''රජගහ''' නුවර '''වේහාර''' පර්වතයේ '''සප්තපණ්ණී''' ගුහාවේ පන්සියයක් රහතන් වහන්සේලාගේ සහභාගීත්වයෙන් ප්‍රථම ධර්ම සංගායනාව පැවැත්වීය.

==පර්නිර්වාණය==

වසර එකසිය විස්සක් ජීවත්වූ මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේ දිනක් තමන්ගේ ආයුෂ අවසන් වී ඇති බව දැන පසු දින '''කුක්කුට සම්පාත''' නම් කන්දේදී පිරිණිවන් පෑමට තීරණය කළ සේක. ඒ බව සහෝදර භික්ෂූන් වහන්සේලාටද දැනුම් දී පසු දින පිඬු පිණිස වැඩම කර අවසන අජාසත් රජුටද දැනුම් දීමට පිටව ගියහ. එකල්හි රජු දිවා ආහාරය රැගෙන නිදාගන්නා බව දැන ගත් කාශ්‍යප හිමියන් රාජපුරුෂයන්ට '''තමන් වහන්සේ අද දින සවස කුක්කුට සම්පාත පර්වතයේදී පිරිණිවන් පානා බව රජුට දැනුම් දෙන්නැයි''' කියා ඉන් පිටව ගියහ.

පසුව '''කුක්කුට සම්පාත''' පර්වතයට වඩින '''මහා කාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ''' සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පා රැස්ව සිටි පිරිසට අවවාද අනුශාසනා දී '''කුක්කුට සම්පාත''' පර්වත තුන මැද පිරිණිවන් පාන්නට අදහස් කළහ. එකල්හි එහි රැස්ව සිටි දෙවියෝ එහි ඇඳක් සාදා ඇඳේ පාද මත මල් පුරවන ලද්හ පුන් කලස් සතරක් තැබූහ.

එකල්හි මහා කාශ්‍යප රහතන් වහන්සේ ඇඳ මත සැතපී සමාපත්තියට සමවැදී අධිෂ්ඨානයක් කරන්නහුය. ඒ කෙසේද යත්,
 
'''&quot;මා පිරිණිවන් පෑ කල්හි මාගේ ශරීරයට අනතුරක් නොවන සේ මේ පර්වත තුන එකතු වන සේක්වා. &quot;''' 

'''&quot;මා වටා ඇති පහන් නොනිමේවා. මල් පරවී නොයේවා. මතු යම් දිනක [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ]] ලොව පහළ වී තම පිරිස් සමඟ මෙම ස්ථානයට වැඩම කර මාගේ සිරුර දකුණු අත්ලේ තබාගෙන, ''පින්වතුනි, මාගේ මේ අත්ලෙහි සිටින තෙරුන් වහන්සේ පිළිබඳව ඔබ දන්නෙහිද? මොහු මේ මහාභද්‍ර කල්පයේ සතරවන අංතකල්පයේ ලොව පහළ වී වදාළ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ]]ගේ සම්බුද්ධ ශාසනයේ වැඩ සිටි මහා කාශ්‍යප නම් මහාරහතන් වහන්සේයි. ධූතාංගධාරී හික්ෂූන් අතර අග්‍රස්ථානය වූ මොහු පිරිණිවන් පානා තෙක්ම ධූතාංග රකිමින් කටයුතු කළේය,'' ආදී වශයෙන් මහාපොළොව කුඩා කර මේ මාගේ ගුණ මහත් කොට දේශනා කරනා සේක්වා. අවසානයේදී උන්වහන්සේගේ දක්ෂිණ හස්තයේදීම මාගේ ශරීරය ගිණි ගෙන දැවෙන සේක්වා.&quot;'''  

'''&quot;එසේම මා පිරිණිවන් පෑ බව දැන මෙහි පැමිණෙන අජාසත් රජතුමන් හට මා වන්දනා කිරීමට මේ පර්වත තුන විවෘත වේවා. ඉන්පසු නැවතත් පර්වත තුන යලි පෙර තිබුණු ආකාරයටම සකස්වී එකට එක් වේවායි&quot;''' යනුවෙනි. 

අජාසත් රජතුමා මේ බව දැනගත් වහාම මහා කාශ්‍යප හාමුදුරුවන් ගැන රජතුමාට තියෙන අසීමිත ගෞරවය නිසා රජතුමාට විපතක් වෙයි කියලා හිතන ඇමතිවරු වෛද්‍යවරුන්ට කියලා උක් යුෂ, කිරි, දී මණ්ඩි, ගිතෙල්, ගඳ කලල්, මැටි කලල් සහ සීතල ජලය තියෙන ඔරු 7 ක සකස් කරනවා.
පස්සේ රජතුමාට මහා කාශ්‍යප හාමුදුරුවෝ පිරිනිවන් පාපු බව දැනුම් දීමත් එක්කම රජතුමාට සිහිය නැතිවෙනවා. ඇමතිවරු රජතුමා උක් යුෂ ඔරුවට දාලා පස්සේ කිරි ඔරුවට දාද්දී රජතුමාට සිහිය එනවා. නැවතත් මේ පුවත ඇමතිවරුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කළාම සිහිපත් වුණාම රජතුමාට ආයි සිහිය නැතිවෙනවා. ඇමතිවරු රජතුමාව අනෙක් ඔරුවලටත් පිළිවෙලින් දාපුවාම රජතුමාට සිහිය එනවා.
අන්තිමට රජතුමා කුක්කුට සම්පාත පර්වත භූමියට ගියාම මහා කාශ්‍යප හාමුදුරුවන්ගේ අධිෂ්ඨානයේ විදිහට පර්වත 3 විවර වෙනවා. බොහෝ කම්පා වෙන රජතුමා මහා කාශ්‍යප හාමුදුරුවන්ගේ දේහයට දින 7 ක් පූජා පවත්වලා අවසන් වීමත් එක්කම නැවතත් පර්වත 3 එකතු වෙනවා. 

&lt;h5&gt;මේ කථාව මෙතනින් අවසන් වෙන්නෙ නෑ.&lt;/h5&gt; 

=== මෛත්‍රී බුදුහිමියන්ගෙ ශ්‍රි හස්තයෙන් මහා කාශ්‍යප දෙහය පිරිණිවීම ===

ඉතින් ඇයි මේ කාශ්‍යපහිමියන්ගේ ශ්‍රී දේහය [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රී බුදුහිමියන්]] අතින් ආදාහන වෙන්නෙ. ඒකට හේතුවක් තියෙනව. ඒ හේතුවම තමයි [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රී බුදුහිමියන්]] පෙරෙ සසරදි කල කර්මයක් මීට හෙතු වීමය. 
අපේ බෝසතාණන් වහන්සේ එක් අවස්ථාවක රජකෙනෙක්ව ඉපදුනා. [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රී බෝසතාණන් වහන්සේ]] එතුමාගෙ ඇත්හලේ ඇතුන් හික්මවන ඇත් ගොව්වා උනා. දිනක් රජු ඇතා පිට යද්දි ඇතාට ඇතින්නියකගේ ගද දැනී කැලයට පැන දිවූ අතර රජු ගසක එක්ලී බේරුනි.
මින් චෝදනාව ආවේ ඇත් ගොව්වාටය. ඇතුන් ඔහුට අවනත නැතිබව රජු විසින් දෝෂාරෝපණය කරන ලදි. ඇතා දින කිහිපයකින් සිය අවශ්‍යතා සපුරාගෙන නැවත ආවේය. ඒ අවස්ථාවේත සිට ඉතා කීකුරුව ඇත්ගොව්වා සමග කටුයුතු කලේය. ඇත්ගොව්වා සිය ඇතා කීකරු බව පෙන්වීමට රජු කියන සෑම දෙයක්ම ඇතා ලවා කර පෙන්වීය. එහෙත් රජු සෑහීමට පත් නොවීය. අවසානයේදී ගිණිගෙන දිලිසෙන යකඩ ගුලියක් ඇතාට හොඩයෙන් ගන්නට කීවේය. ඇතා ඇත්ගොව්වාගේ අණ පරිදි කදුලු පිරි දෙනෙතින් එයද කලේය. හොඩ චිරි චිරි යන හඩින් පුපුරද්දිත් ඉවසා සිටියේය. ඒ සැනින් රජු වහා එය බිම දැම්මවීය.
මෙහි විපාක ලෙස ඇත්ගොව්වා වුයේ [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බොසතුන් වහන්සෙ]] ලෙසය. එනම් මහා කාශ්‍යප හිමියන්ගේ සිරුර ආදාහනය කරන්නේ [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේ]] විසින්. ඒ ආදාහනය කරන්නේ ශ්‍රී හස්තය මත තබාගෙනයි. එහි ගිණි සැරට බුදුහිමියන්ගේ ශ්‍රී හස්තය දැවී ඒ මත දිය බුබුලක් පැන නගිනවා. නමුත් බුදුන් වහන්සේ අනෙක් බුදුන් වහන්සෙ වගේ නොව ලොව අවසන් බුදුන් වහන්සේ නිසා ඒ බුබුල ලොකයේ ඇති ධර්මතාවයකින් සුව වන බවත්, බුදුන් වහන්සේ අවුරුදු අසූ දහසක් වැඩම කර සිටින බවත්, උන්වහන්සේගේ අග්‍ර ශාවක දෙනම මහා කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේගේ දෙහය අහස්කුස මත තියා ධර්ම දේශනා කරන බවත් සදහන්ය. 

මෙසේ සදහන් වෙන්නේ ලංකාවේ පෙරුම් පිරු මුණිවරු සහා රිශිවරුන්ගෙන් බවයි සදහන් වෙන්නේ, එය මෙසේය :

මහා කාශ්‍යප මහා රහතුන් වහන්සේගේ දේහය අතින් අරන් එන්නේ වෙනම ශ්‍රාවකයෙක්, ඊට පසුව මේ ඉන්නේ [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බොසතාණන් වහන්සේ]] ලෙස ඒ පිරිසට පෙන්නුම් කොට, ඒ මහා ශාවකයා බුදුන් වහන්සේ ඉදිරියේ බුදුන් වහන්සේගේ ඇරයුමෙන් ධර්ම දේශනා කරනවා, එය බලන්න විශාල ප්‍රමාණයක් එන බව සදහන් වෙන්නේ, ඊට පසුවයි [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේ]] ලොකේ කිසිම බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක් විසින් නොකල මහා ධර්ම විශයකින් ලොකේ මවිත කරන බවත් සදහන්ය, ඒ [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේ]]  ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සසුන දන් දී ආ පින්කමේ මහා බලසම්පන්න බව ලොකෙට කියා දීමටය, අවසානයේ මහා කාශ්‍යප මහා රහතුන් වහන්සේගේ දෙහය මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රි හස්තයෙන් චිතකයට ගිනි දල්වන අවස්ථාවේදි අතිත භවයක සිදු වූනා වූ කර්මයකින් දිය පට්ටාවක් ශ්‍රි හස්තයේ සලකුණු කරන බව සදහන්ය. නමුත් [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේ]]  ඒ දියපට්ටාව එන වෙගයට වඩා වේගයෙන් තමන්ගේ අත සුවකරගන්නා බවත්, ඒ මගින් පිරිණිවන් පාන්නේ නැති බවත්, පිරිණිවන්පාන්න මේ තුන් ලොකේ ඒ වන විට මාරයෙක් නොමැති නිසා උන්වහන්සේ තමන්ට අවශ්‍ය අවුරුදු අසු දහසම වැඩ සිටින බවද ඒ වගෙම මාරයා [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේ]] කල නිවන් දකින නිසා අන් සත්වයොන්ට විශේශ අවස්ථා රැසක් පහල වෙන බැවින් සැහෙන කලක් බුදුන් වහන්සේ වැඩ සිටින බවද සදහන්ය. එනම් [[මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ|මෛත්‍රි බුදුන් වහන්සේ]] බුද්ධත්වය ලබාගන්නා සම්බුද්ධ සාසනය ගෞතම බුදුන් වහන්සේ ඉදිරියේ දන් දී ආ නිසා එවැනි බුදුවරයෙක් ලෙහෙසියෙන් පහසුවෙන් මේ ලොකේ ධර්මතාවයට පිරිණිවන් පාවන්න බැරි බවයි ලංකාවේ වෙසු මුණිවරු රිශිවරු මතය වී ඇත්තේ. තව දීර්ඝ කතන්දර මේ සතුව ඇත,  

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
*1. සූවිසි මහා ගුණය - රේරුකානේ චන්දවිමල මහා නා හිමි
*2. සම්පිණ්ඩිත මහා නිදානය - මහාකස්සපථෙර පරිනිබ්බාන කතා
*3. රිදියගම සුධම්මාභිවංශ හිමියන්ගෙ කර්මය කෘතිය
[[ප්‍රවර්ගය:රහතන් වහන්සේලා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ සාහිත්‍යය]]</text>
      <sha1>dx8z83mfndqizhq84jj6dwn4y6wohmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලෙඩ් නයිට්ට්‍රේට්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37098</id>
    <revision>
      <id>795491</id>
      <parentid>722809</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>44648</id>
      </contributor>
      <origin>795491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29877" sha1="5ufx15ltkg5hjdt1yrxlvo6u0duscq5" xml:space="preserve">{{pp-move-indef}}
{{chembox
| verifiedrevid = 445289092
| ImageFile = Lead(II) nitrate 1.jpg
| ImageFile1 = lead nitrate.svg
| ImageFileL2 = Lead(II)-nitrate-unit-cell-3D-balls.png
| ImageFileR2 = Lead(II)-nitrate-xtal-3D-SF.png
| IUPACName = Lead(II) nitrate
| OtherNames = Lead nitrate&lt;br /&gt;Plumbous nitrate&lt;br /&gt;Lead dinitrate&lt;br /&gt;Plumb dulcis
| Section1 = {{Chembox Identifiers
|  StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI =1S/2NO3.Pb/c2*2-1(3)4;/q2*-1;+2
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = RLJMLMKIBZAXJO-UHFFFAOYSA-N
| InChI = 1S/2NO3.Pb/c2*2-1(3)4;/q2*-1;+2
| InChIKey1 = RLJMLMKIBZAXJO-UHFFFAOYSA-N
| CASNo = 10099-74-8
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| EINECS =
| UNNumber = 1469
|  PubChem = 16683880
|  ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = 23300
|  ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEBI = 37187
| SMILES = [N+](=O)([O-])[O-].[N+](=O)([O-])[O-].[Pb+2]
| RTECS = OG2100000
 }}
| Section2 = {{Chembox Properties
| Formula = Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2
| MolarMass = 331.2 g/mol
| Appearance = White colourless crystals
| Density = 4.53 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (20&amp;nbsp;°C)
| MeltingPt = 270&amp;nbsp;°C, decomp.
| Solubility = 52 g/100 mL (20&amp;nbsp;°C) &lt;br /&gt; 127 g/100 mL (100&amp;nbsp;°C)
| SolubleOther = insoluble&lt;br /&gt;0.04 g/100 mL&lt;br /&gt;1.3 g/100 mL
| Solvent = [[nitric acid]]&lt;br /&gt;in [[ethanol]]&lt;br /&gt;in [[methanol]]
| RefractIndex = 1.782&lt;ref&gt;{{cite book|last =Patnaik|first=Pradyot|year=2003|title=Handbook of Inorganic Chemical Compounds |publisher=McGraw-Hill|page=475|isbn =0-07-049439-8|url=http://books.google.com/?id=Xqj-TTzkvTEC&amp;pg=PA475|accessdate=2009-06-06}}&lt;/ref&gt;
 }}
| Section3 = {{Chembox Structure
| CrystalStruct = [[Cubic crystal system|Face-centred cubic]]
| Coordination = cuboctahedral
 }}
| Section7 = {{Chembox Hazards
| ExternalMSDS = [http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1000.htm ICSC 1000]
| EUIndex = 082-001-00-6
| EUClass = Repr. Cat. 1/3&lt;br /&gt;Toxic ('''T''')&lt;br /&gt;Harmful ('''Xn''')&lt;br /&gt;Dangerous for the environment ('''N''')
| RPhrases = {{R61}}, {{R20/22}}, {{R33}}, {{R62}}, {{R50/53}}
| SPhrases = {{S53}}, {{S45}}, {{S60}}, {{S61}}
| NFPA-H = 3
| NFPA-F = 0
| NFPA-R = 1
| NFPA-O = OX
| FlashPt = Non-flammable
| PEL =
 }}
| Section8 = {{Chembox Related
| ExternalMSDS = [http://www.mallbaker.com/americas/msds/english/L3130_msds_us_Default.pdf MallBaker MSDS]
| OtherAnions = [[Lead(II) sulfate]]&lt;br /&gt;[[Lead(II) chloride]] &lt;br /&gt; [[Lead(II) bromide]]
| OtherCations = Tin(II) nitrate
| OtherFunctn =
| Function =
| OtherCpds = [[Thallium(III) nitrate]]&lt;br /&gt;Bismuth(III) nitrate
 }}
}}
ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් යනු රසායනික සූත්‍රය Pb(NO3)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; වූ අකාබනික සංයෝගයකි. එය සාමාන්‍යයෙන් වර්ණයක් රහිත ස්පටිකයක් හෝ සුදු පැහැ කුඩක් ලෙස පවතින අතර අනෙක් බොහෝ ලෙඩ්(II) ලවණ මෙන් නොව, ජලයේ හොඳින් දිය වේ.

මධ්‍යම යුගයේ සිට plumb dulcis ලෙස හඳුන්වන මෙය ලෝහක ලෙඩ්(II) හෝ නයිට්‍රික් ඇසිඩ් තුළ ලෙඩ් ඔක්සයිඩ් මඟින් ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් උත්පාදනය කුඩා ප්‍රමාණ වලින් සිදු වන අතර වෙනත් ලෙඩ් සංයෝග සඳහා කෙලින් ම යොදා ගැනේ. 19 වන සියවසේ දී එක්සත් ජනපදයේ සහ යුරෝපයේ ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් වාණිජ වශයෙන් නිෂ්පාදනය ඇරඹුණි. ඓතිහාසික වශයෙන් වර්ණක නිෂ්පාදනයේ දී තීන්ත සඳහා අමු ද්‍රව්‍ය ලෙස යොදා ගැනීම ප්‍රධාන භාවිතය වූ නමුත් ටයිටේනියම් ඩයොක්සයිඩ් වලින් සාදන විෂ අඩු තීන්ත නිසා අභාවයට පැමිණෙමින් තිබේ. අනෙකුත් කාර්මික භාවිත වනුයේ නයිලෝන් සහ පොලියෙස්ටර වල තාප ස්ථායිකරණය සහ ඡායා තාප ලේඛ කඩදාසි වල ආලේපන යි. වසර 2000 පමණ සිට ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් රත්රන් සයනයිඩ සඳහා යොදා ගැණින.

ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් විෂ සහිත ඔක්සිකාරකයක් වන අතර බොහෝ විට මනුෂ්‍ය ශරීරයට පිළිකා කාරකයක් ලෙස පිළිකා පර්යේෂණ සඳහා වූ අන්තර්ජාතික ඒජන්සිය(International Agency for Research on Cancer) විසින් වර්ගීකරණය කොට ඇත. එම නිසා එය ආශ්වාසයෙන්, අධිග්‍රහණයෙන් සහ ස්පර්ශයෙන් වැළකෙන පරිදි සුදුසු ආරක්ෂිත ස්ථාන වල හැසිරවීම සහ ගබඩා කිරීම කළ යුතු වේ. ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් වල උපද්‍රව සහිත ස්වාභාවය නිසා එහි සීමාසහිත භාවිත නිරන්තර සමීක්ෂණ යටතේ පවතී.

== ඉතිහාසය ==
මධ්‍යම යුගයේ සිට ක්‍රෝමියම් කහ(lead(II) chromate), ක්‍රෝමියම් තැඹිලි(lead(II) hydroxide chromate), සහ සමාන ලෙඩ් සංයෝග වැනි ලෙඩ් සායම් වල දී වර්ණක සඳහා අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබීය. මෙම වර්ණක, සායම් පෙවීම සහ කපු රෙදි වල මුද්‍රණය කිරීම සහ අනෙකුත් රෙදිපිළි සඳහා යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;pigments&quot;&gt;{{cite book|title = A Text-book of Inorganic Chemistry|publisher = MacMillan|year = 1950|page = &amp;nbsp;838|first = James Riddick|last = Partington}}&lt;/ref&gt;

1597 දී ජර්මානු විද්‍යාඥ Andreas Libavius විසින් පළමුවෙන් ම නිෂ්පාදිත plumb dulcis සහ calx plumb dulcis සංයෝග වල මධ්‍යකාලීන නම් වල තේරුම එහි රසය නිසා &quot;sweet lead&quot; යැයි නම් කළේය.&lt;ref name=&quot;libavius&quot;&gt;{{cite book|first = Andreas|last = Libavius|authorlink = Andreas Libavius|title = Alchemia Andreæ Libavii|location = Francofurti|publisher = Iohannes Saurius|year = 1595}}&lt;/ref&gt; මතු සියවස් තුළ දී නිසියාකාර අවබෝධයක් නැති නමුත් ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් හි පිපිරීමේ ගුණය lead azide වැනි විශේෂ ස්පෝටක සඳහා භාවිතා විය.&lt;ref name=&quot;pyrotechnica&quot;&gt;{{cite journal|title = Lead nitrate as an oxidizer in blackpowder|journal = Pyrotechnica|volume = IV|date = October 1978|pages=16–18|first = J.B.|last = Barkley|publisher = Pyrotechnica Publications|location = [[Post Falls, Idaho|Post Falls, ID]]}}&lt;/ref&gt;

නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය සරල රසායනික වන අතර ජලීය නයිට්‍රික් ඇසිඩ් තුළ ලෙඩ් ඵලදායී ලෙස දිය වන අතර පසුව ප්‍රතිඵල ලෙස අවක්ෂේප ඇති කරයි. කෙසේ නමුත් නිෂ්පාදිතයෙන් කුඩා ප්‍රමාණයක් සියවස් ගණනාවක් ඉතිරි වූ අතර ලෙඩ් සංයෝග සෑදීමේ අමු ද්‍රව්‍යක් ලෙස ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් හි ව්‍යාපාරික නිෂ්පාදනය 1835 තෙක් වාර්තා නොවීය.&lt;ref name=britannica1911&gt;{{cite web|url = http://www.1911encyclopedia.org/Lead|title = Lead|publisher = [[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition]]|accessdate = 2006-10-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=macgregor&gt;{{cite book|first = John|last = Macgregor|title = Progress of America to year 1846|publisher = Whittaker &amp; Co|location = London|year = 1847|isbn = 0-665-51791-2}}&lt;/ref&gt; 1974 දී වර්ණක සහ ගැසලීන් වැනි සංකලන ද්‍රව්‍ය හැර එක්සත් ජනපදයේ ලෙඩ් සංයෝග වල පරිභෝජනය ටොන් 642ක් විය.&lt;ref name=&quot;greenwood&quot;&gt;{{cite book| first = Norman N.|last = Greenwood|coauthors = Earnshaw, A.|year = 1997|title = Chemistry of the Elements|edition = 2nd|pages= 388, 456|location = Oxford|publisher = Butterworth-Heinemann|isbn = 0-7506-3365-4}}&lt;/ref&gt;

== ව්‍යුහය ==
[[Image:LeadNitrateCrystalStructure.png|300px|left|thumb|Crystal structure &lt;nowiki&gt;[111]&lt;/nowiki&gt; plane]]
The [[crystal structure]] of solid lead(II) nitrate has been determined by [[neutron diffraction]].&lt;ref&gt;{{cite journal|first = W.C.|last = Hamilton|title = A neutron crystallographic study of lead nitrate|journal = [[Acta Crystallographica|Acta Cryst.]]|year = 1957|volume = 10|pages = 103–107|doi = 10.1107/S0365110X57000304|issue = 2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nowotny&quot;&gt;{{cite journal|title = Structure refinement of lead nitrate|first = H.|last = Nowotny|coauthors = G. Heger|journal = [[Acta Crystallographica|Acta Cryst.]]|year = 1986|volume = C42|pages = 133–35|doi = 10.1107/S0108270186097032|issue = 2}}&lt;/ref&gt; The compound [[crystallization|crystallises]] in the cubic system with the lead atoms in a [[cubic crystal system|face-centred cubic]] system. Its [[space group]] is Pa3&lt;sub&gt;Z=4&lt;/sub&gt; ([[Bravais lattice]] notation), with each side of the cube with length 784&amp;nbsp;[[picometre]]s.

The black dots represent the lead atoms, the white dots the nitrate groups 27&amp;nbsp;picometres above the plane of the lead atoms, and the blue dots the nitrate groups the same distance below this plane. In this configuration, every lead atom is [[chemical bond|bonded]] to twelve oxygen atoms ([[bond length]]: 281&amp;nbsp;pm). All N–O bond lengths are identical, at 127&amp;nbsp;picometres.

Research interest in the crystal structure of lead(II) nitrate was partly based on the possibility of free internal rotation of the nitrate groups within the crystal lattice at elevated temperatures, but this did not materialise.&lt;ref name=&quot;nowotny&quot;/&gt;

== සම්මිශ්‍රණය සහ උත්පාදනය ==
ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් ස්වභාවිකව නොපවතියි. [[ලෝහය|ලෝහමය]] [[ලෙඩ්]] ජලීය [[නයිට්‍රික් අම්ලය|නයිට්‍රික් අම්ලයෙහි]] දියකිරීමෙන් සංයෝගය සාදා ගත හැක:&lt;ref name=&quot;greenwood&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;kirkothmer&quot;/&gt;

:3 Pb (s) + 8 H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; (aq) + 2 N{{chem|O|3|&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;}} (aq) → 3 Pb&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; (aq) + 2 NO (g) + 4 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O (l)

More commonly, lead(II) nitrate is obtained by dissolving [[lead(II) oxide]], which is readily available as an intermediate in the processing of [[galena]], in aqueous nitric acid:&lt;ref name=&quot;greenwood&quot;/&gt;

:PbO (s) + 2 H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; (aq) → Pb&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; (aq) + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O (l)

In either case, since the [[solvent]] is concentrated nitric acid (in which lead(II) nitrate has very low solubility) and the resulting solution contains [[nitrate]] ions, anhydrous crystals of lead(II) nitrate spontaneously form as a result of the [[common ion effect]]:&lt;ref name=&quot;kirkothmer&quot;/&gt;

:Pb&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; (aq) + 2 {{chem|NO|3|&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;}} (aq) → Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (s)

Most commercially available lead(II) nitrate, as well as [[laboratory]]-scale material, is produced accordingly.&lt;ref name=&quot;adlam&quot;&gt;{{cite book|last = Adlam|first = George Henry Joseph|coauthors = Price, Leslie Slater|title = A [[Higher School Certificate (UK)|Higher School Certificate]] Inorganic Chemistry|location = London|publisher = John Murray|year = 1938}}&lt;/ref&gt;  Supply is in 25&amp;nbsp;kilogram bags up to 1000&amp;nbsp;kilogram [[Flexible intermediate bulk container|big bags]], and in laboratory containers, both by general producers of laboratory chemicals and by producers of lead and [[Inorganic compounds by element#Lead (Plumbum)|lead compounds]]. No large-scale production has been reported.

In nitric acid treatment of lead-containing wastes, e.g., in the processing of lead–[[bismuth]] wastes from lead refineries, impure solutions of lead(II) nitrate are formed as [[by-product]]. These solutions are reported to be used in the [[gold cyanidation]] process.&lt;ref name=&quot;sidech&quot;&gt;{{cite web|title = Product catalog; other products|url = http://www.sidech.be/products.html|publisher = Sidech|location = Tilly, Belgium|accessdate = 2008-01-05}}&lt;/ref&gt;

==ප්‍රතික්‍රියා==
Apart from [[lead(II) acetate]], lead(II) nitrate is the only common soluble lead compound. Lead(II) nitrate readily [[solvation|dissolves]] in water to give a clear, colourless solution.&lt;ref name=&quot;ferris&quot;&gt;{{cite journal|first = L.M.|last = Ferris|title = Lead nitrate—Nitric acid—Water system|journal = Journal of Chemicals and Engineering Date|year = 1959|doi = 10.1021/je60007a002|volume = 5|pages = 242–242|issue = 3}}&lt;/ref&gt; As an [[ionic compound|ionic substance]], the dissolution of lead(II) nitrate involves [[dissociation (chemistry)|dissociation]] into its constituent ions.

:Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (s) → Pb&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt; (aq) + 2 N{{chem|O|3|&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;}} (aq)

Lead(II) nitrate forms a slightly acidic solution, with a pH of 3.0 to 4.0 for a 20% aqueous solution.&lt;ref&gt;http://www.mallbaker.com/americas/msds/english/L3130_msds_us_Default.pdf{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

When concentrated [[sodium hydroxide]] solution is added to lead(II) nitrate solution, [[Alkali salt|basic nitrates]] are formed, even well past the [[equivalence point]]. Up through the half equivalence point, Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·Pb(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; predominates, then after this point Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;·5Pb(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; is formed. No simple Pb(OH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; is formed up to at least [[pH]] 12.&lt;ref name=&quot;kirkothmer&quot;&gt;{{cite book|first = D.F.|last = Othmer|authorlink = Donald Othmer|title = Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology|edition = second completely revised|volume = 12 (Iron to Manganese)|year = 1967|publisher = [[John Wiley]] &amp; Sons|location = New York|pages = &amp;nbsp;272|isbn = 0-471-02040-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pauley&quot;&gt;{{cite journal|title = Basic Salts of Lead Nitrate Formed in Aqueous Media|first = J. L.|last = Pauley|coauthors = M. K. Testerman|journal = [[Journal of the American Chemical Society]]|year = 1954|volume = 76|issue = 16|pages = 4220–4222|doi = 10.1021/ja01645a062}}&lt;/ref&gt;

=== සංකීර්ණ බව===
Lead(II) nitrate is associated with interesting [[supramolecular chemistry]] because of its [[complex (chemistry)|coordination]] to [[nitrogen]] and [[oxygen]] electron-donating compounds. The interest is largely academic, but with several potential applications. For example, combining lead nitrate and [[diethylene glycol|pentaethylene glycol]] (EO&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;) in a solution of [[acetonitrile]] and [[methanol]] followed by slow [[evaporation]] produces a new crystalline material [Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(EO&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;)].&lt;ref&gt;{{cite journal|title = Structural Chemistry of Poly (ethylene glycol). Complexes of Lead(II) Nitrate and Lead(II) Bromide|first = Robin D.|last = Rogers|coauthors = Andrew H. Bond, and Debra M. Roden|journal = [[Inorganic Chemistry (journal)|Inorg. Chem.]]|year = 1996|vol = 35|issue = 24|pages = 6964–6973|doi = 10.1021/ic960587b|volume = 35|pmid=11666874}}&lt;/ref&gt; In the crystal structure for this compound, the EO&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; chain is wrapped around the lead ion in an [[Celestial sphere|equatorial plane]] similar to that of a [[crown ether]]. The two bidentate nitrate [[ligand]]s are in [[Cis-trans isomerism|trans configuration]]. The total [[coordination number]] is 10, with the lead ion in a bicapped [[square antiprism]] [[molecular geometry]].

The complex formed by lead(II) nitrate, [[lead(II) perchlorate]] and a [[thiazole|bithiazole]] bidentate N-donor ligand is binuclear, with a nitrate group bridging the lead atoms with coordination number of 5 and 6.&lt;ref name=mahjoub&gt;{{cite journal|title = A Dimeric Mixed-Anions Lead(II) Complex: Synthesis and Structural Characterization of [Pb&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;(BTZ)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)(H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O)](ClO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; {BTZ = 4,4'-Bithiazole}|first = Ali Reza|last = Mahjoub|coauthors = Ali Morsali|journal = [[Chemistry Letters]]|volume = 30|issue = 12|year = 2001|page= 1234|doi=10.1246/cl.2001.1234}}&lt;/ref&gt; One interesting aspect of this type of complexes is the presence of a physical gap in the [[coordination sphere]]; i.e., the ligands are not placed symmetrically around the metal ion. This is potentially due to a lead [[lone pair]] of electrons, also found in lead complexes with an [[imidazole]] ligand.&lt;ref name=wan&gt;{{cite journal|title = 2D 4.8² Network with threefold parallel interpenetration from nanometre-sized tripodal ligand and lead(II) nitrate|first = Shuang-Yi|last = Wan|coauthors = Jian Fan, Taka-aki Okamura, Hui-Fang Zhu, Xing-Mei Ouyang, Wei-Yin Sun and Norikazu Ueyama|journal = [[Chemical Communications|Chem. Commun.]]|year = 2002|pages = 2520–2521|doi = 10.1039/b207568g|issue = 21}}&lt;/ref&gt;

This type of chemistry is not unique to the nitrate salt; other lead(II) compounds such as [[lead(II) bromide]] also form complexes, but the nitrate is frequently used because of its solubility properties and its bidentate nature.

=== ඔක්සිකරණය සහ පිපිරීම ===
Lead(II) nitrate is an [[oxidizing agent|oxidising agent]]. Depending on the reaction, this may be due to the Pb&lt;sup&gt;2+&lt;/sup&gt;(aq) ion, which has a standard [[reduction potential]] (E&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;) of −0.125&amp;nbsp;V, or the nitrate ion, which under acidic conditions has an E&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt; of +0.956&amp;nbsp;V.&lt;ref name=&quot;HillPetrucci&quot;&gt;{{cite book|title = General Chemistry|publisher = Prentice Hall|location = Upper Saddle River, New Jersey|year = 1999|page = &amp;nbsp;781|first = John W.|last = Hill|coauthors = Petrucci, Ralph H.|edition = 2nd|isbn = 0-13-010318-7}}&lt;/ref&gt; The nitrate would function at high temperatures or in an acidic condition, while the lead(II) works best in a neutral aqueous solution.

When heated, lead(II) nitrate crystals decompose to [[lead(II) oxide]], [[Oxygen#Allotropes|dioxygen]] and [[nitrogen dioxide]], accompanied by a crackling noise. This effect is referred to as [[decrepitation]].

:2 Pb(NO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (s) → 2 PbO (s) + 4 NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (g) + O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (g)

Because of this property, lead nitrate is sometimes used in [[pyrotechnics]] such as [[fireworks]].&lt;ref name=&quot;pyrotechnica&quot;/&gt;

== භාවිත==
Due to the hazardous nature of lead(II) nitrate, there is a preference for using alternatives in industrial applications. In the formerly major application of [[lead paint]]s, it has largely been replaced by [[titanium dioxide]].&lt;ref name=&quot;millennium&quot;&gt;{{cite web|url = http://www.millenniumchem.com/Products+and+Services/Products+by+Type/Titanium+Dioxide+-+Paint+and+Coatings/r_TiO2+Fundamentals/Historical+Development+of+Titanium+Dioxide_EN.htm |title = Historical development of titanium dioxide|publisher = Millennium Inorganic Chemicals|accessdate = 2008-01-04|archiveurl = http://web.archive.org/web/20071021023341/http://www.millenniumchem.com/Products+and+Services/Products+by+Type/Titanium+Dioxide+-+Paint+and+Coatings/r_TiO2+Fundamentals/Historical+Development+of+Titanium+Dioxide_EN.htm |archivedate = October 21, 2007}}&lt;/ref&gt; Other historical applications of lead(II) nitrate, such as in matches and fireworks, have declined or ceased as well. Current applications of lead(II) nitrate include use as a heat stabiliser in nylon and polyesters, as a coating for [[thermography|photothermographic]] paper, and in [[rodenticide]]s.&lt;ref name=&quot;greenwood&quot;/&gt;

On a laboratory scale, lead(II) nitrate provides one of two convenient and reliable sources of [[dinitrogen tetroxide]]. By carefully drying lead(II) nitrate and then heating it in a steel vessel, [[nitrogen dioxide]] is produced along with [[Oxygen#Allotropes|dioxygen]] following the decripitation equation shown above. Alternatively, nitrogen dioxide is formed when concentrated nitric acid is added to [[තඹ|copper turnings]]; in this case, substantial [[nitric oxide]] can also be produced. In either case, the resulting nitrogen dioxide exists in equilibrium with its dimer, [[dinitrogen tetroxide]]:

:2 NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; {{unicode|⇌}} N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;

In order to remove either impurity, the gas mixture is condensed and fractionally distilled to give a mixture of NO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; and N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;.&lt;ref name=&quot;greenwood&quot;/&gt; As the dimerisation is exothermic, low temperatures favour N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; as the dominant form.

To improve the [[Tank leaching|leaching]] process in the [[gold cyanidation]], lead(II) nitrate solution is added. Although a bulk process, only limited amounts (10 to 100&amp;nbsp;milligrams lead(II) nitrate per kilogram gold) are required.&lt;ref name=&quot;habashi&quot;&gt;{{cite book|first = Fathi|last = Habashi|title = Recent advances in gold metallurgy|publisher = Laval University|location = Quebec City, Canada|year = 1998 (est)|url = http://www.ucv.ve/cifi/16%5CArticuloh.htm|accessdate = 2008-01-05|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080330234816/http://www.ucv.ve/cifi/16%5CArticuloh.htm|archivedate = 2008-03-30|url-status = dead|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.e-goldprospecting.com/html/auxiliary_agents_in_gold_cyani.html|title = Auxiliary agents in gold cyanidation|publisher = Gold Prospecting and Gold Mining|accessdate = 2008-01-05}}&lt;/ref&gt; Both the cyanidation itself, as well as the use of lead compounds in the process, are deemed controversial due to the compounds' toxic nature.

In organic chemistry, lead(II) nitrate has been used as an oxidant, for example as an alternative to the [[Sommelet reaction]] for oxidation of [[benzyl]]ic halides to aldehydes.&lt;ref name=SchulzeBerichte1884&gt;{{cite journal |last = Schulze
 |first = K. E. |title = Über α- und β-Methylnaphtalin
 |journal = [[Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft|Chemische Berichte]]
 |volume = 17|page = 1530|year = 1884|doi=10.1002/cber.188401701384}}&lt;/ref&gt; It has also found use in the preparation of [[isothiocyanate]]s from [[dithiocarbamate]]s.&lt;ref name=&quot;OrgSynDains&quot;&gt;{{OrgSynth|author =Dains, F. B.; Brewster, R. Q.; Olander, C. P. |title = Phenyl isothiocyanate|collvol = 1|collvolpages = 447|prep = cv1p0447}}&lt;/ref&gt; Because of its toxicity it has largely fallen out of favour, but it still finds occasional use, for example as a bromide scavenger during [[SN1 reaction|S&lt;sub&gt;N&lt;/sub&gt;1 substitution]].&lt;ref name=&quot;OrgSynRapoport&quot;&gt;
{{OrgSynth|author = Rapoport, H.; Jamison, T.|collvol = 9|collvolpages = 344|prep = cv9p0344|year = 1998|title = (S)-N-(9-Phenylfluoren-9-yl)alanine and (S)-Dimethyl-N-(9-phenylfluoren-9-yl)aspartate}}&lt;/ref&gt;

== සුරක්ෂිතභාවය==
{{main|Lead poisoning}}
Lead(II) nitrate is toxic, and ingestion may lead to acute lead poisoning, as is applicable for all soluble lead compounds.&lt;ref name=&quot;icsc&quot;&gt;{{cite web|title = Lead nitrate, Chemical Safety Card 1000|url = http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1000.htm |publisher = [[International Labour Organization]], International Occupational Safety and Health Information Centre|month = March|year = 1999|accessdate = 2008-01-19}}&lt;/ref&gt; All [[Inorganic compounds by element#Lead (Plumbum)|inorganic lead compounds]] are classified by the [[International Agency for Research on Cancer]] (IARC) as [[List of IARC Group 2A carcinogens|probably carcinogenic to humans]] (Category&amp;nbsp;2A).&lt;ref name=&quot;IARC1&quot;&gt;{{cite journal|publisher = [[International Agency for Research on Cancer]]|year = 1987|url = http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/suppl7/suppl7.pdf|format = PDF|title = Inorganic and Organic Lead Compounds|journal = IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans|volume = Suppl. 7|accessdate = 2008-01-19|pages = &amp;nbsp;239}}&lt;/ref&gt; They have been linked to [[renal cell carcinoma|renal cancer]] and [[glioma]] in experimental animals and to renal cancer, [[brain tumor|brain cancer]] and [[lung cancer]] in humans, although studies of workers exposed to lead are often complicated by concurrent exposure to [[arsenic]].&lt;ref name=&quot;IARC2&quot;&gt;{{cite journal|publisher = [[International Agency for Research on Cancer]]|year = 2006|url = http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol87/volume87.pdf|format = PDF|title = Inorganic and Organic Lead Compounds|journal = IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans|volume = 87|isbn=92-832-1287-8|accessdate = 2008-01-01|author = World Health Organization, International Agency for Research on Cancer.}}&lt;/ref&gt; Lead is known to substitute for [[zinc]] in a number of [[enzyme]]s, including [[porphobilinogen synthase|δ-aminolevulinic acid dehydratase]] (porphobilinogen synthase) in the [[heme|haem]] biosynthetic pathway and [[Nucleotidase|pyrimidine-5′-nucleotidase]], important for the correct metabolism of [[DNA]] and can therefore cause fetal damage.&lt;ref name=mohammed&gt;{{cite journal|last = Mohammed-Brahim|first = B.|coauthors = J.P. Buchet, R. Lauwerys|title = Erythrocyte pyrimidine 5'-nucleotidase activity in workers exposed to lead, mercury or cadmium|journal = Int Arch Occup Environ Health|year = 1985|volume = 55|issue = 3|pages = 247–52|pmid = 2987134|doi = 10.1007/BF00383757}}&lt;/ref&gt;

== මේවාත් බලන්න==
{{portal|Chemistry}}
* Pigments containing lead, such as [[White lead]], [[Naples Yellow]], and [[Red lead]]
* Historical compounds, such as [[Hydrochloric acid|Muriatic acid]], [[Sulfuric acid|Vitriol]], [[lead(II) acetate|sugar of lead]], and [[Sodium sulfate|Sal mirabilis]]

== යොමුව==
{{reflist|2}}

== බාහිර ඇමුණුම් ==
{{Commons category|Lead(II) nitrate}}
* {{cite journal|last = Woodbury|first = William D.|title = Lead|url = http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/EcoNatRes/EcoNatRes-idx?type=article&amp;did=ECONATRES.MINYB1982V1.WWOODBURY&amp;isize= |journal = Mineral yearbook metals and minerals|year = 1982|publisher = [[Bureau of Mines]]|pages = &amp;nbsp;515–42|accessdate = 2008-01-18}}
* {{cite journal|title = Lead|url = http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0368.html|publisher = National Institute for Occupational Safety and Health|journal = NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards|month = September|year = 2005|id = NIOSH 2005-149| accessdate = 2008-01-19}}
* {{cite journal|title = Lead and Lead Compounds Fact Sheet|url = http://www.npi.gov.au/database/substance-info/profiles/50.html|journal = National Pollutant Inventory|publisher = Australian Government, Department of the Environment and Water Resources|month = July|year = 2007| accessdate = 2008-01-19| archiveurl = http://web.archive.org/web/20080111154608/http://www.npi.gov.au/database/substance-info/profiles/50.html| archivedate = January 11, 2008}}
* {{cite journal|title = Lead|url = http://www.afhh.org/hhe/hhe_lead.htm|journal = A Healthy home environment, Health hazards|publisher = US Alliance for healthy homes |accessdate = 2008-01-19}}
* {{cite web|title = Demonstration movie: Bright Orange Yellow How can you get it|url = http://www.metacafe.co.il/watch/330392/bright_orange_yellow_how_can_you_get_it|accessdate = 2008-01-19}}

;Material Safety Data Sheets
* [http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/LE/lead_nitrate.html MSDS for lead nitrate, PTCL, Oxford University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070916040907/http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/LE/lead_nitrate.html |date=2007-09-16 }}
* {{PDFlink|[http://www.proscitech.com.au/cataloguex/msds/c151.pdf MSDS for lead nitrate, ProSciTech]|126&amp;nbsp;[[Kibibyte|KiB]]&lt;!-- application/pdf, 129167 bytes --&gt;}}
* [http://www.sciencestuff.com/msds/C1980.html MSDS for lead nitrate, Science Stuff Inc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060328120306/http://www.sciencestuff.com/msds/C1980.html |date=2006-03-28 }}
* [http://avogadro.chem.iastate.edu/MSDS/Pb(NO3)2.htm MSDS for lead nitrate, Iowa State University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504233922/http://avogadro.chem.iastate.edu/MSDS/Pb(NO3)2.htm |date=2006-05-04 }}
* [https://srmors.nist.gov/msds/view_msds2pdf.cfm?msds=991 MSDS for lead nitrate, NIST]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


{{Lead compounds}}

{{DEFAULTSORT:Lead(Ii) Nitrate}}
[[Category:IARC Group 2A carcinogens]]
[[Category:Lead compounds]]
[[Category:Nitrates]]
[[Category:Oxidizing agents]]</text>
      <sha1>5ufx15ltkg5hjdt1yrxlvo6u0duscq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වෝල්ඩන්-වෝල්කිල් දුම්රිය පියමඟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44516</id>
    <revision>
      <id>795483</id>
      <parentid>596837</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>795483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30747" sha1="9shbyibfy55uuwtq66vse7ugzmjyoto" xml:space="preserve">{{Coord|41.57434|-74.1811|format=dms|display=title}}
{{Infobox hiking trail
 | name |නම             = වෝල්ඩන්-වෝල්කිල් දුම්රිය පියමඟ
 | photo            = Walden–Wallkill Rail Trail - Shawangunk section.jpg
 | caption          = ශාවාගුන්ක් නගරය හරහා ඇති වෝල්ඩන්-වෝල්කිල් දුම්රිය පියමඟෙහි කොටසක්
 | location         = &lt;span&gt;&lt;/span&gt;
* [[:en:Orange County, New York|ඔරේන්ජ් ජනපදය, නිව් යෝර්ක්]]
* [[:en:Ulster County, New York|අල්ස්ටර් ජනපදය, නිව් යෝර්ක්]]
 | designation      = 
 | length_mi=3.22
 | trailheads = &lt;span&gt;&lt;/span&gt;
* [[:en:Walden, New York|වෝල්ඩන්]]
* [[:en:Wallkill, Ulster County, New York|වෝල්කිල්]]
 | use              = ඇවිදීම, ව්‍යායාම සඳහා දිවීම, පාපැදි පැදීම සහ සුනඛයන් ඇවිද්දවීම
 | sights           = &lt;span&gt;&lt;/span&gt;
* [[:en:Shawangunk Ridge|ශාවාගුන්ක් වැටිය]]
* වොස්ටර් අරඹ උද්‍යානය
* බොර්ඩන් වතුයාය
 | hazards          = ගඩොල් ඇතිරූ බිම අශ්වයින් පිට යෑම සඳහා නුසුදුසුයි
 | website          =
}}
'''ජෙසී මැක්හර් දුම්රිය පියමඟ'''  නමින්ද හඳුන්වනු ලබන '''වෝල්ඩන්-වෝල්කිල්''' දුම්රිය පියමඟ යනු [[මොන්ට්ගමරි (නගරය), නිව්යෝර්ක්|මොන්ට්ගමරි නගරයෙහි]] [[:en:Walden, New York|වෝල්ඩන්]] ග්‍රාමය සහ [[ෂාවන්ගන්ක්, නිව්යෝර්ක්|ෂාවන්ගන්ක් නගරයේ]] [[:en:Wallkill, Ulster County, New York| වෝල්කිල්]] ග්‍රාමය අතර පිහිටි දිගින් {{පෙරලන්න|3.22|කිමී|සැත}} වන [[දුම්රිය පියමඟ|දුම්රිය පියමඟකි]]. [[:en:Orange County, New York|ඔරේන්ජ්]] සහ [[:en:Ulster County, New York|අල්ස්ටර්]] යන ජනපද පිහිටා ඇත්තේ ඉහල[[:en:upstate New York|ඉහල]] නිව් යෝර්ක් [[:en:New York| නිව් යෝර්ක්]]ප්‍රාන්තයේය.


මෙම පියමඟ, උතුරින් පිහිටි [[:en:Wallkill Valley Rail Trail|වෝල්කිල් නිම්න දුම්රිය පියමඟ ]] මෙන්ම කලින් [[:en:Wallkill Valley Railroad|වෝල්කිල් නිම්න දුම්රිය මාර්ගයේ]] පිළකි. ශවාන්ගන්ක් සහ මොන්ට්ගොමරි යන නගර මගින් මෙම ඉඩම් මිලට ගැනීම 1985 දී සිදුවූ අතර ඉන්පසුව පොදු මඟක් බවට පත් කරන ලදී. ශවාන්ගන්ක් කොටස නිල වශයෙන් විවෘත වූයේ 1993 දී වන අතර එය නම් කරන ලද්දේ හිටපු [[:en:town supervisor|නගර අධීක්ෂක ]]කෙනෙකු වූ ජෙසී මැක්හියු සිහිවනු පිණිසය. වෝල්ඩන් සහ වෝල්කිල්ල් අතර කොටසෙහි [[:en:Road surface|ගඩොල් ඇතිරීම]] 2001 දී සාකච්ඡාවට බඳුන් වූ අතර එය සිදු කරන ලද්දේ 2008 සහ 2009 අතරදීය. උතුරු වෝල්කිල් දක්වා වූ සංවර්ධනය නොකරන ලද කොටසක්ද මෙම පියමඟට අයත් වන අතර එහි සීමා වන්නෙ [[:en:New York State Route 52|NY 52]] සහ [[:en:New York State Route 208|NY 208]] මාර්ගයි.

== ඉතිහාසය ==
[[Image:WVRR 1899.jpg|thumb|left|The original Wallkill Valley rail line, stretching from Montgomery to Kingston]]
1866 {{Sfn|Mabee|1995|p=10}}  සිට 1977 දෙසැම්බර් 31 {{Sfn|Mabee|1995|p=135}} දක්වා ක්‍රියාත්මකව පැවති වෝල්කිල් නිම්න දුම් රිය මාර්ගය මොන්ට්ගෝමරි සිට[[:en:Kingston, New York| කිංස්ටන්]],{{Sfn|Mabee|1995|pp=50–51}} දක්වා {{පෙරලන්න|33|සැත|කිමී}}{{Sfn|Mabee|1995|p=40}}  පුරා වැටී තිබුනි. 1980 ගණන්වලදී එවකට වෝල්කිල් නිම්න දුම් රිය මාර්ගයේ අයිතිය පැවති [[:en:Conrail|කොන් රේල්]] නැමැති සමාගම විසින් මෙම දුම් රිය මාර්ගය විකුනා දැමීමට උත්සාහ කරන ලදී. මේ අවස්තාවේ ශවාන්ගන්ක් සහ මොන්ට්ගෝමරි {{Sfn|Perls|2003|p=343}} යන නගර මගින් තම තමන්ගේ නගර වලට අයත්ව තිබූ කොටස් මිලට ගත් අතර එමගින් ප්‍රාදේශීය වැවක &quot;වානිජ සහ උපයෝගීතා ප්‍රවේශය ඇතිකිරීම හා වැඩිකිරීම &quot; අරමුණු කර ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt;

දුම්රිය මාර්ගයේ මොන්ට්ගෝමරි කොටස වෝල්ඩන් රාමයේ සිට ශවාන්ගුන්ක් දක්වා {{පෙරලන්න|2|සැත|කිමී}}  කුත් , ශවාන්ගුන්ක් කොටස ශවාන්ගුන්ක් සිට උතුරු දෙසින් පිහිටි බර්ච් මාවත දක්වා {{පෙරලන්න|2.3|සැත|කිමී}} කුත් ය. ඉඩම් මිලදී ගැනීමේ කටයුතු ඒ ඒ කොටස් සඳහා පිලිවෙලින්  1985 අගෝස්තු සහ ඔක්තෝබර් මාස වලදී අවසන කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Mabee|1995|p=142}}&lt;/ref&gt; එම වසරේම නොවැම්බර් වලදී  ශවාන්ගුන්ක් හි වෝල්කිල් ග්‍රාමයට ආසන්නව පිහිටි  ක {{පෙරලන්න|1.4|සැත|කිමී}}පිල් ප්‍රමාණයක් ([[:en:Wallkill Correctional Facility|වෝල්කිල් ශෝධන මධ්‍යස්ථානය ]]  අසල ), [[:en:New York State Department of Correctional Services|  නිව් යෝර්ක් ශෝධන සේවා දෙපාර්තුමේන්තුව]] විසින් මිලට ගන්නා ලදී. මෙම කොටස බර්ච් මාවතේ සිට  [[:en:Gardiner, New York|ගාර්ඩිනර්]] සමඟ නගර මාර්ගය දක්වා විහිදේ. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Mabee|1995|pp=140, 142}}&lt;/ref&gt; [[:en:Shawangunk Correctional Facility|ශාවගුන්ක් ශෝධන මධ්‍යස්ථානය]]  එම ස්ථානයේ ඉදිකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090601/COMM/906010315/-1/NEWS |title=Wallkill Rail Trail could double in size |first=Adam |last=Bosch |date=2009-06-01 |newspaper=[[:en:Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |accessdate=2010-11-01 |archive-date=2011-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110617043346/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090601/COMM/906010315/-1/NEWS |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; වෝල්ඩන් නගරයට දකුනින්, [[:en:Norfolk Southern Railway||නෝෆොර්ක් දකුනු දුම් රිය සේවය]] මගින්  එම කොරිඩෝව තවමත් ක්‍රියාත්මකව පවතී.&lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.dot.ny.gov/divisions/operating/opdm/passenger-rail/passenger-rail-repository/2010%20NYS%20Rail%20Map.pdf |title=Railroads in New York State – 2010 |date=2010-02-05 |accessdate=2010-12-28 |publisher=[[New York State Department of Transportation]] |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

මෙම සිරගෙවල් වලට උතුරින් මුලින් පැවති කොරිඩෝව තවමත් වෝල්කිල්ල් නිම්න දුම් රිය පියමඟ ලෙස පවතියි.
{{Sfn|Perls|2003|p=343}}  දුම්රිය පියමං ලෝලීන් 1990 ගණන් වල සිට මෙම මං ද්විත්වය එකාබද්ධ කිරීමට උත්සාහ කරන අතර,{{sfn|Mabee|1995|p=144}}  2004 දී එවැනි මඟක් තැනීමේ හැකියාව ගැන[[:en:Open space reserve|විවෘත අවකාශ]] අධ්‍යනය කිරීමක් ශාවගුන්ක් නගර මගින් සිදුකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.shawangunk.org/pdf/enviro/Shawangunk-Open-Space-Analysis.pdf |title=Town of Shawangunk Open Space Inventory and Analysis |publisher=[[Conway School of Landscape Design]] |location=Conway, MA |date=March 2004 |first1=Angela |last1=Sisson |first2=Crystal |last2=Hitchings |first3=Joshua |last3=Clague |pages=68–69 |format=PDF |accessdate=2010-11-01}}&lt;/ref&gt; 2008 දී අල්ස්ටර් ජනපදයේ ගමනාගමන සැලසුම් වල මේ මං ද්විත්වය එකාබද්ධ කිරීම සඳහා ව්‍යාපෘති සැලැස්මක් තිබූ අතර ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.co.ulster.ny.us/planning/uctc/documents/nmtp/final_plan.pdf |title=Ulster County Non-Motorized Transportation Plan |date=December 2008 |accessdate=2010-11-07 |publisher=Ulster County Transportation Council |location=Kingston, NY |format=PDF |page=25}}&lt;/ref&gt; වර්තමානයේ ශාවගුන්ක් නගරයද බර්ච් මාවත් ඔස්සේ කොරිඩෝව හරවා මෙවැනි ඒකාබද්ධ කිරීමක් ගැන සලකාබලමින් පවතියි. මෙම කොරිඩෝවේ මුල් මාර්ගය පැවතියේ සිරගෙදර [[:en:perimeter fence|පරිමිති වැටට ]] {{පෙරලන්න|40|අඩි|මී}}ඇතුලතින්ය .&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.ellenvillejournal.com/2010/08/12/news/1008124.html |title=A New Use for Prison Farmlands: Can Prison Lands Serve to Connect the Rail Trail System? |newspaper=Shawangunk Journal |publisher=Electric Valley Media LLC |location=Ellenville, NY |date=2010-08-12 |accessdate=2011-02-21 |first=Chris |last=Rowley}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Walden–Wallkill Rail Trail - Walden trail entrance.jpg|thumb|right|]]දඟර ගැසුනු නමුත්  [[:en:Americans with Disabilities Act of 1990|ආබාධිතයින්ටත් විවෘත වූ]] [[:en:Walden|වෝල්ඩන්]] සිට [[:en:trailhead|පියමඟ පාමුල]]ට වූ මාර්ගය වෝල්කිල් හරහා වැටී තිබූ පැරණි කොරිඩෝවේ කොටස, දුම්රිය මං මාවත ලෙස   මහා මාර්ගයක් බවට පරිවර්තනය කරන ලදී.{{sfn|Mabee|1995|p=144}}&lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt; මොන්ට්ගෝමරි -ශවාන්ගුන්ක් මාර්ගයේ සිට වෝල්කිල් දක්වා වූ මාර්ගයේ දකුනු කොටස, ජෙසී මැක්හර් දුම්රිය පියමඟ ලෙස 1993 ජුනි 5 වැණි දින {{sfn|Mabee|1995|p=144}} විවෘත කරන ලදී.{{Sfn|Perls|2003|p=344}} ජෙසී මැක් හර් යනූ ශවාන්ගුන්ක් හි හිටපු නගර අධීක්ෂක වරයෙකි.&lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt; සිරමැදිරි වල මායිම තෙක් දිවෙන ශවාන්ගුන්ක් කාණ්ඩයේ උතුරු කොටස නගරය මගින් නඩත්තු කලද නිළ වශයෙන් දුම්රිය පියමගේ කොටසක් නොවේ.{{sfn|Mabee|1995|p=144}}

2001 දී ශාවගුන්ක්, මොන්ට්ගෝමරි සහ වෝල්ඩන් යන නගර විසින් වෝල්ඩන් සහ වෝල්කිල්ල් අතර ගඩොල් ඇතිරූ පියමඟක් සඳහා $600,000 &lt;ref name=&quot;snel&quot; /&gt; ක [[:en:Transportation Equity Act for the 21st Century|TEA-21]] දීමනා සඳහා ඉල්ලුම් කරන ලදී. &lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt; මුලදී ඩොලර් $ 750,000 &lt;ref name=&quot;snel&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20011123/NEWS/311239991 |title=Towns paving the way for rail trail |date=2001-11-23 |accessdate=2011-01-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Alan |last=Snel |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616210248/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20011123/NEWS/311239991 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ක් පමණ ඇස්තමේන්තු කර තිබුනද, මෙහි අපේක්ෂිත වියදම් ඩොලර් මිලියන 1.5ක්  වෙතැයි ගණන් බලා තිබුනි.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080213/COMM/802130334/-1/NEWS |title=Funds in hand for completion of Walden Rail Trail |date=2008-02-13 |accessdate=2010-12-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Meghan E. |last=Murphy |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616203526/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080213/COMM/802130334/-1/NEWS |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මෙම තීරණයට [[:en:Equestrianism|අසුපිට යන්නන්]] දැඩිව විරුද්ධ වූයේ එය ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වන බව පවසමිනි.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20011130/NEWS/311309991 |title=Group would derail plan to pave trail |date=2001-11-30 |accessdate=2011-01-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[:en:Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Alan |last=Snel |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616205737/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20011130/NEWS/311309991 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මේ ගැන විරෝධතා මධ්‍යම හඩ්සන් අශ්ව පියමං සංගමයේ පොදු රැස්වීම් කිහිපයකදීම දක්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20011225/NEWS/312259996 |title=Horse-backers oppose paving rail trail |date=2001-12-25 |accessdate=2011-01-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Alan |last=Snel |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616205806/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20011225/NEWS/312259996 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; එමෙන්ම පියමඟේ භාවිතය වැඩිවීමෙන් තම පෞද්ගලිකත්වයට හානි වෙතැයි සිතූ අවට ප්‍රදේශවාසීන් කිහිපදෙනෙක්ද මෙයට විරුද්ධත්වය දක්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20030125/NEWS/301259993 |title=Walden rail trail opponents gathering steam |date=2003-01-25 |accessdate=2011-01-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Bianca |last=Sausa |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616205910/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20030125/NEWS/301259993 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

වෝල්ඩන්, ශවාන්ගුන්ක් සහ මොන්ට්ගෝමර්ය් නගර වලට අවශ්‍ය වූ ඩොලර් 600,000ක ප්‍රතිපාදනය 2003 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ලැබුනි.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20031007/NEWS/310079993 |title=Formalities stunt Walden trail work |date=2003-10-07 |accessdate=2011-01-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Bianca |last=Sausa |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616205639/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20031007/NEWS/310079993 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; මීට  මාස දෙකකට පසු, මොන්ට්ගෝමරි හි පදිංචි යුවලක් වන බොබ් සහ ඩොරිස් කිම්බෝල් විසින් පියමඟට ආසන්නයෙන්, ඔසිරිස් ජලාශය අසලින් උද්‍යානයක් තැනීම සඳහා අක්කර {{පෙරලන්න|20|අක්|හෙක්}} ක භූමි ප්‍රමාණයක් තෑගි කරන ලදී..&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20031224/NEWS/312249978 |title=Family donates property for park along Walden rail trail |date=2003-12-24 |accessdate=2010-12-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715165157/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20031224/NEWS/312249978 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන ලැබුනු විගසම මෙම උද්‍යානයේ වැඩකටයුතු ද ආරම්භ වීමට නියමිතයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.townofmontgomery.com/rail-trail.html |title=Rail Trail |publisher=Town of Montgomery |accessdate=2010-12-26 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20110726071232/http://www.townofmontgomery.com/rail-trail.html |archivedate=2011-07-26}}&lt;/ref&gt; මෙම ව්‍යාපෘතියට ලබෙන්නට තිබූ මුදල්වලින් ඩොලර් 200,000ක් පමණ 2006  [[:en:Government budget|අයවැය පනත]]ට [[:en:109th United States Congress|109 වෙනි කොන්ග්‍රසයේ]] අනුමැතිය නොලැබීම නිසා නැතිවී ගියේය..&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070109/NEWS/701090313 |title=Late budget bills cost region $3M-plus in project funding, Hinchey says |date=2007-01-09 |accessdate=2010-12-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |first=Paul |last=Brooks |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616203746/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070109/NEWS/701090313 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008 පෙබරවාරියේදී කොන්ග්‍රස් සභික [[:en:Maurice Hinchey|මවුරිස් හින්චි]] විසින් මෙම ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ඩොලර් 351,000 ක් මුදලක් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite press release |url=http://hinchey.house.gov/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1151&amp;Itemid=70 |title=Hinchey Secures Final Approval Of $351,000 In Federal Funding For Paved Trail Between Walden &amp; Wallkill |date=2008-02-11 |accessdate=2010-12-26 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205163921/http://hinchey.house.gov/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1151&amp;Itemid=70 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ඉදිකිරීම් කටයුතු 2008 සැප්තැම්බර් 22 &lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080916/NEWS/80916022 |title=Shovels dig in on Walden Rail Trail |date=2008-09-16 |accessdate=2010-12-26 |newspaper=[[Times Herald-Record]] |publisher=[[:en:Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616203824/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080916/NEWS/80916022 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; දින ඇරඹුනු අතර, නිමාවූ {{පෙරලන්න|3.22|කිමී|සැත}} km ක දිගින් යුතු ගඩොල් ඇතිරූ පියමඟ 2009 මැයි 2 වැනිදා විවෘත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;rec&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt;

== මාර්ගය ==
[[Image:Walden–Wallkill Rail Trail - Walden Trailhead.jpg|thumb|left|පියමඟේ ආරම්භය]]
අක්කර 9.4 ක් වූ වෝල්ඩන් හි වෝස්ටර් ග්‍රෝව් උද්‍යානයෙන්,[[:en:New York State Route 52|NY 52]] මාර්ගය අසලින් පියමඟ ආරම්භ වේ.{{Sfn|Perls|2003|p=344}}&lt;ref name=&quot;rec&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |url=http://www.hvparent.com/articlepost.aspx?id=942 |title=Hit the bike trail |journal=Hudson Valley Parent |publisher=The Professional Image Marketing &amp;amp; Public Relations |accessdate=2011-01-07 |archive-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110712232336/http://www.hvparent.com/articlepost.aspx?id=942 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; පියමඟ භාවිතා කරන්නන් සඳහා තොරතුරු මධ්‍යස්ථානයක් මේ උද්‍යානයේ ඇත. එසේම විනෝද ස්ථානයක් ලෙස නැවත නවීකරණය කල වෝල්ඩන් හි පැරණි [[:en:train station|දුම්රිය පොළ]]ද  මෙම උද්‍යානයේ පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;rec&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.villageofwalden.org/docs/Rec_Department.pdf |title=Park Description and Program Schedules |publisher=Village of Walden Recreation and Parks |location=Walden, NY|format=PDF |accessdate=2010-12-26}}&lt;/ref&gt;

[[:en:trailhead|ආරම්භක ස්ථානයෙන්]] 1 km උතුරට ගිය පසු ඕසිරිස් ජලාශ මාවත හමුවන අතර තවත්  {{පෙරලන්න|1.25|සැත|කිමී}}ක් ගියපසු මොන්ට්ගෝමරි-ශාවගුන්ක් දුම්රිය මාර්ගය හමුවේ.{{Sfn|Perls|2003|p=344}}
ශාවගුන්ක් වලට පැමිණි පසු [[:en:Gail Borden|ගේයිල් බෝර්ඩන්]] ගේ මිනිපිරිය විසින් 1906 දී ඉදිකල බෝර්ඩන් වතුයාය &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.shawangunk.org/pdf/business/business-directory.pdf |title=Business and Resource Directory |publisher=Town of Shawangunk |date=2008-11-26 |accessdate=2010-12-26 |format=PDF |page=35}}&lt;/ref&gt; හමුවේ. [[:en:condensed milk|උකුකල කිරි]] නිපදවීමේ ක්‍රියාවලිය බෝර්ඩන් පවුල විසින් සොයාගන්නා ලද අතර ඒ සඳහා ඔවුන්ට පේටන්ට් බලපත්‍රයක්ද තිබී ඇත. බෝර්ඩන් පවුල සතුව කිරි සමාගම් කිහිපයක්ද පැවතුනි. බෝර්ඩන් මන්දිරය දැන් [[:en:School of Practical Philosophy|ප්‍රායෝගික දර්ශනවාදය පිලිබඳ පාසල]] මගින් දර්ශනවාද පන්ති පැවැත්වීම සඳහා යොදාගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.philosophyworks.org/content/brief-history-wallkill-property |title=A Brief History of the Wallkill Property |accessdate=2010-12-26 |publisher=[[School of Practical Philosophy]]}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Walden–Wallkill Rail Trail - Wallkill Trailhead.jpg|thumb|right|වෝල්කිල් අසලින් පියමගෙහි ආරම්භය]]
නගර දුම්රිය මාර්ගයෙන් {{පෙරලන්න|3/4|සැත|කිමී}} කින් පමණ වෝල්කිල්හි [[:en:New York State Route 208|NY 208]] ට ආසන්නයේ ඇති පියමඟෙහි ආරම්භයට පැමිණෙනු ලැබේ.මෙය ශාවාගුන්ක් {{Sfn|Perls|2003|p=344}} පොලිස් ස්ථානය ඉදිරිපස පිහිටා ඇත.   මෙම ගඩොල් ඇතිරූ පෙදෙස ඉතා පැතලි වන අතර[[Grade (slope)| ආනතිය]] 3% පමණ වේ. කෙසේවුවද මධ්‍යම වෝල්කිල්හි ඇති මෙම කොරිඩෝවෙන් කොටසක් වසාදමා මහා මාර්ගයක් බවට පත්කර ඇත.&lt;ref name=&quot;official-montgomery&quot; /&gt; {{sfn|Mabee|1995|p=144}}

තවමත් අලුත්වැඩියා කර නොමැති වෝල්කිල් හි උතුරු කොටස, රේල් රෝඩ් මාවත සහ සී. ඊ. පෙනී මාවත බර්ච් පාරට අන්තර්ඡේදනය වන තැන {{Sfn|Perls|2003|p=343}}  සිට {{පෙරලන්න|1.5|සැත|කිමී}}ක් විහිදෙයි.
මුලින් පැවති දුම් රිය කොරිඩෝවේ සහ සිර මැදිරි සංකීර්ණ ද්විත්වයෙහි මායිම බර්ච් මාවතයි.{{sfn|Mabee|1995|p=144}} මෙම කොටස පෞද්ගලික දඩයම් බිමක් හරහා වැටී ඇති නමුදු &quot;මෙහි කිසිදු සලකුනක් හෝ  නිවේදනයන් නැත.&quot;{{Sfn|Perls|2003|p=344}} &quot;විවාදාත්මකව&amp;nbsp;... පියමඟේ දර්ශනීයම කොටස මෙය වෙයි.&quot;{{Sfn|Perls|2003|p=343}} බටහිර පසට වන්නට ඇති [[:en:Shawangunk Ridge|ශාවගුන්ක් වැටියේ]] මනරම් දසුන් මෙම කොටසේදී දැකගතහැක. 

පියම්ඟෙහි සම්පූර්ණ දුර ප්‍රමාණය  {{පෙරලන්න|3|සැත|කිමී}},&lt;ref name=&quot;rec&quot; /&gt;පමණ වන නමුත් උතුරු කොටස එකාබද්ධ කල පසු එහි දිග {{පෙරලන්න|4.5|සැත|කිමී}}&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090306/SPORTS/90306023 |title=Guide to area multi-use trails |date=2009-03-06 |accessdate=2010-12-26 |newspaper=[[:en:Times Herald-Record]] |publisher=[[Dow Jones Local Media Group]] |location=Middletown, NY |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616204117/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090306/SPORTS/90306023 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; පමණ වනු ඇත. මෙම පියමඟ ඇවිදීම, දිවීම, බයිසිකල් පැදීම සහ සුනඛයින් ඇවිද්දවීමට භාවිතා කරයි.{{Sfn|Perls|2003|p=343}}

== මේවාත් බලන්න ==
{{Portal|Hudson Valley|Trains}}
* [[Wallkill Valley Rail Trail|වෝල්කිල් නිම්න දුම් රිය මාර්ගය]] – පෙර පැවති දුම් රිය කොරිඩෝවේ උතුරු දිගුව
{{-}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ග්‍රන්ථ නාමාවලිය ==
* {{Cite book |last=Mabee |first=Carleton |title=Listen to the Whistle: An Anecdotal History of the Wallkill Valley Railroad |publisher=Purple Mountain Press |location=Fleishmanns, NY |year=1995 |isbn=0-935796-69-X |ref=harv}}
* {{Cite book |last=Perls |first=Jeffrey |title=Shawangunks Trail Companion: A Complete Guide to Hiking, Mountain Biking, Cross-Country Skiing, and More Only 90 Miles from New York City |publisher=Countryman Press |location=Woodstock, VT |year=2003 |isbn=978-0-88150-563-4 |ref=harv}}

== පිටස්තර ඇමුණුම් ==
{{commons category}}
* [http://rutlandtrail.org/gmap.cgi?Shawangunk-Rail-Trail.railtrail Route of the trail]

;Videos
*{{Youtube|id=hvs4vioxg2U|title=30 Seconds on the Walden-Wallkill Rail Trail}}
*{{Youtube|id=JaEibepA5Wk|title=Another 30 Seconds on the Walden-Wallkill Rail Trail}}
*{{Youtube|id=UtPi83tg0jI|title=Ascending the Switchbacks, South End of Walden-Wallkill Rail Trail}}
*{{Youtube|id=KIaaWmN1gzQ|title=Descending the Switchbacks, South End of Walden-Wallkill Rail Trail}}

{{Rail trails in New York}}


[[Category:Parks in Orange County, New York]]
[[Category:Parks in Ulster County, New York]]
[[Category:Wallkill Valley Railroad]]</text>
      <sha1>9shbyibfy55uuwtq66vse7ugzmjyoto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දළදා මාලිගා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46518</id>
    <revision>
      <id>795510</id>
      <parentid>686220</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T18:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38201-33</username>
        <id>79850</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3244" sha1="lsdc8vc6pr6iqi4nl98nbikfppy1tbz" xml:space="preserve">ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ වම් දන්ත ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කර ඇති හෝ අතීතයේ තැන්පත්  කර තිබූ ඒ සඳහාම වෙන් කළ ස්ථිර ගොඩනැගිලි '''දළ‍ඳා මාළිගා'''  නම්වේ.

==දළදා  මාළිගා ලයිස්තුව==
===අනුරාධපුර යුගය===
මට කියන්න බෑ
* [[අනුරාධපුර පළමු දළදා මාළිගාව]]
* [[අනුරාධපුර දෙවන දළදා මාළිගාව]]
* [[අනුරාධපුර තෙවන දළදා මාළිගාව]]

===පොලෙන්නරු යුගය===
අටදාගේ
හැටදාගේ

===කුරුණෑගල යුගය===

===කොට්ටේ යුගය===

===මහනුවර යුගය===
* [[සෙංකඩගල දළදා මාලිගාව]]

===කොළඹ යුගය===
ඉංග්‍රීසීන් සිංහල රාජධානිය සම්පූර්ණයෙන්ම යටත් කරගත් පසු පාලනය සහ පරිපාලනය කොළඹ නගරයට ගෙන ගියද දළදාව කොළඹට රැගෙන යාම සිදු නොවුනි. 
* [[සෙංකඩගල දළදා මාලිගාව]]

===ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ යුගය===
ශ්‍රී ලංකාවේ පරිපාලන සහ පාලන අගනුවර [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ]] වෙත ගෙනගොස් දළදා මාලිගයක් සාදා දන්ත ධාතූන් වහන්සේ ඒවෙත වැඩම කරවන බව එවකට ජනාධිපති [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන]] විසින් පවසා සිටින ලදී. එනමුත විවිධ හේතු මත මෙම කාර්ය සිදු නොවුනි.


මල්වතු හා අස්ගිරි යන දෙපාර්ශවයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා දිනපතාම දළදා වහන්සේට පූජා සත්කාර කරති. මෙම පූජාව (තේවාව) දිනකට තුන් වරක් (පාන්දර, දවල් සහ සවස) පවත්වයි. බදාදා දිනවල විශේෂ පූජාවක් ලෙස නානුමුර මංගල්‍යය පවත්වයි. මෙහිදී සුවඳ ගැන්වූ ඖෂධීය ජලයෙන් සංකේත වශයෙන් දළදා වහන්සේ ස්නානය කරවනු ලබයි. මෙසේ ස්නානය කරවීමෙන් ලැබෙන ජලයේ රෝග සුව කරීමේ ආනුභාවයක් ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.
* [[සෙංකඩගල දළදා මාලිගාව]]


[[ප්‍රවර්ගය:දළදා මාළිගා]]</text>
      <sha1>lsdc8vc6pr6iqi4nl98nbikfppy1tbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිරිල් ධර්මවර්ධන</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48807</id>
    <revision>
      <id>795495</id>
      <parentid>766396</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T14:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>795495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6105" sha1="0nto1j19hfbkhb5s4x7d6vxrmq0tydo" xml:space="preserve">{{සැකිල්ල:තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| image = [[File:Cyril Dharmawardhana2.jpg|thumb|Mr. Cyril Dharmawardhana at party organized for the TV drama &quot;Hiruta Muwawen&quot;]]|https://www.onlanka.com/wp-content/uploads/2013/11/cyril-dharmawardana.jpg
| imagesize = 150px|
| bgcolour = silver
| name = සිරිල් ධර්මවර්ධන (Cyril Dharmawardhana)
| birth_date = 8th of January 1946
| death_date = 8th of November 2013
| death_place = ඔස්ට්‍රේලියාවේ මෙල්බර්න් හි දී
| nationality = ශ්‍රී ලාංකික (සිංහල ) Sri Lankan
| alma_mater = Richmond Collage, Galle
| occupation = ගුරු වෘත්තිය, වේදිකා,සිනමා හා ටෙලි නාට්‍ය රංගනය
| years_active = 1976-2013
| organization = Cyril Dharmawardhana Foundation
| party = United National Party
| spouse = Swarnakanthi Rajapakse
| children = 1 son (Binara Dharmawardhana)
}}

සිරිල් ධර්මවර්ධන යනු වේදිකාව, සිනමාව සහ ටෙලි නාට්‍ය යන කලා ක්ෂේත්‍ර ත්‍රිත්වයෙහිම දක්ෂතා දැක්වූ විශිෂ්ට රංගන ශිල්පියෙක් මෙන්ම ක්‍රියාකාරී මානව හිතවාදියෙකු සහ දේශපාලඥයෙකුද විය.

හෙන්රි ජයසේන මහතාගේ &quot;මනරංජන වැඩ වර්ජන&quot; වේදිකා නාට්‍ය තුලින් රංගනයට පිවිසි සිරිල් ධර්මවර්ධනයන් පෙනහළු පිළිකාවකට ගොදුරුව 2013 වසරේදී ඔස්ට්‍රේලියාවේදී අභාවප්‍රාප්ත වන තුරුම ක්‍රියාකාරී ලෙස කලාවෙහි සහ දේශපාලනයෙහි නිරත වූ අතර. එතුමාගේ අභාවයෙන් පසුව එතුමාගේ පුතු බිනර ධර්මවර්ධන විසින් ආරම්භ කරන ලද [https://www.cdfcharity.org/ &quot;සිරිල් ධර්මවර්ධන පදනම (CDF) &quot;] මඟින් ලංකාවේ විවිධ පළාත් වල සිටින සුව කළ නොහැකි රෝග වලින් පෙළෙන රෝගීන් සඳහා නොමිලයේ ක්‍රියාත්මක වන ගිලන් රථ සේවාවක් ලබාදෙයි. 

== රඟපෑ වේදිකා නාට්‍ය ==
* [[මනරංජන වැඩවර්ජන]]
* [[හුණුවටයේ කථාව]]
* [[අපට පුතේ මඟක්‌ නැතේ]]
* [[දිරිය මව සහ ඇගේ දරුවෝ]]
* [[මකරා]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=z9NOSdQthuU&amp;t=1s කැළණි පාළම]
* [[ඉඩම (වේදිකා නාට්‍යය)|ඉඩම]]
* [[දූවිලි]]
*ඒකා අධිපති (ධර්මසිරි බණ්ඩාරණායක අධ්‍යක්ෂණය )
*As Inspector calls (ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය නාට්‍ය ෆීලික්ස් ප්‍රේමවර්ධන අධ්‍යක්ෂණයක් .)
*ඔන්න බබෝ ඇතින්නියා

== රඟපෑ ටෙලි නාට්‍ය ==
* නදී ගීතය
* ගංගා සහ නිශ්ශංක
* ඉරබටු තරුවක්‌
* සමන්තැන්න
*චාරුලතා
* හිරුට මුවාවෙන්
* ලෝකාන්තය
* බෝඩිම 
* වාඩිය (ප්‍රහසන )
*ගිරය
* කටු ඉඹුල
*බැද්දෙගෙදර
*හංස ගීතය
*හිරුට පිපෙන සූරියකාන්ත
*එක් මෘගාංගනාවියක්
*කිඳුරංගනා
*හිම වගේ

== රඟපෑ චිත්‍රපට ==
* [[වලාම්පුරි]]
*හිමගිර (අධ්‍යක්ෂණය : විජය ධර්මශ්‍රී) (1990)
*Les mystères de Sadjurah (1997)
*''[[:en:Mother_Teresa:_In_the_Name_of_God's_Poor|Mother Teresa: In the Name of God's Poor]] [https://www.youtube.com/watch?v=TAJt-nBxb_0 (1997 watch)]''

== දේශපාලන ජිවිතය ==
සිරිල් ධර්මවර්ධන මහතා ,විජය කුමාරතුංගයන් සමඟ ශ්‍රී ලංකා මහජන පක්ෂය පිහිටුවාගත් ආරම්භක සාමාජිකයන්ගෙන් කෙනෙකි.රත්ගම ප්‍රදේශයේ සභා නායක ධූරය හෙබවූ හෙතෙම දකුණු පළාත් සභාවද නියෝජනය කළේය. විජය කුමාරණතුංග ඇතුළු එම පක්ෂයේ සාමාජිකයන් 141 ක් පමණ සාහසිකයන් අතින් ඝාතනය විය.විජය කුමාරණතුංගයන්ගේ බිරිඳ  චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරණායක කුමාරණතුංග පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ජනපති ධූරයට පත් වූවාය.  ධර්මවර්ධනයන් පසුකාලීනව එක්සත් ජාතික පක්ෂය (UNP) ට එක්විය.

== මුලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

==බාහිර යොමු==
http://cinema.lk/cyril-dharmawardena-paper-article/

http://archives.sarasaviya.lk/2013/11/14/?fn=sa13111422 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190503093743/http://archives.sarasaviya.lk/2013/11/14/?fn=sa13111422 |date=2019-05-03 }}
[[ප්‍රවර්ගය:නළුවෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:2013 මරණ]]</text>
      <sha1>0nto1j19hfbkhb5s4x7d6vxrmq0tydo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හිම කැට වැස්ස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52715</id>
    <revision>
      <id>795500</id>
      <parentid>593942</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>795500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14258" sha1="ehngdvql9j5gkwc68t2v7yo10b9uf55" xml:space="preserve">{{other uses}}
[[File:Granizo.jpg|thumb|විශ්කම්භය සෙම් 6&amp;nbsp; (අඟල් 2.4&amp;nbsp;) ක් පමන වු විශාල හිම කැටයක්]]
{{Weather}}
'''හිම කැට වැස්ස''' යනු ඝන හිම කැට පතනය වීමකි. එය හිමවැස්සෙන් වෙනස් වේ. නමුත් දෙකෙහිම බොහෝ සමාකූලතා ඇත.&lt;ref&gt;http://www.straightdope.com/columns/read/1668/whats-the-difference-between-hail-sleet-and-freezing-rain&lt;/ref&gt; මේ වැසි ගෝලාකාර හෝ අසමාකාර අයිස් කුට්ටි වලින් යුක්ත වන අතර ඒවා '''හිම කැට''' නමින් හැදින්වේ. ස්මානයෙන් හිම වැස්ස පතනය වන්නේ ශීත කාලගුණයේදී නමුත් හිම කැට වැස්ස ශීත උෂ්ණත්ව වලදී වර්ධනය බොහෝ සේ අඩුවේ.&lt;ref name=&quot;webster&quot;&gt;{{cite web|title=Merriam-Webster definition of &quot;hailstone&quot;|publisher=[[Merriam-Webster]]|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/hailstone|accessdate=2013-01-23}}&lt;/ref&gt; හිමකැට තුල වැඩි වශයෙන් අයිස් ජලය අඩන්ගු වන අතර විශ්කම්භය මි.මි 5 (අඟල් 0.2) සිට සෙ.ම් 15&amp;nbsp; (අඟල් 6&amp;nbsp;) ක් පමණ දක්වා පැතිරේ. හිමකැට වල [[METAR]] අගය මි.මි 5ක්(අඟල් 0.2) හෝ කුඩා හිම කැට සහ graupel කේතක GS අගයට වඩා වැඩි ග්‍රේන් අගයකි. අකුණු කුණාටු ඇතිවන විට හිමකැට වැසි හටගැනීමේ වැඩි හැකියාවක් පවතින අතර, මවු කුණාටු වල සිට සැතපුම් 2 ක්(කි.මි 3.7) පමණ දුරකදී පවා ඇති විය හැකිය. හිම කුණාටු නිර්මාණය වීමට දැඩි පරිසර තත්ව, උඩු අතට හටගන්නා සුළන් සමග මවු අකුනු([[ටෝනාඩෝ]] වලට සමාන) සහ අඩු උස හිමායන මට්ටමක් අවශ‍‍‍‍ය්‍ය වේ. මධ‍‍ය අක්ෂාන්ශ වලදී, හිමකැට වැස්ස මහාද්වීප වල අභ්‍යන්තරයට ලගාවේ, එහෙත් නිවර්තනයේදී, එය ඉතා ඉහල මට්ටමකට නැබුරු වේ.

කාලගුණ චන්ද්‍රිකා සහ කාලගුණ රේඩාර් බාවිතයෙන් හිමකැට වැසි කලින් හදුනා ගැනීමේ ක්‍රම ඇත. සාමාන‍‍‍‍යයෙන් හිම කැට 
== නිර්වචනය ==
පොලොව මතට හිම වැටෙන ඕනෑම කුනාටුවක් හිම කුනාටුවක් ලෙස හදුන්වයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=Hailstorm|title=Hailstorm|author=Glossary of Meteorology|year=2009|accessdate=2009-08-29|publisher=[[American Meteorological Society]]}}&lt;/ref&gt; හිමකැට වල විශ්කම්භය මි.මි 5 (අඟල් 0.2) හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමානයක් වේ.&lt;ref name=&quot;gloss&quot;&gt;{{cite web|url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=hail1|title=Hail|year=2009|accessdate=2009-07-15|author=Glossary of Meteorology|publisher=[[American Meteorological Society]]}}&lt;/ref&gt;  හිමකැට වලට සෙ.මි 15 (අඟල් 6) සහ බර ගැරැම් 500 ක් දක්ව විශාල විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.photolib.noaa.gov/htmls/nssl0001.htm|title=Aggregate hailstone|author=National Severe Storms Laboratory|publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]|date=2007-04-23|accessdate=2009-07-15}}&lt;/ref&gt;
අයිස් කැට මෙන් නොවේ හිම කැට තට්ටු වශයෙන්, අසමාකාරව පවතින අතර එකට එකතු කල හැක. හිම සමන්විත වන්නේ අවම තරමින් මි.මි. 1 ක්(අඟල් 0.039) ගනකමින් යුතුව, වළාකුළු අතරින් ගමන් කරන විට හිම කැට වල තැන්පත් වු, විනිවිද පෙනෙන අයිස් හෝ තට්ටුවක් ඇර තට්ටුවක් විනිවිද පෙනෙන අයිස් හා විනිවිද නොපෙනෙන අයිස් වශයෙනි. මෙම හිම වාතය මගින් ඇතිකරන උඩුකුරු තෙරපුම ඉක්මවා යන තරමට බර වැඩි වු විට පොලවට වැටෙයි. හිම කැට වල විශ්කම්භය විවිදාකාර වන නමුත් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හානි පමුණුවන හිම කැට වල ස්මාන‍‍‍‍‍ය විශ්කම්භය සෙ.මි 2.5 (අඟල් 1) සහ ගොල්ෆ් පන්දුවක විශාලත්වයෙන්(අඟල් 1.75) යුතු බව නිරීක්ෂණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spc.noaa.gov/publications/jewell/hailslsc.pdf|title=P9.5 Evaluation of an Alberta Hail Growth Model Using Severe Hail Proximity Soundings in the United States|author=Ryan Jewell and Julian Brimelow|date=2004-08-17|accessdate=2009-07-15}}&lt;/ref&gt;
විශ්කම්භය සෙ.මි 2 (අඟල් 0.8) ට වඩා විශාල හිමකැට හානි පැමිනවීමට හැකියාවක් ඇතැයි සැලකේ. කැනඩාවේ කාලගුණ නිරික්ෂණ සේවය විසින් මෙම ප්‍රමනයෙන් භාගයක් තරම් විශාල හිම කැට වැටේ යැයි බලාපොරොත්තු වන විට දරුනු සුලි කුණාටු පිලිබද අනතුරු අගවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ec.gc.ca/meteo-weather/default.asp?lang=En&amp;n=D9553AB5-1#severethunderstorm|title=Severe Thunderstorm criteria|author=Meteorological Service of Canada|publisher=[[Environment Canada]] | date= November 3, 2010|accessdate=2011-05-12}}&lt;/ref&gt;  ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජාතික කාලගුණ සේවය අනතුරුදායක සිමාව ලෙස සලකන්නේ සෙ.මි 2.5(අඟල් 1) වන අතර මෙම නව සීමාව බලපවත්වෙන්නේ 2010 ජනවාරි මස සිටය. මෙයට පෙර පැවති සීමාව අඟල් 3/4 කි.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.srh.noaa.gov/bmx/?n=oneinchhail|title=NEW 1 Inch Hail Criteria|author=National Weather Service|publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]] | date= January 4, 2010 |accessdate=2011-05-12}}&lt;/ref&gt; අනෙක් රටවල් වලට එම රටවල හිම වල සන්වේදී බව අනුකූල වු ඔවුන්ට අවේනික වු සීමා ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් මිදි වගාකරන ප්‍රදේශ වලට කුඩා ප්‍රමනයේ හිම කැට වලින් පවා හානි ඇති විය හැක. හිම කැට උඩුකුරු තෙරපුම විශාලත්වය මත කුඩා හෝ විශාල විය හැක. ශක්තිමත් බවෙන් අඩු හිම කුණාටු ශක්තිමත් බවෙන් වැඩි හිම කුණාටු වලට වඩා කුඩා හිම කැට පතිත කරවයි.
== යෙදුම ==

=== හිමකැට වැසි සාධක===
හිම කැට වැස්ස වැඩි වශයෙන් දැකගත හැක්කේ මධ්‍ය-අක්ෂාංශ ගත මහද්වීපික කලාපයේය.මක්නිසාද යත් හිම කැට වැසි හටගැනීම වැඩිවශයෙන් සිදු වනුයේ හිමායන මට්ටම අඩි 11000 අඩු වු විටය.විශාල අකුණු කුණාටු දෙසට වියළි සුලගේ ගමන් කිරීම මහද්වීප හරහා ගමන් කිරීමේ දී වැඩි වීම සිදු වේ.එම නිසා හිම කැට වැසි නිතර සිදු වීම සිදු වේ.වාෂ්පීභවන සිසිලස වැඩි වීම නිසා අකුණු කුණාටු වළාකුලේ ඝනීභවන මට්ටම අඩු වීම සිදු වේ එනිසා හිම කැට වැසි වල විශාල වර්ධනයක් සිදු වේ.හිම කැට වැසි නිවර්තන කලාපයේ එතරම් දැක ගත නොහැකි අතර මධ්‍ය-අක්ෂාංශ කලාපයට වඩා අකුණු කුණාටු දැක ගත හැකි වේ මක් නිසාද යත් නිවර්තන කලාපය ඉහල අහස වඩා උණුසුම් නිසාය. නිවර්තන කලාප වල ඇති වන හිම කැට වැසි අති වනුයේ ප්‍රධාන ලෙස ඉතා උස් ස්ථාන වලය.

== කාලගුණ විද්‍යාව ==
හිමකැට වැසි වැඩිපුර ඇතිවන්නේ යුරෝපීය මධ්‍ය අක්ෂාංශ ප්‍රදේශ වලය. තවද කලාතුරකින් නිවර්තන කලාප වලද හිමකැට වැසි දැකිය හැක.
හිමකැට වැසි නිතරම වගේ කදුකර ප්‍රදේශ වල දැකිය හැක. ඒ කදු මගින් සුළගට ඇති වන බාධාව නිසාය. එමගින් උඩු සුළං වේගය වැඩි වී 
අකුණු සහිත කුණාටු හා හිමකැට වැසි ඇති වෙයි. හිමකැට වැසි වලට ද්‍රව බවට පත් වීමට තිබෙන කාලය, ඉහල උස නිසා අඩු වෙයි. හිමකැට වැසි වැඩි වශයෙන් 
සිදු වන ප්‍රදේශයක් ලෙස උතුරු ඉන්දියානු කදුකර ප්‍රදේශය හදුනා ගෙන ඇත. හිමකැට වැසි නිසා 1888 දී වැඩිම ජිවිත හානි මෙම
ප්‍රදේශයෙන් සිදු වූ බව වාර්තා වෙයි. චීනයට ද හිමකැට වැසි වල අත්දැකීම් ඇත. තවද මධ්‍ය යුරෝපයට හා ඔස්ට්‍රේලියාව ද හිමකැට වැසි අත්දැකීම් ඇත.
හිමකැට වැසි වලට දකුණු හා බටහිර ජර්මනිය ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි.තව ද උතුරු හා නැගෙනහිර ප්‍රංශයේද හිමකැට වැසි දක්නට ලැබේ.
උතුරු ඇමෙරිකාවේ කොලරාඩෝ හා නෙබර්ස්කර් ප්‍රාන්ත වල හිමකැට වැසි බහුලව දක්නට ඇත. මෙම ප්‍රදේශ වලට 
මාර්තු හා ඔක්තෝබර් මාස වල හිමකැට වැසි දක්නට ලැබේ.

== මේවාද බලන්න ==

== යොමුව ==
{{Reflist|30em}}

== වැඩිදුර කියවීමට ==
* {{cite book| last = Rogers and Yau| title = A Short Course in CLOUD PHYSICS| year = 1989| publisher = Butterworth-Heinemann| location = Massachusetts| isbn = 0-7506-3215-1 }}
* {{cite book| last = Jim Mezzanotte| title = Hailstorms| year = 2007| publisher = Gareth Stevens Publishing| isbn = 978-0-8368-7912-4 }}
* {{cite book| last = Snowden Dwight Flora| title = Hailstorms of the United States| year = 2003| publisher = Textbook Publishers| isbn = 978-0-7581-1698-7 }}
* {{cite book | last = Narayan R. Gokhale | title = Hailstorms and Hailstone Growth | publisher = State University of New York Press | year = 1974 | isbn = 978-0-87395-313-9 }}
* {{cite book| last = Duncan Scheff| title = Ice and Hailstorms| year = 2001| publisher = Raintree Publishers| isbn = 978-0-7398-4703-9 }}

== අමතර ඇමිණුම් ==
{{Commons category|Hail}}
{{Wiktionary|Hail|hail}}
{{AmCyc Poster|Hail}}
* [http://www.hailtrends.com Hail Storm Research Tools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220202164800/http://www.hailtrends.com/ |date=2022-02-02 }}
* [http://www.ucar.edu/communications/factsheets/Hail.html Hail Factsheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015141754/http://www.ucar.edu/communications/factsheets/Hail.html |date=2009-10-15 }}
* [http://www.economics.noaa.gov/?goal=weather&amp;file=events/hail/ The Economic Costs of Hail Storm Damage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725192840/http://www.economics.noaa.gov/?goal=weather&amp;file=events%2Fhail%2F |date=2011-07-25 }} NOAA Economics</text>
      <sha1>ehngdvql9j5gkwc68t2v7yo10b9uf55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විද්‍යා ප්‍රබන්ධ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53779</id>
    <revision>
      <id>795477</id>
      <parentid>786108</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>795477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20847" sha1="a3pxtaefiowug1mnipjyx5ung063m43" xml:space="preserve">{{සාහිත්‍යය}}
විද්‍යා ප්‍රබන්ධ වශයෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[නවීන විද්‍යාව|නවීන විද්‍යාත්මක]] පරිකල්පනයන් රසවත් කථාන්දර ලෙසින් ඉදිරිපත් කිරීම තුළින් බිහි ව ඇති [[සාහිත්‍යය]] යි. මෙහි දී බොහෝ විට විද්‍යාවේ සහ [[තාක්‍ෂණය|තාක්ෂණයේ]] විස්මයජනක අනාගත වර්ධනයන්, [[අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය|අභ්‍යවකාශ තරණය]] ([[Space_exploration|space exploration]]), වෙනත් ග්‍රහලෝක පද්ධති ජනාවාස කිරීම ([[Space_colonization|space colonization]]), දුරස්ථ [[ග්‍රහලෝක|ග්‍රහලෝකවල]] පැවතිය හැකි [[පිටසක්වල ජීවීන්|බුද්ධිමය ජීවීන්]] (extraterrestrial/alien life), [[කාල තරණය|කාලතරණය]] (time travel), [[සමාන්තර විශ්ව]] ([[Parallel_universes_in_fiction|parallel universes]]) වැනි පවතින අනාගතවාදී (futurism) සහ විද්‍යාත්මක තේමා ඇසුරු කරගනිමින් කථා ලියැවෙනු දැකිය හැකි ය. 

මෙම සාහිත්‍ය විසින් විද්‍යාත්මක සහ තාක්ෂණික නව සොයාගැනීම් පිළිබඳ පරිකල්පනයන් නැතිනම් අනාවැකි ඉදිරිපත් කිරීම මෙන් ම ඒ ආශ්‍රිත ව සමාජය මුහුණ දිය හැකි අභියෝග පිළිබඳ ව සාකච්ඡා කිරීම ද සිදු වේ. ඓතිහාසික ව ගත්විට විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍යය අද දවසේ යතාර්ථයක් ව ඇති ඇතැම් විද්‍යාත්මක නිපැයුම් පිළිබඳ සාර්ථක අනාවැකි ඉදිරිපත් කිරීමට ද සමත් වී ඇති අතර වත්මන් සමාජයේ පවතින විෂමතා ආදිය පිළිබඳ විවේචන සහ ඒවාට විකල්ප ඉදිරිපත් කිරීමට ඇතැම් ලේඛකයන් විසින් යොදාගෙන තිබේ.

විද්‍යා ප්‍රබන්ධය සහ එය සබැඳි සෙසු ප්‍රවර්ග වන [[සමපේක්ෂණාත්මක ප්‍රබන්ධය]] ([[Speculative_fiction|speculative fiction]]), [[ෆැන්ටසි|ෆැන්ටසිය]] වැනි ප්‍රවර්ගවලින් එය වෙන්කෙරෙන බෙදුම් කඩනය ඇතැම් විට ඉතා සියුම් නොපැහැදිලි මායිමක් වන අතර මේ හේතුවෙන් ම ඇතැම් කෘති විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සහ ෆැන්ටසි යන ප්‍රවර්ග දෙකට ම අයත් ලෙස සැලකීම මෙන් ම ඇතැම් කෘති අයත් වන ශානරය පිළිබඳ විචාරකයන් හා පාඨකයන් අතර විවාද පැවතීම ද දැකිය හැකි ය. 

විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලේඛක සහ පාඨක ප්‍රජාව තුළ ගැඹුරු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ([[Hard_science_fiction|hard science fiction]]) සහ සැහැල්ලු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ (soft science fiction) වශයෙන් බෙදීමක් ද දැකගත හැකි ය. සාමාන්‍යයෙන් ගත්විට [[භෞතික විද්‍යාව]] වැනි විෂයයන් ආශ්‍රිත විද්‍යා සංකල්ප ගැඹුරින් සාකච්ඡාවට බඳුන් කරන කෘති ගැඹුරු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලෙස සැලකෙන අතර [[ජීව විද්‍යාව|ජීවවිද්‍යාව]] ඇසුරු කරගන්නා හෝ විද්‍යා කරුණු කථාවට පසුබිමක් වශයෙන් පමණක් යොදාගන්නා කෘති සැහැල්ලු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලෙසත් සැලකිය හැකි ය. සැහැල්ලු විද්‍යා ප්‍රබන්ධවල මූලික ම ලක්ෂණයක් වන්නේ විද්‍යා නවෝත්පාදනයක භෞතික අභියෝගවලට වඩා එහි සමාජ බලපෑම සාකච්ඡාවට ලක්කිරීම යි. කෙසේනමුත් ගැඹුරු විද්‍යා ප්‍රබන්ධය සහ සරළ විද්‍යා ප්‍රබන්ධය යන මේ බෙදුම ද ඇතැම් විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලේඛක ලේඛිකාවන්ගේ විවේචනයට ලක් ව තිබේ. 

නූතන විද්‍යා ප්‍රබන්ධයේ ආරම්භය [[ජූල්ස් වර්න්|ජූල්ස් වර් න්ගෙන්]] ([[Jules_Verne|Jules Verne]]) ඇරඹුණු බව සැලකෙන අතර ඔහු විද්‍යා ප්‍රබන්ධයේ පියා ලෙස හැඳින්වෙයි. කෙසේ නමුත් ඊට පෙර රචනා වුණු [[ජොහන්නස් කෙප්ලර්|ජොහැන්නස් කෙප්ලර් ගේ]] සොම්නියම් (Sominum), මාරි ෂෙලීගේ [[ෆ්‍රැන්කන්ස්ටයින්]] (Frankenstein), ජොනතන් ස්විෆ්ට්ගේ [[ලෙමියුල් ගලිවර්|ගලිවර්ස් ට්‍රැවල්ස්]] (Gulliver's Travels) වැනි කෘති ද විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලෙස සැලකෙයි. නූතන විද්‍යා ප්‍රබන්ධයේ මහා දැවැන්තයන් තිදෙනා (Big Three) ලෙස [[අයිසෙක් ඇසිමොව්]] ([[Isaac_Asimov|Issac Asimov]]), [[ආතර් සී. ක්ලාක්]] (Arthur C. Clarke) සහ රොබර් ට් ඒ. හෙයින්ලෙයින් (Robert A. Heinlein) හඳුන්වනු ලැබෙති. මුල්කාලීන විද්‍යා ප්‍රබන්ධ රචකයන් අතර ජූල්ස් වර්න්, [[එච්. ජී. වෙල්ස්]], එච්. පී. ලව්ක්‍රාෆ්ට්, [[එඩ්ගාර් රයිස් බරෝස්]] කැපී පෙනේ. 

පසුකාලීන විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලේඛකයන් අතර අයිසෙක් ඇසිමොව්, ආතර් සී. ක්ලාක්, රොබර්ට් ඒ. හෙයින්ලෙයින් (Robert A. Heinlein), පෝල් ඇන්ඩර්සන් ([[Poul_Anderson|Poul Anderson]]), [[මයිකල් ක්‍රිච්ටන්]] ([[Michael_Crichton|Michael Crichton]]), ස්ටැනිස්ලාෆ් ලෙම් (Stanislav Lem), ලැරී නිවෙන් (Larry Niven), ඩේවිඩ් බ්‍රින් (David Brin), ස්ටීවන් බැක්ස්ටර් ([[Stephen_Baxter_(author)|Stephan Baxter]]) [[පිලිප් කේ. ඩික්]] ([[Philip_K._Dick|Philip K. Dick]]), උර්සුලා කේ. ලු ග්වින් (Ursula K. Le Guin), [[ඔක්තාවියා ඊ. බට්ලර්]], රේ බ්‍රැඩ්බරි ([[Ray_Bradbury|Ray Bradbury]]), ග්‍රෙග් බෙයාර් ([[Greg_Bear|Greg Bear]]), ග්‍රෙගරි බෙන්ෆෝඩ් ([[Gregory_Benford|Grgary Benford]]), ඔර්සන් ස්කොට් කාඩ් (Orson Scott Card), පීටර් වොට්ස් (Peter Watts), ග්‍රෙග් එගන් (Greg Egan) කැපී පෙනෙති.  

== නිර්වචනය  ==
ඇමරිකානු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ රචකයකු සහ සංස්කාරකවරයකු වන ලෙස්ටර් ඩෙල් රේ පවසන පරිදි &quot;විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍යය දැඩි ව ඇසුරු කරන රසිකයකුට පවා විද්‍යා ප්‍රබන්ධය යනු කුමක් ද යන්නට තනි පිළිතුරක් දීම අපහසු විය හැකි ය.&quot; මෙසේ &quot;සතුටුදායක නිර් වචනයක්&quot; නොතිබීමට හේතුව වන්නේ &quot;පහසුවෙන් දැක්විය හැකි මිනුම් දඬු විද්‍යා ප්‍රබන්ධයට නො තිබීම ය.&quot; &lt;ref name=&quot;The World of Science Fiction 1926–1976&quot; /&gt;  

අයිසෙක් ඇසිමොව්ට අනුව &quot;විද්‍යාවේ සහ තාක්ෂණයේ වෙනස්වීම්වලට මානව වර්ගයා දක්වන ප්‍රතිචාරය සමග ගනුදෙනු කරන සාහිත්‍යය ප්‍රභේදය ලෙස විද්‍යා ප්‍රබන්ධය හඳුන්වා දිය හැකි ය.&quot; &lt;ref name=&quot;IANH&quot;&gt;Asimov, &quot;How Easy to See the Future!&quot;, ''Natural History'', 1975&lt;/ref&gt;

රොබට් ඒ. හෙයින්ලෙයින් පවසා ඇති පරිදි &quot;සෑම විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් ම ඇතුළත් කරගන්නා කෙටි සතුටුදායක නිර්වචනයක් පහත පරිදි විය හැකි ය. එනම්, තථ්‍ය ලෝකය, අතීතය සහ වර්තමානය පිළිබඳ නිසි ශක්තිමත් දැනුමක් සහ විද්‍යාත්මක ක්‍රමයේ පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් මත පදනම් ව විභව අනාගත සංසිද්ධි පිළිබඳ යථාර්ථවත් පරිකල්පනයන් ඉදිරිපත් කිරීම යි.&quot; &lt;ref name=&quot;heinlein def&quot; /&gt;

== ඉතිහාසය==
[[File:H.G._Wells_by_Beresford.jpg|thumb|upright|H. G. Wells]]නූතන බටහිර සාහිත්‍යය තුළ විද්‍යා ප්‍රබන්ධය මතු ව ඒමට පෙර ආදි යුගයේ පවා විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලෙස සැලකිය හැකි නිර්මාණ අපට හමු වෙයි. නිදසුන් ලෙස ප්‍රරාණ ග්‍රීක මිත්‍යා කතාවක් වන, ඉටි පියාපත් සාදාගෙන හිරු සමීපයට යන පිය පුතු දෙපලක් ගැන කියැවෙන ඉකාරස්ගේ කතාව ද, ජපන් ජනකතාවක් වන කගුයාහිමේ කතාව ද, අරාබි නිසොල්ලාසයේ එන කිඳුරකු වූ අබ්දුල්ලා නම් ධීවරයාගේ පුවත ද, එමෙන් ම බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන උම්මග්ග ජාතකයෙහි එන ඇතැම් කතා තුළ ද විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලක්ෂණ හඳුනා ගත හැකි ය.  

නූතන බටහිර සාහිත්‍ය තුළ බිහි වූ මුල් ම විද්‍යා ප්‍රබන්ධය ලෙස 17 වැනි සියවසේ දී තාරකා විද්‍යාඥයකු වූ ජොහැන්නස් කෙප්ලර් විසින් ලියූ සොම්නියම් හඳුනාගත හැකි ය. මෙහි සඳගමනක් පිළිබඳ විස්තර වූ විද්‍යාත්මක තොරතුරු ඉතා නිවැරදි ව පරිකල්පනය කිරීමට සමත් විය. කෙසේ නමුත් නූතන සාහිත්‍ය තුළ විද්‍යා ප්‍රබන්ධය ෂානරයක් ලෙස නැගී එන්නේ ජූල්ස් වර්න්ගේ කෘති සමගිනි. ඊට පෙර විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ගණයේ ලා සැලකිය හැකි කතා රචනා වී තිබුණ ද අනුගාමී සාහිත්‍ය පරපුරක් බිහිවන්නේ ඔහුගේ කෘතිවලින් බව විද්‍යා ප්‍රබන්ධ රචකයකු සහ විද්‍යාඥයකු වන චාල්ස් ෂෙෆීල්ඩ් Borderlands of Science නමැති සිය කෘතියේ සඳහන් කරයි. වර්න්ගේ කෘති අතර පොළව අභ්‍යයන්තරයට යන චාරිකා, දිය යට  ගමන් කළ හැනි යාත්‍රා, බැලූනයක් නැගී ගමන් කිරීම වැනි අනාගතවාදී තේමා ඇතුළත් වූ අතර අනාගත තාක්ෂණය පිළිබඳ සාර්ථක අනාවැකි ඉදිරිපත් කිරීමට ද සමත් විය. කෙසේ නමුත්  මාරි ෂෙලී විසින් ලියූ  ෆ්‍රැන්කන්ස්ටයින් නවකතාව ද මුල් ම විද්‍යා ප්‍රබන්ධ නවකතාව ලෙස ඇතැම්හු සලකති. විද්‍යාඥයකු ⁣මල මිනීවල කොටස් යොදාගෙන මිනිසකු නිර්මාණය කිරීමක් ගැන සඳහන් වූ ෂෙලීගේ ෆ්‍රැන්කන්ස්ටයින් අනාගත තාක්ෂණය ආශ්‍රිත සදාචාර අර්බුද සංවාදයට ලක් කළ මුල් ම විද්‍යා ප්‍රබන්ධය වෙයි. ඇමරිකානු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ රචකයකු වූ හියුගෝ ගර්න්ස්බැක් (Hugo Gernsback) ද විද්‍යා ප්‍රබන්ධයේ මුල්කාලීන සමයේ එහි නැගීම වෙනුවෙන් විශාල සේවයක් කළ රචයකු වෙයි. ඔහු විසින් ඇරඹූ Amazing Stories විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සඟරාව ප්‍රථම විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සඟරාව වශයෙන් විද්‍යා ප්‍රබන්ධයේ නැගීමට බෙහෙවින් ඉවහල් වූ අතර ඇතැමුන් විද්‍යා ප්‍රබන්ධයේ පියා වශයෙන් සලකන්නේ ද ඔහු ය. ඇමරිකාවේ පිරිනැමෙන ප්‍රධාන විද්‍යා ප්‍රබන්ධ සහ ෆැන්ටසි සම්මානයක් වන හියුගෝ සම්මානය ඔහු නමින් පිරිනැමෙයි.  
== මේවා ද බලන්න ==
{{portal|Science fiction}}
{{Div col |colwidth=22em}}
* [[කෘත්‍රීම බුද්ධිය]]
* [[කෘත්‍රීම බුද්ධිය-කෘත්‍රීම බුද්ධි පර්යේෂණය පිළිබඳ ඉතිහාසය]]
* [[රොබෝ තාක්ෂණය]]
* [[නැනෝ තාක්ෂණය]]
* [[පශ්චාත් මනුෂ්‍යත්වය]]
* [[ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව]]
* [[චන්ද්‍ර ගවේෂණය]]
* [[List of science fiction authors]]
* [[List of science fiction films]]
* [[List of science fiction novels]]
* [[List of science fiction television programs]]
* [[List of science fiction themes]]
* [[Robots in science fiction]]
* [[Science in science fiction]]
* [[Time travel in fiction]]

{{div col end}}

== ආශ්‍රිත නාමාවලිය ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;The World of Science Fiction 1926–1976&quot;&gt;{{cite book |title=The World of Science Fiction 1926–1976 |year=1980 |last=Del Rey |first=Lester |publisher=Ballantine Books |isbn=978-0-345-25452-8 |url=https://archive.org/details/worldofsciencefi00delr }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;heinlein def&quot;&gt;{{cite conference |chapter=Science Fiction: Its Nature, Faults and Virtues |book-title=The Science Fiction Novel: Imagination and Social Criticism |publisher=Advent Publishers |last=Heinlein |first=Robert A. |author2=Cyril Kornbluth |author3=Alfred Bester |author4=Robert Bloch |year=1959 |location=University of Chicago }}&lt;/ref&gt;
}}

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://scifibooklist.grantha.lk සිංහල විද්‍යා ප්‍රබන්ධ නාමාවලිය] 
* [https://www.sfwa.org/ ඇමරිකානු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලේඛක සංගමයේ නිල වෙබ් අඩවිය] 
{{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|about=yes|wikititle=science fiction}}
{{Sister project links|s=Category:Science fiction|voy=Science-fiction tourism}}
&lt;!-- NOTE: Wikipedia is NOT a collection of links. DO NOT ADD your personal favorite website here. Place a request on the Science Fiction Talk page describing why you think the external source meets the External Link guidelines (To find the guidelines type the following into Wikipedia search without the quotes &quot;WP:EL&quot; ). If community consensus is that the site meets or exceeds one or more of the current links, it will be added. Thank you! --&gt;
* [https://www.gutenberg.org/ebooks/bookshelf/68 Science Fiction Bookshelf] at Project Gutenberg
* [https://efanzines.com Science fiction fanzines (current and historical) online]
* [https://www.sfwa.org/forum/reading/1-novel/ SFWA &quot;Suggested Reading&quot; list]
* [https://standardebooks.org/ebooks?tags%5B%5D=science+fiction Science fiction at standardebooks.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220704024847/https://standardebooks.org/ebooks?tags%5B%5D=science+fiction |date=2022-07-04 }}
* [https://sfra.org Science Fiction Research Association]
* [http://www.bl.uk/romantics-and-victorians/themes/visions-of-the-future A selection of articles written by Mike Ashley, Iain Sinclair and others, exploring 19th-century visions of the future.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230618115843/https://www.bl.uk/romantics-and-victorians/themes/visions-of-the-future |date=2023-06-18 }} from the British Library's Discovering Literature website.
* [https://www.torontopubliclibrary.ca/merril/ Merril Collection of Science Fiction, Speculation and Fantasy] at [[Toronto Public Library]]
* [https://www.depauw.edu/sfs/biblio.htm Science Fiction Studies' Chronological Bibliography of Science Fiction History, Theory, and Criticism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220725144524/https://www.depauw.edu/sfs/biblio.htm |date=2022-07-25 }}
* [https://www.esquire.com/entertainment/books/g39358054/best-sci-fi-books/ Best 50 sci-fi novels of all time] ([[Esquire (magazine)|Esquire]]; 21 March 2022)

{{Speculative fiction all}}
{{Science fiction}}
{{Narrative}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:විද්‍යා ප්‍රබන්ධ| ]]
[[Category:Speculative fiction|Speculative fiction]]
[[ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය‍]]
[[ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>a3pxtaefiowug1mnipjyx5ung063m43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිම්බාබ්වේ හි ආණ්ඩුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153111</id>
    <revision>
      <id>795494</id>
      <parentid>697549</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T14:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>795494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52216" sha1="i8luslcgd6y9j9e17lclphu6xmrq96s" xml:space="preserve">[[File:Harare_parlament_24032005.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Harare_parlament_24032005.jpg|thumb|හරාරේ හි සිම්බාබ්වේ පාර්ලිමේන්තුව]]

[[සිම්බාබ්වේ]] යනු ජනාධිපති ආණ්ඩු ක්‍රමයක් සහිත ජනරජයකි. 2013 දී ජනමත විචාරණයකින් පසු නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කර ගැනීමත් සමඟ අර්ධ-ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි විය. 2005 ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් යටතේ ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් වන සෙනෙට් සභාව නැවත ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;reinstated&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2005 |title=Constitution of Zimbabwe Amendment (No. 17) Act, 2005 |url=http://www.kubatana.net/html/archive/legisl/050916czamd17ac.asp?sector=LEGISL |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927233356/http://www.kubatana.net/html/archive/legisl/050916czamd17ac.asp?sector=LEGISL |archive-date=27 September 2007 |website=kubatana.net |publisher=NGO Network Alliance Project}}&lt;/ref&gt; සභාව යනු පාර්ලිමේන්තුවේ පහළ සභා ගර්භයයි.

1987 දී මුගාබේ ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කර, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමයක් - ජනාධිපති ක්‍රමයක් පිහිටුවීම සඳහා චාරිත්‍රානුකූල ජනාධිපති ක්‍රමය සහ අගමැති තනතුරු අහෝසි කළේය. ඔහුගේ ZANU-PF පක්ෂය නිදහසින් පසු සෑම මැතිවරණයක්ම ජයග්‍රහණය කර ඇත-1990 මැතිවරණයේ දී දෙවන ස්ථානයට පත් වූ පක්ෂය වන එඩ්ගාර් ටෙකෙරේගේ සිම්බාබ්වේ එක්සත් ව්‍යාපාරය (ZUM) ඡන්ද වලින් 20%ක් ලබා ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tekere says Mugabe 'insecure' in new book |url=http://www.newzimbabwe.com/pages/review27.15680.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071227185709/http://www.newzimbabwe.com/pages/review27.15680.html |archive-date=27 December 2007 |access-date=6 January 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mugabe, Robert. (2007). ''Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite'', Chicago: Encyclopædia Britannica.&lt;!--ISSN/ISBN needed, page(s) needed--&gt;&lt;/ref&gt;

=== දේශපාලනය ===
1995 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය අතරතුර, ZUM ඇතුළු බොහෝ විරුද්ධ පක්ෂ ඡන්දය වර්ජනය කළ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආණ්ඩු පක්ෂයට ආසන්න වශයෙන් අතුගා දැමීමට සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Frankel&quot;&gt;{{Cite web |last=Frankel |first=Matthew |date=26 May 2010 |title=Myanmar boycott is misguided |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-may-26-la-oe-frankel-burma-20100526-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210223213933/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-may-26-la-oe-frankel-burma-20100526-story.html |archive-date=23 February 2021 |work=Los Angeles Times}}&lt;/ref&gt; 2000දී විපක්ෂය නැවත මැතිවරණයට පැමිණි විට, ඔවුන් ආසන 57ක් දිනා ගත් අතර, ZANU-PF ට වඩා අඩුවෙන් ආසන පහක් පමණි.&lt;ref name=&quot;Frankel&quot; /&gt; ඡන්ද කොල්ලකෑම්, බිය ගැන්වීම් සහ වංචා චෝදනා මධ්‍යයේ 2002 දී නැවත ජනාධිපතිවරණය පැවැත්විණි.&lt;ref name=&quot;allegations&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140104021201/http://www.africa.upenn.edu/afrfocus/afrfocus041805.html Zimbabwe: Election Fraud Report, 04/18/05]. [[University of Pennsylvania]], 18 April 2005.&lt;/ref&gt; 2005 සිම්බාබ්වේ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය මාර්තු 31 වන දින පවත්වන ලද අතර, ඡන්ද මංකොල්ලකෑම්, මැතිවරණ වංචා සහ බිය ගැන්වීම් පිළිබඳ බහුවිධ ප්‍රකාශයන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වෙනසක් සඳහා වූ ව්‍යාපාරය සහ ජොනතන් මොයෝ විසින් සිදු කරන ලද අතර, මැතිවරණ කොට්ඨාශ 120 න් 32 ක්ම විමර්ශනය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.&lt;ref name=&quot;moyo&quot;&gt;[http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&amp;click_id=84&amp;art_id=qw111061602454B251 &quot;Mugabe's former ally accuses him of foul play&quot;], ''Independent Online Zimbabwe'', 12 March 2005.&lt;/ref&gt; මොයෝ චෝදනා නොතකා මැතිවරණයට සහභාගී වූ අතර ස්වාධීන මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස අසුනක් දිනා ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Makgetlaneng|first=Sehlare|title=ZIMBABWE'S 2005 PARLIAMENTARY ELECTIONS: Lessons for the Movement for Democratic Change|url=https://www.eisa.org/pdf/JAE4.2Makgetlaneng.pdf|journal=Africa Institute of South Africa|pages=124|access-date=2024-05-09|archive-date=2022-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819014124/https://www.eisa.org/pdf/JAE4.2Makgetlaneng.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[File:Election_campaign_March_2005.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Election_campaign_March_2005.jpg|thumb|2005 දී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වෙනසක් සඳහා වූ ව්‍යාපාරයේ ආධාරකරුවන්]]
2005 දී, MDC කොටස් දෙකකට බෙදී ගියේය: ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වෙනසක් සඳහා වූ ව්‍යාපාරය - මුතම්බරා (MDC-M), සෙනෙට් සභාවට මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ ආතර් මුතම්බරාගේ නායකත්වයෙන්, සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වෙනසක් සඳහා වූ ව්‍යාපාරය - ස්වන්ගිරායි (MDC-T) නායකත්වය. මැතිවරණවලට ඉදිරිපත් වීමට විරුද්ධ වූ මෝගන් ෂ්වන්ගිරායි, දූෂිත මැතිවරණයකට සහභාගී වීම පසුගිය මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරණ බවට මුගාබේ කළ ප්‍රකාශය අනුමත කිරීම හා සමාන බව ප්‍රකාශ කළේය. MDC කඳවුරු දෙක 2006 දී ඔවුන්ගේ සම්මේලන පැවැත්වුයේ MDC-T නායකත්වයට ස්වන්ගිරායි තේරී පත් වූ අතර එය අනෙක් කණ්ඩායමට වඩා ජනප්‍රිය විය.&lt;ref name=&quot;findarticles1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1660337.html|title=Contrast in styles as contenders hold rallies in Harare townships|author=Latham, Brian|date=4 March 2002|work=The Independent|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229132808/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1660337.html|archive-date=29 December 2013|location=UK|url-status=deviated|access-date=9 May 2024|archivedate=29 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131229132808/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1660337.html}}&lt;/ref&gt;

2008 මහ මැතිවරණයේදී නිල ප්‍රතිඵලවලට මුගාබේ සහ ෂ්වන්ගිරායි අතර තරගයක් අවශ්‍ය විය. MDC-T විසින් මෙම ප්‍රතිඵලවලට අභියෝග කරමින් මුගාබේ ආන්ඩුව විසින් පුලුල්ව පැතිරුනු මැතිවරණ වංචාවකට හිමිකම් කීවේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/africa/03/27/zimbabwe.election|title=Mugabe critics predict fraud in Zimbabwe elections|date=28 March 2008|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7322468.stm|title=Zimbabwe stands 'on a precipice'|date=31 March 2008|work=BBC News|access-date=6 June 2012}}&lt;/ref&gt; 2008 ජූනි 27 දිනට දෙවන තරඟය පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණි. ජූනි 22 දින, ක්‍රියාවලියේ අඛණ්ඩ අසාධාරණය උපුටා දක්වමින් සහ &quot;මැතිවරණ ක්‍රියාවලියක ප්‍රචණ්ඩකාරී, නීත්‍යානුකූල නොවන ව්‍යාජයකට&quot; සහභාගී වීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින්, ෂ්වාන්ගිරායි ජනාධිපතිවරණ තරඟයෙන් ඉවත් විය, මැතිවරන කොමිසම දෙවන වාරය පැවැත් වූ අතර, ජනාධිපති මුගාබේට විශාල බහුතරයක් ලැබිණි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7467990.stm|title=Mugabe rival quits election race|date=22 June 2008|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; MDC-T සෙනෙට් මැතිවරණයට සහභාගී නොවූ අතර MDC-M සෙනෙට් සභාවේ ආසන පහක් දිනා ගත්තේය. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සහ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය නිසා කලකිරුණු පුද්ගලයන්ගේ පලායාම හේතුවෙන් MDC-M දුර්වල විය.&lt;ref name=&quot;findarticles1&quot; /&gt; 2008 අප්‍රේල් 28 දින, ෂ්වන්ගිරායි සහ මුතම්බරා ජොහැන්නස්බර්ග්හි පැවති ඒකාබද්ධ ප්‍රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී MDC සංයුති දෙක සහයෝගයෙන් ක්‍රියා කරන බව නිවේදනය කරන ලද අතර, MDC හට පැහැදිලි පාර්ලිමේන්තු බහුතරයක් ලබා ගැනීමට හැකි විය.&lt;ref name=&quot;SABCre&quot;&gt;{{cite web |title=Zimbabwe's MDC factions reunite |url=http://www.sabcnews.com/africa/southern_africa/0,2172,168544,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502155226/http://www.sabcnews.com/africa/southern_africa/0%2C2172%2C168544%2C00.html |archive-date=2 May 2008 |access-date=13 February 2009}}, SABC News, 28 April 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reunites&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7371823.stm|title=Opposition reunites in Zimbabwe|date=28 April 2008|work=BBC News|access-date=6 June 2012}}&lt;/ref&gt; ෂ්වන්ගිරායි පැවසුවේ පාර්ලිමේන්තු බහුතරය නොමැතිව මුගාබේට ජනාධිපතිව සිටිය නොහැකි බවයි.&lt;ref name=&quot;Reunites&quot; /&gt;

2008 සැප්තැම්බර් මැද භාගයේදී, දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ මොසැම්බික්හි නායකයින් විසින් අධීක්‍ෂණය කරන ලද දිග්ගැස්සුනු සාකච්ඡා වලින් පසුව, මුගාබේ සහ ෂ්වන්ගිරායි බලය බෙදාගැනීමේ ගිවිසුමකට අත්සන් තැබූ අතර එහිදී මුගාබේ හමුදාවේ පාලනය රඳවා ගත්තේය. අවම වශයෙන් වසර පහක්වත් ගතවනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කරන ලද නැවත ගොඩනැඟීමේ ප්‍රයත්නයන් සඳහා අරමුදල් සැපයීමට පෙර මෙම ඒකාබද්ධ කිරීම තුළින් සැබෑ වෙනසක් ඇති වනු දැකීමට අවශ්‍ය වූ පරිත්‍යාගශීලී ජාතීන් 'බලා සිටීම සහ බලන්න' ආකල්පයක් අනුගමනය කළහ. 2009 පෙබරවාරි 11 දින මුගාබේ විසින් ස්වන්ගිරායි අගමැති ලෙස දිවුරුම් දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Services |first=Msnbc com News |date=2009-02-11 |title=Tsvangirai sworn in as Zimbabwe's PM |url=http://www.nbcnews.com/id/29134750/ns/world_news-africa/t/tsvangirai-sworn-zimbabwes-pm/ |access-date=2020-07-10 |website=msnbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tsvangirai sworn in as Zimbabwe PM - CNN.com |url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/africa/02/11/zimbabwe/ |access-date=2020-07-10 |website=www.cnn.com}}&lt;/ref&gt; 
2008 නොවැම්බරයේදී, සිම්බාබ්වේ රජය විසින් ඒඩ්ස්, ක්ෂය රෝගය සහ මැලේරියාවට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ගෝලීය අරමුදල විසින් පරිත්‍යාග කරන ලද ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 7.3ක් වැය කරන ලදී. සංවිධානයේ නියෝජිතයෙකු මුදල් වියදම් කළේ කෙසේදැයි අනුමාන කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය, එය අපේක්ෂිත අරමුණ සඳහා නොවේ, සහ මුදල් ආපසු ලබා දෙන ලෙස කරන ලද ඉල්ලීම්වලට ගරු කිරීමට රජය අපොහොසත් වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/11/03/world/africa/03zimbabwe.html?_r=1&amp;oref=slogin|title=Aid Group Says Zimbabwe Misused $7.3 Million|last=Dugger|first=Celia W.|date=3 November 2008|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

මුගාබේගේ 30 වසරක ජනාධිපති ධුර කාලය අවසන් කරමින් 2017 නොවැම්බරයේ සිදු වූ කුමන්ත්‍රණයකින් සිම්බාබ්වේ දේශපාලනයේ තත්ත්වය ප්‍රශ්න කර ඇත. මෙම කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව එමර්සන් ම්නන්ගග්වා ජනාධිපති ලෙස පත් කරන ලද අතර 2018 සිම්බාබ්වේ මහ මැතිවරණයෙන් 50.8% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් නිල වශයෙන් තේරී පත් වූ අතර, ඔහුව පරාජයක් වළක්වා සිම්බාබ්වේ තුන්වන ජනාධිපතිවරයා බවට පත් කළේය.

2020 ජූලි 31 වැනි දින සැලසුම් කරන ලද විරෝධතා මධ්‍යයේ සෑම විටම අන්තර්ජාලය වසා දැමීම සම්බන්ධයෙන් රජයට එහි පුරවැසියන් අතර සෘණාත්මක අදහස් ලැබී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shiangala |first=Mike |date=2020-07-31 |title=Zimbabwe to allegedly shutdown the Internet on 31st July |url=https://smattgeeksmedia.com/news/zimbabwe-to-allegedly-shutdown-the-internet-on-31st-july/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810180309/https://smattgeeksmedia.com/news/zimbabwe-to-allegedly-shutdown-the-internet-on-31st-july/ |archive-date=10 August 2020 |access-date=2020-07-31 |website=Smatt Geeks Media |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2023 ජූලි මාසයේදී සිම්බාබ්වේ ජනාධිපති එමර්සන් ම්නන්ගග්වා යුක්රේනය රුසියානු ආක්‍රමණයට සහය පළ කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.africanews.com/2023/07/28/zimbabwe-and-uganda-leaders-meet-with-russian-president-putin/|title=Zimbabwe and Uganda leaders meet with Russian President Putin|date=28 July 2023|work=Africanews}}&lt;/ref&gt;

=== සන්නද්ධ හමුදා ===
[[File:Flag_of_the_Zimbabwe_Defence_Forces.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flag_of_the_Zimbabwe_Defence_Forces.svg|thumb|සිම්බාබ්වේ ආරක්ෂක හමුදාවේ ධජය]]
සිම්බාබ්වේ ආරක්ෂක හමුදාවන් පිහිටුවන ලද්දේ කැරලිකාර හමුදා තුනක් - සිම්බාබ්වේ අප්‍රිකානු ජාතික විමුක්ති හමුදාව (ZANLA), සිම්බාබ්වේ මහජන විප්ලවවාදී හමුදාව (ZIPRA) සහ රොඩේසියානු ආරක්ෂක හමුදා (RSF) - දෙවන චිමුරෙන්ගා සහ සිම්බාබ්වේ නිදහසෙන් පසු 1980 දී එක්සත් කිරීමෙනි. 1982 දී විශ්‍රාම ගිය එයාර් මාර්ෂල් නෝමන් වෝල්ෂ්ගේ අණ යටතේ සිම්බාබ්වේ ජාතික හමුදාව (ZNA) සහ සිම්බාබ්වේ ගුවන් හමුදාව (AFZ) පිහිටුවීමට ඒකාබද්ධ කාල සීමාව සිදු විය. 1985 දී එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් ජොෂියා තුංගමිරායි වෙත අණදෙන නිලධාරියා භාර දුන් ඩවුඩ්පොට 2003 දී ජෙනරාල් කොන්ස්ටන්ටයින් චිවෙන්ගා උසස් කර සිම්බාබ්වේ ආරක්ෂක හමුදාවේ ආඥාපති ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු වෙනුවට ලුතිනන් ජෙනරාල් පී.වී. සිබන්ඩා යුධ හමුදාපති ලෙස පත් විය.&lt;ref name=&quot;minist&quot;&gt;{{cite web |title=Zimbabwe Ministry of Defence |url=http://www.mod.gov.zw/zdf/zdf.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071102151320/http://www.mod.gov.zw/zdf/zdf.htm |archive-date=2 November 2007 |access-date=17 November 2007}}&lt;/ref&gt;

ZNA සතුව 30,000 ක සක්‍රීය රාජකාරි ශක්තියක් ඇත. ගුවන් හමුදාවේ ස්ථාවර පුද්ගලයින් 5,139ක් පමණ සිටී.&lt;ref name=&quot;Airforce of Zimbabwe&quot;&gt;{{cite web |title=Zimbabwe Defence Forces News |url=http://www.zimbabwedefence.com/AFZ0.html |access-date=17 April 2009 |publisher=ZDF News}}&lt;/ref&gt; සිම්බාබ්වේ ජනරජ පොලිසිය (පොලිස් ආධාරක ඒකකය, පැරාමිලිටරි පොලිසිය ඇතුළුව) සිම්බාබ්වේ ආරක්ෂක බලකායේ කොටසක් වන අතර සංඛ්‍යාව 25,000කි.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Chari, Freeman Forward |date=24 December 2007 |title=MILITARISATION OF ZIMBABWE: Does the opposition stand a chance? |url=http://www.zimbabwejournalists.com/story.php?art_id=3364&amp;cat=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080105170018/http://www.zimbabwejournalists.com/story.php?art_id=3364&amp;cat=4 |archive-date=5 January 2008 |publisher=zimbabwejournalists.com}}&lt;/ref&gt;

1980 මුල් භාගයේ බහුතර පාලනයෙන් පසුව, බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා පුහුණුකරුවන් ගරිල්ලා සටන්කරුවන් දැනට පවතින රොඩේසියානු සන්නද්ධ හමුදාවන් මත ඇති බලඇණි ව්‍යුහයකට ඒකාබද්ධ කිරීම අධීක්ෂණය කළහ. පළමු වසර සඳහා, ඉහළම දක්ෂතා දක්වන අපේක්ෂකයා බලඇණි අණදෙන නිලධාරියා බවට පත්වන ක්‍රමයක් අනුගමනය කරන ලදී. ඔහු හෝ ඇය ZANLA වෙතින් නම්, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ දෙවන අණ දෙන නිලධාරියා ඉහළම කාර්ය සාධනය කළ ZIPRA අපේක්ෂකයා විය, සහ අනෙක් අතට.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Peter|last=Godwin|author-link=Peter Godwin (writer)|year=1996|title=Mukiwa – A White Boy in Africa|isbn=978-0-333-67150-4|publisher=Macmillan|location=London, UK}}&lt;/ref&gt; මෙමගින් විධාන ව්‍යුහයේ චලනයන් දෙක අතර සමබරතාවයක් සහතික විය.

ZNA මුලින් බලඇණි 28 කින් සමන්විත වූ බලසේනා හතරකට පිහිටුවන ලදී. බ්‍රිගේඩ් ආධාරක ඒකක සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ හිටපු රොඩේසියානු හමුදාවේ විශේෂඥයින්ගෙන් සමන්විත වූ අතර රොඩේසියානු අප්‍රිකානු රයිෆල්වල ඒකාබද්ධ නොවූ බලඇණි 1 වන, 3 වන සහ 4 වන බලසේනා වෙත අනුයුක්ත කරන ලදී. පස්වන බළකාය 1981 දී පිහිටුවන ලද අතර 1988 දී විසුරුවා හරින ලද්දේ ගුකුරාහුන්ඩි ලෙස හැඳින්වෙන මාටබෙල්ලන්ඩ් බ්‍රිගේඩය අත්පත් කර ගැනීමේදී සමූහ ම්ලේච්ඡත්වය සහ මිනීමැරුම් ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් පසුවය.&lt;ref name=&quot;watch&quot;&gt;Nyarota, Geoffrey (2006). ''Against the Grain'', Zebra, p. 134; {{ISBN|1770071121}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ministry of Defence, Zimbabwe |url=http://www.mod.gov.zw/army/zna.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071102184314/http://www.mod.gov.zw/army/zna.htm |archive-date=2 November 2007 |access-date=11 November 2007}}&lt;/ref&gt; බ්‍රිගේඩිය 2006 වන විට නැවත පිහිටුවන ලදී, එහි අණදෙන නිලධාරි බ්‍රිගේඩියර් ජෙනරාල් ජෝන් මුපාන්ඩේ එහි &quot;සාරවත් ඉතිහාසය&quot; අගය කළේය.&lt;ref name=&quot;Herald Reporter&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.zimbabwedefence.com/News_5th_Gets_Comm.html|title=5th Brigade gets new commander|date=22 February 2006|access-date=18 April 2009|publisher=Zimbabwe Defence Forces News}}&lt;/ref&gt;

=== මානව හිමිකම් ===
[[File:Demonstration_against_Mugabe.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Demonstration_against_Mugabe.JPG|දකුණ|thumb|රොබට් මුගාබේට එරෙහිව ලන්ඩනයේ විරෝධතාවක්. සිම්බාබ්වේ හි සිම්බාබ්වේ පොලිසිය විසින් විරෝධතා අධෛර්යමත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=3 December 2008 |title=Police baton charge Harare protesters |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/12/03/2437229.htm |work=ABC News}}&lt;/ref&gt;]]
මුගාබේ පරිපාලනය සහ ප්‍රමුඛ ZANU-PF පක්ෂය යටතේ සිම්බාබ්වේහි ක්‍රමානුකූලව සහ උග්‍රවන මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් පිළිබඳ පුලුල්ව පැතිරුනු වාර්තා තිබේ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Howard-Hassmann|first=Rhoda E.|date=24 November 2010|title=Mugabe's Zimbabwe, 2000–2009: Massive Human Rights Violations and the Failure to Protect|journal=Human Rights Quarterly|volume=32|issue=4|pages=898–920|doi=10.1353/hrq.2010.0030|issn=1085-794X|s2cid=143046672}}&lt;/ref&gt; ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්&lt;ref name=&quot;AI&quot;&gt;{{cite web |title=Zimbabwe |url=http://web.amnesty.org/report2005/zwe-summary-eng |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203015112/http://web.amnesty.org/report2005/zwe-summary-eng |archive-date=3 December 2007 |access-date=2 December 2007 |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt; සහ හියුමන් රයිට්ස් වොච්&lt;ref name=&quot;hrw&quot;&gt;{{cite web |title=Zimbabwe – Events of 2006 |url=https://www.hrw.org/englishwr2k7/docs/2007/01/11/zimbab14720.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011095246/http://hrw.org/englishwr2k7/docs/2007/01/11/zimbab14720.htm |archive-date=11 October 2007 |access-date=2 December 2007 |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt; වැනි මානව හිමිකම් සංවිධානවලට අනුව සිම්බාබ්වේ රජය නවාතැන්, ආහාර, ගමන් කිරීමේ සහ පදිංචියේ නිදහස, රැස්වීමේ නිදහස සහ නීතියේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරයි. 2009 දී, ජාත්‍යන්තර ජන සංහාර විද්වතුන්ගේ සංගමයේ සභාපති ග්‍රෙගරි ස්ටැන්ටන් ප්‍රකාශ කළේ &quot;මුගාබේ රජය මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වැරදිකරු බවට පැහැදිලි සාක්ෂි ඇති බවත්, මුගාබේ ජාත්‍යන්තරය ඉදිරියේ නඩු විභාගයට ගෙන ඒමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි ඇති බවත්ය. අපරාධ අධිකරණය.&quot;&lt;ref&gt;Howard-Hassmann 2010, p.&amp;nbsp;909&lt;/ref&gt;

සිම්බාබ්වේ හි පිරිමි සමලිංගිකත්වය නීති විරෝධී ය. 1995 සිට, රජය සමලිංගික පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙපාර්ශවයටම එරෙහිව උද්ඝෝෂණ ක්‍රියාත්මක කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 May 2016 |title=State Sponsored Homophobia 2016: A world survey of sexual orientation laws: criminalisation, protection and recognition |url=http://ilga.org/downloads/02_ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2016_ENG_WEB_150516.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902183618/http://ilga.org/downloads/02_ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2016_ENG_WEB_150516.pdf |archive-date=2 September 2017 |access-date=17 April 2018 |work=[[International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association]]}}&lt;/ref&gt; ජනාධිපති මුගාබේ සිම්බාබ්වේ ප්‍රශ්න රැසකට සමලිංගිකයින්ට දොස් පවරා ඇති අතර සමලිංගිකත්වය &quot;අප්‍රිකානු&quot; සහ යුරෝපීය යටත් විජිතවාදීන් විසින් ගෙන ආ දුරාචාර සංස්කෘතියක් ලෙස සැලකූ අතර ඔහුගේ රටේ &quot;සුදු ජාතිකයන් කිහිප දෙනෙකු&quot; විසින් පමණක් ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/523162.stm|title=BBC News – Africa – Zimbabwe gay rights face dim future|website=news.bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt;

2007 මාර්තු 11 MDC රැලියක් මර්දනය කිරීම සහ 2008 මැතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර තවත් කීපයකට එරෙහිව විරුද්ධ රැස්වීම් නිතරම පොලිස් බලකායේ පලිගැනීම් වලට ලක් වේ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&amp;objectid=10517688|title=Zimbabwe election violence spreads to Harare|last=Whitaker|first=Raymond|date=22 June 2008|work=The New Zealand Herald|access-date=7 December 2008}}&lt;/ref&gt; පොලිස් ක්‍රියා එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් බෑන් කී මූන්, යුරෝපා සංගමය සහ එක්සත් ජනපදය විසින් දැඩි ලෙස හෙළා දැක ඇත.&lt;ref name=&quot;bbc_Morgan&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6449691.stm|title=Unbowed Tsvangirai urges defiance|date=14 March 2007|access-date=2 December 2007|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; ෆොක්ස් සවුත්වෙස්ට් මාධ්‍ය අයිතිවාසිකම් සහ ප්‍රවේශය පිළිබඳව ද කනස්සල්ලක් පවතී. සිම්බාබ්වේ රජයට මාධ්‍ය නිදහස සහ භාෂණයේ නිදහස යටපත් කරන බවට චෝදනා එල්ල වේ.&lt;ref name=&quot;AI&quot; /&gt; මහජන විකාශන ආයතනය වන සිම්බාබ්වේ විකාශන සංස්ථාව ප්‍රචාරක මෙවලමක් ලෙස භාවිතා කිරීම සම්බන්ධයෙන් එය නැවත නැවතත් චෝදනා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;propaganda&quot;&gt;[http://www.pressreference.com/Uz-Z/Zimbabwe.html Zimbabwe Press, Media, TV, Radio, Newspapers] ''Press Reference'', 2006.&lt;/ref&gt; ඩේලි නිවුස් වැනි රජය විවේචනය කරන පුවත්පත් වසා දැමුවේ ඔවුන්ගේ කාර්යාලවලට බෝම්බ පිපිරවීමෙන් පසුව සහ රජය ඔවුන්ගේ බලපත්‍රය අලුත් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙනි.&lt;ref name=&quot;bombs&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/1141168.stm|title=Zimbabwe newspaper bombed|date=28 January 2001|work=BBC News|access-date=6 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;license&quot;&gt;{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C05E0DB1E3BF934A35751C0A9629C8B63|title=Zimbabwe: Newspaper Silenced|last=Wines|first=Michael|date=7 February 2004|work=The New York Times|access-date=6 June 2012}}&lt;/ref&gt; BBC News, Sky News සහ CNN සිම්බාබ්වේ සිට රූගත කිරීම් හෝ වාර්තා කිරීම තහනම් කරන ලදී. 2009 දී BBC සහ CNN වාර්තා කිරීමේ සීමාවන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Telegraph&quot;&gt;[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/zimbabwe/5935043/Zimbabwe-lifts-reporting-ban-on-BBC-and-CNN-after-eight-years.html &quot;Zimbabwe lifts reporting ban on BBC and CNN&quot;], ''[[The Daily Telegraph]]'', 30 July 2009.&lt;/ref&gt; Sky News සිම්බාබ්වේ තුල සිදුවන සිදුවීම් දකුණු අප්‍රිකාව වැනි අසල්වැසි රටවලින් දිගින් දිගටම වාර්තා කරයි.&lt;ref name=&quot;networks&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/newswatch/ukfs/hi/newsid_4400000/newsid_4401700/4401767.stm|title=Why did Zimbabwe ban the BBC?|author=Nkosi, Milton|date=1 April 2005|work=BBC News|access-date=6 June 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Al Jazeera kicked out of Zimbabwe |url=http://zimbabwemetro.com/2008/06/22/al-jazeera-kicked-out-of-zimbabwe |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20080623173259/http://zimbabwemetro.com/2008/06/22/al-jazeera-kicked-out-of-zimbabwe |archive-date=23 June 2008 |access-date=1 June 2016}}, zimbabwemetro.com, 22 June 2008.&lt;/ref&gt;

2020 ජූලි 24 වන දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR) අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස සහ වීදිවල සාමකාමීව එක්රැස් කිරීමේ නිදහස යටපත් කිරීමට සිම්බාබ්වේ බලධාරීන් COVID-19 අර්බුදය කඩතුරාවක් ලෙස භාවිතා කර ඇතැයි යෝජනා කරන චෝදනා සම්බන්ධයෙන් කනස්සල්ල පළ කළේය. OHCHR ප්‍රකාශක ලිස් ත්‍රොසෙල් ප්‍රකාශ කළේ දූෂණයට හෝ වෙනත් ඕනෑම දෙයකට විරෝධය දැක්වීමට ජනතාවට අයිතියක් ඇති බවයි. වඩා හොඳ වැටුප් සහ සේවා කොන්දේසි ඉල්ලා සාමකාමීව විරෝධතාවයේ නිරත වූ හෙදියන් සහ සෞඛ්‍ය සේවකයින් විසුරුවා හැරීමට සහ අත්අඩංගුවට ගැනීමට සිම්බාබ්වේ බලධාරීන් බලය යොදා ගත්හ. විරෝධතාවයකට සහභාගී වීම නිසා විරුද්ධ පක්ෂයේ සාමාජිකයින් කිහිප දෙනෙකු සහ ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදීන් ද අත්තනෝමතික ලෙස අත්අඩංගුවට ගෙන රඳවා තබා ගත් බව එම වාර්තා පෙන්වා දෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 July 2020 |title=Zimbabwe: COVID-19 must not be used to stifle freedoms, says UN rights office |url=https://news.un.org/en/story/2020/07/1069011 |access-date=24 July 2020 |website=UN News}}&lt;/ref&gt;

2020 අගෝස්තු 5 වන දින, ට්විටර් හි #ZimbabweanLivesMatter ව්‍යාපාරය රට තුළ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් කෙරෙහි ජාත්‍යන්තර කීර්තිමත් පුද්ගලයින්ගේ සහ දේශපාලනඥයන්ගේ අවධානය යොමු කරමින් එමර්සන් ම්නන්ගග්වාගේ රජයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කළේය. දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් අත්අඩංගුවට ගැනීම්, පැහැර ගැනීම් සහ වධහිංසා පැමිණවීම් සහ මාධ්‍යවේදී හෝප්වෙල් චිනොනෝ සහ බුකර් ත්‍යාගය විසින් කෙටි ලැයිස්තුගත කර ඇති කතුවරිය ට්සිට්සි දංගරෙම්බ්ගා සිරගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් මෙම ව්‍යාපාරය පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 August 2020 |title=#ZimbabweanLivesMatter: celebrities join campaign against human rights abuses |url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/aug/05/zimbabweanlivesmatter-celebrities-join-campaign-against-human-rights-abuses |access-date=5 August 2020 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලන අංශ ===
[[File:Administrative_Divisions_of_Zimbabwe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Administrative_Divisions_of_Zimbabwe.svg|දකුණ|thumb|සිම්බාබ්වේ පරිපාලන අංශ]]
සිම්බාබ්වේ මධ්‍යගත රජයක් ඇති අතර පරිපාලන අරමුණු සඳහා පළාත් අටකට සහ පළාත් තත්ත්වය සහිත නගර දෙකකට බෙදා ඇත. සෑම පළාතකටම රජයේ පරිපාලනය සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරෙන පළාත් අගනුවරක් ඇත.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!පළාත
!අගනුවර
|-
|[[බුලවායෝ]]
|[[බුලවායෝ]]
|-
|[[හරාරේ]]
|[[හරාරේ]]
|-
|[[මනිකලන්ඩ් පළාත, සිම්බාබ්වේ|මනිකලන්ඩ්]]
|මුටාරේ
|-
|[[මශෝනලන්ඩ් මධ්‍යම පළාත, සිම්බාබ්වේ|මශෝනලන්ඩ් මධ්‍යම]]
|බින්දුර
|-
|[[මශෝනලන්ඩ් නැගෙනහිර පළාත, සිම්බාබ්වේ|මශෝනලන්ඩ් නැගෙනහිර]]
|මැරොන්දෙරා
|-
|[[මශෝනලන්ඩ් බස්නාහිර පළාත, සිම්බාබ්වේ|මශෝනලන්ඩ් බස්නාහිර]]
|චින්හෝයි
|-
|[[මස්වින්ගෝ පළාත, සිම්බාබ්වේ|මස්වින්ගෝ]]
|මස්විංගෝ නගරය
|-
|[[මටබෙලෙලන්ඩ් උතුරු පළාත, සිම්බාබ්වේ|මටබෙලෙලන්ඩ් උතුර]]
|ලුපනේ දිස්ත්‍රික්කය
|-
|[[මටබෙලෙලන්ඩ් දකුණු පළාත, සිම්බාබ්වේ|මටබෙලෙලන්ඩ් දකුණ]]
|ග්වාන්ඩා
|-
|[[මිඩ්ලන්ඩ් පළාත, සිම්බාබ්වේ|මිඩ්ලන්ඩ්]]
|ග්වේරු
|}
බොහෝ පළාත්වල නම් ජනනය වූයේ යටත් විජිත සමයේදී මශෝනලන්ඩ් සහ මාටබෙල්ලන්ඩ් බෙදීමෙනි: මශෝනලන්ඩ් යනු බ්‍රිතාන්‍ය දකුණු අප්‍රිකානු සමාගම පුරෝගාමී තීරුව විසින් ප්‍රථමයෙන් අත්පත් කරගත් භූමි ප්‍රදේශය වන අතර පළමු මාටබේලේ යුද්ධයේදී යටත් කරගත් ප්‍රදේශය මාටබෙල්ලන්ඩ් විය. බොහෝ පළාත්වල සැලකිය යුතු වාර්ගික සුළු ජාතීන් සිටියද, මෙය දළ වශයෙන් ෂෝනා ජනයාගේ සහ මතබේලේ ජනයාගේ පූර්ව යටත් විජිත ප්‍රදේශයට අනුරූප වේ. සෑම පළාතකම ප්‍රධානත්වය දරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලබන පළාත් ආණ්ඩුකාරවරයෙකු විසිනි.&lt;ref name=&quot;constitution&quot;&gt;{{cite web |title=Constitution of the Republic of Zimbabwe |url=http://www.parlzim.gov.zw/cms/UsefulResourses/ZimbabweConstitution.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20081221053703/http://www.parlzim.gov.zw/cms/UsefulResourses/ZimbabweConstitution.pdf |archive-date=21 December 2008 |access-date=19 December 2008 |publisher=Parliament of Zimbabwe}}&lt;/ref&gt; පළාත් රජය පාලනය කරනු ලබන්නේ රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව විසින් පත් කරන ලද පළාත් පරිපාලකයෙකු විසිනි. පළාත් මට්ටමින් අනෙකුත් රජයේ කාර්යයන් ජාතික රජයේ දෙපාර්තමේන්තු වල පළාත් කාර්යාල මගින් සිදු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Provincial Councils and Administration Act (Chapter 29:11) |url=http://www.parlzim.gov.zw/attachments/article/116/PROVINCIAL_COUNCILS_AND_ADMINISTRATION_ACT_29_11.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227155122/http://www.parlzim.gov.zw/attachments/article/116/PROVINCIAL_COUNCILS_AND_ADMINISTRATION_ACT_29_11.pdf |archive-date=27 December 2013 |access-date=19 December 2008 |publisher=Parliament of Zimbabwe}}&lt;/ref&gt;

පළාත් දිස්ත්‍රික්ක 59කට සහ වාට්ටු 1,200කට බෙදා ඇත (සමහර විට මහ නගර සභා ලෙසද හැඳින්වේ). සෑම දිස්ත්‍රික්කයකම ප්‍රධානත්වය දරන්නේ රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව විසින් පත් කරන ලද දිස්ත්‍රික් පරිපාලකයෙකු විසිනි. ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියෙකු පත් කරන ග්‍රාමීය දිස්ත්‍රික් කවුන්සිලයක් ද ඇත. ග්‍රාමීය දිස්ත්‍රික් සභාව සමන්විත වන්නේ දිස්ත්‍රික්කයේ තේරී පත් වූ වාට්ටු මන්ත්‍රීවරුන්, දිස්ත්‍රික් පරිපාලක සහ ප්‍රධානීන්ගේ (සාම්ප්‍රදායික නීතිය යටතේ පත් කරන ලද සම්ප්‍රදායික නායකයින්) එක් නියෝජිතයෙකි. දිස්ත්‍රික් මට්ටමින් අනෙකුත් රජයේ කාර්යයන් ජාතික රජයේ දෙපාර්තමේන්තු දිස්ත්‍රික් කාර්යාල මගින් සිදු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rural District Councils Act (Chapter 29:13) |url=http://www.parlzim.gov.zw/attachments/article/116/RURAL_DISTRICT_COUNCILS_ACT_29_13.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227145728/http://www.parlzim.gov.zw/attachments/article/116/RURAL_DISTRICT_COUNCILS_ACT_29_13.pdf |archive-date=27 December 2013 |access-date=19 December 2008 |publisher=Parliament of Zimbabwe}}&lt;/ref&gt;

වාට්ටු මට්ටමින් තේරී පත් වූ වාට්ටු මන්ත්‍රීවරයා, ක්‍රාල්හෙඩ් (ප්‍රධානීන්ට යටත් සම්ප්‍රදායික නායකයින්) සහ ගම් සංවර්ධන කමිටු නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත වාට්ටු සංවර්ධන කමිටුවක් ඇත. වාට්ටු ගම්වලට බෙදා ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම තේරී පත් වූ ගම් සංවර්ධන කමිටුවක් සහ ප්‍රධානියා (ක්‍රැල්හෙඩ්ට යටත් සම්ප්‍රදායික නායකයෙක්) ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Traditional Leaders Act (Chapter 29:17) |url=http://www.parlzim.gov.zw/attachments/article/116/TRADITIONAL_LEADERS_ACT_29_17.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904033010/http://www.parlzim.gov.zw/attachments/article/116/TRADITIONAL_LEADERS_ACT_29_17.pdf |archive-date=4 September 2015 |access-date=19 December 2008 |publisher=Parliament of Zimbabwe}}&lt;/ref&gt;

=== සම්බාධක ===
2000 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට, සිම්බාබ්වේ දේශීය දේශපාලනය මෙන්ම බටහිර ජාතීන් සමඟ රටේ සබඳතා හැඩගස්වා ඇති එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපා සංගමය විසින් පනවන ලද සම්බාධකවලට යටත්ව සිම්බාබ්වේ පවතී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ndakaripa|first=Musiwaro|date=2021-04-03|title=Zimbabwe's Economic Meltdown: Are Sanctions Really to Blame?|url=https://doi.org/10.1080/0163660X.2021.1934997|journal=The Washington Quarterly|volume=44|issue=2|pages=95–120|doi=10.1080/0163660X.2021.1934997|issn=0163-660X|s2cid=235465633}}&lt;/ref&gt; 2002 දී සිම්බාබ්වේ මහ මැතිවරණය පැවැත්වූ අතර එම මැතිවරණයට පෙර යුරෝපා සංගමය නිරීක්ෂකයන් යවන ලද නමුත් මැතිවරණ නිරීක්ෂක කණ්ඩායමට රට හැර යාමට සිදු විය. 2002 පෙබරවාරියේදී EU විසින් සිම්බාබ්වේ වෙත ඉලක්කගත හෝ සීමාකාරී පියවර තැබීය. අවම වශයෙන් රාජ්‍ය නිලධාරීන් 20 දෙනෙකුට යුරෝපයට ඇතුළුවීම තහනම් කරන ලද අතර යුරෝපා සංගම් අරමුදල් නතර කරන ලදී. මැතිවරණයට පෙර 2002 සිට 2007 දක්වා සිම්බාබ්වේ රජයට ඩොලර් මිලියන 128ක් වැය වූ අතර එය අවලංගු විය. එසේ වුවද, EU විසින් රජයට සෘජුව අරමුදල් සැපයීම පමණක් නතර කළ නමුත් එය දිගටම මුදල් යැවීම සිදු කළේ ආධාර ආයතන සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හරහා පමණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Zimbabwe: Background |url=https://www.everycrsreport.com/reports/RL32723.html |access-date=2021-11-14 |website=www.everycrsreport.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

වසර කිහිපයකට පසු, EU සහ සිම්බාබ්වේ ඔවුන්ගේ සමහර ආරවුල් විසඳා ගත් අතර EU සම්බාධක බොහොමයක් ඉවත් කරන ලදී. අනෙකුත් රාජ්‍ය නිලධාරීන් ඉවත් කරද්දී ලැයිස්තුවේ රැඳී සිටියේ මුගාබේ සහ ඔහුගේ බිරිඳ පමණි. කෙසේ වෙතත්, යුරෝපා සංගමය තවමත් සිම්බාබ්වේ මුදල් ලබා දුන්නේ නැත. එබැවින්, රජය 2019 මාර්තු 4 සිට 2019 මාර්තු 21 දක්වා ඉඩායි සුළි කුණාටුව දුටු පරිදි රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හරහා මුදල් යොමු කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-03-18 |title=Cyclones Idai and Kenneth |url=https://www.unocha.org/southern-and-eastern-africa-rosea/cyclones-idai-and-kenneth |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205181317/https://www.unocha.org/southern-and-eastern-africa-rosea/cyclones-idai-and-kenneth |archive-date=5 December 2019 |access-date=2021-11-14 |website=OCHA |language=en}}&lt;/ref&gt;

ඇමෙරිකාව සිම්බාබ්වේ රාජ්‍යයට ද සම්බාධක පැනවීය. සිම්බාබ්වේ මත එක්සත් ජනපද සම්බාධක වර්ග දෙකක් තිබේ. පළමු එක සිම්බාබ්වේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ආර්ථික ප්‍රතිසාධන පනත (ZIDERA) වන අතර දෙවැන්න ඉලක්කගත සම්බාධක වැඩසටහනයි. ZIDERA ඉල්ලීම් කිහිපයක් ඉදිරිපත් කළා, පළමු එක තමයි සිම්බාබ්වේ මානව හිමිකම්වලට ගරු කළ යුතුයි, දෙවනුව සිම්බාබ්වේ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයට කරන ඇඟිලි ගැසීම් නැවැත්විය යුතුයි, තුන්වන සිම්බාබ්වේ සුදු ගොවිපලවල් අත්පත් කර ගැනීම නැවැත්විය යුතුයි. මෙම ඉල්ලීම් කිසිවක් ඉටු නොකළේ නම්, එක්සත් ජනපදය IMF සහ ලෝක බැංකුව සිම්බාබ්වේ වෙත මුදල් ණයට දීම අවහිර කරනු ඇත.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web |title=Zimbabwe |url=https://www.europeansanctions.com/region/zimbabwe/ |access-date=2021-11-14 |website=EU Sanctions |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; 2018 දී නව ZIDERA ක්‍රියාත්මක වූයේ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම හෝ මිත්‍රත්වයක් ඇති නොවේ, නිදහස් මැතිවරණ, නිදහස් මාධ්‍ය සහ මානව හිමිකම් තිබිය යුතුය යන ආදර්ශ පාඨය සමඟින්, සිම්බාබ්වේ SADC විනිශ්චය මණ්ඩලයේ තීන්දුව බලාත්මක කළ යුතුය. ඉලක්කගත සම්බාධක වැඩසටහන 2003 දී ක්‍රියාත්මක කරන ලද අතර, එය සිම්බාබ්වේ සමාගම් සහ එක්සත් ජනපද සමාගම් සමඟ ගනුදෙනු කිරීමට අවසර නැති පුද්ගලයින් ලැයිස්තුගත කරයි. සිම්බාබ්වේ සම්බාධක දශක දෙකකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ පවතී. 2021 මාර්තු මාසයේදී, එක්සත් ජනපදය සිම්බාබ්වේ වෙත සිය සම්බාධක අලුත් කළේය.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==

[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]]</text>
      <sha1>i8luslcgd6y9j9e17lclphu6xmrq96s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය, සේරුවිල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165115</id>
    <revision>
      <id>795522</id>
      <parentid>795112</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T06:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38288-04</username>
        <id>79846</id>
      </contributor>
      <comment>/* පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක */ වැදගත් කරුණු කිහිපයක් ඇතුළත් කරන ලදී. ස්තූතියි!</comment>
      <origin>795522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22335" sha1="a0falr4thobyo79kslex1xnb7g9vvxz" xml:space="preserve">{{distinguish|වෙල්ගම්වෙහෙර විහාරය, ත්‍රිකුණාමලය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය }}
{{In use}}
{{තොරතුරුකොටුව ආගමික ගොඩනැගිල්ල
| building_name         =විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය{{smaller|&lt;br&gt;(මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා)}}&lt;br&gt; 
| native_name           = 
| religious_affiliation = ථේරවාද බුදුදහම
| image                 = [[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|250px]]
| alt                   = 
| caption               = විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්ථූපය 
| map_type              = Sri Lanka
| map_size              = 
| map_alt               = 
| map_caption           = ශ්‍රී ලංකාව තුල පිහිටීම 
| coordinates           = {{coord|8|23|47.4|N|81|18|49.6|E|display=inline,title}}
| location             =තෝප්පූර්,සේරුවාවිල, [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| rite                  = 
| sect                  = [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]]
| cercle                = 
| sector                = 
| municipality          = 
| district              = [[ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කය|ත්‍රිකුණාමලය]]
| territory             = 
| prefecture            = 
| state                 = සේරුවාවිල 
| province              = [[නැගෙනහිර පළාත]]
| region                = 
| consecration_year     = 
| status                = 
| functional_status     = 
| heritage_designation  = පුරාවිද්‍යා සංරක්ෂිත ස්ථානය-මුල් අනුරාධපුර යුගය 
| leadership            = [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] 
| website               = https://mahamevnawa.lk
| architect             = 
| architecture_type     = පුරාණ බෞද්ධ විහාර(පධානඝර-බටහිරාරාම සම්ප්‍රදාය)
| architecture_style    = 
| founded_by            = ගිරිඅභය නම් සෝමනුවර ප්‍රාදේශීය රජු(කාවන්තිස්ස මහ රජ සමය)
| general_contractor    = 
| groundbreaking        = 
| year_completed        = ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවස 
| construction_cost     = 
| facade_direction      = 
| capacity              = 
| length                = 
| width                 = 
| width_nave            = 
| height_max            = 
| dome_quantity         = 
| dome_height_outer     = 
| dome_height_inner     = 
| dome_dia_outer        = 
| dome_dia_inner        = 
| minaret_quantity      = 
| minaret_height        = 
| spire_quantity        = 
| spire_height          = 
| materials             = 
| nrhp                  = 
| designated            = 
| added                 = 
| refnum                = 
| designation1          =APMSL 
| designation1_offname  = 
| designation1_type     = 
| designation1_criteria = 
| designation1_date     = 
| designation1_number   = 
| designation1_free1name = 
| designation1_free1value = 
| designation1_free2name = 
| designation1_free2value = 
| image_size            = 
}}

'''සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය''' නැතහොත් '''විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය/විල්ගම්වෙහෙර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව'''({{langx|en|Wilgamwehera Raja Maha Vihara}},{{langx|ta|வில்கம்வெஹேர ராஜ மகா விகாரை}}) යනු මුල් අනුරාධපුර යුගයේදී ඉදිකළ ඉපැරණි බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි.මෙම ආරාම සංකීර්ණය [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] පිහිටි සේරුවිල ප්‍රදේශයේ සිට 4km ක් පමණ දුරින් තෝප්පූර් ප්‍රදේශයට ආසන්නව නෙලුම්ගම පිහිටා තිබේ.පධානඝර හෙවත් [[බටහිරාරාම]] විහාර ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් ලෙස යැයි සලකනු ලැබේ.වර්තමානයේ මෙම විහාරය [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ]] තවත් එක් ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.

පාලි ධාතුවංශය,සිංහල ධාතුවංශය සහ ජිනකාලමාලී යන පැරණි මුලාශ්‍ර වලට අනුව  සේරු නම් විල කෙළවර ගිරිඅභය නම් ප්‍රාදේශීය රජෙක් තම බිසවගේ නමින් ගෞතම බුදුරදුන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන්  කරවා &quot;සෝමවතී ස්තූපය&quot; නම් ස්ථූපය කරවීය.දකුණු දළදා නිධාපිත එම සෝමවතී සෑය යනු වර්තමානයේ විල්ගම්වෙහෙර ලෙස හදුන්වන මෙම ස්තූපය විය හැකි  බව ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල 2020 වර්ෂයේ අගෝස්තු මස මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක් මගින් ප්‍රකාශයට පත්කර තිබේ.&lt;ref&gt;https://www.lankadeepa.lk/sunday/rasawitha/57-577511&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://sinhala.newsfirst.lk/sinhala/2020/07/18&lt;/ref&gt; ඒ මත අනුව සේරුවිල විල් කෙළවර දකුණු දළදා වහන්සේ  තැන්පත් කර සෑදූ එම ස්ථූපය &quot;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතිය මහා සෑය&quot; ලෙස හැඳුන්වා දිය හැක.

== ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සතර දළදා වහන්සේලා ==
මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව මේ ලෝකයේ ඇත්තේ දළදා වහන්සේලා 4 නමක්  පමණයි.ඒවා නම් උඩු වම් දළදා වහන්සේ ,යටි වම් දළදා වහන්සේ, උඩු දකුණු දළදා වහන්සේ,යටි දකුණු දළදා වහන්සේ. කුමක් නිසාද යත්, සතර දළදා වහන්සේලා හැර ඉතිරි දළදා වහන්සේලා 36, කේශ ධාතු සහ ලෝම  ධාතු රාශියක් බුදුන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ආදාහනය කරන අවස්ථාවේ එක් එක් සක්වලින් පැමිණි දෙවිවරුන් විසින් රැගෙන ගිය බැවිනි. මූලාශ්‍රවලට අනුව එක් සක්වලකට  රැගෙන ගියේ එක් ධාතුන් වහන්සේ නමක් පමණි.

මහාපරිනිබ්බාන සූත්‍රයට අනුව ඒවායේ පිහිටීම පහත පරිදි වේ.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; width=&quot;70%&quot;
! align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot; |දළදා නාමය
! align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot; | පෙර ස්ථානය
! align=&quot;left&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot; | වත්මන් ස්ථානය
|-
| යටි වම් දළදා වහන්සේ
| කාලිංග (ඓතිහාසික කලාපය) රාජධානිය, ඉන්දියාව 
| ශ්‍රී ලංකාවේ [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව|දළදා මාලිගාව]]
|-
| උඩු වම් දළදා වහන්සේ
| [[ගාන්ධාර|ගන්ධාර]] - වර්තමාන වයඹදිග පකිස්ථානයේ සහ ඊසානදිග ඇෆ්ගනිස්ථානයේ
| නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නොමැත
|-
| දකුණු දළදා වහන්සේ 
|  තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය
| තව්තිසා දෙව්ලොව සිළුමිණි ස්තූපය 
|-
| දකුණු දළදා වහන්සේ
|  ජයසේන නා රජුගේ නාග භවන
| සෝමාවතිය ස්තූපය {{small|(සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතිය ස්තූපය හෝ [[සෝමාවතිය විහාරය|පොලොන්නරුව සෝමාවති ස්ථූපය]] විය හැක)}}
|}

== ඉතිහාසය ==

=== දකුණු දළදා වහන්සේ - ශ්‍රී ලංකාවේ සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපයේ දළදා වහන්සේ ===
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව අසා නාග ලෝකයේ ජයසේන නාරජු අතිශයින් ශෝකයට පත් වී “මම අවසන් වරට බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක වන්දනා කරන්නෙමි” යි සිතූහ. ධාතු බෙදීමේදී ද්‍රෝණ බමුණා අනෙක් දකුණු දළදාව බිම හෙළා තම පාදයෙන් වසාගත් අයුරු ජයසේන නාරජු දුටුවේය.ඔහු ද්‍රෝණ බමුණාට  නොදැනෙන ලෙස ඉර්ධියෙන් දළදා වහන්සේ ගෙන නාගභවනට ගෙන ගොස් නාග පුරය මැද මැණික් ස්තූපයක් තනා දකුණු දළඳා එහි තැන්පත් කර මහා පූජාවන් කළේය. ලක්දිව කාවන්තිස්ස රජ දවස මහාදේව මහරහතන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍යයකු වූ මහා මහින්ද මහරහතන් වහන්සේගේ  නාග භවනට ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව රැගෙන ලක්දිවට වැඩම කර,සෝමනුවර පාලනය කළ ගිරි අභය නම් ප්‍රාදේශීය රජුට ස්ථුපයක් කරවීම පිණිස ලබාදුන්නාහ. රජුගේ මෙහෙසිය වන සෝමාදේවිය නමින් කළ එම ස්තූපය &quot;සෝමාවතිය ස්තූපය&quot; නම් වේ.

== පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ==
දකුණු දළදා සෑය පිළිබඳ ඓතිහාසික කරුණු සියල්ල සලකා බැලීමේදී එය පිහිටා තිබිය යුත්තේ බුදුරාජණන්  වහන්සේගේ ලලාට ධාතුව තැන්පත් සේරුවිල මංගල මහාසෑය පිහිටි පින්බිමේ සිට කි.මී. 05 ක පමණ වපසරියක සේරු වැවේ අනෙක් කෙළවර ය. ඒ අනුව ඓතිහාසික භූ විද්‍යාත්මක කරුණු සියල්ල සපුරමින් නටබුන් වූ එක් විශාල ස්ථූපයක් ඇත. මෙම ස්තූපය හැර එම ප්‍රදේශයේ වෙනත් පෞරාණික මහා ස්තූපයක් නොමැත. එය 1 වේ&amp;nbsp;[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ]] සිට කි.මී. තොප්පූර් මුස්ලිම් ගම්මානයට මායිම්ව සේරු නම් විල  කෙළවර උතුරු කෙළවරට කිලෝමීටර් 04 ක් පමණ දුරින් නටබුන් වූ පුරාණ ස්ථූපයක් තිබුනේය,එය වර්තමානයේ විල්ගම්වෙහෙර ලෙස හැඳින්වේ. ඉහත කී විල්ගම්වෙහෙර ඓතිහාසික සෝමාවතිය ස්තූපයවිය හැකි බව දැන් හඳුනාගෙන ඇත.

දකුණු දළදා වහන්සේ නිදන් කළ සෝමාවතී ස්තූපය පිළිබඳ ‘පාලි ධාතුවංශය, සිංහල ධාතුවංශය සහ ජිනකාලමාලි’ ග්‍රන්ථවල ඇතුළත් සියලුම ඓතිහාසික කරුණු සහ භූගෝලීය සාධක සමඟ මෙම ස්තූපය සැසදෙයි.විල්ගම්වෙහෙර චෛත්‍යයේ පුරාවිද්‍යා කැණීම්වලදී ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවසට අයත් පූර්ව බ්‍රාහ්මී අක්ෂර සහිත ගඩොල් කැණීමේදී හමුවූ අතර එම යුගයට අයත් චෛත්‍යවල පවතින ශෛලමය චත්‍රය සහ යූප ස්ථම්භය ද හමුවී ඇත.එම යුගයේ ලක්‍ෂණ සහිත සිරිපතුල් ගල් හා ශෛලමය පද්ම ද මළුවේ තිබී හමුවිය.තවද අනුරාධපුර මුල් යුගයේ ලක්ෂණ පෙන්වන ඉපැරණි ඇත් පවුරක් ද හමුවිය.මෙම චෛත්‍යය; යුග කිහිපයක් පුරා ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද දැවැන්ත ව්‍යුහයක් වන අතර එහි මුල් ඉදිකිරීම් ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වැනි සියවසේ බව තහවුරු වී ඇත.

මෙම විල්ගම්වෙහෙර පිහිටා ඇත්තේ සේරුවිලට නුදුරින් පිහිටි තොප්පූර් මුස්ලිම් නගරය ආසන්නයේය. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 16 සහ 17 වැනි සියවස් වල සිට එම ප්‍රදේශයේ පදිංචිව සිටි මුස්ලිම්වරුන්ගේ වාග් ව්‍යවහාරය අනුව (සෝම්පුර ➤ සෝම්පූර් ➤ තෝම්පූර් ➤ තෝප්පුර්) ලෙස විකාශනය වී ඇති බව වාග් විද්‍යාඥයන්ගේ මතයයි. (ථූපපුර ➤ ථූප්පුර් ➤ තෝප්පුර්) යන්න තවත් මතයකි.මේ මත වඩාත් තහවුරු වේ.

මෙම විල්ගම්වෙහෙර විහාරස්ථානය දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ සෝමාවතිය විහාරස්ථානය ලෙස පිළිගනිමින් ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය එම්. ඩබ්ලිව්. විමල් විජේරත්න මහතා විසින් රචිත &quot;සේරුවවිල තිස්ස මහා විහාරවංශය&quot; ([[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජමහා විහාරය]] පිළිබඳ) නම් වූ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ (ආචාර්ය) ග්‍රන්ථය හොඳම සිංහල ස්වාධීන බහු-විනය ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ ග්‍රන්ථය සඳහා වන රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය (2012 වසර). මේ පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු ඉහත කී මහාචාර්යවරයා විසින් රචිත “ශ්‍රී දකුණු දළදා වහන්සේ විසින් නිධන් කර ඇති ඓතිහාසික සෝමනුවර සහ සෝමාවතී විහාරය හඳුනාගැනීම” නමැති ග්‍රන්ථය පරිශීලනය කිරීමෙන් තහවුරු කරගත හැකිය.

එමෙන්ම 2020 වසරේ ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල විල්ගම්වෙහෙර මහා සෑය පිහිටි ස්ථානයේ පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී කියා සිටියේ විල්ගම්වෙහෙර මහා සෑය පැරණි සෝමාවතී මහා සෑය විය හැකි බවට කරුණු තහවුරු වී ඇති බවයි.&lt;ref&gt;https://www.hirunews.lk/245888&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=140502&lt;/ref&gt;

සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර විහාරය දෙතිස්ඵලරුහ බෝධීන් වහන්සේ නමක් රෝපණය  කළ විහාරස්ථානයක් ලෙස ද ඇතැමුන් සලකනු ලබන්නේ;බෝධි වංශයේ &quot;සේරුවිල නයින්ගේ  විල්ගම්වෙහෙර&quot; ලෙසින් සඳහන් වන බැවිනි.නමුත් සමහර විද්වතුන් මෙම බෝධීන් වහන්සේ මීට නුදුරුව පිහිටා තිබුණු කිලිවෙඩ්ඩි ශ්‍රී වර්ධන බෝධිය බවට ද මත පල කරයි.එම බෝධීන් වහන්සේ අද දක්නට නොමැත.

==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්==
===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ===
===ස්ථූපය සහ ස්ථූප මළුව===
===වෙනත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක===
==අභිලේඛන==
==පූර්ව වාර්තා==
==වර්තමාන සංරක්ෂණය==
===2020 අගෝස්තු මස පැවති පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ මාධ්‍ය සාකච්ඡාව===

==වෙනත් ලිපි==
* [[සෝමාවතිය විහාරය]]
* [[ගෞතම බුදුන්ගේ ධාතූන්]]
* [[වෙල්ගම් වෙහෙර]]
* [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== වැඩිදුර කියවීම ==

* සේරුවාවිල තිස්ස මහා විහාරවංශය ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ ග්‍රන්ථය - ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න
* ශ්‍රී දකුණු දළදාවෙහි නිධන් කර ඇති ඓතිහාසික සෝමනුවර සහ සෝමාවතී ස්තූපය හඳුනාගැනීම පිළිබඳ පර්යේෂණ ග්‍රන්ථය - මහාචාර්ය විමල් විජේරත්න

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=140502 බුදුහිමියන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ බවට සැලකෙන ස්ථූපයක්]
*[https://www.hirunews.lk/245888/ සේරුවිලෙන් හමු වූ දළදා පුරණය ]
*[https://sinhala.newsfirst.lk/sinhala/2020/07/18 Sirasa News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124001531/https://sinhala.newsfirst.lk/sinhala/2020/07/18 |date=2025-01-24 }}
*[https://www.lankadeepa.lk/News/101-576610 බුදුන්ගේ දකුණු දළදාව ඇත්තේ විල්ගම්වෙහෙරේ]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Buddhism in Sri Lanka}}
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates not on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Buddhist temples in trincomalee district]]
[[ප්‍රවර්ගය:Tooth relics of buddha]]
[[ප්‍රවර්ගය:රජමහා විහාර]]</text>
      <sha1>a0falr4thobyo79kslex1xnb7g9vvxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සුදත් රෝහණ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175380</id>
    <revision>
      <id>795497</id>
      <parentid>792724</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>795497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35230" sha1="m6369shxbvmlzpwzz7aiqlbq1gtp7jf" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = සුදත් රෝහණ &lt;br/&gt; Sudath Rohana
| image = 
| alt = 
| caption = 
| birth_name = කන්නන්ගර ආරච්චිගේ සුදත් රෝහණ කන්නන්ගර
| birth_date = {{Birth date and age|1964|05|08|df=yes}}
| birth_place = [[මිනුවන්ගොඩ]], ශ්‍රී ලංකාව
| death_date = 
| death_place = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nationality = [[ශ්‍රී ලාංකික]]
| other_names = 
| education = [[නාලන්ද (බාලක) මධ්‍ය විද්‍යාලය|නාලන්ද මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, මිනුවන්ගොඩ]]
| occupation = නළුවා, අධ්‍යක්ෂක, නිෂ්පාදක, තිර රචක, සහය අධ්‍යක්ෂ, සහය සංස්කාරක
| years_active = 1985-වර්තමානය
| party = 
| spouse = 
| children = 2
| mother = හෙට්ටිතන්ත්‍රී දෝන ලීලාවතී
| father = කන්නන්ගර ආරච්චිගේ යසරත්න කන්නන්ගර
| awards = 
| website = 
| signature = 
| footnotes = 
}}'''කන්නන්ගර ආරච්චිගේ සුදත් රෝහණ කන්නන්ගර''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: {{බස|en|Sudath Rohana}}; උපත 8 මැයි 1964), '''සුදත් රෝහණ''' ලෙසින් ප්‍රචලිත, [[සිංහල සිනමාව|ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ]] [[චිත්‍රපට නිර්මාණය|සිනමාකරුවෙක්]] සහ රූපවාහිනී අධ්‍යක්ෂකවරයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dayarathna Ratagedara |url=http://www.films.lk/sinhala-cinema-artist-dayarathna-ratagedara-625.html |access-date=31 July 2020 |publisher=Sinhala Cinema Database}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකට ටෙලිනාට්‍ය අධ්‍යක්ෂවරයෙකු වන රෝහණ &lt;ref name=&quot;sudro&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath Rohana seeks teledrama experience in literature |url=http://www.dinamina.lk/2017/12/05/විශේෂාංග/45352/සාහි%C2%ADත්%E2%80%8Dයයේ-ටෙලි%C2%ADනා%C2%ADට%C2%ADකීය-අත්දැ%C2%ADකීම්-සොයා-යන්නා-සුදත්-රෝහණ |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt; ''වන වදුලේ වසන්තය'', ''බැද්දේ ගෙදර'', ''කරුවල ගෙදර'', ''ස්වයංජාත'' සහ ''ගිරිකුල'' වැනි විවේචනාත්මක සම්මානලාභී රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයක් නිෂ්පාදනය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A good administrator |url=http://www.sarasaviya.lk/interviews/2020/01/09/14219/හොඳ-පරිපාලකයෙක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;

දැනට ඔහු [[ITN Sri Lanka|ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවයේ]] සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=My creations will not be shown on ITN until I am in the chair |url=http://www.aruna.lk/සභාපති-පුටුවේ-ඉන්නකම්-මග/ |access-date=31 July 2020 |publisher=Aruna}}&lt;/ref&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
කන්නන්ගර ආරච්චිගේ යසරත්න කන්නන්ගර සහ හෙට්ටිතන්ත්‍රී දෝන ලීලාවතී දෙපළගේ එකම දරුවා ලෙස 1964 මැයි 8 වැනිදා මිනුවන්ගොඩදී උපත ලැබීය.&lt;ref name=&quot;rohana&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A designer who intensified the value of the image |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/රූපයේ-වටිනාකම-තීව්%E2%80%8Dර-කළ-නිර්මාණකරුවෙක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt; ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[Nalanda (Boys') Central College|මිනුවන්ගොඩ නාලන්දා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙනි]] .&lt;ref name=&quot;sudath&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Today the audience listens to the teledrama and watches the songs - Sudath Rohana, the director of the teledrama |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/34907-18-5 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt;

ඔහු විවාහක වන අතර මෙම යුවළට දියණියන් දෙදෙනෙක් සිටී. වැඩිමහල් දියණිය කෞෂල්‍යා කන්නන්ගර පසුගියදා ඕස්ට්‍රේලියාවේදී අශේන් ජයසේකර සමඟ විවාහ වුණා.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath Rohana's daughter Kaushalya gets married in Australia |url=http://www.sarasaviya.lk/news/2019/07/04/6458/සුදත්-රෝහණගේ-දියණිය-කෞශල්%E2%80%8Dයා-ඕස්ට්%E2%80%8Dරේලියාවේදී-යුග-දිවියට |access-date=31 July 2020 |publisher=Sarasaviya}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ==
පාසලේ පස්වන ශ්‍රේණියේ සිටියදී රෝහණ පාසල් වේදිකා නාට්‍යවලට සම්බන්ධ වීමට පටන් ගත්තේය. එම කාලය තුළ ඔහු ''අම්මාවරුනේ'', ''දේදුනු පාලම'' වැනි ළමා නාට්‍ය රැසක් නිෂ්පාදනය කළේය. ''දහමක් නැති මිනිසුන්'' නාට්‍යයේ රංගනය වෙනුවෙන් ඔහු පාසලේ හොඳම ළමා නළුවාට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තේය. ඔහු තවත් පාසල් සිසුන් පිරිසක් සමඟ රඟපාමින් ''යුගයක පෙරළියක්'' නමින් ඓතිහාසික නාට්‍යයක් ද කළේය. ඊට පස්සේ ''දේදුනු පාලම'', ''අම්මාවරුනේ'', ''බිසවක් රජවෙයි'' වගේ තවත් නාට්‍ය කිහිපයක් නිෂ්පාදනය කළා. ඔහුගේ බිසවක් ''රජවෙයි'' නාට්‍යය ප්‍රසිද්ධ රැඟුම් පාලක මණ්ඩලය විසින් තහනම් කරන ලදී. ඔහුගේ පළමු මහජන රංගනය ''නිව් යෝර්ක් ආදරය'' නාට්‍යයේ ය. මේ අතර ඔහු නීල් මොරායස්ගේ ''හාමුදා බෑනා'' නාට්‍යයට ද අනතුරුව බර්මන් ලයිල්ගේ ''වාලම්පුරි'' චිත්‍රපටයට ළමා කලාකරුවෙකු ලෙස ද සම්බන්ධ විය. ''වාලම්පුරි'' හි ප්‍රධාන චරිතය සඳහා ඔහුව තෝරාගෙන තිබුණත් වාර විභාග විභාග හේතුවෙන් දෙමාපියන් විසින් නිවසින් පිටව යාමට අවසර දුන්නේ නැත.&lt;ref name=&quot;sudath2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Today the audience listens to the teledrama and watches the songs - Sudath Rohana, the director of the teledrama |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/34907-18-5 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rohana2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A designer who intensified the value of the image |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/රූපයේ-වටිනාකම-තීව්%E2%80%8Dර-කළ-නිර්මාණකරුවෙක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසුව ඔහු ''ධීවරි'' නම් පරිසර දූෂණය ගැන කෙටි චිත්‍රපටයක් කිරීමට ගිය නමුත් ආර්ථික දුෂ්කරතා හේතුවෙන් එය නතර විය.&lt;ref name=&quot;system&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=This very system needs to be changed - Sudath Rohana |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/මේ-ක්%E2%80%8Dරම%C2%ADවේ%C2%ADදයම-වෙනස්-කළ-යුතු%C2%ADයි |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt;

රෝහණ වේදිකා නාට්‍යවල රඟපාන අතරතුර ඔහුට [[Tissa Abeysekara|තිස්ස අබේසේකර]] හමුවිය. ඉන්පසු ඔහු අබේසේකරගේ ''විරාගය'' චිත්‍රපටයේ සහය අධ්‍යක්ෂණය සහ සහය සංස්කාරකවරයා ලෙස කටයුතු කළේ ය.&lt;ref name=&quot;sudath3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Today the audience listens to the teledrama and watches the songs - Sudath Rohana, the director of the teledrama |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/34907-18-5 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt; ඔහු අබේසේකරගේ ''ගංගා තරණය'', ''දොළොස්මහේ ගඟ'', ''තුන්කල් සිහිනය'' සහ ''එක ගෙයි අවුරුද්ද'' වැනි රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයකම සහය අධ්‍යක්ෂවරයා විය.&lt;ref name=&quot;system2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=This very system needs to be changed - Sudath Rohana |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/මේ-ක්%E2%80%8Dරම%C2%ADවේ%C2%ADදයම-වෙනස්-කළ-යුතු%C2%ADයි |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt; පසුව ඔහු ''සිටුවරායකගේ කතාව'', ''ගංගා සහ නිශ්ශංක'', ''නෝනිමි සුවඳ'' සහ ''සහන් එළිය'' වැනි ටෙලි නාට්‍යවල සහය අධ්‍යක්ෂණය කළේය. රෝහණගේ ''මන්දාරම් එලි'' ටෙලිනාට්‍යයේ තිස්ස අබේසේකර විශ්වවිද්‍යාල කථිකාචාර්යවරයකුගේ චරිතයට පණ පොවමින් පසුව ''උතුවන්කන්දේ සරදියෙල්'' චිත්‍රපටයේ කුඩාපොළ හාමුදුරුවන් ලෙස රඟපෑවා.&lt;ref name=&quot;rohana3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A designer who intensified the value of the image |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/රූපයේ-වටිනාකම-තීව්%E2%80%8Dර-කළ-නිර්මාණකරුවෙක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt;

රෝහණ 1990 දී කමල් පෙරේරාගේ ''අමරාවතී සහ සෝමදාසගේ'' කෙටිකතාවක් ''කෙටිකතාවක්'' නමින් ටෙලිනාට්‍යයක් බවට පත් කරමින් ටෙලිනාට්‍ය අධ්‍යක්ෂණය ආරම්භ කළේය. පසුව ඔහු මහාචාර්ය සරත් විජේසූරියගේ ''අවිඳු අඳුර'' (1993) සහ ''නිරන්නදය'' (1994), පියසේන කහඳගමගේ, ''බැද්දේ ගෙදර'' (1996) ගේ ''වන වදුලේ වසන්තය'' (1995) ඇතුළු ටෙලි නාට්‍ය&lt;ref name=&quot;rohana4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A designer who intensified the value of the image |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/රූපයේ-වටිනාකම-තීව්%E2%80%8Dර-කළ-නිර්මාණකරුවෙක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt; නිර්මාණය සඳහා ගෙන ආවේ ය. ජයසේන ජයකොඩිගේ ''අඹු දරුවෝ'' (2001), ''හිරු අවරට යා නොමදි'' (1998) ස්වර්ණලතා කිරිවත්තුඩුවගේ &quot;ස්වර්ණ තිසරාවි&quot; කෘතිය, සරත් ධර්මසිරිගේ ''කටු ඉඹුල'' (2005), [[මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ|මාර්ටින් වික්‍රමසිංහගේ]] ''කරුවල ගෙදර'' (2008) සමරවීර විජේසිංහගේ ''ස්වයංජාත'' (2008), ශාන්ති දිසානායක විසිනි ''ගිරිකුල'' (2008).&lt;ref name=&quot;sudath4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Today the audience listens to the teledrama and watches the songs - Sudath Rohana, the director of the teledrama |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/34907-18-5 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sudro2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath Rohana seeks teledrama experience in literature |url=http://www.dinamina.lk/2017/12/05/විශේෂාංග/45352/සාහි%C2%ADත්%E2%80%8Dයයේ-ටෙලි%C2%ADනා%C2%ADට%C2%ADකීය-අත්දැ%C2%ADකීම්-සොයා-යන්නා-සුදත්-රෝහණ |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ රූපවාහිනී කතාමාලා බොහොමයක් දේශීය රූපවාහිනී උත්සවවලදී සම්මාන කිහිපයක් දිනා ගත්තේ ය.&lt;ref name=&quot;suda&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath's 30 year illustrious career |url=http://www.dinamina.lk/2017/11/21/විශේෂාංග/44636/සුදත්-තිස්-වසරක-නිර්මාණ-මෙහෙවර |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;

1985 මැයි 14 වැනිදා තමයි කොටි අනුරාධපුරයට බෝම්බ දැම්මේ. 1994 වසරේ ''යුග විලක්කුව'' කතාමාලාව සඳහා ඔහු මේ මොහොත කැමරාවට හසුකර ගත්තේය. ඒ යුද්ධයේ දරුණුතම කාලපරිච්ඡේදයයි. අනුරාධපුරය රූගත කරන 1985 සිද්ධිය වන විට බොහෝ වෙනස්කම් සිදුවී තිබුණේ වෙළෙඳසල්වල දැන්වීම් පුවරු පවා 1985දී මෙන් වෙනස් කර ඡායාරූප ගත කිරීමටය. එල්ටීටීඊ ප්‍රහාරයට ලක්වූ බස් රථයට පවා ඒ ආකාරයෙන්ම තීන්ත ආලේප කර ඡායාරූප ගත කිරීමට සිදුවුණා. බිහිසුණු යුද්ධය පැවැති කාලයේ තමයි කැමරා උපකරණ සවිකරලා කාර්මික ශිල්පීන්ගේ සහායෙන් ''යුග විලක්කුව'' රූගත කළේ ය.&lt;ref name=&quot;career&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Board of Directors is joking - Sudath Rohana |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/3454-2017-11-23-14-51-26 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt;

''උතුවන්කන්දේ සරදියෙල්'' රූගත කිරීම් අතරතුර තාක්ෂණික කණ්ඩායම මාවනැල්ල දෙවනගල අඩි පන්සීයකට වඩා උස, හිරු රශ්මියෙන් රත් වූ ගල් කන්දකට ළඟා විය. ''ගිරිකුල'' ටෙලිනාට්‍යයේ රූගත කිරීම් සඳහා ඔහු අනුරාධපුර, නවගත්තේගම වැනි අලි ගැවසෙන ප්‍රදේශ තෝරාගෙන බීමට වතුර පොදක්වත් නැති දුෂ්කර දර්ශන තිබුණා. ලංකාවේ දෙවුන්දර, කෑගල්ල වැනි දිස්ත්‍රික්ක කිහිපයක අපි ගිහින් අදාළ දර්ශන රූගත කළා. ''ගිරිකුලට'' අධික නිෂ්පාදන පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වූ අතර ශ්‍රී ලංකාවේ විකාශය වූ වැඩිම මුදලක් ගෙවූ ටෙලිනාට්‍ය වාර්තාවටද හිමිකම් කියයි. ඒකට රුපියල් මිලියන හාරසිය දොළහක් විතර ගියා.&lt;ref name=&quot;career2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Board of Directors is joking - Sudath Rohana |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/3454-2017-11-23-14-51-26 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ ''කරුවල ගෙදර'' කතාමාලාවේ ඔහු දර්ශනය මත පලංචියක් ඉදි කළේය. රූගත කිරීම් සඳහා එම ස්ථානයේම නිවසක් ඉදිකිරීමට ඔහුට අවශ්‍ය විය. ඒ ගේ හදන්න විතරක් ලක්ෂ 14ක් ගියා. රෝහණ ඉදිකිරීම් සඳහා චෙක්පත් දෙකක් සහ බැකෝ යන්ත්‍ර දෙකක් ගෙනාවා. ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ චෙක්පත් දෙක ඇදීමට ගොනුන් පුහුණු කිරීමටය. ඒ පැත්තෙ නූල අදින්න දන්න ගොන්නු හිටියෙ නෑ. ඒ නිසා වෙඩි තියන්න මාස තුනකට කලින් ගාල්ල පැත්තේ ගොන්නු දොළොස් දෙනෙක් පුහුණු කරලා ගෙන්වා ගත්තා.&lt;ref name=&quot;system3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=This very system needs to be changed - Sudath Rohana |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/මේ-ක්%E2%80%8Dරම%C2%ADවේ%C2%ADදයම-වෙනස්-කළ-යුතු%C2%ADයි |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt;

එන්.ටී. කරුණාතිලකගේ &quot;උළුගෙදර ආරච්චි&quot; නවකතාව ඇසුරින් ඔහු සිය මංගල සිනමා අධ්‍යක්ෂණය ''[[Sudu Kaluwara|සුදු කළුවර]]'' කළේ ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Rohana's 'Ulu Gedara Arachchila' nearing completion |url=http://www.sundaytimes.lk/011111/tv.html |access-date=28 November 2019 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt; රෝහණ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහගේ කෙටිකතා හතරක් ''විකුම්සිහ කතන්දර'' ටෙලිනාට්‍යයක් ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කළ අතර එය සාර්ථක විය.&lt;ref name=&quot;rohana5&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A designer who intensified the value of the image |url=http://www.silumina.lk/2017/11/25/රූපයේ-වටිනාකම-තීව්%E2%80%8Dර-කළ-නිර්මාණකරුවෙක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Silumina}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව ශ්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය මාධ්‍ය හරහා වැඩිම සාහිත්‍ය කෘති සංඛ්‍යාවක නිර්මාතෘවරයා ලෙසත් ටෙලිනාට්‍ය විෂයට වැඩිම සාහිත්‍ය කෘති සංඛ්‍යාවක් දායාද කරමින් සාහිත්‍ය පෝෂණයට කළ විශිෂ්ඨ සේවය වෙනුවෙන් “ස්වර්ණ පුස්තක” විශේෂ සම්මානයෙන් ද රෝහණ පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=&quot;suda2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath's 30 year illustrious career |url=http://www.dinamina.lk/2017/11/21/විශේෂාංග/44636/සුදත්-තිස්-වසරක-නිර්මාණ-මෙහෙවර |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sudro3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath Rohana seeks teledrama experience in literature |url=http://www.dinamina.lk/2017/12/05/විශේෂාංග/45352/සාහි%C2%ADත්%E2%80%8Dයයේ-ටෙලි%C2%ADනා%C2%ADට%C2%ADකීය-අත්දැ%C2%ADකීම්-සොයා-යන්නා-සුදත්-රෝහණ |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;

1993 දී රෝහණ ටෙලිනිස් සංවිධානය පිහිටුවා ශ්‍රී ලංකාවේ කලාවේ සහ කලාකරුවන්ගේ අභිමානය වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය. ඔහු නිර්මාණකරුවන් 25 දෙනෙකුට තැපැල්පත් 25ක් තැපෑලෙන් යවා සංවිධානය සඳහා නියමිත දිනට එක්රැස් කරයි. එම රැස්වීමෙන් අනතුරුව 1993 දෙසැම්බර් 01 වැනිදා කොළඹ මහජන පුස්තකාල රැස්වීම් ශාලාවේදී මහජන රැස්වීමක් පැවැත්විණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විදේශීය ටෙලිනාට්‍ය රැල්ලට එරෙහිව ගත් ක්‍රියාමාර්ග සහ එම ටෙලිනාට්‍යවලින් අය කරන බදු මුදලට අනුව හම්බන්තොට ''රන්මිණි තැන්න'' රූපවාහිනී ගම්මානය ඉදිවිය.&lt;ref name=&quot;career3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Board of Directors is joking - Sudath Rohana |url=https://divaina.com/daily/index.php/visheshanga3/3454-2017-11-23-14-51-26 |access-date=31 July 2020 |publisher=Divaina}}&lt;/ref&gt;

කෙටි චිත්‍රපට කලාව පෝෂණය කිරීම සඳහා රෝහණ 1999 දී ''මරුසමය'' සහ 2001 දී ''සෙබල විරුදිරි යන'' කෙටි චිත්‍රපට දෙකක් ද කළේය. ඊට අමතරව ''අරුණලෝකය'', ''දෙකොන විලක්කුව'', ''බටු කුරුල්ලෝ'', ''මග මානවකයෝ'', ''තිරසර පුරවර'', ''සාගර සොයුරෝ'', ''ආරිය සිරිත'', ''අප ජය බල'', ''මහා ගඟකට ඇතු ගඟ'', ''සමුදුර පවුර'', ''හිරුට පවුර'' ඇතුළු වාර්තා රූපවාහිනී නිර්මාණ රැසක් කළා., ''සාගර රණහඳ'', ''දෙනුවර රන්දම'', ''පියගෙට පැල'', ''අපේ උරුමය'' සහ ''තිස්ස ලකුණ'' .&lt;ref name=&quot;suda3&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath's 30 year illustrious career |url=http://www.dinamina.lk/2017/11/21/විශේෂාංග/44636/සුදත්-තිස්-වසරක-නිර්මාණ-මෙහෙවර |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sudro4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath Rohana seeks teledrama experience in literature |url=http://www.dinamina.lk/2017/12/05/විශේෂාංග/45352/සාහි%C2%ADත්%E2%80%8Dයයේ-ටෙලි%C2%ADනා%C2%ADට%C2%ADකීය-අත්දැ%C2%ADකීම්-සොයා-යන්නා-සුදත්-රෝහණ |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;

රෝහණගේ කෘත්‍යයට වසර 30ක් පිරීම නිමිත්තෙන් &quot;දශකත්‍රියක සුදත් රෝහණ නිර්මලකාරයා&quot; උපහාර උළෙලක් 2017 නොවැම්බර් 26 දින සවස 6.00 ට බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේ දී පැවැත්විණි. එය සංවිධානය කර තිබුණේ සත්‍ජන සහෘද සංසදය විසිනි.&lt;ref name=&quot;suda4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath's 30 year illustrious career |url=http://www.dinamina.lk/2017/11/21/විශේෂාංග/44636/සුදත්-තිස්-වසරක-නිර්මාණ-මෙහෙවර |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;

2019 දෙසැම්බර් 27 වන දින ස්වාධීන රූපවාහිනී සේවයේ නව සභාපතිවරයා ලෙස රෝහණ මහතා වැඩ භාර ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Award winning film and teledrama director Sudath Rohana assumes duties as Chairman of Rupavahini Mahagedara |url=https://www.itnnews.lk/2019/12/27/206337/ |access-date=31 July 2020 |publisher=ITN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=අවරගණයේ ටෙලිනාට්‍ය වෙනුවට උසස් නිර්මාණ කලාවක් |url=http://www.saaravita.lk/latest_news/655782/අවරගණයේ-ටෙලිනාට්%E2%80%8Dය-වෙනුවට-උසස්-නිර්මාණ-කලාවක් |access-date=31 July 2020 |publisher=Saaravita}}&lt;/ref&gt;

== අධ්‍යක්ෂණය කළ රූපවාහිනී කතාමාලා ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!වසර
!චිත්‍රපටය
!මූලාශ්‍ර
|-
|1990
|''කෙටි කථාවක්''
|
|-
|1991
|''මන්දාරම් එලි''
|
|-
|1992
|''දත් කැකුළු පාල''
|
|-
|1993
|''අවිඳු අඳුර''
|
|-
|1994
|''නිරන්නාදය''
|
|-
|1995
|''වන වදුලේ වසන්තය''
|&lt;ref name=&quot;palitha&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Sudath's stories on screen again |url=http://www.sundaytimes.lk/000507/tv.html |access-date=16 August 2016 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|1996
|''බැද්දේ ගෙදර''
|&lt;ref name=&quot;palitha&quot; /&gt;
|-
|1997
|''යුග විලක්කුව''
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://paradisaya.tripod.com/teledrama/yugavillkuwa.html|title=Yuga Villkkuwa|work=Paradisaya}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|1998
|''හිරු අවරට යා නොමදි''
|
|-
|2000
|''ඉරබටු තරුව''
|
|-
|2001
|''අඹු දරුවෝ''
|
|-
|2003
|''ගංගා අද්දර කැලේ''
|
|-
|2004
|''එක ඉත්තක මල්''
|
|-
|2005
|''කටු ඉඹුල''
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=‘Katu Imbula’:A tragedy of settlers in a colony |url=http://www.sundaytimes.lk/051106/tv/5.html |access-date=17 November 2017 |publisher=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
|''උතුවන්කන්දේ සරදියෙල්''
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/060917/TV/tv1.html|title=Sudath brings Saradial back|work=Sunday Times}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|''කරුවල ගෙදර''
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Karuvala Gedara' (House of Shadows) |url=http://sudathrohana.com/artical-details.php?vhid=15 |access-date=September 20, 2019 |publisher=Sudath Rohana official website}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
|''ස්වයංජාත''
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=ටෙලි නාට්‍ය ගිම්හානය නිවන ‘ස්වයංජාත' |url=http://archives.dinamina.lk/2010/05/21/_art.asp?fn=f1005215 |access-date=31 July 2020 |publisher=Dinamina}}&lt;/ref&gt;
|-
|2012
|''විකුම්සිහ කතන්දර''
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://suratha.lk/sinhala/ප්%E2%80%8Dරේක්ෂක-නැණ-නුවණ-පහන්-ක/|title=Sudath Rohana's Creative Beauty at the BMICH on November 2|work=Suratha}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|''ගිරිකුල''
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Girikula now in editing process |url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/daily-mirror-sri-lanka/20130318/282935267768451 |access-date=September 20, 2019 |website=Daily Mirror}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|''මාණික්කාවත ''
|&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2021-12-10 |title=&quot;Manikkawatha&quot;: The television is ready for a turning point in the art of teledrama - ITN News රස බර |url=https://www.itnnews.lk/2021/12/10/382105/ |access-date=2021-12-16 |website=ITN News |language=si-LK}}&lt;/ref&gt;
|}

== චිත්‍රපටකරණය ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!වසර
!චිත්රපටය
!භූමිකාව
!මූලාශ්‍ර
|-
|1976
|''විරාගය''
|සහකාර අධ්‍යක්ෂක, සහකාර සංස්කාරක
|
|-
|2003
|''[[සුදු කළුවර]]''
|අධ්‍යක්ෂක, තිර රචක
|&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|}

== සම්මාන ==

=== [[සුමති සම්මාන]] ===
{{සම්මාන වගුව}}
|-
|| 2007 || ''කටු ඉඹුල'' || [[සුමති හොඳම ටෙලිනාට්‍ය මාලාව සම්මානය|හොඳම ටෙලිනාට්‍යය]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sumathi Award winners in each year|url=http://sumathiawards.lk/sumathi-awards-winners.php|website=www.sumathiawards.lk}}&lt;/ref&gt; || {{දිනීය}}
|-
|| 2012 || ''ස්වයංජාත'' || [[සුමති හොඳම ටෙලිනාට්‍ය මාලාව සම්මානය|හොඳම ටෙලිනාට්‍යය]] || {{දිනීය}}
|-
|| 2012 || ''ස්වයංජාත'' || [[සුමති හොඳම ටෙලිනාට්‍ය මාලාව සම්මානය|හොඳම ටෙලිනාට්‍යය]]&lt;ref name= awrd12&gt;{{cite web|title=Lux Sumathi Awards Ceremony 2012|url=http://www.english.gossiplankanews.com/2012/12/lux-sumathi-awards-2012.html|publisher=Gossip Lanka}}&lt;/ref&gt;|| {{දිනීය}}
|-
|| 2012 || ''ස්වයංජාත'' || [[සුමති හොඳම ටෙලිනාට්‍ය අධ්‍යක්ෂ සම්මානය|හොඳම ටෙලිනාට්‍ය අධ්‍යක්ෂණය]]&lt;ref name= awrd12 /&gt;|| {{දිනීය}}
|-
|| 2015 || ''ගිරිකුල'' || [[සුමති හොඳම ටෙලිනාට්‍ය මාලාව සම්මානය|හොඳම ටෙලිනාට්‍යය]] || {{දිනීය}}
{{End}}

=== [[රයිගම් ටෙලි සම්මාන|රයිගම් ටෙලීස්]] ===
{{සම්මාන වගුව}}
|-
|| 2007 || ''කටු ඉඹුල'' || [[රයිගම් ටෙලීගේ හොඳම ටෙලිනාට්‍ය අධ්‍යක්ෂක සම්මානය|හොඳම ටෙලිනාට්‍ය අධ්‍යක්ෂක]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/070527/TV/tv_7.html |title=Sudath bags Best Drama at Raigam Awards |publisher=Sunday Times |access-date=10 December 2019}}&lt;/ref&gt; || {{දිනීය}}
{{End}}

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;

== බාහිර සබැඳි ==

* [http://yukthiya.lk/%E0%B7%84%E0%B7%9C%E0%B6%BB%E0%B6%A7-%E0%B6%9A%E0%B7%84%E0%B7%92%E0%B6%B1-%E0%B7%83%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B6%AD%E0%B7%8A-%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B7%84%E0%B6%AB-%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B7%92/ හොරට කහින සුදත් රෝහණ – සිරිසේන රාජපක්ෂ]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.vinsaara.info/sinhala_article/show.php?id=1410&amp;cat=Art#.XyRQMjvPzIU අද ප්‍රේක්ෂකයා ටෙලිනාට්‍ය අහනවා, සිංදු බලනවා - සුදත් රෝහණ]
* [http://www.deshaya.lk/article/51/%E0%B7%84%E0%B6%BB%E0%B6%B6%E0%B6%BB/7261/%E0%B6%B6%E0%B6%AF%E0%B7%94-%E0%B6%9C%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B7%8F-%E0%B6%9A%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B7%8F- බදු ගහනවා කපනවා!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123124239/https://www.deshaya.lk/article/51/%E0%B7%84%E0%B6%BB%E0%B6%B6%E0%B6%BB/7261/%E0%B6%B6%E0%B6%AF%E0%B7%94-%E0%B6%9C%E0%B7%84%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B7%8F-%E0%B6%9A%E0%B6%B4%E0%B6%B1%E0%B7%80%E0%B7%8F- |date=2025-01-23 }}
* [http://www.sarasaviya.lk/features-teledramas/2019/06/20/6085/%E0%B6%A7%E0%B7%99%E0%B6%BD%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B6%A7-25%E0%B6%BA%E0%B7%92-%E0%B6%AF%E0%B7%90%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%89%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%8A ටෙලිනිසට 25යි දැන් ඉතින්]
* [http://archives.sarasaviya.lk/2016/05/12/?fn=sa16051226 ගුරු බැති පෙම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123100832/https://archives.sarasaviya.lk/2016/05/12/?fn=sa16051226 |date=2025-01-23 }}
* [http://www.silumina.lk/2017/11/25/%E0%B6%B8%E0%B7%9A-%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%B8%C2%AD%E0%B7%80%E0%B7%9A%C2%AD%E0%B6%AF%E0%B6%BA%E0%B6%B8-%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%83%E0%B7%8A-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%BA%E0%B7%94%E0%B6%AD%E0%B7%94%C2%AD%E0%B6%BA%E0%B7%92 මේ ක්‍රමය වෙනස් කළ යුතුයි]

[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1964 උපත්]]</text>
      <sha1>m6369shxbvmlzpwzz7aiqlbq1gtp7jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රිදී සීනූ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180239</id>
    <revision>
      <id>795521</id>
      <parentid>786600</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T05:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35659-86</username>
        <id>79668</id>
      </contributor>
      <comment>/* රංගනය */</comment>
      <origin>795521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="en8m72w2xyrjr2p9ymkmkotzi5wdmv9" xml:space="preserve">===රංගනය===
* [[ඉසුරු ලොකුහෙට්ටිආරච්චි]]
* [[උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි]]
* [[රවීන්ද්‍ර රන්දෙණිය]]
* [[සනත් ගුණතිලක]]
* නිශ්ශංක දිද්දෙණිය
* [[රොජර් සෙනෙවිරත්න]]
* [[ආනන්ද අතුකෝරල]]
* හෂිනිකා කරලියද්ද
* චහේල් රංගීත්
* සෙලීනා ටිවිංකී</text>
      <sha1>en8m72w2xyrjr2p9ymkmkotzi5wdmv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රොනාල් ‍‍ප්‍රනාන්දු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191098</id>
    <revision>
      <id>795492</id>
      <parentid>789507</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38240-57</username>
        <id>79843</id>
      </contributor>
      <comment>education</comment>
      <origin>795492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3798" sha1="oi7iiyy34wvbsxqevmllpngrn4ymkvg" xml:space="preserve">{{short description|Sri Lankan actor and singer (born 2009)}}
{{Infobox person
| name = රොනාල් ප්‍රනාන්දු
| image = 
| alt = Ronal in 2021
| native_name = Ronal Fernando
| birth_name = හපුහැන්නදිගේ රොනාල් තස්නක ප්‍රනාන්දු
| birth_date = {{birth date and age|2009|01|19|df=y}}
| birth_place = [[කොළඹ]]
| education = [[ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය, පානදුර]] .
[[NSBM හරිත සරසවිය]]
| occupation = {{Hlist|Actor|Model|Dancer|Singer|TV Presenter}}
| years_active = 2020 – present
| known_for = {{Ubl |[[ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව]] ''[[Neera (film)|Neera]]''|''[[Moda Tharindu (film)|Moda Tharindu]]''|[[බැඩ්මින්ටන්]]}}
| mother = [[සශිකා ප්‍රනාන්දු]]
| father = [[පුෂ්පලාල් ප්‍රනාන්දු]]
| relatives = [[සරත් කුලාංග]] (actor)
}}

'''රොනාල් ප්‍රනාන්දු ( Ronal Fernando )''' ලාංකික රංගන ශිල්පියෙකි. ප්‍රධාන වශයෙන් සිංහල සිනමාවේ හා රූපවාහිනියේ කටයුතු කරයි.. තම ස්වකීය උත්සාහයෙන් සිනමාවට හා කලාවට පිවිසි ඔහු  තම හැකියාව තම අනුගාමිකයන් හට මනාව පෙන්වා දී ඇත. ඔහු සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකරුවෙකු ලෙස ද වඩාත් ජනප්‍රිය වී ඇත. ඔහු තම [https://www.facebook.com/RonalOnline ෆේස්බුක්] පිටුව හරහා බොහෝ දෑ තම අනුගාමිකයන්ට ලබා දෙන අතර සමාජ මාධ්‍ය තුළ නොමැකෙන සලකුණක් වී ඇත.

== පෞද්ගලික තොරතුරු ==
හපුහැන්නදිගේ රොනාල් තස්නක ප්‍රනාන්දු යනු ශ්‍රී ලංකාවේ චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් වල පෙනී සිටින ශ්‍රී ලාංකික නළුවෙක්, නර්තන ශිල්පියෙක් සහ ගායකයෙකි. ඔහු සිය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේ ළමා නළුවකු ලෙසිනි. ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලයෙන් තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබාගත් ඔහු උසස් පෙළ විභාග අපේක්ෂකයෙක් වන අතර NSBM හරිත සරසවියෙන් අලෙවිකරණ කළමනාකරණ උපාධිය ලබාගැනීමට සූදානම් වෙමින් පවතී. පාසලේ අවසන් අදියරේදී සමාජ මාධ්‍ය තුළ ගොඩනැගෙමින් කලාවට පිවිසීමට ඔහු සමත් විය.

== සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!සමාජ මාධ්‍යය
!යොමුව
|-
|Facebook Page
|[https://www.facebook.com/RonalOnline Facebook Page]
|Facebook Profile
|[https://www.facebook.com/ronal.fernando29 Personal Profile]
|-
|Instagram
|[https://www.instagram.com/ronal.thasnaka Instagram Profile]
|-
|YouTube
|[https://www.youtube.com/@RonalFernandotv YouTube Channel]
|-
|Twitter (X)
|[https://www.twitter.com/ronalt_f Tweeting Platform]
|
}</text>
      <sha1>oi7iiyy34wvbsxqevmllpngrn4ymkvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795493</id>
      <parentid>795492</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38240-57</username>
        <id>79843</id>
      </contributor>
      <origin>795493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="ilxxdnhquu03kvzpikvd89g3p14ikcf" xml:space="preserve">{{short description|Sri Lankan actor and singer (born 2009)}}
{{Infobox person
| name = රොනාල් ප්‍රනාන්දු
| image = 
| alt = Ronal in 2021
| native_name = Ronal Fernando
| birth_name = හපුහැන්නදිගේ රොනාල් තස්නක ප්‍රනාන්දු
| birth_date = {{birth date and age|2009|01|19|df=y}}
| birth_place = [[කොළඹ]]
| education = [[ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය, පානදුර]] .
[[NSBM හරිත සරසවිය]]
| occupation = {{Hlist|Actor|Model|Dancer|Singer|TV Presenter}}
| years_active = 2020 – present
| known_for = {{Ubl |[[ශ්‍රී ලංකාවේ සිනමාව]] ''[[Neera (film)|Neera]]''|''[[Moda Tharindu (film)|Moda Tharindu]]''|[[බැඩ්මින්ටන්]]}}
| mother = [[සශිකා ප්‍රනාන්දු]]
| father = [[පුෂ්පලාල් ප්‍රනාන්දු]]
| relatives = [[දිනෙත් දෙනුවන්]] (cricketer)
}}

'''රොනාල් ප්‍රනාන්දු ( Ronal Fernando )''' ලාංකික රංගන ශිල්පියෙකි. ප්‍රධාන වශයෙන් සිංහල සිනමාවේ හා රූපවාහිනියේ කටයුතු කරයි.. තම ස්වකීය උත්සාහයෙන් සිනමාවට හා කලාවට පිවිසි ඔහු  තම හැකියාව තම අනුගාමිකයන් හට මනාව පෙන්වා දී ඇත. ඔහු සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකරුවෙකු ලෙස ද වඩාත් ජනප්‍රිය වී ඇත. ඔහු තම [https://www.facebook.com/RonalOnline ෆේස්බුක්] පිටුව හරහා බොහෝ දෑ තම අනුගාමිකයන්ට ලබා දෙන අතර සමාජ මාධ්‍ය තුළ නොමැකෙන සලකුණක් වී ඇත.

== පෞද්ගලික තොරතුරු ==
හපුහැන්නදිගේ රොනාල් තස්නක ප්‍රනාන්දු යනු ශ්‍රී ලංකාවේ චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් වල පෙනී සිටින ශ්‍රී ලාංකික නළුවෙක්, නර්තන ශිල්පියෙක් සහ ගායකයෙකි. ඔහු සිය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේ ළමා නළුවකු ලෙසිනි. ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලයෙන් තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබාගත් ඔහු උසස් පෙළ විභාග අපේක්ෂකයෙක් වන අතර NSBM හරිත සරසවියෙන් අලෙවිකරණ කළමනාකරණ උපාධිය ලබාගැනීමට සූදානම් වෙමින් පවතී. පාසලේ අවසන් අදියරේදී සමාජ මාධ්‍ය තුළ ගොඩනැගෙමින් කලාවට පිවිසීමට ඔහු සමත් විය.

== සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!සමාජ මාධ්‍යය
!යොමුව
|-
|Facebook Page
|[https://www.facebook.com/RonalOnline Facebook Page]
|Facebook Profile
|[https://www.facebook.com/ronal.fernando29 Personal Profile]
|-
|Instagram
|[https://www.instagram.com/ronal.thasnaka Instagram Profile]
|-
|YouTube
|[https://www.youtube.com/@RonalFernandotv YouTube Channel]
|-
|Twitter (X)
|[https://www.twitter.com/ronalt_f Tweeting Platform]
|
}</text>
      <sha1>ilxxdnhquu03kvzpikvd89g3p14ikcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මංගල සිල්වා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195759</id>
    <revision>
      <id>795490</id>
      <parentid>795465</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Helloswash</username>
        <id>69035</id>
      </contributor>
      <origin>795490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15293" sha1="c2xd9tnr7773k9j3y2x1ku3garty3na" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = Mangala Silva &lt;br&gt;මංගල සිල්වා
| image = 
| caption = Eng. Mangala Silva
| birth_date = {{Birth date and age|1976|10|3}}
| birth_place = [[කළුතර]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| nationality = Sri Lankan
| education = Holy Cross College, Kalutara&lt;br&gt;([[සිරිකුරුස විදුහල]])
| alma_mater = [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]
| occupation = Structural Engineer, Consultant, Businessman
| organization = Synergo Consultants (Pvt) Ltd
| title = Principal Structural Engineer, Director
| spouse = Loretta Christeen Coorey
| children = 2 daughters
| known_for = Structural engineering, sustainable construction, professional engineering leadership
}}

මංගල සිල්වා ({{lang-en|Mangala Silva}} ,උපත 1976 ඔක්තෝබර් 3) ශ්‍රී ලාංකික ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවරයෙකු, ව්‍යාපාරිකයෙකු සහ ඉංජිනේරු උපදේශකයෙකි. 

ඔහු [[ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය|ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනයේ]] ('''IESL''') උප සභාපතිවරයා&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |title=Office Bearers 2025/2026 |url=https://iesl.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=238&amp;Itemid=493&amp;lang=en |access-date=21 June 2026 |website=Institution of Engineers, Sri Lanka |publisher=Institution of Engineers, Sri Lanka |language=en}}&lt;/ref&gt; වන අතර Synergo Consultants (Pvt) Ltd ආයතනයේ සම-නිර්මාතෘවරයෙකු, අධ්‍යක්ෂවරයෙකු සහ ප්‍රධාන ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවරයා ලෙසද කටයුතු කරයි.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://bizreporter.lk/autodesk-strengthens-commitment-to-driving-innovation-and-sustainability-in-sri-lankas-construction-sector/business-and-economy/|title=Autodesk Strengthens Commitment to Driving Innovation and Sustainability in Sri Lanka's Construction Sector|date=1 October 2025|work=Biz Reporter|access-date=2026-06-16|language=en}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුකරණය, තිරසාර ගොඩනැගිලි සංවර්ධනය සහ වෘත්තීය ඉංජිනේරු නායකත්වය සඳහා ඔහු ලබාදුන් දායකත්වය වෙනුවෙන් ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 December 2020 |title=Pre-Bid Meeting |url=https://admin.kdu.ac.lk/logistics-division/wp-content/uploads/KDU/2020-Tenders/December/24.12.2020/pre_bid_meeting.pdf |access-date=2026-06-16 |website=General Sir John Kotelawala Defence University |publisher=General Sir John Kotelawala Defence University |language=en |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය ==
මංගල සිල්වා 1976 ඔක්තෝබර් 3 දින [[කළුතර|කළුතරදී]] උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා ජෝසප් සිල්වා කලා ගුරුවරයෙකු වූ අතර මව චන්ද්‍රා ගමගේ ගෘහණියකි. පවුලේ එකම දරුවා වූ ඔහු සිය ප්‍රාථමික සහ ද්විතීයික අධ්‍යාපනය කළුතර හෝලි ක්‍රොස් විද්‍යාලයෙන් ලැබීය.

1992 වසරේදී ඔහු එම පාසලේ හොඳම [[අ.පො.ස. සාමාන්‍ය-පෙළ විභාගය ශ්‍රී ලංකාව|අ.පො.ස. සාමාන්‍ය පෙළ]] ප්‍රතිඵල ලබාගත් ශිෂ්‍යයා වූ අතර, පසුව ගණිත අංශයෙන් [[අ.පො.ස. උසස්පෙළ, ශ්‍රී ලංකා|අ.පො.ස. උසස් පෙළ]] විභාගයේද පාසලේ ඉහළම ප්‍රතිඵල වාර්තා කළේය.

ඉන් අනතුරුව ඔහු [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය|මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයට]] ඇතුළත් වී 2002 වසරේදී සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ගෞරව උපාධිය (BSc Engineering Honours) ලබාගත්තේය. 2008 වසරේදී එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන්ම ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු සැලසුම්කරණය පිළිබඳ ඉංජිනේරුපති (Master's of Engineering, Structural Engineering Designs (MEng) උපාධියද සම්පූර්ණ කළේය.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=Mangala Silva |url=https://prabook.com/web/mangala.silva/3783912 |access-date=21 June 2026 |website=Prabook}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
2002 වසරේදී Engineering Solutions (Pvt) Ltd ආයතනයට ව්‍යුහාත්මක සැලසුම් ඉංජිනේරුවරයෙකු ලෙස එක් වූ සිල්වා, 2003 වසරේදී Engineering Consultants (Pvt) Ltd (ECL) ආයතනයට සම්බන්ධ විය. එහිදී ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුකරණය සහ උපදේශන සේවා ක්ෂේත්‍රයන්හි පුළුල් අත්දැකීම් ලබාගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Social Projects |url=https://consultinglanka.com/social-project/ |access-date=21 June 2026 |website=R &amp; R Associates Consulting |publisher=R &amp; R Associates Consulting |language=en |quote=Social project and consultancy work undertaken by the organization in Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2008 වසරේදී [[ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය|ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනයේ (IESL)]] වරලත් ඉංජිනේරු සහ ආයතනික සාමාජික තත්ත්වය හිමිකරගත් පසු, 2008 වසරේදී වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී [[සඳුන් හේරත්]] සමඟ එක්ව Synergo Consultants (Pvt) Ltd ආයතනය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Design Team |url=https://synergo.lk/profile/design-team |access-date=21 June 2026 |website=Synergo Consultants}}&lt;/ref&gt;

ඔහු දැනට එම ආයතනයේ ප්‍රධාන ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවරයා සහ අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරයි.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== වෘත්තීය නායකත්වය ==
2008 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවන්ගේ සංගමයේ ආයතනික සාමාජිකත්වය ලබාගත් සිල්වා, 2013 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාව විසින් හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Team |url=https://www.srilankagbc.org/our-team/ |access-date=21 June 2026 |website=Green Building Council of Sri Lanka |publisher=Green Building Council of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

2015 වසරේදී ඔහු ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයේ ආරම්භක සභාපතිවරයා ලෙස තේරී පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alumni of Certified Green Professionals |url=https://www.srilankagbc.org/alumni/ |access-date=2026-06-16 |website=Green Building Council of Sri Lanka |publisher=Green Building Council of Sri Lanka |language=en}}&lt;/ref&gt;

2017 වසරේදී ඉංජිනේරු වෘත්තිය සඳහා ලබාදුන් දායකත්වය අගයමින් ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනයේ ෆෙලෝ (Fellow) සාමාජික තත්ත්වයට උසස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 November 2014 |title=Mobitel bags two Gold Awards at Techno Sri Lanka 2014 |url=https://www.mobitel.lk/press-releases/mobitel-bags-two-gold-awards-techno-sri-lanka-2014 |access-date=2026-06-16 |website=Mobitel |publisher=Sri Lanka Telecom Mobitel |language=en}}&lt;/ref&gt;

ඔහු [[ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය|ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනයේ (IESL)]] සභා මණ්ඩලයේ විවිධ තනතුරු දරා ඇති අතර වර්තමානයේ එහි උප සභාපතිවරයෙකු ලෙස සේවය කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Council 2025/2026 |url=https://iesl.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=238&amp;Itemid=493&amp;lang=en |access-date=21 June 2026 |website=Institution of Engineers, Sri Lanka |publisher=Institution of Engineers, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Council Session 2018/2019 Decisions |url=https://iesl.lk/images/council_D/Council_Decisions_05-07-2019.pdf |access-date=21 June 2026 |website=Institution of Engineers, Sri Lanka |publisher=Institution of Engineers, Sri Lanka |format=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=IESL Elections 2025 |url=https://ieslelections2025.blog/ |access-date=2026-06-16 |website=IESL Elections 2025 Blog |language=en}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය සහ ආයතනික සේවය ==
මංගල සිල්වා [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනය|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනයේ]] (SLSI) සභා මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු ලෙස අවස්ථා කිහිපයකදී කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Council Members |url=https://slsi.lk/en/council-members/ |access-date=21 June 2026 |website=Sri Lanka Standards Institution |publisher=Sri Lanka Standards Institution}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=වාර්ෂික වාර්තාව 2022 |url=https://slsi.lk/wp-content/uploads/2026/01/Annual-Report-2022-Sinhala-1.pdf |access-date=21 June 2026 |website=ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතනය |publisher=Sri Lanka Standards Institution |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

2024 වසරේදී ඔහු ශ්‍රී ලංකා කාර්මික සංවර්ධන මණ්ඩලයේ (IDB)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Industrial Development Board of Ceylon (IDB) |url=https://idb.gov.lk/board-of-directors/ |access-date=21 June 2026 |website=Industrial Development Board of Ceylon |publisher=Industrial Development Board of Ceylon |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.lk/business/IDB-partners-CIPM-Sri-Lanka--to-strengthen-HR-systems-at-IDB/34-775829|title=IDB partners CIPM Sri Lanka to strengthen HR systems at IDB|newspaper=Daily FT|access-date=21 June 2026}}&lt;/ref&gt; අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය |url=https://idb.gov.lk/si/board-of-directors/ |access-date=21 June 2026 |website=කාර්මික සංවර්ධන මණ්ඩලය |publisher=Industrial Development Board of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.lankadeepa.lk/business/%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AD-%E0%B7%83%E0%B6%82%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%B0%E0%B6%B1-%E0%B6%B8%E0%B6%AB%E0%B7%8A%E0%B6%A9%E0%B6%BD%E0%B6%BA-CIPM-%E0%B6%86%E0%B6%BA%E0%B6%AD%E0%B6%B1%E0%B6%BA-%E0%B7%83%E0%B6%B8%E0%B6%9F-%E0%B6%85%E0%B6%AD%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%BD%E0%B7%8A-%E0%B6%B6%E0%B7%90%E0%B6%B3%E0%B6%9C%E0%B6%B1/9-670651|title=කර්මාන්ත සංවර්ධන මණ්ඩලය CIPM ආයතනය සමඟ අත්වැල් බැඳගනී|newspaper=ලක්දීප|access-date=21 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://ceylontoday.lk/2025/04/10/idb-partners-with-cipm-sri-lanka-to-strengthen-hr-systems-at-idb/|title=IDB partners with CIPM Sri Lanka to strengthen HR systems at IDB|date=10 April 2025|work=Ceylon Today|access-date=2026-06-16|language=en}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

එම වසරේදීම [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය|මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලයේ]] සභා මණ්ඩලයට පත් කරන ලද අතර&lt;ref&gt;{{cite web |title=2024 UoVT International Symposium Proceedings |url=https://uovt.ac.lk/icreatve/assets/docs/2024%20UoVT%20International%20Symposium%20-%20Proceedings.pdf |access-date=2026-06-16 |website=University of Vocational Technology |publisher=University of Vocational Technology (UoVT) |language=en |format=PDF}}&lt;/ref&gt;, එය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම ඉංජිනේරු අධ්‍යාපන ආයතනයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Staff |url=https://techvista.edu.lk/staff/ |access-date=21 June 2026 |website=TECHVISTA Institute of Technology |publisher=TECHVISTA Institute of Technology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Council |url=https://uom.lk/council |access-date=21 June 2026 |website=University of Moratuwa |publisher=University of Moratuwa}}&lt;/ref&gt;

ඔහු දැනට [[ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාව|ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ]] සහ Ecotwin14 (Pvt) Ltd ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙසද කටයුතු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mangala Silva |url=https://ccmpvtltd.com/team/Mangala_Silva-62935 |access-date=2026-06-16 |website=Construction Cost Management (Pvt) Ltd |publisher=Construction Cost Management (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
මංගල සිල්වා, පයාගල ප්‍රදේශයේ උපත ලැබූ සහ කළුතර හොලි ෆැමිලි කන්වන්ට් විද්‍යාලයේ ආදි ශිෂ්‍යාවක වන ලොරෙටා ක්‍රිස්ටීන් කුරේ සමඟ විවාහ වී සිටියි.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ඔවුන්ට දියණියන් දෙදෙනෙකු සිටී.

* ලීසා මරීනා සිල්වා
* මලීසා ක්‍රිස්මි සිල්වා&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>c2xd9tnr7773k9j3y2x1ku3garty3na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හැඩ ඔය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195890</id>
    <revision>
      <id>795498</id>
      <parentid>795474</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1218" sha1="b16q3o4wz8j49evsu3kbn4jjh19tx1v" xml:space="preserve">{{delete|Test page}}

{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=88Km(සැතපුම් 55)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 88 පමණ (සැතපුම් 55 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>b16q3o4wz8j49evsu3kbn4jjh19tx1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795499</id>
      <parentid>795498</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="i5a6c0bpkirx5bvc7h4q3kt61vgv3bm" xml:space="preserve">{{delete|Test page}}

{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=88Km(සැතපුම් 55)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 88 පමණ (සැතපුම් 55 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>i5a6c0bpkirx5bvc7h4q3kt61vgv3bm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795501</id>
      <parentid>795499</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="rjugqtha2byyk69vr6dmzhxxyq3eza6" xml:space="preserve">{{delete|Test page}}

{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>rjugqtha2byyk69vr6dmzhxxyq3eza6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795502</id>
      <parentid>795501</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T15:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="h4w9uc7ydlo5bvxgl8i9x0ji2kl8mg8" xml:space="preserve">{{delete|Test page}}

{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>h4w9uc7ydlo5bvxgl8i9x0ji2kl8mg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795504</id>
      <parentid>795502</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1363" sha1="pwnrs6ymegj70dchpaut1tdjvhpxvyu" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

Hi

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>pwnrs6ymegj70dchpaut1tdjvhpxvyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795506</id>
      <parentid>795504</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="0cb9hj2sf683mhunct7kw3e8rrxxz59" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

මෙය පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රය වන්නේද හැඩ ඔයයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>0cb9hj2sf683mhunct7kw3e8rrxxz59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795507</id>
      <parentid>795506</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T16:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="4s3rgx6gzhkk2ibpaui81f27n2g51sc" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

 හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>4s3rgx6gzhkk2ibpaui81f27n2g51sc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795508</id>
      <parentid>795507</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T17:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <origin>795508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3016" sha1="0kt1cbw8hi0wkj4h77j76vkeo7a2ahg" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>0kt1cbw8hi0wkj4h77j76vkeo7a2ahg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795509</id>
      <parentid>795508</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T17:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* තොරතුරු */</comment>
      <origin>795509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="728jbvh4gqpb3ykyaozm37cwh64t6ls" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>728jbvh4gqpb3ykyaozm37cwh64t6ls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795512</id>
      <parentid>795509</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T18:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4516" sha1="hoym8wa7d44rap7zpx6mcisu80hj20b" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>hoym8wa7d44rap7zpx6mcisu80hj20b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795513</id>
      <parentid>795512</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T18:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <origin>795513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4705" sha1="hxm5vjt77zz6du3g3nne3wn6u66p7tt" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාව තුළ හැඩ ඔය පිහිටි ස්ථානය
| coordinates         = {{coord|6|53|0|N|81|50|0|E|display=inline}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>hxm5vjt77zz6du3g3nne3wn6u66p7tt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795514</id>
      <parentid>795513</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T18:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4797" sha1="2fd3dt8lqzpm5c1dskukrjouznn7bca" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාව තුළ හැඩ ඔය පිහිටි ස්ථානය
| coordinates         = {{coord|6|53|0|N|81|50|0|E|display=inline}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>2fd3dt8lqzpm5c1dskukrjouznn7bca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795515</id>
      <parentid>795514</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T18:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4717" sha1="9yasb4bsto0rpaq65erp5m69x7buzie" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = හැඩ ඔය
| coordinates         = {{coord|6|53|0|N|81|50|0|E|display=inline}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>9yasb4bsto0rpaq65erp5m69x7buzie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795516</id>
      <parentid>795515</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T19:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38055-28</username>
        <id>79809</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4741" sha1="5z0j70abmmxuae2no4c4nkhzrv9y96y" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = හැඩ ඔය
| coordinates         = {{Coord|06|54|24|N|81|22|20|E|display=inline|region:LK_type:river}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>5z0j70abmmxuae2no4c4nkhzrv9y96y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795517</id>
      <parentid>795516</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T19:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38359-11</username>
        <id>79851</id>
      </contributor>
      <comment>/* තොරතුරු */</comment>
      <origin>795517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4803" sha1="shu93584tejzb65pcaw0u6wgihm95c4" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = හැඩ ඔය
| coordinates         = {{Coord|06|54|24|N|81|22|20|E|display=inline|region:LK_type:river}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt;

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.
[[File:Heda oya.png|thumb|හැඩ ඔය මෝය කට]]

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>shu93584tejzb65pcaw0u6wgihm95c4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795518</id>
      <parentid>795517</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T19:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38359-11</username>
        <id>79851</id>
      </contributor>
      <origin>795518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4909" sha1="e9nxz975ia7clxbzvc30af9801r2n2j" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              = 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = හැඩ ඔය
| coordinates         = {{Coord|06|54|24|N|81|22|20|E|display=inline|region:LK_type:river}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt; 

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==ඡායාරූප==
[[File:Maragala mountain.png|thumb|මරගල කඳු වැටිය]]

[[File:Heda oya.png|thumb|හැඩ ඔය මෝය කට]]


==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>e9nxz975ia7clxbzvc30af9801r2n2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795519</id>
      <parentid>795518</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T19:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38359-11</username>
        <id>79851</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>795519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4959" sha1="p0dmrvgweth6joauq57vyl64j6ycnlz" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              =[[File:Heda oya water.png|thumb|හැඩ ඔය]] 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = හැඩ ඔය
| coordinates         = {{Coord|06|54|24|N|81|22|20|E|display=inline|region:LK_type:river}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt; 

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==ඡායාරූප==
[[File:Maragala mountain.png|thumb|මරගල කඳු වැටිය]]

[[File:Heda oya.png|thumb|හැඩ ඔය මෝය කට]]


==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>p0dmrvgweth6joauq57vyl64j6ycnlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795520</id>
      <parentid>795519</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T02:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38359-11</username>
        <id>79851</id>
      </contributor>
      <comment>/* තොරතුරු */</comment>
      <origin>795520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5068" sha1="i7wr4yttvtem85scnnjhait0srgr6we" xml:space="preserve">{{Infobox river
| name               = හැඩ ඔය
| image              =[[File:Heda oya water.png|thumb|හැඩ ඔය]] 
| image_caption      = 
| country            = ශ්‍රී ලංකාව
| pushpin_map         = Sri Lanka
| pushpin_map_caption = හැඩ ඔය
| coordinates         = {{Coord|06|54|24|N|81|22|20|E|display=inline|region:LK_type:river}}
| region             = මොණරාගල, සියඹලාණ්ඩුව, ලාහුගල, පොතුවිල
| district           = මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කය, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
| source1            = මරගල කඳු වැටිය
| mouth              = ආරුගම්බේ (බෙංගාල බොක්ක)
|length=42Km (සැතපුම් 26)|mouth_coordinates={{Coord|06|48|36|N|81|49|25|E|display=inline,title|region:LK_type:river}}}}


හැඩ ඔය (Heda oya) යනු මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය හා අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොකොට්ඨාසය හරහා ගලා බසිනා කිලෝ මීටර 42 පමණ (සැතපුම් 26 පමණ) දිගකින් යුතු ගංඟාවකි. එය එම ප්‍රදේශවල ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වේ.&lt;ref&gt;https://www.vikalpa.org/article/27826&lt;/ref&gt; 

==තොරතුරු==
හැඩ ඔය මරගල කඳුවැටියේ සදාහරිත වර්ෂා වනාන්තර වලින් ආරම්භ වී සියඹලාණ්ඩුව හා ලාහුගල ප්‍රදේශය හරහා ගලා ගොස් පොතුවිල් ආරුගම්බේ ප්‍රදේශයෙන් ඉන්දියන් සාගරයට ගලා බසිනා පර්යන්ත ගංඟාවකි. පුරාණ රෝහණ රාජධානියට අයත් වෙල්ලස්ස ප්‍රදේශය හරහා ගලා බසින නිසා රෝහණ රාජධානියේ වැදගත් ස්ථාන රාශියක් මෙම ගංඟාව ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත. එ අනුව නීලගිරි මහා සෑය, ලාහුගල මගුල් මහා විහාරය හා මුහුදු මහා විහාරය ආදී ඓතිහාසික ස්ථාන බිහි වීමට ජීවය සැපවූයේ මෙම ගංඟා ද්‍රෝණියයි. තවද ලාහුගල-කිතුලාන ජාතික වනෝද්‍යානයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍ර වලින් එකක් වන්නේද හැඩ ඔයයි. මෙම ගංඟාව ඒ ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇති මුතුකණ්ඩිය ජලාශය හා ලාහුගල වැවට ජලය සපයන ජල මූලාශ්‍රයක්ද වේ. එමෙන්ම යාල ජාතික වනෝද්‍යානයටද ජලය සපයයි.

==මානව ක්‍රියාකාරකම්==
හැඩ ඔය යනු ප්‍රදේශයේ ජනතාවගේ පානීය හා කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවන් සඳහා ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. එ අනුව සියඹලාණ්ඩුව ප්‍රදේශයේ ජනතාවට පිරිපහදු කරන ලද ජලය සපයන ප්‍රධානම මූලාශ්‍රය වේ. මුතුකණ්ඩිය ජලාශය එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා ධීවර කර්මාන්තය සදහා වැදගත්ම ජලාශයක් වන අතර එම ජලාශයට ජලය සපයන හා එම ජලාශයෙන් පෝෂණය වන ගංඟාවක් ලෙස හැඩ ඔය වැදගත් වේ. එමෙන්ම පොතුවිල් හා ලාහුගල ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක්ද පිහිටා ඇත. එම ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික හා පානීය ජල අවශ්‍යතාවෙන් 70% පමණම මෙම ගංඟාව මගින් සපුරාලයි.

==ඡායාරූප==
[[File:Maragala mountain.png|thumb|මරගල කඳු වැටිය]]

[[File:Heda oya.png|thumb|හැඩ ඔය මෝය කට]]


==මූලාශ්‍ර==</text>
      <sha1>i7wr4yttvtem85scnnjhait0srgr6we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සඳුන් හේරත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195903</id>
    <revision>
      <id>795478</id>
      <timestamp>2026-07-05T12:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <comment>'සඳුන් හේරත් (සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>795478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1245" sha1="7umjv74s7kd3tsiseifcbbog4nqsxo5" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් (සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</text>
      <sha1>7umjv74s7kd3tsiseifcbbog4nqsxo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795479</id>
      <parentid>795478</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2815" sha1="ovw78xrwgx3z1ticf9sywuv9niv464f" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් (සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>ovw78xrwgx3z1ticf9sywuv9niv464f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795480</id>
      <parentid>795479</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <comment>/* මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය */</comment>
      <origin>795480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4870" sha1="5wdugjbadyg2nh10nf4xik5p6zrjfjz" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් (සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු මංගල සිල්වා සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත. 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>5wdugjbadyg2nh10nf4xik5p6zrjfjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795481</id>
      <parentid>795480</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4896" sha1="891ms5ndj51xrl6jhzv2cdkrow9w9ki" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු මංගල සිල්වා සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත. 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>891ms5ndj51xrl6jhzv2cdkrow9w9ki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795482</id>
      <parentid>795481</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4900" sha1="6i4aigo024mcuius9nzmb0fyzltlcko" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත. 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>6i4aigo024mcuius9nzmb0fyzltlcko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795484</id>
      <parentid>795482</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <comment>/* වෘත්තීය ජීවිතය */</comment>
      <origin>795484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8675" sha1="apwqcvdvoglbatzijeutqmyzwl6m3q5" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත. 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== උතුරු ප්‍රදේශයේ සේවය ==
2002 සිට 2005 දක්වා පැවති ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|LTTE]] පාලනය යටතේ පැවති ප්‍රදේශවල වෘත්තීයමය වශයෙන් සේවය කළ එකම සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වශයෙන් සඳුන් හේරත් කැපී පෙනෙයි.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

එම කාලයේදී කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික් රෝහල සහ කිලිනොච්චි මහ රෝහල ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ඔහු දායක විය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

කරුණා අම්මාන් LTTE සංවිධානයෙන් වෙන්වීමෙන් පසු ප්‍රධාන මාර්ග වසා දැමූ අවස්ථාවේදී සඳුන් හේරත් සහ ඔහුගේ සහකාරයෙකු LTTE විසින් රඳවා තබා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුවේ (ICRC) මැදිහත්වීමෙන් පසුව ඔවුන් නිදහස ලැබූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති ==
සඳුන් හේරත්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති අතර පහත දැක්වෙන ඒවා විශේෂ වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* කුණ්ඩසාලේ රෝහල
* නවීන ලංකා බැංකු (BOC) ශාඛා ගොඩනැගිලි
* Amagi Hotels
* Randoli Hotel
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාරය
* ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු හරිත සහතිකය ලැබූ බැංකු ගොඩනැගිල්ල
* ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල
* කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල සහ ප්‍රධාන පුස්තකාලය
* රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනික දායකත්වය ==
සිය වෘත්තීය කටයුතු සමඟම සඳුන් හේරත්, 

* ජාතික නිර්මාණ මධ්‍යස්ථානය (National Design Centre) 
* Centre for Housing, Planning and Building (CHPB) හි ආරාධිත දේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka Real Estate |url=https://srilankarealestate.in/ |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lanka Real Estate |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන හා ඇගයීම් ==

* ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ '''Gold Award''' සම්මානය
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා හිමි වූ '''Platinum Award''' සම්මානය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>apwqcvdvoglbatzijeutqmyzwl6m3q5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795485</id>
      <parentid>795484</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8889" sha1="o216p0g54oy519hipzfmjz0mf2bxcal" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath Profile Page |url=https://worldarchitecture.org/profiles/hmnvm/sandun-herath-profile-page.html |access-date=2026-07-05 |website=World Architecture Community |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත. 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== උතුරු ප්‍රදේශයේ සේවය ==
2002 සිට 2005 දක්වා පැවති ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|LTTE]] පාලනය යටතේ පැවති ප්‍රදේශවල වෘත්තීයමය වශයෙන් සේවය කළ එකම සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වශයෙන් සඳුන් හේරත් කැපී පෙනෙයි.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

එම කාලයේදී කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික් රෝහල සහ කිලිනොච්චි මහ රෝහල ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ඔහු දායක විය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

කරුණා අම්මාන් LTTE සංවිධානයෙන් වෙන්වීමෙන් පසු ප්‍රධාන මාර්ග වසා දැමූ අවස්ථාවේදී සඳුන් හේරත් සහ ඔහුගේ සහකාරයෙකු LTTE විසින් රඳවා තබා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුවේ (ICRC) මැදිහත්වීමෙන් පසුව ඔවුන් නිදහස ලැබූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති ==
සඳුන් හේරත්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති අතර පහත දැක්වෙන ඒවා විශේෂ වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* කුණ්ඩසාලේ රෝහල
* නවීන ලංකා බැංකු (BOC) ශාඛා ගොඩනැගිලි
* Amagi Hotels
* Randoli Hotel
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාරය
* ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු හරිත සහතිකය ලැබූ බැංකු ගොඩනැගිල්ල
* ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල
* කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල සහ ප්‍රධාන පුස්තකාලය
* රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනික දායකත්වය ==
සිය වෘත්තීය කටයුතු සමඟම සඳුන් හේරත්, 

* ජාතික නිර්මාණ මධ්‍යස්ථානය (National Design Centre) 
* Centre for Housing, Planning and Building (CHPB) හි ආරාධිත දේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka Real Estate |url=https://srilankarealestate.in/ |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lanka Real Estate |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන හා ඇගයීම් ==

* ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ '''Gold Award''' සම්මානය
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා හිමි වූ '''Platinum Award''' සම්මානය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>o216p0g54oy519hipzfmjz0mf2bxcal</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795486</id>
      <parentid>795485</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9226" sha1="5uaw0mvafm72fnmlm2q503big03sxbr" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath Profile Page |url=https://worldarchitecture.org/profiles/hmnvm/sandun-herath-profile-page.html |access-date=2026-07-05 |website=World Architecture Community |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර |url=https://sinhala.lankainformation.lk/directory/professions/architects/2092-herath-mudiyanselage-sandun-thushara |access-date=2026-07-05 |website=Lanka Information |publisher=Lanka Information (Pvt) Ltd |language=si}}&lt;/ref&gt; 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== උතුරු ප්‍රදේශයේ සේවය ==
2002 සිට 2005 දක්වා පැවති ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|LTTE]] පාලනය යටතේ පැවති ප්‍රදේශවල වෘත්තීයමය වශයෙන් සේවය කළ එකම සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වශයෙන් සඳුන් හේරත් කැපී පෙනෙයි.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

එම කාලයේදී කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික් රෝහල සහ කිලිනොච්චි මහ රෝහල ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ඔහු දායක විය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

කරුණා අම්මාන් LTTE සංවිධානයෙන් වෙන්වීමෙන් පසු ප්‍රධාන මාර්ග වසා දැමූ අවස්ථාවේදී සඳුන් හේරත් සහ ඔහුගේ සහකාරයෙකු LTTE විසින් රඳවා තබා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුවේ (ICRC) මැදිහත්වීමෙන් පසුව ඔවුන් නිදහස ලැබූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති ==
සඳුන් හේරත්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති අතර පහත දැක්වෙන ඒවා විශේෂ වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* කුණ්ඩසාලේ රෝහල
* නවීන ලංකා බැංකු (BOC) ශාඛා ගොඩනැගිලි
* Amagi Hotels
* Randoli Hotel
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාරය
* ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු හරිත සහතිකය ලැබූ බැංකු ගොඩනැගිල්ල
* ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල
* කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල සහ ප්‍රධාන පුස්තකාලය
* රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනික දායකත්වය ==
සිය වෘත්තීය කටයුතු සමඟම සඳුන් හේරත්, 

* ජාතික නිර්මාණ මධ්‍යස්ථානය (National Design Centre) 
* Centre for Housing, Planning and Building (CHPB) හි ආරාධිත දේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka Real Estate |url=https://srilankarealestate.in/ |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lanka Real Estate |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන හා ඇගයීම් ==

* ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ '''Gold Award''' සම්මානය
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා හිමි වූ '''Platinum Award''' සම්මානය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>5uaw0mvafm72fnmlm2q503big03sxbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795487</id>
      <parentid>795486</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T12:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <comment>/* සම්මාන හා ඇගයීම් */</comment>
      <origin>795487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9903" sha1="lrzxxlvf3l0t9zvnh56f6yto1i1qx54" xml:space="preserve">සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath Profile Page |url=https://worldarchitecture.org/profiles/hmnvm/sandun-herath-profile-page.html |access-date=2026-07-05 |website=World Architecture Community |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර |url=https://sinhala.lankainformation.lk/directory/professions/architects/2092-herath-mudiyanselage-sandun-thushara |access-date=2026-07-05 |website=Lanka Information |publisher=Lanka Information (Pvt) Ltd |language=si}}&lt;/ref&gt; 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== උතුරු ප්‍රදේශයේ සේවය ==
2002 සිට 2005 දක්වා පැවති ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|LTTE]] පාලනය යටතේ පැවති ප්‍රදේශවල වෘත්තීයමය වශයෙන් සේවය කළ එකම සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වශයෙන් සඳුන් හේරත් කැපී පෙනෙයි.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

එම කාලයේදී කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික් රෝහල සහ කිලිනොච්චි මහ රෝහල ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ඔහු දායක විය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

කරුණා අම්මාන් LTTE සංවිධානයෙන් වෙන්වීමෙන් පසු ප්‍රධාන මාර්ග වසා දැමූ අවස්ථාවේදී සඳුන් හේරත් සහ ඔහුගේ සහකාරයෙකු LTTE විසින් රඳවා තබා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුවේ (ICRC) මැදිහත්වීමෙන් පසුව ඔවුන් නිදහස ලැබූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති ==
සඳුන් හේරත්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති අතර පහත දැක්වෙන ඒවා විශේෂ වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* කුණ්ඩසාලේ රෝහල
* නවීන ලංකා බැංකු (BOC) ශාඛා ගොඩනැගිලි
* Amagi Hotels
* Randoli Hotel
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාරය
* ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු හරිත සහතිකය ලැබූ බැංකු ගොඩනැගිල්ල
* ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල
* කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල සහ ප්‍රධාන පුස්තකාලය
* රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනික දායකත්වය ==
සිය වෘත්තීය කටයුතු සමඟම සඳුන් හේරත්, 

* ජාතික නිර්මාණ මධ්‍යස්ථානය (National Design Centre) 
* Centre for Housing, Planning and Building (CHPB) හි ආරාධිත දේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka Real Estate |url=https://srilankarealestate.in/ |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lanka Real Estate |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන හා ඇගයීම් ==

* ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ '''Gold Award''' සම්මානය
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා හිමි වූ '''Platinum Award''' සම්මානය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
සඳුන් හේරත්ගේ පියා බන්දුල හේරත් (Bandula Herath) වන අතර, මව මානෙල් කුරේ (Manel Correy) වේ. ඔහු 2000 වර්ෂයේදී චමරි සමරකෝන් (Chamari Samarakoon) සමඟ විවාහ වූ අතර, ඔවුන්ට දියණියන් දෙදෙනෙකු සිටිති.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* අමායා හේරත් (උපත 2003) – ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පිනියකි.
* අමාන්දි හේරත් (උපත 2008)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>lrzxxlvf3l0t9zvnh56f6yto1i1qx54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795488</id>
      <parentid>795487</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11669" sha1="oxeby8yw4nbamxapzxozbce9p3usolq" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = සඳුන් හේරත්
| native_name        = හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර
| image              =
| caption            = සඳුන් හේරත්
| birth_name         = හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර
| birth_date         = {{Birth date and age|1973|7|4}}
| birth_place        = ශ්‍රී ලංකාව
| nationality        = ශ්‍රී ලාංකික
| education          = [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]]&lt;br&gt;[[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]
| alma_mater         = [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]
| occupation         = වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී
| years_active       = 1996–වර්තමානය
| employer           = Synergo Consultants (Pvt) Ltd
| organization       = Synergo Consultants (Pvt) Ltd
| known_for          = හරිත ගොඩනැගිලි නිර්මාණ, සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපන ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති
| spouse             = චමරි සමරකෝන්&lt;br&gt;Chamari Samarakoon&lt;br&gt; (විවාහය 2000)
| children           = අමායා හේරත්&lt;br&gt;අමන්දි හේරත්
| parents            = බන්දුල හේරත් (Bandula Herath) &lt;br&gt; මානෙල් කුරේ (Manel Correy)
| awards             = Green Building Council of Sri Lanka Gold Award&lt;br&gt;Green Building Council of Sri Lanka Platinum Award
| website            = https://synergo.lk
}}

සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath Profile Page |url=https://worldarchitecture.org/profiles/hmnvm/sandun-herath-profile-page.html |access-date=2026-07-05 |website=World Architecture Community |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර |url=https://sinhala.lankainformation.lk/directory/professions/architects/2092-herath-mudiyanselage-sandun-thushara |access-date=2026-07-05 |website=Lanka Information |publisher=Lanka Information (Pvt) Ltd |language=si}}&lt;/ref&gt; 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== උතුරු ප්‍රදේශයේ සේවය ==
2002 සිට 2005 දක්වා පැවති ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|LTTE]] පාලනය යටතේ පැවති ප්‍රදේශවල වෘත්තීයමය වශයෙන් සේවය කළ එකම සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වශයෙන් සඳුන් හේරත් කැපී පෙනෙයි.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

එම කාලයේදී කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික් රෝහල සහ කිලිනොච්චි මහ රෝහල ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ඔහු දායක විය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

කරුණා අම්මාන් LTTE සංවිධානයෙන් වෙන්වීමෙන් පසු ප්‍රධාන මාර්ග වසා දැමූ අවස්ථාවේදී සඳුන් හේරත් සහ ඔහුගේ සහකාරයෙකු LTTE විසින් රඳවා තබා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුවේ (ICRC) මැදිහත්වීමෙන් පසුව ඔවුන් නිදහස ලැබූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති ==
සඳුන් හේරත්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති අතර පහත දැක්වෙන ඒවා විශේෂ වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* කුණ්ඩසාලේ රෝහල
* නවීන ලංකා බැංකු (BOC) ශාඛා ගොඩනැගිලි
* Amagi Hotels
* Randoli Hotel
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාරය
* ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු හරිත සහතිකය ලැබූ බැංකු ගොඩනැගිල්ල
* ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල
* කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල සහ ප්‍රධාන පුස්තකාලය
* රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනික දායකත්වය ==
සිය වෘත්තීය කටයුතු සමඟම සඳුන් හේරත්, 

* ජාතික නිර්මාණ මධ්‍යස්ථානය (National Design Centre) 
* Centre for Housing, Planning and Building (CHPB) හි ආරාධිත දේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka Real Estate |url=https://srilankarealestate.in/ |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lanka Real Estate |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන හා ඇගයීම් ==

* ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ '''Gold Award''' සම්මානය
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා හිමි වූ '''Platinum Award''' සම්මානය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
සඳුන් හේරත්ගේ පියා බන්දුල හේරත් (Bandula Herath) වන අතර, මව මානෙල් කුරේ (Manel Correy) වේ. ඔහු 2000 වර්ෂයේදී චමරි සමරකෝන් (Chamari Samarakoon) සමඟ විවාහ වූ අතර, ඔවුන්ට දියණියන් දෙදෙනෙකු සිටිති.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* අමායා හේරත් (උපත 2003) – ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පිනියකි.
* අමාන්දි හේරත් (උපත 2008)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>oxeby8yw4nbamxapzxozbce9p3usolq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795489</id>
      <parentid>795488</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T13:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VSR19910128</username>
        <id>78122</id>
      </contributor>
      <origin>795489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11673" sha1="4qb457jw2qjb8v7ptnlv6clvua9s5y9" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = සඳුන් හේරත් &lt;br&gt; Sandun Herath
| native_name        = හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර
| image              =
| caption            = සඳුන් හේරත්
| birth_name         = හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර
| birth_date         = {{Birth date and age|1973|7|4}}
| birth_place        = [[කොළඹ]]
| nationality        = ශ්‍රී ලාංකික
| education          = [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]]&lt;br&gt;[[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]
| alma_mater         = [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]
| occupation         = වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී
| years_active       = 1996–වර්තමානය
| employer           = Synergo Consultants (Pvt) Ltd
| organization       = Synergo Consultants (Pvt) Ltd
| known_for          = හරිත ගොඩනැගිලි නිර්මාණ, සෞඛ්‍ය හා අධ්‍යාපන ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති
| spouse             = චමරි සමරකෝන්&lt;br&gt;Chamari Samarakoon&lt;br&gt; (විවාහය 2000)
| children           = අමායා හේරත්&lt;br&gt;අමන්දි හේරත්
| parents            = බන්දුල හේරත් (Bandula Herath) &lt;br&gt; මානෙල් කුරේ (Manel Correy)
| awards             = Green Building Council of Sri Lanka Gold Award&lt;br&gt;Green Building Council of Sri Lanka Platinum Award
| website            = https://synergo.lk
}}

සඳුන් හේරත් ({{lang-en|Sandun Herath}} සම්පූර්ණ නම: &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;; උපත 1973 ජූලි 4) ශ්‍රී ලාංකික වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු, ව්‍යවසායකයෙකු, හරිත ගොඩනැගිලි උපදේශකයෙකු සහ ආරාධිත දේශකයෙකි.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://synergo.lk/about-us |access-date=2026-07-05 |website=Synergo Consultants (Pvt) Ltd |language=en}}&lt;/ref&gt; 

ඔහු 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;Synergo Consultants (Pvt) Ltd&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt; ආයතනය සම-ආරම්භ කළේය. සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ සහ තිරසාර ගොඩනැගිලි ක්ෂේත්‍රවල සැලසුම් හා උපදේශන සේවා සැපයීමේදී ඔහු සැලකිය යුතු දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath Profile Page |url=https://worldarchitecture.org/profiles/hmnvm/sandun-herath-profile-page.html |access-date=2026-07-05 |website=World Architecture Community |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය හා අධ්‍යාපනය ==
සඳුන් හේරත් 1973 ජූලි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලැබීය. ඔහු වර්ෂ1980 සිට 1990 දක්වා [[ශාන්ත බෙනඩික්ට් විද්‍යාලය, කොළඹ]] හි පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, අනතුරුව 1991 සිට 1992 දක්වා කොළඹ [[ඩී. එස්. සේනානායක විද්‍යාලය]]හි උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හැදෑරීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://prabook.com/web/sandun.herath/3783928 |access-date=2026-07-05 |website=Prabook – World Biographical Encyclopedia |language=en}}&lt;/ref&gt; 1993 දී [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය]]ට ඇතුළත් වූ ඔහු 1997 දී ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ උපාධිය ලබා ගත්තේය. ඉන් අනතුරුව 1998 සිට 2001 දක්වා එම විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ගෘහ නිර්මාණවේදය පිළිබඳ විද්‍යාපති (MSc  in Architecture) උපාධිය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Sandun Herath |url=https://srilankanbiographies.fandom.com/wiki/Sandun_Herath |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lankan Biographies Wiki |publisher=Fandom |language=en}}&lt;/ref&gt;

== වෘත්තීය ජීවිතය ==
1996 සිට 1997 දක්වා සඳුන් හේරත් ශ්‍රී ලංකා නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියේ (UDA) පුහුණු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2 March 2018 |title=Architect of the Month: Sandun Herath |url=https://www.life.lk/article/interviews/Architect-of-the-Month:-Sandun-Herath/52/17713 |access-date=2026-07-05 |website=Life Online |publisher=Life Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

2001 සිට 2002 දක්වා Avant Garde Architecture ආයතනයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙස සේවය කළ ඔහු, 2003 දී Engineering Consultants Limited (ECL) ආයතනයට එක්ව 2008 දක්වා සේවය කළේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

2008 දී වෘත්තීය සුදුසුකම් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු ඔහු '''වරලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු''' බවට පත්විය. 2009 දී ඉංජිනේරු [[මංගල සිල්වා]] සමඟ එක්ව '''Synergo Consultants (Pvt) Ltd''' ආයතනය සම-ආරම්භ කළ අතර, එහි අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපන, වාණිජ, හෝටල් සහ රාජ්‍ය අංශයේ ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති රැසක් මෙහෙයවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=හේරත් මුදියන්සේලාගේ සඳුන් තුෂාර |url=https://sinhala.lankainformation.lk/directory/professions/architects/2092-herath-mudiyanselage-sandun-thushara |access-date=2026-07-05 |website=Lanka Information |publisher=Lanka Information (Pvt) Ltd |language=si}}&lt;/ref&gt; 2015 දී ඔහු '''ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ (Green Building Council of Sri Lanka) Accredited Professional''' තත්ත්වය ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== උතුරු ප්‍රදේශයේ සේවය ==
2002 සිට 2005 දක්වා පැවති ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය අතරතුර [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|LTTE]] පාලනය යටතේ පැවති ප්‍රදේශවල වෘත්තීයමය වශයෙන් සේවය කළ එකම සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වශයෙන් සඳුන් හේරත් කැපී පෙනෙයි.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

එම කාලයේදී කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික් රෝහල සහ කිලිනොච්චි මහ රෝහල ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලි සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ඔහු දායක විය.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

කරුණා අම්මාන් LTTE සංවිධානයෙන් වෙන්වීමෙන් පසු ප්‍රධාන මාර්ග වසා දැමූ අවස්ථාවේදී සඳුන් හේරත් සහ ඔහුගේ සහකාරයෙකු LTTE විසින් රඳවා තබා ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුවේ (ICRC) මැදිහත්වීමෙන් පසුව ඔවුන් නිදහස ලැබූ බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති ==
සඳුන් හේරත්ගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති අතර පහත දැක්වෙන ඒවා විශේෂ වේ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* කුණ්ඩසාලේ රෝහල
* නවීන ලංකා බැංකු (BOC) ශාඛා ගොඩනැගිලි
* Amagi Hotels
* Randoli Hotel
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාරය
* ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු හරිත සහතිකය ලැබූ බැංකු ගොඩනැගිල්ල
* ගම්පහ වික්‍රමාරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල
* කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ සෙනෙට් ගොඩනැගිල්ල සහ ප්‍රධාන පුස්තකාලය
* රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනික දායකත්වය ==
සිය වෘත්තීය කටයුතු සමඟම සඳුන් හේරත්, 

* ජාතික නිර්මාණ මධ්‍යස්ථානය (National Design Centre) 
* Centre for Housing, Planning and Building (CHPB) හි ආරාධිත දේශකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka Real Estate |url=https://srilankarealestate.in/ |access-date=2026-07-05 |website=Sri Lanka Real Estate |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන හා ඇගයීම් ==

* ශ්‍රී ලංකා හරිත ගොඩනැගිලි සභාවේ '''Gold Award''' සම්මානය
* ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ COVID-19 රසායනාගාර ව්‍යාපෘතිය සඳහා හිමි වූ '''Platinum Award''' සම්මානය&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
සඳුන් හේරත්ගේ පියා බන්දුල හේරත් (Bandula Herath) වන අතර, මව මානෙල් කුරේ (Manel Correy) වේ. ඔහු 2000 වර්ෂයේදී චමරි සමරකෝන් (Chamari Samarakoon) සමඟ විවාහ වූ අතර, ඔවුන්ට දියණියන් දෙදෙනෙකු සිටිති.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* අමායා හේරත් (උපත 2003) – ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පිනියකි.
* අමාන්දි හේරත් (උපත 2008)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==</text>
      <sha1>4qb457jw2qjb8v7ptnlv6clvua9s5y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිත්‍රරත්න හේරත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195904</id>
    <revision>
      <id>795523</id>
      <timestamp>2026-07-06T06:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrarathna Herath</username>
        <id>79854</id>
      </contributor>
      <comment>'1942 වර්ශයේ උපත ලැබු මිත්‍රරත්න හෙරත් ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා නිශ්පාදකයකු වන අතර ඔහු 1970 දශකයේදී සිනමා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසි ඔහුගේ ප්‍රථම පූර්ණ දිග චිත්‍රපටය වූ '''අහස්ගව්ව...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>795523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1225" sha1="sd4f14htxlwed8krcrrshstxz3j32g9" xml:space="preserve">1942 වර්ශයේ උපත ලැබු මිත්‍රරත්න හෙරත් ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා නිශ්පාදකයකු වන අතර ඔහු 1970 දශකයේදී සිනමා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසි ඔහුගේ ප්‍රථම පූර්ණ දිග චිත්‍රපටය වූ '''අහස්ගව්ව''' ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා ඉතිහාසයේ වැදගත් නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන අතර, තරුණ ජීවිතය සහ සමාජ යථාර්ථය සංවේදී ලෙස නිරූපණය කළ චිත්‍රපටයකි. ඔහු විසින් නිශ්පාදනය කල අහස්ගව්ව චිත්‍රපටය සදහා 1974 වසරේ ‌හොදම නලුවාගේ විචාරක සම්මානය අමරසිරි කලංසූරිය මහතා දිනා ගත් අතර ඒම චිත්‍රපටිය සදහා තවත් සම්මාන කිහිපයක්ම ලබා ගන්නා ලදී</text>
      <sha1>sd4f14htxlwed8krcrrshstxz3j32g9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795524</id>
      <parentid>795523</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T06:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mithrarathna Herath</username>
        <id>79854</id>
      </contributor>
      <origin>795524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1229" sha1="jdkw24wh6vpgnilqjs4x8f36lhpboc2" xml:space="preserve">1942 වර්ෂයේ උපත ලැබු මිත්‍රරත්න හේරත් ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා නිශ්පාදකයකු වන අතර ඔහු 1970 දශකයේදී සිනමා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසි ඔහුගේ ප්‍රථම පූර්ණ දිග චිත්‍රපටය වූ '''අහස්ගව්ව''' ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා ඉතිහාසයේ වැදගත් නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන අතර, තරුණ ජීවිත සහ සමාජ යථාර්ථය සංවේදී ලෙස නිරූපණය කළ චිත්‍රපටයකි. ඔහු විසින් නිශ්පාදනය කල '''අහස්ගව්ව''' චිත්‍රපටය සදහා 1974 වසරේ ‌හොදම නලුවාගේ විචාරක සම්මානය අමරසිරි කලංසූරිය මහතා දිනා ගත් අතර එම චිත්‍රපටිය සදහා තවත් සම්මාන කිහිපයක්ම ලබා ගන්නා ලදී.</text>
      <sha1>jdkw24wh6vpgnilqjs4x8f36lhpboc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>795526</id>
      <parentid>795524</parentid>
      <timestamp>2026-07-06T08:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38576-02</username>
        <id>79856</id>
      </contributor>
      <origin>795526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1319" sha1="62mhdv56cfl5074nmw9c9foclpqubqp" xml:space="preserve">1942 වර්ෂයේ උපත ලැබු මිත්‍රරත්න හේරත් ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා නිශ්පාදකයකු වන අතර ඔහු 1970 දශකයේදී සිනමා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසි ඔහුගේ ප්‍රථම පූර්ණ දිග චිත්‍රපටය වූ '''අහස්ගව්ව''' ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා ඉතිහාසයේ වැදගත් නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන අතර, තරුණ ජීවිත සහ සමාජ යථාර්ථය සංවේදී ලෙස නිරූපණය කළ චිත්‍රපටයකි. ඔහු විසින් නිශ්පාදනය කල '''අහස්ගව්ව''' චිත්‍රපටය 1974 වසරේ ‌හොදම චිත්‍රපටිය ලෙස සම්මාන ලබා ගත් අතර හොදම නලුවාගේ විචාරක සම්මානය අමරසිරි කලංසූරිය මහතා දිනා ගත් අතර එම චිත්‍රපටිය සදහා තවත් සම්මාන කිහිපයක්ම ලබා ගන්නා ලදී.</text>
      <sha1>62mhdv56cfl5074nmw9c9foclpqubqp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>