විකිපීඩියා siwiki https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter මාධ්‍යය විශේෂ සාකච්ඡාව පරිශීලක පරිශීලක සාකච්ඡාව විකිපීඩියා විකිපීඩියා සාකච්ඡාව ගොනුව ගොනුව සාකච්ඡාව මාධ්‍යවිකි මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව සැකිල්ල සැකිලි සාකච්ඡාව උදවු උදවු සාකච්ඡාව ප්‍රවර්ගය ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව ද්වාරය ද්වාරය සාකච්ඡාව MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk සැකිල්ල:ඉංග්‍රීසි විකියට අනුරූපීව ඇරඹි ප්‍රතිපත්තිය 10 1974 795815 359890 2026-07-14T15:41:49Z IDB.S 52205 Code Update 795815 wikitext text/x-wiki {{Ombox | type = notice | image = [[File:Green check.svg|30px|link=|alt=]] | imageright = {{{shortcutoverride|{{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{1|<noinclude>shortcut</noinclude>}}}}}}}}}}}} | {{Shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{1|<noinclude>WP:THIS</noinclude>}}}}}}}}}}}} |{{{shortcut2|{{{sc2|{{{2|}}}}}}}}} |{{{shortcut3|{{{sc3|{{{3|}}}}}}}}} |{{{shortcut4|{{{sc4|{{{4|}}}}}}}}} |{{{shortcut5|{{{sc5|{{{5|}}}}}}}}} |msg={{{shortcutmsg|}}} <noinclude>|category=no</noinclude>}} }} }}} | text = <div style="padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;">{{{textoverride|'''මෙම පිටුව ප්‍රලේඛනය කරනුයේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවෙන් අපත්‍යීකරණය කල සිංහල විකිපීඩියා [[විකිපීඩියා:ප්‍රතිපත්ති සහ නිර්ණායක|ප්‍රතිපත්තීන්]] වන අතර,''' එය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ පුළුල් ලෙසින් පිළිගත් සම්මතයක් බැවින්ද සිංහල විකිපීඩියාවේ මීට වෙනස් සම්මුතියක් ජනිත වන තෙක් සිංහල විකිපීඩියාවේද එලෙසින් සම්මතය ලෙසින් අපත්‍යීකරණය කරන ලද බැවින්ද සමස්ත සංස්කාරක වරුන් විසින් [[විකිපීඩියා:සාමාන්‍ය බුද්ධිය භාවිතා කරන්න|සාමාන්‍ය වශයෙන්]] පිළිපැදිය යුතුය. එයට කෙරෙන වෙනස් කම් [[විකිපීඩියා:සම්මුතිය|සම්මුතියක්]] ප්‍රකාරයෙන්ම සිදුවිය යුතු අතර අත්තනෝමතික ලෙසින් සිදු නොවිය යුතුමය.{{#if:{{{text|}}}|&#32;{{{text}}}}}}}}</div> }}{{#ifeq:{{{demo}}}|yes||<includeonly>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:4}}|{{{category|[[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ප්‍රතිපත්තිය|{{PAGENAME}}]] [[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා {{#switch:{{{subcategory|}}} |චර්යාව|අන්තර්ගතය|මකාදැමුම|බැලයීම|පටිපාටීය|නීතික={{{subcategory}}} |#default= }} ප්‍රතිපත්තිය|{{PAGENAME}}]] }}} }}</includeonly>}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> hgabiovkeaba1sraszyc7vqt110dzu4 සැකිල්ල:Userbox 10 3279 795827 248553 2026-07-14T16:53:12Z IDB.S 52205 upd. 795827 wikitext text/x-wiki {{#invoke:userbox|userbox}}{{template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> su9u8yu84j5yrqy8e09vwiykthyckb6 සැකිල්ල:Policy 10 4334 795813 517226 2026-07-14T15:35:42Z IDB.S 52205 Code Update 795813 wikitext text/x-wiki {{Ombox | type = notice | image = [[File:Green check.svg|30px|link=|alt=]] | imageright = {{{shortcutoverride|{{#if:{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{1|<noinclude>shortcut</noinclude>}}}}}}}}}}}} | {{Shortcut|{{{shortcut|{{{shortcut1|{{{sc1|{{{1|<noinclude>WP:THIS</noinclude>}}}}}}}}}}}} |{{{shortcut2|{{{sc2|{{{2|}}}}}}}}} |{{{shortcut3|{{{sc3|{{{3|}}}}}}}}} |{{{shortcut4|{{{sc4|{{{4|}}}}}}}}} |{{{shortcut5|{{{sc5|{{{5|}}}}}}}}} |msg={{{shortcutmsg|}}} <noinclude>|category=no</noinclude>}} }} }}} | text = <div style="padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;">{{{textoverride|'''මෙම පිටුව ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ [[Wikipedia:Policies and guidelines|නිල ප්‍රතිපත්තිවල]] සිංහල පරිවර්ථනයක් ලෙස ආරම්භ කරණ ලදී.'''<div style="font-size: 90%;">ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ පරිශීලකයන් අතර මේ පිලිබඳ පුළුල් පිලිගැනීමක් ඇති අතර එහි සියළු පරිශීලකයන් පිලිපැදියයුතු සම්මතය ලෙස සැලකේ. මෙම පිටුව සංස්කරණය කරන විට, කරැණාකාර ඔබගේ සංශෝධනය {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Ignore all rules|normally|[[විකිපීඩියා:පොදු එකඟත්වය|පොදු එකඟත්වය]]}} මත පැවරෙනවාදැයි සහතික කරන්න. දෙගිඩියාවෙන් සිටින විට, ප්‍රථමයෙන් [[{{TALKPAGENAME}}|සාකච්ජා පිටුවෙහි]] සාකච්ජා කර සිටින්න.</div>{{#if:{{{text|}}}|&#32;{{{text}}}}}}}}</div> }}{{#ifeq:{{{demo}}}|yes||<includeonly>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:4}}|{{{category|[[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා ප්‍රතිපත්ති|{{PAGENAME}}]] [[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා {{#switch:{{{subcategory|}}} |conduct|content|deletion|enforcement|procedural|legal={{{subcategory}}} |#default= }} ප්‍රතිපත්ති]] }}} }}</includeonly>}}<noinclude> {{Documentation}}<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> 32tkv11sw9nbduymlfp792y0ntod8mx “යුදමය වාතාවරණයකදීත් ශ්‍රී ලංකාවේ ඒඩ්ස් වැලදීමේ ප්‍රවණතාව ඉතාම අවම මට්ටමක” 0 5193 795784 72085 2026-07-14T12:30:06Z IDB.S 52205 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c) 795784 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|1=Out of project scope <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> [[ආසියා]]නු කලාපයේ දීර්ඝ කාලීන යුධමය වාතාවරණයක් ඇති රටවල් අතරින් ශ්‍රී ලංකාවේ[[ ඒඩ්ස්]] රෝගය වැලදීමේ ප්‍රවණතාව තවමත් ඉතාම අවම මට්ටමක පවතී. මෙසේ දීර්ඝ කාලීන යුදමය වතාවරණයක් පවතින ඕනෑම රටක සමස්තයක් වශයෙන් ගත් විට ඒඩ්ස් රෝගකාරකය පැතිර යාමේ වැඩි නැඹුරුතාවයක් පෙන්නුම් කරනු ලැබේ. එයට හේතු සාධකය වනුයේ යම් රටක යුදමය අවස්ථාවකදී අදාල ගැටුම් පවතින ප්‍රදේශයන්හී ජනතාව සරණාගතයින් ලෙස විවිධ සරණාගත කදවුරුවල රැදී සිටීමට සිදුවීමෙනි. එය බොහෝ විට රෝග කාරක ව්‍යාප්තවීමට බලපානු ලබන ප්‍රධානතම මෙන්ම ප්‍රබලතම හේතුවකි. මේ අනුව සලකන විට ශ්‍රී ලංකාවට ආසන්නම අසල්වැසි රට වන ඉන්දියාවට යුධමය වාතාවරණය තුල සංක්‍රමණය වන සරණාගතයින් හේතුවෙන් ඉන්දියාව තුල වැඩි වශයෙන් HIV වෛරසය ව්‍යාප්තියක් සිදුවන බව ඒඩ්ස් රෝගය පැතිරීම වැලැක්වීමේ විශේෂ ඒකකයේ ප්‍රධානී වෛද්‍ය නිමල් එදිරිසිංහ මහතා පවසයි. ඒඩ්ස් රෝගය පැතිරීම වැලක්වීමේ විශේෂ ඒකකයේ තොරතුරු හා දත්ත අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ දී පලමුවෙන්ම HIV ආසාදිතයෙකු සොයාගෙන ඇත්තේ 1987 වසරේදීය. ඒ මීට අවුරුදු 20කට ඉහතදීය. දැනට මෙරට ඒඩ්ස් ආසාදිතයන්ගේ ප්‍රමාණය 5000ක් වන අතර එය සමස්ථ ජනගහණයෙන් සියයට 0.1ක් වැනි ඉතාමත් පහල අගයක පවතී. ගණිකා වෘත්තියේ යෙදෙන්නන්ගෙන් හා විදෙස් රටවල සිටින ශ්‍රමිකයින් යළි මෙරටට පැමිණීමේ දී රෝගය මෙරට ප්‍රධාන වශයෙන් ව්‍යාප්ත වීමක් සිදුවේ. නමුත් දීර්ඝකාලීන වශයෙන් යුධ ගැටුම් පැවති කාම්බෝජය සහ වියටිනාමය ආදී රටවල් හා සැසදීමේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම තත්ත්වය ඉතාමත් අවම මට්ටමක පවතින බව ඒඩ්ස් රෝගය පැතිරීම වැළැක්වීමේ විශේෂ ඒකකයට ලැබී ඇති දත්ත අනුව වාර්තා වේ. යුධමය තත්ත්වයක් ඇති රටක ගැටුම් පවතින ප්‍රදේශවල සාමාන්‍යායෙන් රෝගය ව්‍යාප්ත වීම ඉතාම ඉහළ අගයක පවතී. එයට හේතු වනුයේ යුධමය අවස්ථාවක පුද්ගල හෝ කුටුම්භ අතින් ආර්ථික තත්ත්වය කඩා වැටීමක් සිදුවීමය. ඒ හේතුවෙන් ආර්ථික වාසි අත්පත් කර ගැනීම සදහා යුද ගැටුම් පවතින පුදේශවල කාන්තාවන් ගණිකා වෘත්තියේ නියැලීම සිදු කෙරේ. බොහෝ විට මෙම ගණිකා වෘත්තිය සුදි වනුයේ යුද පිටියේ සිටින හමුදා සෙබළුන් සමගින්ය. මෙම ප්‍රදේශයන්හී වඩා ක්‍රමවත් සෞඛ්‍ය පහසුකම් නොමැති වීම රෝග ව්‍යාප්තිය ඉතා ඉහළ යෑමට බලපානු ලබන පුබල සාධකයකි. විදෙස් රැකියා සහ අධ්‍යාපන කටයුතු සදහා විදෙස් ගතවන හා විදේශයන්හී සිට පැමිණෙන පුද්ගලයන්ගෙන් ඇතැම් අයගෙන් HIV රෝගකාරකය බෝවීමක් සිදු විය හැකිය. ළමා අපයෝජනද මෙම තත්ත්වය සදහා බලපෑම් සිදු කරනු ලබයි. ඇතැම් බටහිර රටවල්වල මත්ද්‍රව්‍ය එන්නත් කිරීම සදහා යොදා ගන්නා එන්නත් කටු මගින් රෝගය සීග්‍ර ලෙසින් ව්‍යාප්ත වීමක් බටහිර රටවල දක්නට ලැබේ. නමුත් මෙම තත්ත්වය දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ නොමැත. ඒඩ්ස් රෝගය පැතිරීම වැලැක්වීමේ විශේෂ ඒකකයට ලැබී ඇති දත්ත අනුව 2007 මැයි වන විට HIV ආසාදිතයන් 872ක් හදුනාගෙන තිබේ. ඉන් සියයට 85දෙනෙකුට සමලිංගික නොවන ඇසුරෙන්ද, සියයට 11ක ප්‍රමාණයක් සමලිංගික ඇසුරෙන්ද, සියයට 01ක ප්‍රතිශතයක් රුධිරය මගින්ද (රුධිරය ලබා දීම මගින්) HIV ආසාදනය වී ඇත. සමස්ථයක් ලෙස ගත් විට ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු HIV ආසාදිතයන්ගෙන් සියයට 59ක් පිරිමින් වන අතර ඉතිරි සියයට 41ක ප්‍රමාණය ගැහැණු වේ. ඒ අනුව පිරිමින්ගෙන් ඒඩ්ස් රෝගය ස්ත්‍රියට වැළදීමේ අනුපාතය 1.4:1 ක අගයක් ගනී. 1987 සිට 1991 වසර දක්වා HIV ආසාදනයට ගොදුරු වූ ගැහැණු සංඛ්‍යාව සියයට 21ක් වන අතර 1992 සිට 1996 දක්වා සියයට 34ක් ලෙසත් 1997 සිට 2001 දක්වා සියයට 43ත් 2002 වසරේ සිට 2004 දක්වා එය සියයට 47 දක්වා වැඩි වීමක් සිදුව ඇත. එමෙන්ම වයස් පරතරය අනුව HIV ආසාදනය වැළදීමේ පුවනතාවය වයස අවුරුදු 0 – 14 දක්වා සියයට 03ත්, වයස අවුරුදු 15-49 දක්වා සියයට 08ක් ලෙසත් වයස අවුරුදු 50ට වැඩි HIV ආසාදනය වූ ප්‍රතිශතය සියයට 89ක අගයක පවතී. වයස් පරතරය අනුව ස්ත්‍රි පුරුෂ රෝග ව්‍යාප්තිය සිදු වනුයේ වයස අවුරුදු 0-9ත් අතර ස්ත්‍රී 04කුත් පුරුෂ 10කුත්, වයස අවුරුදු 10-19ත් අතර ස්ත්‍රී 01කුත් පුරුෂ 02කුත්, අවුරුදු 20ත් 29ත් අතර කාලය තුල ස්ත්‍රී 54කුත් පුරුෂ 59කුත්, වයස 30-39දී ස්ත්‍රී 108කුත් පුරුෂ 136 දෙනෙක්ද 40ත් 49 අතර වයස් වලදී ස්ත්‍රී 53කුත් පුරුෂ 95කුත් වයස අවුරුදු 50ට වැඩි අවස්ථාවේදී ස්ත්‍රී 13කුත් පුරුෂ 32කුත් වයස් පරතරය අනුව HIV ආසාදනයට ගොදුරු වී ඇත. 2007 මැයි මාසය වන විට HIV ආසාදිතයන් 872ක් සොයා ගෙන තිබුණු අතර එයින් 220 දෙනෙකුට ඒඩ්ස් රෝගය වැළදී තිබුණි. 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසය වන විට රෝගය හේතුවෙන් මිය ගිය සංඛ්‍යාව 162කි. 2007 වසරේ පලමු මාස 03 අවසානයේ දී HIV ආසාදිතයන් 24දෙනෙකු සොයාගෙන ඇති අතර රෝගීන් 112 සදහා මේ වන විට සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයෙන් නොමිලේ සායන පවත්වා අවශ්‍ය ප්‍රතිකාර සහ දැණුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි. අනිකුත් යුදමය වාතාවරණයක් ඇති රටවල් හා සැසදීමේ දී ශ්‍රී ලංකාවේ ඒඩ්ස් රෝග ව්‍යාප්තිය අවම මට්ටමක පවත්වා ගැනීමට ප්‍රදාන වශයෙන් ඉවහල් වූ කරුනු කිහිපයක් පෙන්නුම් කල හැකිය. අනියම් ලිංගික සම්බන්ධතා අවම මට්ටමක පැවතීම, ඉතාමත් ඉහල ගුණාත්මක සෞඛ්‍ය පහසුකම් තිබීම, සමාජ රෝග පැතිරීම වැළැක්වීමේ විශේෂ ඒකකයක් පිහිටු වීම, ශ්‍රී ලංකාව තුල සමාජ රෝග සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කිරීමේ විශේෂ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමත් ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ත්‍රිය සදහා උසස් සමාජ පිළිගැනීමක් හා ගෞරවයක් හිමිවීම ආදී හේතූන් මත HIV ආසාදනය වීම හෝ ඒඩ්ස් රෝගය පැතිර යාම අවම මට්ටමක පැවතීමට පුබල බලපෑමක් එල්ලකරනු ලබයි. '''දත්ත ලබා ගැනීම - ඒඩ්ස් රෝගය පැතිරීම වැලැක්වීමේ විශේෂ ඒකකය ලිපිය සම්පාදනය - චානක ඉනෝජ්/ක්‍රිස්ටීන් හෙට්ටිආරච්චි 2008. 01. 29 ''' j7zh88qooc2krt3c85s4v67pnkey1yb ලෝවාමහාපාය 0 16393 795877 782404 2026-07-15T09:13:53Z ~2026-39964-02 80008 795877 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව ගොඩනැගිල්ල | image = SL Anuradhapura asv2020-01 img10 Lovamahapaya.jpg | image_size = 250px | image_caption = ලෝවාමහාපාය | map_type = ශ්‍රී ලංකාව | map_dot_label = ලෝවාමහාපාය | location_city = [[අනුරාධපුරය]] | location_country = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | coordinates = {{coord|8|20|46|N|80|23|51|E|region:LK_type:landmark|display=inline,title}} }} '''ලෝවාමහාපාය''' යනු ක්‍රි. පූ. 1 වන සියවසේදී [[මහා විහාරය|මහා විහාරයේ]] ඉදි කරනු ලැබූ උපෝසථාගාරයකි. මෙය [[අනුරාධපුරය|අනුරාධපුරයේ]] පිහිටා ඇත. එහි වහලය ලෝහ උළු වලින් කල නිසා '''ලෝහ ප්‍රාසදය''' යනුවෙන්ද හැඳින්විනි. ලෝවාමහා ප්‍රාසාදය කරවන ලද්දේ දුටුගැමුණු රජතුමා විසිනි. මෙහි මහල් නමයක් වූ බව වංශ කථා වල සඳහන් වේ. == ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය == ලෝවාමහාපාය රුවන්වැලිසෑයටත් ශ්‍රී මහා බෝධියටත් අතර මැද ස්ථානයක පිහිටා තිබේ. අතීතයේ මෙහි දාන ශාලාවක්, ආවාස ගෙයක් සහ උපෝසථාගාරයක්ද තිබුණි. එහි සීමා මාලකයක්ද තිබුණු අතර පෝය දිනවල භික්ෂූන් වහන්සේලා එකතු වී පොහොය කර්ම කිරීම එහිදී කරන ලදී. මහල් නමයකින් යුක්ත වූ ප්‍රාසාදයක් වන මෙහි සෑම මහලකම කාමර 100 බැගින් තිබූ බව පැවෙස්. මෙහි පහතම මාලය පෘතක්ජන භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද, දෙවන මහල ත්‍රිපිටකධාරී භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද, තෙවැනි සිව්වැනි හා පස්වන මහල් පිළිවෙලින් සෝවාන්, සකෘදාගාමී, අනාගාමී භික්ෂූන් වහන්සේලාට ද ඉතිරි මහල් රහතන් වහන්සේලාට ද වෙන්කර තිබී ඇත. ගොඩනැගිලල චතුරස්‍රාකාර වන අතර පැත්තක දිග අඩි 400 කි. (මී. 120) එහි වහල තනා තිබුනේ තඹ හා බෙලෙක් මිශ්‍ර ලෝකඩ වලින් සාදන ලද උළු කැටවලිනි. එහෙයින් ඊට ලෝවාමහාපාය යන නම යෙදුණි. මෙහි ගල් කණු පේළි 40 කි. එක් පේළියකට ගල් කණු 40 ක් බැගින් යොදා ඇති මුළු ගල්කණු ගණන 1600 කි. මේ සියල්ල උසින් එක සමානය. ටැම් මත වූ ටැම්හිස් ඝණ රූප හා මල් ලියකම් වලින් අලංකාර කර ඇත. ගොඩනැගිල්ල නිම කිරීමට අවුරුදු 6 ක් ගත වූයේ යයි පැවෙස්. ලෝවාමහාපාෙයේ සැළැස්ම තව්තිසා දෙව්ලොව ''“භරණී”'' නම් දෙවගනගේ ප්‍රාසාදයට සමානව සෑදුවේ යැයි විශ්වාස කරන අතර ප්‍රාසාදය මැද “වෙෙශ්‍රවණගේ’’ නාරි වාහනයට සමාන මණ්ඩපයක් ද ඉදිකර තිබූ බව සදහන් වේ. == ඉතිහාසය, දායකත්වයන් හා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම් == [[ගොනුව:Jaffna (19).jpg|thumb|340x340පික්|ලෝවාමහාපාය]] [[දේවානම්පිය තිස්ස රජ|දේවානම්පියතිස්ස රජු]] විසින් පළමු වරට මෙම ස්ථානයේ අඩමසකට වරක් භික්ෂූන් වහන්සේලාට “පාතිමොක්කය” කියවීම සදහා පොහොය ගෙයක් ඉදිකළ අතර [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජු]] විසින් එය නව මහල් ප්‍රාසාදයක් ලෙස විශාල කර වහලයට ලෝහ උළු සෙවිලි කරවා තනවන ලදි. * [[සද්ධාතිස්ස රජ|සද්ධාතිස්ස රජු]]ගේ රාජ්‍ය කාලයේදී මෙම ගොඩනැගිල්ල ගින්නක් නිසා සම්පූර්ණෙයන් විනාශ වූ නිසා එය සත් මහල් කරවා යලි ඉදි කරන ලදි. * ඉන්පසු භාතිකාභය රජු, ආමණ්ඩ ගාමිණී අභය රජු, ගෝඨාභය රජු, 1වන ජෙට්ඨතිස්ස රජු, [[ධාතුසේන රජ|ධාතුසේන රජු]], 1වන අග්ගබෝධි රජු, 4වන අග්ගබෝධි රජු, මානවම්ම රජු ආදී රජවරුන් රැසක් ලෝවාමහාපාය අළුත්වැඩියා කිරීමට කටයුතු කර ඇත. * දෙවන සිරිනාග රජුගේ කාලයේ දී යලිත් ගොඩනැගිල්ල ගිණිගෙන දැවීම නිසා මහල් පහකින් යුතුව යලිත් ඉදිකරන ලදි. * [[මහසෙන් රජු|මහසෙන් රජ]] සමයේදී රජු මිත්යා දෘශ්ඨික භික්ෂුවකගේ බසට රැවටී ලෝවාමහාපාය ඇතුළු මහා විහාරයම විනාශ කිරීම නිසා [[කීර්ති ශ්‍රී මේඝවර්ණ රජු]] විසින් එය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදි. * 1වන සේන රජුගේ කාලයේ දී පාණ්ඩයින් විසින් ලෝවාමහාපාය කෝල්ල කන ලද අතර 2වන සේන රජු එය පිළිසකර කර රන් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් තැන්පත් කරන ලදි. * 10 වන සියවස අගභාගයේ දී ඇති වූ චෝල ආක්‍රමණ වලින් ලෝවාමහාපාය සම්පූර්ණෙයන් විනාශ වූ අතර ඉන්පසු අවසන් වරට එය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද්දේ 12 වන සියවසේ දී පොළොන්නරුව රාජධානියේ රජ කළ මහා පරාක්‍රමභාහු රජු විසිනි. එහෙත් අනුරාධපුරය අභාවයට යාමත් සමග යලිත් ලෝවාමහාපාය අභාවයට ගිය අතර අද අපට දක්නට ලැබෙන්නේ එම මහා පරාක්‍රමභාහු රජුගේ ප්‍රතිසංස්කරණ වල නටඹුන්ය. == වෙනත් == අනුරාධපුරයෙන් නව යොදුනක් දුර ''“කසාතොට”'' අසල ''“දිඹුලාගල”'' සිටින්නවුන්ට ද බටහිරින් මුහුදේ යොදුනක් දුරින් සිටින්නවුන්ට ද ලෝවාමහාපාය පෙනුණු බව ''‘‘මහාවංශ ටීකාවේ’''’ සදහන් වේ. ==බාහිර සබැඳුම්== * [http://www.explore-srilanka.net/travel/Lowamahapaya ලෝවාමහාපායේ ඡායාරූප]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුරය]] [[ප්‍රවර්ගය:මහා විහාරය]] [[ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎]] [[ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎]] 0q2oj0a7rcggma4ig0l6bpyr9qon5h4 පනාකඩුව තඹ සන්නස 0 19035 795866 721467 2026-07-15T04:02:19Z KSLwiki24 70498 /* ආශ්‍රිත */ 795866 wikitext text/x-wiki '''පනාකඩුව තඹ සන්නස''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ, මොරවක් කෝරලේ, පනාකඩුව ගම්මානයේ, තිබී සොයාගත් තඹ-සන්නසකි. එය [[තඹ]] තහඩු තුනකින් සමන්විත වන අතර තහඩුව දෙපැත්තේම ලියා ඇත. මෙම තඹ-සන්නස වැදගත් වන්නේ එය ශ්‍රී ලාංකික රජෙකු විසින් පළමු වරට කරන ලද තඹ-සන්නස් ප්‍රදානය වන බැවිනි. මෙම තහඩු දැන්ට [[කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය|කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ]] ප්‍රදර්ශනයට තබා තිබේ.පනාකඩුවේ තඹ සන්නස දැනට හමුවී ඇති ලොව පැරණිම ස්තුති කාඩ්පත (Thank you card) ලෙස සැලකේ. පනාකඩුව තඹ සන්නස ලියවා තිබෙන්නේ [[පළමුවන විජයබාහු රජ|පළමු වන විජයබාහු රජතුමා]] විසිනි. එය විජයබාහු රජු විසින් තමාට පක්ශපාති වූ සිත්නාරුබිම බුදල්නා නම් බුද්ධරාජ නිලධාරියාට කළගුණ සලකනු වස් ලියවා තිබේ. මෙහි පළමු පේලි තුනෙන් විජයබාහු රජුව වර්ණනා කර තිබේ. මෙය පනාකඩුව ප්‍රදේශයෙන් හමු වූ නිසා මේ නම යෙදි තිබේ. ක්‍රි.ව.12 වන සියවසේ ඉතිහාසය ඉගෙනීමට ප්‍රයොජනවත් වේ. 1948 දී පනාකඩුවේ ගොවියෙකු වන සුරවීර ගමගේ කරොලිස් අප්පුහාමි විසින් මෙම තඹ තහඩු  සොයා ගන්නා ලදී. තහඩු රත්තරන් නොවන බව සොයාගෙන ඒවා පසෙකට දමා තිබී පසුව ඔහු නිතර නිතර අසනීප වීමට පටන් ගත් විට, අප්පුහාමි සිතුවේ මෙම තහඩු වල යම් අවාසනාවක් නිසා එය සිදුවන බවය. එම නිසා ඔහු ඒවා තම ඥාතියෙකු වන බෞද්ධ භික්ෂුවකට භාර දුන් අතර වසරකට පමණ පසු තඹ තහඩු මහාචාර්ය [[සෙනරත් පරණවිතාන]] මහතාගේ අතට පත්විය. පළමුවන විජයබාහු රජු (ක්‍රි.ව.1055-1110 ) විසින් අනුරාධපුරයේ මාළිගා සභාවෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද විශේෂ ප්‍රදානයක් පිළිබඳ මෙම තඹ-සන්නසෙහි සටහන් වේ. චොල ආක්‍රමණය අතරතුර සැඟවී සිටියදී රජුට, ඔහුගේ පියාට සහ රාජකීය පවුලේ සෙසු සාමාජිකයින්ට ලබා දුන් ආරක්ෂාවට හා චොල ආක්‍රමණ හමුවෙ සටන් කිරීමට දුන් සහයට කලගුණ සැලකීම සඳහා සිත්නාරුබිම් හි අධිපති බුදල්නා හෙවත් බුද්ධ රාජ නාග වන, රුහුණෙහි දණ්ඩනායක වෙත මෙම ප්‍රදානය ලබා දී ඇත. සිංහ‍ලේ ‍‍ශ්‍රේෂ්ඨතම නරපතියෙක් වූ පළමුවැනි විජයබාවන්විසින් (1055-1110) තමන්ට උදව් උපකාර කළ සිත්නාරුබිම් බුදල්නා නායකයාට ප්‍රදානය කරන ලද්දා වූ පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස මඟින් රාජකීය වරප්‍රසාද පිළිබඳව කියවෙයි. ඓතිහාසිකමය අගයෙන් යුතු වූ පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස මෙරටදී හමු වු පැරණිතම [[තඹ]] සන්නස ද වෙයි. මොරවක් කෝරලය ඉතිහාසය පුරා සිදුවූ විවිධ සිදුවීමිවල දී වැදගත් විය. පනාකඩුව යනු එහි පිහිටි සුන්දර ගැමි පරිසරයකි. 1948 දී පෙබරවාරි මාසයේ දී සිය බෝගහදෙණිය නැමති කුඹුරෙහි වැඩකරමින් සිටි සුරවීර ගමගේ කරෝලිස් අප්පුහාමි නැමති ‍ගොවියෙකුට මෙම මහාර්ඝ වස්තුව හමුවී ඇත. පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියෝ මෙම [[තඹ]] සන්නසෙහි අප්‍රමාණ වටිනාකම ලොවට හෙළි ක‍ලේ සිංහල ඉතිහාසයේ බොහෝ සිදුවිමි සත්‍ය බව ප්‍රකට කරවමින් මෙන්ම ඊට තවත් පරිච්ඡේදයක් ද එක්කරමිනි. පනාකඩුවෙන් සොයාගන්නාලද මෙම [[තඹ]] සන්නසට පෙර ඉතිහාසඥයින් විස්වාස කලේ පැරණිතම [[තඹ]] සන්නස [[නිශ්ශංක මල්ල රජ|නිශ්ශංක මල්ල]] රාජසමයට අයත් බවකි. එ‍හෙත් ඊට පෙරද [[තඹ]] සන්නස් ලියූ බව මෙමගින් තහවුරු වේ. දිගින් අඩියකුත් අඟල් එකහමාරක් ද පලලින් අඟල් තුනක්ද වෙයි. අඟලකින් අටෙන් එකක් පමන ගණකමක් ඇත. පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස රාත්තල් දෙකකුත් අවුන්ස දෙකහමාරක් බරය. පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නසෙහි පත්‍ර තුනක් වෙයි. එක්පත්‍රයක පේලි හතපැලින් ඇත. ඒඅනුව අක්‍ෂර පේලි විසිඅටක් එහි වෙයි. පළමු සහ තෙවැනි පත්‍ර දෙකෙහි ඇතුල් පැත්තේද, දෙවැනි පේලියේ ‍දෙපැත්තේ මද වශයෙන් නම අන්ෂර සටයන් ‍කොට තිබේ. කෙලවර හිල් දෙකක්ද විද ඇත. එය නූලකින්බැඳ පුස්කොල පොතක් ලෙස පරිත්‍යාග කොට ඇති බව එමගින් සිතීමට හැක. රුහුණේ සිටි බල සමිපන්න ජන ප්‍රධානි‍යෙකු ලෙස බුද්ධරාජ හෙවත් සින්නරුබිමි බුදල්නාවන්ඉතිහාසයට එක්ව සිටී. අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ දමමින් චෝල ආක්‍රමනික රජ උරුමක්කාර‍යින් සමූල ඝාතනය කරද්දී පන රැකගනිමින් කීර්ති කුමාරයා ඇතුලු ‍රජ පවුල ‍රෝහණයට පැමිණෙයි. කීර්ති කුමරුගේ පියා වන මුගලන් රාජ්‍ය උරුමක්කාරයෙක් විය රහසේ රුහුණු මොරවක්කෝරලයට පලාගිය ඔවුහු රැකබලාගත්තේ සින්නරුබිම් බුදල්නාවන් විසිනි. කෑමට ගතහැකි කොල වර්ග පලවැල ගෙනත් දෙමින් බුදල්නාවන් විසින් මෙම රජ පවුල රැක බලාගත්බව පනාකඩුව සන්නස මගින් නොසඟවා පවසා ඇත. මහ විජයබා නමින් රජ පැමිනි කීර්ති කුමාරයාට එම ගමන ‍යාමට අවශ්‍ය සේනා සංවිධාන කටයුතු සිදු කරමින් කටයුතු කර තිබෙන්නේ බුදල්නාවන් විසින්ය. මහවිජයබාවන් විසින් තමන් ඇතුලු රජ පවුලට කරනලද එම අප්‍රමාණ සැලකිල්ල වෙනුවෙන් කළගුණ දැක්වීම පිණිස රාජකීය ප්‍රදානයන් පිලිබඳ වූ සන්නස අද ප්‍රකටව පවතින්නේ පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස ලෙසිනි. පද්‍යන් ගද්‍යන් අතර වූ චමාපු කාව්‍යමය භාෂා ‍ශෛලියක් පනාකඩුව සන්නසට වෙයි කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියන් එලෙස පෙලගස්සන ලද පබැදුමක් මෙලෙස දැක්විය හැකිය. :::''''රුහුණු දඩනායක :::සිත්නරු බිමි මුදල්නාවන් :::වැඩිතැන් සහ වියෙහි :::වඩමින් ලොවැඩ වඩා''' පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස මගින් බුදල්නාවන්ගේ පරමිපරවෙන් පැවත එන්නන්ගෙ‍න් දඩ අයකර නොගැනිම, සිරගත නොකිරීම, දේපල රාජසන්තක නොකිරීම, බලවත් අපරාදයක් සිදුකලද ඒ සඳහා තෙවරක්ම සමාව දීම ආදී බො‍හෝ රාජකීය වරප්‍රසාද ප්‍රදානය කර ඇත. පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස නිසා රුහුණේ මොරවක් කෝරලයද සියලු දෙනාගේ අවදානයට යොමු විය. [[මාතර]]ට ආස්වාදයක් වූ එම මොරවක් කෝරලයේදී සුරැකි උරුමය ජාතික උරුමයක් වේ. ===පනාකඩුව තඹ සන්නස (අද සිංහල තේරුම සහිතව)=== (අ) 1) ස්වස්ති, සිරි සිරිවන් අපරියත් ලො ඉකුත් ගුණ මුළෙන් උතුරත් මුළු දම්බදිව්හි අන් තැත් කු - *තේරුම – මංගල ශ‍්‍රියක් වේවා, ශ‍්‍රීමත් වූ අපය¸න්ත (කෙළවරක් නැති) ලෝකොත්තර ගුණ සමූහයෙන් ඉතිරෙන සකළ ජම්බුද්වීපයෙහි අන්‍ය ක්‍ෂති‍්‍රය සමූහයා 2) ල පාමිලි කළ ඔකාවස් රජ පරපුරෙන් බට කැත් උසබනට අග මෙහෙසුන් වූ ලග්දිව් පො - *තේරුම – පාද මූලයෙහි (දාසයන්) කළ ඔක්කාක රාජ පරම්පරාවෙන් පහළ වූ ක්ෂති‍්‍රයෝත්තමයනට අග‍්‍ර මහේෂිකාවක (වැනි) වූ 3) ළො යොහෙන පරපුරෙන් හිමි සිරිසඟබෝ විජයබාහු රජ පා වහන්සේ තුමා සිය විත් - *තේරුම – ලංකාදීප පෘථිවි නමැති තරුණ කාන්තාවගේ පරම්පරාගත උරුමය අනුව ස්වාමියා වූ සිරිසඟබෝ විජයබාහු (1 විජයබාහු) රජතුමන් වහන්සේ තමාගේ වික‍්‍රමයෙන්. 4) මෙන් දෙමෙළ බල මුළු අන්දුරු දුරු ලා මුළු ලක්දිව් එක් සේසත් කැරැ රජ වළන්දමින් ස - *තේරුම – ද්‍රවිඩ භට සමූහයා නමැති අඳුරු දුරු කොට සකල ලංකාද්වීපය ඒකච්ඡත‍්‍ර කොට රජ සැප විඳීමෙන්. 5) විසි හවුරුද්දක් ඉකුත් සත් ළැඟු සත් විසි වන්නෙහි කැත්තෙ සන්ද අව පස්මස්හි අවසත - *තේරුම – විසිවසක් ඉකුත්වූ (හෙවත්) ඡත‍්‍රය එසවීමෙන් (රජ බවට පත්වීමෙන්) සත් විසි වැන්නෙහි කැති සමයේ දෙවන වප් මස අව සතවත් 6) වක්දවස් නුරුපුරවරෙහි සිහසිනරා කිරුළුමිණි රසින් පළ සෙසත් කිස තවරමින් වැඩැහින් දෑ *තේරුම – දිනයෙහි අනුරුධපුරවරෙයහි සිංහාසනාරූඪ ව කිරීට මාණික්‍ය රශ්මියෙන් පැතුරුණු සේසත් ඇතුළත ආලෝක කරමින් වැඩ හිඳ 7) තමා සොවුරු ඈපා මායා යුව රජ ඈ රජගණා ප‍්‍රමුඛයෙන් සිහවිකුම් යහළ යුවළතිනුක - *තේරුම - සහෝදර වූ ආදිපාද – මහාදිපාද – යුවරජ ආදී රාජ සමූහයා අභිමුඛයෙහි සිංහ වික‍්‍රමය ඇත්තේ විය ගහ ඔසොවා දෑතින් දරමින් (ආ 1) 1) හා ප‍්‍රහළ යසපබන්ද දසන් මෙරජවැළ ලතුළු ලවන් අත් පස්හි පාමින් රූණු දඩ - *තේරුම – ප‍්‍රවාහනය වන යසස් තේජස් ඇත්තේ දන්ත කාන්ති රශ්මියෙන් අලංකාර වුණු දෙතොල් හාත්පස්හි දක්වමින් (හෙවත් කථා කරමින්) 2) නායක පින්නරු බිම් බුදල්නාවන් අප සොළි දෙමළුන්ගෙ විබලයෙන් සිජ රජින් පි - *තේරුම – “රුහුණු දඩනායක සිත්තරු බිම් බුදල්නාවන්” අප සොළී දෙමළුන්ගෙ ආයුධ බලයෙන් ස්වකීය රාජ්‍ය බලයෙන් පිරිහී 3) රිහී ගල්වලැ වැළැහී වන අවදියැ අප පිය මහ සැමිය මුගලන් රජ පා වහන්සේ. *තේරුම – වනයෙහි සැඟවී වාසය කරන කල අප පියා වන මහා ස්වාමි මුගලන් රාජොත්තමයාණන් වහන්සේ (මෙතුමා රජ වූ බව කීවත් රජවූ බවක් සොයා ගන්නට නැත.) 4) ඈ මුළු රජකුල සිය පිරිස්නෙන් රැකැ අප සඟවියෙහි වඩා වන මුල් පලා භරණයෙන්. *තේරුම – ආදී සම්පූර්ණ රජ පවුල සිය පිරිසෙන් ආරක්ෂා කොට අප බාල කාලයෙහි හදා වඩා වන මුල් පලාහාරවලින්. 5) පුසැ ඇකුත් ඇකුත් තන්හි මඟමින් ඇසිරෙන විපකුන් කෙරෙහි වළගා කන්හි තන්හි *තේරුම - පෝෂණය කොට, පා තැබූ තැබූ තන්හි සොයමින් හැසිරෙන සතුරන් කෙරෙන් වලකා තැන් තැන්වල 6) විග‍්‍රහ බැන්දෑ රුහුණු දනවු පෙරෙළා එකත් කොට ගල්වලින් බහා සිය රජහි පිහිටු - *තේරුම – යුද්ධ කොට රුහුණු ජනපදය නැවතත් එක්සත් කොට, වනයෙන් ඉවත් කොට ස්වකීය රාජ්‍යයෙහි පිහිටුවා 7) වා දුක් වුන් ප‍්‍රාශාදයට මෙකුන් දරුමුනුම්බුරන් ව මෙකුන්ගෙ අන්වය ආවු සෙද - *තේරුම – දුක් වින්ද ප‍්‍රශාදයට මොවුන්ගේ දරු මුණුපුරන් විසින් ද, මොවුන්ගේ පරම්පරාවට අයත් වූවන් විසින් ද, (ආ 2) 1) ඩ මුඩු ගතැ යුතු දොෂයක් කළ ද බසින් පටවා කරණ දැහැවිල්ලෙන් මුත් දඩ මුඩු නොග - *තේරුම – දඩ මුඩ ගත යුතු වරදක් කරන ලද නමුත් වචනයෙන් වරද විනිශ්චය කොට කරන තර්ජනයෙන් මිස, දඩ මුඩ නොගැනීම ද (නොගත යුතුය යන අදහසයි) 2) න්නාච දැඟැලා නො පටවනු ව දිවි දී මිසැනොමුස්නා වරදකුදු ඇත තුන් වරක් දක්වා ෂමා කරනු කො - *තේරුම - සිරගෙයි දමා නොසංසිදුවීම ද, ජීවිත දානයෙන් (මරණීය දණ්ඩනය දීමෙන්) මිස නොමිදිය හැකි වරදක් ඇතිවුවද, තුන්වන වාරය දක්වා ක්ෂමා කිරීම ද, 3) ට ච පෙත් පමුණු නො ගන්නා කොට ව යම් පමණ දොහයකුදු කළ අභය දී දැකැ පියවන් මුත්. *තේරුම – ඉඩම් කොටස් හෝ පරවෙණී ගම් නොගැනීම ද, යම් පමණ රාජද්‍රෝහී කමක් කලත් අභය දානය කොට (රජු ම ඔහු වෙත ගොස්) බලා රටින් පිටුවහල් කරන මිස - 4) නිග‍්‍රහ නොකරන කොට මේ වැවස්ථා අප සිය කැතතුලෙහි ඔකාවස් රජ පරපුරු පු - *තේරුම – නිග‍්‍රහ නොකිරීම ද, යන මේ ව්‍යවස්ථා අප සිය ක්ෂති‍්‍රය වංශයෙහි – ඔකාවස් රාජපරම්පරාව 5) වත්නා තාක් සාසන කොට දෙන්නෙය් කිලිඟු නාවිනි තාරා දෙමුන් මෙගම්නාවිනි තුන් දා *තේරුම – පවත්නා තාක් (පැවැතිය යුතු යයි) ලියා තබා දිය යුතු යයි කිලිඟු නාවිනි තාරා දෙමුන් මෙගම් හි නාවිනි 6) දෙටුන් දක්වා වදාළෙගින් රුහුණු දඩනායක සිත්නරු බිම් බුදල්නාවන් වැඩි තැන් සඟවියෙ - *තේරුම – තුන්දොටුන්හට ප‍්‍රකාශ කළ හෙයින් රුහුණු දඩනායක සිත්නරු බිම් බුදල්නාවන් විසින් (වැඩි තැන්) රජතුමා ළදරු වියේහිදී 7) හි වඩමින් ලොවැඩ වඩා මුළු රජ කුල සැමැඟැ රක්මින් මුළු ලොය් දිවි රැකැ වන මුල් පලාභරණේ - *තේරුම – හදාවඩමින් ලොකාභිවෘද්ධිය කොට මුළු රජ පවුල සමඟ ආරක්ෂා කරමින් සකල ලොකයා ගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කොට වන මුල පලයන් ගෙනවුත් දීමෙන්. (ඉ) 1) න් පුස්මින් මුළු ලොය් පුසැ වැඩිතැන් සිය රැජහි පාළ කෙරෙමින් මුළු ලොය් සෙත් පාළ කොට දු - *තේරුම - පෝෂණය කරමින් මුළු ලොව ද පෝෂණය කොට රජතුමා ස්වරාජ්‍යයෙහි පහළ කරමින් (පිහිටුවමින්) මුළු ලොකයට සෙත පහළ කර 2) න් වුන් ප‍්‍රශාදයට ලක්දිව් තෙලෙහි මකාවස් රජපරපුරෙන් බව කැත කුලෙහි රජ පරපුරු *තේරුම – දුක් විඳි ප‍්‍රශාදරයට ලංකාද්වීපයෙහි මකාවස් රජ පරම්පරාවෙන් පහළ ක්‍ෂති‍්‍රය රාජ පරම්පරාව 3) පුවත්නා තාක් මෙකුන් දරුමුනුම්බුරන් ව මෙකුන්ගෙ අන්වය ආවු යේ දඩමුඩු ගතැ සිතු වර - *තේරුම – පවත්නා තාක් (මෙතැන් සිට ඉ-1 – 7 වන පෙළ දක්වා ඇති කොටස ආ 2 – 1 සිට 4 වැනි පෙළ දක්වා ඇති කොටසට සමානයි) 4) දෙකැ බසින් පටවා කරන දැහැවිල්ලෙන් මුත් දඬුමුඩු නො ගන්නා ව දැඟැලා නො පටනු ව 5) දිවි දී නොමුස්නා දොෂයකුදු කළ තුන් වරක් ෂමා කරනුව පෙත් පමුණු නොගන්නා කො - 6) ට යමු පමණ දොහයකුදු කළ අභය දී දැකැපියවත් මුත් නිග‍්‍රහ - නොකරනු කොට සත් විසි වන්නෙහි 5) කැත්තෙහි අවසතවස් දවස් පිටින් මත්තෙහි මෙවැ සථා කළ බවට දෙමළලෙය් දරු පොතැ අත්වර ලියන දෙව්මි. *තේරුම – කැති මස අව සතවක් දවසින් පසු මෙම ව්‍යවස්ථාව කළ ද්‍රවිඩ ලේඛකයාගේ පොතෙහි සහාය ව ලියන දෙව නමැති මම වෙමි. ==ආශ්‍රිත== 2010-පෙබරවාරි 28 ඉරිදා දිවයින [[සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] bzk5v6pgwx1kj1ayts719mvivxdtxya 795870 795866 2026-07-15T04:47:24Z KSLwiki24 70498 /* ආශ්‍රිත */ 795870 wikitext text/x-wiki '''පනාකඩුව තඹ සන්නස''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ, මොරවක් කෝරලේ, පනාකඩුව ගම්මානයේ, තිබී සොයාගත් තඹ-සන්නසකි. එය [[තඹ]] තහඩු තුනකින් සමන්විත වන අතර තහඩුව දෙපැත්තේම ලියා ඇත. මෙම තඹ-සන්නස වැදගත් වන්නේ එය ශ්‍රී ලාංකික රජෙකු විසින් පළමු වරට කරන ලද තඹ-සන්නස් ප්‍රදානය වන බැවිනි. මෙම තහඩු දැන්ට [[කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය|කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ]] ප්‍රදර්ශනයට තබා තිබේ.පනාකඩුවේ තඹ සන්නස දැනට හමුවී ඇති ලොව පැරණිම ස්තුති කාඩ්පත (Thank you card) ලෙස සැලකේ. පනාකඩුව තඹ සන්නස ලියවා තිබෙන්නේ [[පළමුවන විජයබාහු රජ|පළමු වන විජයබාහු රජතුමා]] විසිනි. එය විජයබාහු රජු විසින් තමාට පක්ශපාති වූ සිත්නාරුබිම බුදල්නා නම් බුද්ධරාජ නිලධාරියාට කළගුණ සලකනු වස් ලියවා තිබේ. මෙහි පළමු පේලි තුනෙන් විජයබාහු රජුව වර්ණනා කර තිබේ. මෙය පනාකඩුව ප්‍රදේශයෙන් හමු වූ නිසා මේ නම යෙදි තිබේ. ක්‍රි.ව.12 වන සියවසේ ඉතිහාසය ඉගෙනීමට ප්‍රයොජනවත් වේ. 1948 දී පනාකඩුවේ ගොවියෙකු වන සුරවීර ගමගේ කරොලිස් අප්පුහාමි විසින් මෙම තඹ තහඩු  සොයා ගන්නා ලදී. තහඩු රත්තරන් නොවන බව සොයාගෙන ඒවා පසෙකට දමා තිබී පසුව ඔහු නිතර නිතර අසනීප වීමට පටන් ගත් විට, අප්පුහාමි සිතුවේ මෙම තහඩු වල යම් අවාසනාවක් නිසා එය සිදුවන බවය. එම නිසා ඔහු ඒවා තම ඥාතියෙකු වන බෞද්ධ භික්ෂුවකට භාර දුන් අතර වසරකට පමණ පසු තඹ තහඩු මහාචාර්ය [[සෙනරත් පරණවිතාන]] මහතාගේ අතට පත්විය. පළමුවන විජයබාහු රජු (ක්‍රි.ව.1055-1110 ) විසින් අනුරාධපුරයේ මාළිගා සභාවෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද විශේෂ ප්‍රදානයක් පිළිබඳ මෙම තඹ-සන්නසෙහි සටහන් වේ. චොල ආක්‍රමණය අතරතුර සැඟවී සිටියදී රජුට, ඔහුගේ පියාට සහ රාජකීය පවුලේ සෙසු සාමාජිකයින්ට ලබා දුන් ආරක්ෂාවට හා චොල ආක්‍රමණ හමුවෙ සටන් කිරීමට දුන් සහයට කලගුණ සැලකීම සඳහා සිත්නාරුබිම් හි අධිපති බුදල්නා හෙවත් බුද්ධ රාජ නාග වන, රුහුණෙහි දණ්ඩනායක වෙත මෙම ප්‍රදානය ලබා දී ඇත. සිංහ‍ලේ ‍‍ශ්‍රේෂ්ඨතම නරපතියෙක් වූ පළමුවැනි විජයබාවන්විසින් (1055-1110) තමන්ට උදව් උපකාර කළ සිත්නාරුබිම් බුදල්නා නායකයාට ප්‍රදානය කරන ලද්දා වූ පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස මඟින් රාජකීය වරප්‍රසාද පිළිබඳව කියවෙයි. ඓතිහාසිකමය අගයෙන් යුතු වූ පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස මෙරටදී හමු වු පැරණිතම [[තඹ]] සන්නස ද වෙයි. මොරවක් කෝරලය ඉතිහාසය පුරා සිදුවූ විවිධ සිදුවීමිවල දී වැදගත් විය. පනාකඩුව යනු එහි පිහිටි සුන්දර ගැමි පරිසරයකි. 1948 දී පෙබරවාරි මාසයේ දී සිය බෝගහදෙණිය නැමති කුඹුරෙහි වැඩකරමින් සිටි සුරවීර ගමගේ කරෝලිස් අප්පුහාමි නැමති ‍ගොවියෙකුට මෙම මහාර්ඝ වස්තුව හමුවී ඇත. පුරාවිද්‍යා චක්‍රවර්තී කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියෝ මෙම [[තඹ]] සන්නසෙහි අප්‍රමාණ වටිනාකම ලොවට හෙළි ක‍ලේ සිංහල ඉතිහාසයේ බොහෝ සිදුවිමි සත්‍ය බව ප්‍රකට කරවමින් මෙන්ම ඊට තවත් පරිච්ඡේදයක් ද එක්කරමිනි. පනාකඩුවෙන් සොයාගන්නාලද මෙම [[තඹ]] සන්නසට පෙර ඉතිහාසඥයින් විස්වාස කලේ පැරණිතම [[තඹ]] සන්නස [[නිශ්ශංක මල්ල රජ|නිශ්ශංක මල්ල]] රාජසමයට අයත් බවකි. එ‍හෙත් ඊට පෙරද [[තඹ]] සන්නස් ලියූ බව මෙමගින් තහවුරු වේ. දිගින් අඩියකුත් අඟල් එකහමාරක් ද පලලින් අඟල් තුනක්ද වෙයි. අඟලකින් අටෙන් එකක් පමන ගණකමක් ඇත. පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස රාත්තල් දෙකකුත් අවුන්ස දෙකහමාරක් බරය. පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නසෙහි පත්‍ර තුනක් වෙයි. එක්පත්‍රයක පේලි හතපැලින් ඇත. ඒඅනුව අක්‍ෂර පේලි විසිඅටක් එහි වෙයි. පළමු සහ තෙවැනි පත්‍ර දෙකෙහි ඇතුල් පැත්තේද, දෙවැනි පේලියේ ‍දෙපැත්තේ මද වශයෙන් නම අන්ෂර සටයන් ‍කොට තිබේ. කෙලවර හිල් දෙකක්ද විද ඇත. එය නූලකින්බැඳ පුස්කොල පොතක් ලෙස පරිත්‍යාග කොට ඇති බව එමගින් සිතීමට හැක. රුහුණේ සිටි බල සමිපන්න ජන ප්‍රධානි‍යෙකු ලෙස බුද්ධරාජ හෙවත් සින්නරුබිමි බුදල්නාවන්ඉතිහාසයට එක්ව සිටී. අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ දමමින් චෝල ආක්‍රමනික රජ උරුමක්කාර‍යින් සමූල ඝාතනය කරද්දී පන රැකගනිමින් කීර්ති කුමාරයා ඇතුලු ‍රජ පවුල ‍රෝහණයට පැමිණෙයි. කීර්ති කුමරුගේ පියා වන මුගලන් රාජ්‍ය උරුමක්කාරයෙක් විය රහසේ රුහුණු මොරවක්කෝරලයට පලාගිය ඔවුහු රැකබලාගත්තේ සින්නරුබිම් බුදල්නාවන් විසිනි. කෑමට ගතහැකි කොල වර්ග පලවැල ගෙනත් දෙමින් බුදල්නාවන් විසින් මෙම රජ පවුල රැක බලාගත්බව පනාකඩුව සන්නස මගින් නොසඟවා පවසා ඇත. මහ විජයබා නමින් රජ පැමිනි කීර්ති කුමාරයාට එම ගමන ‍යාමට අවශ්‍ය සේනා සංවිධාන කටයුතු සිදු කරමින් කටයුතු කර තිබෙන්නේ බුදල්නාවන් විසින්ය. මහවිජයබාවන් විසින් තමන් ඇතුලු රජ පවුලට කරනලද එම අප්‍රමාණ සැලකිල්ල වෙනුවෙන් කළගුණ දැක්වීම පිණිස රාජකීය ප්‍රදානයන් පිලිබඳ වූ සන්නස අද ප්‍රකටව පවතින්නේ පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස ලෙසිනි. පද්‍යන් ගද්‍යන් අතර වූ චමාපු කාව්‍යමය භාෂා ‍ශෛලියක් පනාකඩුව සන්නසට වෙයි කඹුරුපිටියේ වනරතන නාහිමියන් එලෙස පෙලගස්සන ලද පබැදුමක් මෙලෙස දැක්විය හැකිය. :::''''රුහුණු දඩනායක :::සිත්නරු බිමි මුදල්නාවන් :::වැඩිතැන් සහ වියෙහි :::වඩමින් ලොවැඩ වඩා''' පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස මගින් බුදල්නාවන්ගේ පරමිපරවෙන් පැවත එන්නන්ගෙ‍න් දඩ අයකර නොගැනිම, සිරගත නොකිරීම, දේපල රාජසන්තක නොකිරීම, බලවත් අපරාදයක් සිදුකලද ඒ සඳහා තෙවරක්ම සමාව දීම ආදී බො‍හෝ රාජකීය වරප්‍රසාද ප්‍රදානය කර ඇත. පනාකඩුව [[තඹ]] සන්නස නිසා රුහුණේ මොරවක් කෝරලයද සියලු දෙනාගේ අවදානයට යොමු විය. [[මාතර]]ට ආස්වාදයක් වූ එම මොරවක් කෝරලයේදී සුරැකි උරුමය ජාතික උරුමයක් වේ. ===පනාකඩුව තඹ සන්නස (අද සිංහල තේරුම සහිතව)=== (අ) 1) ස්වස්ති, සිරි සිරිවන් අපරියත් ලො ඉකුත් ගුණ මුළෙන් උතුරත් මුළු දම්බදිව්හි අන් තැත් කු - *තේරුම – මංගල ශ‍්‍රියක් වේවා, ශ‍්‍රීමත් වූ අපය¸න්ත (කෙළවරක් නැති) ලෝකොත්තර ගුණ සමූහයෙන් ඉතිරෙන සකළ ජම්බුද්වීපයෙහි අන්‍ය ක්‍ෂති‍්‍රය සමූහයා 2) ල පාමිලි කළ ඔකාවස් රජ පරපුරෙන් බට කැත් උසබනට අග මෙහෙසුන් වූ ලග්දිව් පො - *තේරුම – පාද මූලයෙහි (දාසයන්) කළ ඔක්කාක රාජ පරම්පරාවෙන් පහළ වූ ක්ෂති‍්‍රයෝත්තමයනට අග‍්‍ර මහේෂිකාවක (වැනි) වූ 3) ළො යොහෙන පරපුරෙන් හිමි සිරිසඟබෝ විජයබාහු රජ පා වහන්සේ තුමා සිය විත් - *තේරුම – ලංකාදීප පෘථිවි නමැති තරුණ කාන්තාවගේ පරම්පරාගත උරුමය අනුව ස්වාමියා වූ සිරිසඟබෝ විජයබාහු (1 විජයබාහු) රජතුමන් වහන්සේ තමාගේ වික‍්‍රමයෙන්. 4) මෙන් දෙමෙළ බල මුළු අන්දුරු දුරු ලා මුළු ලක්දිව් එක් සේසත් කැරැ රජ වළන්දමින් ස - *තේරුම – ද්‍රවිඩ භට සමූහයා නමැති අඳුරු දුරු කොට සකල ලංකාද්වීපය ඒකච්ඡත‍්‍ර කොට රජ සැප විඳීමෙන්. 5) විසි හවුරුද්දක් ඉකුත් සත් ළැඟු සත් විසි වන්නෙහි කැත්තෙ සන්ද අව පස්මස්හි අවසත - *තේරුම – විසිවසක් ඉකුත්වූ (හෙවත්) ඡත‍්‍රය එසවීමෙන් (රජ බවට පත්වීමෙන්) සත් විසි වැන්නෙහි කැති සමයේ දෙවන වප් මස අව සතවත් 6) වක්දවස් නුරුපුරවරෙහි සිහසිනරා කිරුළුමිණි රසින් පළ සෙසත් කිස තවරමින් වැඩැහින් දෑ *තේරුම – දිනයෙහි අනුරුධපුරවරෙයහි සිංහාසනාරූඪ ව කිරීට මාණික්‍ය රශ්මියෙන් පැතුරුණු සේසත් ඇතුළත ආලෝක කරමින් වැඩ හිඳ 7) තමා සොවුරු ඈපා මායා යුව රජ ඈ රජගණා ප‍්‍රමුඛයෙන් සිහවිකුම් යහළ යුවළතිනුක - *තේරුම - සහෝදර වූ ආදිපාද – මහාදිපාද – යුවරජ ආදී රාජ සමූහයා අභිමුඛයෙහි සිංහ වික‍්‍රමය ඇත්තේ විය ගහ ඔසොවා දෑතින් දරමින් (ආ 1) 1) හා ප‍්‍රහළ යසපබන්ද දසන් මෙරජවැළ ලතුළු ලවන් අත් පස්හි පාමින් රූණු දඩ - *තේරුම – ප‍්‍රවාහනය වන යසස් තේජස් ඇත්තේ දන්ත කාන්ති රශ්මියෙන් අලංකාර වුණු දෙතොල් හාත්පස්හි දක්වමින් (හෙවත් කථා කරමින්) 2) නායක පින්නරු බිම් බුදල්නාවන් අප සොළි දෙමළුන්ගෙ විබලයෙන් සිජ රජින් පි - *තේරුම – “රුහුණු දඩනායක සිත්තරු බිම් බුදල්නාවන්” අප සොළී දෙමළුන්ගෙ ආයුධ බලයෙන් ස්වකීය රාජ්‍ය බලයෙන් පිරිහී 3) රිහී ගල්වලැ වැළැහී වන අවදියැ අප පිය මහ සැමිය මුගලන් රජ පා වහන්සේ. *තේරුම – වනයෙහි සැඟවී වාසය කරන කල අප පියා වන මහා ස්වාමි මුගලන් රාජොත්තමයාණන් වහන්සේ (මෙතුමා රජ වූ බව කීවත් රජවූ බවක් සොයා ගන්නට නැත.) 4) ඈ මුළු රජකුල සිය පිරිස්නෙන් රැකැ අප සඟවියෙහි වඩා වන මුල් පලා භරණයෙන්. *තේරුම – ආදී සම්පූර්ණ රජ පවුල සිය පිරිසෙන් ආරක්ෂා කොට අප බාල කාලයෙහි හදා වඩා වන මුල් පලාහාරවලින්. 5) පුසැ ඇකුත් ඇකුත් තන්හි මඟමින් ඇසිරෙන විපකුන් කෙරෙහි වළගා කන්හි තන්හි *තේරුම - පෝෂණය කොට, පා තැබූ තැබූ තන්හි සොයමින් හැසිරෙන සතුරන් කෙරෙන් වලකා තැන් තැන්වල 6) විග‍්‍රහ බැන්දෑ රුහුණු දනවු පෙරෙළා එකත් කොට ගල්වලින් බහා සිය රජහි පිහිටු - *තේරුම – යුද්ධ කොට රුහුණු ජනපදය නැවතත් එක්සත් කොට, වනයෙන් ඉවත් කොට ස්වකීය රාජ්‍යයෙහි පිහිටුවා 7) වා දුක් වුන් ප‍්‍රාශාදයට මෙකුන් දරුමුනුම්බුරන් ව මෙකුන්ගෙ අන්වය ආවු සෙද - *තේරුම – දුක් වින්ද ප‍්‍රශාදයට මොවුන්ගේ දරු මුණුපුරන් විසින් ද, මොවුන්ගේ පරම්පරාවට අයත් වූවන් විසින් ද, (ආ 2) 1) ඩ මුඩු ගතැ යුතු දොෂයක් කළ ද බසින් පටවා කරණ දැහැවිල්ලෙන් මුත් දඩ මුඩු නොග - *තේරුම – දඩ මුඩ ගත යුතු වරදක් කරන ලද නමුත් වචනයෙන් වරද විනිශ්චය කොට කරන තර්ජනයෙන් මිස, දඩ මුඩ නොගැනීම ද (නොගත යුතුය යන අදහසයි) 2) න්නාච දැඟැලා නො පටවනු ව දිවි දී මිසැනොමුස්නා වරදකුදු ඇත තුන් වරක් දක්වා ෂමා කරනු කො - *තේරුම - සිරගෙයි දමා නොසංසිදුවීම ද, ජීවිත දානයෙන් (මරණීය දණ්ඩනය දීමෙන්) මිස නොමිදිය හැකි වරදක් ඇතිවුවද, තුන්වන වාරය දක්වා ක්ෂමා කිරීම ද, 3) ට ච පෙත් පමුණු නො ගන්නා කොට ව යම් පමණ දොහයකුදු කළ අභය දී දැකැ පියවන් මුත්. *තේරුම – ඉඩම් කොටස් හෝ පරවෙණී ගම් නොගැනීම ද, යම් පමණ රාජද්‍රෝහී කමක් කලත් අභය දානය කොට (රජු ම ඔහු වෙත ගොස්) බලා රටින් පිටුවහල් කරන මිස - 4) නිග‍්‍රහ නොකරන කොට මේ වැවස්ථා අප සිය කැතතුලෙහි ඔකාවස් රජ පරපුරු පු - *තේරුම – නිග‍්‍රහ නොකිරීම ද, යන මේ ව්‍යවස්ථා අප සිය ක්ෂති‍්‍රය වංශයෙහි – ඔකාවස් රාජපරම්පරාව 5) වත්නා තාක් සාසන කොට දෙන්නෙය් කිලිඟු නාවිනි තාරා දෙමුන් මෙගම්නාවිනි තුන් දා *තේරුම – පවත්නා තාක් (පැවැතිය යුතු යයි) ලියා තබා දිය යුතු යයි කිලිඟු නාවිනි තාරා දෙමුන් මෙගම් හි නාවිනි 6) දෙටුන් දක්වා වදාළෙගින් රුහුණු දඩනායක සිත්නරු බිම් බුදල්නාවන් වැඩි තැන් සඟවියෙ - *තේරුම – තුන්දොටුන්හට ප‍්‍රකාශ කළ හෙයින් රුහුණු දඩනායක සිත්නරු බිම් බුදල්නාවන් විසින් (වැඩි තැන්) රජතුමා ළදරු වියේහිදී 7) හි වඩමින් ලොවැඩ වඩා මුළු රජ කුල සැමැඟැ රක්මින් මුළු ලොය් දිවි රැකැ වන මුල් පලාභරණේ - *තේරුම – හදාවඩමින් ලොකාභිවෘද්ධිය කොට මුළු රජ පවුල සමඟ ආරක්ෂා කරමින් සකල ලොකයා ගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කොට වන මුල පලයන් ගෙනවුත් දීමෙන්. (ඉ) 1) න් පුස්මින් මුළු ලොය් පුසැ වැඩිතැන් සිය රැජහි පාළ කෙරෙමින් මුළු ලොය් සෙත් පාළ කොට දු - *තේරුම - පෝෂණය කරමින් මුළු ලොව ද පෝෂණය කොට රජතුමා ස්වරාජ්‍යයෙහි පහළ කරමින් (පිහිටුවමින්) මුළු ලොකයට සෙත පහළ කර 2) න් වුන් ප‍්‍රශාදයට ලක්දිව් තෙලෙහි මකාවස් රජපරපුරෙන් බව කැත කුලෙහි රජ පරපුරු *තේරුම – දුක් විඳි ප‍්‍රශාදරයට ලංකාද්වීපයෙහි මකාවස් රජ පරම්පරාවෙන් පහළ ක්‍ෂති‍්‍රය රාජ පරම්පරාව 3) පුවත්නා තාක් මෙකුන් දරුමුනුම්බුරන් ව මෙකුන්ගෙ අන්වය ආවු යේ දඩමුඩු ගතැ සිතු වර - *තේරුම – පවත්නා තාක් (මෙතැන් සිට ඉ-1 – 7 වන පෙළ දක්වා ඇති කොටස ආ 2 – 1 සිට 4 වැනි පෙළ දක්වා ඇති කොටසට සමානයි) 4) දෙකැ බසින් පටවා කරන දැහැවිල්ලෙන් මුත් දඬුමුඩු නො ගන්නා ව දැඟැලා නො පටනු ව 5) දිවි දී නොමුස්නා දොෂයකුදු කළ තුන් වරක් ෂමා කරනුව පෙත් පමුණු නොගන්නා කො - 6) ට යමු පමණ දොහයකුදු කළ අභය දී දැකැපියවත් මුත් නිග‍්‍රහ - නොකරනු කොට සත් විසි වන්නෙහි 5) කැත්තෙහි අවසතවස් දවස් පිටින් මත්තෙහි මෙවැ සථා කළ බවට දෙමළලෙය් දරු පොතැ අත්වර ලියන දෙව්මි. *තේරුම – කැති මස අව සතවක් දවසින් පසු මෙම ව්‍යවස්ථාව කළ ද්‍රවිඩ ලේඛකයාගේ පොතෙහි සහාය ව ලියන දෙව නමැති මම වෙමි. ==ආශ්‍රිත== 2010-පෙබරවාරි 28 ඉරිදා දිවයින {{ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන}} lwjof7arioq57u4snqcg6wc4cvxqgxd සැකිල්ල:Archive top 10 23848 795821 595074 2026-07-14T16:10:48Z IDB.S 52205 Code Update 795821 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>ifsubst||<templatestyles src="Archive top/styles.css"/>}}<div class="boilerplate archived archive-top mw-archivedtalk {{{class|}}}" style="{{safesubst:<noinclude />#if:{{{bg|}}}|background-color: {{{bg|}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{{bg|}}}|#FFF|#000}}}}">{{safesubst:<noinclude />#if:{{{body|{{{outcome|{{{reason|{{{result|{{{1|}}}}}}}}}}}}}}} |{{Side box | above = {{safesubst:<noinclude />#switch:{{safesubst:<noinclude />lc:{{{heading|{{{header|{{{head|{{{status|{{{2|}}}}}}}}}}}}}}}}} |resolved=RESOLVED |withdrawn=WITHDRAWN |moved=MOVED |none=NO ACTION |{{safesubst:<noinclude />#if:{{{heading|{{{header|{{{head|{{{status|{{{2|}}}}}}}}}}}}}}}|{{safesubst:<noinclude />uc:{{{heading|{{{header|{{{head|{{{status|{{{2|}}}}}}}}}}}}}}}}} }} }} | text = {{{body|{{{outcome|{{{reason|{{{result|{{{1|}}}}}}}}}}}}}}} | textstyle = padding: 0; | textclass = <!-- remove default 'plainlist', this parameter must not be empty or it is ignored --><nowiki /> | style = padding: 10px; line-height: inherit; | class=archive-top-result }} }} <div class="boilerplate-header" style="margin-left: 1.6em; font-style: italic;"> පහත විවාදය අවසන් කොට ඇත. <strong style="color: var(--color-error, red);">කරුණාකර එය වෙනස් නොකරන්න.</strong> {{safesubst:<noinclude />#switch: {{safesubst:<noinclude />PAGENAME}} | Administrators&#39; noticeboard/Incidents = | Administrators&#39; noticeboard = | පහත සංයුතියට අමතරව අඩංගු කිරීමට ඇති දෑ අදාළ සාකච්ඡා පිටුවට ඇතුලත් කරන්න.}}<!-- from Template:Archive top--> </div> ----<noinclude></div> {{documentation}} </noinclude> 4psdjtng014l7xjv40wvursl6k5ulun සැකිල්ල:කෝපි කඩේ පිටු 10 23865 795819 534723 2026-07-14T15:51:53Z IDB.S 52205 code update 795819 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Village pump page header/styles.css" /> <div class="vph skin-nightmode-reset-color"> {{Start tab |frame=yes |nowrap=yes |border=2px solid #A3A3BF |rounding=4px |off tab class=vph-off-tab |on tab class=vph-on-tab |tab alignment= |image-= |tab font-size= |tab spacing percent= |preums= |tab-1='''[[Wikipedia:කෝපි කඩේ (ප්‍රතිපත්ති)|ප්‍රතිපත්ති]]''' |link-1=Wikipedia:කෝපි කඩේ (ප්‍රතිපත්ති) | freeform-1=yes |tab-2='''[[Wikipedia:කෝපි කඩේ (තාක්ෂණික)|තාක්ෂණික]]''' |link-2=Wikipedia:කෝපි කඩේ (තාක්ෂණික) | freeform-2=yes |tab-3='''[[Wikipedia:කෝපි කඩේ (යෝජනා)|යෝජනා]]''' |link-3=Wikipedia:කෝපි කඩේ (යෝජනා) | freeform-3=yes |tab-4='''[[Wikipedia:කෝපි කඩේ (idea lab)|අදහස් පර්යේෂණාගාරය]]''' |link-4=Wikipedia:කෝපි කඩේ (idea lab) | freeform-4=yes |tab-5='''[[Wikipedia:කෝපි කඩේ (WMF)|WMF]]''' |link-5=Wikipedia:කෝපි කඩේ (WMF) | freeform-5=yes |tab-6='''[[Wikipedia:කෝපි කඩේ (miscellaneous)|වෙනත්]]''' |link-6=Wikipedia:කෝපි කඩේ (miscellaneous)| freeform-6=yes}} {{flatlist|style=text-align:center;|1= <ul> <li class="nomobile vph-skiptotoc">[[#toc|පටුනට]]</li> <li>[[#below toc|පළමු සංවාදයට]]</li> <li class="nomobile">[[#footer|පිටුවේ අන්තිමට]]</li> <li>[[Special:Newsection/{{FULLPAGENAME}}|නව මාතෘකාවක්]]</li> <li>[[Wikipedia:කෝපි කඩේ|සියලු කෝපි කඩ පිටු]]</li> </ul> }}<!-- end of {{flatlist}} --><div class="vph-body"> <div class="vph-contents"><includeonly>{{#if:{{{3|}}} | {{Shortcuts|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}} | }}</includeonly><noinclude>{{Shortcuts|msg=[[WP:SC|කෙටිමං]] <br/>{{{3}}} <br/>[......] <br/>{{{6}}}</noinclude>}} {{{2|<noinclude>'''''මෙය {{{2}}} (දෙවන පරාමිතිය) ලෙස ලබා දෙන පෙළ දර්ශනය වන ස්ථානයයි.''' Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit...''</noinclude>}}}<!-- පිටු ප්‍රමාණයන් පෙන්වනුයේ සාකච්ඡා පිටු වල පමණි -->{{Talk other|{{section sizes|1=Wikipedia:{{PAGENAME}}}}}} {{#if:{{{center|}}} |{{{center}}}}} {{Center|1=[[Wikipedia:Village pump archive|« පැරණි සාකච්ඡා]]{{Village pump archives|start={{{start|{{max|1|{{#expr:{{#invoke:Archive list|count}} - 20}}}}}}}}}}} </div><!-- end of vph-contents --> </div><!-- end of vph-body --> <div class="vph-search" role="search" aria-label="ලේඛනාගාර"> <div> <inputbox> type=fulltext prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} break=no width=35 placeholder = මෙම පිටුව සහ ලේඛනාගාරය සොයන්න searchbuttonlabel = සොයන්න </inputbox> </div> <div> <inputbox> type=fulltext prefix=Wikipedia:කෝපි කඩේ break=no width=35 placeholder = සියලු කෝපි කඩ සහ ලේඛනාගාර සොයන්න searchbuttonlabel = සියල්ල සොයන්න </inputbox> </div> </div><!-- end of vph-search --> {{Talk other||{{End tab}}}}<!-- {{End tab}} හි උපදෙස් අනුව, ඉහළින් ඇති {{Start tab}} හි |frame=yes ඇති බැවින් මෙය අත්‍යවශ්‍ය වේ --> </div><!-- close div vph from the first line --><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> fsflawzyb0z2d7h8sbpb1ao9tmzorn0 සැකිල්ල:Deletiontools 10 26929 795812 158274 2026-07-14T15:30:33Z IDB.S 52205 Code Update 795812 wikitext text/x-wiki {{Helpbox | name = Deletiontools | class = plainlinks | title = මකාදැමීමේ සැකිලි<br /><small>([[Wikipedia:Deletion policy|ප්‍රතිපත්ති]] • [[Special:Log/delete|ලඝු]])</small> | group1 = General | list1 = <span style="float:right">{{tl|copyvio}}</span>[[Wikipedia:Copyright problems|Copyvios]] ([[Wikipedia:Copyright problems/Header#Instructions|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Copyright_problems/{{CURRENTYEAR}}_{{CURRENTMONTHNAME}}_{{CURRENTDAY}}|action=edit}} log])<br /> <span style="float:right">{{tl|ffd}}</span>[[Wikipedia:Files for deletion|Files]] ([{{fullurl:Wikipedia:Images_and_media_for_deletion/{{CURRENTYEAR}}_{{CURRENTMONTHNAME}}_{{CURRENTDAY}}|action=edit}} log])<br /> <span style="float:right">{{tl|rfd}}</span>[[Wikipedia:Redirects for discussion|Redirects]] ([[Wikipedia:Redirects for discussion/Header#How to list a redirect for deletion or general discussion|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Redirects_for_discussion/Log/{{CURRENTYEAR}}_{{CURRENTMONTHNAME}}_{{CURRENTDAY}}|action=edit&section=2}} log])<br /> <span style="float:right">{{tl|mfd}}</span>[[Wikipedia:Miscellany for deletion|Miscellaneous]] ([[Wikipedia:Miscellany for deletion#How to list pages for deletion|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Miscellany_for_deletion|action=edit&section=6}} log])<br /> <span style="float:right">{{tl|delrev}}</span>[[Wikipedia:Deletion review|Deletion review]] | group2 = {{#ifexpr:{{{afd|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Articles for deletion|Articles]] <small>([[Template:AfD in 3 steps|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Articles_for_deletion/Log/{{CURRENTYEAR}}_{{CURRENTMONTHNAME}}_{{CURRENTDAY}}|action=edit}} log])</small> }} | list2 = {{#ifexpr:{{{afd|{{{all|1}}}}}}| {{tl|relist}} &nbsp; {{tlsp|prod|''why''}} <br/> {{tlsp|afd}} &nbsp; {{tlsp|prodblp}} }} | group3 = {{#ifexpr:{{{tfd|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Templates for discussion|Templates]] <small>([[Wikipedia:Templates_for_discussion/Header#Listing a template|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Templates_for_deletion/Log/{{CURRENTYEAR}}_{{CURRENTMONTHNAME}}_{{CURRENTDAY}}|action=edit}} log])</small> }} | list3 = {{#ifexpr:{{{tfd|{{{all|1}}}}}}| {{tlp|tfd|''template''}}<br /> {{tlsp|tfd2|''template''|''why''}}<br /> {{tl|tfdnotice}} }} | group4 = {{#ifexpr:{{{cfd|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Categories for discussion|Categories]] <small>([[Wikipedia:Categories for discussion/Howto|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Categories_for_discussion/Log/{{CURRENTYEAR}}_{{CURRENTMONTHNAME}}_{{CURRENTDAY}}|action=edit&section=1}} log])</small> }} | list4 = {{#ifexpr:{{{cfd|{{{all|1}}}}}}| {{tl|cfdnotice}} &nbsp; {{tl|cfr-speedy|&#160;}}<br /> {{tlsp|cfd}} &nbsp; {{tlsp|cfl}}<br /> {{tlsp|cfm|&#160;}} &nbsp; {{tlsp|cfr|&#160;}} }} | group5 = {{#ifexpr:{{{stub|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Stub types for deletion|Stub types]] }} | list5 = {{#ifexpr:{{{stub|{{{all|1}}}}}}| {{tl|sfd-t}} &nbsp; {{tl|sfd-c}} &nbsp; {{tl|sfd-r}} }} | group6 = {{#ifexpr:{{{merge|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Merging and moving pages|Mergers]] }} | list6 = {{#ifexpr:{{{merge|{{{all|1}}}}}}| {{tl|merge}}<br /> {{tl|mergeto}} &nbsp; {{tl|mergefrom}}<br /> {{tl|merging}} &nbsp; {{tl|afd-mergeto}}<br /> {{tl|afd-mergefrom}} }} | group7 = {{#ifexpr:{{{move|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Requested moves|Page moves]] }} | list7 = {{#ifexpr:{{{move|{{{all|1}}}}}}| {{tlsp|move|''Newname''}} }} | group8 = {{#ifexpr:{{{speedy|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|Speedy]] }} | list8 = {{#ifexpr:{{{speedy|{{{all|1}}}}}}| {{tl|db-author}} &nbsp; {{tl|db-web}} <br /> {{tl|db-nonsense}} &nbsp; {{tl|db-test}}<br /> {{tl|db-nocontext}} &nbsp; {{tl|db-empty}}<br /> {{tl|db-attack}} &nbsp; {{tl|db-catempty}}<br /> {{tl|db-band}} &nbsp; {{tl|db-banned}}<br /> {{tl|db-bio}} &nbsp; {{tl|db-notenglish}}<br /> {{tl|db-copyvio}} &nbsp; {{tl|db-repost}}<br /> {{tl|db-vandalism}} &nbsp; {{tl|db-talk}}<br /> {{tl|db-spam}} &nbsp; {{tl|db-nocontent}}<br /> {{tl|db-copypaste}}&nbsp;{{tl|db-filecopyvio}}<br /> {{tl|db-animal}} &nbsp; {{tl|db-multiple}}<br /> {{tl|salt}}<br /> <small>'''''[[Wikipedia:Template messages/Deletion#Speedy deletion|All speedy templates]]'''</small> }} | group9 = {{#ifexpr:{{{unfree|{{{all|1}}}}}}| [[Wikipedia:Possibly unfree files|Unfree files]] }} | list9 = {{#ifexpr:{{{unfree|{{{all|1}}}}}}| {{tl|puf}} &nbsp; {{tl|Ffd}}<br /> {{tlsp|nsd}} &nbsp; {{tlsp|nld}}<br /> {{tlsp|nrd}} &nbsp; {{tlsp|rfu}}<br /> {{tlsp|orfud}} &nbsp; {{tlsp|orfur}} }} | group10 = {{#ifexpr:{{{transwiki|{{{all|1}}}}}}| [[WP:SISTER|Transwiki]] <small>([[m:Transwiki|howto]] • [{{fullurl:Wikipedia:Transwiki_log|action=edit&section=5}} log])</small> }} | list10 = {{#ifexpr:{{{transwiki|{{{all|1}}}}}}| {{tl|Copy to Meta}}<br /> {{tl|Copy to Wikibooks}}<br /> {{tl|Copy to Wikimedia Commons}}<br /> {{tl|Copy to Wikiquote}}<br /> {{tl|Copy to Wikisource}}<br /> {{tl|Copy to Wikiversity}}<br /> {{tl|Copy to Wiktionary}}<br /> <small>'''''[[:Category:Transwiki templates|All transwiki templates]]'''''</small> }} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> [[Category:Exclude in print]] rqgat7xu2igui34f4esus80j9wgm7u8 සිංහල විකිපීඩියා 0 33945 795833 738963 2026-07-14T17:18:25Z IDB.S 52205 upd. 795833 wikitext text/x-wiki {{Pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}{{Infobox website | name = {{Wiki favicon}} සිංහල විකිපීඩියා | logo = Wikipedia-logo-v2-si.svg | logo_size = 85% | logo_alt = | screenshot = | caption = | collapsible = | type = [[මාර්ගගත විශ්වකෝෂය]] | language = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] | owner = [[විකිමීඩියා පදනම]] | founder = | editors = සිංහල [[විකිපීඩියා ප්‍රජාව]] | url = {{Official URL}} | commercial = No | registration = විකල්ප; ඇතැම් කාර්යයන් සඳහා අවශ්‍ය වේ | num_users = {{Format price|{{NUMBEROF|USERS|si}}}} ({{Date}} වන විට) | launch_date = {{start date and age|df=yes|2004|1}} | content_license = {{nobr|[[Creative Commons licenses|Creative Commons Attribution/<br />Share-Alike]] 4.0}} (බොහෝ පෙළ [[GFDL]] ද්විත්ව බලපත්‍රලාභී ද වේ.)<br />මාධ්‍ය බලපත්‍රකරණය වෙනස් වේ. | programming_language = [[PHP]] }}'''සිංහල විකිපීඩියා''' යනු [[අන්තර්ජාලය]] පාදක කරගත් [[Free content|නිදහස්]] [[විශ්වකෝෂය|විශ්වකෝෂයක්]] වන [[විකිපීඩියා|විකිපීඩියාවේ]] [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] සංස්කරණයයි. මෙය 2004 දී නිර්මාණය වූ අතර දැනට මෙහි ලිපි [[විශේෂ:සංඛ්‍යාන දත්ත|{{NUMBEROFARTICLES}}]] ක් ඇත. ofqhfj5vcref0h6c2cihrzrwqhjte29 මුල්ලේරියා සංග්‍රාමය 0 40411 795781 795776 2026-07-14T12:05:22Z IDB.S 52205 [[Special:Contributions/~2026-39689-08|~2026-39689-08]] ([[User talk:~2026-39689-08|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන් [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි 771405 wikitext text/x-wiki [[File:ටිකිරි කුමාරයා.jpg|thumb|ටිකිරි කුමාරයා]] ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසයේ ජනතාව තොලග රැව්දුන් කවියකි. එහි එක් පදයකින් කියවුණේ ‘මුල්ලේරියා වෙලේ වතුර ලෙයට හැරවුණා‘ යනුවෙනි. මේ 1562 දී කෝට්ටේ රාජධානිය වෙනුවෙන් සීතාවක ආක්‍රමණය කිරීමට පැමිණි පෘතුගීසි හමුදා සහ [[පළමුවන රාජසිංහ රජ | ටිකිරි බණ්ඩාර කුමාරයා]] හෙවත් මායාදුන්නේ රජුගේ පුත් ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරුගේ නායකත්වයෙන් යුත් සීතාවක හමුදාව අතරය. පෘතුගීසි හමුදාව මෙසේ සීතාවක නම් උප රාජධානිය ආක්‍රමණය කිරීමට පැමිණියේ කෝට්ටේ හෙවත් ප්‍රධාන රාජධානියේ එවක නීත්‍යනුකූල රජු වූ දොන් ජුවාන් ධර්මපාල රජතුමාගේ නියමය පරිදි එසේ කරන්නේය යැයි ප්‍රකාශ කරමිනි මෙම ඓතිහාසික සංග්‍රාමයේදී ටිකිරි කුමරුගේ හමුදා අතින් පෘතුගීසි හමුදා සමූල ඝාතනය වූ අතර එම ගැටුමෙන් මුල්ලේරියා වෙල්යායෙහි වතුර ලේ පැහැයට හැරුණු බව ජනප්‍රවාදයේ කියැවෙයි. :කටේ කිරි සුවඳ යන්නට පවා බැරිවුණා :යුදට උපන් කුමරිදු යයි නමක් ඇතිවුණා :මුලෙරියා වෙලේ වතුර ලෙයට හැරවුණා :ටිකිරි කුමරු රාජසිංහ නමින් රජවුණා ==ඓතිහාසික පසුබිම== 1562 වර්ෂය වන විට පරංගි නොහොත් පෘතිගීසි ජාතිකයන් කොලොම්තොට එනම් කොළඹ කොටුව ආශ්‍රිතව බලකොටු බැඳගැනීම මහත් තර්ජනයක්ව තිබුණි. මේ වන විට ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ රාජධානියේ රාජ්‍ය හෙබවූ බුවනෙකබාහුගේ රජුගේ මුණුබුරු දොන් ජුවන් ධර්මපාල නොහොත් දොම් ජුවම් ධර්මපාල පෙරිය බණ්ඩාර ඔහුගේ ‍දෙමව්පියන් වූයේ වීදිය බණ්ඩාර හා සමුදදේවී ය. මෙකල සීතාවක රාජ්‍යත්වය දැරූයේ බුවනෙකබාහු රජුගේ මළණුවන් වූ මායාදුන්නේ රජතුමා වූ අතර සුප්‍රසිද්ධ ටිකිරි කුමාරයා යනු ඔහුගේ පුතණුවන් ය. කෙසේ වෙතත් කාලයක් තිස්සේ කොට්ටේ රාජ්‍ය හා සීතාවක රාජ්‍ය අතර යුධ ගැටුම් ඇතිවිය. මේ අතර සීතාවක රාජධානිය මෙකල ප්‍රභලතම රාජධාණිය වූ අතර එයට මූලිකම සාධකය වූයේ 12 වැනි වියේ සිටම යුද බිමේ මහා දස්කම් පෑ ටිකිරි කුමරුය. අති දක්ෂ අශ්වාරෝහකයෙකුවූ ටිකිරි කුමරු කුඩා කල සිටම අංගම් ශාස්ත්‍රයේ ප්‍රවීණයෙක් ලෙස ප්‍රකට ය. ==මුල්ලේරියා සටනේ මූලාරම්භය== අතිශය ප්‍රභල ටිකිරි කුමරු ප්‍රමුඛ සීතාවක රාජධානිය කොට්ටේ ධර්මපාල රජුට මෙන්ම (පෘතුගීසි) හමුදාවටද බරපතල තර්ජනයක්ව පැවති මෙම යුගයේ කෝට්ටේ ධර්මපාල රජු හා ප්‍රතිකාල් හමුදා නායකයෝ සීතාවකට එරෙහිව යුධ පිඹුරුපත් සකසන්නට විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, කෝට්ටේ හමුදාව හා පරංගි හමුදාව එක්ව 1562 වර්ෂයේදී සීතාව රාජධානිය ආක්‍රමණය කිරීමට සේනාව මෙහෙයවූ අතර පළමුව මුල්ලේරියාවේ අඹතලේ කඳවුරට පහර දෙන අදහසින් හේවාගත වෙල කඳවුරු ලා ගත් හ. මෙම ස්ථානය වර්තමාන අඹතලේ මංසන්ධියේ සි පරණ පාරේ රණබිම මාවත ආසන්නයේ පැවත් බව සැලකේ. එම නිසාවෙන්ම මෙම භූමිය හේවාගත වෙල නමින් ප්‍රකට වී ඇත. දක්ෂ අශ්වාරෝහකයෙකු මෙන්ම අංගම් සටනේ ප්‍රවීණයෙකු වූ ඒකනායක මුදලි මෙකල සීතාවක රාජකීය හමුදාවේ ප්‍රධානියා විය. ඉහත ආකාරයට හේවාගත වෙලට එක්රොක් වූ ප්‍රතිකාල් හමුදාවෝ විනාශ කරන්නට සැලසුම් සකස් කළේ ඒකනායක සෙන්පතිය. මේ අතර පියරජුගේ උපදෙස් මත ටිකිරි කුමරු දහදාහක සේනාවක් සමඟ හේවාගම් කෝරළයේ කඳවුරුලාගෙන සිටි අතර ටිකිරි කුමරුගේ ඉල්ලීම පරිදි කොරතොට ආරච්චිවරු ප්‍රමුඛ [[අංගම්පොර | අංගම් සටන්]] ශිල්පීන් සමූහයක් මුල්ලේරියාවට පැමිණ සිටියේ ය. මේ බව රාජාවලියේ දැක්වෙන්නේ මෙසේ ය. “වික‍්‍රමසිංහ මුදලින් - බිඳී ගිය සැටි රාජසිංහ රජු දැකලා වම - දකුණු පලිහක්කාරයන් හා දෙබාගේ ඇතුන් හා කොරතොට ආරච්චිවරුන් ළඟට කැඳවා හෝකන්දර රදා - දොළහ හේවායින් ගෙන්වා ඉලංගම්වල පලිහක්කාරයන් දහසකුත් දී පස්ස පොරොත්තුවට පැන කොටන් ද ඇරලා රාජසිංහ පෙරමුණ ඉස්සර පාරෙන් ගොසින් මුල්ලේරියා වෙල මැද හිටිනා කළ ප‍්‍රතිකාල් සේනාවට යුද්ධයට පැන්නාහ.“ ==අගෝස්තු 23 වන දිනය == 1562 අගෝස්තු 23 වැනි දිනට පහන් වෙන්නට හෝරා තුනක් තිබියදී තම අංගම් ශූරයින් පිරිවරාගත් ටිකිරි කුමරු ප්‍රමුඛ කොරතො රහසින් ගමන් කළ අතර කඳවුරු බැඳගෙන සිටි පෘතුගීසීන් වෙත නිර්දය ලෙස කඩා පැන ඔවුන්ට තම තුවක්කුවලට උණ්ඩ දමා ගැනීමටවත් අවසරයක් නොදී පහර දෙන්නට විය. මෙවිට ක්ෂණිකව කඩා වැදුණු රාජසිංහ කුමරු හා සේනාධිපති ඒකනායක මුදලි ස්වකීය සේනා මෙහෙයවා බිහිසුණු සටනක යෙදුණ අතර පෘතුගීසීන්ට අඩියක් හෝ පස්සට ගන්නට නොදී සීතාවක සේනාව අභීතව සටන් කලෝ ය. මේ සටනින් පරංගි හමුදාව 1600ක් දෙනා මිය ගිය පව සඳහන් වන අතර දොන් ජුවන් ධර්මපාලගේ ස්වදේශ හමුදාව පළා ගිය බව කියවේ. මෙම සටන්දී පරංගි සෙන්පති බැල්තරාර් ගෙඩිස්ද මරණයට පත්වූ අතර පරංගි හමුදාවේ ලෙයින් මුල්ලේරියා වෙලේ වතුර ලෙයට හැරවුණ බව කියවේ. මේ බව රාජාවලියේ දැක්වෙන්නේ මෙසේ ය. “පස්ස පොරොත්තුවෙන් ගිය හමුදාවක් ඇවිත් පැනලා යුද්ධ කරන විට ජයසුන්දර බාගෙන් වීර හස්ති කියන ඇතා කොඩියක් ගතීය. විජේසුන්දර බාගෙන් ඓරාවණයා කියන ඇතා පළිසකුත් දම්වැලකුත් ගතීය. රාජසිංහ රජු අසු පිටට නැගී මහා සේනාව පස්සට වෙන්ඩ නෑර ප‍්‍රතිකාලූන්ගේ මැදට වැදලා පලිසක්කාරයොත් ප‍්‍රතාකානොත් ඇතුන්ගේ වල්ගාවල එල්ලී කෙටුවාහ. තුවක්කුවලින් ගසා ප‍්‍රතිකානෝ පලිසක්කාරයින් මැරුවාහ. රාජසිංහ රජු අසුට නැඟී විහිදුවා සේනාව වට කර දුවමින් රණ යුද ගිනි කෙළි කෙළ කොටන විට දුරුතු මස මිහිදුම් මෙන් වෙඩි දුම් පටලාගෙන සිටින සඳ මුල්ලේරියාවේ වෙල මැද ලේ වතුර කොට ප‍්‍රතිකාල් සේනාවට අඩියක්වත් පස්සට යන්ඩ නෑර කොටා එක්දාස් හසියයක් ප‍්‍රතිකානුන් හා කෝට්ටේ සේනාවගෙන් කීප දෙනෙකුත් පඩත්තලවරුන් කීප දෙනෙකුත් කොටා වැටුණාහ.<ref name="raja1">රාජාවලිය - ඒ. වී. සුරවිර 1964</ref>“ මෙම මුල්ලේරියා සටන පිළිබඳව පෝල් ඊ පීරිස් මහතා ලියු පෘතුගීසි යුගය නම් ග‍්‍රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් වෙයි’ "මේ අවස්ථාවේදී රාජසිංහ පෞද්ගලිකවම අණදීම භාරගත්තේ ය. ප්‍රවීණ ඉලංක්කරුවෝද ඉලංගම් සටන් පුහුණුවූ පනික්කි සටන් කරුවෝද ඇත් අස හමුදාවලින් ද අතුරුගිරිය කෝරලෙන් සහ කොරතොටින් පැමිණි ධීර වීර සෙබළුන් ද මුල්ලේරියාව හා කඩුවෙල අතර විවෘත බිම් තීරයේදී පෘතුගීසීන් වෙත කඩා පැන නිර්දය ලෙස පහරදීමට වූහ. රාජසිංහ තෙමේම පෙරමුණේ සිට දැඩි ප්‍රහාරයන් එල්ලකර අතර කොරතොට හා ‍හේවාගම ආරච්චිවරුන් පසුපසින් ප්‍රහාර එල්ල කළේ ය. මහා ලේ ගංගාවක් ගලා ගිය අතර දරුණු සතුරු සංහාරයක් සිදුවිය.<ref name="pruthugisi1"> පෘතුගීසි යුගය - පෝල් ඊ පීරිස්</ref> සටන් අවසන් වූ පසු විජයග්‍රහණය සැමරීමට මුල්ලේරියාව ආසන්නයේ පෘතුග්‍රීසින් කඳවුරුලා සිටි තැනක සීතාවක හමුදාවෝ පැමිණ කොඩි සිටුවූහ. මෙම ස්ථානයට එබැවින් "කොඩිගහවත්ත" යනුවෙන් හැදින්විය. අද මුල්ලේරියාව නගරයට කිලෝ මීටරයක් ආසන්නයෙන් කොටිකාවත්ත යනුවෙන් ඇත්තේ එම නගරයයි. ==කඩුවෙල රන්කඩු පත්තිනි දේවාලය== කඩුවෙල සිට අවිස්සාවේල්ල දෙසට වන්නට අදටත් පිහිටා ඇති රන් කඩු පත්තිනි දේවාලය මෙම යුධ සංග්‍රාමයේ එක් සංධිස්ථානයකි. එකල කඩුවෙල කඩවත නමින් පරසිද්ධ බලකොටුව වූ මෙම දේවාල භූමියේ සිට සේනාව මෙහෙය වු රාජසිංහයන් පෘතුගීසින්ට එරෙහිව යුද වැදෙන්නට පෙර තමන් දැඩි ලෙස ඇදැහු පත්තිනි මෑණියන්ට භාරයක් විය. තමා යුද්ධය ජයග‍්‍රහණය කළහොත් තම රන් අසිපත පුදා මෙම කඩුවෙල බලකොටුවේ පත්තිනි දේවාලයක් තනවන බවට වු එම භාරය ඔප්පු කරනු වස් එහි තැනවු පත්තිනි දේවාලය අදටත් ”රන්කඩු දෙවොල” ලෙස හැඳින්වේ ==කොරතොට අංගක්කරුවෝ== [[File:Angampora korathota tradition.jpg|thumb|කොරතොට සම්ප්‍රදායේ වත්මන් අංගම්පොර සටන්කරුවන් පිරිසක්]] උක්ත මුල්ලේරියා මහා සංග්‍රාමයට වගකිවයුතු පාර්ශවයක් ලෙස අදටත් නොනැසී පවතින සටන් පරම්පරාවක් ලෙස [[කොරතොට අංගම්පොර සම්ප්‍රදාය | කොරතොට ආරච්චිවරුන්]]හඳුනාගත හැකිය. කඩුවෙල සිට මද දුරත් අතුරුගිරිය මාර්ගයේදී හමුවන කොරතොට ග්‍රාමය ආශ්‍රිතව අදටත් නොනැසී තම සටන් හරඹයන් පවත්වාගෙන එන මොවුන් සම්බන්ධව පෘතුගීසි යුගය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මෙසේ ය. ”කොරතොටින් පැමිණි ධීර වීර සෙබළු ද, ප‍්‍රවීණ ඉලංගක්කරුවෝ ද ඉලංගං සටන් පුහුණු වු පනික්කි සටන්කරුවෝ ද මුල්ලේරියාව හා කඩුවෙල අතර විවෘත බිම් තීරයේ දී පෘතුගිසීන් වෙත කඩා පැන නිර්දය ලෙස පහර දීමට වුහ. රාජසිංහ තෙමේ ම පෙරමුණේ සිට දැඩි ප‍්‍රහාරයක් එල්ල කළ අතර කොරතොට හේවාගම ආරච්චිවරුන් පසුපසින් ප‍්‍රහාර එල්ල කළේය. මහා ලේ ගංගාවක් ගලා ගිය අතර දරුණු සතුරු සංහාරයක් සිදු විය.” ඔවුන් ගැන කියැවෙන තවත් ජනකවියක් මෙසේ ය. :රාසින් නිරිඳු වැඩලා රණ කෙලි තොටට :ඉලංගමට හේවාකම් දුන් කලට :පස්ස පොරොත්තුව පැනලා කොටන්නට :කොරතොට ආරච්චිල ගියෙ පෙරමුණට ==වර්තමාන තත්ත්වය== මුල්ලේරියා මහා සංග්‍රාමය යනු මෙරට ජනතාවගේ තොලග රැඳි මහා වික්‍රමයක් වනවාත් සමඟම එහි උරුමය හිමි මුල්ලේරියා භූමියෙන් එම ගෞරවය මකන්නට ඉතිහාසයේ දී ගත් උත්සාහයන් අනන්තය. එහි එක් ප්‍රතිභලයක් වන්නේ මුල්ලේරියා ප්‍රදේශයේ මානසික රෝහලක් පිහිටුවීමයි. මෙසේ මකා දමන්නට උත්සාහ කෙරුණ මුල්ලේරියා සටන නැවතත් සිහිපත් කරනුවස් මුල්ලේරියා වෙළ ආග්‍රිතව අංගම් මඩුවක්,ගාරයක් හා පුස්තකාලයක් ආදීකොටගත් සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් මේ වන විට ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී. ==450 වන යුධ ජයග්‍රහණ සැමරුම== 2012 අගෝස්තු මස 23 වන දින සවස 6.30 සිට මුල්ලේරියා වැව් ඉස්මත්තේදී ගරු මැති ඇමතිවරුන් ඇතුළු 600කට අධික ආරාධිත ප්‍රභූ පිරිසක් සහ 2500කට අධික මහජනතාවගේ සහභාගීත්වයෙන් ‘[http://mulleriyabattlefield.blogspot.com/ මුල්ලේරියා රණබිම විජයග්‍රහණ සැමරුම 450]‘ පැවැත්වෙනු ලැබිණ. මෙම උත්සවයට සුබපතා ගරු ජනාධිපතිතුමන්ගේ ලිඛිත පණිවිඩයක්ද ලබා දී තිබුණ අතර පැය 3කට අධික කාලයක් තිස්සේ පැවති උත්සවය එදා මුල්ලේරියා යුධ ජයග්‍රහණය වත්මන් පරපුරට නැවත නැවතත් පසක් කර දුන්නා කිවහොත් නිවැරදි ය. ==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ හා ලිපි== <references /> # [http://mulleriyawa.blogspot.com/ mulleriyawa.blogspot.com] # [http://www.mulleriyawa.org www.mulleriyawa.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180909062157/http://mulleriyawa.org/ |date=2018-09-09 }} # [http://mulleriyabattlefield.blogspot.com mulleriyabattlefield.blogspot.com] # [http://www.korathotaangam.com www.korathotaangam.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814210944/http://www.korathotaangam.com/ |date=2014-08-14 }} # සිංහල ත්‍රාසජනක ක්‍රීඩා - ප. එ. ප. දැරණියගල (අනුවාදක හේරත් ම. අභයරත්න) # [http://rankadupoojava.blogspot.com/ rankadupoojava.blogspot.com] # [http://www.lankanewspapers.com/news/2011/5/67314_space.html Mulleriyawe Satana (1562)- The Battle of Mulleriyawa (1562)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128072935/http://www.lankanewspapers.com/news/2011/5/67314_space.html |date=2012-11-28 }} # [http://www.dailymirror.lk/caption-story/21396-450th-anniversary-of-the-battle-of-mulleriyawa.html 450th anniversary of the Battle of Mulleriyawa] ==වැඩිදුර කියවීම්== * [[අංගම්පොර|අංගම්පොර සටන් කලාව]] * [[කොරතොට අංගම්පොර සම්ප්‍රදාය]] * [http://www.mulleriyawa.org www.mulleriyawa.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180909062157/http://mulleriyawa.org/ |date=2018-09-09 }} * [http://www.angampora.info www.angampora.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817065423/http://www.angampora.info/ |date=2011-08-17 }} * [http://www.korathotaangam.com www.korathotaangam.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814210944/http://www.korathotaangam.com/ |date=2014-08-14 }} * [http://mulleriyabattlefield.blogspot.com mulleriyabattlefield.blogspot.com] [[ප්‍රවර්ගය:සටන් ශිල්ප]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව|ඉතිහාසය]] [[ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියාවේ ඉතිහාසය|ශ්‍රී ලංකාව]] o3dqwbr3w59hjg3lhdhzuy51mgc0fas ගම්පොල රාජධානිය 0 59322 795878 734406 2026-07-15T09:26:20Z ~2026-39964-02 80008 795878 wikitext text/x-wiki {{තොරතුරුකොටුව පුරාණ දේශය | conventional_long_name = ගම්පොල රාජධානිය | common_name = ගම්පොල රාජධානිය | era = | status = | empire = | government_type = රාජධානිය | event_start = | date_start = | year_start = ක්‍රි.ව. 1345 | event_end = | date_end = | year_end = ක්‍රි.ව. 1406 | p1 = | flag_p1 = | p2 = | flag_p2 = | flag_s1 = | s1 = රයිගම රාජධානිය | flag_s2 = | s2 = | image_flag = | flag = | flag_type = <!--- Displayed text for link under flag. Default "Flag" ---> | image_coat = | symbol = | symbol_type = <!--- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" ---> | image_map = | image_map_caption = | capital = [[ගම්පොල]] | national_motto = | national_anthem = | common_languages = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] | currency = | leader1 = [[පස්වන පරාක්‍රමබාහු]] | leader2 = [[III වන වික්‍රමබාහු]] | leader3 = [[පස්වන බුවනෙකබාහු]] | leader4 = | leader5 = | leader6 = | year_leader1 = ක්‍රි.ව. 1345-1359 | year_leader2 = ක්‍රි.ව. 1357-1373 | year_leader3 = ක්‍රි.ව. 1373-1406 | title_leader = ගම්පොල රජ | representative1 = | year_representative1 = | representative2 = | year_representative2 = | title_representative = |<!--- Area and population of a given year ---> | stat_year1 = <!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---> | stat_area1 = <!--- area in square kilometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---> | stat_pop1 = <!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---> | footnotes = }} '''ගම්පොල රාජධානිය''' යනු මධ්‍යතනයේ දී කෙටිකාල පරිච්ඡේදයකට [[ලක්දිව]] බහිව තිබූ රාජධානියකි. '''ගංගා ශ්‍රි පුර''', '''ගග සිරි පුර''' ලෙස ද හදුන්වයි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම පළාතේ]] [[මහනුවර]] අසල පිහිටි නගරයකි. දහහතරවන සියවසේ මැද භාගයේ වසර හතරක් පාලනය කළ [[හතරවන බුවනෙකබාහු රජ|හතරවන බුවනෙකබාහු රජු]] විසින් එය දිවයිනේ අගනුවර බවට පත් කරන ලදී. හතරවන බුවනේකාබාහු රජු (සිව්වන විජයබාහු රජුගේ පුත්‍රයා) සිය පියාගෙන් පසු සිංහාසනයට නැඟී අගනුවර කුරුණෑගල සිට ගම්පොළ දක්වා මාරු කළේය. ගම්පොල යුගයේ මෙරට කැපී පෙනෙන දේශපාලනික හා ආර්ථික ප්‍රගමනයක් ඇති විය. එමෙන්ම සාහිත්‍යට සිදුවූ සේවාව ද අමතක කල නොහැක. මෙරට ප්‍රථම සංදේශ කාව්‍ය ලියවී ඇත්තේද ගම්පොල යුගයේය. [[ඉබ්න බතූතා|ඉබන් බතූතා]] නම් සංචාරකයා පැමින තැබූ දේශාටන වාර්තා ඉතිහාසය හැදැරීමට වැදගත් වේ. ගම්පොල රාජධානිය උප කලාප 5 කට බෙදී තිබූ අතර ඒවා පස් රට ලෙස හැඳින්විනි. * [[ගම්පොල]] * [[සිදුරුවාන]] * [[දෙනුවර බලවිට]] * [[මාතලය පන්සිය පත්තුව]] * [[ඌව]] [[ප්‍රවර්ගය:ගම්පොල රාජධානිය]] fyrv552acgawl7z8ugl0ojfzaucytn8 රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය 0 60329 795843 795767 2026-07-14T17:57:48Z KSLwiki24 70498 KSLwiki24 විසින් [[රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය]] සිට [[රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 795767 wikitext text/x-wiki {{In use}} {{Infobox ancient site |name = රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය |alternate_name = රජගලතැන්න අරියාකර විහාරය,ගිරිකුම්භිල තිස්ස පබ්බත විහාරය |image = File:Rajagala Archaeological Site 5.jpg |image_size = 250px |alt = |caption = රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ ඇති පැරණි මිහිඳු ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාව |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|7|28|40.7|N|081|37|58.4|E|display=inline,title}} |location = [[අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය]],[[නැගෙනහිර පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = |type = පැරණි පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදාය සහ වනගත භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = අක්කර 1200 ක් පමණ |height = |builder = [[ලජ්ජිතිස්ස රජ|ලජ්ජතිස්ස මහ රජ]] |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.පූ.116-109<br>(ක්‍රි.පූ.2 වන සියවස) |abandoned = ක්‍රි.ව.11-12 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = [[සිංහල බෞද්ධ]] |dependency_of = |occupants = |event =●නැගෙනහිර පළාතේ විශාලතම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය<br>●පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායේ සහ වනගත භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායේ බහු නේවාසික ආරාම මිශ්‍රණයක් ලෙස පිහිටුවා ඇති ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණය |excavations = |archaeologists = ජේ.පී.ලෙවිස්<br>(මුල් වරට වාර්තා කිරීම)<br> [[එච්. සී. පී. බෙල්]]<br>[[ජෝන් ස්ටිල්]]<br>[[හෙන්රි පාකර්]]<br>[[එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි]] |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]<br>රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය | designation1_date = | designation1_number = Gazette No | designation1_criteria = පැරණි බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බ විහාර හා වනගත භාවනා සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' නැතහොත් '''රජගලතැන්න පැරණි අරියාකර විහාරය''' ({{langx|en|Rajagala Archaeological Reserve}}{{langx|ta|ரஜகல தொல்பொருள் காப்பகம் }}) යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[නැගෙනහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|නැගෙනහිර පළාතේ]] ,[[උහන ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උහන ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] [[රජගලතැන්න|රජගලතැන්න ග්‍රාම නිලධාරී වසමට]] මායිම්ව පිහිටි ක්‍රි.පූ.2 වන සියවසේ දී [[ලජ්ජිතිස්ස රජ|ලජ්ජතිස්ස මහ රජ]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක වශයෙන් ඉතා වැදගත් වූ පෞරාණික බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි. අරියාකර විහාරය,අරියකූට විහාරය,ගිරිකුම්භිල විහාරය,ගිරිකුම්භිල තිස්ස පබ්බත විහාරය යන නම් වලින් ද ඉතිහාසය පුරා විවිධ මූලාශ්‍ර තුළ හඳුන්වා ඇත්තේ ද මෙම විහාරය ම වේ. අම්පාර-මහඔය [[A27]] මහා මාර්ගය ඔස්සේ අම්පාර සිට 24 km ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන රජගල අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ තවත් 1 km ක් පමණ ගමන් කළ විට මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානයට පිවිසිය හැක.ඊට අමතරව එම [[A27]] මහා මාර්ගයේම මහඔය සිට 37 km ක් පමණ ගමන් කළ විට ද රජගල පුරාවිද්‍යා ස්ථානයට පිවිසෙන අතුරු මාර්ගය වෙත ළඟා විය හැක. ඝන වනාන්තරයකින් වැසී ගිය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 1038 (346 මීටර) පමණ උස්වූ නටඹුන් සහිත කඳු වැටියක් මත අක්කර 1200 ක පමණ වපසරියක පිහිටා ඇති නැගෙනහිර පළාතේ විශාලතම නටඹුන් ආරාම සංකීර්ණය වන මෙය වර්ෂ දින [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] ගැසට් අංක මඟින් පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතයක් වශයෙන් නම් කර ඇත. ==ඉතිහාසය== ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== === පළමු සංස්කෘතික භූමි දර්ශනය=== ===දෙවන සංස්කෘතික භූමි දර්ශනය=== ====වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ==== ====ප්‍රධාන පිවිසුම් පියගැට පෙළ==== ====මිහිඳු ස්ථූපය==== ====වෙනත් ස්ථූප==== ====ප්‍රතිමාගෘහය==== ====දානශාලාව==== ====උපෝසථඝරය==== ====ජන්ථාඝරය==== ====ලහබත්ගෙය==== ====වෙනත් ආරාමික නටඹුන්==== ==අභිලේඛන== ==පූර්ව වාර්තා== ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] *[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] *[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර" /> ==බාහිර සබැඳි== ==මූලාශ්‍ර== ==වැඩිදුර කියවීම== == යොමු == {{reflist}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] ==ඉතිහාසය2== [[File:Rajagala plate 468.gif|thumb|right|<u> [[මහින්ද තෙරණුවෝ|අරහත් මිහිඳු හිමි]] පිළිබඳ සඳහන් වන ශිලා ලිපිය</u><ref name="Plate429"/><br/>'''Transcription''':Ye ima dipa paṭamaya idiya agatana Iḍika-[tera-Ma] hida-teraha tube<br/>'''අර්ථය''':මෙම ස්ථූපය දිවයිනට වැඩි මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ සහ උන්වහන්සේ සමග පැමිණි ඉට්‌ටිය තෙරුන්ගේ භෂ්මාවශේෂ නිධන්කොට තැනූ ස්‌ථූපයයි.<br/>'''අක්ෂර''':[[බ්‍රාහ්මී]]/[[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]<br/>'''භාෂාව''':පාකෘත]] මෙම ස්ථානයෙහි මුල් ඉතිහාසය නිශ්චිත නොවූවත්, ක්‍රි.පූ. 1 වන සියවසට අයත් ශිලා ලිපි හමුවීම නිසා එම සමයේ පමණ සිට මෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩවසන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ නමුදු, මෙහි ඉතිහාසය මෙරට බුදු දහමේ පූර්ව අවධියට විහිදෙන බැව් ශිලා ලිපියකින් ප්‍රකාශ වේ.<ref name="Plate468"/><ref name="sundayobserver1"/> එයට අනූව ලංකාද්වීපයට [[බුද්ධ ධර්මය|බුදු දහම]] රැගෙන පැමිණි මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ''රජගලතැන්න විහාරය''ට වැඩි බව සඳහන් වේ. මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ පිළිබඳ සඳහන් ශිලා ලිපි ද්විත්වයක් මෙරට සොයාගෙන තිබෙන අතර ඉන් එකක් රජගල පුරාවිද්‍යා භූමියෙන්ද; අනෙක [[මිහින්තලය]] පුදබිමෙන්ද සොයා ගෙන තිබේ.<ref name="sundayobserver1"/> පැරණි සාධක අනූව මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ සහ උන්වහන්සේ සමග පැමිණි ඉට්‌ටිය තෙරුන්ගේ භෂ්මාවශේෂ මෙහි වූ සෑයක තැන්පත් කර ඇති බැව් පැවසෙයි.<ref name="amazinglanka1"/><ref name="Plate468"/><ref name="sundayobserver1"/> === "රාස්සගල" නාමය === පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන පරිදි, රාක්ෂයන්ට වැදුම් පිදුම් කල [[රාක්ෂ]] ගෝත්‍රිකයින් මේ ප්‍රදේශයේ ජීවත්ව සිටි නිසා මෙම කන්දට රාස්සගල යන නාමය යෙදෙන්නට ඇතැයි පැවසේ.<ref name="amazinglanka1"/> === රජගල විහාරය === [[දුටුගැමුණු රජ]]තුමාගේ සහෝදර [[සද්ධාතිස්ස රජ]]ගේ පුත් [[ලජ්ජිතිස්ස රජ]]තුමා (ක්‍රි. පූ. 119-109) විසින් මෙම විහාරය ආරම්භ කල බව [[මහාවංශය]] සාක්ෂි දරයි. ලජ්ජතිස්ස රජු විසින් කරවූ ශිලා ලිපි කිහිපයක් රජගලින් හමුවී ඇත.<ref name="amazinglanka2"/> මීට අමතරව අනුරාධපුර යුගයේ සිටි [[කුටකණ්ණ තිස්ස රජු]], [[භාතික තිස්ස රජු]], [[මහසෙන් රජු]], [[බුද්ධදාස රජු]] සහ [[දප්පුල රජු]] වැනි රජවරුන්ගේ සමයන්හී මෙම ස්ථානය වැඩිදියුණු කරවා තිබේ. ===පැරණි නම්=== අනුරාධපුර යුගයේදී මෙම ස්ථානය ''ගිරිකුම්බිල විහාරය'', ''අරියාකර විහාරය'', ''අරිත්තරා වෙහෙර '' වැනි නම් වලින් හඳුන්වා ඇත. [[දීපවංශය]], මහාවංශය, [[සහස්සවත්තුප්කරණය]], [[අට්ඨකථා]], [[රසවාහිනිය]], [[සද්ධර්මලංකාරය]] වැනි ග්‍රන්ථ වල මෙම ස්ථානය පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ. ==නටඹුන්== [[File:Rajagala Archaeological Site 3.jpg|thumb|අඩක් වැඩ නිමකළ හිටි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]] රජගල පුරාවිද්‍යා භූමියෙහි කාල වකවානු ගණනාවකට අයිති ශිලා ලිපි සමූහයක් දැකගත හැකිවේ. ඒ අතර කටාරම් ලිපි හා ගිරි ලිපි වේ. ඉන් වඩාත්ම අවධානයට ලක්වන පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකය වන්නේ මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ පිළිබඳව සඳහන් වන ශිලා ලේඛනය වේ. එමගින් [[මහින්දාගමනය]] සම්බන්ධ වංශකථාව තවදුරටත් සනාථ කරනු ලබයි.<ref>{{cite web|title=රජගල|url=http://www.archaeology.gov.lk/web/index.php?option=com_content&view=article&id=74:rajagala-kanda&catid=51:sites&Itemid=99&lang=si|publisher=පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|accessdate=13 ජූලි 2015|date=}}</ref> රජගල පිහිටි අනෙකුත් නටබුන් අතර අඩක් වැඩ නිමකළ හිටි බුද්ධ ප්‍රථිමාව, දිය පිහිල්ල හා ඊට සම්බන්ධ සුවිසල් ශිලාමය පාත්‍රා, පුන්කලස දෝතින් රැගෙන සිටින ආකාරය දැක්වෙන මුරගල හා නාග රාජු හා රාජිනිය දැක්වෙන මුරගල ආදිය දැකගත හැකි වේ. මීට අමතරව ශිලාමය පාත්‍රා සහිත ස්ථානයට ඉහලින් ගල් පුවරු යොදා ඉදි කළ පැරණි උළුවස්ස සහිත ගල් ලෙන ඉදිකොට තිබේ. එසේම කාලය අනිෂ්චිත ප්‍රාථමික ගුහා සිතුවම් සමූහයක් සහ අනුරාධපුර යුගයට අයත් යැයි සැලකෙන බිතු සිතුවම් කොටස් කිහිපයක් සහිත චිත්‍ර ලෙනක්ද මේ පුදබිමේ දැකගත හැකිවේ. ===රජගල ලෙන් ලිපිය=== ක්‍රි. පූ. 2-1 සියවසට අයත් මෙම ලෙන් ලිපිය පූර්ව බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් හා පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් යුක්ත වේ. මෙහි අන්තර්ගතයෙහි, දෙවියන්ට ප්‍රිය වූ ගාමිණී තිස්ස මහ රජුගේ පුත් තිස්ස කුමාරයාගේ භාර්යාව වූ උපාසිකා ශාමිකාගේ ලෙන, ලෙස දක්වා ඇත. ==ගැලරිය== <gallery> Rajagala Archaeological Site 4.jpg| පැරණි නටඹුන් Rajagala Archaeological Site 1.jpg| පැරණි නටඹුන් Rajagala Archaeological Site 2.jpg|කුඩ ලෙන </gallery> ==ආශ්‍රිත== {{reflist|refs= <ref name="Plate468"> {{cite web | url = http://www.royalasiaticsociety.lk/inscriptions/?q=node/594 | title = Plate No.468 - රජගල ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා | publisher =RoyalAsiaticSociety.lk | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="Plate429"> {{cite web | url = http://www.royalasiaticsociety.lk/inscriptions/?q=node/559 | title = Plate No.429 - රජගල ඉන්ස්ක්‍රිප්ෂන් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා | publisher =RoyalAsiaticSociety.lk | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="tripadvisor1"> {{cite web | url = http://www.tripadvisor.com/Travel-g806316-c138032/Batticaloa:Sri-Lanka:Visit.Pre.Historic.Rock.Art.In.Rajagala.html | title = විසිට් ප්‍රී හිස්ටරික් රොක් ආර්ට් ඉන් රජගල | publisher =ට්‍රිප්ඇඩ්වයිසර්.කොම් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="amazinglanka1"> {{cite web | url = http://amazinglanka.com/heritage/rajagala/rajagala.php | author = ජනනි අමරසේකර | title =රජගල විහාරය | publisher =AmazingLanka.com | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="amazinglanka2"> {{cite web | url = http://amazinglanka.com/heritage/rajagala/rajagala2.php | author = සිංහරාජ දෙල්ගොඩ | title =රජගල - ඇන් ඒන්ෂියන්ට් මොනාස්ට්‍රි ඉන් ද ජංගල්ස් ඔෆ් රුහුණ | publisher =අමේසිං ලංකා.කොම් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="dailynews1"> {{cite news | url = http://www.dailynews.lk/2011/03/09/news33.asp | author = ප්‍රියංක කුරුගල | title =නිව් ආකියෝලොජිකල් ට්‍රේනින් සෙන්ටර් ටු බී සෙට් අප්: අම්පාර රජගල| publisher = සන්ඩේ ඔබ්සවර් ඔන්ලියින් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }}</ref><ref name="sundayobserver1"> {{cite news | url = http://www.sundayobserver.lk/2010/06/27/spe08.asp | author = සිරිසමන් විජේතුංග | title =ඇඩ්වන්ට් ඔෆ් අරහත් මහින්ද තෙර:ආකියෝලොජිකල් එවිඩන්ස් සර්ෆේසස් ඉන් අම්පාර | publisher = සන්ඩේ ඔබ්සවර් ඔන්ලියින් | accessdate = 31 මාර්තු 2012 }} </ref> }} [[ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎]] [[ප්‍රවර්ගය:අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] rdc4vtt4rcrs80t7uwyxltym42hgvei රජගල 0 60332 795865 338803 2026-07-14T23:27:16Z EmausBot 5927 Fixing double redirect from [[රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය]] to [[රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය]] 795865 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය]] 8iu568navg3sj8wat29nnn6p65gpzxn කන්නියා උණුදිය ලිං 0 60358 795872 795186 2026-07-15T05:22:19Z KSLwiki24 70498 /* */ 795872 wikitext text/x-wiki {{For|මෙය පිහිටා ඇති පුරාවිද්‍යා ස්ථානය|කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය}} {{Infobox building | name = කන්නියා උණුදිය ලිං | native_name = | native_name_lang = | image = Kanniya hot springs.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = | map_type = ශ්‍රී ලංකාව | map_alt = | map_caption = | map_size = | latitude = | longitude = | coordinates = {{coord|08|36|16.2|N|81|10|16.8|E|display=inline,title}} | map_dot_label = කන්නියා උණුදිය ලිං | relief = | former_names = | alternate_names = | status = Preserved | architectural_style = [[Hot spring|උණුදිය ලිං]] | location = කන්නියා | address = | location_city = [[ත්‍රිකුණාමලය]] | location_country = [[ශ්‍රී ලංකාව]] | iso_region = | designations = [[List of Archaeological Protected Monuments in Trincomalee District|ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක]] (2011-09-09) | known_for = | url = <!-- {{URL|example.com}} --> | references = | footnotes = }} '''කන්නියා උණුදිය ලිං''' [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය|ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ]],[[කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය|කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ]] පිහිටා ඇති උණුදිය ලිං 7ක් වේ. උල්පත මගින් මුදාහරින ජලයෙහි උෂ්ණත්වය 42°C ක් පමණ වේ.<ref>{{Cite book|title=ෆෝර්මේෂන් ඔෆ් හොට් වොටර් ස්ප්‍රින්ග්ස් ඉන් ශ්‍රී ලංකා|publisher=Engineer: Journal of the Institution of Engineers, Sri Lanka, 39(4)|last=ප්‍රේමසිරි|first=H.M.R.|date=2006|pages=7-12|language=en|}}</ref> ==ඉතිහාසය== අතීතයේදී මෙම ස්ථානයෙහි පැරණි බෞද්ධ විහාරයක් තිබූ බවට සාධක පවතියි.<ref name="srilankatravelnotes">{{Citation |title=කන්නියා හොට් වෝටර් වෙල්ස්, ට්‍රිංකොමලි |url=http://www.srilankatravelnotes.com/TRINCOMALEE/KANNIYAHOTWATER/KanniyaHotwaterWels.html |access-date=2015-07-14 |archive-date=2015-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721092611/http://www.srilankatravelnotes.com/TRINCOMALEE/KANNIYAHOTWATER/KanniyaHotwaterWels.html }}</ref> ඇතුළුවන ස්ථානයෙහි බෞද්ධ ආරාමයක නටඹුන් දැකගත හැකි වන අතර මෙම උණුදිය උල්පත් එම බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයෙහි කොටසක් හා එකල භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් පරිහරණය කරනු ලැබ තිබෙන බැව්ද පැවසෙයි.<ref name="sundayobserver">{{Citation |title=හිස්ට්‍රි ඔෆ් කන්නියා හොට් වෝටර් වෙල්ස් |url=http://www.sundayobserver.lk/2013/11/03/jun02.asp |access-date=2015-07-14 |archive-date=2014-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903212626/http://www.sundayobserver.lk/2013/11/03/jun02.asp }}</ref> එසේම බෞද්ධ ගොඩනැගිලි වල ශේෂ වූ නටඹුන් රැසක් මේ ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව විසිර පවතින අතර, ඉන් බොහොමයක් [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|එල්ටීටීඊ]] යුධ සමයේදී විනාශයට පත්ව ඇති ආකාරයක් දැකගත හැකි වේ. එල්ටීටීඊ ත්‍රස්තවාදීන් විසින් මෙම ප්‍රදේශ පාලනය කල සමයේදී, මෙම ස්ථානය හා තිබූ බෞද්ධ සම්බන්ධය යටපත්ව තිබූ අතර එකල මෙම ස්ථානය අසල වූ හින්දු මාරි අම්මාන් කෝවිල විසින් පාලනය කරන ලදී. නමුත් පසුකාලීනව මෙම ස්ථානය [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] යටතට පවරා ගැනුණු අතර එමගින් මෙම ස්ථානය හා සම්බන්ධ පුරාවිද්‍යාත්මක ඉතිහාසය මතුකරගන්නා ලදී. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අනූව කන්නියා උණු වතුර ලිං, [[වෙල්ගම් වෙහෙර]] බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයෙහි කොටසක් සේ සැළකේ. මෙම ස්ථානය සමග [[රාවණා රජ|රාවණා රජු]] සම්බන්ධ හින්දු ජනප්‍රවාදයන්ද පවතියි. ==මේවාද බලන්න== * [[ශ්‍රී ලංකාවේ උණුදිය උල්පත්]] *[[කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය]] ==මූලාශ්‍ර== {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} {{විකිචාරිකා}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ උණුදිය උල්පත්]] [[ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] 0e6bmf3hhxl2o4t23o5f1xfxw86429p දෙවිනුවර උපුල්වන් දේවාලය 0 64018 795863 795042 2026-07-14T20:04:10Z KSLwiki24 70498 /* මූලාශ්‍ර */ 795863 wikitext text/x-wiki {{distinguish|තේනාවරම් දේවස්ථානය}} {{Infobox religious building | building_name = දෙවිනුවර ශ්‍රී උත්පලවර්ණ මහා දේවාලය | native_name = Devinuwara Sri Uthpalawarna Maha Dewalaya | infobox_width = | image = File:Modern Vishnu Shrine, Dondra 0675.jpg | image_size = | alt = | caption = ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද වර්තමාන දෙවිනුවර දේවාලය | map_type = ශ්‍රී ලංකාව | map_size = | location = [[Udunuwara]], [[ශ්‍රී ලංකාව]] | coordinates = {{coord|5|55|38.17|N|80|35|19.18|E|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[සිංහල දේව සංකල්පය]] | deity = •[[උපුල්වන් දෙවියන්|ශ්‍රී උත්පලවර්ණ දෙවියන්]](මුල්කාලීනව),<br>•[[විෂ්ණු දෙවියන්|උපුල්වන් දෙවියන් ලෙස විෂ්ණු දෙවියන්]](පසුකාලීනව) | rite = | region = | state = | province = [[දකුණු පළාත]] | territory = | prefecture = | sector = | district = [[මාතර දිස්ත්‍රික්කය]] | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = | functional_status = | heritage_designation = | leadership = | website = | architecture = yes | architect = | architecture_type = [[දේවාලය]] | architecture_style = | founded_by = [[පළමුවන දප්පුල රජ]] | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = | designation1 = APMSL | designation1_offname = | designation1_date = | designation1_type = | designation1_criteria = | designation1_number = | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''දෙවිනුවර උපුල්වන් දේවාලය''' නැතහොත් '''ශ්‍රී උත්පලවර්ණ මහා දේවාලය''' ({{langx|en|Devinuwara Sri Upulwan Dewalaya}}, {{langx|ta|தெவிநுவர ஸ்ரீ உபுல்வான் தேவாலய}}) යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] දකුණු කෙළවර [[දෙවිනුවර]] (දෙවුන්දර) ඉදිවූ පැරණි දේවාල අතුරින් එකක් සේ සැළකේ. මෙරට බුදු දහම සුරක්ෂා කරන්නේ යැයි විශ්වාස කෙරෙන [[උපුල්වන් දෙවි]] උදෙසා මෙම දේවාලය ඉදිකොට තිබේ.කෝට්ටේ යුගයේ දී පෘතුගීසින් විසින් දේවාලය විනාශ කරනු ලැබූ අතර මහනුවර යුගයේදී නැවත ඉදිකරනු ලැබූ නමුත් එකල තිබූ හින්දු සිරිත් විරිත් බලපෑම මත [[උපුල්වන් දෙවියන්]] හා [[විෂ්ණු දෙවියන්]] වරදවා පැටලීමෙන් [[විෂ්ණු දෙවියන්]] උදෙසා දේවාලය කැපවූ බවට විශ්වාස කෙරේ.කෙසේ නමුත් වර්තමානයේ දෙවිවරු දෙදෙනාම එක් අයකු ලෙස සලකා පුද පූජා පවත්වන අයුරු දක්නට ලැබේ. ==ඉතිහාසය== අතීත ලේඛනගත මූලාශ්‍ර වලට අනූව [[දෙවිනුවර රජ මහා විහාරය]] හා දේවාලය, 7වන සියවසේදී [[පළමු දප්පුල රජ|පළමු දප්පුල රජතුමා]] විසින් ඉදිකොට තිබේ.<ref name="දෙවිනුවර ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය">{{cite web | url=http://www.devinuwaravishnudevalaya.com/history.php| title=ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය, දෙවිනුවර| publisher=දෙවිනුවර ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය| date= | accessdate=14 ජනවාරි 2016}}</ref> එකල රජතුමන් විසින් රුහුණු රට රදළ ප්‍රධානියක වූ වේහැල්ලේ විජය ශ්‍රී සෙනෙවිතුමන් හට රජතුමන් වෙනුවෙන් භාරකාරිත්වය හා පරිපාලනය භාර දෙන ලදී. එම තනතුර පසුකලෙක බෙත්මේ නිළය ලෙසද, පසුගිය සියවස් දෙක තුල බස්නායක නමින් හැදින්වේ.<ref>Māhanāma, Sumaṅgala, H.S. and Silva, B.A. de (1908) The mahawansa.</ref> 16වන සියවසේදී (1587)<ref name="hunasfalls.com">{{cite web | url=http://www.hunasfalls.com/index.php?&act=dstmst312&meta=Devinuwara-Sri-Vishnu-Devale-,-Matara-Sri-Lanka| title=දෙවිනුවර ශ්‍රී විෂ්ණු දේවාල, මාතර| publisher=hunasfalls.com| date= | accessdate=14 ජනවාරි 2016}}</ref> පෘතුගීසීන් විසින් මෙම විහාරය හා පැරණි දෙවුන්දර නගරය විනාශ කොට දමා තිබෙන අතර, [[මහනුවර රාජධානිය|මහනුවර රාජධානියේ]] [[දෙවන රාජසිංහ රජ|දෙවන රාජසිංහ රජු]] (1635 – 1687) විසින් නැවතත් මෙම විහාරය පිළිසකර කිරීමට කටයුතු සිදු කොට නැවතත් පෙරකී වේහැල්ලේ විජය ශ්‍රී ගුණතිලක පරපුරට 'වික්‍රමරත්න මුදියාන්සේ' යන පටබැදි නාමය සමග මෙම පුද බිමෙහි ගිහි භාරකාරත්වය භාර දෙන ලදී.<ref name="අමේසිංලංකා">{{cite web | url=http://amazinglanka.com/wp/devinuwara-devale/| title=දෙවිනුවර උපුල්වන් දේවාලය| publisher=අමේසිංලංකා| date= | accessdate=14 ජනවාරි 2016}}</ref> පෘතුගීසීන් විසින් විනාශකරණයට ලක්වූ පැරණි විහාර නටඹුන් වර්ථමානයේ දේවාල භූමිය ආශ්‍රිතව දැකගත හැකිවේ. ==මූලාශ්‍ර== {{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල}} [[ප්‍රවර්ගය:දේවාල]] [[ප්‍රවර්ගය:මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] ntszo1gec20j2ehveanl1m7httgokoa Kanchayudha 0 75477 795805 424523 2026-07-14T14:21:04Z IDB.S 52205 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1c) 795805 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|1=G11 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> අලුත් පරම්පරාව අතරට මේ ඓතිහාසික සිදුවීම් පරිගණක ක්‍රීඩාවක් හරහා ගෙන ඒමට arimac lanka ආයතනය මේ වනකොට සමත්වෙලා තියෙනවා. කංඡායුධ -The Legency of Giants කියන පරිගණක ක්‍රීඩාව නන්දිමිත්‍ර යෝධයාගේ චරිතය මුල් කරගෙන නිර්මාණය කරලා තියෙනවා.නන්දිමිත්‍ර යෝධයා යනු ලංකාවේ හිටි වීරයෙකි.<br> <br>   ඉතිං ඇරිමැක් ආයතනය අවුරුදු 5ක කාලයක ඉඳලා තමයි පර්යේෂණ සිදුකරමින් මෙම ක්‍රියාන්විතයට මුල පුරල තිබෙන්නේ. ලංකාවේ නිර්මාණය කරලා ලංකාවේ ජීවත් වෙන අයට ක්‍රීඩා කරන්න කොම්පියුටර් ගේම් එක හඳුන්වා දෙන්න මේ අය විශාල උත්සාහයක් අරගෙන තියෙනවා.<br> <br>   ලංකා ඉතිහාසයේ වැඩි වශයෙන් කතාබහට ලක් වුණු චරිත මුල් කරගෙන මේ ගේම් එක නිර්මාණය කරලා තිබුණත් මේ සඳහා කිසිම අයුරින් සත්‍ය කතා ඇතුළත් නොවන බව කියන්නම ඕන. ගේම් එකට පදනම් වුණු කතාව කිසිම වෙලාවක සිද්ධවෙලා නම් නෑ. කාවන්තිස්ස රජතුමාගේ කාලයේ සිද්ධ වුණු සිද්ධීන් ඇතුළත් කරමින් කම්පියුටර් ගේම් එකකට උචිත වන විදියට තමයි මේක නිර්මාණය වෙලා තියෙන්නෙ. මේ ගේම් එක 3rd Person action game එකක්.<br> <br>   මේ ගේම් එක play කරන කෙනාට එක චරිතයක් ඔස්සේ play කරන්න වෙනවා. තවත් විදියකින් කිව්වොත් role play ගේම් එකක්. එපිසෝඩ් විදියට තමයි මේ ගේම් එක් ඉස්සරහට යන්න වෙන්නෙත්. මේ කංඡායුධ ගේම් එක ගොඩක් අයට අලුත් අත්දැකීමක් වෙයි.ඉතිං මේ අලුත්ම අත්දැකීම විඳගන්න ඔබත් සූදානම් වෙන්න.  <br> <br> ඉතිං මෙම ගේම් එක play කරන්න කැමති අය ඉන්නවනම් පහළින් තිබෙන සැබැදියෙන් වෙබ්  පිටුවට පිවිසෙන්න.<br> www.kanchayudha.com 9m5ra7zb6f82at7pqx0jm8qtw1hvwk5 සාකච්ඡාව:සිංහල විකිපීඩියා 1 85856 795834 768535 2026-07-14T17:18:47Z IDB.S 52205 [[Special:Contributions/~2025-30766-38|~2025-30766-38]] ([[User talk:~2025-30766-38|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන් [[User:Lee|Lee]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි 738931 wikitext text/x-wiki {{Talk header}} == පිටු ආරක්ෂාව සඳහා ඉල්ලීම් == @[[පරිශීලක:Lee|Lee]] පූර්ණ අර්ධ ආරක්‍ෂාව ඉල්ලා සිටීම. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 06:22, 30 මාර්තු 2025 (යූටීසී) :{{tick|18}} '''{{ucfirst:කළා}}''' -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 07:06, 30 මාර්තු 2025 (යූටීසී) 6oudmsbl1lvuq91kzbdk7kh19q1e8kk Ceres 0 85906 795796 471220 2026-07-14T14:07:59Z IDB.S 52205 [[සෙරස්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 795796 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[සෙරස්]] j4bowa2dzp85en8eom67fc9b50nc0ok කිරිබත්ගොඩ 0 87086 795803 460930 2026-07-14T14:19:43Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[Kiribathgoda]] සිට [[කිරිබත්ගොඩ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 460930 wikitext text/x-wiki කිරිබත්ගොඩ (ඉංග්‍රීසි: Kiribathgoda, දෙමළ: கிரிபத்கொடை) කොළඹ- මහනුවර (A1) මාර්ගයේ කොළඹ සිට කිලෝ මිටර 12ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. කිරිබත්ගොඩෙහි සිංහල ජනවාර්ගිකත්වය බහුතරයක් බුද්ධාගමට අයත් වන අතර සැලකිය යුතු සුළුතරයක් ක්‍රිස්තියානි ධර්මයට අයත් වේ . කිරිබත්ගොඩ පුරා විසිරී ඇති බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ කිරිබත්ගොඩ නගරයට ආසන්නයේ පිහිටි කතෝලික පල්ලියක් ඇත. 48hlwnjvjvmt5c2jh6pb1r1r7p2phf0 සැකිල්ල:Contributing to Wikipedia 10 91319 795822 585916 2026-07-14T16:16:16Z IDB.S 52205 Code Update 795822 wikitext text/x-wiki {{Helpbox | class = hlist | name = Contributing to Wikipedia | title = [[විකිපීඩියා:විකිපීඩියාවට දායකවීම|විකිපීඩියාවට දායකවීම]] | group1 = [[Wikipedia:Policies and guidelines|ප්‍රතිපත්ති සහ මාර්ගෝපදේශන]] | list1 = * [[Wikipedia:Editing policy|Editing policy]] ** [[Wikipedia:BOLD, revert, discuss cycle|BOLD, revert, discuss]] * [[Wikipedia:Core content policies|Content policies]] * [[Wikipedia:Dispute resolution|Dispute resolution]] * [[Wikipedia:Simplified ruleset|Simple rule set]] * [[Wikipedia:Simplified Manual of Style|Simple style manual]] | group2 = [[Help:Getting started|Introductions]] | list2 = * [[Wikipedia:About|About Wikipedia]] ** [[Wikipedia:Administration|Administration]] * [[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|How to contribute]] * [[Help:Introduction|Tutorial]] | group3 = [[Help:Directory#How to pages|How-to pages]] | list3 = * [[Wikipedia:Why create an account?|Creating an account]] * [[Help:Editing|How to edit]] * [[Help:Your first article|Starting an article]] ** [[Wikipedia:Article wizard|Article wizard]] * [[Help:Talk pages|Talk pages]] * [[Help:Referencing for beginners|Referencing]] * [[Wikipedia:Moving a page|Renaming]] * [[Wikipedia:Guide to deletion|Deletion]] * [[Help:Creation and usage of media files|Media]] * [[Help:List|Lists]] * [[Help:Table/Introduction to tables|Tables]] * [[Help:Template|Templates]] * [[Wikipedia:Copying text from other sources|Copying text]] * [[Wikipedia:Styletips|Style tips]] * [[Help:Wikitext|Wikitext]] | group4 = [[Wikipedia:Essays in a nutshell/Article writing|Writing advice]] | list4 = * [[Wikipedia:Article development|Article development]] * [[Wikipedia:Basic copyediting|Basic copyediting]] * [[Wikipedia:Manual of Style/Layout|Layouts]] * [[Wikipedia:Avoiding common mistakes|Avoiding mistakes]] * [[Wikipedia:Writing better articles|Writing better]] * [[Wikipedia:The perfect article|Perfect article]] * [[Wikipedia:Advanced article editing|Advanced editing]] * [[Wikipedia:Writing about women|Writing about women]] | group5 = [[Wikipedia:Department directory|Community]] | list5 = * [[Wikipedia:Community portal|Portal]] * [[Wikipedia:Dashboard|Dashboard]] * [[Wikipedia:Essay directory|Essays]] * [[Wikipedia:Maintenance|Maintenance]] ** [[Wikipedia:Task Center|Task Center]] * [[Wikipedia:WikiProject Council/Directory|WikiProjects]] * [[Wikipedia:Editor's index to Wikipedia|Editor's index]] | group6 = [[Wikipedia:Request directory|Interactive help]] | list6 = * [[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]] * [[Wikipedia:Help desk|Help desk]] | group7 = [[Wikipedia:Directories and indexes|Directories and indexes]] | list7 = * [[Wikipedia:FAQ|FAQs]] * [[Help:Directory|Help index]] * [[Wikipedia:Tools|Tools]] }}<noinclude> {{documentation}} [[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා අභ්‍යන්තර මං සලකුණු සැකිලි]] [[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා උදවු සැකිලි]]</noinclude> c5dg9v5t57sne2fqqu0mjgrlh49vsq9 අයිෆෝන් 13 0 92182 795786 491509 2026-07-14T12:37:05Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[IPhone 13]] සිට [[අයිෆෝන් 13]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: To Sinhala Title 491509 wikitext text/x-wiki අයිෆෝන් 13 යනු අයිෆෝනයේ 15 වන පරම්පරාවක් වන අතර අයිෆෝන් 13 ප්‍රෝ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස 2021 සැප්තැම්බර් 24 වන දින නිකුත් කරන ලදී. අයිෆෝන් 13 නිවේදනය කළේ අයිෆෝන් 13 ප්‍රෝ සහ අයිෆෝන් 13 නිපදවීමත් සමඟම 2021 සැප්තැම්බර් 14, 2021 ඇපල් වර්ල්ඩ්වයිඩ් ඩිවලොපර්ස් සමුළුවේදී ය. ප්‍රෝ මැක්ස්. ටිම් කුක් විසින් අයිෆෝන් 13 හඳුන්වා දෙන ලදී නිවේදනය කිරීමෙන් පසු ඇපල් ඒ 15 චිපයක් සහ තවත් විශේෂාංග iPhone 13 හි ඇත. 2021 සැප්තැම්බර් 17 වන දින ලොව පුරා iPhone 13 විවෘත විය. අයිෆෝන් 13 හි අයිෆෝන් 12 සහ අයිෆෝන් 12 ප්‍රෝ වැනි ඒවා ඇත, එය 2020 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී නිකුත් කෙරේ. අයිෆෝන් 13 විසින් අයිෆෝන් 12 වැනි ප්‍රවෘත්ති ආරක්‍ෂක ජාලයක් සහිතව iOS 15 දියත් කර ඇත. 1221 සැප්තැම්බර් 7, 2021 දී වෝල් වීදියේ සඟරාව පුවත්පතක අයිෆෝන් 13 ගැන ලිව්වේ අයිෆෝන් පරම්පරාවේ ප්‍රවෘත්ති නිකුත් කිරීමට සූදානම්ය. පසුව, ඇපල් විසින් අයිෆෝන් 13 ප්‍රෝ සහ අයිෆෝන් 13 ප්‍රෝ මැක්ස් සතුව සමාන අයිෆෝන් 13 ඇති බව නිවේදනය කළ අතර ඒවා 2021 සැප්තැම්බර් 24 දින නිකුත් කරන ලදී. 0l4xqnpcoz9rywr0459weiv08h3ao5i Module:Infobox/styles.css 828 93349 795828 707528 2026-07-14T17:03:01Z IDB.S 52205 upd. 795828 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ /* තාවකාලික එක් කිරීම - ආරම්භය */ /* පහත කොටස [[MediaWiki:Common.css]] වෙතට ගෙන යා යුතුය */ .infobox { border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; /* @noflip */ margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em; /* ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ මෙම අගය 22em වෙයි. අපට දැනට වඩා සුදුසු 25em ය */ width: 25em; } /* තාවකාලික එක් කිරීම - අවසානය */ /* * This TemplateStyles sheet deliberately does NOT include the full set of * infobox styles. We are still working to migrate all of the manual * infoboxes. See [[MediaWiki talk:Common.css/to do#Infobox]] * DO NOT ADD THEM HERE */ /* NOTE: This is maintained both here and in [[MediaWiki:Common.css]] until migration is complete. */ /* Starting with bare minimum for the benefit of [[mw:Manual:Safemode]]. */ @media (min-width: 640px) { .infobox { /* @noflip */ margin-left: 1em; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ clear: right; /* ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ මෙම අගය 22em වෙයි. අපට දැනට වඩා සුදුසු 25em ය */ width: 25em; } } /* * not strictly certain these styles are necessary since the modules now * exclusively output infobox-subbox or infobox, not both * just replicating the module faithfully */ .infobox-subbox { padding: 0; border: none; margin: -3px; width: auto; min-width: 100%; font-size: 100%; clear: none; float: none; background-color: transparent; color: inherit; } .infobox-3cols-child { margin: -3px; } .infobox .navbar { font-size: 100%; } /* remove when infobox is not a table anymore */ .infobox-hiddenrow, /* we mean it, Minerva. but also Vector 2022 in the future at some point */ body.skin--responsive.skin--responsive .infobox .infobox-hiddenrow { display: none; } /* T281642 */ body.skin-minerva .infobox-header, body.skin-minerva .infobox-subheader, body.skin-minerva .infobox-above, body.skin-minerva .infobox-title, body.skin-minerva .infobox-image, body.skin-minerva .infobox-full-data, body.skin-minerva .infobox-below { text-align: center; } /* Dark theme: [[William Wragg]], [[Coral Castle]] */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .infobox-full-data:not(.notheme) > div:not(.notheme)[style] { background: #1f1f23 !important; /* switch with var( --color-base ) when supported. */ color: #f8f9fa; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .infobox-full-data:not(.notheme) > div:not(.notheme)[style] { background: #1f1f23 !important; /* switch with var( --color-base ) when supported. */ color: #f8f9fa; } } /* Since infobox is a table, many infobox templates take advantage of this to * add columns and rows to the infobox itself rather than as part of a new table * inside them. This class should be discouraged and removed on the long term, * but allows us to at least identify these tables going forward * Currently in use on: [[Module:Infobox3cols]] * Fixes issue described in [[phab:F55300125]] on Vector 2022.*/ @media (min-width: 640px) { body.skin--responsive .infobox-table { display: table !important; } body.skin--responsive .infobox-table > caption { display: table-caption !important; } body.skin--responsive .infobox-table > tbody { display: table-row-group; } body.skin--responsive .infobox-table th, body.skin--responsive .infobox-table td { padding-left: inherit; padding-right: inherit; } } c9ndfj897n6np4iizhkai34ysbgl7m7 සැකිල්ල:Centralized discussion/styles.css 10 95097 795816 511791 2026-07-14T15:44:35Z IDB.S 52205 Code Update 795816 sanitized-css text/css .centralized-discussion { width: 45%; min-width: 10em; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); font-weight: bold; background-color: var(--background-color-base, #fff); color: var(--color-base, #202122); /* override .sidebar defaults back to actual defaults */ font-size: 100%; padding: 0; line-height: inherit; display: block; } /* override .sidebar */ body.skin-minerva .centralized-discussion { display: block !important; } .centralized-discussion-center { float: none; clear: both; margin: 0 auto; } .centralized-discussion-title { background-color: #D6EFFC; padding: 3px 5px; font-size: larger; } .centralized-discussion-image { border-bottom: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); padding: 3px 5px; } .centralized-discussion-vps { background-color: #D6EFFC; font-size: 85%; padding-bottom: 0.2em; } .centralized-discussion-list { border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); font-size: 90%; font-weight: normal; text-align: left; } .centralized-discussion-local { margin: 0 5px; } .centralized-discussion-meta { border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); margin: 0 5px; } .centralized-discussion-ongoing { padding-bottom: 0.2em; line-height: 1.3em; border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); font-style: italic; font-weight: bold; text-align: center; } .centralized-discussion-navbar { border-top: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: #D6EFFC; padding: 0 5px; font-size: 85%; text-align: center; } html.skin-theme-clientpref-night .centralized-discussion-title, html.skin-theme-clientpref-night .centralized-discussion-vps, html.skin-theme-clientpref-night .centralized-discussion-navbar { background-color: #082849; } html.skin-theme-clientpref-night .centralized-discussion-image { filter: brightness(0.6); } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .centralized-discussion-title, html.skin-theme-clientpref-os .centralized-discussion-vps, html.skin-theme-clientpref-os .centralized-discussion-navbar { background-color: #082849; } html.skin-theme-clientpref-os .centralized-discussion-image { filter: brightness(0.6); } } ebxfew5n9uvz4c6wj8t7nj3614qlfen සැකිල්ල:Helpbox/styles.css 10 98364 795811 706293 2026-07-14T15:25:45Z IDB.S 52205 code update 795811 sanitized-css text/css .help-box { background: #f5faff; color:inherit; line-height: 1.6em; } .help-box .sidebar-title { background: #cee0f2; color:inherit; font-size: 130%; padding-left: 0.4em; padding-right: 0.4em; /* gap before first heading/content */ margin-bottom: 6px; } .help-box .sidebar-heading { background: #cee0f2; color:inherit; padding: 0.1em 0.7em 0.15em; } .help-box .sidebar-content, /* conservatively target subgroups since we're working with a metatemplate */ .help-box .sidebar-content-with-subgroup { padding-top: 0.15em; } @media all and (min-width: 640px) { .help-box { width: auto; max-width: 22em; } } html.skin-theme-clientpref-night .help-box { background: #0d1a27; color:inherit; } html.skin-theme-clientpref-night .help-box .sidebar-title, html.skin-theme-clientpref-night .help-box .sidebar-heading { background: #082849; color:inherit; } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .help-box { background-color: #0d1a27; color:inherit; } html.skin-theme-clientpref-os .help-box .sidebar-title, html.skin-theme-clientpref-os .help-box .sidebar-heading { background: #082849; color:inherit; } } hjrwszqzdrt7rpvy49pmel3n2bf3l06 මුළුතැන්ගෙය 0 107268 795806 774910 2026-07-14T14:21:58Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[Kitchen]] සිට [[මුළුතැන්ගෙය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 774910 wikitext text/x-wiki {{වෙනත් භාවිතා}} [[Fail:Keuken.jpg|thumb|නවීන කුස්සියක්]] {{බහුවිධ රූපය|align=right|direction=vertical|width=180|footer=Dapur rumah moden|image1=Modern kitchen gnangarra.JPG|alt1=|image2=L Küche 2015.jpg|alt2=}}'''Kitchen''' ( {{Jawi|'''داڤور'''}} <templatestyles src="Script/styles.css" /><span dir="rtl" style="font-size:100%;"><span title="Melayu (bahasa makro)-language text"><span lang="ms"><span class="script-Arab" dir="rtl" style="font-size: 125%;">'''دافور'''</span> <span class="lang-comment" style="font-style: normal; display: none; color: #33aa33; margin-left: 0.3em;">‎</span></span></span> : ms අවලංගු කර ඇත &#x200E;</span> යනු නිවසක හෝ වාණිජ ආයතනයක ඉවුම් පිහුම් සහ ආහාර සැකසීම සඳහා භාවිතා කරන කාමරයක් හෝ කාමරයක කොටසකි. නවීන මධ්‍යම පාන්තික නේවාසික මුළුතැන්ගෙයි සාමාන්‍යයෙන් [[Tungku dapur|උදුන්]], උණු සහ සිසිල් ජලය සහිත සින්ක්, [[ශීතකරණ]] සහ මොඩියුලර් සැලසුමකට අනුව සකස් කරන ලද වැඩ මේස සහ මුළුතැන්ගෙයි කැබිනට් වලින් සමන්විත වේ. බොහෝ නිවෙස්වල මයික්‍රෝවේව් උදුන්, [[Mesin basuh pinggan mangkuk|පිඟන් සෝදන යන්ත්‍ර]] සහ වෙනත් විදුලි උපකරණ තිබේ. මුළුතැන්ගෙයෙහි ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ ආහාර ගබඩා කිරීම, සකස් කිරීම සහ ආහාර පිසීම (සහ පිඟන් වැනි අදාළ කාර්යයන් සම්පූර්ණ කිරීමයි). කාමරය හෝ ප්‍රදේශය ආහාර (හෝ උදේ ආහාරය වැනි කුඩා ආහාර ), [[විනෝදාස්වාදය]] සහ රෙදි සේදීම සඳහා ද භාවිතා කළ හැක. මුළුතැන්ගෙයි සැලසුම් කිරීම සහ ඉදිකිරීම් ලෝකයේ විශාලතම වෙළඳපලකි. [[එක්සත් ජනපදය]] 2018 සඳහා පමණක් මුළුතැන්ගෙයි ගෘහ භාණ්ඩ කර්මාන්තයෙන් ඩොලර් මිලියන 47,730 ක් උපයා ගැනීමට අපේක්ෂා කරයි. <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Kitchen Furniture - Europe {{!}} Statista Market Forecast |url=https://www.statista.com/outlook/17030000/102/kitchen-furniture/europe |access-date=2018-07-20 |website=Statista |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.statista.com/outlook/17030000/102/kitchen-furniture/europe "Kitchen Furniture - Europe | Statista Market Forecast"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330022710/https://www.statista.com/outlook/17030000/102/kitchen-furniture/europe |date=2019-03-30 }}. ''Statista'' (dalam bahasa Inggeris)<span class="reference-accessdate">. Dicapai pada <span class="nowrap">2018-07-20</span></span>.</cite> [[Kategori:Sumber CS1 bahasa Inggeris (en)]]</ref> [[අවන්හල්|ආපනශාලා]], ආපනශාලා, [[හෝටල් (ලැගුම්හල් වර්ගය)|හෝටල්]], [[ආරෝග්‍යශාලා|රෝහල්]], අධ්‍යාපනික සහ සේවා ස්ථාන පහසුකම්, හමුදා බැරැක්ක සහ ඒ හා සමාන ආයතනවල වාණිජ මුළුතැන්ගෙයි සොයාගත හැකිය. මෙම මුළුතැන්ගෙයි සාමාන්‍යයෙන් විශාල වන අතර නේවාසික කුස්සියට වඩා විශාල හා රළු උපකරණ වලින් සමන්විත වේ. නිදසුනක් වශයෙන්, විශාල අවන්හලක විශාල ශීතකරණයක් සහ විශාල වාණිජ පිඟන් සෝදන යන්ත්රයක් තිබිය හැකිය. සමහර අවස්ථාවලදී වාණිජ සින්ක් වැනි වාණිජ කුස්සියට උපකරණ ගෘහ සැකසීම් තුළ භාවිතා කරනු ලබන්නේ ඒවා ආහාර සැකසීම සඳහා භාවිතයේ පහසුව සහ ඉහළ කල්පැවැත්ම ලබා දෙන බැවිනි. <ref>{{Cite news|url=http://www.homedecorexpert.com/the-pros-and-cons-of-using-a-commercial-sink-at-home.html|title=The Pros and Cons of Using A Commercial Sink at Home - Home Decor Expert and|date=2018-06-14|work=Home Decor Expert|access-date=2018-07-22|language=en-US|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330022733/https://www.homedecorexpert.com/the-pros-and-cons-of-using-a-commercial-sink-at-home.html|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.homedecorexpert.com/the-pros-and-cons-of-using-a-commercial-sink-at-home.html "The Pros and Cons of Using A Commercial Sink at Home - Home Decor Expert and"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330022733/https://www.homedecorexpert.com/the-pros-and-cons-of-using-a-commercial-sink-at-home.html |date=2019-03-30 }}. ''Home Decor Expert'' (dalam bahasa Inggeris). 2018-06-14<span class="reference-accessdate">. Dicapai pada <span class="nowrap">2018-07-22</span></span>.</cite> [[Kategori:Sumber CS1 bahasa Inggeris (en)]]</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1982/12/09/garden/the-commercial-kitchen-at-home-pros-and-cons-by-carol-vogel.html|title=THE COMMERCIAL KITCHEN AT HOME: PROS AND CONS; BY CAROL VOGEL|access-date=2018-07-22|language=en}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.nytimes.com/1982/12/09/garden/the-commercial-kitchen-at-home-pros-and-cons-by-carol-vogel.html "THE COMMERCIAL KITCHEN AT HOME: PROS AND CONS; BY CAROL VOGEL"] (dalam bahasa Inggeris)<span class="reference-accessdate">. Dicapai pada <span class="nowrap">2018-07-22</span></span>.</cite> [[Kategori:Sumber CS1 bahasa Inggeris (en)]]</ref> iy1v5uhewpaoyxvkxzheohvtrcy66vi Module:Userbox 828 110898 795825 574207 2026-07-14T16:52:17Z IDB.S 52205 Upd. (if error will revert back) 795825 Scribunto text/plain -- This module implements {{userbox}}. local categoryHandler = require('Module:Category handler').main local p = {} -------------------------------------------------------------------------------- -- Helper functions -------------------------------------------------------------------------------- local function checkNum(val, default) -- Checks whether a value is a number greater than or equal to zero. If so, -- returns it as a number. If not, returns a default value. val = tonumber(val) if val and val >= 0 then return val else return default end end local function addSuffix(num, suffix) -- Turns a number into a string and adds a suffix. if num then return tostring(num) .. suffix else return nil end end local function checkNumAndAddSuffix(num, default, suffix) -- Checks a value with checkNum and adds a suffix. num = checkNum(num, default) return addSuffix(num, suffix) end local function makeCat(cat, sort) -- Makes a category link. if sort then return mw.ustring.format('[[Category:%s|%s]]', cat, sort) else return mw.ustring.format('[[Category:%s]]', cat) end end -------------------------------------------------------------------------------- -- Argument processing -------------------------------------------------------------------------------- local function makeInvokeFunc(funcName) return function (frame) local origArgs = require('Module:Arguments').getArgs(frame) local args = {} for k, v in pairs(origArgs) do args[k] = v end return p.main(funcName, args) end end p.userbox = makeInvokeFunc('_userbox') p['userbox-2'] = makeInvokeFunc('_userbox-2') p['userbox-r'] = makeInvokeFunc('_userbox-r') -------------------------------------------------------------------------------- -- Main functions -------------------------------------------------------------------------------- function p.main(funcName, args) local userboxData = p[funcName](args) local userbox = p.render(userboxData) local cats = p.categories(args) return userbox .. (cats or '') end function p._userbox(args) -- Does argument processing for {{userbox}}. local data = {} -- Get div tag values. data.float = args.float local borderWidthNum = checkNum(args['border-width'] or args['border-s'], nil) data.borderWidth = addSuffix(borderWidthNum, 'px') data.borderColor = args['border-color'] or args['border-c'] or args[1] or args['id-c'] data.width = borderWidthNum and addSuffix(240 - 2 * borderWidthNum, 'px') data.bodyClass = args.bodyclass -- Get table tag values. data.backgroundColor = args['info-background'] or args[2] or args['info-c'] -- Get info values. data.info = args.info or args[4] or "<code>{{{info}}}</code>" data.infoTextAlign = args['info-a'] data.infoFontSize = checkNumAndAddSuffix(args['info-size'] or args['info-s'], nil, 'pt') data.infoHeight = checkNumAndAddSuffix(args['logo-height'] or args['id-h'], nil, 'px') data.infoPadding = args['info-padding'] or args['info-p'] data.infoLineHeight = args['info-line-height'] or args['info-lh'] data.infoColor = args['info-color'] or args['info-fc'] data.infoOtherParams = args['info-other-param'] or args['info-op'] data.infoClass = args['info-class'] -- Get id values. local id = args.logo or args[3] or args.id data.id = id data.showId = id and true or false data.idWidth = checkNumAndAddSuffix(args['logo-width'] or args['id-w'], nil, 'px') data.idHeight = checkNumAndAddSuffix(args['logo-height'] or args['id-h'], nil, 'px') data.idBackgroundColor = args['logo-background'] or args[1] or args['id-c'] data.idTextAlign = args['id-a'] data.idFontSize = checkNum(args['logo-size'] or args[5] or args['id-s'], nil) data.idColor = args['logo-color'] or args['id-fc'] or data.infoColor data.idPadding = args['logo-padding'] or args['id-p'] data.idLineHeight = args['logo-line-height'] or args['id-lh'] data.idOtherParams = args['logo-other-param'] or args['id-op'] data.idClass = args['id-class'] return data end p['_userbox-2'] = function (args) -- Does argument processing for {{userbox-2}}. local data = {} -- Get div tag values. data.float = args.float local borderWidthNum = checkNum(args['border-s'] or args[9], nil) data.borderWidth = addSuffix(borderWidthNum, 'px') data.borderColor = args['border-c'] or args[6] or args['id1-c'] or args[1] data.width = borderWidthNum and addSuffix(240 - 2 * borderWidthNum, 'px') data.bodyClass = args.bodyclass -- Get table tag values. data.backgroundColor = args['info-c'] or args[2] -- Get info values. data.info = args.info or args[4] or "<code>{{{info}}}</code>" data.infoTextAlign = args['info-a'] data.infoFontSize = checkNumAndAddSuffix(args['info-s'], nil, 'pt') data.infoColor = args['info-fc'] or args[8] data.infoPadding = args['info-p'] data.infoLineHeight = args['info-lh'] data.infoOtherParams = args['info-op'] -- Get id values. data.showId = true data.id = args.logo or args[3] or args.id1 or 'id1' data.idWidth = checkNumAndAddSuffix(args['id1-w'], nil, 'px') data.idHeight = checkNumAndAddSuffix(args['id-h'], nil, 'px') data.idBackgroundColor = args['id1-c'] or args[1] data.idTextAlign = args['id-a'] data.idFontSize = checkNum(args['id1-s'], nil) data.idLineHeight = args['id1-lh'] data.idColor = args['id1-fc'] or data.infoColor data.idPadding = args['id1-p'] data.idOtherParams = args['id1-op'] -- Get id2 values. data.showId2 = true data.id2 = args.logo or args[5] or args.id2 or 'id2' data.id2Width = checkNumAndAddSuffix(args['id2-w'], nil, 'px') data.id2Height = data.idHeight data.id2BackgroundColor = args['id2-c'] or args[7] or args[1] data.id2TextAlign = nil -- Always center, but don't set if no content data.id2FontSize = checkNum(args['id2-s'], nil) data.id2LineHeight = args['id2-lh'] data.id2Color = args['id2-fc'] or data.infoColor data.id2Padding = args['id2-p'] data.id2OtherParams = args['id2-op'] return data end p['_userbox-r'] = function (args) -- Does argument processing for {{userbox-r}}. local data = {} -- Get div tag values. data.float = args.float local borderWidthNum = checkNum(args['border-width'] or args['border-s'], nil) data.borderWidth = addSuffix(borderWidthNum, 'px') data.borderColor = args['border-color'] or args['border-c'] or args[1] or args['id-c'] data.width = borderWidthNum and addSuffix(240 - 2 * borderWidthNum, 'px') data.bodyClass = args.bodyclass -- Get table tag values. data.backgroundColor = args['info-background'] or args[2] or args['info-c'] -- Get id values. data.showId = false -- We only show id2 in userbox-r. -- Get info values. data.info = args.info or args[4] or "<code>{{{info}}}</code>" data.infoTextAlign = args['info-align'] or args['info-a'] data.infoFontSize = checkNumAndAddSuffix(args['info-size'] or args['info-s'], nil, 'pt') data.infoPadding = args['info-padding'] or args['info-p'] data.infoLineHeight = args['info-line-height'] or args['info-lh'] data.infoColor = args['info-color'] or args['info-fc'] data.infoOtherParams = args['info-other-param'] or args['info-op'] -- Get id2 values. data.showId2 = true -- userbox-r always shows the ID cell (as id2) data.id2 = args.logo or args[3] or args.id or 'id' data.id2Width = checkNumAndAddSuffix(args['logo-width'] or args['id-w'], nil, 'px') data.id2Height = checkNumAndAddSuffix(args['logo-height'] or args['id-h'], nil, 'px') data.id2BackgroundColor = args['logo-background'] or args[1] or args['id-c'] data.id2TextAlign = args['id-a'] data.id2FontSize = checkNum(args['logo-size'] or args[5] or args['id-s'], nil) data.id2Color = args['logo-color'] or args['id-fc'] or data.infoColor data.id2Padding = args['logo-padding'] or args['id-p'] data.id2LineHeight = args['logo-line-height'] or args['id-lh'] data.id2OtherParams = args['logo-other-param'] or args['id-op'] return data end function p.render(data) -- Renders the userbox html using the content of the data table. -- Add TemplateStyles local templateStyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Template:Userbox/styles.css' } } -- Render the div tag html. local root = mw.html.create('div') root:addClass('wikipediauserbox') -- Only add CSS properties if they have values if data.float then root:css('float', data.float) end if data.borderWidth then root:css('border-width', data.borderWidth) end if data.borderColor then root:css('border-color', data.borderColor) -- Set border style if we have a color but potentially no width set if not data.borderWidth then root:css('border-width', '1px') -- default border width end root:css('border-style', 'solid') end if data.width then root:css('width', data.width) end if data.bodyClass then root:addClass(data.bodyClass) end -- Render the table tag html. local tableroot = root:tag('table') tableroot:attr('role', 'presentation') -- Only add CSS if values exist if data.width then tableroot:css('width', data.width) end if data.backgroundColor then tableroot:css('background', data.backgroundColor):css('color', 'inherit') end local tablerow = tableroot:tag('tr') -- Create cells based on what should actually be shown if data.showId == false then -- userbox-r: info cell first, then id2 cell (if showId2 is true) local infoCell = tablerow:tag('td') infoCell:addClass('userbox-info') if data.infoTextAlign then infoCell:css('text-align', data.infoTextAlign) end if data.infoFontSize then infoCell:css('font-size', data.infoFontSize) end if data.infoPadding then infoCell:css('padding', data.infoPadding) end if data.infoHeight then infoCell:css('height', data.infoHeight) end if data.infoLineHeight then infoCell:css('line-height', data.infoLineHeight) end if data.infoColor then infoCell:css('color', data.infoColor) end if data.infoOtherParams then infoCell:cssText(data.infoOtherParams) end if data.infoClass then infoCell:addClass(data.infoClass) end if data.info then infoCell:wikitext(data.info) end -- Create id2 cell only if showId2 is true if data.showId2 then local id2Cell = tablerow:tag('td') id2Cell:addClass('userbox-id2') if data.id2Width then id2Cell:css('width', data.id2Width) end if data.id2Height then id2Cell:css('height', data.id2Height) end if data.id2BackgroundColor then id2Cell:css('background', data.id2BackgroundColor) end if data.id2TextAlign then id2Cell:css('text-align', data.id2TextAlign) end if data.id2FontSize then id2Cell:css('font-size', data.id2FontSize .. 'pt') end if data.id2Color then id2Cell:css('color', data.id2Color) else id2Cell:css('color', 'inherit') end if data.id2Padding then id2Cell:css('padding', data.id2Padding) end if data.id2LineHeight then id2Cell:css('line-height', data.id2LineHeight) end if data.id2OtherParams then id2Cell:cssText(data.id2OtherParams) end if data.id2 then id2Cell:wikitext(data.id2) end end else -- userbox and userbox-2: create id cell only if showId is true if data.showId then local idCell = tablerow:tag('td') idCell:addClass('userbox-id') if data.idWidth then idCell:css('width', data.idWidth) end if data.idHeight then idCell:css('height', data.idHeight) end if data.idBackgroundColor then idCell:css('background', data.idBackgroundColor) end if data.idTextAlign then idCell:css('text-align', data.idTextAlign) end if data.idFontSize then idCell:css('font-size', data.idFontSize .. 'pt') end if data.idColor then idCell:css('color', data.idColor) else idCell:css('color', 'inherit') end if data.idPadding then idCell:css('padding', data.idPadding) end if data.idLineHeight then idCell:css('line-height', data.idLineHeight) end if data.idOtherParams then idCell:cssText(data.idOtherParams) end if data.idClass then idCell:addClass(data.idClass) end if data.id then idCell:wikitext(data.id) end end -- Always create info cell for userbox and userbox-2 local infoCell = tablerow:tag('td') infoCell:addClass('userbox-info') if data.infoTextAlign then infoCell:css('text-align', data.infoTextAlign) end if data.infoFontSize then infoCell:css('font-size', data.infoFontSize) end if data.infoPadding then infoCell:css('padding', data.infoPadding) end if data.infoHeight then infoCell:css('height', data.infoHeight) end if data.infoLineHeight then infoCell:css('line-height', data.infoLineHeight) end if data.infoColor then infoCell:css('color', data.infoColor) end if data.infoOtherParams then infoCell:cssText(data.infoOtherParams) end if data.infoClass then infoCell:addClass(data.infoClass) end if data.info then infoCell:wikitext(data.info) end -- Create id2 cell only for userbox-2 and only if showId2 is true if data.showId2 then local id2Cell = tablerow:tag('td') id2Cell:addClass('userbox-id2') if data.id2Width then id2Cell:css('width', data.id2Width) end if data.id2Height then id2Cell:css('height', data.id2Height) end if data.id2BackgroundColor then id2Cell:css('background', data.id2BackgroundColor) end if data.id2TextAlign then id2Cell:css('text-align', data.id2TextAlign) end if data.id2FontSize then id2Cell:css('font-size', data.id2FontSize .. 'pt') end if data.id2Color then id2Cell:css('color', data.id2Color) else id2Cell:css('color', 'inherit') end if data.id2Padding then id2Cell:css('padding', data.id2Padding) end if data.id2LineHeight then id2Cell:css('line-height', data.id2LineHeight) end if data.id2OtherParams then id2Cell:cssText(data.id2OtherParams) end if data.id2 then id2Cell:wikitext(data.id2) end end end local title = mw.title.getCurrentTitle() if (title.namespace == 2) and not title.text:match("/") then return templateStyles .. tostring(root) -- regular user page elseif title.namespace == 14 then return templateStyles .. tostring(root) -- category elseif title.isTalkPage then return templateStyles .. tostring(root) -- talk page end -- Color contrast checking (simplified for TemplateStyles) local legible = true local contrast = require('Module:Color contrast')._ratio local function has_text(wikitext) if not wikitext then return false end wikitext = wikitext:gsub("]]", "|]]") wikitext = wikitext:gsub("%[%[%s*[Mm][Ee][Dd][Ii][Aa]%s*:[^|]-(|.-)]]", "") wikitext = wikitext:gsub("%[%[%s*[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee]%s*:[^|]-(|.-)]]", "") wikitext = wikitext:gsub("%[%[%s*[Ff][Ii][Ll][Ee]%s*:[^|]-(|.-)]]", "") return mw.text.trim(wikitext) ~= "" end if data.infoColor and data.backgroundColor and contrast { data.infoColor, data.backgroundColor, error = 0 } < 4.5 then legible = false end -- For bold text >= 14pt, requirement is only 3. local idContrastThreshold = 4.5 local id2ContrastThreshold = 4.5 if (data.idFontSize or 0) >= 14 then idContrastThreshold = 3 end if (data.id2FontSize or 0) >= 14 then id2ContrastThreshold = 3 end if data.showId and data.idColor and data.idBackgroundColor and contrast { data.idColor, data.idBackgroundColor, error = 0 } < idContrastThreshold then if has_text(data.id or "") then legible = false end end if data.showId2 and data.id2Color and data.id2BackgroundColor and contrast { data.id2Color, data.id2BackgroundColor, error = 0 } < id2ContrastThreshold then if has_text(data.id2 or "") then legible = false end end if not legible then root:wikitext('[[Category:Userboxes with insufficient color contrast]]') end return templateStyles .. tostring(root) end function p.categories(args, page) -- Gets categories from [[Module:Category handler]]. -- The page parameter makes the function act as though the module was being called from that page. -- It is included for testing purposes. local cats = {} cats[#cats + 1] = args.usercategory cats[#cats + 1] = args.usercategory2 cats[#cats + 1] = args.usercategory3 cats[#cats + 1] = args.usercategory4 cats[#cats + 1] = args.usercategory5 -- Get the title object local title if page then title = mw.title.new(page) else title = mw.title.getCurrentTitle() end -- Build category handler arguments. local chargs = {} chargs.page = page chargs.nocat = args.nocat chargs.main = '[[Category:Pages with templates in the wrong namespace]]' if args.notcatsubpages then chargs.subpage = 'no' end -- User namespace. local user = '' for i, cat in ipairs(cats) do user = user .. makeCat(cat) end chargs.user = user return categoryHandler(chargs) end return p 310mo9tctsu9310xhk46tk6d7jx8wl9 සැකිල්ල:Archive top/styles.css 10 111191 795820 574867 2026-07-14T16:01:21Z IDB.S 52205 Code Update 795820 sanitized-css text/css .archive-top { background-color: #EDEAFF; color: inherit; padding: 0 0.6em; border: 1px solid #8779DD; } .archive-top-result .side-box-abovebelow { background-color: #c3c3c3; color: inherit; text-align: center; font-size: 110%; font-weight: bold; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .archive-top { background-color: #181424; border: 1px solid #8072d6; color: #fff; } html.skin-theme-clientpref-night .archive-top-result .side-box-abovebelow { background-color: #141126; color: #fff; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .archive-top { background-color: #181424; border: 1px solid #8072d6; color: #fff; } html.skin-theme-clientpref-os .archive-top-result .side-box-abovebelow { background-color: #141126; color: #fff; } } @media (min-width: 640px) { .archive-top-result { width: 30%; } } qk8bezjnbpbnxm500pxvycljqdc6ebn සැකිල්ල:Wiki favicon 10 179973 795835 738928 2026-07-14T17:23:34Z IDB.S 52205 upd. 795835 wikitext text/x-wiki [[Image:Wikipedia's W.svg|17px|Favicon of Wikipedia|class=skin-invert]]<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> c9gqx27ihkjevdv9pt0jtj54b5cpaj2 රිදී සීනූ 0 180239 795873 795521 2026-07-15T06:02:38Z ~2026-35659-86 79668 /* රංගනය */ 795873 wikitext text/x-wiki ===රංගනය=== * [[ඉසුරු ලොකුහෙට්ටිආරච්චි]] * [[උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි]] * [[රවීන්ද්‍ර රන්දෙණිය]] * [[සනත් ගුණතිලක]] * නිශ්ශංක දිද්දෙණිය * [[රොජර් සෙනෙවිරත්න]] * [[ආනන්ද අතුකෝරල]] * [[ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ]] * හෂිනිකා කරලියද්ද * චහේල් රංගීත් * සෙලීනා ටිවිංකී h862lkiki7vv2q2jr5bmrsz5sqlx77x 795876 795873 2026-07-15T06:07:55Z ~2026-35659-86 79668 /* රංගනය */ 795876 wikitext text/x-wiki ===රංගනය=== * [[ඉසුරු ලොකුහෙට්ටිආරච්චි]] * [[උපේක්ෂා ස්වර්ණමාලි]] * [[රවීන්ද්‍ර රන්දෙණිය]] * [[සනත් ගුණතිලක]] * නිශ්ශංක දිද්දෙණිය * [[රොජර් සෙනෙවිරත්න]] * [[ආනන්ද අතුකෝරල]] * [[ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ]] * කුමාර වදුරැස්ස * හෂිනිකා කරලියද්ද * චහේල් රංගීත් * සෙලීනා ටිවිංකී pj9ehhnry0760fv8aq4r5aks3c8ecdu ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ 0 181903 795874 763781 2026-07-15T06:03:39Z ~2026-35659-86 79668 /* */ 795874 wikitext text/x-wiki '''ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ''' ලාංකික රංගන ශිල්පියෙකි. සිනමාවේ හා රූපවාහිනී ටෙලි නිර්මාණවල කටයුතු කරයි. බොහෝ සිංහල සිනමාපට රැසක දුෂ්ට චරිත නිරූපනය කලේය. රන්ජන් රාමනායකගේ [[ඩොක්ටර් නවරියන් ]] සිනමාපටය එයට නිදසුනකි. ===ටෙලි නිර්මාණ=== * ''ගිම්හානයේ සඳ'' * ''මිරිඟු නදිය'' * ''සිහින විමන්'' sswjz1qgonywbkubfxr1k4kx0s1ps3j 795875 795874 2026-07-15T06:05:11Z ~2026-35659-86 79668 /* ටෙලි නිර්මාණ */ 795875 wikitext text/x-wiki '''ශ්‍රිමාල් වෙඩිසිංහ''' ලාංකික රංගන ශිල්පියෙකි. සිනමාවේ හා රූපවාහිනී ටෙලි නිර්මාණවල කටයුතු කරයි. බොහෝ සිංහල සිනමාපට රැසක දුෂ්ට චරිත නිරූපනය කලේය. රන්ජන් රාමනායකගේ [[ඩොක්ටර් නවරියන් ]] සිනමාපටය එයට නිදසුනකි. ===ටෙලි නිර්මාණ=== * ''ගිම්හානයේ සඳ'' * ''[[දිවිතුරා]]'' * ''මිරිඟු නදිය'' * ''සිහින විමන්'' bn8rg7efve6mgp4xm69t3q5gnzjan29 Church of England 0 185663 795785 769314 2026-07-14T12:35:42Z IDB.S 52205 [[එංගලන්ත සභාව]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 795785 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[එංගලන්ත සභාව]] 94kmbjfn8rd9liur0cl8lwteoq2yxv2 කාමා සිවෝර් කමන්ඩා 0 190278 795808 780131 2026-07-14T14:22:25Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[Kama Sywor Kamanda]] සිට [[කාමා සිවෝර් කමන්ඩා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 780131 wikitext text/x-wiki {{More footnotes needed|date=January 2010 added}} [[ගොනුව:Kama Sywor Kamanda author.jpg|thumb]] '''කාමා සිවෝර් කමන්ඩා''' (1952 නොවැම්බර් 11, [[කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය|කොංගෝව]] ) යනු [[කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය|කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ]] කොංගෝ ප්‍රංශ භාෂාව කතා කරන [[ලේඛකයා|ලේඛකයෙක්]], [[කවියා|කවියෙක්]], [[නවකතාකරුවෝ|නවකතාකරුවෙක්]], [[නාට්‍ය රචක|නාට්‍ය රචකයෙක්]], කථිකයෙක්, [[රචනා|රචනාකරුවෙක්]] සහ කතන්දරකරුවෙකි . <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Life and Work of Kama Sywor Kamanda: Interviews: Liyanage, Charitha: 9798637211067: Amazon.com: Books |url=https://www.amazon.com/dp/B0874L1599}}</ref> ඔහු අදහස් පරිණාමයට සහ [[අප්‍රිකාව|අප්‍රිකාවේ]] ඉතිහාසයට දායක වන කැපවූ බුද්ධිමතෙකි. ඔහු 1952 නොවැම්බර් 11 වන දින [[කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය|කොංගෝ-කින්ෂාසා]] හි කසායි ඔක්සිඩෙන්ටල් පළාතේ ලුබෝ හි උපත ලැබීය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රකාශනය වන ''Les Contes des veillées africaines'' ක්ෂණික සාර්ථකත්වයක් ලැබීය. ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ ආරම්භයේ සිටම, ඔහුගේ සාහිත්‍ය කෘතිය එහි මුල් පිටපත, එහි අද්විතීය ශෛලිය සහ එහි තේමාවන් නිසා කැපී පෙනුණි. සාහිත්‍ය විචාරකයින්ට අනුව: ලේඛකයෙකු ලෙස කමන්ඩා ඔහුගේ ලෝක කීර්තියට බොහෝ සෙයින් ණයගැතියි, මන්ද ඒවා හැඳින්විය යුත්තේ ඒවායේ ප්‍රබෝධමත් බලය සහ සාහිත්‍යමය ගුණාත්මකභාවය නිසා වන අතර එමඟින් මෙම අප්‍රිකානු ලේඛකයා [[හාන්ස් ක්‍රිස්ටියන් ඇන්ඩර්සන්|ඇන්ඩර්සන්]], ග්‍රිම්, පෙරෝල්ට් සහ [[ගී ද මෝපසාං|මෞපසන්ට්]] වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ සම්භාව්‍ය කතුවරුන් අතරට ශ්‍රේණිගත කරයි. ''කමන්ඩා'' අප්‍රිකාවේ ශ්‍රේෂ්ඨතම [[ලේඛකයා|ලේඛකයෙක්]] ලෙස සැලකේ. ලේඛකයෙකු, කවියෙකු, නවකතාකරුවෙකු, රචකයෙකු, නාට්‍ය රචකයෙකු සහ කතාකරුවෙකු වන කමන්ඩා කාමා සිවෝර් 1952 නොවැම්බර් 11 වන දින කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ලුබෝ නගරයේ උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා මලබා කමෙන්ගා වන අතර මව කෝනි නගුලුලාය. ඔහුගේ රට සම්බන්ධ දේශපාලන අදහස් හේතුවෙන් කමන්ඩාට අප්‍රිකාවෙන් පිටව යුරෝපයේ පිටුවහල් ජීවිතයක් ගත කිරීමට සිදුවිය. එහෙත්, ඔහු සැමවිටම ලෝක බුද්ධිමය චින්තනයේ ශ්‍රේෂ්ඨ නායකයෙකු ලෙස පවතින අතර, ඔහුගේ කෘති සියල්ලම ඔහුගේ රටේ නිදහස, යුක්තිය සහ සැබෑ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ සටනෙන් ආවරණය වී ඇත. ඔහු කවි සංග්‍රහ, නාට්‍ය, නවකතා, රචනා සහ සුරංගනා කතා ඇතුළු බොහෝ සාහිත්‍ය කෘති රචනා කර ඇත. කමන්ඩා යුරෝපය, ආසියාව, අප්‍රිකාව සහ ඇමරිකාව පුරා පිළිගත් සම්භාව්‍ය ලේඛකයෙකු ලෙස සැලකේ. ලෝකයේ බොහෝ සිසුන් ඔහුගේ සාහිත්‍ය කෘති අධ්‍යයනය කරති. ඔහු ප්‍රංශ ඇකඩමියේ ''හෙරෙඩියා'' සාහිත්‍ය ත්‍යාගය ඇතුළු බොහෝ ජාත්‍යන්තර සාහිත්‍ය සම්මාන ලබා ඇති අතර, සාහිත්‍ය සඳහා විභව නොබෙල් ත්‍යාගලාභියෙකු ලෙසද සැලකේ. වයස අවුරුදු 15 දී ඔහුගේ පළමු කතා එකතුව ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු, කමන්ඩා සාහිත්‍යය, පුවත්පත් කලාව, දේශපාලන විද්‍යාව, දර්ශනය සහ නීතිය අධ්‍යයනය කළ අතර පුවත්පත් කලාවේද ක්‍රියාශීලීව සේවය කළේය. 1970 දී ඔහු කොංගෝ ලේඛකයින්ගේ සංගමය (''Union des Écrivains Congolais'') ස්ථාපිත කිරීමට සහභාගී විය. ඔහුගේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් 1977 දී කොංගෝවෙන් පිටවීමට බල කරනු ලැබූ කමන්ඩා, විවිධ යුරෝපීය රටවල ජීවත් වූ අතර දැනට බෙල්ජියමේ වාසය කරයි. 1985 දී කමන්ඩා අප්‍රිකානු ලේඛක සංගමයේ ආරම්භක සභාපතිවරයා ලෙස පත් වූ අතර, එහි ගෞරවනීය සභාපතිවරයා වූයේ ලියෝපෝල්ඩ් සෙදාර් සෙන්ගෝර් ය. කවියෙකු, කතාකරුවෙකු සහ නවකතාකරුවෙකු ලෙස කමන්ඩා, පසුව කාව්‍ය සංග්‍රහ දුසිමකට අධික ප්‍රමාණයක්, කතන්දර සිය ගණනක් සහ නවකතා කිහිපයක් ඇතුළුව, විශාල හා වැදගත් සාහිත්‍ය කෘති සම්භාරයක් නිර්මාණය කළේය. කමන්ඩාගේ සාහිත්‍ය කෘති ඉංග්‍රීසි, ජපන්, ඉතාලි සහ ග්‍රීක භාෂා ඇතුළු බොහෝ භාෂාවලට පරිවර්තනය කර ඇත. මෙම ප්‍රමුඛ ලේඛකයා 1987 දී ඇකඩමි ෆ්‍රැන්චයිස් වෙතින් පෝල් වර්ලේන් සාහිත්‍ය ත්‍යාගය, 1990 දී ලුයිස් ලැබේ ත්‍යාගය, 1991 දී සාහිත්‍ය සඳහා කළු අප්‍රිකානු මහා ත්‍යාගය සහ 1993 දී ඇකඩමි ෆ්‍රැන්චයිස් වෙතින් තියෝෆිල් ගෝටියර් සාහිත්‍ය ත්‍යාගය ඇතුළු ප්‍රධාන සාහිත්‍ය සම්මාන කිහිපයක් ලබා ඇත. තවද, 2005 දී ජාත්‍යන්තර ෆ්‍රැන්කොෆෝන් අධ්‍යයන කවුන්සිලය (''Conseil international d’études francophones'') විසින් ලෝක ෆ්‍රැන්කොෆෝන් සාහිත්‍යයට ඔහු කළ අද්විතීය හා දීර්ඝකාලීන දායකත්වය ඇගයීම සඳහා, ඔහුට කීර්තිමත් '''මොරිස්–කැග්නොන් ගෞරව සහතිකය''' ප්‍රදානය කරන ලදී. {{Quote box|My poetry speaks of men and women from all continents who fight for a real and just humanism where their dreams can become reality. It's a poetry of life, of love, of hope and of the exaltation of values that encourage the blossoming of the individual within a community where harmony depends upon the contribution of each member.|source=Kama Sywor Kamanda}} ඔහුගේ කතා අප්‍රිකානු සම්ප්‍රදායන්ගෙන් ප්‍රතිබිම්භ ලබා ගන්නා නමුත්, අපූරු දේ සහ කතුවරයාගේම යථාර්ථය අතර මායිමේ විශ්වයක් සාදයි. ඔහුගේ බොහෝ කාව්‍ය ග්‍රන්ථ, ප්‍රේමයේ දැඩි සැමරුමක පසුබිමකට එරෙහිව, අප්‍රිකාව සැමරීම සහ පිටුවහල් කිරීමේ සහ තනිකමේ වේදනාව යන තේමාවන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. == බලපෑම් == === සාහිත්‍ය වෘත්තිය === ඔහුගේ කතන්දර කීම තුළින් කමන්ඩාට පෞද්ගලික මතකයන්, සම්ප්‍රදායන් සහ පරිකල්පනය සාර්ථක ලෙස ඒකාබද්ධ කිරීමට හැකි වී ඇත. එය සාමාන්‍ය කතා එකතුවක් නොව, ජන තේමාවන් සහ දේශීය ජනප්‍රවාදවලින් පෝෂණය වූ, ඔහුටම අනන්‍ය වූ සාහිත්‍ය විශ්වයක් ලෙස සැලකිය හැක. නාට්‍ය රචකයෙකු, කතාකරුවෙකු, කවියෙකු සහ නවකතාකරුවෙකු ලෙස කමන්ඩා, විශාලත්වයෙන් සහ ගුණාත්මකත්වයෙන් යුත්, ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් පිළිගත් සාහිත්‍ය සම්භාරයක් නිර්මාණය කර ඇත. 1967 දී ඔහුගේ පළමු කෘතිය වන ''Les Contes des veillées africaines'' ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු, ඔහු කවි දහසකට ආසන්න ප්‍රමාණයක්, නාට්‍ය දුසිමකට අධික සංඛ්‍යාවක්, රචනා දෙකක් සහ කතන්දර සිය ගණනක් එක්රැස් කරන පොත් දුසිමක් රචනා කර ඇත. එමෙන්ම, ඔහුගේ සාහිත්‍ය නිර්මාණ සම්භාරයට නවකතා කිහිපයක්ද ඇතුළත් වේ.<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Life and Work of Kama Sywor Kamanda: Interviews: Liyanage, Charitha: 9798637211067: Amazon.com: Books |url=https://www.amazon.com/dp/B0874L1599}}</ref> <ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The Life and Work of Kama Sywor Kamanda: Interviews: Liyanage, Charitha: 9798637211067: Amazon.com: Books |url=https://www.amazon.com/dp/B0874L1599}}</ref> කමන්ඩා නිරන්තරයෙන් අප්‍රිකාව සහ එහි සිහින මූර්තිමත් කරයි. ඔහුගේ ලේඛනවලින් හෙළි වන්නේ ඔහු ඒකාධිපති බලවතුන්ට එරෙහිව සැබෑ ප්‍රතිරෝධකයෙකු බවයි, නමුත් ඔහු තම අයිතිවාසිකම් හෝ ඔවුන්ගේ පැවැත්ම සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් නිහඬව සටන් කරන පිරිමින් සහ කාන්තාවන්ගේ ආධාරයට ද පැමිණේ. කැපවූ ලේඛකයෙකු වන ඔහු සැමවිටම තමා "සිහින සහ මායාවන්, අප්‍රිකානු ලෝකයේ ප්‍රීතිය සහ දුක අතර නැතිවූ ආත්මයක්" ලෙස සැලකුවේය. ඔහුගේ නවකතා ඒකාධිපතියන්ගේ කාලයේ සහ ජාතිවාදී සහ [[Neo-colonialist|නව යටත් විජිතවාදී]] නිකායන්ගේ බලපෑම යටතේ අප්‍රිකානු ජනතාවගේ ජීවිතය සහ ඔවුන්ගේම ඉරණමට බලපෑම් කිරීමට කිසිදු මූල්‍ය බලයක් අහිමි වූ [[Black population|කළු ජනගහනයේ]] සමාජීය හා ආර්ථික ප්‍රතිවිපාක නිරූපණය කරයි. ඔහු තම වධකයින්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා පමණක් සේවය කරන, ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් සඳහා අරගල කරන සහ කොල්ලකෑමට එරෙහි වන තමන්ගේම ප්‍රජාවේ අයට වඩා, සහ ඔවුන් යටපත් කරන ජාතිවාදී, දෘෂ්ටිවාදාත්මක සහ ආගමික ගැටළු වලට ගොදුරු වන සියලුම මහාද්වීපවල කළු ජනතාවගේ ප්‍රතිවිරෝධතා ඉස්මතු කරයි. කාන්තාරයේ සහ මුහුදේ මරණ දඬුවම නියම වූ අප්‍රිකානු තරුණයින් සංක්‍රමණය වීමට ප්‍රධාන හේතු ලෙස අයහපත් පාලනය, දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ආර්ථික කොල්ලය පිළිබඳ ගැඹුරු සහ මුල් පිළිබිඹුවක් L'Insondable destin des Hommes විසින් ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ. La Joueuse de Kora හි, ඔහු යුක්තිය සහ සත්‍යය පිළිබඳ ඔහුගේ පරමාදර්ශය සහ [[ජාතිවාදය]] හෝ වර්ණභේදවාදයෙන් තොරව සාමය සහ සාමූහික සතුට සඳහා වූ ඔහුගේ ගවේෂණය මතු කරන අතර, La Traversée des mirages හි ඔහුගේ චරිත සහ කුමන්ත්‍රණ දේශපාලන ජීවිතයේ නළුවන් සහ යථාර්ථයන්ගෙන් ආභාෂය ලබා ඇත. කමන්ඩා ඔහුගේ නාට්‍යමය තේමාවන්හි මුල් පිටපත සහ ඔහුගේ පාණ්ඩිත්‍යය මගින් පුදුමයට පත් කරයි. වර්තමාන අප්‍රිකාව සහ අතීතය පිළිබඳ ඔහුගේ දැනුම අවිවාදිත ය. ඔහු තම ප්‍රේක්ෂකයින් සමඟ පුළුල් අප්‍රිකානු මතකයක් බෙදා ගනී, ඒ සඳහා ඔහු පිළිගත් ප්‍රකාශකයා හෝ භාරකරු නොවේ නම්. ඔහුගේ රංග ශාලාව අතීතයේ සහ වර්තමාන අප්‍රිකාවෙන් ආභාෂය ලබා ඇත. [[පුරාතන මිසරය|පුරාණ ඊජිප්තුව]] ඔහුගේ [[නාට්‍ය රචක|නාට්‍ය රචනා]] කුසලතා තුළින් නව සාහිත්‍ය පැවැත්මක් සොයා ගනී. පුරාණ ඊජිප්තුවේ [[පාරාවෝවරයා|පාරාවෝවරුන්ට]] සහ රැජිනියන්ට අවසානයේ නව සාහිත්‍ය ජීවිතයක් සහ දහස් වාරයක් බලාපොරොත්තු වූ දිගුකාලීන උපහාරයක් ඔවුන්ට ගෙවන කතුවරයෙකු සිටී. ශ්‍රේෂ්ඨ අප්‍රිකානු පාලකයින්ගේ සාහිත්‍යමය පිළිගැනීම, ඔවුන්ට හිමි වූ නමුත් කිසිවෙකු මෙතෙක් නීත්‍යානුකූල කිරීමට සිහින මැව්වේ නැත. රැම්සේස් II, කැන්ඩේස් 1ère සහ ''ටූටන්කාමොන්'' යනු විශ්වීය ශිෂ්ටාචාරයට අප්‍රිකාවේ දායකත්වයට සාක්ෂි සපයන කාමා සිවර් කමන්ඩා නාට්‍ය වේ. කමන්ඩා ඔහුගේ උපන් අප්‍රිකාවෙන් බැඳී නැත; ඔහු ලෝකය පුරා සංචාරය කරන අතර ඔහුගේ පරිකල්පනය, කවි සහ ලෝකයේ මිනිසුන් සහ සංස්කෘතීන් කෙරෙහි ඇති ආදරය තුළින් අපව රැගෙන යයි. මේ අනුව ඔහු "On peut s'aimer sans se comprendre" හි ජපානය සහ එහි සියලු සම්ප්‍රදායන් සොයා ගැනීමට අපට ආරාධනා කරයි. කමන්දාගේ නාට්‍යමය කෘතිය එහි මූලාරම්භය, පාණ්ඩිත්‍යය සහ අප්‍රිකානු සහ ගෝලීය සංස්කෘතීන් ගවේෂණය කිරීම මගින් සංලක්ෂිත වේ. '''අප්‍රිකානු ඓතිහාසික විෂයයන්''' : ඔහු අප්‍රිකානු ඉතිහාසයෙන් ආශ්වාදයක් ලබා ගනිමින්, පුරාණ ඊජිප්තුවේ පාරාවෝවරුන් සහ රැජිනියන් වැනි චරිතවලට නව සාහිත්‍ය ජීවයක් ලබා දෙයි. '''ප්‍රභවය සහ පාණ්ඩිත්‍යය''' : ඔහුගේ රංග කලාව එහි තේමාත්මක සම්භවය සහ අතීත සහ වර්තමාන අප්‍රිකාව පිළිබඳ ඔහුගේ දැනුමේ ගැඹුර සහ පොහොසත්කම සඳහා පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත. '''විශ්වීය මානය''' : අප්‍රිකානු මතකයේ මුල් බැස ගත්තද, ඔහුගේ අනෙකුත් කෘති මෙන් ඔහුගේ රංග ශාලාවද ලෝකයට සහ අනෙකුත් සංස්කෘතීන්ට විවෘත වන බව ජපානයේ සැකසූ ඔහුගේ නාට්‍යයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ. '''ලිවීමේ ගුණාත්මකභාවය''' : ඔහුගේ නාට්‍ය මෙන්ම ඔහුගේ අනෙකුත් කෘති පුරා පැතිරී ඇති රූපක සහ කාව්‍යමය භාෂාව පිළිබඳ ඔහුගේ ප්‍රවීණත්වය සඳහා ද ඔහු පිළිගැනීමට ලක් වේ. * 1967: ''Les Contes des veillées africaines'', Éditions JM Bouchain, 1985, Editions l'Harmattan, 1986; Éditions Presence Africaine, 1998. * 1988: ''Les Contes du griot'', Vol. 1, Préface de Léopold Sedar Senghor, පිටු 220, Éditions Presence Africaine ( ) දෙවන සංස්කරණය 1988. * 1991: ''Les Contes du Griot'', වෙළුම. 2 (La Nuit des Griots), පිටු 302, Éditions Presence africaine, 1996; නව සංස්කරණය 1997. ( )."Grand Prix Littéraire de l'Afrique Noire" 1991 දී නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී ( ) La Nuit des Griots, පළමු සංස්කරණය 1991, පිටු 288 - Antoine Degive, ප්‍රකාශක සහ l'Harmattan, හවුල් ප්‍රකාශක ( ). * 1998: ''Les Contes du Griot'', වෙළුම. 3 (Les Contes des veillées africaines, පුළුල් කළ සංස්කරණය), පිටු 199, Éditions Presence Africaine ( 2-7087-0664-0 ) . * 2000: ''Les Contes du crépuscule'', පිටු 240, Editions Presence Africaine, 2000 ( ). * 2003: ''Contes'', නිදර්ශන ද Louise Fritsch, පිටු 800, ( ) ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශනය: ( ). * 2004: ''කොන්ටෙස්'' (සම්පූර්ණ කෘති), පිටු 1,648, ( ). * 2005: ''Les Contes du Griot'' : Les Contes des veillées africaines, pocket edition, 259 පිටු. සංස්කරණ මැග්නාඩ්, එකතුව: ක්ලැසික් සහ සමකාලීන ( ). * 2006: ''Contes Africains'', un choix de contes merveilleux 544 පිටු, Éditions Grund, ( ). * 2018: ''Les Contes de KAMANDA'' (Choix des contes merveilleux) * 1986 : ''Chants de brumes'', පිටු 148, Jacques Izoard විසින් පෙරවදන, 1986 (නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, පැරිස්, 1997, 2002 සහ 2019 දී) ( ) * 1986: ''Les Resignations'', පිටු 176, Mateja Matevski විසින් පෙරවදන, පැරිස් (1997), 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී ( ) * 1987: ''Éclipse d'étoiles'', පිටු 208, ක්ලෝඩ් මයිකල් ක්ලූනි විසින් පෙරවදන, පැරිස් (1997 සහ 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. )) * 1989: ''La Somme du néant'', Preface by Pierrette Micheloud, පිටු 132, පැරිස්, 1989 ( ), සහ 1999, සහ නිශ්චිත සංස්කරණය (2019) ( ), Prix Louise Labé. * 1992 : ''L'Exil des songs'', පිටු 272, Marc Alyn විසින් පෙරවදන, පැරිස්, සහ 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී ( ), Prix de poésie de l'Academie Française. * 1992: ''Les Myriades des temps vécus'', නිශ්චිත සංස්කරණය, මාරියෝ ලුසිගේ පෙරවදන, පිටු 234, පැරිස්, 1992 (නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ 1999), Prix Théophile Gautier de l'Académie Française in 1993, ( ), සහ 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, පිටු 180 ( ) * 1993: ''Les Vents de l'épreuve'', පිටු 84, පෙරවදන සලා ස්ටීටි, පැරිස් 1997 සහ නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ 2019,( ) * 1994: ''Quand dans l'âme les mers s'agitent'', පිටු 192, පෙරවදන Jean-Baptiste Tati Loutard, Paris, 1998, 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී,( ) * 1995: ''L'Étreinte des mots'', පිටු 128, Maria Luisa Spaziani විසින් පෙරවදන, පැරිස්, 1995 සහ 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී ( ) * 1999: ''Œuvre poétique'', 2016 පිටු, Éditions Presence Africaine ( ). 1999 * 2002: ''Le Sang des solitudes'', 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී ( ). * 2008 : ''Œuvre poétique complete'', édition integrale, 977 pages, Éditions L'Âge d'Homme, 2008 ( ); Prix Heredia de l'Academie Française * 2018: ''La transparence des ombres'', පිටු 236 ( ) * 2019: ''L'Éternité des jours'', පිටු 112 ( ) * 1994: ''Lointaines sont les rives du destin'', පිටු 168, 2019;නැවත ප්‍රකාශනය, Eue, 2019 ( ) * 2006: ''La Traversée des mirages'', පිටු 310, 2019, නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, EUE සංස්කරණ ( ). * 2006: ''La Joueuse de Kora'', පිටු 131, 2019, නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, EUE සංස්කරණ ( ). * 2013: ''L'Insondable destin des hommes'', පිටු 368, 2018, නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, Éditions EUE ( ) * 2013: ''L'Homme torturé'', monologue in one act, 52 pages, 2013, republished EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-516056}}) * 2015: ''Toutankhamon'', tragedy, 300 pages, Paris, republished EUE, 2019,({{ISBN|978-613-9-509683}}) * 2015: ''Candace'', historical drama, Paris, Florida (USA), 2015, 278 pages. Republished EUE, 2019 ( {{ISBN|978-613-9-50967-6}}) * 2016: ''Intrigantes entremetteuses'', drama, 108 pages, Paris, 2016; republished, EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-506071}}) * 2016: ''On peut s'aimer sans se comprendre'', comedy, 180 pages; republished EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-506101}}) * 2017: ''Ramses II'', historical drama, 228 pages, Paris, 2017; republished EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-51011-5}}). * 2017: ''Akhenaton'', historical drama, 196 pages, Paris, 2017, republished EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-510078}}) * 2017: ''La Reine Ranavalona III'', historical drama, Paris, 2017; republished EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-50582-1}}). * 2019: ''Le Roi Béhanzin'', historical drama, 115 pages, EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-8-45596-7}}) * 2019: ''Les Astuces du manipulateur'', drama, 120 pages, EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-8-491361}}) * 2019: ''Le Pervers narcissique'', comedy, 89 pages, EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-8-49186-6}}) * 2019: ''La Reine Nzinga Mbandi'', historical drama, 139 pages, EUE, 2019 ({{ISBN|978-613-9-51175-4}}) * 2019: " Théâtre complets", tome I, 620 pages ({{ISBN|978-613-9-515103}}), tome II, 620 pages ({{ISBN|978-613-9-516049}}), tome III, 644 pages ({{ISBN|978-613-9-516339}}) * 2020: " Le Roi Muntuhotep ",historical drama,150 pages, EUE,2020 ({{ISBN|978-620-2-5458-46}} ) * 2020: " La Reine Néfertiti ",historical drama,153 pages, EUE,2020 ({{ISBN|978-620-2-545-839}} ) * 2020: " La tragédie du Roi Léopold II,historical drama,148 pages, EUE,2020, ({{ISBN|978-620-2-548-236}}) * 2021 Lumumba, historical drama, ({{ISBN|9786203418019}}) * 2022 Thoutmosis 3 ,historical drama, ({{ISBN|9786202544665}}) * 2022 On attrape pas und lezard par la queue, comedy, ({{ISBN|9786138399278}}) * 2022 Baketaton ,historical drama , ({{ISBN|9786203439090}}) * 2023 Khufu, alias Kheops, historical drama, ({{ISBN|9786206687269}}) * 2023 Sethi I,historical drama, ({{ISBN|9786206696254}}) * 2023 Les morts iront tous voter ,comedy ,({{ISBN|9786206704638}}) * 2024 Tiyi, historical drama, ({{ISBN|9786206731504}}) * 2025 Les Dieux auto-proclamés ,({{ISBN|979-8288106323}}) * 2025 Imhotep, tragedy ({{ISBN|9782960377545}}) * 2007: ''Au-delà de Dieu, au-delà des chimères'', පිටු 58, 2007, 2019 නැවත ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, EUE සංස්කරණ ( ) * 2016: ''Vivre et aimer'', 2016, පිටු 137, Éditions Eue, 2018 ( ) * 2018: ''Evolution et révolution culturelle de l'Homme Noir'', 141 පිටු, 2018, EUE සංස්කරණ ( ) * 2018: ''Les fondements de l'être'', පිටු 148, 2018, Éditions EUE ( ) * ''Je suis responsable de ma liberté'' ( ) * 1993: Amertume, Diversité, Houghton Mifflin, Boston, USA ( ) * 1994: L'Ultime confession, Archipel, Anvers, Belgique * 1994: L'Énigme, Le Non-dit, Belgique * 1996: Le chagrin du danseur, Archipel, Anvers, Belgique * 1996: ලෙස් ජෙන්ස් ඩු ෆ්ලූව් * 2020: L'Angoisse des éphémères (((978-620-2-545-822 ))) * 2019: සම්පූර්ණ කෘති, කතා, වෙළුම I, පිටු 700 ( ) සහ දෙවන වෙළුම, පිටු 700 ( ) * 2019: සම්පූර්ණ කෘති, නවකතා, I වෙළුම, ( ), සහ දෙවන වෙළුම, 2019, ( ) * 2019: සම්පූර්ණ කෘති, රඟහල, වෙළුම I, පිටු 620 ( ); දෙවන වෙළුම, පිටු 620, 2019 ( ); III වන වෙළුම, පිටු 644, 2019 ( ). * 2019: සම්පූර්ණ කෘති, කවි, වෙළුම I, පිටු 508 ( ) II, පිටු 442, ( ) III, පිටු 428, ( ) සහ IV, පිටු 406, 2019 ( ) * 2019: සම්පූර්ණ කෘති, රචනා, පළමු වෙළුම, පිටු 458, EUE 2019, ( ) * ඉංග්‍රීසි: ''Love Beyond Reason'', 2022 - චරිත ලියනගේ විසින් රචිත ''On pet s'aimer sans se comprendre'' හි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය. * ඉංග්‍රීසි : ''වධහිංසාවට ලක්වූ මිනිසා'', 2023; - චරිත ලියනගේ විසින් ''L'homme Torturé'' හි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය * ඉංග්‍රීසි: ''වින්ඩ් විස්පරින් සෝල්'', 2001; ටේල්ස්, 2001 * ඉතාලි: ''Le miriadi di tempi vis'' suti, 2004; ලා ස්ට්‍රෙටා ඩෙලේ පැරෝල්, 2004 * ජපන්: ''Les Contes du griot'', t. I, 2000; ටී. II, 2005 * කොරියානු : අප්‍රිකානු සුරංගනා කතා Kama Sywor KAMANDA, 2005 වෙතින් * චීන: ''Les Contes du griot'', t. I, 2003; ටී. II, 2004 * ඉංග්‍රීසි: KAMANDA විසින් රචිත සුරංගනා කතා, Xaragua Editions CO, USA, 2013 * ඉංග්‍රීසි: Tales of KAMANDA (වෙළුම 1), Books of Africa, 2016. * ඉංග්‍රීසි: අමානා "දෙවියන් වහන්සේ වූ දරුවා", අප්‍රිකා පොත්, 2016. * ඉංග්‍රීසි: ප්‍රින්ස් මුන්ටු, ඉසුමි ඉෂිකාවා විසින් නිදර්ශනය කරන ලදී, අප්‍රිකා පොත්, 2016 * ඉංග්‍රීසි: Fairy Tales by Kama Sywor KAMANDA, (EUE), 2020 ( ) * 1987: Prix Paul Verlaine, Academie française * 1990: ප්‍රීක්ස් ලුයිස්-ලැබේ * 1991: ''La Nuit des griots'' සඳහා Grand prix littéraire d'Afrique noire . * 1992: Poésiades විශේෂ සඳහන, Institut academique de Paris * 1993: කාව්‍යමය ප්‍රභවය සඳහා Jasmin d'Argent, Société Littéraire du Jasmin d'Argent * 1994: Prix Théophile-Gautier, Academie française * 1999: මෙලිනා මර්කූරි සම්මානය, ග්‍රීක ලේඛකයින් සහ කවියන්ගේ සංගමය * 2000: සහස්‍රයේ කවියා 2000, ජාත්‍යන්තර කවි ඇකඩමිය, ඉන්දියාව * 2000: සෙනෙගල්හි ජෝල්-ෆඩියුත් හි ගෞරවනීය පුරවැසියා * 2002: ජාත්‍යන්තර ග්‍රීක ලේඛක සංගමයේ කවි සඳහා ග්‍රෑන්ඩ් ත්‍යාගය * 2005: 2005 වසරේ හොඳම ලේඛකයින් 100 දෙනා, ජාත්‍යන්තර චරිතාපදාන මධ්‍යස්ථානය, කේම්බ්‍රිජ් * 2005: වසරේ ජාත්‍යන්තර වෘත්තිකයා, 2005, ජාත්‍යන්තර චරිතාපදාන මධ්‍යස්ථානය, කේම්බ්‍රිජ් * 2005: වසරේ මිනිසා 2005, ඇමරිකානු චරිතාපදාන ආයතනය * 2005: Francophonie සඳහා සුවිශේෂී දායකත්වයක් සඳහා ගෞරව සහතිකය, Certificat Maurice Cagnon, Conseil International d'études francophones * 2005: ජපානයේ අයිචි හි පැවති EXPO 2005 සම්මාන උළෙලේ ගෞරව ලේඛක සම්මානය. * 2006: ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ලෝක ලිපි ඇකඩමියේ ලේඛන පිළිබඳ විශේෂ ගෞරව සඳහා ශාස්ත්‍රපති ඩිප්ලෝමාව * 2006: ජාත්‍යන්තර සාම ත්‍යාගය 2006, එක්සත් සංස්කෘතික සම්මේලනය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය * 2009: Prix Heredia, Academie française [ලෝකඩ පදක්කම] Œuvre poétique: édition integrale සඳහා. * Marie-Claire De Coninck, ''Kama Kamanda: Au pays du Conte'', Paris, Ed. L'Harmattan, 1993. * Pierrette Sartin, ''Kama Kamanda, Poète de l'exil'', Paris, Ed. L'Harmattan, 1994. * Marc Alyn (préf.), ''Kama Kamanda, Hommage'', 1997. * Isabelle Cata et Franck Nyalendo, ''Kama Sywor Kamanda'', ලක්සම්බර්ග්, එඩ්. පෝල් බෝලර්, 2003. * Marie-Madeleine Van Ruymbeke Stey (dir.), ''Regards critiques'', එඩ්. L'Harmattan, 2007. * ඉසබෙල් කැටා :" La Quête du rêve d'absolu", recréer le monde, pénétrer l'infini, mesurer le néant;" Une réflexion critique sur l'oeuvre de Kama Sywor Kamanda. * Sophie Davoine :Kama Sywor Kamanda: histoire d'une oeuvre, histoire d'une vie, entretiens, 100 පිටු, 2019,( ) * Charitha Liyanage: ''The life and work of Kama Sywor Kamanda'', පිටු 78, 2020. ( ) [https://www.amazon.com /dp/B0874L1599 කාමා සයිවර් කමන්දාගේ ජීවිතය සහ කාර්යය: සම්මුඛ සාකච්ඡා කඩදාසි කවරය] "නිදහස් ජනතාවක් යනු තම ඉරණමෙහි ස්වාමියා ලෙස සිටීමට මූල්‍ය ස්වාධීනත්වය සඳහා මාර්ගයක් ලබා දෙන අයයි." "ශුභවාදී වීම යනු සැමවිටම හිරු උදාවන ස්ථානය දෙස බැලීම මිස බැස යන ස්ථානය දෙස බැලීම නොවේ." " ස්වයං වාරණය යනු අඛණ්ඩතාව උල්ලංඝනය කිරීමකි." "ආදරය කිරීම යනු සතුට සොයා ගැනීමයි." "අපගේ වඩාත්ම ඵලදායී ආශාව වන්නේ දුෂ්කරතා ජය ගැනීමට උපකාරී වන පියාපත් මිනිසාට පිරිනැමීමයි."{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}} * Cata, Isabelle, ''La Quête du rêve d'absolu: Recréer le monde, pénétrer l'infini, mesurer le néant, une réflexion critique sur l'oeuvre de Kama Sywor Kamanda,'' Paris, Dagan, 20 Edition Dagan. * * * * * * * Sophie Davoine,Kama Sywor Kamanda, histoire d'une oeuvre, histoire d'une vie, entretiens, පිටු 100,2019,EUE.( ) * චරිත ලියනගේ, කාම සයිවර් කමන්දගේ ජීවිතය සහ කෘතිය, පිටු 78,2020.( ). * [https://web.archive.org/web/20110522124215/http://webplaza.pt.lu/public/kamanda/ සංරක්ෂිත නිල වෙබ් අඩවිය] * [https://web.archive.org/web/20080415093246/http://www.classiquesetcontemporains.fr/biographies/detail/kama-kamanda / සම්භාව්‍ය ලේඛකයා] * [http://www.freewebs.com/syworkamanda/ කමන්ඩා අප්‍රිකානු පණිවිඩකරු - තෝරාගත් කවි] * [http://www.freewebs.com/kskamanda/ කමන්දාගේ ප්‍රේම කවි තෝරා ගැනීම] * [https://web.archive.org/web/20080930201550/http://www.freewebs.com/kamandasywor/ Kamanda Porteur de rêves - poèmes choisis] * කාමා සිවෝර් කමන්ද [https://www.autorenlexikon.lu/page/author/244/2443/FRE/index.html] * කාමා සිවර් කමන්දාගේ ජීවිතය සහ කෘතිය: සම්මුඛ සාකච්ඡා කඩදාසි කවරය https://www.amazon.com/dp/B0874L1599 * කාමා සිවර් කමන්දාගේ ජීවිතය සහ කෘතිය: සම්මුඛ සාකච්ඡා Kindle සංස්කරණය https://www.amazon.com/dp/B0876BKC48 [[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]] [[ප්‍රවර්ගය:1952 උපත්]] [[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]] 91g8rbsdd0ak9q80cdup89nwje57wwi සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය 0 195804 795851 795778 2026-07-14T18:30:10Z KSLwiki24 70498 /* බාහිර සබැඳි */ 795851 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය |alternate_name = සපුමල්ගස්කඩ ආරණ්‍ය සේනාසනය |image = Sapumalgaskada6.jpg |image_size = 200px |alt = |caption = සපුමල්ගස්කඩ පැරණි ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|8|53|48|N|80|39|20|E|display=inline,title}} |map_dot_label = සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |location = [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය]],[[උතුරු පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = බෝගස්වැව ගම්මානය අසල පෙරියකට්ටිකුලම් වනාන්තරය |type = පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = ●පුරාවිද්‍යා~අක්කර 42<br>●පූජාභූමි~අක්කර 120<br>●සමස්ත~අක්කර 162 |height = |builder = |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර |abandoned = ක්‍රි.ව.13 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = සිංහල බෞද්ධ |dependency_of = |occupants = |event =●බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකා තොටුපොල ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වඩමවන අවස්ථාවේ මෙම ආරාමය පිහිටි ප්‍රදේශය හරහා ද වැඩම කළ බවට සැලකේ |excavations = |archaeologists = |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ නිකාය]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]සපුමල්ගස්කඩ බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය | designation1_date = 2013.08.16(පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය) | designation1_number = Gazette No 1823/73 | designation1_criteria = බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බතාරාම සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය''' හෝ '''සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' ({{langx|en|Sapumalgaskada Raja Maha Vihara}}, {{langx|ta|சபுமல்கஸ்கட ராஜ மகா விகாரை}}) යනු [[උතුරු පළාත|උතුරු පළාතේ]] [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය|වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයෙහි]] [[වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] බෝගස්වැව සිංහල ගම්මානයට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ දුරින් හා මරතෝඩි නම් දමිළ ගම්මානයට කිලෝමීටර 6 ක් පමණ දුරින් මේ ගම්මාන ද්විත්වයට මධ්‍යයේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර දී නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි. [[වවුනියාව]] නගරයේ සිට [[AA009 මාර්ගය (ශ්‍රී ලංකාව)|A9 මාර්ගය]] ඔස්සේ පුලියන්කුලම සිට නෙදුන්කේනි මාර්ගයේ පැමිණ නෙදුන්කේනි සිට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙතට පිවිසිය හැක.ඊට අමතරව,කැලෑබෝගස්වැව පැරණි ජලාශය දක්වා ඇති වනගත පාරේ ගමන් කළ විට ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙත පිවිසීමට හැකියාව තිබේ. මෙම ආරාම සංකීර්ණය වර්ෂ 2013 අගෝස්තු මස 16 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] විසින් රජයේ ගැසට් අංක 1823/73 මඟින් පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් නම් කර ඇත.<ref>https://documents.gov.lk/view/egz/2013/8/1823-73_S.pdf</ref> ==ඉතිහාසය== සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් වල නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් වශයෙන් හදුනාගෙන තිබේ.මෙම විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වැනි සියවස දක්වා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ විහාරයක් බවට ද ලැබී ඇති සාධක අනුව තහවුරු වන බව විද්වත් මතය වී තිබේ.කාලිංගමාඝ ආක්‍රමණ සමඟ රජරට රාජධානිය බිඳවැටීම නිසා මෙම ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වූ අතර පසුකාලීනව සීතාවක රාජධානි සමය වන විට වන්නිවරු නම් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් පිරිසක් විටින් විට මෙම ප්‍රදේශවල සමහර කුඩා ප්‍රදේශ පාලනය කල මුත් මේ විහාරය පිහිටි ප්‍රදේශය වර්තමාන සංරක්ෂණ කටයුතු සිදුකරන තුරුම ජනශුන්‍යව පැවති බව පෙනේ. කෙසේ නමුත් සිදු කරන ලද කැණීම් හා මෙහි විහාරාංග අනුව මෙය මධ්‍ය කාලීන අනුරාධපුර යුගයට අයත් පබ්බතාරාම ආකෘතියට නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.මෙහි මුල් කාලීන නාමය තවම සොයාගෙන නොමැති නිසා මෙම විහාරය පිළිබඳව වංශකතා මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වේ දැයි සොයාගැනීමට අපහසු වී තිබේ.නමුත් ජනප්‍රවාදගතව සාධක අනුව හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු විසින් කාලිංගයේ සිට වැඩමවූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම ශ්‍රී දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකාතොටුපළ ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කිරීමේ දී රුවන් මඩුව,මාමඩුව,මල්මඩුව,මඩුකන්ද ශ්‍රී දළදා විහාරය ආදී ස්ථාන ගැන ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන අතර සපුමල්ගස්කඩ හරහා ද දළදා වහන්සේ වඩමවන ගමන් මාර්ගය වැටී තිබුණ බවට සැලකේ.එම මතය සනාථ කිරීමට සාධක හමුව නොමැති මුත් විහාරය වටා දිය අඟලක් පිහිටා ඇති නිසා මෙම විහාරයේ යම් විශේෂත්වයක් තිබෙන්නට ඇතැයි සමහර විද්වතුන් මත පල කරනු ලබයි. ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== ===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ=== අක්කර 50 ක පමණ වපසරියක විසිර පවතින මේ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය පැරණි බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදායක් වන පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය මූලික කොට නිර්මාණය කර තිබෙන මෙහි,ස්තූපය,බෝධිඝරය,ප්‍රතිමාඝරය හා උපෝසථඝරය යන ආගමික ගොඩනැගිලි සතර අඩංගු වූ මධ්‍ය චතුරස්‍රය උස් භූමිභාගයක පිහිටා එම චතුරස්‍රයට පිටතින් ප්‍රදක්ෂිණ පථයක් ද නේවාසික හා වෙනත් ආගමික නොවන ගොඩනැගිලි ප්‍රදක්ෂිණ පථයත් වාස්තු සීමාවේ පිහිටි දිය අඟලත් අතර වූ පහත් බිම් පෙදෙසේ විසිරී පැවතීම,මෙම ආරාම සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වේ.මෙම සම්ප්‍රදාය මහායාන බෞද්ධාගමික බලපෑමට ලක් වූ විහාර සම්ප්‍රදායක් බව පිළිගෙන ඇත.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xv-xxvii |language=si |isbn =}} </ref> මේ බෞද්ධ විහාර සම්ප්‍රදාය පිළිබඳව පුළුල් හා විධිමත් න්‍යායයික විවරණයක් "මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර" නම් කෘතියෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.<ref group="සවිස්තර">මහායාන සම්ප්‍රදායට අයත් කෘතියක් වන මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පස් වැනි සියවසත්,ක්‍රිස්තු වර්ෂ අටවැනි සියවසත් අතර කාලයේ අනුරාධපුර නගරය හා තදාසන්න කලාපයේත් රටෙහි වෙනත් ස්ථාන කිහිපයක් වර්ධනය වී පැවති විශේෂ මහායානික ආයතන පද්ධතියක් හා දැඩි සාම්‍යතාවක් උසුලන බැවින් ඒ හා සමාසන්න කාලයේ මෙම කෘතියේ මුල් අවස්ථාව සංස්ථාපනය කළ හැකි බව මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහයන්ගේ අදහසයි.ආරාම නිර්මාණයේ දී කලින් පිළිවෙළ කරගනු ලැබූ නිශ්චිත සැලැස්මක් පදනම් කරගෙන ඒවා ගොඩනැගූ බවට මූලික සාක්ෂ්‍ය ලැබෙන්නේ මෙම වාස්තුශාස්ත්‍ර කෘතියෙනි.</ref>එහි විස්තර වන ආකාරය අනුව,මෙම පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක මැද මළුවක් තුළ යම්කිසි පූර්ව විචාල සැලැස්මකට අනුව විහාරයේ වඩා වැදගත් ගොඩනැගිලි ස්ථානගතව පවතී.වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රයේ පළමු වැනි පරිච්ඡේදයේ දී මේ වර්ගයට අයත් ‘මූලික ආරාම දොළොසක්’ පිළිබඳ ව දක්වා ඒවායින් කොටසක් පිළිබඳ විස්තර ද දක්වා ඇත. ඒ මූලික ආරාම ප්‍රභේද වශයෙන් "හස්ත්‍යාරාම, සිංහාරාම, දණ්ඩාරාම, පද්මාරාම, ශීතලාගුල්ම, භික්ෂුණ්‍යාරාම, ගෝකුලාරාම, අන්වාරාම, භුජංගඑණාරාම, චක්‍රාරාම, හංසපක්ෂ හා නවාකාර" යන ආරාම ප්‍රභේද දැක්වේ. මෙම ආරාම ප්‍රභේද දොළොස ‘වාස්තු සැලසුම්’ හා ‘වික්‍රාන්ත’ වශයෙන් නැවත කොටස් දෙකකින් විග්‍රහ කෙරේ. ඒ අනුව මූලික ආරාම ප්‍රභේද විසි හතරක් ලැබේ. මේ එකිනෙක ආරාම සඳහා නම් යෙදීමේ දී ඒ ඒ නම්වලින් දැක්වෙන සතුන්ගේ හෝ ප්‍රපංචයන්ගේ ස්වරූප අනුව, එකී නම් තබා ඇති බව පෙනී යයි. ඒ අනුව හස්තියාගේ ස්වරූපය ගන්නා සැලසුම "හස්ත්‍යාරාම" නම් වේ. මෙම නම් තැබීමේ දී පංචාවාස ස්ථානගත කළ ආකාරය ඒ සඳහා වඩාත් බලපෑම් කරන්නට ඇති බව වෝල්ටර් මාරසිංහ මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම සැලසුම් හඳුනා ගැනීමේ දී මැද මළුවේ පිහිටි ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි සතර පිහිටි ස්ථාන පිළිබඳ සැලකිලිමත් වේ. සපුමල්ගස්කඩ විහාරයේ ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි ව්‍යාප්ත වී ඇති ආකාරය අනුව, මෙම විහාරය ‘හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල වන බවත්, තවදුරටත් එය ‘නැගෙනහිර දොරටුව සහිත හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල බවත් හඳුනාගත හැකි වේ.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xxxiii |language=si |isbn =}} </ref> [[File:The layout of the Vijayārāma Monastery.jpg|thumb|250px|පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක සැලසුම<br>( අනුරාධපුර විජයාරාම විහාරය )<ref>{{cite book |title=Sinhalese Monastic Architecture (1971) |author= Senake Bandaranaike |volume= |language=en |isbn =}} </ref> ]] පබ්බත විහාරයන්හි බිම් සැලසුම් පරීක්ෂා කිරීමේ දී මුලතිව් කුරුන්දි විහාරය,අනුරාධපුර වෙස්සගිරිය හා අම්පාර පුළුකුනාවිය යන පබ්බත විහාර හා සමාන වාස්තු සැලසුමකට අනුගත වී ඇති පෞරාණික විහාරයක් බව තහවුරු වේ. සූවිසි වැදෑරුම් ආරාම සැලසුම් අතුරින් කුරුන්දි විහාර සැලසුමෙන් ප්‍රකාශිත හස්ත්‍යාරාම ප්‍රභේදය පිහිටීම් ප්‍රදේශ වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රය කෘතිය තුළ වඩාත් හොදින් දැක්වේ. <ref group="උපුටාගැනීම">​{{harvnb|මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිතවාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර_පරි.වෝල්ටර්_මාරසිංහ|2014|p=7}} හස්ත්‍යාරාමය ඛේටයක (නදියක් සහ කන්දක් අතර පිහිටි), ඛර්වටයක (කඳු වැටිවලින් වට වූ ගමක්), නගරයෙක, පුරදුර්ගයක, නදියක් අසබඩ, මුහුදු වෙරළක, උයනක, වනයක, නියම්ගමක, පටුනක (මුහුදක් අසල පිහිටි වෙළඳ නගරයක්), වනාන්තරයක හෝ දේශ සීමාවක පිහිටුවන්නේ යි. අන් තැනක (ඉදි) නොකරනු ලබන්නේ යි.</ref> ===ස්ථූපය=== [[File:Sapumalgaskada2.png|thumb|250px|කැණීම් කරන ලද සපුමල් වෙහෙර]] පැරණි ස්මාරක අතර ප්‍රධාන තැන හිමිවන ස්ථූපය කැණීමට පෙර විහාර බිමේ උස් ස්ථානයක ගරා වැටී පස් ගොඩැල්ලක් වශයෙන් පැවති අතර නිධන් හොරු විසින් සිදුකළ හානි ද දැකගන්නට ලැබී තිබේ.2021 වර්ෂයේ දී කැණීම් ආරම්භ කළ ස්ථූපයේ ගඩොල්වල ස්වරූපය අනුව දාගැබ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් අතර කාලයට අයත් බවට නිර්ණය කර තිබේ.ඊට අමතරව කැණීම මගින් දාගැබ් මළුවේ පිහිටි වන්දනාව සදහා මුල් යුගයේ භාවිතා කළ හුණුගල් විශේෂයකින් නිර්මාණය කර තිබූ සිරිපතුල් ගල් කිහිපයක් ද,ස්තූපයේ යූඵ ගල ද හමු විය.දාගැබේ ගඩොලු අතර සියුම් ලෙස තිබූ කුඩා ප්‍රමාණයේ රන් සන්නසක් ද කැණීම් මඟින් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන්ව පැවති බවට වාර්තා කර තිබේ. ===ප්‍රතිමාගෘහය=== [[File:Sapumalgaskada5.png|thumb|250px|සංරක්ෂණය කරන ලද පිළිමගෙය]] සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ මුල් වරට කැණීම් සිදුකරන ලද ස්මාරකය වන ප්‍රතිමාගෘහය වශයෙන් වර්ෂ 2015 දී පමණ මෙහි ගවේෂණයක යෙදුණු පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් අඩි 8.5 ක උසකින් යුතු ගල්කණු පේළි දෙකක් තිබූ ස්මාරකය මුල් වරට හඳුනාගෙන තිබුණි.වර්ෂ 2020 දී කැණීම් ආරම්භ කළ විට දෑත් සහ දෙපා විනාශ වී තිබූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්,ශෛලමය බෝධිසත්ව ප්‍රතිමාවක් සහ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් ද හමු වී තිබුණ අතර ඒවා මේ වනවිට වවුනියාව පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබෙනවා.පිළිම ගෙයට පිටතින් පිහිටි ප්‍රාකාරය මතින් පිළිමගෙය පිහිටි බිමට පැමිණීමේ දොරටුවේ සඳකඩපහණක් හා පිළිමගෙයට පිවිසෙන දොරටුවේ තවත් සඳකඩපහණක් හමු වූ අතර ඒවා කව හතරක් සලකුණු කර තිබූ කැටයම් රහිත මුල් යුගයේ සඳකඩපහණවල ලක්ෂණ නිරූපණය කරන බවට සැලකේ.කැණීමෙන් හමු වූ මුරගල්වල පුන්කලස් කොටා ඇති බවට හදුනාගෙන තිබේ.ඊට අමතරව පිළිමගෙයෙහි විශාලත්වය අනුව එය මහල් දෙකකින් යුතුව පවතින්නට ඇතැයි අනුමාන කරන අතර ඉහළ මහල ධාතු මන්දිරය ලෙසත් භාවිතා කරන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරනු ලබයි. ===උපෝසථඝරය=== [[File:Sapumalgasakada4.png|thumb|250px|කැණීම් කරමින් පවතින උපෝසථඝරය]] උපෝසථඝරය වර්ෂ 2025 දී කැණීම් සිදු කළ අතර කුඩා කුඩා පුරාවස්තු 800 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එම කැණීමෙන් හමු වී තිබේ.කෙසේ නමුත් කැණීම් කරන ලද උපෝසථඝරය තවමත් නිසි සංරක්ෂණයකට ලක් කර නොමැත. ===බෝධිඝරය=== දාගැබේ සිට මීටර් 100 ක පමණ දුරින් පිහිටා ඇති නටඹුන් වූ ස්මාරකය "බෝධිඝරය" වන බවට හඳුනාගෙන ඇති මුත් එය තවමත් නිසි කැණීමකට ලක් කර නොමැත. [[File:Sapumalgaskada3.png|thumb|250px|ඉදිකරන ලද නව බෝධිඝරය]] ===විහාරයේ ඇති වෙනත් නටඹුන්=== මෙහි ප්‍රධාන ස්මාරක පිහිටි භූමිය වටා නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රාකාරයක නටඹුන් හමු වී ඇති අතර එයට පිවිසීම සඳහා මුරගල් සහිත දොරටු සතරක් සහ පෙත්මග ක සලකුණු ද හමුවී තිබේ.පූජනීය ස්මාරක පිහිටි මලුවට පහතින් භික්ෂූන් වහන්සේලා පරිහරණය කල කුටි ආදී අනෙකත් අවශේෂ ස්මාරක දැකිය හැක.ඊට අමතරව දිය අඟලක නටඹුන් සහ විහාරයට ආසන්නව වල් බිහි වී ඇති පැරණි වැවක් හා එහි අංග ද හමු වී තිබේ. ==අභිලේඛන== ===අත්තානි කණුව=== මෙම පරිශ්‍රයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මඟින් අත්තානි කණුවක් හමු වී ඇති අතර එය හමුවන විටත් බොහෝ කරුණු ගෙවී ගොස් තිබුණි.එහි පැති හතරෙන් දෙකක පමණක් අක්ෂර ඇති අතර තුන්වන පැත්තේ සුනඛයෙකුගේ සලකුණක් දක්නට ලැබේ.පළමු පැත්තේ අක්ෂර ලිවීම් පේළි 18 ක් අඩංගු වන වන නමුත් ආරම්භක පේළි 11 මුලුමනින්ම පැහැදිලි බවින් තොරය.දෙවන පැත්තෙහි අක්ෂර පේළි 24 කින් සමන්විත වන අතර එහි ද පේළි අංක 1 සිට 11 දක්වා,පේළි අංක 21 සහ 24 ද කියවිය නොහැක.කියවිය හැකි පේළි අනුව ක්‍රි.ව.9-10 සියවස් අතර මධයකාලීන සිංහල අක්ෂර වලින් රචිත මෙහි බදු එකතුකරන්නන්,ප්‍රාදේශීය පරිපාලකයන් සහ ගම්මාන නිලධාරීන් විහාරයට ඇතුළුවීම තහනම් කරන රාජකීය නියෝගයක් සඳහන් වේ.කෙසේ නමුත් ශිලි ලේඛනය බොහෝ දුරට ගෙවී ගොස් ඇති බැවින් මෙම අත්තානි කණුවේ සඳහන් අත්තානි දීමනාව හෝ නියෝගය නිකුත් කළ රජුගේ නාමය ද සොයාගැනීමට නොහැකිව තිබේ.මෙම ශිලාලේඛනය 2020 දෙසැම්බර් 12 වන දින ලේඛන අංක 4636 යටතේ ලියාපදිංචි කර තිබේ. ===රත්‍රං සන්නස=== පැරණි දාගැබ කැණීම් කරන අතරතුර දාගැබ තුළ තිබී රත්‍රං සන්නසක් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන් වන බව හඳුනාගෙන තිබේ. ==පූර්ව වාර්තා== මේ පුදබිම පිළිබඳව මෑතකාලීන ගවේෂණ තුලින් හඳුනාගනු ලැබූ අතර පූර්ව වාර්තා හමු වීම් අල්පය. ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== කුරුන්දි විහාරයේ සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කළ ගලිගමුවේ සන්තබෝධි නා හිමියන් වර්ෂ 2018 දී මෙම ස්ථානයට වැඩමවා උන්වහන්සේ විසින් දරන ලද උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය යටතේ මෙහි කැණීම් සහ භූමි සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.ආරම්භ කළ මුල් කාලයේ උතුරේ දමිළ අන්තවාදී දේශපාලකයන්ගේ යම් විරෝධයක්<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2020-11-10 |title=බෝගස්වැව සපුමල්ගස්කඩ පුරාණ භූමියේ විහාරය ඉදිකිරීමට ටී.එන්.ඒ විරෝධය පාති. |url=https://lankasara.com/si/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/%E0%B6%B6%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B7%80-%E0%B7%83%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%A9-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB/ |website=lankasara.com}}</ref> එල්ල වුවද දිගටම කැණීම් සිදුකර ගනිමින් ප්‍රතිමාගෘහය,දාගැබ,උපෝසථඝරය,ප්‍රධාන මලුව ආදී ගොඩනැගලි සංරක්ෂණය කරමින් පුරාවිද්‍යා‍ ස්ථානයක් ලෙස වැඩිදියුණු කර තිබේ.ඊට අමතරව දෙස් විදෙස් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටින ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කර බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි කර පවත්වාගෙන යනු ලබයි. ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[කදුරුගොඩ විහාරය]] *[[නාගදීප පුරාණ විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහැදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර"/> ==මූලාශ්‍ර== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://www.youtube.com/watch?v=bcxko8V3Ils සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=NA94JO7CW50 සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 2] * [https://www.youtube.com/watch?v=4a2hKna6sVk සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 3] {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තුව]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] pf3ojcnoq34htrdadyiu7ssi1ufge36 795852 795851 2026-07-14T18:30:56Z KSLwiki24 70498 /* බාහිර සබැඳි */ 795852 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය |alternate_name = සපුමල්ගස්කඩ ආරණ්‍ය සේනාසනය |image = Sapumalgaskada6.jpg |image_size = 200px |alt = |caption = සපුමල්ගස්කඩ පැරණි ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|8|53|48|N|80|39|20|E|display=inline,title}} |map_dot_label = සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |location = [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය]],[[උතුරු පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = බෝගස්වැව ගම්මානය අසල පෙරියකට්ටිකුලම් වනාන්තරය |type = පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = ●පුරාවිද්‍යා~අක්කර 42<br>●පූජාභූමි~අක්කර 120<br>●සමස්ත~අක්කර 162 |height = |builder = |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර |abandoned = ක්‍රි.ව.13 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = සිංහල බෞද්ධ |dependency_of = |occupants = |event =●බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකා තොටුපොල ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වඩමවන අවස්ථාවේ මෙම ආරාමය පිහිටි ප්‍රදේශය හරහා ද වැඩම කළ බවට සැලකේ |excavations = |archaeologists = |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ නිකාය]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]සපුමල්ගස්කඩ බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය | designation1_date = 2013.08.16(පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය) | designation1_number = Gazette No 1823/73 | designation1_criteria = බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බතාරාම සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය''' හෝ '''සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' ({{langx|en|Sapumalgaskada Raja Maha Vihara}}, {{langx|ta|சபுமல்கஸ்கட ராஜ மகா விகாரை}}) යනු [[උතුරු පළාත|උතුරු පළාතේ]] [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය|වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයෙහි]] [[වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] බෝගස්වැව සිංහල ගම්මානයට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ දුරින් හා මරතෝඩි නම් දමිළ ගම්මානයට කිලෝමීටර 6 ක් පමණ දුරින් මේ ගම්මාන ද්විත්වයට මධ්‍යයේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර දී නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි. [[වවුනියාව]] නගරයේ සිට [[AA009 මාර්ගය (ශ්‍රී ලංකාව)|A9 මාර්ගය]] ඔස්සේ පුලියන්කුලම සිට නෙදුන්කේනි මාර්ගයේ පැමිණ නෙදුන්කේනි සිට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙතට පිවිසිය හැක.ඊට අමතරව,කැලෑබෝගස්වැව පැරණි ජලාශය දක්වා ඇති වනගත පාරේ ගමන් කළ විට ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙත පිවිසීමට හැකියාව තිබේ. මෙම ආරාම සංකීර්ණය වර්ෂ 2013 අගෝස්තු මස 16 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] විසින් රජයේ ගැසට් අංක 1823/73 මඟින් පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් නම් කර ඇත.<ref>https://documents.gov.lk/view/egz/2013/8/1823-73_S.pdf</ref> ==ඉතිහාසය== සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් වල නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් වශයෙන් හදුනාගෙන තිබේ.මෙම විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වැනි සියවස දක්වා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ විහාරයක් බවට ද ලැබී ඇති සාධක අනුව තහවුරු වන බව විද්වත් මතය වී තිබේ.කාලිංගමාඝ ආක්‍රමණ සමඟ රජරට රාජධානිය බිඳවැටීම නිසා මෙම ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වූ අතර පසුකාලීනව සීතාවක රාජධානි සමය වන විට වන්නිවරු නම් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් පිරිසක් විටින් විට මෙම ප්‍රදේශවල සමහර කුඩා ප්‍රදේශ පාලනය කල මුත් මේ විහාරය පිහිටි ප්‍රදේශය වර්තමාන සංරක්ෂණ කටයුතු සිදුකරන තුරුම ජනශුන්‍යව පැවති බව පෙනේ. කෙසේ නමුත් සිදු කරන ලද කැණීම් හා මෙහි විහාරාංග අනුව මෙය මධ්‍ය කාලීන අනුරාධපුර යුගයට අයත් පබ්බතාරාම ආකෘතියට නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.මෙහි මුල් කාලීන නාමය තවම සොයාගෙන නොමැති නිසා මෙම විහාරය පිළිබඳව වංශකතා මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වේ දැයි සොයාගැනීමට අපහසු වී තිබේ.නමුත් ජනප්‍රවාදගතව සාධක අනුව හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු විසින් කාලිංගයේ සිට වැඩමවූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම ශ්‍රී දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකාතොටුපළ ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කිරීමේ දී රුවන් මඩුව,මාමඩුව,මල්මඩුව,මඩුකන්ද ශ්‍රී දළදා විහාරය ආදී ස්ථාන ගැන ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන අතර සපුමල්ගස්කඩ හරහා ද දළදා වහන්සේ වඩමවන ගමන් මාර්ගය වැටී තිබුණ බවට සැලකේ.එම මතය සනාථ කිරීමට සාධක හමුව නොමැති මුත් විහාරය වටා දිය අඟලක් පිහිටා ඇති නිසා මෙම විහාරයේ යම් විශේෂත්වයක් තිබෙන්නට ඇතැයි සමහර විද්වතුන් මත පල කරනු ලබයි. ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== ===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ=== අක්කර 50 ක පමණ වපසරියක විසිර පවතින මේ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය පැරණි බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදායක් වන පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය මූලික කොට නිර්මාණය කර තිබෙන මෙහි,ස්තූපය,බෝධිඝරය,ප්‍රතිමාඝරය හා උපෝසථඝරය යන ආගමික ගොඩනැගිලි සතර අඩංගු වූ මධ්‍ය චතුරස්‍රය උස් භූමිභාගයක පිහිටා එම චතුරස්‍රයට පිටතින් ප්‍රදක්ෂිණ පථයක් ද නේවාසික හා වෙනත් ආගමික නොවන ගොඩනැගිලි ප්‍රදක්ෂිණ පථයත් වාස්තු සීමාවේ පිහිටි දිය අඟලත් අතර වූ පහත් බිම් පෙදෙසේ විසිරී පැවතීම,මෙම ආරාම සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වේ.මෙම සම්ප්‍රදාය මහායාන බෞද්ධාගමික බලපෑමට ලක් වූ විහාර සම්ප්‍රදායක් බව පිළිගෙන ඇත.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xv-xxvii |language=si |isbn =}} </ref> මේ බෞද්ධ විහාර සම්ප්‍රදාය පිළිබඳව පුළුල් හා විධිමත් න්‍යායයික විවරණයක් "මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර" නම් කෘතියෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.<ref group="සවිස්තර">මහායාන සම්ප්‍රදායට අයත් කෘතියක් වන මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පස් වැනි සියවසත්,ක්‍රිස්තු වර්ෂ අටවැනි සියවසත් අතර කාලයේ අනුරාධපුර නගරය හා තදාසන්න කලාපයේත් රටෙහි වෙනත් ස්ථාන කිහිපයක් වර්ධනය වී පැවති විශේෂ මහායානික ආයතන පද්ධතියක් හා දැඩි සාම්‍යතාවක් උසුලන බැවින් ඒ හා සමාසන්න කාලයේ මෙම කෘතියේ මුල් අවස්ථාව සංස්ථාපනය කළ හැකි බව මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහයන්ගේ අදහසයි.ආරාම නිර්මාණයේ දී කලින් පිළිවෙළ කරගනු ලැබූ නිශ්චිත සැලැස්මක් පදනම් කරගෙන ඒවා ගොඩනැගූ බවට මූලික සාක්ෂ්‍ය ලැබෙන්නේ මෙම වාස්තුශාස්ත්‍ර කෘතියෙනි.</ref>එහි විස්තර වන ආකාරය අනුව,මෙම පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක මැද මළුවක් තුළ යම්කිසි පූර්ව විචාල සැලැස්මකට අනුව විහාරයේ වඩා වැදගත් ගොඩනැගිලි ස්ථානගතව පවතී.වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රයේ පළමු වැනි පරිච්ඡේදයේ දී මේ වර්ගයට අයත් ‘මූලික ආරාම දොළොසක්’ පිළිබඳ ව දක්වා ඒවායින් කොටසක් පිළිබඳ විස්තර ද දක්වා ඇත. ඒ මූලික ආරාම ප්‍රභේද වශයෙන් "හස්ත්‍යාරාම, සිංහාරාම, දණ්ඩාරාම, පද්මාරාම, ශීතලාගුල්ම, භික්ෂුණ්‍යාරාම, ගෝකුලාරාම, අන්වාරාම, භුජංගඑණාරාම, චක්‍රාරාම, හංසපක්ෂ හා නවාකාර" යන ආරාම ප්‍රභේද දැක්වේ. මෙම ආරාම ප්‍රභේද දොළොස ‘වාස්තු සැලසුම්’ හා ‘වික්‍රාන්ත’ වශයෙන් නැවත කොටස් දෙකකින් විග්‍රහ කෙරේ. ඒ අනුව මූලික ආරාම ප්‍රභේද විසි හතරක් ලැබේ. මේ එකිනෙක ආරාම සඳහා නම් යෙදීමේ දී ඒ ඒ නම්වලින් දැක්වෙන සතුන්ගේ හෝ ප්‍රපංචයන්ගේ ස්වරූප අනුව, එකී නම් තබා ඇති බව පෙනී යයි. ඒ අනුව හස්තියාගේ ස්වරූපය ගන්නා සැලසුම "හස්ත්‍යාරාම" නම් වේ. මෙම නම් තැබීමේ දී පංචාවාස ස්ථානගත කළ ආකාරය ඒ සඳහා වඩාත් බලපෑම් කරන්නට ඇති බව වෝල්ටර් මාරසිංහ මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම සැලසුම් හඳුනා ගැනීමේ දී මැද මළුවේ පිහිටි ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි සතර පිහිටි ස්ථාන පිළිබඳ සැලකිලිමත් වේ. සපුමල්ගස්කඩ විහාරයේ ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි ව්‍යාප්ත වී ඇති ආකාරය අනුව, මෙම විහාරය ‘හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල වන බවත්, තවදුරටත් එය ‘නැගෙනහිර දොරටුව සහිත හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල බවත් හඳුනාගත හැකි වේ.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xxxiii |language=si |isbn =}} </ref> [[File:The layout of the Vijayārāma Monastery.jpg|thumb|250px|පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක සැලසුම<br>( අනුරාධපුර විජයාරාම විහාරය )<ref>{{cite book |title=Sinhalese Monastic Architecture (1971) |author= Senake Bandaranaike |volume= |language=en |isbn =}} </ref> ]] පබ්බත විහාරයන්හි බිම් සැලසුම් පරීක්ෂා කිරීමේ දී මුලතිව් කුරුන්දි විහාරය,අනුරාධපුර වෙස්සගිරිය හා අම්පාර පුළුකුනාවිය යන පබ්බත විහාර හා සමාන වාස්තු සැලසුමකට අනුගත වී ඇති පෞරාණික විහාරයක් බව තහවුරු වේ. සූවිසි වැදෑරුම් ආරාම සැලසුම් අතුරින් කුරුන්දි විහාර සැලසුමෙන් ප්‍රකාශිත හස්ත්‍යාරාම ප්‍රභේදය පිහිටීම් ප්‍රදේශ වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රය කෘතිය තුළ වඩාත් හොදින් දැක්වේ. <ref group="උපුටාගැනීම">​{{harvnb|මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිතවාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර_පරි.වෝල්ටර්_මාරසිංහ|2014|p=7}} හස්ත්‍යාරාමය ඛේටයක (නදියක් සහ කන්දක් අතර පිහිටි), ඛර්වටයක (කඳු වැටිවලින් වට වූ ගමක්), නගරයෙක, පුරදුර්ගයක, නදියක් අසබඩ, මුහුදු වෙරළක, උයනක, වනයක, නියම්ගමක, පටුනක (මුහුදක් අසල පිහිටි වෙළඳ නගරයක්), වනාන්තරයක හෝ දේශ සීමාවක පිහිටුවන්නේ යි. අන් තැනක (ඉදි) නොකරනු ලබන්නේ යි.</ref> ===ස්ථූපය=== [[File:Sapumalgaskada2.png|thumb|250px|කැණීම් කරන ලද සපුමල් වෙහෙර]] පැරණි ස්මාරක අතර ප්‍රධාන තැන හිමිවන ස්ථූපය කැණීමට පෙර විහාර බිමේ උස් ස්ථානයක ගරා වැටී පස් ගොඩැල්ලක් වශයෙන් පැවති අතර නිධන් හොරු විසින් සිදුකළ හානි ද දැකගන්නට ලැබී තිබේ.2021 වර්ෂයේ දී කැණීම් ආරම්භ කළ ස්ථූපයේ ගඩොල්වල ස්වරූපය අනුව දාගැබ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් අතර කාලයට අයත් බවට නිර්ණය කර තිබේ.ඊට අමතරව කැණීම මගින් දාගැබ් මළුවේ පිහිටි වන්දනාව සදහා මුල් යුගයේ භාවිතා කළ හුණුගල් විශේෂයකින් නිර්මාණය කර තිබූ සිරිපතුල් ගල් කිහිපයක් ද,ස්තූපයේ යූඵ ගල ද හමු විය.දාගැබේ ගඩොලු අතර සියුම් ලෙස තිබූ කුඩා ප්‍රමාණයේ රන් සන්නසක් ද කැණීම් මඟින් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන්ව පැවති බවට වාර්තා කර තිබේ. ===ප්‍රතිමාගෘහය=== [[File:Sapumalgaskada5.png|thumb|250px|සංරක්ෂණය කරන ලද පිළිමගෙය]] සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ මුල් වරට කැණීම් සිදුකරන ලද ස්මාරකය වන ප්‍රතිමාගෘහය වශයෙන් වර්ෂ 2015 දී පමණ මෙහි ගවේෂණයක යෙදුණු පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් අඩි 8.5 ක උසකින් යුතු ගල්කණු පේළි දෙකක් තිබූ ස්මාරකය මුල් වරට හඳුනාගෙන තිබුණි.වර්ෂ 2020 දී කැණීම් ආරම්භ කළ විට දෑත් සහ දෙපා විනාශ වී තිබූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්,ශෛලමය බෝධිසත්ව ප්‍රතිමාවක් සහ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් ද හමු වී තිබුණ අතර ඒවා මේ වනවිට වවුනියාව පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබෙනවා.පිළිම ගෙයට පිටතින් පිහිටි ප්‍රාකාරය මතින් පිළිමගෙය පිහිටි බිමට පැමිණීමේ දොරටුවේ සඳකඩපහණක් හා පිළිමගෙයට පිවිසෙන දොරටුවේ තවත් සඳකඩපහණක් හමු වූ අතර ඒවා කව හතරක් සලකුණු කර තිබූ කැටයම් රහිත මුල් යුගයේ සඳකඩපහණවල ලක්ෂණ නිරූපණය කරන බවට සැලකේ.කැණීමෙන් හමු වූ මුරගල්වල පුන්කලස් කොටා ඇති බවට හදුනාගෙන තිබේ.ඊට අමතරව පිළිමගෙයෙහි විශාලත්වය අනුව එය මහල් දෙකකින් යුතුව පවතින්නට ඇතැයි අනුමාන කරන අතර ඉහළ මහල ධාතු මන්දිරය ලෙසත් භාවිතා කරන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරනු ලබයි. ===උපෝසථඝරය=== [[File:Sapumalgasakada4.png|thumb|250px|කැණීම් කරමින් පවතින උපෝසථඝරය]] උපෝසථඝරය වර්ෂ 2025 දී කැණීම් සිදු කළ අතර කුඩා කුඩා පුරාවස්තු 800 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එම කැණීමෙන් හමු වී තිබේ.කෙසේ නමුත් කැණීම් කරන ලද උපෝසථඝරය තවමත් නිසි සංරක්ෂණයකට ලක් කර නොමැත. ===බෝධිඝරය=== දාගැබේ සිට මීටර් 100 ක පමණ දුරින් පිහිටා ඇති නටඹුන් වූ ස්මාරකය "බෝධිඝරය" වන බවට හඳුනාගෙන ඇති මුත් එය තවමත් නිසි කැණීමකට ලක් කර නොමැත. [[File:Sapumalgaskada3.png|thumb|250px|ඉදිකරන ලද නව බෝධිඝරය]] ===විහාරයේ ඇති වෙනත් නටඹුන්=== මෙහි ප්‍රධාන ස්මාරක පිහිටි භූමිය වටා නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රාකාරයක නටඹුන් හමු වී ඇති අතර එයට පිවිසීම සඳහා මුරගල් සහිත දොරටු සතරක් සහ පෙත්මග ක සලකුණු ද හමුවී තිබේ.පූජනීය ස්මාරක පිහිටි මලුවට පහතින් භික්ෂූන් වහන්සේලා පරිහරණය කල කුටි ආදී අනෙකත් අවශේෂ ස්මාරක දැකිය හැක.ඊට අමතරව දිය අඟලක නටඹුන් සහ විහාරයට ආසන්නව වල් බිහි වී ඇති පැරණි වැවක් හා එහි අංග ද හමු වී තිබේ. ==අභිලේඛන== ===අත්තානි කණුව=== මෙම පරිශ්‍රයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මඟින් අත්තානි කණුවක් හමු වී ඇති අතර එය හමුවන විටත් බොහෝ කරුණු ගෙවී ගොස් තිබුණි.එහි පැති හතරෙන් දෙකක පමණක් අක්ෂර ඇති අතර තුන්වන පැත්තේ සුනඛයෙකුගේ සලකුණක් දක්නට ලැබේ.පළමු පැත්තේ අක්ෂර ලිවීම් පේළි 18 ක් අඩංගු වන වන නමුත් ආරම්භක පේළි 11 මුලුමනින්ම පැහැදිලි බවින් තොරය.දෙවන පැත්තෙහි අක්ෂර පේළි 24 කින් සමන්විත වන අතර එහි ද පේළි අංක 1 සිට 11 දක්වා,පේළි අංක 21 සහ 24 ද කියවිය නොහැක.කියවිය හැකි පේළි අනුව ක්‍රි.ව.9-10 සියවස් අතර මධයකාලීන සිංහල අක්ෂර වලින් රචිත මෙහි බදු එකතුකරන්නන්,ප්‍රාදේශීය පරිපාලකයන් සහ ගම්මාන නිලධාරීන් විහාරයට ඇතුළුවීම තහනම් කරන රාජකීය නියෝගයක් සඳහන් වේ.කෙසේ නමුත් ශිලි ලේඛනය බොහෝ දුරට ගෙවී ගොස් ඇති බැවින් මෙම අත්තානි කණුවේ සඳහන් අත්තානි දීමනාව හෝ නියෝගය නිකුත් කළ රජුගේ නාමය ද සොයාගැනීමට නොහැකිව තිබේ.මෙම ශිලාලේඛනය 2020 දෙසැම්බර් 12 වන දින ලේඛන අංක 4636 යටතේ ලියාපදිංචි කර තිබේ. ===රත්‍රං සන්නස=== පැරණි දාගැබ කැණීම් කරන අතරතුර දාගැබ තුළ තිබී රත්‍රං සන්නසක් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන් වන බව හඳුනාගෙන තිබේ. ==පූර්ව වාර්තා== මේ පුදබිම පිළිබඳව මෑතකාලීන ගවේෂණ තුලින් හඳුනාගනු ලැබූ අතර පූර්ව වාර්තා හමු වීම් අල්පය. ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== කුරුන්දි විහාරයේ සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කළ ගලිගමුවේ සන්තබෝධි නා හිමියන් වර්ෂ 2018 දී මෙම ස්ථානයට වැඩමවා උන්වහන්සේ විසින් දරන ලද උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය යටතේ මෙහි කැණීම් සහ භූමි සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.ආරම්භ කළ මුල් කාලයේ උතුරේ දමිළ අන්තවාදී දේශපාලකයන්ගේ යම් විරෝධයක්<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2020-11-10 |title=බෝගස්වැව සපුමල්ගස්කඩ පුරාණ භූමියේ විහාරය ඉදිකිරීමට ටී.එන්.ඒ විරෝධය පාති. |url=https://lankasara.com/si/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/%E0%B6%B6%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B7%80-%E0%B7%83%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%A9-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB/ |website=lankasara.com}}</ref> එල්ල වුවද දිගටම කැණීම් සිදුකර ගනිමින් ප්‍රතිමාගෘහය,දාගැබ,උපෝසථඝරය,ප්‍රධාන මලුව ආදී ගොඩනැගලි සංරක්ෂණය කරමින් පුරාවිද්‍යා‍ ස්ථානයක් ලෙස වැඩිදියුණු කර තිබේ.ඊට අමතරව දෙස් විදෙස් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටින ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කර බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි කර පවත්වාගෙන යනු ලබයි. ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[කදුරුගොඩ විහාරය]] *[[නාගදීප පුරාණ විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහැදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර"/> ==මූලාශ්‍ර== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://www.youtube.com/watch?v=bcxko8V3Ils සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=NA94JO7CW50 සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 2] * [https://www.youtube.com/watch?v=4a2hKna6sVk සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 3] {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} [[සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තුව]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] dw8aj8gnrgddimi9vq0dkb0np4c8kcr 795854 795852 2026-07-14T18:43:10Z KSLwiki24 70498 /* බාහිර සබැඳි */ 795854 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය |alternate_name = සපුමල්ගස්කඩ ආරණ්‍ය සේනාසනය |image = Sapumalgaskada6.jpg |image_size = 200px |alt = |caption = සපුමල්ගස්කඩ පැරණි ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|8|53|48|N|80|39|20|E|display=inline,title}} |map_dot_label = සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |location = [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය]],[[උතුරු පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = බෝගස්වැව ගම්මානය අසල පෙරියකට්ටිකුලම් වනාන්තරය |type = පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = ●පුරාවිද්‍යා~අක්කර 42<br>●පූජාභූමි~අක්කර 120<br>●සමස්ත~අක්කර 162 |height = |builder = |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර |abandoned = ක්‍රි.ව.13 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = සිංහල බෞද්ධ |dependency_of = |occupants = |event =●බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකා තොටුපොල ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වඩමවන අවස්ථාවේ මෙම ආරාමය පිහිටි ප්‍රදේශය හරහා ද වැඩම කළ බවට සැලකේ |excavations = |archaeologists = |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ නිකාය]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]සපුමල්ගස්කඩ බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය | designation1_date = 2013.08.16(පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය) | designation1_number = Gazette No 1823/73 | designation1_criteria = බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බතාරාම සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය''' හෝ '''සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' ({{langx|en|Sapumalgaskada Raja Maha Vihara}}, {{langx|ta|சபுமல்கஸ்கட ராஜ மகா விகாரை}}) යනු [[උතුරු පළාත|උතුරු පළාතේ]] [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය|වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයෙහි]] [[වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] බෝගස්වැව සිංහල ගම්මානයට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ දුරින් හා මරතෝඩි නම් දමිළ ගම්මානයට කිලෝමීටර 6 ක් පමණ දුරින් මේ ගම්මාන ද්විත්වයට මධ්‍යයේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර දී නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි. [[වවුනියාව]] නගරයේ සිට [[AA009 මාර්ගය (ශ්‍රී ලංකාව)|A9 මාර්ගය]] ඔස්සේ පුලියන්කුලම සිට නෙදුන්කේනි මාර්ගයේ පැමිණ නෙදුන්කේනි සිට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙතට පිවිසිය හැක.ඊට අමතරව,කැලෑබෝගස්වැව පැරණි ජලාශය දක්වා ඇති වනගත පාරේ ගමන් කළ විට ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙත පිවිසීමට හැකියාව තිබේ. මෙම ආරාම සංකීර්ණය වර්ෂ 2013 අගෝස්තු මස 16 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] විසින් රජයේ ගැසට් අංක 1823/73 මඟින් පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් නම් කර ඇත.<ref>https://documents.gov.lk/view/egz/2013/8/1823-73_S.pdf</ref> ==ඉතිහාසය== සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් වල නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් වශයෙන් හදුනාගෙන තිබේ.මෙම විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වැනි සියවස දක්වා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ විහාරයක් බවට ද ලැබී ඇති සාධක අනුව තහවුරු වන බව විද්වත් මතය වී තිබේ.කාලිංගමාඝ ආක්‍රමණ සමඟ රජරට රාජධානිය බිඳවැටීම නිසා මෙම ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වූ අතර පසුකාලීනව සීතාවක රාජධානි සමය වන විට වන්නිවරු නම් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් පිරිසක් විටින් විට මෙම ප්‍රදේශවල සමහර කුඩා ප්‍රදේශ පාලනය කල මුත් මේ විහාරය පිහිටි ප්‍රදේශය වර්තමාන සංරක්ෂණ කටයුතු සිදුකරන තුරුම ජනශුන්‍යව පැවති බව පෙනේ. කෙසේ නමුත් සිදු කරන ලද කැණීම් හා මෙහි විහාරාංග අනුව මෙය මධ්‍ය කාලීන අනුරාධපුර යුගයට අයත් පබ්බතාරාම ආකෘතියට නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.මෙහි මුල් කාලීන නාමය තවම සොයාගෙන නොමැති නිසා මෙම විහාරය පිළිබඳව වංශකතා මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වේ දැයි සොයාගැනීමට අපහසු වී තිබේ.නමුත් ජනප්‍රවාදගතව සාධක අනුව හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු විසින් කාලිංගයේ සිට වැඩමවූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම ශ්‍රී දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකාතොටුපළ ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කිරීමේ දී රුවන් මඩුව,මාමඩුව,මල්මඩුව,මඩුකන්ද ශ්‍රී දළදා විහාරය ආදී ස්ථාන ගැන ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන අතර සපුමල්ගස්කඩ හරහා ද දළදා වහන්සේ වඩමවන ගමන් මාර්ගය වැටී තිබුණ බවට සැලකේ.එම මතය සනාථ කිරීමට සාධක හමුව නොමැති මුත් විහාරය වටා දිය අඟලක් පිහිටා ඇති නිසා මෙම විහාරයේ යම් විශේෂත්වයක් තිබෙන්නට ඇතැයි සමහර විද්වතුන් මත පල කරනු ලබයි. ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== ===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ=== අක්කර 50 ක පමණ වපසරියක විසිර පවතින මේ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය පැරණි බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදායක් වන පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය මූලික කොට නිර්මාණය කර තිබෙන මෙහි,ස්තූපය,බෝධිඝරය,ප්‍රතිමාඝරය හා උපෝසථඝරය යන ආගමික ගොඩනැගිලි සතර අඩංගු වූ මධ්‍ය චතුරස්‍රය උස් භූමිභාගයක පිහිටා එම චතුරස්‍රයට පිටතින් ප්‍රදක්ෂිණ පථයක් ද නේවාසික හා වෙනත් ආගමික නොවන ගොඩනැගිලි ප්‍රදක්ෂිණ පථයත් වාස්තු සීමාවේ පිහිටි දිය අඟලත් අතර වූ පහත් බිම් පෙදෙසේ විසිරී පැවතීම,මෙම ආරාම සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වේ.මෙම සම්ප්‍රදාය මහායාන බෞද්ධාගමික බලපෑමට ලක් වූ විහාර සම්ප්‍රදායක් බව පිළිගෙන ඇත.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xv-xxvii |language=si |isbn =}} </ref> මේ බෞද්ධ විහාර සම්ප්‍රදාය පිළිබඳව පුළුල් හා විධිමත් න්‍යායයික විවරණයක් "මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර" නම් කෘතියෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.<ref group="සවිස්තර">මහායාන සම්ප්‍රදායට අයත් කෘතියක් වන මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පස් වැනි සියවසත්,ක්‍රිස්තු වර්ෂ අටවැනි සියවසත් අතර කාලයේ අනුරාධපුර නගරය හා තදාසන්න කලාපයේත් රටෙහි වෙනත් ස්ථාන කිහිපයක් වර්ධනය වී පැවති විශේෂ මහායානික ආයතන පද්ධතියක් හා දැඩි සාම්‍යතාවක් උසුලන බැවින් ඒ හා සමාසන්න කාලයේ මෙම කෘතියේ මුල් අවස්ථාව සංස්ථාපනය කළ හැකි බව මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහයන්ගේ අදහසයි.ආරාම නිර්මාණයේ දී කලින් පිළිවෙළ කරගනු ලැබූ නිශ්චිත සැලැස්මක් පදනම් කරගෙන ඒවා ගොඩනැගූ බවට මූලික සාක්ෂ්‍ය ලැබෙන්නේ මෙම වාස්තුශාස්ත්‍ර කෘතියෙනි.</ref>එහි විස්තර වන ආකාරය අනුව,මෙම පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක මැද මළුවක් තුළ යම්කිසි පූර්ව විචාල සැලැස්මකට අනුව විහාරයේ වඩා වැදගත් ගොඩනැගිලි ස්ථානගතව පවතී.වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රයේ පළමු වැනි පරිච්ඡේදයේ දී මේ වර්ගයට අයත් ‘මූලික ආරාම දොළොසක්’ පිළිබඳ ව දක්වා ඒවායින් කොටසක් පිළිබඳ විස්තර ද දක්වා ඇත. ඒ මූලික ආරාම ප්‍රභේද වශයෙන් "හස්ත්‍යාරාම, සිංහාරාම, දණ්ඩාරාම, පද්මාරාම, ශීතලාගුල්ම, භික්ෂුණ්‍යාරාම, ගෝකුලාරාම, අන්වාරාම, භුජංගඑණාරාම, චක්‍රාරාම, හංසපක්ෂ හා නවාකාර" යන ආරාම ප්‍රභේද දැක්වේ. මෙම ආරාම ප්‍රභේද දොළොස ‘වාස්තු සැලසුම්’ හා ‘වික්‍රාන්ත’ වශයෙන් නැවත කොටස් දෙකකින් විග්‍රහ කෙරේ. ඒ අනුව මූලික ආරාම ප්‍රභේද විසි හතරක් ලැබේ. මේ එකිනෙක ආරාම සඳහා නම් යෙදීමේ දී ඒ ඒ නම්වලින් දැක්වෙන සතුන්ගේ හෝ ප්‍රපංචයන්ගේ ස්වරූප අනුව, එකී නම් තබා ඇති බව පෙනී යයි. ඒ අනුව හස්තියාගේ ස්වරූපය ගන්නා සැලසුම "හස්ත්‍යාරාම" නම් වේ. මෙම නම් තැබීමේ දී පංචාවාස ස්ථානගත කළ ආකාරය ඒ සඳහා වඩාත් බලපෑම් කරන්නට ඇති බව වෝල්ටර් මාරසිංහ මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම සැලසුම් හඳුනා ගැනීමේ දී මැද මළුවේ පිහිටි ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි සතර පිහිටි ස්ථාන පිළිබඳ සැලකිලිමත් වේ. සපුමල්ගස්කඩ විහාරයේ ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි ව්‍යාප්ත වී ඇති ආකාරය අනුව, මෙම විහාරය ‘හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල වන බවත්, තවදුරටත් එය ‘නැගෙනහිර දොරටුව සහිත හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල බවත් හඳුනාගත හැකි වේ.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xxxiii |language=si |isbn =}} </ref> [[File:The layout of the Vijayārāma Monastery.jpg|thumb|250px|පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක සැලසුම<br>( අනුරාධපුර විජයාරාම විහාරය )<ref>{{cite book |title=Sinhalese Monastic Architecture (1971) |author= Senake Bandaranaike |volume= |language=en |isbn =}} </ref> ]] පබ්බත විහාරයන්හි බිම් සැලසුම් පරීක්ෂා කිරීමේ දී මුලතිව් කුරුන්දි විහාරය,අනුරාධපුර වෙස්සගිරිය හා අම්පාර පුළුකුනාවිය යන පබ්බත විහාර හා සමාන වාස්තු සැලසුමකට අනුගත වී ඇති පෞරාණික විහාරයක් බව තහවුරු වේ. සූවිසි වැදෑරුම් ආරාම සැලසුම් අතුරින් කුරුන්දි විහාර සැලසුමෙන් ප්‍රකාශිත හස්ත්‍යාරාම ප්‍රභේදය පිහිටීම් ප්‍රදේශ වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රය කෘතිය තුළ වඩාත් හොදින් දැක්වේ. <ref group="උපුටාගැනීම">​{{harvnb|මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිතවාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර_පරි.වෝල්ටර්_මාරසිංහ|2014|p=7}} හස්ත්‍යාරාමය ඛේටයක (නදියක් සහ කන්දක් අතර පිහිටි), ඛර්වටයක (කඳු වැටිවලින් වට වූ ගමක්), නගරයෙක, පුරදුර්ගයක, නදියක් අසබඩ, මුහුදු වෙරළක, උයනක, වනයක, නියම්ගමක, පටුනක (මුහුදක් අසල පිහිටි වෙළඳ නගරයක්), වනාන්තරයක හෝ දේශ සීමාවක පිහිටුවන්නේ යි. අන් තැනක (ඉදි) නොකරනු ලබන්නේ යි.</ref> ===ස්ථූපය=== [[File:Sapumalgaskada2.png|thumb|250px|කැණීම් කරන ලද සපුමල් වෙහෙර]] පැරණි ස්මාරක අතර ප්‍රධාන තැන හිමිවන ස්ථූපය කැණීමට පෙර විහාර බිමේ උස් ස්ථානයක ගරා වැටී පස් ගොඩැල්ලක් වශයෙන් පැවති අතර නිධන් හොරු විසින් සිදුකළ හානි ද දැකගන්නට ලැබී තිබේ.2021 වර්ෂයේ දී කැණීම් ආරම්භ කළ ස්ථූපයේ ගඩොල්වල ස්වරූපය අනුව දාගැබ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් අතර කාලයට අයත් බවට නිර්ණය කර තිබේ.ඊට අමතරව කැණීම මගින් දාගැබ් මළුවේ පිහිටි වන්දනාව සදහා මුල් යුගයේ භාවිතා කළ හුණුගල් විශේෂයකින් නිර්මාණය කර තිබූ සිරිපතුල් ගල් කිහිපයක් ද,ස්තූපයේ යූඵ ගල ද හමු විය.දාගැබේ ගඩොලු අතර සියුම් ලෙස තිබූ කුඩා ප්‍රමාණයේ රන් සන්නසක් ද කැණීම් මඟින් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන්ව පැවති බවට වාර්තා කර තිබේ. ===ප්‍රතිමාගෘහය=== [[File:Sapumalgaskada5.png|thumb|250px|සංරක්ෂණය කරන ලද පිළිමගෙය]] සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ මුල් වරට කැණීම් සිදුකරන ලද ස්මාරකය වන ප්‍රතිමාගෘහය වශයෙන් වර්ෂ 2015 දී පමණ මෙහි ගවේෂණයක යෙදුණු පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් අඩි 8.5 ක උසකින් යුතු ගල්කණු පේළි දෙකක් තිබූ ස්මාරකය මුල් වරට හඳුනාගෙන තිබුණි.වර්ෂ 2020 දී කැණීම් ආරම්භ කළ විට දෑත් සහ දෙපා විනාශ වී තිබූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්,ශෛලමය බෝධිසත්ව ප්‍රතිමාවක් සහ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් ද හමු වී තිබුණ අතර ඒවා මේ වනවිට වවුනියාව පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබෙනවා.පිළිම ගෙයට පිටතින් පිහිටි ප්‍රාකාරය මතින් පිළිමගෙය පිහිටි බිමට පැමිණීමේ දොරටුවේ සඳකඩපහණක් හා පිළිමගෙයට පිවිසෙන දොරටුවේ තවත් සඳකඩපහණක් හමු වූ අතර ඒවා කව හතරක් සලකුණු කර තිබූ කැටයම් රහිත මුල් යුගයේ සඳකඩපහණවල ලක්ෂණ නිරූපණය කරන බවට සැලකේ.කැණීමෙන් හමු වූ මුරගල්වල පුන්කලස් කොටා ඇති බවට හදුනාගෙන තිබේ.ඊට අමතරව පිළිමගෙයෙහි විශාලත්වය අනුව එය මහල් දෙකකින් යුතුව පවතින්නට ඇතැයි අනුමාන කරන අතර ඉහළ මහල ධාතු මන්දිරය ලෙසත් භාවිතා කරන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරනු ලබයි. ===උපෝසථඝරය=== [[File:Sapumalgasakada4.png|thumb|250px|කැණීම් කරමින් පවතින උපෝසථඝරය]] උපෝසථඝරය වර්ෂ 2025 දී කැණීම් සිදු කළ අතර කුඩා කුඩා පුරාවස්තු 800 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එම කැණීමෙන් හමු වී තිබේ.කෙසේ නමුත් කැණීම් කරන ලද උපෝසථඝරය තවමත් නිසි සංරක්ෂණයකට ලක් කර නොමැත. ===බෝධිඝරය=== දාගැබේ සිට මීටර් 100 ක පමණ දුරින් පිහිටා ඇති නටඹුන් වූ ස්මාරකය "බෝධිඝරය" වන බවට හඳුනාගෙන ඇති මුත් එය තවමත් නිසි කැණීමකට ලක් කර නොමැත. [[File:Sapumalgaskada3.png|thumb|250px|ඉදිකරන ලද නව බෝධිඝරය]] ===විහාරයේ ඇති වෙනත් නටඹුන්=== මෙහි ප්‍රධාන ස්මාරක පිහිටි භූමිය වටා නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රාකාරයක නටඹුන් හමු වී ඇති අතර එයට පිවිසීම සඳහා මුරගල් සහිත දොරටු සතරක් සහ පෙත්මග ක සලකුණු ද හමුවී තිබේ.පූජනීය ස්මාරක පිහිටි මලුවට පහතින් භික්ෂූන් වහන්සේලා පරිහරණය කල කුටි ආදී අනෙකත් අවශේෂ ස්මාරක දැකිය හැක.ඊට අමතරව දිය අඟලක නටඹුන් සහ විහාරයට ආසන්නව වල් බිහි වී ඇති පැරණි වැවක් හා එහි අංග ද හමු වී තිබේ. ==අභිලේඛන== ===අත්තානි කණුව=== මෙම පරිශ්‍රයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මඟින් අත්තානි කණුවක් හමු වී ඇති අතර එය හමුවන විටත් බොහෝ කරුණු ගෙවී ගොස් තිබුණි.එහි පැති හතරෙන් දෙකක පමණක් අක්ෂර ඇති අතර තුන්වන පැත්තේ සුනඛයෙකුගේ සලකුණක් දක්නට ලැබේ.පළමු පැත්තේ අක්ෂර ලිවීම් පේළි 18 ක් අඩංගු වන වන නමුත් ආරම්භක පේළි 11 මුලුමනින්ම පැහැදිලි බවින් තොරය.දෙවන පැත්තෙහි අක්ෂර පේළි 24 කින් සමන්විත වන අතර එහි ද පේළි අංක 1 සිට 11 දක්වා,පේළි අංක 21 සහ 24 ද කියවිය නොහැක.කියවිය හැකි පේළි අනුව ක්‍රි.ව.9-10 සියවස් අතර මධයකාලීන සිංහල අක්ෂර වලින් රචිත මෙහි බදු එකතුකරන්නන්,ප්‍රාදේශීය පරිපාලකයන් සහ ගම්මාන නිලධාරීන් විහාරයට ඇතුළුවීම තහනම් කරන රාජකීය නියෝගයක් සඳහන් වේ.කෙසේ නමුත් ශිලි ලේඛනය බොහෝ දුරට ගෙවී ගොස් ඇති බැවින් මෙම අත්තානි කණුවේ සඳහන් අත්තානි දීමනාව හෝ නියෝගය නිකුත් කළ රජුගේ නාමය ද සොයාගැනීමට නොහැකිව තිබේ.මෙම ශිලාලේඛනය 2020 දෙසැම්බර් 12 වන දින ලේඛන අංක 4636 යටතේ ලියාපදිංචි කර තිබේ. ===රත්‍රං සන්නස=== පැරණි දාගැබ කැණීම් කරන අතරතුර දාගැබ තුළ තිබී රත්‍රං සන්නසක් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන් වන බව හඳුනාගෙන තිබේ. ==පූර්ව වාර්තා== මේ පුදබිම පිළිබඳව මෑතකාලීන ගවේෂණ තුලින් හඳුනාගනු ලැබූ අතර පූර්ව වාර්තා හමු වීම් අල්පය. ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== කුරුන්දි විහාරයේ සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කළ ගලිගමුවේ සන්තබෝධි නා හිමියන් වර්ෂ 2018 දී මෙම ස්ථානයට වැඩමවා උන්වහන්සේ විසින් දරන ලද උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය යටතේ මෙහි කැණීම් සහ භූමි සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.ආරම්භ කළ මුල් කාලයේ උතුරේ දමිළ අන්තවාදී දේශපාලකයන්ගේ යම් විරෝධයක්<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2020-11-10 |title=බෝගස්වැව සපුමල්ගස්කඩ පුරාණ භූමියේ විහාරය ඉදිකිරීමට ටී.එන්.ඒ විරෝධය පාති. |url=https://lankasara.com/si/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/%E0%B6%B6%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B7%80-%E0%B7%83%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%A9-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB/ |website=lankasara.com}}</ref> එල්ල වුවද දිගටම කැණීම් සිදුකර ගනිමින් ප්‍රතිමාගෘහය,දාගැබ,උපෝසථඝරය,ප්‍රධාන මලුව ආදී ගොඩනැගලි සංරක්ෂණය කරමින් පුරාවිද්‍යා‍ ස්ථානයක් ලෙස වැඩිදියුණු කර තිබේ.ඊට අමතරව දෙස් විදෙස් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටින ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කර බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි කර පවත්වාගෙන යනු ලබයි. ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[කදුරුගොඩ විහාරය]] *[[නාගදීප පුරාණ විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහැදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර"/> ==මූලාශ්‍ර== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://www.youtube.com/watch?v=bcxko8V3Ils සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=NA94JO7CW50 සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 2] * [https://www.youtube.com/watch?v=4a2hKna6sVk සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 3] {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තුව]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] pf3ojcnoq34htrdadyiu7ssi1ufge36 795860 795854 2026-07-14T19:54:40Z KSLwiki24 70498 /* බාහිර සබැඳි */ 795860 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය |alternate_name = සපුමල්ගස්කඩ ආරණ්‍ය සේනාසනය |image = Sapumalgaskada6.jpg |image_size = 200px |alt = |caption = සපුමල්ගස්කඩ පැරණි ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|8|53|48|N|80|39|20|E|display=inline,title}} |map_dot_label = සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |location = [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය]],[[උතුරු පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = බෝගස්වැව ගම්මානය අසල පෙරියකට්ටිකුලම් වනාන්තරය |type = පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = ●පුරාවිද්‍යා~අක්කර 42<br>●පූජාභූමි~අක්කර 120<br>●සමස්ත~අක්කර 162 |height = |builder = |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර |abandoned = ක්‍රි.ව.13 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = සිංහල බෞද්ධ |dependency_of = |occupants = |event =●බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකා තොටුපොල ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වඩමවන අවස්ථාවේ මෙම ආරාමය පිහිටි ප්‍රදේශය හරහා ද වැඩම කළ බවට සැලකේ |excavations = |archaeologists = |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ නිකාය]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]සපුමල්ගස්කඩ බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය | designation1_date = 2013.08.16(පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය) | designation1_number = Gazette No 1823/73 | designation1_criteria = බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බතාරාම සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය''' හෝ '''සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' ({{langx|en|Sapumalgaskada Raja Maha Vihara}}, {{langx|ta|சபுமல்கஸ்கட ராஜ மகா விகாரை}}) යනු [[උතුරු පළාත|උතුරු පළාතේ]] [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය|වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයෙහි]] [[වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] බෝගස්වැව සිංහල ගම්මානයට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ දුරින් හා මරතෝඩි නම් දමිළ ගම්මානයට කිලෝමීටර 6 ක් පමණ දුරින් මේ ගම්මාන ද්විත්වයට මධ්‍යයේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර දී නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි. [[වවුනියාව]] නගරයේ සිට [[AA009 මාර්ගය (ශ්‍රී ලංකාව)|A9 මාර්ගය]] ඔස්සේ පුලියන්කුලම සිට නෙදුන්කේනි මාර්ගයේ පැමිණ නෙදුන්කේනි සිට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙතට පිවිසිය හැක.ඊට අමතරව,කැලෑබෝගස්වැව පැරණි ජලාශය දක්වා ඇති වනගත පාරේ ගමන් කළ විට ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙත පිවිසීමට හැකියාව තිබේ. මෙම ආරාම සංකීර්ණය වර්ෂ 2013 අගෝස්තු මස 16 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] විසින් රජයේ ගැසට් අංක 1823/73 මඟින් පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් නම් කර ඇත.<ref>https://documents.gov.lk/view/egz/2013/8/1823-73_S.pdf</ref> ==ඉතිහාසය== සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් වල නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් වශයෙන් හදුනාගෙන තිබේ.මෙම විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වැනි සියවස දක්වා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ විහාරයක් බවට ද ලැබී ඇති සාධක අනුව තහවුරු වන බව විද්වත් මතය වී තිබේ.කාලිංගමාඝ ආක්‍රමණ සමඟ රජරට රාජධානිය බිඳවැටීම නිසා මෙම ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වූ අතර පසුකාලීනව සීතාවක රාජධානි සමය වන විට වන්නිවරු නම් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් පිරිසක් විටින් විට මෙම ප්‍රදේශවල සමහර කුඩා ප්‍රදේශ පාලනය කල මුත් මේ විහාරය පිහිටි ප්‍රදේශය වර්තමාන සංරක්ෂණ කටයුතු සිදුකරන තුරුම ජනශුන්‍යව පැවති බව පෙනේ. කෙසේ නමුත් සිදු කරන ලද කැණීම් හා මෙහි විහාරාංග අනුව මෙය මධ්‍ය කාලීන අනුරාධපුර යුගයට අයත් පබ්බතාරාම ආකෘතියට නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.මෙහි මුල් කාලීන නාමය තවම සොයාගෙන නොමැති නිසා මෙම විහාරය පිළිබඳව වංශකතා මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වේ දැයි සොයාගැනීමට අපහසු වී තිබේ.නමුත් ජනප්‍රවාදගතව සාධක අනුව හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු විසින් කාලිංගයේ සිට වැඩමවූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම ශ්‍රී දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකාතොටුපළ ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කිරීමේ දී රුවන් මඩුව,මාමඩුව,මල්මඩුව,මඩුකන්ද ශ්‍රී දළදා විහාරය ආදී ස්ථාන ගැන ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන අතර සපුමල්ගස්කඩ හරහා ද දළදා වහන්සේ වඩමවන ගමන් මාර්ගය වැටී තිබුණ බවට සැලකේ.එම මතය සනාථ කිරීමට සාධක හමුව නොමැති මුත් විහාරය වටා දිය අඟලක් පිහිටා ඇති නිසා මෙම විහාරයේ යම් විශේෂත්වයක් තිබෙන්නට ඇතැයි සමහර විද්වතුන් මත පල කරනු ලබයි. ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== ===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ=== අක්කර 50 ක පමණ වපසරියක විසිර පවතින මේ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය පැරණි බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදායක් වන පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය මූලික කොට නිර්මාණය කර තිබෙන මෙහි,ස්තූපය,බෝධිඝරය,ප්‍රතිමාඝරය හා උපෝසථඝරය යන ආගමික ගොඩනැගිලි සතර අඩංගු වූ මධ්‍ය චතුරස්‍රය උස් භූමිභාගයක පිහිටා එම චතුරස්‍රයට පිටතින් ප්‍රදක්ෂිණ පථයක් ද නේවාසික හා වෙනත් ආගමික නොවන ගොඩනැගිලි ප්‍රදක්ෂිණ පථයත් වාස්තු සීමාවේ පිහිටි දිය අඟලත් අතර වූ පහත් බිම් පෙදෙසේ විසිරී පැවතීම,මෙම ආරාම සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වේ.මෙම සම්ප්‍රදාය මහායාන බෞද්ධාගමික බලපෑමට ලක් වූ විහාර සම්ප්‍රදායක් බව පිළිගෙන ඇත.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xv-xxvii |language=si |isbn =}} </ref> මේ බෞද්ධ විහාර සම්ප්‍රදාය පිළිබඳව පුළුල් හා විධිමත් න්‍යායයික විවරණයක් "මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර" නම් කෘතියෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.<ref group="සවිස්තර">මහායාන සම්ප්‍රදායට අයත් කෘතියක් වන මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පස් වැනි සියවසත්,ක්‍රිස්තු වර්ෂ අටවැනි සියවසත් අතර කාලයේ අනුරාධපුර නගරය හා තදාසන්න කලාපයේත් රටෙහි වෙනත් ස්ථාන කිහිපයක් වර්ධනය වී පැවති විශේෂ මහායානික ආයතන පද්ධතියක් හා දැඩි සාම්‍යතාවක් උසුලන බැවින් ඒ හා සමාසන්න කාලයේ මෙම කෘතියේ මුල් අවස්ථාව සංස්ථාපනය කළ හැකි බව මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහයන්ගේ අදහසයි.ආරාම නිර්මාණයේ දී කලින් පිළිවෙළ කරගනු ලැබූ නිශ්චිත සැලැස්මක් පදනම් කරගෙන ඒවා ගොඩනැගූ බවට මූලික සාක්ෂ්‍ය ලැබෙන්නේ මෙම වාස්තුශාස්ත්‍ර කෘතියෙනි.</ref>එහි විස්තර වන ආකාරය අනුව,මෙම පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක මැද මළුවක් තුළ යම්කිසි පූර්ව විචාල සැලැස්මකට අනුව විහාරයේ වඩා වැදගත් ගොඩනැගිලි ස්ථානගතව පවතී.වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රයේ පළමු වැනි පරිච්ඡේදයේ දී මේ වර්ගයට අයත් ‘මූලික ආරාම දොළොසක්’ පිළිබඳ ව දක්වා ඒවායින් කොටසක් පිළිබඳ විස්තර ද දක්වා ඇත. ඒ මූලික ආරාම ප්‍රභේද වශයෙන් "හස්ත්‍යාරාම, සිංහාරාම, දණ්ඩාරාම, පද්මාරාම, ශීතලාගුල්ම, භික්ෂුණ්‍යාරාම, ගෝකුලාරාම, අන්වාරාම, භුජංගඑණාරාම, චක්‍රාරාම, හංසපක්ෂ හා නවාකාර" යන ආරාම ප්‍රභේද දැක්වේ. මෙම ආරාම ප්‍රභේද දොළොස ‘වාස්තු සැලසුම්’ හා ‘වික්‍රාන්ත’ වශයෙන් නැවත කොටස් දෙකකින් විග්‍රහ කෙරේ. ඒ අනුව මූලික ආරාම ප්‍රභේද විසි හතරක් ලැබේ. මේ එකිනෙක ආරාම සඳහා නම් යෙදීමේ දී ඒ ඒ නම්වලින් දැක්වෙන සතුන්ගේ හෝ ප්‍රපංචයන්ගේ ස්වරූප අනුව, එකී නම් තබා ඇති බව පෙනී යයි. ඒ අනුව හස්තියාගේ ස්වරූපය ගන්නා සැලසුම "හස්ත්‍යාරාම" නම් වේ. මෙම නම් තැබීමේ දී පංචාවාස ස්ථානගත කළ ආකාරය ඒ සඳහා වඩාත් බලපෑම් කරන්නට ඇති බව වෝල්ටර් මාරසිංහ මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම සැලසුම් හඳුනා ගැනීමේ දී මැද මළුවේ පිහිටි ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි සතර පිහිටි ස්ථාන පිළිබඳ සැලකිලිමත් වේ. සපුමල්ගස්කඩ විහාරයේ ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි ව්‍යාප්ත වී ඇති ආකාරය අනුව, මෙම විහාරය ‘හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල වන බවත්, තවදුරටත් එය ‘නැගෙනහිර දොරටුව සහිත හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල බවත් හඳුනාගත හැකි වේ.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xxxiii |language=si |isbn =}} </ref> [[File:The layout of the Vijayārāma Monastery.jpg|thumb|250px|පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක සැලසුම<br>( අනුරාධපුර විජයාරාම විහාරය )<ref>{{cite book |title=Sinhalese Monastic Architecture (1971) |author= Senake Bandaranaike |volume= |language=en |isbn =}} </ref> ]] පබ්බත විහාරයන්හි බිම් සැලසුම් පරීක්ෂා කිරීමේ දී මුලතිව් කුරුන්දි විහාරය,අනුරාධපුර වෙස්සගිරිය හා අම්පාර පුළුකුනාවිය යන පබ්බත විහාර හා සමාන වාස්තු සැලසුමකට අනුගත වී ඇති පෞරාණික විහාරයක් බව තහවුරු වේ. සූවිසි වැදෑරුම් ආරාම සැලසුම් අතුරින් කුරුන්දි විහාර සැලසුමෙන් ප්‍රකාශිත හස්ත්‍යාරාම ප්‍රභේදය පිහිටීම් ප්‍රදේශ වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රය කෘතිය තුළ වඩාත් හොදින් දැක්වේ. <ref group="උපුටාගැනීම">​{{harvnb|මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිතවාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර_පරි.වෝල්ටර්_මාරසිංහ|2014|p=7}} හස්ත්‍යාරාමය ඛේටයක (නදියක් සහ කන්දක් අතර පිහිටි), ඛර්වටයක (කඳු වැටිවලින් වට වූ ගමක්), නගරයෙක, පුරදුර්ගයක, නදියක් අසබඩ, මුහුදු වෙරළක, උයනක, වනයක, නියම්ගමක, පටුනක (මුහුදක් අසල පිහිටි වෙළඳ නගරයක්), වනාන්තරයක හෝ දේශ සීමාවක පිහිටුවන්නේ යි. අන් තැනක (ඉදි) නොකරනු ලබන්නේ යි.</ref> ===ස්ථූපය=== [[File:Sapumalgaskada2.png|thumb|250px|කැණීම් කරන ලද සපුමල් වෙහෙර]] පැරණි ස්මාරක අතර ප්‍රධාන තැන හිමිවන ස්ථූපය කැණීමට පෙර විහාර බිමේ උස් ස්ථානයක ගරා වැටී පස් ගොඩැල්ලක් වශයෙන් පැවති අතර නිධන් හොරු විසින් සිදුකළ හානි ද දැකගන්නට ලැබී තිබේ.2021 වර්ෂයේ දී කැණීම් ආරම්භ කළ ස්ථූපයේ ගඩොල්වල ස්වරූපය අනුව දාගැබ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් අතර කාලයට අයත් බවට නිර්ණය කර තිබේ.ඊට අමතරව කැණීම මගින් දාගැබ් මළුවේ පිහිටි වන්දනාව සදහා මුල් යුගයේ භාවිතා කළ හුණුගල් විශේෂයකින් නිර්මාණය කර තිබූ සිරිපතුල් ගල් කිහිපයක් ද,ස්තූපයේ යූඵ ගල ද හමු විය.දාගැබේ ගඩොලු අතර සියුම් ලෙස තිබූ කුඩා ප්‍රමාණයේ රන් සන්නසක් ද කැණීම් මඟින් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන්ව පැවති බවට වාර්තා කර තිබේ. ===ප්‍රතිමාගෘහය=== [[File:Sapumalgaskada5.png|thumb|250px|සංරක්ෂණය කරන ලද පිළිමගෙය]] සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ මුල් වරට කැණීම් සිදුකරන ලද ස්මාරකය වන ප්‍රතිමාගෘහය වශයෙන් වර්ෂ 2015 දී පමණ මෙහි ගවේෂණයක යෙදුණු පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් අඩි 8.5 ක උසකින් යුතු ගල්කණු පේළි දෙකක් තිබූ ස්මාරකය මුල් වරට හඳුනාගෙන තිබුණි.වර්ෂ 2020 දී කැණීම් ආරම්භ කළ විට දෑත් සහ දෙපා විනාශ වී තිබූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්,ශෛලමය බෝධිසත්ව ප්‍රතිමාවක් සහ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් ද හමු වී තිබුණ අතර ඒවා මේ වනවිට වවුනියාව පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබෙනවා.පිළිම ගෙයට පිටතින් පිහිටි ප්‍රාකාරය මතින් පිළිමගෙය පිහිටි බිමට පැමිණීමේ දොරටුවේ සඳකඩපහණක් හා පිළිමගෙයට පිවිසෙන දොරටුවේ තවත් සඳකඩපහණක් හමු වූ අතර ඒවා කව හතරක් සලකුණු කර තිබූ කැටයම් රහිත මුල් යුගයේ සඳකඩපහණවල ලක්ෂණ නිරූපණය කරන බවට සැලකේ.කැණීමෙන් හමු වූ මුරගල්වල පුන්කලස් කොටා ඇති බවට හදුනාගෙන තිබේ.ඊට අමතරව පිළිමගෙයෙහි විශාලත්වය අනුව එය මහල් දෙකකින් යුතුව පවතින්නට ඇතැයි අනුමාන කරන අතර ඉහළ මහල ධාතු මන්දිරය ලෙසත් භාවිතා කරන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරනු ලබයි. ===උපෝසථඝරය=== [[File:Sapumalgasakada4.png|thumb|250px|කැණීම් කරමින් පවතින උපෝසථඝරය]] උපෝසථඝරය වර්ෂ 2025 දී කැණීම් සිදු කළ අතර කුඩා කුඩා පුරාවස්තු 800 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එම කැණීමෙන් හමු වී තිබේ.කෙසේ නමුත් කැණීම් කරන ලද උපෝසථඝරය තවමත් නිසි සංරක්ෂණයකට ලක් කර නොමැත. ===බෝධිඝරය=== දාගැබේ සිට මීටර් 100 ක පමණ දුරින් පිහිටා ඇති නටඹුන් වූ ස්මාරකය "බෝධිඝරය" වන බවට හඳුනාගෙන ඇති මුත් එය තවමත් නිසි කැණීමකට ලක් කර නොමැත. [[File:Sapumalgaskada3.png|thumb|250px|ඉදිකරන ලද නව බෝධිඝරය]] ===විහාරයේ ඇති වෙනත් නටඹුන්=== මෙහි ප්‍රධාන ස්මාරක පිහිටි භූමිය වටා නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රාකාරයක නටඹුන් හමු වී ඇති අතර එයට පිවිසීම සඳහා මුරගල් සහිත දොරටු සතරක් සහ පෙත්මග ක සලකුණු ද හමුවී තිබේ.පූජනීය ස්මාරක පිහිටි මලුවට පහතින් භික්ෂූන් වහන්සේලා පරිහරණය කල කුටි ආදී අනෙකත් අවශේෂ ස්මාරක දැකිය හැක.ඊට අමතරව දිය අඟලක නටඹුන් සහ විහාරයට ආසන්නව වල් බිහි වී ඇති පැරණි වැවක් හා එහි අංග ද හමු වී තිබේ. ==අභිලේඛන== ===අත්තානි කණුව=== මෙම පරිශ්‍රයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මඟින් අත්තානි කණුවක් හමු වී ඇති අතර එය හමුවන විටත් බොහෝ කරුණු ගෙවී ගොස් තිබුණි.එහි පැති හතරෙන් දෙකක පමණක් අක්ෂර ඇති අතර තුන්වන පැත්තේ සුනඛයෙකුගේ සලකුණක් දක්නට ලැබේ.පළමු පැත්තේ අක්ෂර ලිවීම් පේළි 18 ක් අඩංගු වන වන නමුත් ආරම්භක පේළි 11 මුලුමනින්ම පැහැදිලි බවින් තොරය.දෙවන පැත්තෙහි අක්ෂර පේළි 24 කින් සමන්විත වන අතර එහි ද පේළි අංක 1 සිට 11 දක්වා,පේළි අංක 21 සහ 24 ද කියවිය නොහැක.කියවිය හැකි පේළි අනුව ක්‍රි.ව.9-10 සියවස් අතර මධයකාලීන සිංහල අක්ෂර වලින් රචිත මෙහි බදු එකතුකරන්නන්,ප්‍රාදේශීය පරිපාලකයන් සහ ගම්මාන නිලධාරීන් විහාරයට ඇතුළුවීම තහනම් කරන රාජකීය නියෝගයක් සඳහන් වේ.කෙසේ නමුත් ශිලි ලේඛනය බොහෝ දුරට ගෙවී ගොස් ඇති බැවින් මෙම අත්තානි කණුවේ සඳහන් අත්තානි දීමනාව හෝ නියෝගය නිකුත් කළ රජුගේ නාමය ද සොයාගැනීමට නොහැකිව තිබේ.මෙම ශිලාලේඛනය 2020 දෙසැම්බර් 12 වන දින ලේඛන අංක 4636 යටතේ ලියාපදිංචි කර තිබේ. ===රත්‍රං සන්නස=== පැරණි දාගැබ කැණීම් කරන අතරතුර දාගැබ තුළ තිබී රත්‍රං සන්නසක් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන් වන බව හඳුනාගෙන තිබේ. ==පූර්ව වාර්තා== මේ පුදබිම පිළිබඳව මෑතකාලීන ගවේෂණ තුලින් හඳුනාගනු ලැබූ අතර පූර්ව වාර්තා හමු වීම් අල්පය. ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== කුරුන්දි විහාරයේ සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කළ ගලිගමුවේ සන්තබෝධි නා හිමියන් වර්ෂ 2018 දී මෙම ස්ථානයට වැඩමවා උන්වහන්සේ විසින් දරන ලද උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය යටතේ මෙහි කැණීම් සහ භූමි සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.ආරම්භ කළ මුල් කාලයේ උතුරේ දමිළ අන්තවාදී දේශපාලකයන්ගේ යම් විරෝධයක්<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2020-11-10 |title=බෝගස්වැව සපුමල්ගස්කඩ පුරාණ භූමියේ විහාරය ඉදිකිරීමට ටී.එන්.ඒ විරෝධය පාති. |url=https://lankasara.com/si/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/%E0%B6%B6%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B7%80-%E0%B7%83%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%A9-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB/ |website=lankasara.com}}</ref> එල්ල වුවද දිගටම කැණීම් සිදුකර ගනිමින් ප්‍රතිමාගෘහය,දාගැබ,උපෝසථඝරය,ප්‍රධාන මලුව ආදී ගොඩනැගලි සංරක්ෂණය කරමින් පුරාවිද්‍යා‍ ස්ථානයක් ලෙස වැඩිදියුණු කර තිබේ.ඊට අමතරව දෙස් විදෙස් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටින ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කර බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි කර පවත්වාගෙන යනු ලබයි. ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[කදුරුගොඩ විහාරය]] *[[නාගදීප පුරාණ විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහැදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර"/> ==මූලාශ්‍ර== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://www.youtube.com/watch?v=bcxko8V3Ils සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=NA94JO7CW50 සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 2] * [https://www.youtube.com/watch?v=4a2hKna6sVk සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 3] {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන}} [[සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තුව]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] 3ozhma7fx7ejnfjzms0j7aokqzn2bgq 795862 795860 2026-07-14T20:03:30Z KSLwiki24 70498 795862 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name = සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය |alternate_name = සපුමල්ගස්කඩ ආරණ්‍ය සේනාසනය |image = Sapumalgaskada6.jpg |image_size = 200px |alt = |caption = සපුමල්ගස්කඩ පැරණි ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{coord|8|53|48|N|80|39|20|E|display=inline,title}} |map_dot_label = සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |location = [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය]],[[උතුරු පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = බෝගස්වැව ගම්මානය අසල පෙරියකට්ටිකුලම් වනාන්තරය |type = පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය |part_of = |length = |width = |area = ●පුරාවිද්‍යා~අක්කර 42<br>●පූජාභූමි~අක්කර 120<br>●සමස්ත~අක්කර 162 |height = |builder = |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර |abandoned = ක්‍රි.ව.13 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = සිංහල බෞද්ධ |dependency_of = |occupants = |event =●බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකා තොටුපොල ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වඩමවන අවස්ථාවේ මෙම ආරාමය පිහිටි ප්‍රදේශය හරහා ද වැඩම කළ බවට සැලකේ |excavations = |archaeologists = |condition = සංරක්ෂණය කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ නිකාය]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]සපුමල්ගස්කඩ බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය | designation1_date = 2013.08.16(පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකය) | designation1_number = Gazette No 1823/73 | designation1_criteria = බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පබ්බතාරාම සංකීර්ණ | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය''' හෝ '''සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' ({{langx|en|Sapumalgaskada Raja Maha Vihara}}, {{langx|ta|சபுமல்கஸ்கட ராஜ மகா விகாரை}}) යනු [[උතුරු පළාත|උතුරු පළාතේ]] [[වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කය|වවුනියාව දිස්ත්‍රික්කයෙහි]] [[වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|වවුනියාව උතුර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] බෝගස්වැව සිංහල ගම්මානයට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ දුරින් හා මරතෝඩි නම් දමිළ ගම්මානයට කිලෝමීටර 6 ක් පමණ දුරින් මේ ගම්මාන ද්විත්වයට මධ්‍යයේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි ක්‍රි.ව.1-3 සියවස් අතර දී නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි. [[වවුනියාව]] නගරයේ සිට [[AA009 මාර්ගය (ශ්‍රී ලංකාව)|A9 මාර්ගය]] ඔස්සේ පුලියන්කුලම සිට නෙදුන්කේනි මාර්ගයේ පැමිණ නෙදුන්කේනි සිට කිලෝමීටර 5 ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ පෙරිකට්ටිකුලම රක්ෂිතයේ පිහිටි මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙතට පිවිසිය හැක.ඊට අමතරව,කැලෑබෝගස්වැව පැරණි ජලාශය දක්වා ඇති වනගත පාරේ ගමන් කළ විට ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය වෙත පිවිසීමට හැකියාව තිබේ. මෙම ආරාම සංකීර්ණය වර්ෂ 2013 අගෝස්තු මස 16 වන දින [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] විසින් රජයේ ගැසට් අංක 1823/73 මඟින් පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වශයෙන් නම් කර ඇත.<ref>https://documents.gov.lk/view/egz/2013/8/1823-73_S.pdf</ref> ==ඉතිහාසය== සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් වල නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් වශයෙන් හදුනාගෙන තිබේ.මෙම විහාර බිම ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වැනි සියවස දක්වා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබූ විහාරයක් බවට ද ලැබී ඇති සාධක අනුව තහවුරු වන බව විද්වත් මතය වී තිබේ.කාලිංගමාඝ ආක්‍රමණ සමඟ රජරට රාජධානිය බිඳවැටීම නිසා මෙම ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වූ අතර පසුකාලීනව සීතාවක රාජධානි සමය වන විට වන්නිවරු නම් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් පිරිසක් විටින් විට මෙම ප්‍රදේශවල සමහර කුඩා ප්‍රදේශ පාලනය කල මුත් මේ විහාරය පිහිටි ප්‍රදේශය වර්තමාන සංරක්ෂණ කටයුතු සිදුකරන තුරුම ජනශුන්‍යව පැවති බව පෙනේ. කෙසේ නමුත් සිදු කරන ලද කැණීම් හා මෙහි විහාරාංග අනුව මෙය මධ්‍ය කාලීන අනුරාධපුර යුගයට අයත් පබ්බතාරාම ආකෘතියට නිර්මාණය කරන ලද විහාරයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.මෙහි මුල් කාලීන නාමය තවම සොයාගෙන නොමැති නිසා මෙම විහාරය පිළිබඳව වංශකතා මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වේ දැයි සොයාගැනීමට අපහසු වී තිබේ.නමුත් ජනප්‍රවාදගතව සාධක අනුව හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු විසින් කාලිංගයේ සිට වැඩමවූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වාම ශ්‍රී දළදා වහන්සේ මුලතිව් ගුරුකන්ද ලංකාතොටුපළ ඔස්සේ අනුරාධපුරයට වැඩම කිරීමේ දී රුවන් මඩුව,මාමඩුව,මල්මඩුව,මඩුකන්ද ශ්‍රී දළදා විහාරය ආදී ස්ථාන ගැන ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වන අතර සපුමල්ගස්කඩ හරහා ද දළදා වහන්සේ වඩමවන ගමන් මාර්ගය වැටී තිබුණ බවට සැලකේ.එම මතය සනාථ කිරීමට සාධක හමුව නොමැති මුත් විහාරය වටා දිය අඟලක් පිහිටා ඇති නිසා මෙම විහාරයේ යම් විශේෂත්වයක් තිබෙන්නට ඇතැයි සමහර විද්වතුන් මත පල කරනු ලබයි. ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== ===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ=== අක්කර 50 ක පමණ වපසරියක විසිර පවතින මේ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය පැරණි බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදායක් වන පබ්බතාරාම බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදාය මූලික කොට නිර්මාණය කර තිබෙන මෙහි,ස්තූපය,බෝධිඝරය,ප්‍රතිමාඝරය හා උපෝසථඝරය යන ආගමික ගොඩනැගිලි සතර අඩංගු වූ මධ්‍ය චතුරස්‍රය උස් භූමිභාගයක පිහිටා එම චතුරස්‍රයට පිටතින් ප්‍රදක්ෂිණ පථයක් ද නේවාසික හා වෙනත් ආගමික නොවන ගොඩනැගිලි ප්‍රදක්ෂිණ පථයත් වාස්තු සීමාවේ පිහිටි දිය අඟලත් අතර වූ පහත් බිම් පෙදෙසේ විසිරී පැවතීම,මෙම ආරාම සම්ප්‍රදායේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වේ.මෙම සම්ප්‍රදාය මහායාන බෞද්ධාගමික බලපෑමට ලක් වූ විහාර සම්ප්‍රදායක් බව පිළිගෙන ඇත.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xv-xxvii |language=si |isbn =}} </ref> මේ බෞද්ධ විහාර සම්ප්‍රදාය පිළිබඳව පුළුල් හා විධිමත් න්‍යායයික විවරණයක් "මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර" නම් කෘතියෙන් ඉදිරිපත් කර ඇත.<ref group="සවිස්තර">මහායාන සම්ප්‍රදායට අයත් කෘතියක් වන මෙය ක්‍රිස්තු වර්ෂ පස් වැනි සියවසත්,ක්‍රිස්තු වර්ෂ අටවැනි සියවසත් අතර කාලයේ අනුරාධපුර නගරය හා තදාසන්න කලාපයේත් රටෙහි වෙනත් ස්ථාන කිහිපයක් වර්ධනය වී පැවති විශේෂ මහායානික ආයතන පද්ධතියක් හා දැඩි සාම්‍යතාවක් උසුලන බැවින් ඒ හා සමාසන්න කාලයේ මෙම කෘතියේ මුල් අවස්ථාව සංස්ථාපනය කළ හැකි බව මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහයන්ගේ අදහසයි.ආරාම නිර්මාණයේ දී කලින් පිළිවෙළ කරගනු ලැබූ නිශ්චිත සැලැස්මක් පදනම් කරගෙන ඒවා ගොඩනැගූ බවට මූලික සාක්ෂ්‍ය ලැබෙන්නේ මෙම වාස්තුශාස්ත්‍ර කෘතියෙනි.</ref>එහි විස්තර වන ආකාරය අනුව,මෙම පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක මැද මළුවක් තුළ යම්කිසි පූර්ව විචාල සැලැස්මකට අනුව විහාරයේ වඩා වැදගත් ගොඩනැගිලි ස්ථානගතව පවතී.වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රයේ පළමු වැනි පරිච්ඡේදයේ දී මේ වර්ගයට අයත් ‘මූලික ආරාම දොළොසක්’ පිළිබඳ ව දක්වා ඒවායින් කොටසක් පිළිබඳ විස්තර ද දක්වා ඇත. ඒ මූලික ආරාම ප්‍රභේද වශයෙන් "හස්ත්‍යාරාම, සිංහාරාම, දණ්ඩාරාම, පද්මාරාම, ශීතලාගුල්ම, භික්ෂුණ්‍යාරාම, ගෝකුලාරාම, අන්වාරාම, භුජංගඑණාරාම, චක්‍රාරාම, හංසපක්ෂ හා නවාකාර" යන ආරාම ප්‍රභේද දැක්වේ. මෙම ආරාම ප්‍රභේද දොළොස ‘වාස්තු සැලසුම්’ හා ‘වික්‍රාන්ත’ වශයෙන් නැවත කොටස් දෙකකින් විග්‍රහ කෙරේ. ඒ අනුව මූලික ආරාම ප්‍රභේද විසි හතරක් ලැබේ. මේ එකිනෙක ආරාම සඳහා නම් යෙදීමේ දී ඒ ඒ නම්වලින් දැක්වෙන සතුන්ගේ හෝ ප්‍රපංචයන්ගේ ස්වරූප අනුව, එකී නම් තබා ඇති බව පෙනී යයි. ඒ අනුව හස්තියාගේ ස්වරූපය ගන්නා සැලසුම "හස්ත්‍යාරාම" නම් වේ. මෙම නම් තැබීමේ දී පංචාවාස ස්ථානගත කළ ආකාරය ඒ සඳහා වඩාත් බලපෑම් කරන්නට ඇති බව වෝල්ටර් මාරසිංහ මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් පෙන්වා දී ඇත. මෙම සැලසුම් හඳුනා ගැනීමේ දී මැද මළුවේ පිහිටි ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි සතර පිහිටි ස්ථාන පිළිබඳ සැලකිලිමත් වේ. සපුමල්ගස්කඩ විහාරයේ ප්‍රධාන පූජනීය ගොඩනැගිලි ව්‍යාප්ත වී ඇති ආකාරය අනුව, මෙම විහාරය ‘හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල වන බවත්, තවදුරටත් එය ‘නැගෙනහිර දොරටුව සහිත හස්ත්‍යාරාම’ සැලැස්මට අනුකූල බවත් හඳුනාගත හැකි වේ.<ref>{{cite book |title=මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිත වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර(නාගරි පෙළ හා සිංහල පරිවර්තනය)(2014) |author= පරිවර්තනය.වෝල්ටර් මාරසිංහ |volume=pp. xxxiii |language=si |isbn =}} </ref> [[File:The layout of the Vijayārāma Monastery.jpg|thumb|250px|පබ්බත විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරයක සැලසුම<br>( අනුරාධපුර විජයාරාම විහාරය )<ref>{{cite book |title=Sinhalese Monastic Architecture (1971) |author= Senake Bandaranaike |volume= |language=en |isbn =}} </ref> ]] පබ්බත විහාරයන්හි බිම් සැලසුම් පරීක්ෂා කිරීමේ දී මුලතිව් කුරුන්දි විහාරය,අනුරාධපුර වෙස්සගිරිය හා අම්පාර පුළුකුනාවිය යන පබ්බත විහාර හා සමාන වාස්තු සැලසුමකට අනුගත වී ඇති පෞරාණික විහාරයක් බව තහවුරු වේ. සූවිසි වැදෑරුම් ආරාම සැලසුම් අතුරින් කුරුන්දි විහාර සැලසුමෙන් ප්‍රකාශිත හස්ත්‍යාරාම ප්‍රභේදය පිහිටීම් ප්‍රදේශ වාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍රය කෘතිය තුළ වඩාත් හොදින් දැක්වේ. <ref group="උපුටාගැනීම">​{{harvnb|මඤ්ජුශ්‍රීභාෂිතවාස්තුවිද්‍යාශාස්ත්‍ර_පරි.වෝල්ටර්_මාරසිංහ|2014|p=7}} හස්ත්‍යාරාමය ඛේටයක (නදියක් සහ කන්දක් අතර පිහිටි), ඛර්වටයක (කඳු වැටිවලින් වට වූ ගමක්), නගරයෙක, පුරදුර්ගයක, නදියක් අසබඩ, මුහුදු වෙරළක, උයනක, වනයක, නියම්ගමක, පටුනක (මුහුදක් අසල පිහිටි වෙළඳ නගරයක්), වනාන්තරයක හෝ දේශ සීමාවක පිහිටුවන්නේ යි. අන් තැනක (ඉදි) නොකරනු ලබන්නේ යි.</ref> ===ස්ථූපය=== [[File:Sapumalgaskada2.png|thumb|250px|කැණීම් කරන ලද සපුමල් වෙහෙර]] පැරණි ස්මාරක අතර ප්‍රධාන තැන හිමිවන ස්ථූපය කැණීමට පෙර විහාර බිමේ උස් ස්ථානයක ගරා වැටී පස් ගොඩැල්ලක් වශයෙන් පැවති අතර නිධන් හොරු විසින් සිදුකළ හානි ද දැකගන්නට ලැබී තිබේ.2021 වර්ෂයේ දී කැණීම් ආරම්භ කළ ස්ථූපයේ ගඩොල්වල ස්වරූපය අනුව දාගැබ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1-3 සියවස් අතර කාලයට අයත් බවට නිර්ණය කර තිබේ.ඊට අමතරව කැණීම මගින් දාගැබ් මළුවේ පිහිටි වන්දනාව සදහා මුල් යුගයේ භාවිතා කළ හුණුගල් විශේෂයකින් නිර්මාණය කර තිබූ සිරිපතුල් ගල් කිහිපයක් ද,ස්තූපයේ යූඵ ගල ද හමු විය.දාගැබේ ගඩොලු අතර සියුම් ලෙස තිබූ කුඩා ප්‍රමාණයේ රන් සන්නසක් ද කැණීම් මඟින් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන්ව පැවති බවට වාර්තා කර තිබේ. ===ප්‍රතිමාගෘහය=== [[File:Sapumalgaskada5.png|thumb|250px|සංරක්ෂණය කරන ලද පිළිමගෙය]] සපුමල්ගස්කඩ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ මුල් වරට කැණීම් සිදුකරන ලද ස්මාරකය වන ප්‍රතිමාගෘහය වශයෙන් වර්ෂ 2015 දී පමණ මෙහි ගවේෂණයක යෙදුණු පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් අඩි 8.5 ක උසකින් යුතු ගල්කණු පේළි දෙකක් තිබූ ස්මාරකය මුල් වරට හඳුනාගෙන තිබුණි.වර්ෂ 2020 දී කැණීම් ආරම්භ කළ විට දෑත් සහ දෙපා විනාශ වී තිබූ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක්,ශෛලමය බෝධිසත්ව ප්‍රතිමාවක් සහ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් ද හමු වී තිබුණ අතර ඒවා මේ වනවිට වවුනියාව පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර තිබෙනවා.පිළිම ගෙයට පිටතින් පිහිටි ප්‍රාකාරය මතින් පිළිමගෙය පිහිටි බිමට පැමිණීමේ දොරටුවේ සඳකඩපහණක් හා පිළිමගෙයට පිවිසෙන දොරටුවේ තවත් සඳකඩපහණක් හමු වූ අතර ඒවා කව හතරක් සලකුණු කර තිබූ කැටයම් රහිත මුල් යුගයේ සඳකඩපහණවල ලක්ෂණ නිරූපණය කරන බවට සැලකේ.කැණීමෙන් හමු වූ මුරගල්වල පුන්කලස් කොටා ඇති බවට හදුනාගෙන තිබේ.ඊට අමතරව පිළිමගෙයෙහි විශාලත්වය අනුව එය මහල් දෙකකින් යුතුව පවතින්නට ඇතැයි අනුමාන කරන අතර ඉහළ මහල ධාතු මන්දිරය ලෙසත් භාවිතා කරන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරනු ලබයි. ===උපෝසථඝරය=== [[File:Sapumalgasakada4.png|thumb|250px|කැණීම් කරමින් පවතින උපෝසථඝරය]] උපෝසථඝරය වර්ෂ 2025 දී කැණීම් සිදු කළ අතර කුඩා කුඩා පුරාවස්තු 800 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එම කැණීමෙන් හමු වී තිබේ.කෙසේ නමුත් කැණීම් කරන ලද උපෝසථඝරය තවමත් නිසි සංරක්ෂණයකට ලක් කර නොමැත. ===බෝධිඝරය=== දාගැබේ සිට මීටර් 100 ක පමණ දුරින් පිහිටා ඇති නටඹුන් වූ ස්මාරකය "බෝධිඝරය" වන බවට හඳුනාගෙන ඇති මුත් එය තවමත් නිසි කැණීමකට ලක් කර නොමැත. [[File:Sapumalgaskada3.png|thumb|250px|ඉදිකරන ලද නව බෝධිඝරය]] ===විහාරයේ ඇති වෙනත් නටඹුන්=== මෙහි ප්‍රධාන ස්මාරක පිහිටි භූමිය වටා නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රාකාරයක නටඹුන් හමු වී ඇති අතර එයට පිවිසීම සඳහා මුරගල් සහිත දොරටු සතරක් සහ පෙත්මග ක සලකුණු ද හමුවී තිබේ.පූජනීය ස්මාරක පිහිටි මලුවට පහතින් භික්ෂූන් වහන්සේලා පරිහරණය කල කුටි ආදී අනෙකත් අවශේෂ ස්මාරක දැකිය හැක.ඊට අමතරව දිය අඟලක නටඹුන් සහ විහාරයට ආසන්නව වල් බිහි වී ඇති පැරණි වැවක් හා එහි අංග ද හමු වී තිබේ. ==අභිලේඛන== ===අත්තානි කණුව=== මෙම පරිශ්‍රයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මඟින් අත්තානි කණුවක් හමු වී ඇති අතර එය හමුවන විටත් බොහෝ කරුණු ගෙවී ගොස් තිබුණි.එහි පැති හතරෙන් දෙකක පමණක් අක්ෂර ඇති අතර තුන්වන පැත්තේ සුනඛයෙකුගේ සලකුණක් දක්නට ලැබේ.පළමු පැත්තේ අක්ෂර ලිවීම් පේළි 18 ක් අඩංගු වන වන නමුත් ආරම්භක පේළි 11 මුලුමනින්ම පැහැදිලි බවින් තොරය.දෙවන පැත්තෙහි අක්ෂර පේළි 24 කින් සමන්විත වන අතර එහි ද පේළි අංක 1 සිට 11 දක්වා,පේළි අංක 21 සහ 24 ද කියවිය නොහැක.කියවිය හැකි පේළි අනුව ක්‍රි.ව.9-10 සියවස් අතර මධයකාලීන සිංහල අක්ෂර වලින් රචිත මෙහි බදු එකතුකරන්නන්,ප්‍රාදේශීය පරිපාලකයන් සහ ගම්මාන නිලධාරීන් විහාරයට ඇතුළුවීම තහනම් කරන රාජකීය නියෝගයක් සඳහන් වේ.කෙසේ නමුත් ශිලි ලේඛනය බොහෝ දුරට ගෙවී ගොස් ඇති බැවින් මෙම අත්තානි කණුවේ සඳහන් අත්තානි දීමනාව හෝ නියෝගය නිකුත් කළ රජුගේ නාමය ද සොයාගැනීමට නොහැකිව තිබේ.මෙම ශිලාලේඛනය 2020 දෙසැම්බර් 12 වන දින ලේඛන අංක 4636 යටතේ ලියාපදිංචි කර තිබේ. ===රත්‍රං සන්නස=== පැරණි දාගැබ කැණීම් කරන අතරතුර දාගැබ තුළ තිබී රත්‍රං සන්නසක් හමු වූ අතර එහි "යේ ධම්මා හේතුප්පභවා" යන ධම්මපද ගාථාව සඳහන් වන බව හඳුනාගෙන තිබේ. ==පූර්ව වාර්තා== මේ පුදබිම පිළිබඳව මෑතකාලීන ගවේෂණ තුලින් හඳුනාගනු ලැබූ අතර පූර්ව වාර්තා හමු වීම් අල්පය. ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== කුරුන්දි විහාරයේ සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කළ ගලිගමුවේ සන්තබෝධි නා හිමියන් වර්ෂ 2018 දී මෙම ස්ථානයට වැඩමවා උන්වහන්සේ විසින් දරන ලද උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධීක්ෂණය යටතේ මෙහි කැණීම් සහ භූමි සංරක්ෂණ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.ආරම්භ කළ මුල් කාලයේ උතුරේ දමිළ අන්තවාදී දේශපාලකයන්ගේ යම් විරෝධයක්<ref>{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2020-11-10 |title=බෝගස්වැව සපුමල්ගස්කඩ පුරාණ භූමියේ විහාරය ඉදිකිරීමට ටී.එන්.ඒ විරෝධය පාති. |url=https://lankasara.com/si/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%8A/%E0%B6%B6%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B7%80-%E0%B7%83%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%9A%E0%B6%A9-%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB/ |website=lankasara.com}}</ref> එල්ල වුවද දිගටම කැණීම් සිදුකර ගනිමින් ප්‍රතිමාගෘහය,දාගැබ,උපෝසථඝරය,ප්‍රධාන මලුව ආදී ගොඩනැගලි සංරක්ෂණය කරමින් පුරාවිද්‍යා‍ ස්ථානයක් ලෙස වැඩිදියුණු කර තිබේ.ඊට අමතරව දෙස් විදෙස් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටින ආරණ්‍ය සේනාසනයක් ද මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානය ආශ්‍රිතව ආරම්භ කර බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ලියාපදිංචි කර පවත්වාගෙන යනු ලබයි. ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[කදුරුගොඩ විහාරය]] *[[නාගදීප පුරාණ විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහැදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර"/> ==මූලාශ්‍ර== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://www.youtube.com/watch?v=bcxko8V3Ils සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=NA94JO7CW50 සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 2] * [https://www.youtube.com/watch?v=4a2hKna6sVk සපුමල්ගස්කඩ රජ මහා විහාරය පිළිබඳව වාර්තා වැඩසටහන 3] {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තුව]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] 4jpq8fwvd5j14xzzx3llgdgy4y0o8nr කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය 0 195854 795871 795765 2026-07-15T05:19:46Z KSLwiki24 70498 /* යොමු */ 795871 wikitext text/x-wiki {{In use}} {{Infobox ancient site |name = කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |alternate_name = කන්නියා උණුදිය ළිං බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණය |image = File:Kanniya Stupa.jpg |image_size = 250px |alt = |caption = කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ ඇති කැණීම් කර සංරක්ෂණය නොකළ ස්ථූපය |map_type = ශ්‍රී ලංකාව |relief=yes |map_alt = |coordinates = {{Coord|8|33|34|N|81|11|28|E|display=title,inline}} |map_dot_label = කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය |location = [[ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය]],[[නැගෙනහිර පළාත]],[[ශ්‍රී ලංකාව]] |region = |type = පැරණි බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණ |part_of = |length = |width = |area = අක්කර 5 ක් පමණ |height = |builder = [[භාතිකාභය අභය රජ|භාතිකාභය මහ රජ]] |material = ගඩොල් සහ ශෛලමය පාෂාණ |built = ක්‍රි.ව.143 - 167 <br>(ක්‍රි.ව.2 වන සියවස) |abandoned = ක්‍රි.ව.13 වන සියවස |epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගයේ]] සිට [[පොළොන්නරු යුගය|පොළොන්නරුව යුගයේ]] අවසානය දක්වා |cultures = [[සිංහල බෞද්ධ]] |dependency_of = |occupants = |event =● |excavations = |archaeologists = |condition = කැණීම් කරමින් පවතින |ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |management = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] |public_access = හැක |website= |notes = | designation1 = APMSL | designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]<br>කන්නියා උණුදිය ළිං බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථානය | designation1_date = 2011.09.09 | designation1_number = Gazette No 1723 | designation1_criteria = පැරණි බෞද්ධ ආරාම | designation1_type = පැරණි දාගැබ,පිළිමගෙය සහ උණුදිය ළිං හත | designation1_free1name = | designation1_free1value = | designation1_free2name = | designation1_free2value = }} '''කන්නියා උණුදිය ළිං පුරාවිද්‍යා ස්ථානය''' ({{langx|en|Kanniya Hotwater Springs Archaeological Site}}{{langx|ta|கன்னியா வெந்நீர் ஊற்றுகள் தொல்பொருள் தளம் }}) යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[නැගෙනහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|නැගෙනහිර පළාතේ]] ,[[ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය|ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[කඩවත් සතර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|කඩවත් සතර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ]] [[කන්නියා ග්‍රාම නිලධාරී වසමේ]] අංක 243/P දරන කන්නියා ගම්මානයේ පිහිටි ක්‍රි.ව.2 වන සියවසේ දී [[භාතිකාභය අභය රජ|භාතිකාභය මහ රජ]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක වශයෙන් ඉතා වැදගත් වූ පෞරාණික බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි.<ref>https://www.uniquesrilanka.com/heritage/kanniya-hot-water-wells-at-trincomalee</ref><ref name="srilankatravelnotes">{{Citation |title=කන්නියා හොට් වෝටර් වෙල්ස්, ට්‍රිංකොමලි |url=http://www.srilankatravelnotes.com/TRINCOMALEE/KANNIYAHOTWATER/KanniyaHotwaterWels.html |access-date=2015-07-14 |archive-date=2015-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721092611/http://www.srilankatravelnotes.com/TRINCOMALEE/KANNIYAHOTWATER/KanniyaHotwaterWels.html }}</ref> ත්‍රිකුණාමලය - අනුරාධපුර [[A12]] මහා මාර්ගය ඔස්සේ ත්‍රිකුණාමලයේ සිට 6 km ක් පමණ ගමන් කළ විට හමුවන කන්නියා උණුවතුර ළිං අතුරු මාර්ගය ඔස්සේ තවත් 500 m ක් පමණ ගමන් කළ විට මෙම පුරාවිද්‍යා ස්ථානයට පිවිසිය හැක. අක්කර 5 ක පමණ වපසරියක පිහිටි මෙම නටඹුන් ආරාම සංකීර්ණයේ ඇති දාගැබ,පිළිමගෙය සහ උණුදිය ළිං හත වර්ෂ 2011 සැප්තැම්බර් මස 09 වන දින [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] ගැසට් අංක 1723 මඟින් පුරාවිද්‍යා ආරක්ෂිත ස්මාරක වශයෙන් නම් කර ඇත.<ref>{{cite book |title=The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka,9 September 2019 |author= Sri Lanka Printing Department |volume= No.1723,p.683 |language=si |isbn = }}</ref> ==ඉතිහාසය== ක්‍රි.ව. 143-167 කාලයේ ලක්දිව රජකම් කළ [[භාතිකාභය අභය රජ | භාතිකාභය මහ රජ]] විසින් [[වෙල්ගම්වෙහෙර|ත්‍රිකුණාමලය වෙල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] ඉදි කළ බව මහාවංශයේ දැක්වේ.අතීතයේ පටන්ම ප්‍රධාන විහාරයක් මූලික කොටගෙන පරිවාර විහාර සෑදීමේ සම්ප්‍රදායට අනුව [[භාතිකාභය අභය රජ|භාතිකාභය මහ රජ]] විසින් ද [[වෙල්ගම්වෙහෙර]] විහාරය සඳහා ද පරිවාර විහාර ආරාම සංකීර්ණ කිහිපයක් ද ඉදිකර ඇත.ඒ අනුව [[වෙල්ගම්වෙහෙර]] විහාරය සහ තදීය පරිවාර විහාර වල වැඩ වාසය කළ බෞද්ධ භික්ෂූන්ට උණු පැන් පහසුවීම උදෙසා වර්තමානයේ කන්නියා හි පිහිටි උණුදිය උල්පත් ආශ්‍රිතව උණුදිය පොකුණු,ස්තූපයක්,පිළිමගෙයක් සහ නේවාසික කුටි සහිත ආරාමයක් ඉදිකරන්නට ඇති බව පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය වී තිබේ.<ref name="sundayobserver">{{Citation |title=හිස්ට්‍රි ඔෆ් කන්නියා හොට් වෝටර් වෙල්ස් |url=http://www.sundayobserver.lk/2013/11/03/jun02.asp |access-date=2015-07-14 |archive-date=2014-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903212626/http://www.sundayobserver.lk/2013/11/03/jun02.asp }}</ref>එසේම මෙම ස්ථානයේ පිහිටි උණුදිය උල්පත් පොකුණු සංකීර්ණය [[මහසෙන් රජ|මහසෙන් මහ රජ(ක්‍රි.ව. 273-301)]] විසින් වඩා ක්‍රමවත් ලෙස නිර්මාණය කළ බවට ඉතිහාස මූලාශ්‍ර තුළ දැක්වේ.සිදු කරන ලද කැණීම් මඟින් මෙම ආරාම සංකීර්ණය ද මේ ප්‍රදේශයේ ඇති අනෙකුත් බොහෝ පැරණි බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණ මෙන් එකම කාල පරිච්ඡේදයක පමණ ඉදිකර ඇති බවට පෙනීයයි.<ref>https://www.sinhalanet.net/%E0%B6%9A%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B7%8F-%E0%B6%8B%E0%B6%AB%E0%B7%94%E0%B6%AF%E0%B7%92%E0%B6%BA-%E0%B6%B4%E0%B7%9C%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB%E0%B7%94-%E0%B6%B4%E0%B6%BB</ref><ref>https://amazinglanka.com/wp/buddhist-ruins-kanniya-hot-water-wells-en/</ref> ==ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්== ===වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ=== නිසි කැණීමක් සිදු කර නොමැති බැවින් කුමන බෞද්ධ ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් දැයි තවමත් නිශ්චිතව පැවසිය නොහැක. ===ස්ථූපය=== උණුදිය උල්පත් වලට උතුරින් ශෛලමය අත්තිවාරමක් මත සෘජුකෝණාසාකාර තීරු දෙකක් ලම්භකව ඡේදනයවන ආකාරයෙන්(සම කුරුසයක හැඩය) හතරැස් ගඩොල් වේදිකාවක් නිර්මාණය කර ස්තූපය ඒ මත නිර්මාණය කර ඇත.කැණීම මඟින් ස්ථූපයේ අවධි දෙකක ලක්ෂණ හමුව ඇති අතර ඉන් පැහැදිලි වන්නේ ක්‍රි. ව. 2 හෝ 3 වන සියවස්වලදී ඉදිකල ස්ථූපය පසු කාලයක දී ප්‍රතිසංස්කරණ වී ඇති බවයි.පුරාවිද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ ස්ථූපයේ ආරාම්භක අවධියේදී අච්චු ගඩොල් භාවිතා කර ඇති අතර අවසාන ප්‍රතිසංස්කරණය සිදු කර ඇත්තේ පිළිස්සු රතු ගඩොල් සහ තිරුවාණා ගල් මිශ්‍රණයකිනි.ස්තූපය සහ මළුව කැණීම මඟින් මුල් අනුරාධපුර යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිරූපණය සඳහා යොදාගත් සිරිපතුල් ගල්,පාදක ගල්,ශිලාමය කුලුණු සහ ස්ථූපය මුදුනේ රදවන චත්‍ර ගලක් කැණීම මගින් හමු වී තිබේ.ඊට අමතරව මෙගලතික සුසාන භූමි වලින් හමුවන දේශීය රතු සහ දුඹුරු මැටි බදුන් කැබලි හා ක්‍රි.ව. 6-10 සියවස් වලට අයත් හින්දු සංස්කෘතියට සම්බන්ධ සීමිත මැටි බඳුන් කැබලි කිහිපයක් ද හමු වූ බව වාර්තා කර තිබේ.කැණීම් කරන ලද ස්ථූපය තවමත් සංරක්ෂණය කර නොමැති අතර ආරාම භූමියේ තවත් කුඩා ස්ථූපයක් පවතින බවට වාර්තා වී තිබේ.<ref>{{cite book |title=Survey Report on the Protection and Utilisation of Cultural Property in the Northern and Northern Eastern Provinces of Sri Lanka 2015 |author= Japan Consortium for International Cooperation in Cultural Heritage by ;Haramoto,T.;Inouchi, C.;Koizumi,Y.; Fukuyama, Y., |volume= pp.59 |language=en |isbn = }}</ref> ===ප්‍රතිමාගෘහය=== ක්‍රි.ව. 2-3 වන සියවස් වලට අයත් පිළිමගෙයක නටඹුන් ප්‍රධාන ස්ථූපයට බටහිර දිශාවෙන් හමු වී තිබේ.නිධන් සොරුන් විසින් විනාශ කර තිබූ එම ස්ථානයේ පළමු කැණීම මගින් සිරිපතුල් ගල් කිහිපයක කොටස්,බෞද්ධ ප්‍රතිමාගෘහයක භාවිතා වන යන්ත්‍ර ගල්,කැඩුණු කුඩා ප්‍රතිමා සහ මැටි බඳුන් කැබලි හමු වී තිබේ.<ref>{{cite book |title=Kanniya unuwathura lin parishraye puravidyathmaka smaraka sanrakshanya piyawara gene 2019 |author= Dayada newsletter by Jayasinghe,Department of Archaeology |volume= vol.13,July 2019 ; p2 |language=si |isbn = }}</ref> ===උණුදිය ළිං හත=== පැරණි බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණය තුළ පිහිටා ඇති උණුදිය ළිං හත බෞද්ධ භික්ෂූන්ගේ එදිනෙදා පරිහරණයට යොදාගන්නට ඇති බව පුරාවිදයාඥයන්ගේ මතය වී තිබේ.ඒවා විවිධ උෂ්ණත්වයෙන් යුතු වන අතර සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 42 ක් යැයි කියනු ලැබේ.20 සියවසේ අග භාගයේ දී මෙම ළිං වටකොට සිදු කර ඇති ඉදිකිරිම් හේතුවෙන් නිසි කැණීමක් සිදුකිරීමට අවකාශ නොමැති වී තිබේ.සිදු කළ භූ විද්‍යා පර්යේෂණ අනුව කන්නියා උණුදිය උල්පත්, භූගත හයිලන්ඩ්–විජයන් ශිලාමය සංකීර්ණ අතර සීමා කලාපයට ආසන්නව පිහිටා තිබේ.මෙම කලාපයේ බලපෑම මත පොළොව අභ්‍යන්තර ඛනිජකරණ සිදුවීම් මෙන්ම උණු දිය උල්පත් නිර්මාණය වීමට බලපා තිබේ.<ref>{{cite book |title= Formation of Hot Water Springs in Sri Lanka 2006 |author= Engineer:Journal of the Institution of Engineers,Sri Lanka by Premasiri,H.M.R.,Wijeyesekera,D.S. Weerawarnakula,S. and Puswewala, U.G.A |volume= p7 |language=en |isbn = }}</ref> ===වෙනත් ආරාමික නටඹුන්=== බෞද්ධ භික්ෂූන්ගේ සාමාන්‍ය ජල අවශ්‍යතාව සඳහා භාවිතා කරන්නට ඇති බව සැලකෙන කුඩා පොකුණක සාධක ද දක්නට ලැබෙන අතර එය වර්තමානයේ අසළ ඇති ශිව කෝවිලෙහි පොකුණ ලෙස භාවිතා වන බවට තහවුරු කර තිබේ.කෝවිල් භූමියෙහි පිහිටා ඇති බැවින් එය ද නිසි පුරාවිද්‍යා කැණීමකට තවමත් ලක් කර නොමැත.මීට අමතරව භික්ෂු නේවාසික කුටි කිහිපයක ද සාධක හමු වී ඇති අතර ඒවා ද නිසි කැණීමකට තවමත් භාජනය කර නොමැත.<ref>{{cite book |title=Kanniya unuwathura lin parishraye puravidyathmaka smaraka sanrakshanya piyawara gene 2019 |author= Dayada newsletter 2019 July by Jayasinghe,Department of Archaeology |volume= vol.13 ,p2 |language=si |isbn = }}</ref> ==අභිලේඛන== ස්ථූපය කැණීම මඟින් ක්‍රි.ව. 2 - 3 වන සියවස් වලට අයත් බ්‍රාහ්මී අක්ෂර වලින් ලියා ඇති කැඩී ගිය සෙල්ලිපියක කොටස් දෙකක් සොයාගෙන තිබේ.සෙල්ලිපියේ ආරම්භක සහ අවසාන කොටස් දෙකම අතුරුදහන් වී ඇති අතර සෙල්ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම විග්‍රහ කිරීම අසීරු වී තිබේ.කෙසේ නමුත් ඉතිරි වී ඇති සාධක අනුව, කුරුවිය සහ මකුළවිය යන වැව් වලින් ලැබෙන ජල බද්ද මෙම ආරාමයේ බෞද්ධ භික්ෂූන් වෙත ලබා දුන් බව සඳහන් වන බව තහවුරු කර තිබේ. {{Blockquote |text= ''' *පෙළ 1. ...කුජාවියා මහාරාජයා...<br> 2. ...මකුල වියා හා බෝජියා (පති)...<br> 3. ...බෝජියපති හායි චා පාල...<br> 4. ...(මා) හා චෙතාහි වියාහී චා...<br> 5. ... මම තනාහි...<br> 6. ... *අන්තර්ගතය "කුරුවිය සහ මකුළවිය වැව් වලින් ලැබෙන ජල බද්ද ... (සහ) මහා චේතිය (ස්තූපය) වියදම ....රජු විසින් මෙම ස්ථානයේ සංඝ (බෞද්ධ භික්ෂූන්) වෙත ලබා දෙන ලදී"''' <br> {{smaller|{{smaller|'''හැදින්වීම් නාමය''':කන්නියා උණුදිය ළිං පුවරු ලිපිය<br>'''රාජ්‍ය කාලය''': රජ(සම්මත වර්ෂ )<br> '''කාලය''':ක්‍රි.ව. 2-3 සියවස්<br> '''අක්ෂර''':[[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර|අපර බ්‍රාහ්මී]]<br/>'''භාෂාව''':[[සිංහල භාෂාව|මූල සිංහල]]}} <br> {{smaller|{{smaller|(උපුටාගැනීම: No 4487, අභිලේඛන සංග්‍රහය 5(Abileckana Sangrahaya 5),Departtment of Archaeology,Bandara, D.,2022,pp.221-224,si)}}}}<ref>{{cite book |title=අභිලේඛන සංග්‍රහය 5(Abileckana Sangrahaya 5) |author= Department Archaeology |volume= pp.73-74 |language=si |isbn = 978-624-5840-18-2 }}</ref> }}}} වර්තමානයේ මෙම ලිපිය ආරක්ෂාව උදෙසා [[වෙල්ගම් වෙහෙර]] විහාරයේ තැන්පත් කර ඇත.මීට අමතරව කැබලිවලට කැඩුණු තවත් ලිපියක් ස්ථූපයට මඳ දුරකින් තිබූ කුණු වලක තිබී හමු විය. ==පූර්ව වාර්තා== ==වර්තමාන සංරක්ෂණය== ==වෙනත් ලිපි== *[[ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව]] *[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] *[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] *[[බෞද්ධ පුදබිම්, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත්]] *[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] *[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] ==උපුටාගැනීම්== {{Reflist|group=උපුටාගැනීම}} ==පැහදිලි කිරීම්== <references group="සවිස්තර" /> ==බාහිර සබැඳි== ==මූලාශ්‍ර== ==වැඩිදුර කියවීම== == යොමු == {{reflist}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}} {{ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන}} [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව හා සබැඳි ලැයිස්තු]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]] [[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පූජනීය ස්ථාන]] j0gf2qt0eniorn0qfs91tsa7a0rlj60 IPhone 13 0 195921 795787 2026-07-14T12:37:05Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[IPhone 13]] සිට [[අයිෆෝන් 13]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: To Sinhala Title 795787 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[අයිෆෝන් 13]] dgz3otb58dsbkc698da5nd6cilhjm18 Kiribathgoda 0 195922 795804 2026-07-14T14:19:43Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[Kiribathgoda]] සිට [[කිරිබත්ගොඩ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 795804 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[කිරිබත්ගොඩ]] 3ip5ehqecpfa00iyjxdeyh93stxoha4 Kitchen 0 195923 795807 2026-07-14T14:21:58Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[Kitchen]] සිට [[මුළුතැන්ගෙය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 795807 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[මුළුතැන්ගෙය]] s1nnxs3rupav38bcatv8azu88nqv407 Kama Sywor Kamanda 0 195924 795809 2026-07-14T14:22:25Z IDB.S 52205 IDB.S විසින් [[Kama Sywor Kamanda]] සිට [[කාමා සිවෝර් කමන්ඩා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 795809 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[කාමා සිවෝර් කමන්ඩා]] 6j6pr2qcianawd8hj8m3huwiy4y0xek සැකිල්ල:Policy/ලේඛය 10 195925 795814 2026-07-14T15:36:18Z IDB.S 52205 Create 795814 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Usage == If you're writing a new policy, or substantially revising one, please remember to give the community significant time to consider your proposal. See [[WP:PROPOSAL]] for the current best practice on advertising proposals. To include up to five shortcuts, pass parameters: <code>{&#123;{{PAGENAME}}|WP:V|WP:VER&#125;}</code>. This template links all official policies to [[:Category:Wikipedia policies]] ''and'' to one of its subcategories based on the "subcategory" parameter: *"conduct": [[:Category:Wikipedia conduct policies]] *"content": [[:Category:Wikipedia content policies]] *"deletion": [[:Category:Wikipedia deletion policies]] *"enforcement": [[:Category:Wikipedia enforcement policies]] *"procedural": [[:Category:Wikipedia procedural policies]] *"legal": [[:Category:Wikipedia legal policies]] To include additional text after the boilerplate, insert a "text" parameter. <templatedata> { "params": { "1": { "aliases": [ "shortcut", "shortcut1", "sc1" ], "label": "Shortcut 1", "example": "WP:SC", "type": "wiki-page-name" }, "2": { "aliases": [ "shortcut2", "sc2" ], "label": "Shortcut 2", "type": "wiki-page-name" }, "3": { "aliases": [ "shortcut3", "sc3" ], "label": "Shortcut 3", "type": "wiki-page-name" }, "4": { "aliases": [ "shortcut4", "sc4" ], "label": "Shortcut 4", "type": "wiki-page-name" }, "5": { "aliases": [ "shortcut5", "sc5" ], "label": "Shortcut 5", "type": "wiki-page-name" }, "shortcutoverride": { "label": "Shortcut override", "type": "content" }, "shortcutmsg": { "label": "Shortcut message" }, "textoverride": { "label": "Text override", "type": "content" }, "type": { "label": "Type", "default": "page" }, "text": {}, "demo": { "label": "Demo mode", "description": "Set to \"yes\" to disable categorization", "type": "string", "suggestedvalues": [ "yes" ] }, "category": { "label": "Category" }, "subcategory": { "label": "Subcategory", "type": "string", "suggestedvalues": [ "conduct", "content", "deletion", "enforcement", "procedural", "legal" ] } }, "format": "block", "paramOrder": [ "1", "2", "3", "4", "5", "subcategory", "type", "shortcutoverride", "shortcutmsg", "textoverride", "text", "demo", "category" ] } </templatedata> == See also == * [[Wikipedia:Template messages/Project namespace]] * {{tl|proposed}} * {{tl|essay}} * {{tl|guideline}} * {{tl|supplement}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Wikipedia policy and guideline header templates|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> p2mz0q9yiv3idj348bh5il7nqpphlzc සැකිල්ල:Village pump page header/styles.css 10 195926 795817 2026-07-14T15:48:06Z IDB.S 52205 create 795817 sanitized-css text/css body.skin-vector-2022 .vph-skiptotoc { display: none; } .vph .tab-content { border: 2px solid #A3A3BF; } .vph-wrapper { margin: 4px auto; box-sizing: border-box; } .vph-body { display: flex; gap: 1em; margin-bottom: 1em; } .vph-image { flex: 0 1 auto; padding-top: .5em; } .vph-contents { flex: 1 1; } .vph-search { display:flex; flex-direction:row; flex-wrap:wrap; gap:1em; justify-content:center; } .vph-on-tab.tab-content, .vph-on-tab { background: #eaeaff; color: inherit; } .vph-off-tab.tab-content, .vph-off-tab { background: #eaeaf7; color: inherit; } @media (max-width:719px) { .vph-image { display: none; } } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .vph-on-tab.tab-content, html.skin-theme-clientpref-night .vph-on-tab { background-color: #362a5b; } html.skin-theme-clientpref-night .vph-off-tab.tab-content, html.skin-theme-clientpref-night .vph-off-tab { background-color: #23235c; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark ) { html.skin-theme-clientpref-os .vph-on-tab.tab-content, html.skin-theme-clientpref-os .vph-on-tab { background-color: #362a5b; } html.skin-theme-clientpref-os .vph-off-tab.tab-content, html.skin-theme-clientpref-os .vph-off-tab { background-color: #23235c; } } 1l08idkk1u800ye6m86bs9gueevta78 සැකිල්ල:Village pump archives 10 195927 795818 2026-07-14T15:51:35Z IDB.S 52205 create 795818 wikitext text/x-wiki , {{Archive list | root = {{{root|}}} | nobr=yes |start = {{{start|{{#expr:{{#invoke:Archive list|count}} - 20}}}}}}}<noinclude> [[Category:Wikipedia village pump templates|archives]] [[Category:Archival templates]] </noinclude> aubxas779mj440hz594enij2r4rn2jk සැකිල්ල:Contributing to Wikipedia/ලේඛය 10 195928 795823 2026-07-14T16:16:46Z IDB.S 52205 Create 795823 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Notice|style=margin-bottom:1.5em; |1=<span style="font-size:large;color:purple;">Please do not post your requests or questions on this page. If you have questions about using Wikipedia, please ask at the '''[[Wikipedia:Help desk|Help&nbsp;desk]]''' or the '''[[Wikipedia:Teahouse|Teahouse]]'''. For questions about subjects and topics, please use the '''[[Wikipedia:Reference desk|Reference Desk]]'''. Volunteers at these locations will respond to your questions as soon as possible.</span>}} A template for a sidebar providing links to the main pages on the topic of [[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|contributing to Wikipedia]]. No parameters. == TemplateData == <templatedata> { "params": {}, "description": "A template for a sidebar providing links to the main pages on the topic of contributing to Wikipedia. (No parameters here, use it as-is)" } </templatedata> dq1ygjr3pddbncmpigarrqk44e01bbh සැකිල්ල:Portal image banner/ලේඛය 10 195929 795824 2026-07-14T16:41:12Z IDB.S 52205 Create 795824 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} {{Uses TemplateStyles|Template:Portal image banner/styles.css}} {{Template rating|beta}} {{Template display|badmobile}} {{lua|Module:Portal image banner}} As many images and captions as desired may be specified, with an option to set a slideshow mode to cycle through all images, in the following format: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Portal image banner | first image | first caption | second image | second caption | third image | third caption }} </syntaxhighlight> Full set of parameters: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Portal image banner | first image | first caption | second image | second caption | third image | third caption | max-height= | overflow= | link= | mode= }} </syntaxhighlight> ==Parameters== ;{{para|1}}, {{para|3}}, {{para|5}}, ... {{resize|(or equivalent positional parameters)}} :File name. The "File:" prefix is optional. ;{{para|2}}, {{para|4}}, {{para|6}}, ... {{resize|(or equivalent positional parameters)}} :Caption for the file. ;{{para|maxheight}} :Specifies the maximum height for the container of the image, using pixels (e.g. 300px). '''It is recommend that the overflow parameter be defined when this parameter is used.''' ;{{para|overflow}} :Only needed when maximum height is declared. The parameter defines the behavior of the image when it becomes bigger than max-height. This parameter corresponds to the [https://www.w3schools.com/cssref/pr_pos_overflow.asp css overflow property]. The following options are available : :*'''scroll''' - The rest of the image becomes visible when the picture is scrolled downwards :*'''Hidden''' - Hides the rest of the image :*'''auto''' - Displays it anyway. :*'''inherit''' - The overflow property acquires the value of its parent container. ;{{para|link}} :specifies the |link= parameter for the files. ;{{Para|croptop}} :Allows you to crop the image from the top. It should only be a numerical value which represents the percentage of the image to be cropped. ;{{para|mode}} :When set to '''slideshow''', creates a user selectable slideshow to cycle through all available panorama images. :{{Red|Note : This feature is still in alpha.}} ==Demonstration {{Purge|Purge to see the other banners}}== {{Portal image banner |TajMahal Banner.jpg|[[Taj Mahal]], Agra, '''India''' |Himalayan North banner Lhakpa La pass.jpg|[[Himalayas]], in India |Howrah Pano 1.jpg|[[Kolkata]], in India |Kumbh Mela Allahabad India banner.jpg|Kumbh Mela |Ladakh banner.jpg|Ladakh }} ==Demonstration (Slideshow mode - hover over image to reveal controls)== {{Portal image banner|mode=slideshow |TajMahal Banner.jpg|[[Taj Mahal]], Agra, '''India''' |Himalayan North banner Lhakpa La pass.jpg|[[Himalayas]], in India |Howrah Pano 1.jpg|[[Kolkata]], in India |Kumbh Mela Allahabad India banner.jpg|Kumbh Mela |Ladakh banner.jpg|Ladakh }} ==See also== {{Portal templates navbox}} fsq5g8s04nwre0j4ealjno68o0qdy7e සැකිල්ල:Userbox/styles.css 10 195930 795826 2026-07-14T16:53:00Z IDB.S 52205 create 795826 sanitized-css text/css .wikipediauserbox { margin: 1px; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); width: 238px; float: left; } .wikipediauserbox table { border-collapse: collapse; width: 238px; margin-bottom: 0; margin-top: 0; background: #eee; color: inherit; } .wikipediauserbox td { border: 0; vertical-align: middle; } .wikipediauserbox .userbox-info { border: 0; text-align: left; font-size: 8pt; padding: 0 4px 0 4px; height: 45px; line-height: 1.25em; color: inherit; vertical-align: middle; } .wikipediauserbox .userbox-id, .wikipediauserbox .userbox-id2 { border: 0; width: 45px; height: 45px; background: #ddd; text-align: center; font-size: 14pt; font-weight: bold; color: inherit; padding: 0 1px 0 0; line-height: 1.25em; vertical-align: middle; } /* Dark mode fixes */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .wikipediauserbox table { background: #202122; } html.skin-theme-clientpref-night .wikipediauserbox .userbox-id, html.skin-theme-clientpref-night .wikipediauserbox .userbox-id2 { background: #27292d; } /* Defined background, no foreground color (temporary fix) */ html.skin-theme-clientpref-night .wikipediauserbox table[style*="background"] .userbox-info { color: #202122; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark ) { html.skin-theme-clientpref-os .wikipediauserbox table { background: #202122; } html.skin-theme-clientpref-os .wikipediauserbox .userbox-id, html.skin-theme-clientpref-os .wikipediauserbox .userbox-id2 { background: #27292d; } /* Defined background, no foreground color (temporary fix) */ html.skin-theme-clientpref-os .wikipediauserbox table[style*="background"] .userbox-info { color: #202122; } } 0khwkp96e5wf5xy7jw6y1hewbgdo0ym සිංහල විකිපීඩියා‍ 0 195931 795829 2026-07-14T17:12:02Z IDB.S 52205 [[සිංහල විකිපීඩියා]] වෙතට යළි-යොමුකරමින් 795829 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[සිංහල විකිපීඩියා]] ahpq9m8wf70x6gms6cxm89vrl1nmkay සැකිල්ල:Format price/ලේඛය 10 195932 795830 2026-07-14T17:15:54Z IDB.S 52205 create 795830 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} This template displays numbers typically representing prices in a pleasant way, ideally suited for articles. Numbers one thousand or greater are reduced down and rounded to a total of three digits followed by a multiplier text, and smaller numbers receive separators and exactly two digits to represent cents, which does not always happen with the <code><nowiki>{{formatnum:}}</nowiki></code> [[Help:Magic words|magic word]]. === Usage === {{tlx|Format price|value|digits}} Where: * '''value''': the value that will be formatted and displayed (required). * '''digits''': sets the digit in which a value lower than one thousand must be rounded, defaulting to "2" (cents) if unspecified. Providing non-numeric parameters, failing to provide any parameter, or providing a negative ''value'' parameter, all result in an error message. Despite its name, this template only handles the number-formatting, not any unit symbols – consider {{tl|currency}} for that separate feature. ==== Examples ==== * {{aye}} {{tlx|Format price|1.2}} = {{Format price|1.2}} * {{aye}} {{tlx|Format price|456.789}} = {{Format price|456.789}} * {{aye}} {{tlx|Format price|456.789|1}} = {{Format price|456.789|1}} * {{aye}} {{tlx|Format price|456.789|0}} = {{Format price|456.789|0}} * {{aye}} {{tlx|Format price|456.789|-2}} = {{Format price|456.789|-2}} * {{aye}} <code>'''$'''{{tlx|Format price|1234}}</code> = ${{Format price|1234}} * {{aye}} <code>'''$'''{{tlx|Format price|12345}}</code> = ${{Format price|12345}} * {{aye}} <code>'''$'''{{tlx|Format price|123456}}</code> = ${{Format price|123456}} * {{aye}} <code>'''$'''{{tlx|Format price|1000000}}</code> = ${{Format price|1000000}} * {{aye}} <code>'''¥'''{{tlx|Format price|98765432109876}}</code> = ¥{{Format price|98765432109876}} * {{aye}} <code>{{tlx|Format price|7.86178E+25}} atoms</code> = {{Format price|7.86E+25}} atoms =====Wrong===== * {{nay}} {{tlx|Format price}} = {{Format price}} (empty parameter) * {{nay}} {{tlx|Format price|{{!}}0}} = {{Format price||0}} (empty first parameter) * {{nay}} {{tlx|Format price|-100}} = {{Format price|-100}} (negative values are invalid) * {{nay}} {{tlx|Format price|xyz|A}} = {{Format price|xyz|A}} (only numeric values are allowed) * {{nay}} {{tlx|Format price|1E+309}} = {{Format price|1E+309}} (overflow) === See also === * {{tl|Inflation}} * {{tl|Inflation/fn}} * {{tl|currency}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> {{DEFAULTSORT:Format Price}} [[Category:Currency conversion templates]] [[Category:Economics formatting and function templates]] [[Category:Finance templates]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "1": { "label": "value", "description": "the value that will be formatted and displayed", "example": "1,000", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "digits", "description": "sets the digit in which a value lower than one thousand must be rounded, defaulting to \"2\" (cents) if unspecified", "type": "number", "suggested": true } }, "paramOrder": [ "1", "2" ] } </templatedata> 4zbfj71phrvlvwg2fovncye4splaqyq සැකිල්ල:Format price/digits 10 195933 795831 2026-07-14T17:17:01Z IDB.S 52205 create 795831 wikitext text/x-wiki {{#expr:({{{1|1}}} round {{#ifexpr:({{{1|1}}} >= 100) |0 |{{#ifexpr:({{{1|1}}} >= 10) |1 |2 }} }} )}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 9hewm7uu1war1suxmt6q2feds90zipk සැකිල්ල:Format price/digits/ලේඛය 10 195934 795832 2026-07-14T17:17:47Z IDB.S 52205 create 795832 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} This sub-template takes a number and reformats it to only 3 digits and a dot (if needed), provided it's in the 0–999.9999..... range. It's used internally by {{tl|Format price}} for producing pleasant looking numbers, and isn't meant to be called directly. Its behavior outside the specified range isn't planned for and will result in an undefined, although probably consistent (in some way), result. == Usage == {{tlx|Format price/digits|number}} === Examples === * {{aye}} {{tlx|Format price/digits|0}} = {{Format price/digits|0}} * {{aye}} {{tlx|Format price/digits|0.12345}} = {{Format price/digits|0.12345}} * {{aye}} {{tlx|Format price/digits|1.23456}} = {{Format price/digits|1.23456}} * {{aye}} {{tlx|Format price/digits|12.3456}} = {{Format price/digits|12.3456}} * {{aye}} {{tlx|Format price/digits|123.456}} = {{Format price/digits|123.456}} * {{nay}} {{tlx|Format price/digits|1234.56}} = {{Format price/digits|1234.56}} * {{nay}} {{tlx|Format price/digits|-234.56}} = {{Format price/digits|-234.56}} == See also == * {{tl|Format price}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> {{DEFAULTSORT:Format Price}} [[Category:Currency conversion templates]] [[Category:Economics formatting and function templates]] [[Category:Finance templates]] }}</includeonly> olagtvjnw7xbxl3fyqtwc9xa9tbb825 පරිශීලක:IDB.S/sandbox 2 195935 795836 2026-07-14T17:45:25Z IDB.S 52205 create 795836 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!-- EDIT BELOW THIS LINE --> mugr7rpe9q5bi44liea4h7fpss193l2 795839 795836 2026-07-14T17:52:41Z IDB.S 52205 795839 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move-indef}} {{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}} <!-- Apple Core Container --> <div style="font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1d1d1f; max-width: 1000px; margin: 0 auto; padding: 20px; background-color: #f5f5f7; border-radius: 28px;"> <!-- Hero Header Block --> <div style="text-align: center; padding: 60px 20px; background: #ffffff; border-radius: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 4px 30px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7;"> <div style="font-size: 12px; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; color: #86868b; font-weight: 600; margin-bottom: 12px;">IDB.S • විකිපීඩියා පරිශීලක පිටුව</div> <h1 style="font-size: 48px; font-weight: 700; margin: 0 0 16px 0; color: #1d1d1f; letter-spacing: -1px; border: none !important;">ආයුබෝවන්!</h1> <p style="font-size: 18px; color: #515154; max-width: 600px; margin: 0 auto 30px auto; line-height: 1.6;">IDB.S හි පරිශීලක පිටුව වෙත සාදරයෙන් පිළිගනිමු. මෙම පිටුව විකි පරිශීලක මාර්ගෝපදේශය යටතේ නිර්මාණය කර ඇත.</p> <div style="display: inline-block; margin-bottom: 15px;"> {{UserStatus}} </div> <div style="max-width: 500px; margin: 0 auto;"> {{wikibreak| type=long}} </div> </div> <!-- Main Content Layout Table (CSS Flex fallbacks for MediaWiki) --> <table style="width: 100%; border-collapse: separate; border-spacing: 24px 0px; margin: 0 -24px; background: transparent; border: none;"> <tr style="vertical-align: top; background: transparent;"> <!-- Left Column: Main Cards (Width 65%) --> <td style="width: 65%; padding: 0; background: transparent; border: none;"> <!-- About Me Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 32px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 30px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px;"> <h2 style="font-size: 24px; font-weight: 600; margin-top: 0; color: #1d1d1f; border-bottom: 1px solid #f5f5f7; padding-bottom: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: none; border-left: none; border-right: none;">මා ගැන</h2> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #515154; margin: 0;"> මම <b>IDB.S {{Verified}}</b>, විකිපීඩියා ඉංග්‍රීසි, සිංහල සහ යුක්‍රේන භාෂාවෙන් ලිපි සංස්කාරකයෙක්, නිර්මාපකයෙක් සහ පරිවර්තකයෙක්මි. මම ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉංග්‍රීසි ලිපි සිංහල ලිපි වලට පරිවර්තනය කරමි. </p> </div> <!-- Contributions Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 32px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 30px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px;"> <h2 style="font-size: 24px; font-weight: 600; margin-top: 0; color: #1d1d1f; border-bottom: 1px solid #f5f5f7; padding-bottom: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: none; border-left: none; border-right: none;">විකිපීඩියාවට දායක වීම</h2> <div style="padding: 10px 0;"> {{පරිශීලක දායකත්වයන්|5722}} </div> </div> <!-- Dark Contact Card (Apple Pro Style) --> <div style="background: #1d1d1f; color: #ffffff; padding: 32px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,0.08); margin-bottom: 24px;"> <h2 style="font-size: 24px; font-weight: 600; margin-top: 0; color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #333336; padding-bottom: 15px; margin-bottom: 20px; border-top: none; border-left: none; border-right: none;">මට කථා කරන්න</h2> <p style="font-size: 16px; line-height: 1.8; color: #a1a1a6; margin: 0 0 24px 0;"> ඕනෑම ගැටලුවක් හෝ අදහසක් සාකච්ඡා කිරීමට මගේ සංවාද පිටුව භාවිතා කරන්න. </p> <a href="/wiki/පරිශීලක_සාකච්ඡාව:IDB.S" style="display: inline-block; background: #0071e3; color: #ffffff; padding: 12px 24px; border-radius: 980px; font-weight: 600; text-decoration: none; font-size: 15px;">සංවාද පිටුවට යන්න →</a> </div> </td> <!-- Right Column: Sidebar (Width 35%) --> <td style="width: 35%; padding: 0; background: transparent; border: none;"> <!-- Infobox Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 30px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px;"> <h3 style="font-size: 18px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #1d1d1f;">පරිශීලක තොරතුරු</h3> {{තොරතුරුකොටුව පරිශීලක |country=ශ්‍රී ලංකාව |ethnicity=[[සිංහල]] |eyes= |first_edit=2022 නොවැම්බර් 13 |gender=පුරුෂ |hair= |handedness=| image= |interests=| joined_date=2021 මැයි 28 |nationality=[[ශ්‍රී ලාංකික]] |religion=[[බුදු දහම]] |tablecolor= |timezone= |page_created= |name=IDB.S |edit_count=5722+ |race=[[ශ්‍රී ලාංකික]] |sexuality=පිරිමි |custom_label1= |custom_data1= |userboxes= |status=විකිබ්‍රේක් |autoconfirmed=2023 අප්‍රේල් 06 |autopatrolled=2024 ජූලි 10 |rollbacker=2024 ඔක්තෝබර් 15 }} </div> <!-- Awards / Roles Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 30px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px;"> <h3 style="font-size: 18px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #1d1d1f;">විකි නිලතල</h3> <div style="display: grid; gap: 10px;"> {{User Wikipedian For|year=2021|month=5|day=28}} {{පරිශීලක wikipedia/rollback}} {{පරිශිලක wikipedia/autopatrolled}} {{User CVU1-en}} {{User wikipedia/RC Patrol}} {{Yeoman Editor Userbox}} </div> </div> <!-- Languages Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 30px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px;"> <h3 style="font-size: 18px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #1d1d1f;">භාෂා කුසලතා</h3> <div style="display: grid; gap: 8px;"> {{user language|si|N}} {{user language|en|4}} {{user language|ja|2}} {{user language|ru|1}} {{user language|uk|1}} </div> </div> </td> </tr> </table> <!-- Footer --> <div style="text-align: center; padding: 30px 20px 10px 20px; color: #86868b; font-size: 13px;"> <div style="margin-bottom: 8px;">{{අද}}</div> <div>IDB.S • {{෴}}</div> </div> </div> hkc7vhu4lebl5ea5c5y3u7a0ciwt62n 795840 795839 2026-07-14T17:54:46Z IDB.S 52205 795840 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!--{{pp-semi-indef}}--> <!--{{pp-move-indef}}--> {{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}} <!-- Responsive Wrapper (Apple Container) --> <div style="font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1d1d1f; max-width: 1050px; margin: 0 auto; padding: 15px; background-color: #f5f5f7; border-radius: 28px; box-sizing: border-box;"> <!-- Hero Header Block --> <div style="text-align: center; padding: 50px 20px; background: #ffffff; border-radius: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 4px 20px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; box-sizing: border-box;"> <div style="font-size: 11px; text-transform: uppercase; letter-spacing: 2px; color: #86868b; font-weight: 600; margin-bottom: 12px;">IDB.S • විකිපීඩියා පරිශීලක පිටුව</div> <h1 style="font-size: 40px; font-weight: 700; margin: 0 0 16px 0; color: #1d1d1f; letter-spacing: -1px; border: none !important;">ආයුබෝවන්!</h1> <p style="font-size: 17px; color: #515154; max-width: 600px; margin: 0 auto 25px auto; line-height: 1.6;">IDB.S හි පරිශීලක පිටුව වෙත සාදරයෙන් පිළිගනිමු. මෙම පිටුව විකි පරිශීලක මාර්ගෝපදේශය යටතේ නිර්මාණය කර ඇත.</p> <div style="margin-bottom: 20px;"> {{UserStatus}} </div> <div style="max-width: 450px; margin: 0 auto;"> {{wikibreak| type=long}} </div> </div> <!-- Main Content Container (No Tables, Multi-device Layout) --> <div style="width: 100%; font-size: 0; text-align: left; box-sizing: border-box;"> <!-- ================= LEFT COLUMN (Main Contents) ================= --> <div style="display: inline-block; width: 64%; vertical-align: top; font-size: 14px; padding-right: 12px; box-sizing: border-box; min-width: 300px;"> <!-- About Me Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 30px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 20px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px; box-sizing: border-box;"> <h2 style="font-size: 22px; font-weight: 600; margin-top: 0; color: #1d1d1f; border-bottom: 1px solid #f5f5f7; padding-bottom: 12px; margin-bottom: 20px; border-top:none; border-left:none; border-right:none;">මා ගැන</h2> <p style="font-size: 15.5px; line-height: 1.8; color: #515154; margin: 0;"> මම <b>IDB.S {{Verified}}</b>, විකිපීඩියා ඉංග්‍රීසි, සිංහල සහ යුක්‍රේන භාෂාවෙන් ලිපි සංස්කාරකයෙක්, නිර්මාපකයෙක් සහ පරිවර්තකයෙක්මි. මම ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉංග්‍රීසි ලිපි සිංහල ලිපි වලට පරිවර්තනය කරමි. </p> </div> <!-- Contributions Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 30px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 20px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px; box-sizing: border-box;"> <h2 style="font-size: 22px; font-weight: 600; margin-top: 0; color: #1d1d1f; border-bottom: 1px solid #f5f5f7; padding-bottom: 12px; margin-bottom: 20px; border-top:none; border-left:none; border-right:none;">විකිපීඩියාවට දායක වීම</h2> <div style="padding: 5px 0; overflow-x: auto;"> {{පරිශීලක දායකත්වයන්|5722}} </div> </div> <!-- Dark Contact Card (Apple Pro Style) --> <div style="background: #1d1d1f; color: #ffffff; padding: 30px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 10px 30px rgba(0,0,0,0.08); margin-bottom: 24px; box-sizing: border-box;"> <h2 style="font-size: 22px; font-weight: 600; margin-top: 0; color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #333336; padding-bottom: 12px; margin-bottom: 20px; border-top:none; border-left:none; border-right:none;">මට කථා කරන්න</h2> <p style="font-size: 15px; line-height: 1.8; color: #a1a1a6; margin: 0 0 24px 0;"> ඕනෑම ගැටලුවක් හෝ අදහසක් සාකච්ඡා කිරීමට මගේ සංවාද පිටුව භාවිතා කරන්න. </p> <a href="/wiki/පරිශීලක_සාකච්ඡාව:IDB.S" style="display: inline-block; background: #0071e3; color: #ffffff !important; padding: 12px 24px; border-radius: 980px; font-weight: 600; text-decoration: none; font-size: 14.5px;">සංවාද පිටුවට යන්න →</a> </div> </div><!-- ================= RIGHT COLUMN (Sidebar Info) ================= --><div style="display: inline-block; width: 36%; vertical-align: top; font-size: 14px; padding-left: 12px; box-sizing: border-box; min-width: 300px;"> <!-- Infobox Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 20px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px; box-sizing: border-box; overflow-x: auto;"> <h3 style="font-size: 17px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #1d1d1f;">පරිශීලක තොරතුරු</h3> {{තොරතුරුකොටුව පරිශීලක |country=ශ්‍රී ලංකාව |ethnicity=[[සිංහල]] |eyes= |first_edit=2022 නොවැම්බර් 13 |gender=පුරුෂ |hair= |handedness=| image= |interests=| joined_date=2021 මැයි 28 |nationality=[[ශ්‍රී ลාංකික]] |religion=[[බුදු දහම]] |tablecolor= |timezone= |page_created= |name=IDB.S |edit_count=5722+ |race=[[ශ්‍රී ලාංකික]] |sexuality=පිරිමි |custom_label1= |custom_data1= |userboxes= |status=විකිබ්‍රේක් |autoconfirmed=2023 අප්‍රේල් 06 |autopatrolled=2024 ජූලි 10 |rollbacker=2024 ඔක්තෝබර් 15 }} </div> <!-- Awards / Roles Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 20px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="font-size: 17px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #1d1d1f;">විකි නිලතල</h3> <div style="display: block; line-height: 1.5;"> <div style="margin-bottom: 8px;">{{User Wikipedian For|year=2021|month=5|day=28}}</div> <div style="margin-bottom: 8px;">{{පරිශීලක wikipedia/rollback}}</div> <div style="margin-bottom: 8px;">{{පරිශිලක wikipedia/autopatrolled}}</div> <div style="margin-bottom: 8px;">{{User CVU1-en}}</div> <div style="margin-bottom: 8px;">{{User wikipedia/RC Patrol}}</div> <div>{{Yeoman Editor Userbox}}</div> </div> </div> <!-- Languages Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 24px; border-radius: 24px; box-shadow: 0 4px 20px rgba(0,0,0,0.02); border: 1px solid #e5e5e7; margin-bottom: 24px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="font-size: 17px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #1d1d1f;">භාෂා කුසලතා</h3> <div style="display: block;"> <div style="margin-bottom: 6px;">{{user language|si|N}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{user language|en|4}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{user language|ja|2}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{user language|ru|1}}</div> <div>{{user language|uk|1}}</div> </div> </div> </div> </div> <!-- Footer --> <div style="text-align: center; padding: 25px 20px 5px 20px; color: #86868b; font-size: 13px; clear: both;"> <div style="margin-bottom: 6px;">{{අද}}</div> <div>IDB.S • {{෴}}</div> </div> </div> jqtx21m94f6jnbnp4yxgtcywjxc0zop 795845 795840 2026-07-14T17:58:09Z IDB.S 52205 795845 wikitext text/x-wiki {{User sandbox}} <!--{{pp-semi-indef}}--> <!--{{pp-move-indef}}--> {{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}} <!-- Main Responsive Container --> <div style="font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #202122; max-width: 1000px; margin: 0 auto; padding: 15px; background-color: #ffffff; box-sizing: border-box;"> <!-- Top Status Section --> <div style="text-align: center; margin-bottom: 25px; padding: 20px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;"> <h1 style="font-size: 36px; font-weight: 700; margin: 0 0 15px 0; color: #101828; border: none !important;">ආයුබෝවන්!</h1> <div style="margin-bottom: 15px;"> {{UserStatus}} </div> <div style="max-width: 500px; margin: 0 auto;"> {{wikibreak| type=long}} </div> </div> <!-- Responsive Layout Engine (Prevents Overlapping) --> <div style="display: block; width: 100%; box-sizing: border-box;"> <!-- ================= MAIN COLUMN (LEFT SIDE ON DESKTOP) ================= --> <div style="display: inline-block; width: 63%; vertical-align: top; box-sizing: border-box; padding-right: 15px; min-width: 300px; margin-bottom: 25px;"> <!-- About Section --> <div style="background: #f8f9fa; padding: 25px; border-radius: 12px; border: 1px solid #eaecf0; margin-bottom: 20px;"> <h2 style="font-size: 20px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #101828; border-bottom: 2px solid #0056b3; padding-bottom: 8px; border-top:none; border-left:none; border-right:none;">මා ගැන</h2> <p style="font-size: 15px; line-height: 1.7; color: #475467; margin: 0;"> මම <b>IDB.S {{Verified}}</b>, විකිපීඩියා ඉංග්‍රීසි, සිංහල සහ යුක්‍රේන භාෂාවෙන් ලිපි සංස්කාරකයෙක්, නිර්මාපකයෙක් සහ පරිවර්තකයෙක්මි. මම ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉංග්‍රීසි ලිපි සිංහල ලිපි වලට පරිවර්තනය කරමි. </p> </div> <!-- Contributions Section --> <div style="background: #f8f9fa; padding: 25px; border-radius: 12px; border: 1px solid #eaecf0; margin-bottom: 20px;"> <h2 style="font-size: 20px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #101828; border-bottom: 2px solid #0056b3; padding-bottom: 8px; border-top:none; border-left:none; border-right:none;">විකිපීඩියාවට දායක වීම</h2> <div style="overflow-x: auto; padding: 5px 0;"> {{පරිශීලක දායකත්වයන්|5722}} </div> </div> <!-- Contact Section --> <div style="background: #f8f9fa; padding: 25px; border-radius: 12px; border: 1px solid #eaecf0; margin-bottom: 20px;"> <h2 style="font-size: 20px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #101828; border-bottom: 2px solid #0056b3; padding-bottom: 8px; border-top:none; border-left:none; border-right:none;">මට කථා කරන්න</h2> <p style="font-size: 15px; line-height: 1.7; color: #475467; margin: 0 0 15px 0;"> ඕනෑම ගැටලුවක් හෝ අදහසක් සාකච්ඡා කිරීමට මගේ සංවාද පිටුව භාවිතා කරන්න. </p> <a href="/wiki/පරිශීලක_සාකච්ඡාව:IDB.S" style="display: inline-block; background: #0056b3; color: #ffffff !important; padding: 10px 20px; border-radius: 6px; font-weight: 600; text-decoration: none; font-size: 14px;">සංවාද පිටුවට යන්න →</a> </div> </div><!-- ================= SIDEBAR COLUMN (RIGHT SIDE ON DESKTOP) ================= --><div style="display: inline-block; width: 37%; vertical-align: top; box-sizing: border-box; padding-left: 15px; min-width: 300px; margin-bottom: 25px;"> <!-- Infobox Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 20px; border-radius: 12px; border: 1px solid #eaecf0; margin-bottom: 20px; overflow-x: auto;"> <h3 style="font-size: 16px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #101828;">පරිශීලක තොරතුරු</h3> {{තොරතුරුකොටුව පරිශීලක |country=ශ්‍රී ලංකාව |ethnicity=[[සිංහල]] |eyes= |first_edit=2022 නොවැම්බර් 13 |gender=පුරුෂ |hair= |handedness=| image= |interests=| joined_date=2021 මැයි 28 |nationality=[[ශ්‍රී ලාංකික]] |religion=[[බුදු දහම]] |tablecolor= |timezone= |page_created= |name=IDB.S |edit_count=5722+ |race=[[ශ්‍රී ලාංකික]] |sexuality=පිරිමි |custom_label1= |custom_data1= |userboxes= |status=විකිබ්‍රේක් |autoconfirmed=2023 අප්‍රේල් 06 |autopatrolled=2024 ජූලි 10 |rollbacker=2024 ඔක්තෝබර් 15 }} </div> <!-- Badges/Roles Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 20px; border-radius: 12px; border: 1px solid #eaecf0; margin-bottom: 20px;"> <h3 style="font-size: 16px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #101828;">විකි නිලතල</h3> <div style="display: block; line-height: 1.6;"> <div style="margin-bottom: 6px;">{{User Wikipedian For|year=2021|month=5|day=28}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{පරිශීලක wikipedia/rollback}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{පරිශිලක wikipedia/autopatrolled}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{User CVU1-en}}</div> <div style="margin-bottom: 6px;">{{User wikipedia/RC Patrol}}</div> <div>{{Yeoman Editor Userbox}}</div> </div> </div> <!-- Languages Card --> <div style="background: #ffffff; padding: 20px; border-radius: 12px; border: 1px solid #eaecf0; margin-bottom: 20px;"> <h3 style="font-size: 16px; font-weight: 600; margin-top: 0; margin-bottom: 15px; color: #101828;">භාෂා කුසලතා</h3> <div style="display: block;"> <div style="margin-bottom: 5px;">{{user language|si|N}}</div> <div style="margin-bottom: 5px;">{{user language|en|4}}</div> <div style="margin-bottom: 5px;">{{user language|ja|2}}</div> <div style="margin-bottom: 5px;">{{user language|ru|1}}</div> <div>{{user language|uk|1}}</div> </div> </div> </div> </div> <!-- Minimalist Footer --> <div style="text-align: center; padding-top: 20px; border-top: 1px solid #eaecf0; color: #667085; font-size: 12px; clear: both;"> <div style="margin-bottom: 5px;">{{අද}}</div> <div>IDB.S • {{෴}}</div> </div> </div> cp1yaoex70nw6kl83umx736922flcdz රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය 0 195938 795844 2026-07-14T17:57:48Z KSLwiki24 70498 KSLwiki24 විසින් [[රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය]] සිට [[රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී 795844 wikitext text/x-wiki #යළියොමුව [[රජගල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය]] 8iu568navg3sj8wat29nnn6p65gpzxn සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන 10 195939 795853 2026-07-14T18:42:11Z KSLwiki24 70498 '{{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • ථූපාරා...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 795853 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[තන්තිරිමලේ]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] | group3 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list3 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group4 = රජ මහා විහාරස්ථාන | list4 = [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group5 = පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ස්ථාන | list5 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group6=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list6=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group7=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list7=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group8=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list8=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group9=ටැම්පිට විහාර |list9= | group10 = පූජාභුමි | list10= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group11 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list11 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below = [[බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} sug4tv77h5nffefy7iz8fltbj6mednx 795855 795853 2026-07-14T19:26:46Z KSLwiki24 70498 /* */ 795855 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | titlestyle = background:#FFD700; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:#FFF9C4; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[තන්තිරිමලේ]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] | group3 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list3 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group4 = රජ මහා විහාරස්ථාන | list4 = [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group5 = පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ස්ථාන | list5 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group6=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list6=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group7=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list7=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group8=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list8=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group9=ටැම්පිට විහාර |list9= | group10 = පූජාභුමි | list10= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group11 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list11 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below background:#FFD700;= [[බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} bukb62pyfdkivmyx5bgfmj4ymhpdmgu 795856 795855 2026-07-14T19:35:20Z KSLwiki24 70498 /* */ 795856 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | titlestyle = background:#FFD700; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:#FFF9C4; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 =[[මහියංගණ රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]]•[[කැලණිය රජ මහා විහාරය]]• [[ශ්‍රි පාදස්ථානය]] • [[දිවාගුහාව]] • [[ දීඝවාපී රජ මහා විහාරය]]•[[මුතියංගණය]]•[[තිස්සමහාරාමය]]•[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල තිස්ස මහා විහාරය]]•[[ශ්‍රී මහා බෝධිය]]•[[මිරිසවැටිය]]• [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලය සේල ස්තූපය]] • [[කතරගම කිරි වෙහෙර]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] |group3= පූර්ව කාලීන අටමස්ථානය |list3=[[ලෝවාමහාපාය]] | group4 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list4 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group5 = රජ මහා විහාරස්ථාන | list5 = [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group6 = පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ස්ථාන | list6 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group7=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list7=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group8=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list8=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group9=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list9=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group10=ටැම්පිට විහාර |list10= | group11= පූජාභුමි | list11= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group12 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list12 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below = [[බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} ra12sbx67lzacth7ic9ly2tf7pj6zm0 795857 795856 2026-07-14T19:44:12Z KSLwiki24 70498 /* */ 795857 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | titlestyle = background:#FFD700; | image =[[File:Ashoka_Chakra_Y.svg|thumb|100px|center]]<br>[[ගොනුව:Flag of Buddhism.svg|thumb|150px|center]] | groupstyle = background:#FFF9C4; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 =[[මහියංගණ රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]]•[[කැලණිය රජ මහා විහාරය]]• [[ශ්‍රි පාදස්ථානය]] • [[දිවාගුහාව]] • [[ දීඝවාපී රජ මහා විහාරය]]•[[මුතියංගණය]]•[[තිස්සමහාරාමය]]•[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල තිස්ස මහා විහාරය]]•[[ශ්‍රී මහා බෝධිය]]•[[මිරිසවැටිය]]• [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලය සේල ස්තූපය]] • [[කතරගම කිරි වෙහෙර]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] |group3= පූර්ව කාලීන අටමස්ථානය |list3=[[ලෝවාමහාපාය]] | group4 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list4 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group5 = රජ මහා විහාරස්ථාන | list5 = [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group6 = පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ස්ථාන | list6 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group7=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list7=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group8=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list8=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group9=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list9=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group10=ටැම්පිට විහාර |list10= | group11= පූජාභුමි | list11= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group12 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list12 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below = [[බුද්ධශාසන,ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} 0dwhfw4bohfommwxwdvl3x2e8q1lb28 795858 795857 2026-07-14T19:46:34Z KSLwiki24 70498 /* */ 795858 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | titlestyle = background:#FFD700; | image =[[File:Ashoka_Chakra_Y.svg|thumb|100px|center]]<br>[[ගොනුව:Flag of Buddhism.svg|thumb|150px|center]] | groupstyle = background:#FFF9C4; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 =[[මහියංගණ රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ශ්‍රි පාදස්ථානය]] • [[දිවාගුහාව]] • [[ දීඝවාපී රජ මහා විහාරය]] • [[මුතියංගණය]] • [[තිස්සමහාරාමය]] • [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල තිස්ස මහා විහාරය]] • [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලය සේල ස්තූපය]] • [[කතරගම කිරි වෙහෙර]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] |group3= පූර්ව කාලීන අටමස්ථානය |list3=[[ලෝවාමහාපාය]] | group4 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list4 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group5 = රජ මහා විහාරස්ථාන | list5 = [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group6 = පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ස්ථාන | list6 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group7=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list7=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group8=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list8=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group9=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list9=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group10=ටැම්පිට විහාර |list10=නුවර | group11= පූජාභුමි | list11= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group12 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list12 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below = [[බුද්ධශාසන,ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} m36h1uu3u5urduag9ygdcmohnmoqv0t 795859 795858 2026-07-14T19:51:58Z KSLwiki24 70498 /* */ 795859 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | titlestyle = background:#FFD700; | image =[[File:Ashoka_Chakra_Y.svg|thumb|100px|center]]<br>[[ගොනුව:Flag of Buddhism.svg|thumb|150px|center]] | groupstyle = background:#FFF9C4; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 =[[මහියංගණ රජ මහා විහාරය]]•[[නාගදීප පුදබිම්]]•[[කැලණිය රජ මහා විහාරය]]•[[ශ්‍රි පාදස්ථානය]]•[[දිවාගුහාව]]•[[ දීඝවාපී රජ මහා විහාරය]]•[[මුතියංගණය]]•[[තිස්සමහාරාමය]]•[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල තිස්ස මහා විහාරය]]•[[ශ්‍රී මහා බෝධිය]]•[[මිරිසවැටිය]]•[[රුවන්වැලි මහා සෑය]]•[[ථූපාරාමය]]•[[අභයගිරිය]]• [[ජේතවනාරාමය]]•[[මිහින්තලය සේල ස්තූපය]]•[[කතරගම කිරි වෙහෙර]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] |group3= පූර්ව කාලීන අටමස්ථානය |list3=[[ලෝවාමහාපාය]] | group4 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list4 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group5 = රජ මහා විහාරස්ථාන | list5 = [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group6 = පුරාවිද්‍යාත්මක බෞද්ධ ස්ථාන | list6 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group7=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list7=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group8=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list8=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group9=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list9=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group10=ටැම්පිට විහාර |list10=නුවර | group11= පූජාභුමි | list11= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group12 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list12 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below = [[බුද්ධශාසන,ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} 7szw1gd6iqoz3lrf3e2c4dx4mkfgc46 795864 795859 2026-07-14T20:13:51Z KSLwiki24 70498 /* */ 795864 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන]]''' | titlestyle = background:#FFD700; | image =[[File:Ashoka_Chakra_Y.svg|thumb|100px|center]]<br>[[ගොනුව:Flag of Buddhism.svg|thumb|150px|center]] | groupstyle = background:#FFF9C4; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | state = autocollapse | group1 = සොළොස්මස්ථානය | list1 =[[මහියංගණ රජ මහා විහාරය]]•[[නාගදීප පුදබිම්]]•[[කැලණිය රජ මහා විහාරය]]•[[ශ්‍රි පාදස්ථානය]]•[[දිවාගුහාව]]•[[ දීඝවාපී රජ මහා විහාරය]]•[[මුතියංගණය]]•[[තිස්සමහාරාමය]]•[[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල තිස්ස මහා විහාරය]]•[[ශ්‍රී මහා බෝධිය]]•[[මිරිසවැටිය]]•[[රුවන්වැලි මහා සෑය]]•[[ථූපාරාමය]]•[[අභයගිරිය]]• [[ජේතවනාරාමය]]•[[මිහින්තලය සේල ස්තූපය]]•[[කතරගම කිරි වෙහෙර]] | group2 = අටමස්ථානය | list2 = [[අනුරාධපුර පූජා නගරය]] • [[පොළොන්නරුව]] • [[ශ්‍රී දළදා මාළිගාව]] • [[දඹුල්ල රජ මහා විහාරය]] |group3= පූර්ව අටමස්ථානය |list3=[[ලෝවාමහාපාය]] |group4=අෂ්ඨඵලරුහ බෝධි |list4=මිහින්තලය |group5=දෙතිස්ඵලරැහ බෝධි |list5=විල්ගම්වෙහෙර | group6 = යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන | list6 = [[ශ්‍රී මහා බෝධිය]] • [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ථූපාරාමය]] • [[ලෝවාමහාපාය]] • [[අභයගිරිය]] • [[ජේතවනාරාමය]] • [[මිහින්තලේ]] • [[ලංකාරාමය]] | group7 = බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්ථාන |list7= [[කැලණිය රජ මහා විහාරය]] • [[ගංගාරාම විහාරය]] • [[වැලිගම අග්ගබෝධි විහාරය]] • [[මුල්කිරිගල රජ මහා විහාරය]] • [[නාගදීප රජ මහා විහාරය]] • [[සෙරුවාවිල මංගල රාජ මහා විහාරය]] | group8 = රජ මහා විහාර | list8 = [[රිටිගල]] • [[අරන්කැලේ]] • [[දිඹුලාගල]] • [[රජගල]] • [[සීගිරිය]] |group9=මහා විහාර සම්ප්‍රදාය |list9=[[රුවන්වැලිසෑය]] |group10=පධානඝර සම්ප්‍රදාය |list10=[[විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය]] |group11=පබ්බතාරාම සම්ප්‍රදාය |list11=[[කුරුන්දි රජ මහා විහාරය]] |group12=පැරණි පිරිවෙන් |list12= |group13=ටැම්පිට විහාර |list13=නුවර | group14= පූජාභුමි | list14= [[රුවන්වැලි මහා සෑය]] • [[ජේතවනාරාම දාගැබ]] • [[අභයගිරි දාගැබ]] • [[මිරිසවැටිය]] • [[සඳකඩ පහණ]] |group15 = නව බෞද්ධ පුදබිම් |list15 =[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]],[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය]] | below = [[බුද්ධශාසන,ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} ls65rd7njefoaps04f7jf4bznqsnz1d සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල 10 195940 795861 2026-07-14T20:02:58Z KSLwiki24 70498 '{{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල | title = '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල]]''' | state = autocollapse | group1 = උපුල්වන් දේවාල | list1 = [[දෙවිනුවර]] | group2 = සුමන සමන් දේවාල | list2 = [[රත්නපුර]] | group3 = විෂ්ණු දේවා...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 795861 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල | title = '''[[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේවාල]]''' | state = autocollapse | group1 = උපුල්වන් දේවාල | list1 = [[දෙවිනුවර]] | group2 = සුමන සමන් දේවාල | list2 = [[රත්නපුර]] | group3 = විෂ්ණු දේවාල | list3 = • [[ලංකාරාමය]] | group4 = නාථ දේවාල | list4 = විහාරය]] | group5 = කතරගම දේවාල | list5 =කතරගම | group6 = පත්තිනි දේවාල | list6 =කඩුවෙල |group7= දැඩිමුණ්ඩ දේවාල |list7=අලුත්නුවර |group8= දෙවොල් දේවාල |list8=සීනිගම |group9= වෙනත් දේවාල |list9=අ |group10= පුරාවිද්‍යාත්මක ආරක්ෂිත ස්මාරක |list10= | below = [[බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශය]] • [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} dfoc4jmwq9jy6vbzk4zs9uzuvdrk0iv සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන 10 195941 795867 2026-07-15T04:41:47Z KSLwiki24 70498 '{{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groups...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 795867 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:lightsteelblue; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded[[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:lightsteelblue; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | group1 = භාෂාව අනුව | list1 = *[[සිංහල ප්‍රාකෘත]] *[[මධ්‍යකාලීන සිංහල]] *[[සිංහල]] *[[පාලි]] *[[සංස්කෘත]] *[[දමිළ]] *[[පැරණි ග්‍රීක]] *[[පැරණි කබොජ]] *[[පැරණි රෝම]] *[[ද්විභාෂා අභිලේඛන]] | group2 = අක්ෂර අනුව | list2 = * [[සිංහල බ්‍රාහ්මී]] * [[පූර්ව සිංහල]] * [[මධ්‍යකාලීන සිංහල]] * [[දෙමළ බ්‍රාහ්මී]] * [[දෙමළ]] * [[පූර්ව ග්‍රීක]] * [[පූර්ව ලතින්]] * [[ඛරෝෂ්ඨි]] |group3=කාලය අනුව |list3= *[[අනුරාධපුර යුගය]] *[[පොළොන්නරුව යුගය]] *[[සංක්‍රාන්ති සමය]] *[[මහනුවර යුගය]] | group4 = ද්‍රව්‍ය අනුව | list4= * [[ශිලා ලිපි]] * [[ලෙන් ලිපි]] * [[ගිරි ලිපි]] * [[ටැම් ලිපි]] * [[පුවරු ලිපි]] * [[තඹපත්]] * [[රන්පත්]] * [[මැටි]] }} 64rplubpcnnx0l4o0cpufzm5y8g0ix0 795868 795867 2026-07-15T04:45:00Z KSLwiki24 70498 /* */ 795868 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:lightsteelblue; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded[[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:lightsteelblue; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | group1 = භාෂාව අනුව | list1 = *[[සිංහල ප්‍රාකෘත අභිලේඛන]] *[[මධ්‍යකාලීන සිංහල අභිලේඛන]] *[[සිංහල අභිලේඛන]] *[[පාලි අභිලේඛන]] *[[සංස්කෘත අභිලේඛන]] *[[දමිළ අභිලේඛන]] *[[පැරණි ග්‍රීක අභිලේඛන]] *[[පැරණි කබොජ අභිලේඛන]] *[[පැරණි රෝම අභිලේඛන]] *[[ද්විභාෂා අභිලේඛන]] | group2 = අක්ෂර අනුව | list2 = * [[සිංහල බ්‍රාහ්මී අභිලේඛන]] * [[පූර්ව සිංහල අභිලේඛන]] * [[මධ්‍යකාලීන සිංහල අභිලේඛන]] * [[දෙමළ බ්‍රාහ්මී අභිලේඛන]] * [[දෙමළ අභිලේඛන]] * [[පූර්ව ග්‍රීක අභිලේඛන]] * [[පූර්ව ලතින් අභිලේඛන]] * [[ඛරෝෂ්ඨි අභිලේඛන]] |group3=කාලය අනුව |list3= *[[අනුරාධපුර යුගයේ අභිලේඛන]] *[[පොළොන්නරුව යුගයේ අභිලේඛන]] *[[සංක්‍රාන්ති සමයේ අභිලේඛන]] *[[මහනුවර යුගයේ අභිලේඛන]] | group4 = ද්‍රව්‍ය අනුව | list4= * [[ශිලා ලිපි]] * [[ලෙන් ලිපි]] * [[ගිරි ලිපි]] * [[ටැම් ලිපි]] * [[පුවරු ලිපි]] * [[තඹපත් ලේඛන]] * [[රන්පත් ලේඛන]] * [[මැටි ලේඛන]] }} omp4bxh8y3gos010skin69i9jijb4my 795869 795868 2026-07-15T04:46:32Z KSLwiki24 70498 /* */ 795869 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන | title = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} [[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:lightsteelblue; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded[[ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි අභිලේඛන]] | titlestyle = background:lightsteelblue; | image =[[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|220px|]] | groupstyle = background:lightsteelblue; | liststyle = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> | evenodd = swap |bodyclass = hlist |state = expanded | group1 = භාෂාව අනුව | list1 = *[[සිංහල ප්‍රාකෘත අභිලේඛන]] *[[මධ්‍යකාලීන සිංහල අභිලේඛන]] *[[සිංහල අභිලේඛන]] *[[පාලි අභිලේඛන]] *[[සංස්කෘත අභිලේඛන]] *[[දමිළ අභිලේඛන]] *[[පැරණි ග්‍රීක අභිලේඛන]] *[[පැරණි කබොජ අභිලේඛන]] *[[පැරණි රෝම අභිලේඛන]] *[[ද්විභාෂා අභිලේඛන]] | group2 = අක්ෂර අනුව | list2 = * [[සිංහල බ්‍රාහ්මී අභිලේඛන]] * [[පූර්ව සිංහල අභිලේඛන]] * [[මධ්‍යකාලීන සිංහල අභිලේඛන]] * [[දෙමළ බ්‍රාහ්මී අභිලේඛන]] * [[දෙමළ අභිලේඛන]] * [[පූර්ව ග්‍රීක අභිලේඛන]] * [[පූර්ව ලතින් අභිලේඛන]] * [[ඛරෝෂ්ඨි අභිලේඛන]] |group3=කාලය අනුව |list3= *[[අනුරාධපුර යුගයේ අභිලේඛන]] *[[පොළොන්නරුව යුගයේ අභිලේඛන]] *[[සංක්‍රාන්ති සමයේ අභිලේඛන]] *[[මහනුවර යුගයේ අභිලේඛන]] | group4 = ද්‍රව්‍ය අනුව | list4= * [[ශිලා ලිපි]] * [[ලෙන් ලිපි]] * [[ගිරි ලිපි]] * [[ටැම් ලිපි]] * [[පුවරු ලිපි]] * [[තඹපත් ලේඛන]] * [[රන්පත් ලේඛන]] * [[මැටි ලේඛන]] | below = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]] }} qcdwp6gxj77dqjxmhsvds3ceimxjtsk හර්ෂණ රාජකරුණා 0 195942 795879 2026-07-15T09:58:38Z Helloswash 69035 Started New Article on Member of Parliment in Sri Lanka | Increase Sinhala Content | Improving Sinhala in Google 795879 wikitext text/x-wiki රාජකරුණා මොහොට්ටි අප්පුහාමිලාගේ හර්ෂණ සුපුන් රාජකරුණා (උපත: 1980 පෙබරවාරි 27), සාමාන්‍යයෙන් '''හර්ෂණ රාජකරුණා''' ලෙස හැඳින්වෙන, ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකු වන අතර ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරන [[සමගි ජන බලවේගය]] පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකි. ඔහු 2009 සිට 2015 දක්වා බස්නාහිර පළාත් සභාවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙසද කටයුතු කළේය.<ref>{{Cite web |title=Hon. Harshana Rajakaruna, M.P. |url=https://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/mp-profile/3217 |access-date=15 July 2026 |website=Parliament of Sri Lanka |publisher=Parliament of Sri Lanka}}</ref> 3d1npq41g2zw7p1uca86003bl6lvdyn