අධ්‍යාපනය

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>අධ්‍යාපනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3406</id>
    <revision>
      <id>802560</id>
      <parentid>716313</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|අදියෙවුම</comment>
      <origin>802560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25497" sha1="dxof430asugja9qnfwr5kddyq73v4jq" xml:space="preserve">{{අමතර මූලාශ්‍ර අවශ්‍යයි|date=ජූලි 2023}}[[ගොනුව:Education.jpg|right|thumb|reading]]
[[ගොනුව:Hk protest against implementation of national education 6.jpg|thumb|පංති කාමරයේ ඉගැන්වීම, අධ්‍යයන අන්තර්ගතය තුළ දේශපාලන අන්තර්ගතයන් ඇතුළත් කිරීම හෝ සිසුන්ට ඉගැන්වීම සඳහා ඔවුන්ගේ භූමිකාව අනිසි ලෙස භාවිතා කරන ගුරුවරුන් සිතීමේ නිදහස සහ විවේචනාත්මක චින්තනය අපේක්ෂා කරන අධ්‍යාපනයේ අරමුණු වලට පටහැනිය.]]
අධ්‍යාපනය ('''අමිශ්‍ර''' {{si|අදියෙවුම}}) යනු වියුක්ත සංකල්පයක් වන බැවින් ඒ සඳහා පැහැදිලි නිර්වචනයක් සැපයීම අපහසුය.අනෙක් අතට අධ්‍යාපනය යන්නෙන් එක් අදහසක් පමණක් අන්තර්ගත නොවේ.ඉගෙනීම, ඉගැන්වීම, ඇගයීම,රසවිඳීම,පුහුණූව ආදී විවිධ අදහස් සමුදායක් මේ තුළ ගැබ් වී ඇත. මේ නිසාද අධ්‍යාපනයට පැහැදිලි නිර්වචනයක් දීම අපහසු වී ඇත. විවිධ දාර්ශනිකයන් විසින් විවිධාකාර දෘෂ්ටිකෝණයන්ගෙන් අධ්‍යාපනය පිළිබඳව නිර්වචන ඉදිරිපත් කොට ඇත. 
	
අධ්‍යාපනය යන්න මුලින්ම බි ආවේ ලතින් භාෂාවෙනි. (e-ducere, educo) පිටතට ඇදල ගැනීම යන අර්ථය e-ducere තුළ ඇත. සෑම පුද්ගලයකු සතුවම විභව ශක්තියක් ඇති බව පවසයි. අධ්‍යාපනයේ කාර්යභාරය වන්නේ මෙකී සැඟවී ඇති හැකියාවන් ඇදගැනීමයි. වර්තමානයේ මේ අගය 5% හෝ 10% යැයි පැවසේ.

අධ්‍යාපනය යනු, යම්කිසි හැකියාවන් ගොන්නක් විධිමත් ලෙස ඉගැන්විම හා ඉගෙනගැනීමයි. තවත් විදර්ශනාත්මක කිවහොත්, අධ්‍යාපනය යනු දැනුම, සුභවාදී චින්තනය සහ ඥාණය ඛෙදාහදා ගැනීමයි. පාරම්පරිකව සංස්කෘතියක් ඉදිරියට ගෙනයාම ද අධ්‍යාපනයේ ප්‍රතිඵලයකි. පුද්ගලයෙකු ගේ සහජ දක්ෂතාවයන් ඉස්මතු කිරීමත්, ඒවා මනාව ඔපමට්ටම් කොට ඔහුට එහි වටිනාකම එකතු ගැන්වීමත් අධ්‍යාපනයයි.

අධ්‍යාපනයේදී සිදුවන්නේ විවිධ ඉගැන්වීම් ක්‍රම යොදාගැනීමකි. මනෝ විද්‍යාත්මක දාර්ශනික, පරිගණක ආශ්‍රිත, භාෂාමය, ස්නායුමය සහ සමාජමය ක්‍රමෝපායන් අධ්‍යාපනයේදී යොදා ගැනේ.
== අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් ඇති විවිධ අර්ථකථන ==
* අධ්‍යාපනය යනු දැනුම ඒකරාශී කරන ක්‍රියාවලියකි. 
	සොක්‍රටීස් පවසා ඇත්තේ උසස්ම දෙය දැනුම බවයි.දැනුම ඇත්තා උසස්ම පුද්ගලයාය. එය ලබන්නේ අධ්‍යාපනයෙනි.
* අධ්‍යාපනය යනු වර්ධනීය ක්‍රියාවලියකි.
	අධ්‍යාපනය යනු වර්ධනීය, යාවජීව ක්‍රියාවලියක් බව ජෝන් ඩුවී පවසයි. පුද්ගලයා හා පරිසරය අතර අන්‍යොන්‍ය සම්බන්ධයක් ගොඩනැගෙද්දී ඒ හා ගොඩනැගෙන අත්දැකීම් වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්ධනය සිදුවේ.
* අධ්‍යාපනය යනු සංස්කෘතික සම්ප්‍රේෂණ ක්‍රියාවලියකි.
	සමාජයේ සාමාජිකයකු වශයෙන් මිනිසා විසින් අත්පත් කරගනු ලබන දැනුම කුසලතා,සදාචාරය ආදි සියලුම දේ සංස්කෘතියයි. මිනිසාගේ මැදිහත්වීමෙන් නිර්මාණය වී ඇති මෙකී සංස්කෘතිය එක් පරම්පරාවක සිට තවත් පරම්පරාවක් දක්වා සම්ප්‍රේෂණය කරන්නේ අධ්‍යාපනය ඉවහල් කරගෙකය.
* අධ්‍යාපනය තුලින් හදවත, හිස සහ හස්තය යන තුනම (Head, Heart, Hand) සංවර්ධනය කල යුතුය.

== අධ්‍යාපනයේ අරමුණු සහ පරමාර්ථ ==

පරමාර්ථයක් යනු කිසියම් විධිමත් ලෙස සැකසුණු ක්‍රියාවලියකින් අවසානයේ ඉටුකර ගැනීමට අපේක්ෂා කරන ප්‍රතිඵලයයි. පුළුල් සංකීර්ණ අරථයක් ගැනීම පරමාර්ථයේ ලක්ෂණයයි. මේ නිසාම එය ඉටුකර ගැනීම ඉතා දුෂ්කරය. පරමාර්ථය කරා යාමට නම් ඒවා සරළ කරගත යුතුය. ඒ සඳහා ගොඩනගාගන්නා වූ සුවිශේෂී ප්‍රකාශය අරමුණු ලෙස හැඳින්වේ. සුවිශේෂී බව,මැනිය හැකි බව , ළඟාවියහැකි බව ආදිය අරමුණක සුවිශේෂී ලක්ෂණ වේ. එක් පරමාර්ථයක් සඳහා අරමුණු කීපයක් පැවතිය හැක. 

අධ්‍යාපන පරමාරථ සහ අරමුණු රටින් රටට වෙනස් වේ. එසේ වන්නේ රටක අධ්‍යාපන අරමුණු සහ පරමාර්ථ ගොඩනැගෙන්නේ එහි ඇති සමාජ ආර්ථීක දේශපාලන ජාතික ප්‍රතිපත්ති වලට අදාළ වීමයි. අධ්‍යාපන පරමාර්ථ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගත් ඒවාද පවතී. ඒ අතරින් යුනෙස්කෝව ප්‍රධාන වේ. එහි පරමාර්ථය වූයේ ජාත්‍යන්තර සාමය හා අවබෝධය ඇතිකරලීමයි. මීට අමතරව දිවිපැවැත්ම සඳහා අධ්‍යාපනය නමින් වාර්තාවක්ද පිහිටුවීය. 

අධ්‍යාපනයේ අරමුණු පිළිබඳව කතාකරද්දී ඩෙලෝ වාර්තාවද පිළිගත් එකකි. ළමයින්ගේ විභව ශක්තිය මතුකරගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව මෙහිදී සාකච්ඡා කළේය. මෙහිදී මූලික මූලධර්ම 6ක් යටතේ සාකච්ඡා කරයි. 
# අධ්‍යාපනය යනු මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකමකි.
# විධිමත් අධ්‍යාපනය පමණක් නොව නොවිධිමත් අධ්‍යාපනයද වැදගත් වන බව
# කවර අධ්‍යාපනයක වුවද තිබිය යුතු මූලික ලක්ෂණ ඇති බව (සාධාරණත්වය, අදාළත්වය, විශිෂ්ටත්වය)
# අධ්‍යාපනය යනු ගැඹුරින් සිදුකළ යුතු දෙයකි. යම් යම් රටවල ආර්ථික, දේශපාලන, සාමාජික වශයෙන් සුවිශේෂී කරුණු තිබුණද ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව එකඟ වූ වටිනාකම් පිළිගත යුතුයි.(ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, මානව හිමිකම් )
මීට අමතරව,
## දැනගැනීම සඳහා ඉගෙනීම
## යමක් කිරීම සඳහා ඉගෙනීම'
## එකට ජීවත්වීම සඳහා ඉගෙනීම
## දිවිපැවැත්ම සඳහා ඉගෙනීම
ආදි ප්‍රධාන කුළුණු 4ක් පිළිබඳව මේ වාර්තාව අවධානය යොමුකරයි.

&lt;u&gt;'''අධ්‍යාපන ප්‍රවර්ධන අරමුණු'''&lt;/u&gt; 

ජෝශප් චිමොම්බො (Joseph Chimombo)  විස්තර කර ඇති අන්දමට අධ්‍යාපනය යනු ක්‍රමවත් ප්‍රතිපත්ති ලේඛයක භූමිකාවක් ඉටු කරන අතර ක්‍රමයෙන් අපට නොදැනීම දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ස්මාජ විපර්යාසයක් හා ආර්ථික සංවර්ධය ආරම්භ කර ඇත. එසේම අධ්‍යාපය විසින් මහජන ඉරණම වෙනස් වී ඇති බවද ඔහු පවසයි. පාරිසරික, සමාජයීය මෙන්ම ආර්ථික කරුණු සම්බන්ධයෙන් ද විශේෂ අවධානක් යොමු කරමින් 2015 වසරේ පැවති එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවේදී එළි දක්වන ලද &quot;2030  තිරසාර සංවර්ධන අරමුණු &quot;  ඇතුළත් වාර්තාවහි අධ්‍යාපනය දෙස නව කෝණයකින් බලා අධ්‍යාපන ප්‍රවර්ධන අරමුණු ඉදිරිපත් කර ඇත. එහි සදහන් තිරසාර සංවර්ධන අරමුණු 17ක් අතරින් සිවුවැන්න අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් වෙන් කර ඇත. 

සීග්‍රයෙන් දියුණු වෙමින් පවතින ලෝකයේ ක්‍රි.ව. 1909 සිට මේ දක්වා ළමුන් පාසල හැර යාමේ ප්‍රවණතාවය අවම වී ඇති අතර සිසුන් පාසල් යාමේ ප්‍රවණතාවයෙහි පැහැදිලි වර්ධනක් පෙන්නුම් කරයි.එහෙත් ඊට පෙර දී පිරිමි දරුවන් සුළු ප්‍රමාණයක් පමණක් පාසල් ගොස් අධ්‍යාපනය ලබා තිබුණ ද 20 වන ශත වර්ෂයේ ආරම්භයත් සමග ලෝකයේ ළමා ජන ගහණයෙන් බහුතරයක් මොනයම් හෝ අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් යටතේ ඉඉගෙනුම ලැබූහ. 

&lt;small&gt;2016 වසර වන විට ලෝක ළමා ජනගහනයෙන් 91% ක පිරිසකට විධිමත් ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයක් ලැබීම සදහා අවස්ථාව ලැබී ඇත.එහෙත් අද වන විට ලෝකය පුරා ඇති වී තිබෙන අධ්‍යාපනික අර්බුදයට  (learning crisis) හේතු වී ඇත්තේ පාසල් යන සිසුන් ප්‍රමාණයෙන්ද වැඩි කොටසක් ඉගෙනුම් කටයුතු ක්‍රමවත් ව සිදු නොකිරීමයි. ලෝක බැංකුව විසික් නිකුත් කළ දත්ත වාර්තාවක් පෙන්වා දෙන්නේ අඩු හෝ මධ්‍යම ආදායම් ලාභී රටවල්වල සිසුන්ගෙන් 53% ක් ප්‍රතිශතයක් ප්‍රාථමික පාසල් කාලය නිම වන විට ද ඉතාමත් සරල පාඩමක් වුවද තනිව කියවා අවබෝධ කර ගැනීමට නොහැකි මට්ටක පසු වන බවයි.&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;පසුගිය දශකය පුරාවටම ක්‍රියාත්මක වූ මිලේනියම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය යටතේ මිලේනියම් සංවර්ධන අරමුණු (Millennium Development Goals) අට අතර ද ගෝලීය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය නගා සිටුවීම වෙනුවෙන් අවස්ථාව හිමි වී තිබුණි. අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් වෙන් කරනු ලබන මූල්‍යාධාර සුරක්ෂිත කිරීමට නිශ්චිත විධිවිධාන නොමැති වීම, ගෝලීයව අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ අභිවෘද්ධිට බාධා කරන ප්‍රධාන සාධකයක් බවට පත් වී ඇත. විදෙස් සංවර්ධන ආයතනය (Overseas Development Institute ) විසින් පෙන්වා දෙන පරිදි අධ්‍යාපනය සදහා මූල්‍යාධාර රැස් කර ගැනීමේදී  මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝග වන්නේ පරිත්‍යාගශීලින්ගේ ප්‍රමුඛතා ගැටුම්, අරමුදල් එක්රැස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් වන අක්‍රමිකතා හා ඒ සදහා ලැබෙන මහජන සහය අවම වීමයි. තවද විනිවිදභාවය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සංසංවිධානක් වන Transparency International ආයතනය අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ සිදුවන අල්ලස් හා දූෂණ අප්‍රිකා මහද්වීපයේ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමට ඇති ප්‍රධානතම අවහිරතාව බව පෙන්වා දෙයි.  එසේම ගෝලීය වශයෙන් ගුණාත්මක අධ්‍යාපනක් සදහා වන ඉල්ලුම හා අවශ්‍යතාවය අපේක්ෂිත මට්ටමක නොතිබීම ද ගැටලුවකි.දීර්ඝකාලීනව අධ්‍යාපනයේ නියැලීමට වඩා කෙටි කාලයකින් අධ්‍යාපනය අතහැර මුදල් ඉපයීම කෙරෙහි බොහෝ දෙමාපියන් සිය දරුවන්ව යොමු කරන්නේ ආර්ථික ගැටලු හමුවේ ඔවුන් අසරණ වී ඇති බැවිනි. තවද ඔවුන්ට අධ්‍යාපනයේ ඇති වටිනාකම හෝ එයින් ලබා ගත හැකි ඵල  ප්‍රයෝජන පිළිබඳවද ඔවුන්ට අවබෝධයක් නොමැත.&lt;/small&gt;

== අධ්‍යාපනයේ විවිධ ස්වරූප ==
[[File:Parent's day at Eirfan's Kindergarten.jpg|thumb|ජපානයේ [[kindergarten|ළදරු පාසලක]] කුඩා දරුවන් පිරිසක්]]

වත්මන් සමාජයේ විවිධ අධ්‍යාපන ආයතන පවතී. පාසල, පවුල, මිත්‍ර සමූහ, විශ්ව විද්‍යාල, පුස්තකාල, කාර්මික විද්‍යාල, මාධ්‍ය ආයතන, ආදිය පුද්ගලික සබඳතා මෙන්ම සමාජ සබඳතා සඳහාද විවිධ සමාජ වටිනාකම් එකතුකිරීමටද උපකාරී වෙයි. මේ ආයතනවල ව්‍යුහය, පරිපාලනය ආදි ය සලකා බලා එය කොටස් 3කට බෙදා දක්වයි.
 
# විධිමත් අධ්‍යාපනය
# අවිධිමත් අධ්‍යාපනය
# නොවිධිමත් අධ්‍යාපනය

== විධිමත් අධ්‍යාපනය ==

විධිමත් ආයතන තුළින් ලබන අධ්‍යාපනයයි. ප්‍රාථමික අංශයේ සිට උසස් අධ්‍යාපනය දක්වා පූර්ණ කාලීනව කෙරෙන අධ්‍යාපනයයි. (උදා: පාසල, විශ්ව විද්‍යාලය)

අනුපිළිවෙලින් ව්‍යුහගතවූ කාල ක්‍රමාණුගතව ශ්‍රේණිගත වූ අධ්‍යාපනය පද්ධතියකි. 

'''ශාස්ත්‍රීය''' - ප්‍රාථමික පාසැලේ සිට විශ්ව විද්‍යාලය දක්වා අධ්‍යාපනය

'''තාක්ෂණික''' - තාක්ෂණික හා වෘත්තීය පුහුණු කටයුතු සිදු කරන ආයතන

'''විශේෂ අවශ්‍යතා අධ්‍යාපනය'''

අතීතයේ දී කිසියම් ආබාධයක් සහිත පුද්ගලයනට සාමාන්‍ය පරිදි අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවස්ථාවක් නොලැබිණි. ආබාධයක් සහිත පුද්ගලයන් පිටපිට ම අධ්‍යාපන ආයතන වලින් ප්‍රතික්ෂේප වීම නිසා විශේෂ අධ්‍යාපන උපදේශකවරුන් හෝ චිකිත්සකයන් ඔවුන්ට ශාස්ත්‍රීය දැනුම ලබා දෙන ලදී. එවැනි විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත සිසුන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් පුද්ගලයන් විසින්ම විශේෂ අවශ්‍යතා අධ්‍යාපන ක්‍රමය සදහා මූලික අඩිතාලම දමන ලදී.  එහිදී ඔවුන් දළ චාලක හැකියා වර්ධනය , සියුම් චාලක හැකියා වර්ධනය, හසුරු කුසලාතා වර්ධනය වැනි ක්‍රියාකාරකම්  කෙරෙහි  විශේෂ අවධානයක් යොමු කරන තිබේ. අතීතයේ දී විවිධ ආබාධ හෝ ව්‍යාකූලතා සහිත සිසුන්ට පමණක් සීමා වූ විශේෂ අවශ්‍යතා අධ්‍යාපනය වර්තමානයේ දී ඉගෙනුම් දුබලතා හා චර්‍යාමය ගැටලු සහිත  සිසුන් ඉලක්ක කර ගනිමින් ද පවත්වා ගෙන යනු ලබයි .

== අවිධිමත් අධ්‍යාපනය ==

ජීවත්වීමේදී අප නොදැනුවත්වම ලබන අධ්‍යාපනයයි. (උදා: රූපවාහිනියෙන්, සමාජ ආශ්‍රයෙන්)
අන්තර්ජාලය, ඉලෙක්ට්‍රොනික තැපෑල, දුරකතන, කෙටි පණවුඩ

දෛනික අත්දැකීම් සහ අධ්‍යාපනික ආභාෂයෙන් මෙන්ම ඔහු වටා ඇති පරිසරය තුළින්(පවුලෙන්, අසල්වැසියන්ගෙන්, සේවා ස්ථානයෙන්, ක්‍රීඩා පිටියෙන්, වෙළඳපලෙන්, පුස්ථකාලයෙන් හා ජනමාධ්‍ය තුළින් ) ආකල්ප, සාරධර්ම කුසලතා හා දැනුම අත්කර ගත හැකි යාවජීව ක්‍රියවලියකි. මෙය සංවිධානය නොවූවකි.

== නොවිධිමත් අධ්‍යාපනය ==

සුවිශේෂී කණ්ඩායමක් ඉලක්ක කරගෙන සුවිශේෂී අරමුණක් සඳහා මේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය ලබාදේ. (උදා: රූපලාවන්‍ය පාඨමාලා, Computer, තාක්ෂණික පාඨමාලා)

මේ අධ්‍යාපනය වර්තමානයට ඉතාම අත්‍යවශ්‍ය අංශයක් ලෙස දැක්වේ. නැතිවම බැරි අධ්‍යාපන ක්‍රමයකි. මෙයින් බිහිවන්නේ කුසලතාවන් වැඩිදියුණු කරගත් පිරිසකි. මේ මගින් සමාජයට විශාල සේවාවක් ඉටුවේ.
* විධිමත් අධ්‍යාපන අවස්ථා නොලද එමෙන්ම විධිමත් අධ්‍යාපනයෙන් කලින් ඇදවැටුණු පුරවැසියන් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා සැලසීම
* කුසලතා රහිත එමෙන්ම අර්ධ වශයෙන් කුසලතා රහිත වැඩකරන ජනතාව වෙනුවෙන් පුළුල් පරාසයක විහිදුණු කුසලතාවන් ලබාදීම
* විධිමත් අධ්‍යාපන පද්ධතියෙන් ලබාගත් දැනුම කුසලතා වැඩිදියුණු කරගැනීමට උදවුවීම
* නවෝත්පාදනයන්ට අවස්ථාව සැලසීම

නොවිධිමත් අධ්‍යාපනයට කාලීන වශයෙන් වැඩි වැදගත්කමක් පවතී. එය විධිමත් අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ විකල්ප ක්‍රමයක් ලෙස බිහිවිය.

විශේෂිත කණ්ඩායමක් ඉලක්කකොටගෙන ඉගෙනීමේ අරමුණු එල්ලේ මෙහෙයවීමට අපේක්ෂිත පුළුල් ක්‍රියාදාමයක අංගයක් වශයෙන් විධිමත් පද්ධතියෙන් පරිබාහිරව සංවිධානය වූ අධ්‍යාපනික ක්‍රියාදාමයකි.

උදා : දේශණ, වැඩමුළු, සම්මන්ත්‍රණ, අත්පත්‍රිකා 
ඉගැන්වීම වූ කලී නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනයකි මෙම නිර්මාණාත්මක භාවය මත ඉගෙනුම් ඵල සාර්ථකව නෙළාගත හැකි වෙයි.

== මේවාද බලන්න ==
Education 

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Education</text>
      <sha1>dxof430asugja9qnfwr5kddyq73v4jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නිශ්ශංක විජයරත්න</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8346</id>
    <revision>
      <id>802571</id>
      <parentid>801025</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ලංකා සිංහයා</username>
        <id>32178</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* අනුරාධපුර පූජා නගරය හා අනුරාධපුර නව නගරය */</comment>
      <origin>802571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34010" sha1="p48xv7fvsmkwffcyfnkjmv7jw6qs3g5" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
|name =නිශ්ශංක විජයරත්න
|image = N.P Wijeyeratne.jpg
|caption = නිශ්ශංක විජයරත්න දියවඩන නිලමේ ලෙසින්
|title= 
|birth_date =  14 ජුනි 1924
|birth_place = [[කොළඹ]] [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} ශ්‍රී ලාංකික
|death_date =  7 ජනවාරි  2007
|death_place = [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී ලංකා]]
|office = 
|party = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
|religion = 
|spouse = නිටා විජයරත්න
|children = [[නෙරංජන් විජයරත්න|නෙරංජන්]], [[මනෝ විජයරත්න|මනෝ]],  [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න|අනුරාධ]], ලංකේෂ් හා නිශාංගනි
|විදුහල් මාතාව = රාජකීය විද්‍යාලයය, කොළඹ [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]]
|profession= 
|religion = බෞද්ධ
|occupation = ලංකා සිවිල් සේවය, [[දියවඩන නිලමේ]] දේශපාලනය හා තානාපති
}}

[[‍දේශමාන්‍ය]] ආචාර්ය '''නිශ්ශංක පරාක්‍රම විජයරත්න''' (1924 ජුනි 14 – 2007 ජනවාරි 7) ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් සේවකයකු, තානාපතිවරයෙකු හා දේශපාලඥයකු විය. හෙතෙම 1975 – 1985 කාලය තුළ [[ශ්‍රී දළඳා මාළිගය |ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ]] [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර ද දැරී ය. 

== පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
නිශ්ශංක විජයරත්න වර්ෂ 1924 ජූනි 14 දා [[සබරගමුව පළාත|සබරගමු පළාතේ]] ප්‍රභූ පවුලක දෙවන දරුවා වශයෙන් උපත ලැබී ය. ඔහු ගේ පියා වූයේ [[ඩී.එස්. සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක]] රජයේ ස්වදේශ හා ග්‍රාම සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරන්ධර  කෑගල්ලේ බුද්දෙනිපොල වලව්වේ  [[එඩ්වින් විජයරත්න|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න]] ය. මව ලීලා විජයරත්න වූවා ය.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305045211/http://www.divaina.com/2014/06/16/mano04.html   උපන් දේශයට නොමැකෙන සේවයක්‌ කළ ආචාර්ය නිශ්ශංක විඡේරත්න]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 16th June 2014.&lt;/ref&gt;  

[[රාජකීය විද්‍යාලය| කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ]]  තම මූලික හා ද්විතියික අධ්‍යාපනය ලැබූ නිශ්ශංක විජයරත්න ඉන්පසු එකල ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යනුවෙන් හැඳින්වුණු [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]] ට ඇතුළත් විය. එහිදී  ශ්‍රී ලාංකික සමාජ විද්‍යාව සහ ආගමික දර්ශනය සම්බන්ධයෙන් ශාස්ත්‍රීය උනන්දුවක් දැක් වූ ඔහු [[ඉතිහාසය]] විෂයයෙන් බී.ඒ. ගෞරව උපාධිය දිනා ගැනීම ට සමත් විය.

== වෘත්තීය දිවිය==
විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය හමාර කළ විජයරත්න ලංකා සිවිල් සේවය ට බැඳුණේ ය. එහි සේවය කළ කාල පරිච්ඡේදය තුළ ඔහු විවිධ නිලතල ඉසිළීය. ඒවා අතර [[ගාල්ල |ගාල්ලේ]] උප දිසාපති, [[අනුරාධපුර]], මන්නාරම හා [[යාපනය]] දිසාපති මෙන් ම සංස්කෘතික කටයුතු, ප්‍රවාහන, ප්‍රවෘත්ති හා ගුවන්විදුලි  අමාත්‍යාංශවල ස්ථිර ලේකම් යන තනතුරු වෙයි. අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති ධුරය ද දැරූ ඔහු වර්ෂ 1987 සිට 1989 තෙක් යුනෙස්කෝ (UNESCO) විධායක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් ද විය. අනුරාධපුර ශුද්ධ නගරය ඇතිකිරීමේ වැඩ කඩිනමින් කළේ විජයරත්න අනුරාධපුර දිසාපති ලෙස කටයුතු කළ කාලයෙහිය.&lt;ref&gt;[https://ravayanews.wordpress.com/2012/12/09/වීජේවීර-සරමකුත්-ඇඳගෙන-මහ/  වීජේවීර සරමකුත් ඇඳගෙන මහ රෑ කැළෙන් මතුවුණා]. රාවය, සම්ප්‍රවේශය on 9th December 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.li/BjiVG   පරිපාලන සේවයෙන් මැති සභයට]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 4th January 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305045202/http://www.divaina.com/2014/06/30/mano05.html ඇන්. ඇම්. කැපූ අනුරාධපුරයේ පාර]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 30th June 2014.&lt;/ref&gt;

==අනුරාධපුර පූජා නගරය හා අනුරාධපුර නව නගරය==

සිය රාජ්‍ය සේවා කාලය තුළ, නිශ්ශංක විජයරත්න මහතා 1958 සිට 1962 දක්වා අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දිසාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. එකල සිටි දිසාපතිවරුන් අතරින් වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ ඔහු යැයි පැවසිය හැකිය. ඔහුගේ පෞරුෂය සහ තත්ත්වය හේතුවෙන්, කොළඹ පිහිටි ඉහළම රාජ්‍ය මට්ටම්වලදී අනුරාධපුරයේ හඬට අවධානය යොමු කරවා ගැනීමට හැකි විය. දිසාපති ධුරයට අමතරව, ඔහු අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය. මෙය අනුරාධපුර නගරය ඓතිහාසික පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් තිබූ කාල පරිච්ඡේදයකි. එකල අනුරාධපුර නව නගරය ඉදි වෙමින් පැවති අතර, පැරණි නගරයේ පදිංචිකරුවන් නව නගරය වෙත ස්ථානගත කෙරෙමින් තිබුණි. එය යම් ආතතියක් මෙන්ම උද්යෝගයක් ද පැවති කාල වකවානුවක් විය. ඔහු මෙම වෙනස්වීමේ ක්‍රියාවලිය ධෛර්යයෙන් යුතුවත්, කැපී පෙනෙන දේශපාලන කුසලතාවන්ගෙන් යුතුවත් මෙහෙයවීය. අනුරාධපුරයේ සේවය කරන සමයේදී, විජයරත්න එච්. ආර්. ෆ්‍රීමන් (H. R. Freeman) වෙනුවෙන් ස්මාරකයක් විවෘත කළේය. ෆ්‍රීමන් යනු ජනප්‍රිය බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික දිසාපතිවරයෙකු වූ අතර, පසුව ඔහු එම දිස්ත්‍රික්කයේ ජනතාව විසින් ලංකාවේ පළමු රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට (1st State Council of Ceylon) නියෝජිතයෙකු ලෙස තෝරා පත් කර ගන්නා ලදී. විජයරත්න මහතා ගේ අනුරාධපුර සේවා කාලය තුළ කැපී පෙනුණු විශේෂ ලක්ෂණයක් වූයේ, පුළුල් දැක්මකින් යුතුව ප්‍රධාන ගැටළු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමටත්, තම කාර්ය මණ්ඩල නිලධාරීන් වෙත වගකීම් පැවරීමටත් ඔහු සතු වූ විශිෂ්ට හැකියාවයි. ඔහු අනුරාධපුර පූජා නගරය ස්ථාපිත කිරීමටත්, නගරය අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද අනුරාධපුර නව නගරය වෙත ගෙන යාමටත් කටයුතු කළ අතර, ලංකාවේ උතුරු පළාතේ අනාගත සිදුවීම් පිළිබඳව කල්තියා දැකීමට ඔහුගේ පරිකල්පන ශක්තිය ඉවහල් වූ අතර, අනුරාධපුර ගුවන් තොටුපළ ස්ථාපිත කිරීමේ ගෞරවය ද ඔහුට හිමි වේ.&lt;!--  Reference:  http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=42710  --&gt;&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf   ෙශෝක පකාශය : ආචාර්ය නිශශංක විජයරත්න මහතා -  ශී ලංකා පාර්ලිෙම්න්තුව] 10 ජුනි 2011 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dinamina.lk/2021/08/20/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/128754/%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%82%E0%B6%9A-%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB  වැඩ ගොඩක් හැඩ කළ නිශ්ශංක ලකුණ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220812120258/http://www.dinamina.lk/2021/08/20/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/128754/%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%82%E0%B6%9A-%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB |date=2022-08-12 }}. Dinamina, සම්ප්‍රවේශය on 20 අගෝස්තු 2021.&lt;/ref&gt; 
   
[[Image:Coat_of_arms_of_Sri_Lanka.svg|thumb|150px|left|ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය]]
[[Image:Flag of Sri Lanka.svg|thumb|150px|left|ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය]]

==ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය==
[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය ලාංඡනය]] හදුන්වා දුන්නේ 1972 දිය. එවකට සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ස්ථිර ලේකම් හා රාජ්‍ය ලාංඡනය  හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය නිර්මාණ කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කල විජයරත්න ගේ මග පෙන්විම හා උපදේස් මත නිර්මාණය [[මාපලගම විපුලසාර|අතිපූජ්‍ය මාපලගම විපුලසාර]] හිමියන් ගේය. [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය]] අවසන් වරට වෙනස් කිරිමකට ලක් කලේ 1972 දිය. මුලු හතරේ බංකු කකුල් වෙනුවට බෝපත් හදූන්වා දූන්නේ  විජයරත්න විසින් වන අතර  මෙත්තා, කරුණා, උපේක්ෂා  හා  මුදිතා ඵයින් නිරූපනය කරයි.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190917183357/http://divaina.com/sunday/index.php/visheshanga2/4577-2018-06-29-05-05-31  අපේ ජාතික කොඩියේ ඉන්නේ කිනිස්‌සක්‌ ගත්තු විකෘති සිංහයෙක්‌!]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 01th July 2018.&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන දිවිය==
නිශ්ශංක විජයරත්න දිගු කලක සිට ම [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] ට හිතැත්තෙක් විය. 1973 දී ඔහු රජයේ පරිපාලන සේවයෙන් විශ්‍රාම ලැබූ පසු එම පක්ෂයේ දැදිගම ආසනයේ ප්‍රධාන සංවිධායක තනතුර ලැබී ය. වර්ෂ 1977 පැවති මහමැතිවරණයේදී එම අසුන දිනා ප්‍රථම වරට [[පාර්ලිමේන්තුව |පාර්ලිමේන්තුවට]] පිවිසුණු හෙතෙම ජේ. ආර්. ජයවර්ධන රජයේ අධ්‍යාපන,උසස් අධ්‍යාපන හා අධිකරණ කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරය ට ත් පත් විය.&lt;ref&gt;[http://www.lankadeepa.lk/features/තම-පුතාට-දඬුවම්-කළ-ගුරුවරයාට-උසස්වීම්-දුන්-අධ්%E2%80%8Dයාපන-ඇමති/2-141820 කැපූ තම පුතාට දඬුවම් කළ ගුරුවරයාට උසස්වීම් දුන් අධ්‍යාපන ඇමති]. Lankadeepa, සම්ප්‍රවේශය on 23rd June 2013.&lt;/ref&gt; 

අධ්‍යාපන හා උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ලෙස ඔහු 1978 අංක 16 දරන විශ්ව විද්‍යාල පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය. මෙම පනත යටතේ, එතෙක් රටේ පැවති එකම විශ්ව විද්‍යාලය වූ 'ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය' (University of Ceylon), එකිනෙක ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාල හයක් බවට විමධ්‍යගත කරන ලදී.  මීට පෙර ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ මණ්ඩප (campuses) ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ කොළඹ, පේරාදෙණිය, [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|විද්‍යාලංකාර (කැලණිය)]], [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය|විද්‍යෝදය (ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර)]], [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය|කටුබැද්ද (මොරටුව)]] සහ යාපනය යන ආයතන ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාල තත්ත්වයට උසස් කෙරිණි. තවද,  ඔහුගේ දැක්ම මත පදනම්ව [[රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය|රුහුණ විශ්ව විද්‍යාලය]] සහ ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටුවන ලදී.  විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව (UGC) ස්ථාපිත කළ 1978 අංක 16 දරන විශ්ව විද්‍යාල පනත හඳුන්වා දීම මගින් ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය නවීකරණය කළේය. මෙම පියවර මගින් රටේ පැවති ඒක විශ්ව විද්‍යාල ව්‍යුහය බහු විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතියක් බවට පරිවර්තනය කළ අතර, විශ්ව විද්‍යාල කෙරෙහි පැවති කේන්ද්‍රීය පාලනය අවම කර තාක්ෂණික අධ්‍යාපනය පුළුල් කරන ලදී. මීට අමතරව, උසස් අධ්‍යාපනය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කිරීම සඳහා ඔහු විසින් [[ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය]] පිහිටුවන ලදී.

මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආධාර ඇතිව ගොඩ නඟන ලද [[කොළඹ]]  අළුත්කඩේ නව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල ඉදි කරන ලද්දේ නිශ්ශංක විජයරත්න අධිකරණ කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළ කාලයෙහි ය. [[යුනෙස්කෝ]] (UNESCO) ආධාර ඇතිව ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයන් රැකීම සඳහා ඔහු‍ ගේ මූලිකත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකා සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ අරමුදල පිහිටුවන ලදි. එමෙන්ම, සමාජයේ අඩු වරප්‍රසාදලාභීන් ට අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය කටයුතුවලට පිහිට වීම සඳහා ජනාධිපති අරමුදල පිහිටුවන ලද්දේ ද ඔහුගේ යෝජනාවකිනි.
[[ගොනුව:Diyawadana Nilame (1975–1985) Dr.Nissanka Wijeyeratne.jpg|thumb|right|180px|ශ්‍රී දළඳා කරඩුව වඩම්මන දියවඩන නිලමේ නිශ්ශංක විජයරත්න]]

දේශපාලන විශ්‍රාම ගත් පසු නිශ්ශංක විජයරත්න [[සෝවියට් දේශය |සෝවියට් දේශයේ]] ශ්‍රී ලංකා තානාපති වශයෙන් පත් විය.

==දියවඩන නිළමේ තනතුර==
නිශ්ශංක විජයරත්න 1975 සිට 1985 තෙක් දස වසරක් [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළඳා මාළිගය | ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ]] දියවඩන නිලමේ තනතුර දැරී ය. පහත රට ගොවි වංශිකයෙකු වශයෙන් උඩරට රදළ වංශිකයන් සමඟ මෙම තනතුර සඳහා අභියෝග කළ ප්‍රථමයා ඔහු විය.&lt;ref&gt;[https://archive.li/20140103033621/http://www.mawbima.lk/86-21284-news-detail.html   උතුම් දළදාවේ සැබෑ භාරකරු]. මව්බිම, සම්ප්‍රවේශය on 23rd April 2013.&lt;/ref&gt;  ඔහු ගේ නිල කාලය තුළ මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ පරිපාලන කටයුතු විධිමත් කෙරුණු අතර මහනුවර [[ඇසළ පෙරහැර]] අරමුදල ද පිහිටුවන ලදි. ඔහුගෙන් පසු එම තනතුර ට පත් වූයේ ඔහුගේ පුත් නේරන්ජන් විජයරත්න යි.

==ඉංග්‍රීසි කවීත්වය==
දශක දෙකක පමණ කාලයක් තිස්සේ නිශ්ශංක විජයරත්න විසින් ඉංග්‍රීසියෙන් රචිත කවි එකතුවක් 2001 වසරේ දී අපේ අප්පච්චි යන නමින් පොතක් වශයෙන් එළි දක්වන ලදි (අපේ අප්පච්චි, විජිත යාපා ප්‍රකාශන - ISBN	9789558095065). ඔහුගේ සමහර කවි ඉඳුරාම දේශපාලනික මුහුණුවරක් ගන්නා අතර මහජන කටයුතුවල යෙදුණු පුමුඛ පෙළේ පුද්ගලයෙකු වශයෙන් ඔහු දුටු විවිධ චරිත, සිද්ධීන් හා මතභේද එම කවි මඟින් ඔහු ග්‍රහණය කර ගනි යි.&lt;ref&gt;[https://www.vijithayapa.com/product/view/38 අපේ අප්පච්චි: Anthology of Our Fathers Poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306175539/https://www.vijithayapa.com/product/view/38 |date=2023-03-06 }}. Vijitha Yapa.Com&lt;/ref&gt;

==පුද්ගලික දිවිය==
[[ගොනුව:Nissanka &amp; Nita Wijeyeratne's Wedding Photo.jpg|thumb|right|180px|මංගල ඡායාරූපය&lt;br&gt; 1954 දෙසැම්බර් 10 දින&lt;br&gt;රඹුක්කන, මිදුම වලව්වේ දිය&lt;!--  Reference: https://archives.sundayobserver.lk/2006/12/10/imp06.asp --&gt; ]]
[[ගොනුව:Neranjan, Mano, Anuradha, Lankesh &amp; Nishangani.jpg|thumb|right||180px|ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න සහ නිටා දූල්ලෑව විජයරත්න යුවල ගේ දූදරුවන් [[නෙරංජන් විජයරත්න|නෙරංජන්]], [[මනෝ විජයරත්න|මනෝ]],  [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න|අනුරාධ]], ලංකේෂ් හා එකම දියණිය නිශාංගනි ද වේ]]
නිශ්ශංක විජයරත්න විවාහ වූයේ රඹුක්කන මිදුම වලව්වේ නිටා දූල්ලෑව මෙනවිය සමඟ ය. එම දෙපළ ට දූදරුවන් පස් දෙනෙකි. ජ්‍යේෂ්ඪ පුත් [[නෙරංජන් විජයරත්න]] 1985 සිට 2005 තෙක් මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර දැරූ අතර&lt;ref&gt;[http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/එදා-වලපනේ-මහ-අධිකාරම්ගේ-රත්තරන්-ඇඳුමේ-අයිතිකාරයා/55-511092 එදා වලපනේ මහ අධිකාරම්ගේ රත්තරන් ඇඳුමේ අයිතිකාරයා]. Lankadeepa, සම්ප්‍රවේශය on 28th March 2017.&lt;/ref&gt;මහනුවර මහනගර සභාවේ විපක්‍ෂ නායක ධුරය තනතුර දැරූ ඔහු දැනට එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මහනුවර දිස්ත්‍රික් සංවිධායකවරයකු ලෙස කටයුතු කරයි.
 
දෙවැනි පුතු [[මනෝ විජයරත්න]] කෑගල්ල දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී තනතුර දැරූ අතර 2007 සිට 2010 තෙක්  [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] රජයේ ව්‍යවසාය සංවර්ධන අමාත්‍ය වශයෙන් ඔහු කටයුතු කර ඇත. ජනාධිපති සම්බන්ධීකරණ ලේකම්වරයකු හා මාර්ග අනතුරු වළක්‌වා ගැනීමේ අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස හා දැදිගම ආසනයේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ධුරය තනතුර ද ඔහු දැරී ය. [[ඩිංගිරි බණ්ඩා විජේතුංග]] රජයේ යටතේ මනෝ විජයරත්න 1993 සිට 1994  තෙක් වැවිලි සේවා අමාත්‍ය තනතුර දැරී ය. &lt;!--  Reference in Sinhala:  http://www.divaina.com/2011/10/31/news07.html  --&gt; 

තුන්වෙනි පුතු [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සාමාජිකයකි. ඔහු සබරගමු පළාත් සභාවේ මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් 1988 දි පත් වු අතර මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 සිට 2005 තෙක් කිහිප වරක් හොබවා ඇත. ලංකේෂ් පුතු හා එකම දියණිය නිශාංගනි ද වේ.නිශ්ශංක විජයරත්න ගේ වැඩිමහළු සොහොයුරා වූ [[තිස්ස විජයරත්න]] වෘත්තියෙන් අධි නීතිඥවරයෙක් වූ අතර [[ප්‍රංශය |ප්‍රංශයේ]] සහ [[ස්විට්සර්ලන්තය |ස්විට්සර්ලන්තයේ]] ශ්‍රී ලංකා තානාපති ලෙස ද විදේශ කටයුතු හා ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.  බාල සොහොයුරු කුඩා විජයරත්න වෛද්‍යවරයෙකි.

==මේවාද බලන්න==
*[[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]
*[[ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය]]
*[[රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය]]
== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
&lt;!-- * [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/11012009/main.htm  ප්‍රතිපත්තිගරුක  දේශපාලනඥයකගේ  ඡිවිතයේ  අපුර්ව  සිදූව්ම්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/18012009/06.htm  කැලැත්තැවේ  සොයිසාගේ  අභියෝගය  ඟාරගත්  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/25012009/13.htm  වරාය  සේවකයාට  කදිම  පාඞමක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/01022009/07.htm  ජනරජ  ලාංඡනය  නිර්මාණය  කළ  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/08022009/07.htm   ආණ්ඩුවේ වාහන, දූරකතන පුතාලට තහනම්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/15022009/07.htm  පෙරහර  පටන්  ගත්  දින  නරක  ආරංචියක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/22022009/07.htm   එජාප  පුජාව  නවත්වන්න  මැතිනිය  මහමඑව  රජයට  පවරාගනි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/01032009/07.htm  නිශ්ශංකගේ  දැසට  කදූලක්  වැටේ]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/08032009/07.htm  දැදිගම  සංවිධායක  වු  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/15032009/07.htm  නිශ්ශංක විජයරත්න  දැයෙන්  සමුගනි]--&gt;

==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html  විජයරත්න පරපුර]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3060.html  රත්වත්තේ පරපුර]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න ශෝක ප්‍රකාශය - ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිෙම්න්තු විවාද 2011 ජුනි 10 වන සිකුරාදා]

&lt;!-- * [http://www.rivira.lk/2009/01/04/rivinetha2.htm  අමර සමර]
* [http://www.rivira.lk/2007/01/21/rividahara7.htm   කටු සටහන]
* [http://www.sasrutha.com/article/1816159/%E0%B6%8B%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B6%AF%E0%B7%85%E0%B6%AF%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B6%E0%B7%91-%E0%B6%B7%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94/  උතුම් දළදාවේ සැබෑ භාරකරු]
* [http://www.divaina.com/2014/06/16/mano04.html  &quot;මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින, 2014 ජුනි 16]
* [http://www.divaina.com/2014/06/30/mano05.html &quot;මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින, 2014 ජුනි 30]
* [http://www.divaina.com/2016/01/04/mano05.html  පරිපාලන සේවයෙන් මැති සභයට]
* [http://www.rivira.lk/2008/06/15/rividahara10.htm  වි. ජ. මු. ලොකුබණ්ඩාර දුටු නිශ්ශංක විජේරත්න]
* [http://www.rivira.lk/2008/06/29/rivinetha6.htm   රිවිර පත්‍රයේ පළ වූ ලිපියක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/features/තම-පුතාට-දඬුවම්-කළ-ගුරුවරයාට-උසස්වීම්-දුන්-අධ්%E2%80%8Dයාපන-ඇමති/2-141820 තම පුතාට දඬුවම් කළ ගුරුවරයාට උසස්වීම් දුන් අධ්‍යාපන ඇමති]
* [http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/sagank1.htm  නිලමේ හා කුමාරහාමි]
* [http://epaper.dailynews.lk//art.asp?id=2014/01/07/pg02_0&amp;pt=p&amp;h=  හිටපු දියවඩන නිලමේ]
* [http://www.divaina.com/2008/07/28/mano02.html  &quot; මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින 2008]
* [http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/එදා-වලපනේ-මහ-අධිකාරම්ගේ-රත්තරන්-ඇඳුමේ-අයිතිකාරයා/55-511092  ඉරිදා ලංකාදීප]
* [http://www.island.lk/2007/02/11/features7.html  A Tribute by A. C. B. Pethiyagoda]
* [http://www.island.lk/2007/01/10/opinion4.html  Passing the Flame]
* [http://www.island.lk/2008/01/03/features6.html  Dr Nissanka Wijeyeratne by Prof Carlo Fonseka]
* [http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=42710  Nissanka Wijeyeratne - A Diverse, Colourful Life by Leelananda De Silva]
* [http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=43652 Nissanka Wijeyeratne by Izeth Hussain]
* [http://archive.srilankamirror.com/news/8475-education-minister-promoted-the-teacher-who-punished-his-son  Education minister promoted the teacher who punished his son]
* [http://epaper.dailynews.lk/art.asp?id=2014/01/07/pg02_0&amp;pt=p&amp;h=   Former Diyawadana Nilame by Hafiz Marikar]
* [http://archives.sundayobserver.lk/2015/06/14/spe-boo-05.asp  Remembering Dr Nissanka Wijeyeratne by G. Sathasivam]
* [http://www.dailynews.lk/?q=2016/01/07/features/illustrious-statesman  An Illustrious Statesman by Dr. A.T. Ariyaratne, President of the Sarvodaya Movement]  --&gt;

{{DEFAULTSORT:විජයරක්න, නිශ්ශංක}}
&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[Category:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[Category:දියවඩන නිලමේවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]</text>
      <sha1>p48xv7fvsmkwffcyfnkjmv7jw6qs3g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802573</id>
      <parentid>802571</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ලංකා සිංහයා</username>
        <id>32178</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* අනුරාධපුර පූජා නගරය හා අනුරාධපුර නව නගරය */</comment>
      <origin>802573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34660" sha1="nahz3pl314mmbsq1qkkjr5rqi4wkcgq" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
|name =නිශ්ශංක විජයරත්න
|image = N.P Wijeyeratne.jpg
|caption = නිශ්ශංක විජයරත්න දියවඩන නිලමේ ලෙසින්
|title= 
|birth_date =  14 ජුනි 1924
|birth_place = [[කොළඹ]] [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} ශ්‍රී ලාංකික
|death_date =  7 ජනවාරි  2007
|death_place = [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී ලංකා]]
|office = 
|party = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
|religion = 
|spouse = නිටා විජයරත්න
|children = [[නෙරංජන් විජයරත්න|නෙරංජන්]], [[මනෝ විජයරත්න|මනෝ]],  [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න|අනුරාධ]], ලංකේෂ් හා නිශාංගනි
|විදුහල් මාතාව = රාජකීය විද්‍යාලයය, කොළඹ [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]]
|profession= 
|religion = බෞද්ධ
|occupation = ලංකා සිවිල් සේවය, [[දියවඩන නිලමේ]] දේශපාලනය හා තානාපති
}}

[[‍දේශමාන්‍ය]] ආචාර්ය '''නිශ්ශංක පරාක්‍රම විජයරත්න''' (1924 ජුනි 14 – 2007 ජනවාරි 7) ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් සේවකයකු, තානාපතිවරයෙකු හා දේශපාලඥයකු විය. හෙතෙම 1975 – 1985 කාලය තුළ [[ශ්‍රී දළඳා මාළිගය |ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ]] [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර ද දැරී ය. 

== පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
නිශ්ශංක විජයරත්න වර්ෂ 1924 ජූනි 14 දා [[සබරගමුව පළාත|සබරගමු පළාතේ]] ප්‍රභූ පවුලක දෙවන දරුවා වශයෙන් උපත ලැබී ය. ඔහු ගේ පියා වූයේ [[ඩී.එස්. සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක]] රජයේ ස්වදේශ හා ග්‍රාම සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරන්ධර  කෑගල්ලේ බුද්දෙනිපොල වලව්වේ  [[එඩ්වින් විජයරත්න|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න]] ය. මව ලීලා විජයරත්න වූවා ය.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305045211/http://www.divaina.com/2014/06/16/mano04.html   උපන් දේශයට නොමැකෙන සේවයක්‌ කළ ආචාර්ය නිශ්ශංක විඡේරත්න]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 16th June 2014.&lt;/ref&gt;  

[[රාජකීය විද්‍යාලය| කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ]]  තම මූලික හා ද්විතියික අධ්‍යාපනය ලැබූ නිශ්ශංක විජයරත්න ඉන්පසු එකල ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යනුවෙන් හැඳින්වුණු [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]] ට ඇතුළත් විය. එහිදී  ශ්‍රී ලාංකික සමාජ විද්‍යාව සහ ආගමික දර්ශනය සම්බන්ධයෙන් ශාස්ත්‍රීය උනන්දුවක් දැක් වූ ඔහු [[ඉතිහාසය]] විෂයයෙන් බී.ඒ. ගෞරව උපාධිය දිනා ගැනීම ට සමත් විය.

== වෘත්තීය දිවිය==
විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය හමාර කළ විජයරත්න ලංකා සිවිල් සේවය ට බැඳුණේ ය. එහි සේවය කළ කාල පරිච්ඡේදය තුළ ඔහු විවිධ නිලතල ඉසිළීය. ඒවා අතර [[ගාල්ල |ගාල්ලේ]] උප දිසාපති, [[අනුරාධපුර]], මන්නාරම හා [[යාපනය]] දිසාපති මෙන් ම සංස්කෘතික කටයුතු, ප්‍රවාහන, ප්‍රවෘත්ති හා ගුවන්විදුලි  අමාත්‍යාංශවල ස්ථිර ලේකම් යන තනතුරු වෙයි. අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති ධුරය ද දැරූ ඔහු වර්ෂ 1987 සිට 1989 තෙක් යුනෙස්කෝ (UNESCO) විධායක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් ද විය. අනුරාධපුර ශුද්ධ නගරය ඇතිකිරීමේ වැඩ කඩිනමින් කළේ විජයරත්න අනුරාධපුර දිසාපති ලෙස කටයුතු කළ කාලයෙහිය.&lt;ref&gt;[https://ravayanews.wordpress.com/2012/12/09/වීජේවීර-සරමකුත්-ඇඳගෙන-මහ/  වීජේවීර සරමකුත් ඇඳගෙන මහ රෑ කැළෙන් මතුවුණා]. රාවය, සම්ප්‍රවේශය on 9th December 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.li/BjiVG   පරිපාලන සේවයෙන් මැති සභයට]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 4th January 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305045202/http://www.divaina.com/2014/06/30/mano05.html ඇන්. ඇම්. කැපූ අනුරාධපුරයේ පාර]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 30th June 2014.&lt;/ref&gt;

==අනුරාධපුර පූජා නගරය හා අනුරාධපුර නව නගරය==

[[ගොනුව:Nissanka Wijeyeratne with Sirimavo Bandaranaike at opening Anuradhapura Airport, Sri Lanka.jpg|thumb|right|180px|1960 ගණන්වල අනුරාධපුර ගුවන් තොටුපළ විවෘත කිරීමේ අවස්ථාවේදී, අග්‍රාමාත්‍ය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය සමඟ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දිසාපති සහ අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති නිශ්ශංක විජයරත්න]]
සිය රාජ්‍ය සේවා කාලය තුළ, නිශ්ශංක විජයරත්න මහතා 1958 සිට 1962 දක්වා අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දිසාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. එකල සිටි දිසාපතිවරුන් අතරින් වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ ඔහු යැයි පැවසිය හැකිය. ඔහුගේ පෞරුෂය සහ තත්ත්වය හේතුවෙන්, කොළඹ පිහිටි ඉහළම රාජ්‍ය මට්ටම්වලදී අනුරාධපුරයේ හඬට අවධානය යොමු කරවා ගැනීමට හැකි විය. දිසාපති ධුරයට අමතරව, ඔහු අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය. මෙය අනුරාධපුර නගරය ඓතිහාසික පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් තිබූ කාල පරිච්ඡේදයකි. එකල අනුරාධපුර නව නගරය ඉදි වෙමින් පැවති අතර, පැරණි නගරයේ පදිංචිකරුවන් නව නගරය වෙත ස්ථානගත කෙරෙමින් තිබුණි. එය යම් ආතතියක් මෙන්ම උද්යෝගයක් ද පැවති කාල වකවානුවක් විය. ඔහු මෙම වෙනස්වීමේ ක්‍රියාවලිය ධෛර්යයෙන් යුතුවත්, කැපී පෙනෙන දේශපාලන කුසලතාවන්ගෙන් යුතුවත් මෙහෙයවීය. අනුරාධපුරයේ සේවය කරන සමයේදී, විජයරත්න එච්. ආර්. ෆ්‍රීමන් (H. R. Freeman) වෙනුවෙන් ස්මාරකයක් විවෘත කළේය. ෆ්‍රීමන් යනු ජනප්‍රිය බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික දිසාපතිවරයෙකු වූ අතර, පසුව ඔහු එම දිස්ත්‍රික්කයේ ජනතාව විසින් ලංකාවේ පළමු රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට (1st State Council of Ceylon) නියෝජිතයෙකු ලෙස තෝරා පත් කර ගන්නා ලදී. විජයරත්න මහතා ගේ අනුරාධපුර සේවා කාලය තුළ කැපී පෙනුණු විශේෂ ලක්ෂණයක් වූයේ, පුළුල් දැක්මකින් යුතුව ප්‍රධාන ගැටළු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමටත්, තම කාර්ය මණ්ඩල නිලධාරීන් වෙත වගකීම් පැවරීමටත් ඔහු සතු වූ විශිෂ්ට හැකියාවයි. ඔහු අනුරාධපුර පූජා නගරය ස්ථාපිත කිරීමටත්, නගරය අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද අනුරාධපුර නව නගරය වෙත ගෙන යාමටත් කටයුතු කළ අතර, ලංකාවේ උතුරු පළාතේ අනාගත සිදුවීම් පිළිබඳව කල්තියා දැකීමට ඔහුගේ පරිකල්පන ශක්තිය ඉවහල් වූ අතර, අනුරාධපුර ගුවන් තොටුපළ ස්ථාපිත කිරීමේ ගෞරවය ද ඔහුට හිමි වේ.&lt;!--  Reference:  http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=42710  --&gt;&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf   ෙශෝක පකාශය : ආචාර්ය නිශශංක විජයරත්න මහතා -  ශී ලංකා පාර්ලිෙම්න්තුව] 10 ජුනි 2011 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dinamina.lk/2021/08/20/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/128754/%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%82%E0%B6%9A-%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB  වැඩ ගොඩක් හැඩ කළ නිශ්ශංක ලකුණ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220812120258/http://www.dinamina.lk/2021/08/20/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/128754/%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%82%E0%B6%9A-%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB |date=2022-08-12 }}. Dinamina, සම්ප්‍රවේශය on 20 අගෝස්තු 2021.&lt;/ref&gt; 
   
[[Image:Coat_of_arms_of_Sri_Lanka.svg|thumb|150px|left|ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය]]
[[Image:Flag of Sri Lanka.svg|thumb|150px|left|ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය]]

==ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය==
[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය ලාංඡනය]] හදුන්වා දුන්නේ 1972 දිය. එවකට සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ස්ථිර ලේකම් හා රාජ්‍ය ලාංඡනය  හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය නිර්මාණ කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කල විජයරත්න ගේ මග පෙන්විම හා උපදේස් මත නිර්මාණය [[මාපලගම විපුලසාර|අතිපූජ්‍ය මාපලගම විපුලසාර]] හිමියන් ගේය. [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය]] අවසන් වරට වෙනස් කිරිමකට ලක් කලේ 1972 දිය. මුලු හතරේ බංකු කකුල් වෙනුවට බෝපත් හදූන්වා දූන්නේ  විජයරත්න විසින් වන අතර  මෙත්තා, කරුණා, උපේක්ෂා  හා  මුදිතා ඵයින් නිරූපනය කරයි.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190917183357/http://divaina.com/sunday/index.php/visheshanga2/4577-2018-06-29-05-05-31  අපේ ජාතික කොඩියේ ඉන්නේ කිනිස්‌සක්‌ ගත්තු විකෘති සිංහයෙක්‌!]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 01th July 2018.&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන දිවිය==
නිශ්ශංක විජයරත්න දිගු කලක සිට ම [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] ට හිතැත්තෙක් විය. 1973 දී ඔහු රජයේ පරිපාලන සේවයෙන් විශ්‍රාම ලැබූ පසු එම පක්ෂයේ දැදිගම ආසනයේ ප්‍රධාන සංවිධායක තනතුර ලැබී ය. වර්ෂ 1977 පැවති මහමැතිවරණයේදී එම අසුන දිනා ප්‍රථම වරට [[පාර්ලිමේන්තුව |පාර්ලිමේන්තුවට]] පිවිසුණු හෙතෙම ජේ. ආර්. ජයවර්ධන රජයේ අධ්‍යාපන,උසස් අධ්‍යාපන හා අධිකරණ කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරය ට ත් පත් විය.&lt;ref&gt;[http://www.lankadeepa.lk/features/තම-පුතාට-දඬුවම්-කළ-ගුරුවරයාට-උසස්වීම්-දුන්-අධ්%E2%80%8Dයාපන-ඇමති/2-141820 කැපූ තම පුතාට දඬුවම් කළ ගුරුවරයාට උසස්වීම් දුන් අධ්‍යාපන ඇමති]. Lankadeepa, සම්ප්‍රවේශය on 23rd June 2013.&lt;/ref&gt; 

අධ්‍යාපන හා උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ලෙස ඔහු 1978 අංක 16 දරන විශ්ව විද්‍යාල පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය. මෙම පනත යටතේ, එතෙක් රටේ පැවති එකම විශ්ව විද්‍යාලය වූ 'ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය' (University of Ceylon), එකිනෙක ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාල හයක් බවට විමධ්‍යගත කරන ලදී.  මීට පෙර ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ මණ්ඩප (campuses) ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ කොළඹ, පේරාදෙණිය, [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|විද්‍යාලංකාර (කැලණිය)]], [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය|විද්‍යෝදය (ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර)]], [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය|කටුබැද්ද (මොරටුව)]] සහ යාපනය යන ආයතන ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාල තත්ත්වයට උසස් කෙරිණි. තවද,  ඔහුගේ දැක්ම මත පදනම්ව [[රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය|රුහුණ විශ්ව විද්‍යාලය]] සහ ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටුවන ලදී.  විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව (UGC) ස්ථාපිත කළ 1978 අංක 16 දරන විශ්ව විද්‍යාල පනත හඳුන්වා දීම මගින් ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය නවීකරණය කළේය. මෙම පියවර මගින් රටේ පැවති ඒක විශ්ව විද්‍යාල ව්‍යුහය බහු විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතියක් බවට පරිවර්තනය කළ අතර, විශ්ව විද්‍යාල කෙරෙහි පැවති කේන්ද්‍රීය පාලනය අවම කර තාක්ෂණික අධ්‍යාපනය පුළුල් කරන ලදී. මීට අමතරව, උසස් අධ්‍යාපනය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කිරීම සඳහා ඔහු විසින් [[ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය]] පිහිටුවන ලදී.

මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආධාර ඇතිව ගොඩ නඟන ලද [[කොළඹ]]  අළුත්කඩේ නව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල ඉදි කරන ලද්දේ නිශ්ශංක විජයරත්න අධිකරණ කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළ කාලයෙහි ය. [[යුනෙස්කෝ]] (UNESCO) ආධාර ඇතිව ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයන් රැකීම සඳහා ඔහු‍ ගේ මූලිකත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකා සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ අරමුදල පිහිටුවන ලදි. එමෙන්ම, සමාජයේ අඩු වරප්‍රසාදලාභීන් ට අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය කටයුතුවලට පිහිට වීම සඳහා ජනාධිපති අරමුදල පිහිටුවන ලද්දේ ද ඔහුගේ යෝජනාවකිනි.
[[ගොනුව:Diyawadana Nilame (1975–1985) Dr.Nissanka Wijeyeratne.jpg|thumb|right|180px|ශ්‍රී දළඳා කරඩුව වඩම්මන දියවඩන නිලමේ නිශ්ශංක විජයරත්න]]

දේශපාලන විශ්‍රාම ගත් පසු නිශ්ශංක විජයරත්න [[සෝවියට් දේශය |සෝවියට් දේශයේ]] ශ්‍රී ලංකා තානාපති වශයෙන් පත් විය.

==දියවඩන නිළමේ තනතුර==
නිශ්ශංක විජයරත්න 1975 සිට 1985 තෙක් දස වසරක් [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළඳා මාළිගය | ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ]] දියවඩන නිලමේ තනතුර දැරී ය. පහත රට ගොවි වංශිකයෙකු වශයෙන් උඩරට රදළ වංශිකයන් සමඟ මෙම තනතුර සඳහා අභියෝග කළ ප්‍රථමයා ඔහු විය.&lt;ref&gt;[https://archive.li/20140103033621/http://www.mawbima.lk/86-21284-news-detail.html   උතුම් දළදාවේ සැබෑ භාරකරු]. මව්බිම, සම්ප්‍රවේශය on 23rd April 2013.&lt;/ref&gt;  ඔහු ගේ නිල කාලය තුළ මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ පරිපාලන කටයුතු විධිමත් කෙරුණු අතර මහනුවර [[ඇසළ පෙරහැර]] අරමුදල ද පිහිටුවන ලදි. ඔහුගෙන් පසු එම තනතුර ට පත් වූයේ ඔහුගේ පුත් නේරන්ජන් විජයරත්න යි.

==ඉංග්‍රීසි කවීත්වය==
දශක දෙකක පමණ කාලයක් තිස්සේ නිශ්ශංක විජයරත්න විසින් ඉංග්‍රීසියෙන් රචිත කවි එකතුවක් 2001 වසරේ දී අපේ අප්පච්චි යන නමින් පොතක් වශයෙන් එළි දක්වන ලදි (අපේ අප්පච්චි, විජිත යාපා ප්‍රකාශන - ISBN	9789558095065). ඔහුගේ සමහර කවි ඉඳුරාම දේශපාලනික මුහුණුවරක් ගන්නා අතර මහජන කටයුතුවල යෙදුණු පුමුඛ පෙළේ පුද්ගලයෙකු වශයෙන් ඔහු දුටු විවිධ චරිත, සිද්ධීන් හා මතභේද එම කවි මඟින් ඔහු ග්‍රහණය කර ගනි යි.&lt;ref&gt;[https://www.vijithayapa.com/product/view/38 අපේ අප්පච්චි: Anthology of Our Fathers Poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306175539/https://www.vijithayapa.com/product/view/38 |date=2023-03-06 }}. Vijitha Yapa.Com&lt;/ref&gt;

==පුද්ගලික දිවිය==
[[ගොනුව:Nissanka &amp; Nita Wijeyeratne's Wedding Photo.jpg|thumb|right|180px|මංගල ඡායාරූපය&lt;br&gt; 1954 දෙසැම්බර් 10 දින&lt;br&gt;රඹුක්කන, මිදුම වලව්වේ දිය&lt;!--  Reference: https://archives.sundayobserver.lk/2006/12/10/imp06.asp --&gt; ]]
[[ගොනුව:Neranjan, Mano, Anuradha, Lankesh &amp; Nishangani.jpg|thumb|right||180px|ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න සහ නිටා දූල්ලෑව විජයරත්න යුවල ගේ දූදරුවන් [[නෙරංජන් විජයරත්න|නෙරංජන්]], [[මනෝ විජයරත්න|මනෝ]],  [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න|අනුරාධ]], ලංකේෂ් හා එකම දියණිය නිශාංගනි ද වේ]]
නිශ්ශංක විජයරත්න විවාහ වූයේ රඹුක්කන මිදුම වලව්වේ නිටා දූල්ලෑව මෙනවිය සමඟ ය. එම දෙපළ ට දූදරුවන් පස් දෙනෙකි. ජ්‍යේෂ්ඪ පුත් [[නෙරංජන් විජයරත්න]] 1985 සිට 2005 තෙක් මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර දැරූ අතර&lt;ref&gt;[http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/එදා-වලපනේ-මහ-අධිකාරම්ගේ-රත්තරන්-ඇඳුමේ-අයිතිකාරයා/55-511092 එදා වලපනේ මහ අධිකාරම්ගේ රත්තරන් ඇඳුමේ අයිතිකාරයා]. Lankadeepa, සම්ප්‍රවේශය on 28th March 2017.&lt;/ref&gt;මහනුවර මහනගර සභාවේ විපක්‍ෂ නායක ධුරය තනතුර දැරූ ඔහු දැනට එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මහනුවර දිස්ත්‍රික් සංවිධායකවරයකු ලෙස කටයුතු කරයි.
 
දෙවැනි පුතු [[මනෝ විජයරත්න]] කෑගල්ල දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී තනතුර දැරූ අතර 2007 සිට 2010 තෙක්  [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] රජයේ ව්‍යවසාය සංවර්ධන අමාත්‍ය වශයෙන් ඔහු කටයුතු කර ඇත. ජනාධිපති සම්බන්ධීකරණ ලේකම්වරයකු හා මාර්ග අනතුරු වළක්‌වා ගැනීමේ අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස හා දැදිගම ආසනයේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ධුරය තනතුර ද ඔහු දැරී ය. [[ඩිංගිරි බණ්ඩා විජේතුංග]] රජයේ යටතේ මනෝ විජයරත්න 1993 සිට 1994  තෙක් වැවිලි සේවා අමාත්‍ය තනතුර දැරී ය. &lt;!--  Reference in Sinhala:  http://www.divaina.com/2011/10/31/news07.html  --&gt; 

තුන්වෙනි පුතු [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සාමාජිකයකි. ඔහු සබරගමු පළාත් සභාවේ මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් 1988 දි පත් වු අතර මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 සිට 2005 තෙක් කිහිප වරක් හොබවා ඇත. ලංකේෂ් පුතු හා එකම දියණිය නිශාංගනි ද වේ.නිශ්ශංක විජයරත්න ගේ වැඩිමහළු සොහොයුරා වූ [[තිස්ස විජයරත්න]] වෘත්තියෙන් අධි නීතිඥවරයෙක් වූ අතර [[ප්‍රංශය |ප්‍රංශයේ]] සහ [[ස්විට්සර්ලන්තය |ස්විට්සර්ලන්තයේ]] ශ්‍රී ලංකා තානාපති ලෙස ද විදේශ කටයුතු හා ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.  බාල සොහොයුරු කුඩා විජයරත්න වෛද්‍යවරයෙකි.

==මේවාද බලන්න==
*[[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]
*[[ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය]]
*[[රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය]]
== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
&lt;!-- * [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/11012009/main.htm  ප්‍රතිපත්තිගරුක  දේශපාලනඥයකගේ  ඡිවිතයේ  අපුර්ව  සිදූව්ම්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/18012009/06.htm  කැලැත්තැවේ  සොයිසාගේ  අභියෝගය  ඟාරගත්  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/25012009/13.htm  වරාය  සේවකයාට  කදිම  පාඞමක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/01022009/07.htm  ජනරජ  ලාංඡනය  නිර්මාණය  කළ  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/08022009/07.htm   ආණ්ඩුවේ වාහන, දූරකතන පුතාලට තහනම්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/15022009/07.htm  පෙරහර  පටන්  ගත්  දින  නරක  ආරංචියක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/22022009/07.htm   එජාප  පුජාව  නවත්වන්න  මැතිනිය  මහමඑව  රජයට  පවරාගනි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/01032009/07.htm  නිශ්ශංකගේ  දැසට  කදූලක්  වැටේ]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/08032009/07.htm  දැදිගම  සංවිධායක  වු  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/15032009/07.htm  නිශ්ශංක විජයරත්න  දැයෙන්  සමුගනි]--&gt;

==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html  විජයරත්න පරපුර]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3060.html  රත්වත්තේ පරපුර]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න ශෝක ප්‍රකාශය - ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිෙම්න්තු විවාද 2011 ජුනි 10 වන සිකුරාදා]

&lt;!-- * [http://www.rivira.lk/2009/01/04/rivinetha2.htm  අමර සමර]
* [http://www.rivira.lk/2007/01/21/rividahara7.htm   කටු සටහන]
* [http://www.sasrutha.com/article/1816159/%E0%B6%8B%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B6%AF%E0%B7%85%E0%B6%AF%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B6%E0%B7%91-%E0%B6%B7%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94/  උතුම් දළදාවේ සැබෑ භාරකරු]
* [http://www.divaina.com/2014/06/16/mano04.html  &quot;මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින, 2014 ජුනි 16]
* [http://www.divaina.com/2014/06/30/mano05.html &quot;මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින, 2014 ජුනි 30]
* [http://www.divaina.com/2016/01/04/mano05.html  පරිපාලන සේවයෙන් මැති සභයට]
* [http://www.rivira.lk/2008/06/15/rividahara10.htm  වි. ජ. මු. ලොකුබණ්ඩාර දුටු නිශ්ශංක විජේරත්න]
* [http://www.rivira.lk/2008/06/29/rivinetha6.htm   රිවිර පත්‍රයේ පළ වූ ලිපියක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/features/තම-පුතාට-දඬුවම්-කළ-ගුරුවරයාට-උසස්වීම්-දුන්-අධ්%E2%80%8Dයාපන-ඇමති/2-141820 තම පුතාට දඬුවම් කළ ගුරුවරයාට උසස්වීම් දුන් අධ්‍යාපන ඇමති]
* [http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/sagank1.htm  නිලමේ හා කුමාරහාමි]
* [http://epaper.dailynews.lk//art.asp?id=2014/01/07/pg02_0&amp;pt=p&amp;h=  හිටපු දියවඩන නිලමේ]
* [http://www.divaina.com/2008/07/28/mano02.html  &quot; මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින 2008]
* [http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/එදා-වලපනේ-මහ-අධිකාරම්ගේ-රත්තරන්-ඇඳුමේ-අයිතිකාරයා/55-511092  ඉරිදා ලංකාදීප]
* [http://www.island.lk/2007/02/11/features7.html  A Tribute by A. C. B. Pethiyagoda]
* [http://www.island.lk/2007/01/10/opinion4.html  Passing the Flame]
* [http://www.island.lk/2008/01/03/features6.html  Dr Nissanka Wijeyeratne by Prof Carlo Fonseka]
* [http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=42710  Nissanka Wijeyeratne - A Diverse, Colourful Life by Leelananda De Silva]
* [http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=43652 Nissanka Wijeyeratne by Izeth Hussain]
* [http://archive.srilankamirror.com/news/8475-education-minister-promoted-the-teacher-who-punished-his-son  Education minister promoted the teacher who punished his son]
* [http://epaper.dailynews.lk/art.asp?id=2014/01/07/pg02_0&amp;pt=p&amp;h=   Former Diyawadana Nilame by Hafiz Marikar]
* [http://archives.sundayobserver.lk/2015/06/14/spe-boo-05.asp  Remembering Dr Nissanka Wijeyeratne by G. Sathasivam]
* [http://www.dailynews.lk/?q=2016/01/07/features/illustrious-statesman  An Illustrious Statesman by Dr. A.T. Ariyaratne, President of the Sarvodaya Movement]  --&gt;

{{DEFAULTSORT:විජයරක්න, නිශ්ශංක}}
&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[Category:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[Category:දියවඩන නිලමේවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]</text>
      <sha1>nahz3pl314mmbsq1qkkjr5rqi4wkcgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802577</id>
      <parentid>802573</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ලංකා සිංහයා</username>
        <id>32178</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* අනුරාධපුර පූජා නගරය හා අනුරාධපුර නව නගරය */</comment>
      <origin>802577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36748" sha1="254yxv6mmnorclstdb5xzxfnsgnx0ke" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි
|name =නිශ්ශංක විජයරත්න
|image = N.P Wijeyeratne.jpg
|caption = නිශ්ශංක විජයරත්න දියවඩන නිලමේ ලෙසින්
|title= 
|birth_date =  14 ජුනි 1924
|birth_place = [[කොළඹ]] [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} ශ්‍රී ලාංකික
|death_date =  7 ජනවාරි  2007
|death_place = [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී ලංකා]]
|office = 
|party = [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
|religion = 
|spouse = නිටා විජයරත්න
|children = [[නෙරංජන් විජයරත්න|නෙරංජන්]], [[මනෝ විජයරත්න|මනෝ]],  [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න|අනුරාධ]], ලංකේෂ් හා නිශාංගනි
|විදුහල් මාතාව = රාජකීය විද්‍යාලයය, කොළඹ [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]]
|profession= 
|religion = බෞද්ධ
|occupation = ලංකා සිවිල් සේවය, [[දියවඩන නිලමේ]] දේශපාලනය හා තානාපති
}}

[[‍දේශමාන්‍ය]] ආචාර්ය '''නිශ්ශංක පරාක්‍රම විජයරත්න''' (1924 ජුනි 14 – 2007 ජනවාරි 7) ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් සේවකයකු, තානාපතිවරයෙකු හා දේශපාලඥයකු විය. හෙතෙම 1975 – 1985 කාලය තුළ [[ශ්‍රී දළඳා මාළිගය |ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ]] [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර ද දැරී ය. 

== පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය==
නිශ්ශංක විජයරත්න වර්ෂ 1924 ජූනි 14 දා [[සබරගමුව පළාත|සබරගමු පළාතේ]] ප්‍රභූ පවුලක දෙවන දරුවා වශයෙන් උපත ලැබී ය. ඔහු ගේ පියා වූයේ [[ඩී.එස්. සේනානායක|මහමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක]] රජයේ ස්වදේශ හා ග්‍රාම සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරන්ධර  කෑගල්ලේ බුද්දෙනිපොල වලව්වේ  [[එඩ්වින් විජයරත්න|ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න]] ය. මව ලීලා විජයරත්න වූවා ය.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305045211/http://www.divaina.com/2014/06/16/mano04.html   උපන් දේශයට නොමැකෙන සේවයක්‌ කළ ආචාර්ය නිශ්ශංක විඡේරත්න]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 16th June 2014.&lt;/ref&gt;  

[[රාජකීය විද්‍යාලය| කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ]]  තම මූලික හා ද්විතියික අධ්‍යාපනය ලැබූ නිශ්ශංක විජයරත්න ඉන්පසු එකල ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යනුවෙන් හැඳින්වුණු [[කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය]] ට ඇතුළත් විය. එහිදී  ශ්‍රී ලාංකික සමාජ විද්‍යාව සහ ආගමික දර්ශනය සම්බන්ධයෙන් ශාස්ත්‍රීය උනන්දුවක් දැක් වූ ඔහු [[ඉතිහාසය]] විෂයයෙන් බී.ඒ. ගෞරව උපාධිය දිනා ගැනීම ට සමත් විය.

== වෘත්තීය දිවිය==
විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය හමාර කළ විජයරත්න ලංකා සිවිල් සේවය ට බැඳුණේ ය. එහි සේවය කළ කාල පරිච්ඡේදය තුළ ඔහු විවිධ නිලතල ඉසිළීය. ඒවා අතර [[ගාල්ල |ගාල්ලේ]] උප දිසාපති, [[අනුරාධපුර]], මන්නාරම හා [[යාපනය]] දිසාපති මෙන් ම සංස්කෘතික කටයුතු, ප්‍රවාහන, ප්‍රවෘත්ති හා ගුවන්විදුලි  අමාත්‍යාංශවල ස්ථිර ලේකම් යන තනතුරු වෙයි. අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති ධුරය ද දැරූ ඔහු වර්ෂ 1987 සිට 1989 තෙක් යුනෙස්කෝ (UNESCO) විධායක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙක් ද විය. අනුරාධපුර ශුද්ධ නගරය ඇතිකිරීමේ වැඩ කඩිනමින් කළේ විජයරත්න අනුරාධපුර දිසාපති ලෙස කටයුතු කළ කාලයෙහිය.&lt;ref&gt;[https://ravayanews.wordpress.com/2012/12/09/වීජේවීර-සරමකුත්-ඇඳගෙන-මහ/  වීජේවීර සරමකුත් ඇඳගෙන මහ රෑ කැළෙන් මතුවුණා]. රාවය, සම්ප්‍රවේශය on 9th December 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.li/BjiVG   පරිපාලන සේවයෙන් මැති සභයට]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 4th January 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305045202/http://www.divaina.com/2014/06/30/mano05.html ඇන්. ඇම්. කැපූ අනුරාධපුරයේ පාර]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 30th June 2014.&lt;/ref&gt;

==අනුරාධපුර පූජා නගරය හා අනුරාධපුර නව නගරය==

[[ගොනුව:Nissanka Wijeyeratne with Sirimavo Bandaranaike at opening Anuradhapura Airport, Sri Lanka.jpg|thumb|right|180px|1960 ගණන්වල අනුරාධපුර ගුවන් තොටුපළ විවෘත කිරීමේ අවස්ථාවේදී, අග්‍රාමාත්‍ය සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය සමඟ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දිසාපති සහ අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපති නිශ්ශංක විජයරත්න]]
සිය රාජ්‍ය සේවා කාලය තුළ, නිශ්ශංක විජයරත්න මහතා 1958 සිට 1962 දක්වා අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දිසාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. එකල සිටි දිසාපතිවරුන් අතරින් වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ ඔහු යැයි පැවසිය හැකිය. ඔහුගේ පෞරුෂය සහ තත්ත්වය හේතුවෙන්, කොළඹ පිහිටි ඉහළම රාජ්‍ය මට්ටම්වලදී අනුරාධපුරයේ හඬට අවධානය යොමු කරවා ගැනීමට හැකි විය. දිසාපති ධුරයට අමතරව, ඔහු අනුරාධපුර සංරක්ෂණ මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස ද කටයුතු කළේය. මෙය අනුරාධපුර නගරය ඓතිහාසික පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් තිබූ කාල පරිච්ඡේදයකි. එකල අනුරාධපුර නව නගරය ඉදි වෙමින් පැවති අතර, පැරණි නගරයේ පදිංචිකරුවන් නව නගරය වෙත ස්ථානගත කෙරෙමින් තිබුණි. පූජා නගරය තුළ ඉදිකර තිබූ බෞද්ධ නොවන ව්‍යුහයන් වෙනත් ස්ථාන වෙත ගෙන යාමට ඔහු කටයුතු සැලැස්වීය. තවද, පුරාවස්තු නටබුන් සහිත මෙම පූජා භූමියේ පදිංචිව සිටි වැසියන් නව නගරය වෙත නැවත පදිංචි කිරීමට ඔහු පහසුකම් සැලසූ අතර, එමගින් බැතිමතුන්ට මෙම පූජා භූමිය තුළ නිදහසේ වන්දනාමාන කටයුතු සිදු කළ හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කළේය.  එහිදී වන්දනාකරුවන්ට එම පූජනීය භූමිය තුළ නිදහසේ වන්දනාමාන කටයුතු සිදු කිරීමට හැකි විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, අදටත් අනුරාධපුරයේ 'අටමස්ථානය' වෙත පැමිණෙන බැතිමතුන්ට කිසිදු බාධාවකින් තොරව තම ආගමික වතාවත් ඉටු කර ගැනීමට හැකි වී තිබේ. තවද, මුලින් පුද්ගලයින් 25,000ක් පමණ සඳහා සැලසුම් කර තිබූ නව නගර සැලැස්ම, පුද්ගලයින් 100,000ක ජනගහනයකට පහසුකම් සැලසිය හැකි වන පරිදි පුළුල් කිරීමට ඔහු පියවර ගත්තේය. අනුරාධපුරයට පිවිසීම සඳහා පාලම් දෙකක් ඉදිකිරීමේ කටයුතු ද ඔහු අධීක්ෂණය කළේය. එය යම් ආතතියක් මෙන්ම උද්යෝගයක් ද පැවති කාල වකවානුවක් විය. ඔහු මෙම වෙනස්වීමේ ක්‍රියාවලිය ධෛර්යයෙන් යුතුවත්, කැපී පෙනෙන දේශපාලන කුසලතාවන්ගෙන් යුතුවත් මෙහෙයවීය. අනුරාධපුරයේ සේවය කරන සමයේදී විජයරත්න, එච්. ආර්. ෆ්‍රීමන් (H. R. Freeman) වෙනුවෙන් ස්මාරකයක් විවෘත කළේය. ෆ්‍රීමන් යනු ජනප්‍රිය බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික දිසාපතිවරයෙකු වූ අතර, පසුව ඔහු එම දිස්ත්‍රික්කයේ ජනතාව විසින් ලංකාවේ පළමු රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට (1st State Council of Ceylon) නියෝජිතයෙකු ලෙස තෝරා පත් කර ගන්නා ලදී. විජයරත්න මහතා ගේ අනුරාධපුර සේවා කාලය තුළ කැපී පෙනුණු විශේෂ ලක්ෂණයක් වූයේ, පුළුල් දැක්මකින් යුතුව ප්‍රධාන ගැටළු කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමටත්, තම කාර්ය මණ්ඩල නිලධාරීන් වෙත වගකීම් පැවරීමටත් ඔහු සතු වූ විශිෂ්ට හැකියාවයි. ඔහු අනුරාධපුර පූජා නගරය ස්ථාපිත කිරීමටත්, නගරය අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද අනුරාධපුර නව නගරය වෙත ගෙන යාමටත් කටයුතු කළ අතර, ඇතැම් විරෝධතා මතු වුවද, ලංකාවේ උතුරු පළාතේ අනාගත සිදුවීම් පිළිබඳව කල්තියා දැකීමට ඔහුගේ පරිකල්පන ශක්තිය ඉවහල් වූ අතර, අනුරාධපුර ගුවන් තොටුපළ ස්ථාපිත කිරීමේ ගෞරවය ද ඔහුට හිමි වේ.&lt;!--  Reference:  http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=42710  --&gt;&lt;ref&gt;[https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf   ෙශෝක පකාශය : ආචාර්ය නිශශංක විජයරත්න මහතා -  ශී ලංකා පාර්ලිෙම්න්තුව] 10 ජුනි 2011 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dinamina.lk/2021/08/20/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/128754/%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%82%E0%B6%9A-%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB  වැඩ ගොඩක් හැඩ කළ නිශ්ශංක ලකුණ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220812120258/http://www.dinamina.lk/2021/08/20/%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%9A%E0%B7%82%E0%B7%8F%E0%B6%82%E0%B6%9C/128754/%E0%B7%80%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%A9%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%A9-%E0%B6%9A%E0%B7%85-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%81%E0%B6%82%E0%B6%9A-%E0%B6%BD%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%AB |date=2022-08-12 }}. Dinamina, සම්ප්‍රවේශය on 20 අගෝස්තු 2021.&lt;/ref&gt; 
   
[[Image:Coat_of_arms_of_Sri_Lanka.svg|thumb|150px|left|ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය]]
[[Image:Flag of Sri Lanka.svg|thumb|150px|left|ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය]]

==ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය==
[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය ලාංඡනය]] හදුන්වා දුන්නේ 1972 දිය. එවකට සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ස්ථිර ලේකම් හා රාජ්‍ය ලාංඡනය  හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය නිර්මාණ කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කල විජයරත්න ගේ මග පෙන්විම හා උපදේස් මත නිර්මාණය [[මාපලගම විපුලසාර|අතිපූජ්‍ය මාපලගම විපුලසාර]] හිමියන් ගේය. [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොඩිය]] අවසන් වරට වෙනස් කිරිමකට ලක් කලේ 1972 දිය. මුලු හතරේ බංකු කකුල් වෙනුවට බෝපත් හදූන්වා දූන්නේ  විජයරත්න විසින් වන අතර  මෙත්තා, කරුණා, උපේක්ෂා  හා  මුදිතා ඵයින් නිරූපනය කරයි.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190917183357/http://divaina.com/sunday/index.php/visheshanga2/4577-2018-06-29-05-05-31  අපේ ජාතික කොඩියේ ඉන්නේ කිනිස්‌සක්‌ ගත්තු විකෘති සිංහයෙක්‌!]. Divaina, සම්ප්‍රවේශය on 01th July 2018.&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන දිවිය==
නිශ්ශංක විජයරත්න දිගු කලක සිට ම [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] ට හිතැත්තෙක් විය. 1973 දී ඔහු රජයේ පරිපාලන සේවයෙන් විශ්‍රාම ලැබූ පසු එම පක්ෂයේ දැදිගම ආසනයේ ප්‍රධාන සංවිධායක තනතුර ලැබී ය. වර්ෂ 1977 පැවති මහමැතිවරණයේදී එම අසුන දිනා ප්‍රථම වරට [[පාර්ලිමේන්තුව |පාර්ලිමේන්තුවට]] පිවිසුණු හෙතෙම ජේ. ආර්. ජයවර්ධන රජයේ අධ්‍යාපන,උසස් අධ්‍යාපන හා අධිකරණ කැබිනට් අමාත්‍ය ධුරය ට ත් පත් විය.&lt;ref&gt;[http://www.lankadeepa.lk/features/තම-පුතාට-දඬුවම්-කළ-ගුරුවරයාට-උසස්වීම්-දුන්-අධ්%E2%80%8Dයාපන-ඇමති/2-141820 කැපූ තම පුතාට දඬුවම් කළ ගුරුවරයාට උසස්වීම් දුන් අධ්‍යාපන ඇමති]. Lankadeepa, සම්ප්‍රවේශය on 23rd June 2013.&lt;/ref&gt; 

අධ්‍යාපන හා උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ලෙස ඔහු 1978 අංක 16 දරන විශ්ව විද්‍යාල පනත පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය. මෙම පනත යටතේ, එතෙක් රටේ පැවති එකම විශ්ව විද්‍යාලය වූ 'ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය' (University of Ceylon), එකිනෙක ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාල හයක් බවට විමධ්‍යගත කරන ලදී.  මීට පෙර ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ මණ්ඩප (campuses) ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ කොළඹ, පේරාදෙණිය, [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|විද්‍යාලංකාර (කැලණිය)]], [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය|විද්‍යෝදය (ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර)]], [[මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය|කටුබැද්ද (මොරටුව)]] සහ යාපනය යන ආයතන ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාල තත්ත්වයට උසස් කෙරිණි. තවද,  ඔහුගේ දැක්ම මත පදනම්ව [[රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය|රුහුණ විශ්ව විද්‍යාලය]] සහ ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටුවන ලදී.  විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව (UGC) ස්ථාපිත කළ 1978 අංක 16 දරන විශ්ව විද්‍යාල පනත හඳුන්වා දීම මගින් ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය නවීකරණය කළේය. මෙම පියවර මගින් රටේ පැවති ඒක විශ්ව විද්‍යාල ව්‍යුහය බහු විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතියක් බවට පරිවර්තනය කළ අතර, විශ්ව විද්‍යාල කෙරෙහි පැවති කේන්ද්‍රීය පාලනය අවම කර තාක්ෂණික අධ්‍යාපනය පුළුල් කරන ලදී. මීට අමතරව, උසස් අධ්‍යාපනය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කිරීම සඳහා ඔහු විසින් [[ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය]] පිහිටුවන ලදී.

මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ආධාර ඇතිව ගොඩ නඟන ලද [[කොළඹ]]  අළුත්කඩේ නව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල ඉදි කරන ලද්දේ නිශ්ශංක විජයරත්න අධිකරණ කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළ කාලයෙහි ය. [[යුනෙස්කෝ]] (UNESCO) ආධාර ඇතිව ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උරුමයන් රැකීම සඳහා ඔහු‍ ගේ මූලිකත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකා සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ අරමුදල පිහිටුවන ලදි. එමෙන්ම, සමාජයේ අඩු වරප්‍රසාදලාභීන් ට අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය කටයුතුවලට පිහිට වීම සඳහා ජනාධිපති අරමුදල පිහිටුවන ලද්දේ ද ඔහුගේ යෝජනාවකිනි.
[[ගොනුව:Diyawadana Nilame (1975–1985) Dr.Nissanka Wijeyeratne.jpg|thumb|right|180px|ශ්‍රී දළඳා කරඩුව වඩම්මන දියවඩන නිලමේ නිශ්ශංක විජයරත්න]]

දේශපාලන විශ්‍රාම ගත් පසු නිශ්ශංක විජයරත්න [[සෝවියට් දේශය |සෝවියට් දේශයේ]] ශ්‍රී ලංකා තානාපති වශයෙන් පත් විය.

==දියවඩන නිළමේ තනතුර==
නිශ්ශංක විජයරත්න 1975 සිට 1985 තෙක් දස වසරක් [[මහනුවර]] [[ශ්‍රී දළඳා මාළිගය | ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ]] දියවඩන නිලමේ තනතුර දැරී ය. පහත රට ගොවි වංශිකයෙකු වශයෙන් උඩරට රදළ වංශිකයන් සමඟ මෙම තනතුර සඳහා අභියෝග කළ ප්‍රථමයා ඔහු විය.&lt;ref&gt;[https://archive.li/20140103033621/http://www.mawbima.lk/86-21284-news-detail.html   උතුම් දළදාවේ සැබෑ භාරකරු]. මව්බිම, සම්ප්‍රවේශය on 23rd April 2013.&lt;/ref&gt;  ඔහු ගේ නිල කාලය තුළ මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ පරිපාලන කටයුතු විධිමත් කෙරුණු අතර මහනුවර [[ඇසළ පෙරහැර]] අරමුදල ද පිහිටුවන ලදි. ඔහුගෙන් පසු එම තනතුර ට පත් වූයේ ඔහුගේ පුත් නේරන්ජන් විජයරත්න යි.

==ඉංග්‍රීසි කවීත්වය==
දශක දෙකක පමණ කාලයක් තිස්සේ නිශ්ශංක විජයරත්න විසින් ඉංග්‍රීසියෙන් රචිත කවි එකතුවක් 2001 වසරේ දී අපේ අප්පච්චි යන නමින් පොතක් වශයෙන් එළි දක්වන ලදි (අපේ අප්පච්චි, විජිත යාපා ප්‍රකාශන - ISBN	9789558095065). ඔහුගේ සමහර කවි ඉඳුරාම දේශපාලනික මුහුණුවරක් ගන්නා අතර මහජන කටයුතුවල යෙදුණු පුමුඛ පෙළේ පුද්ගලයෙකු වශයෙන් ඔහු දුටු විවිධ චරිත, සිද්ධීන් හා මතභේද එම කවි මඟින් ඔහු ග්‍රහණය කර ගනි යි.&lt;ref&gt;[https://www.vijithayapa.com/product/view/38 අපේ අප්පච්චි: Anthology of Our Fathers Poems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306175539/https://www.vijithayapa.com/product/view/38 |date=2023-03-06 }}. Vijitha Yapa.Com&lt;/ref&gt;

==පුද්ගලික දිවිය==
[[ගොනුව:Nissanka &amp; Nita Wijeyeratne's Wedding Photo.jpg|thumb|right|180px|මංගල ඡායාරූපය&lt;br&gt; 1954 දෙසැම්බර් 10 දින&lt;br&gt;රඹුක්කන, මිදුම වලව්වේ දිය&lt;!--  Reference: https://archives.sundayobserver.lk/2006/12/10/imp06.asp --&gt; ]]
[[ගොනුව:Neranjan, Mano, Anuradha, Lankesh &amp; Nishangani.jpg|thumb|right||180px|ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න සහ නිටා දූල්ලෑව විජයරත්න යුවල ගේ දූදරුවන් [[නෙරංජන් විජයරත්න|නෙරංජන්]], [[මනෝ විජයරත්න|මනෝ]],  [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න|අනුරාධ]], ලංකේෂ් හා එකම දියණිය නිශාංගනි ද වේ]]
නිශ්ශංක විජයරත්න විවාහ වූයේ රඹුක්කන මිදුම වලව්වේ නිටා දූල්ලෑව මෙනවිය සමඟ ය. එම දෙපළ ට දූදරුවන් පස් දෙනෙකි. ජ්‍යේෂ්ඪ පුත් [[නෙරංජන් විජයරත්න]] 1985 සිට 2005 තෙක් මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර දැරූ අතර&lt;ref&gt;[http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/එදා-වලපනේ-මහ-අධිකාරම්ගේ-රත්තරන්-ඇඳුමේ-අයිතිකාරයා/55-511092 එදා වලපනේ මහ අධිකාරම්ගේ රත්තරන් ඇඳුමේ අයිතිකාරයා]. Lankadeepa, සම්ප්‍රවේශය on 28th March 2017.&lt;/ref&gt;මහනුවර මහනගර සභාවේ විපක්‍ෂ නායක ධුරය තනතුර දැරූ ඔහු දැනට එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මහනුවර දිස්ත්‍රික් සංවිධායකවරයකු ලෙස කටයුතු කරයි.
 
දෙවැනි පුතු [[මනෝ විජයරත්න]] කෑගල්ල දිස්ත්‍රික් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී තනතුර දැරූ අතර 2007 සිට 2010 තෙක්  [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] රජයේ ව්‍යවසාය සංවර්ධන අමාත්‍ය වශයෙන් ඔහු කටයුතු කර ඇත. ජනාධිපති සම්බන්ධීකරණ ලේකම්වරයකු හා මාර්ග අනතුරු වළක්‌වා ගැනීමේ අධිකාරියේ සභාපතිවරයා ලෙස හා දැදිගම ආසනයේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ධුරය තනතුර ද ඔහු දැරී ය. [[ඩිංගිරි බණ්ඩා විජේතුංග]] රජයේ යටතේ මනෝ විජයරත්න 1993 සිට 1994  තෙක් වැවිලි සේවා අමාත්‍ය තනතුර දැරී ය. &lt;!--  Reference in Sinhala:  http://www.divaina.com/2011/10/31/news07.html  --&gt; 

තුන්වෙනි පුතු [[අනුරාධ දූල්ලෑව විජයරත්න]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ජාතික විධායක කමිටුවේ සාමාජිකයකි. ඔහු සබරගමු පළාත් සභාවේ මන්ත්‍රීවරයකු වශයෙන් 1988 දි පත් වු අතර මහනුවර ශ්‍රී දළඳා මාළිගයේ වැඩබලන [[දියවඩන නිලමේ]] තනතුර 1975 සිට 2005 තෙක් කිහිප වරක් හොබවා ඇත. ලංකේෂ් පුතු හා එකම දියණිය නිශාංගනි ද වේ.නිශ්ශංක විජයරත්න ගේ වැඩිමහළු සොහොයුරා වූ [[තිස්ස විජයරත්න]] වෘත්තියෙන් අධි නීතිඥවරයෙක් වූ අතර [[ප්‍රංශය |ප්‍රංශයේ]] සහ [[ස්විට්සර්ලන්තය |ස්විට්සර්ලන්තයේ]] ශ්‍රී ලංකා තානාපති ලෙස ද විදේශ කටයුතු හා ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් ලෙස ද කටයුතු කර ඇත.  බාල සොහොයුරු කුඩා විජයරත්න වෛද්‍යවරයෙකි.

==මේවාද බලන්න==
*[[:w:en:List of political families in Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්]]
*[[ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය]]
*[[රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය]]
== ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
&lt;!-- * [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/11012009/main.htm  ප්‍රතිපත්තිගරුක  දේශපාලනඥයකගේ  ඡිවිතයේ  අපුර්ව  සිදූව්ම්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/18012009/06.htm  කැලැත්තැවේ  සොයිසාගේ  අභියෝගය  ඟාරගත්  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/25012009/13.htm  වරාය  සේවකයාට  කදිම  පාඞමක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/01022009/07.htm  ජනරජ  ලාංඡනය  නිර්මාණය  කළ  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/08022009/07.htm   ආණ්ඩුවේ වාහන, දූරකතන පුතාලට තහනම්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/15022009/07.htm  පෙරහර  පටන්  ගත්  දින  නරක  ආරංචියක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/22022009/07.htm   එජාප  පුජාව  නවත්වන්න  මැතිනිය  මහමඑව  රජයට  පවරාගනි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/01032009/07.htm  නිශ්ශංකගේ  දැසට  කදූලක්  වැටේ]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/08032009/07.htm  දැදිගම  සංවිධායක  වු  හැටි]
* [http://www.lankadeepa.lk/Section/diyatha/15032009/07.htm  නිශ්ශංක විජයරත්න  දැයෙන්  සමුගනි]--&gt;

==බාහිර සබැඳි==
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3147.html  විජයරත්න පරපුර]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [http://www.worldgenweb.org/lkawgw/gen3060.html  රත්වත්තේ පරපුර]{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.parliament.lk/uploads/documents/hansard/PUBDOC3256_document.pdf ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න ශෝක ප්‍රකාශය - ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිෙම්න්තු විවාද 2011 ජුනි 10 වන සිකුරාදා]

&lt;!-- * [http://www.rivira.lk/2009/01/04/rivinetha2.htm  අමර සමර]
* [http://www.rivira.lk/2007/01/21/rividahara7.htm   කටු සටහන]
* [http://www.sasrutha.com/article/1816159/%E0%B6%8B%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B6%AF%E0%B7%85%E0%B6%AF%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B7%9A-%E0%B7%83%E0%B7%90%E0%B6%B6%E0%B7%91-%E0%B6%B7%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%BB%E0%B7%94/  උතුම් දළදාවේ සැබෑ භාරකරු]
* [http://www.divaina.com/2014/06/16/mano04.html  &quot;මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින, 2014 ජුනි 16]
* [http://www.divaina.com/2014/06/30/mano05.html &quot;මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින, 2014 ජුනි 30]
* [http://www.divaina.com/2016/01/04/mano05.html  පරිපාලන සේවයෙන් මැති සභයට]
* [http://www.rivira.lk/2008/06/15/rividahara10.htm  වි. ජ. මු. ලොකුබණ්ඩාර දුටු නිශ්ශංක විජේරත්න]
* [http://www.rivira.lk/2008/06/29/rivinetha6.htm   රිවිර පත්‍රයේ පළ වූ ලිපියක්]
* [http://www.lankadeepa.lk/features/තම-පුතාට-දඬුවම්-කළ-ගුරුවරයාට-උසස්වීම්-දුන්-අධ්%E2%80%8Dයාපන-ඇමති/2-141820 තම පුතාට දඬුවම් කළ ගුරුවරයාට උසස්වීම් දුන් අධ්‍යාපන ඇමති]
* [http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/sagank1.htm  නිලමේ හා කුමාරහාමි]
* [http://epaper.dailynews.lk//art.asp?id=2014/01/07/pg02_0&amp;pt=p&amp;h=  හිටපු දියවඩන නිලමේ]
* [http://www.divaina.com/2008/07/28/mano02.html  &quot; මෙතෙක් කතාව&quot; දිවයින 2008]
* [http://www.lankadeepa.lk/sunday/thaksalawa/එදා-වලපනේ-මහ-අධිකාරම්ගේ-රත්තරන්-ඇඳුමේ-අයිතිකාරයා/55-511092  ඉරිදා ලංකාදීප]
* [http://www.island.lk/2007/02/11/features7.html  A Tribute by A. C. B. Pethiyagoda]
* [http://www.island.lk/2007/01/10/opinion4.html  Passing the Flame]
* [http://www.island.lk/2008/01/03/features6.html  Dr Nissanka Wijeyeratne by Prof Carlo Fonseka]
* [http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=42710  Nissanka Wijeyeratne - A Diverse, Colourful Life by Leelananda De Silva]
* [http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=43652 Nissanka Wijeyeratne by Izeth Hussain]
* [http://archive.srilankamirror.com/news/8475-education-minister-promoted-the-teacher-who-punished-his-son  Education minister promoted the teacher who punished his son]
* [http://epaper.dailynews.lk/art.asp?id=2014/01/07/pg02_0&amp;pt=p&amp;h=   Former Diyawadana Nilame by Hafiz Marikar]
* [http://archives.sundayobserver.lk/2015/06/14/spe-boo-05.asp  Remembering Dr Nissanka Wijeyeratne by G. Sathasivam]
* [http://www.dailynews.lk/?q=2016/01/07/features/illustrious-statesman  An Illustrious Statesman by Dr. A.T. Ariyaratne, President of the Sarvodaya Movement]  --&gt;

{{DEFAULTSORT:විජයරක්න, නිශ්ශංක}}
&lt;!--Categories--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[Category:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[Category:දියවඩන නිලමේවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්]]</text>
      <sha1>254yxv6mmnorclstdb5xzxfnsgnx0ke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:නිශ්ශංක විජයරත්න</title>
    <ns>1</ns>
    <id>8585</id>
    <revision>
      <id>802576</id>
      <parentid>46056</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>temp added + clean-up</comment>
      <origin>802576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="936" sha1="baygu03e0hc8w1mqhhesxc1qg2rqgfo" xml:space="preserve">{{සාකච්ඡා ශීර්ෂකය}}
{{Not a forum}}

== Wikipedia ඉංග්‍රීසි ලිපිය ට සබැඳිය ==
නිශ්හංක විජයරත්න මහතා ගැන ලියූ ලිපියක් ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ ද ඇත. එයට සබැඳියක් මා විසින් මේ ලිපිය ට වම් පසින් යොදා ඇත. එය විකිපීඩියා ප්‍රකාරය යි. එහෙයින් &quot;මේ අඩවිත් බලන්න&quot; ශීර්ෂය යටතේ එකී ඉංග්‍රීසි ලිපිය ට සබැඳියක් යෙදීම අනවශ්‍යය. කරුණාකර එය එතැනින් ඉවත් කරන්න. ([[පරිශීලක:සාගල|සාගල]] 04:55, 18 අගෝස්තු 2008 (UTC))</text>
      <sha1>baygu03e0hc8w1mqhhesxc1qg2rqgfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිනිසා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9569</id>
    <revision>
      <id>802559</id>
      <parentid>783444</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (grammar, spelling); added Wiktionary</comment>
      <origin>802559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26143" sha1="rjavr37pcwajgddgzn9tnw8ds75yegc" xml:space="preserve">{{mi|{{more citations needed}}
{{essay like}}
{{wikify}}
}}

{{speciesbox
| name = මිනිසා&lt;ref name=msw3&gt;{{MSW3 Groves | pages = | id = 12100795}}&lt;/ref&gt;
| image = Akha cropped hires.JPG &lt;!--The choice of image has been discussed at length. Please don't change it without first obtaining consensus.--&gt;
| image_caption = අග්නිදිග ආසියානු මිනිස්සු (ගැහැනු සහ පිරිමි)
| fossil_range = {{Fossil range|0.195|0}} &lt;small&gt;[[Pleistocene]] – Recent&lt;/small&gt;
| status = LC
| trend = increasing
| status_system = iucn3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;Global Mammal Assessment Team (2008). ''[http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/136584/0 Homo sapiens]''. In: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.2. &lt;www.iucnredlist.org&gt;. Downloaded on 03 March 2010.&lt;/ref&gt;
| taxon = Homo sapiens
| authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = [[Subspecies]]
| subdivision =
{{extinct}}''[[Homo sapiens idaltu]]'' &lt;small&gt;White ''et al.'', 2003&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Homo sapiens sapiens''
| range_map = Homo Sapien range.png
| range_map_caption = Range of ''Homo sapiens'' (green)
|synonyms =
{{collapsible list|bullets = true
 |title=&lt;small&gt;Species synonymy&lt;/small&gt;&lt;ref name=msw3 /&gt;
 |''aethiopicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''americanus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''arabicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''aurignacensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Klaatsch &amp; Hauser, 1910&lt;/small&gt;
 |''australasicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''cafer''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''capensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Broom, 1917&lt;/small&gt;
 |''columbicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''cro-magnonensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Gregory, 1921&lt;/small&gt;
 |''drennani''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Kleinschmidt, 1931&lt;/small&gt;
 |''eurafricanus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Sergi, 1911)&lt;/small&gt;
 |''grimaldiensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Gregory, 1921&lt;/small&gt;
 |''grimaldii''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Lapouge, 1906&lt;/small&gt;
 |''hottentotus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''hyperboreus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''indicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''japeticus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''melaninus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''monstrosus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Linnaeus, 1758&lt;/small&gt;
 |''neptunianus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''palestinus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;McCown &amp; Keith, 1932&lt;/small&gt;
 |''patagonus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''priscus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Lapouge, 1899&lt;/small&gt;
 |''proto-aethiopicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Giuffrida-Ruggeri, 1915&lt;/small&gt;
 |''scythicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''sinicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''spelaeus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Lapouge, 1899&lt;/small&gt;
 |''troglodytes''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Linnaeus, 1758&lt;/small&gt;
 |''wadjakensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Dubois, 1921&lt;/small&gt;
 }}
}}
{{Wiktionary}}
අප, එනම් මිනිස් ජීවී වර්ගයයි.
ජීවී විශේෂ අතුරින් වඩාත් දියුණු හා දියුණු කළ හැකි මනසකට උරුමකම් කියන නිසාම ස්භාවධර්මයට වඩාත් බලපැම් කළ හැකි ජීවී විශේෂය ලෙස දැක්විය හැක.

== නිරුක්තිය ==
මනසින් උසස් සත්වයා යන අරුත මිනිසා යන වදනේ ගැබ්බ ඇත.'''මිනිස්''' යන ධාතු ප්‍රකෘතියට '''ආ''' යන ප්‍රත්‍ය එක්වීමෙන් '''මිනිසා''' යන වදන සැකසී ඇත. සිංහල භාෂාව තුළ මනුෂ්‍යයා මනුසතා, මානවයා, නරයා යන නාම පද '''මිනිසා''' යන නාම පදයට සමාන පද ලෙස භාවිත වේ.

== ඉතිහාසය ==
{{unreferenced section}}
මිහිතලය මත මානවයා ගේ බිහිවීම සිදුවී ඇත්තේ මීට වසර මිලියනයකට ආසන්න කාලයක සිටය. එනම් වර්තමානයේ ජීවත්වන හෝමෝ සේපියන්ස් සෙපියන්ස් මානවයා ගේ බිහිවීම සිදුවන්නේ මීට වසර මිලියනයකට පමණ පෙර සිටය. නූතන මානවයාගේ පැරණිතම ෆොසිල ශ්‍රී ලංකාවේ බලංගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවී ඇත. එම ෆොසිල මීට වසර 40000-30000 අතර පැරණි කාලයකට දිවයනබව මානව විද්‍යාඥයෝ හා පුරාවිද්‍යාඥයෝ අවධාරණය කරති. කෙසේ වෙතත් මානවයා ගේ පරිණාමය මීට වඩා ඈත අතීතයට දිවයයි. මිනිසා අයත් මුල්ම ප්‍රිමාටා ගෝත්‍රයේ පූර්වජකයා මීට වසර මිලියන 65 පමණ පෙර සෙනොසොයික යුගයේදී බිහිවී ඇත. මෙම පූර්වජකයන්ගෙන් ටාසියර් හා ලීමර් යන ප්‍රිමාටාවන් පරිණාමය වී ඇත. මොවුහු රුක්වැසි වානරයෝ වූ හ. මෙම වානර පූර්වජකයෝ එ කල ඇතිවූ දේශගුණික හා කාලගුණික විපර්යාස නිසා වනගහනය අඩුවීම, තැනිතලා වැඩිවීම, ආදිය නිසා රුක්වැසි ජීවිතයෙන් තරමක් මිදී බිම්වැසි වානරයන් බවට පරිණාමය වූ හ. මෙම බිම්වැසි වානරයන් අතරින් මානව පූර්වජකයෝ බිහිවූ හ. ඔවුන් අනෙකුත් වානරයන්ට වඩා වේගයෙන් පරිණාමය වන්නට ඇතැ යි විශ්වාස කෙරේ.

මීට වසර මිලියනයකට පමණ පෙර නකලිපිතකස් නම් වානරයෝ බිහිවූ හ. ඔවුහු මානව පූර්වජකයන්ගේ මුල්ම අවධිය සටහන් කරති. මීට වසර මිලියන 9 කට පෙර ඔරනොපිතකස්නම් වනරයෝ බිහිවූ හ. මෙම වානරයෝ රුක්වැසි ජීවිත ගත කළෝ ය. සංචරනය සදහා පාද සතරම භාවිත කළෝ ය. මුල්ම දෙපයින් ඇවිදියහැකි වානරයා ලෙස සහෙලැන්ත්‍රොපස් නම් වානරයා මීට වසර මිලියන 7කට පමණ පෙර බිහිවී ඇත. මීට වසර මිලියන 6කට පෙර බිහිවූ ඔරොරින් නම් වානරයා ද දෙ පයින් ගමන් කළ හැකි වානරයෙකි. මුල්ම මානවරූපී වානරයා ලෙස මීට වසර මිලියන 4.5 කට පමණ පෙර අාඩිපිතකස් නම් වානරයා බිහිවිය. මොවුහු මීට පෙර විසූ වානරයින්ට වඩා වැඩි කාලයක් දෙපයින් ගමන්කිරීමට හැකි වානරයෝ වූ හ. ආඩිපිතකස් නම් අර්ධ මානවයාට පසු බිහිවන ඔස්ට්‍රලෝපිතකස් මානවයා මානව පරිණාමයේ මුල් අවධිය සටහන් සුවිශේෂී මානව පූර්වජයෙකි. මෙම මානව පූර්වජකයන් මීට වසර මිලියන 4 කට පමණ පෙර මිහිතලය මත වාසයකර ඇත. මොවුහු අර්ධ ඍජු කාය විලාසයක් දැරුවෝ ය. අඩිපිතකස්ට වඩා වැඩි කාලයක් දෙ පයින් ගමන් කිරීමේ හැකියාව තිබිණ. ශාකභක්ෂණය වැඩි වශයෙන් සිදුකළ ද කුඩා සතුන් ද ආහාරයට ගෙන ඇත. දියුණු ස්නායු පද්ධතියක් හා වර්ධනය වූ මොළයක් මොවුන් සතුවිය. ආහාරවල කවච ඉවත්කිරීම, ගෙඩි කඩා ගැනීම වැනි කරුණු සඳහා දඬු මුගුරු භාවිතකර ඇත. මීලඟට මිහිමත බිහිවූ හෝමෝ හැබිලිස් නම් වානර රූපී වානරයා ඔහුට පෙර සිටි ඔස්ට්‍රලෝපිතකස්ට වඩා දියුණු මොළයකින් සමන්විතවිය. මොහු 'ශක්‍ය මානවයා' හෙවත් 'හැකි මිනිසා' යනුවෙන් ද හැඳින්වෙයි. මොවුන් ගේ ආයුධ භාවිතය තරමක් දියුණුය. එයට හේතුව මොවුන් ක්‍රමයෙන් මාංශභක්ෂනයට වඩාත් නැඹුරුවීම යි. සතුන් දඩයම් කිරීමට සතුන්ගේ සම ගලවා ගැනීමට අස්ථි කොටස් පලා ඇට මිදුළු ආහාරයට ගැනීම සඳහා සරල ගල් ආයුධ භාවිතා කර ඇත. එසේම මානව භාෂාවේ උපත සිදුවී ඇත්තේ හෝමෝ හැබිලිස් මානවයා ගේ යුගයේ දී ය. මොවුන්ට සුළු කථන හැකියාවක් පැවතී ඇති බව මානව විද්‍යාඥයන් සනාථකරගෙන ඇත. හෝමෝ හැබිලිස් මානවයා මීට වසර මිලියන 2 කට පමණ පෙර මිහිමත වාසයකර ඇත. හෝමෝ හැබිලිස්ගෙන් පසු ඍජු මිනිසා නමින් හැඳින්වෙන හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයා බිහිවිය. මොවුන් හොඳින් කය ඍජු ලෙස තබාගෙන සංචරණයවී ඇත. මොවුහු ගින්දර නිපදවාගත් හා ආහාර පිස අනුභව කළ ප්‍රථම මානවයෝ වූ හ. මීට පෙර විසූ මානව පූර්වජකයෝ නොපිසින ලද අමු ආහාර අනුභව කළහ. මොවුන් තමන් විසින් දඩයම් කරගැනුණු සතුන් ගිනිමැලයකට දමා පුලුස්සා ආහාරයට ගෙන ඇත. එසේම මොවුන් ගේ ආයුධ භාවිතය ද පෙර විසූ හෝමෝ හැබිලිස්ට වඩා දියුණු විය. මොවුහු උග්‍ර මාංශභක්ෂකයෝ වූ හ. මීලඟට මිහිතලය මත බලය පතුරුවන්නේ හෝමෝ නියැන්ඩතාල් මානවයා ය. වත්තමාන මිනිසාට බොහෝ සමාන ලක්ෂණ දැරුව ද මොවුහු ඉතා රළු පරළු ස්වභාවයක් දැරූ හ. මුල් වරට අඳුම් භාවිතා කෙරන්නේ මෙම නියැන්ඩතාල් මානවයා විසිනි. ඔවුහු තමන් විසින් ආහාර පිණිස මරාදැමුණු සතුන් ගේ සම් ඇඳුම් ලෙස භාවිත කළහ. මෙම අඳුම් භාවිතය නිසා එවක පෘථිවිය මත පැවති අධික ශීත දේශගුණයෙන් මිදීමට ඔවුන්ට හැකිවිය. හොමෝ ඉරෙක්ටස්ට වඩා දියුණු මොළයක් මොවුන්ට තිබිණ. අයුධ භාවිතය ද ඉතා දියුණු විය. විවිධ අයුරින් සකස් කළ ගල් ආයුධ ඔවුන් විසින් භාවිත කරන ලදී. මේවා තියුණු හා මුවහත් අවි ආයුධ විය. මොවුන් මීට වසර 50000 කට පෙර මිහිතලය මත වාසය කර ඇත. මොවුන් ගෙන් පසු වර්තමාන මිනිසා වන හෝමෝ සේපියන්ස් සේපියන්ස් මානවයා බිහිවෙයි. මොවුහු දඩයම් හා එඩේර යුග පසුකර ගොවි යුගයට අවතීර්ණ වෙති. දියුණු ශිෂ්ටාචාර ගොඩනඟා ගැනීම මෙම මානවයා අතින් සිදුවිය. 

== පරිණාමය ==
{{Main|මානව පරිණාමය}}

{{clade|{{clade
       |1=Hylobatidae ([[gibbon]]s)
       |label2=Hominidae (hominids, [[මහා වානරයා]])
       |2={{clade|label1=[[Ponginae]] |1={{clade
         |label1=Pongo ([[ඔරංඔටන්]])
           |1={{clade
           |1=''[[Pongo abelii]]''
           |label2=
           |2={{clade
             |1=''[[Pongo tapanuliensis]]''
             |2=''[[Pongo pygmaeus]]''
             }}
           }} }}
         |label2=[[Homininae]] (hominines)
          |2={{clade|label1=[[Gorillini]]  |1={{clade
             |label1=Gorilla ([[ගෝරිල්ලා]])
             |1={{clade
               |1=''[[Gorilla gorilla]]''
               |2=''[[Gorilla beringei]]''
             }} }}
             |label2=[[Hominini]] (hominins)
             |2={{clade
                |label1=[[Panina]]
                |1={{clade|label1=Pan ([[චිම්පන්සියා]])|1={{clade
                   |1=''[[Pan troglodytes]]''
                   |2=''[[Pan paniscus]]''
                }} }}
                |2={{clade|label1=[[Hominina]] (homininans)|1='''''Homo sapiens''''' (humans)}}
             }}
         }}
      }}
   }}|style1=font-size:80%; line-height:80%|label1=[[Hominoidea]] (hominoids, [[වානරයා]])}}

== ආගම ==
{{unreferenced section}}
මානවයා ගේ සම්භවය පිළිබඳ ශුද්ධ බෛබලයේ මෙසේ සදහන් වෙයි. දෙවියන් වහන්සේ රතු මැටියෙන් මිනිස් රූපයක් සාදා එයට ජීවන හුස්ම පිඹ අමරණිය ආත්මයක් ඇතුළු කළහ. ශුද්ධ වූ කුරාණයේ 32 පරිච්ඡේදයේ 338 වන පිටුවේ (ශු.කු රැසියානු මුද්‍රණය. 1901) මෙලෙස සදහන් වෙයි. ඔහු නිර්මාණය කළ හැමදෙයක්ම අංග සම්පූර්ණ විය. හෙතෙම පළමුවෙන් මිනිසකු මැටියෙන් සෑදුවේය. අනතුරුව කුඩා දිය බිඳුවකින් මිනිස් පරපුර බිහිකළේය. අනතුරුව හෙතෙම සමානුපාතික ලෙස ඔහුගේ සිරුර සෑදීය. තමාගේ ජීවාත්මයෙන් කොටසක් ඔහුට පිම්බේය. මේ අනුව බයිබලයේ සහ කූරාණයේ සඳහන් වන අදහස් බොහෝ දුරට සමානය. හින්දු ආගමට අනුව මහා බ්‍රහ්ම නම් සර්ව බලධාරී දෙවියකු විසින් ලෝකය හා මිනිසා මැවුණු බව සදහන් කෙරේ. බුදු දහම මීට හාත්පසින් වෙනස් මතයක් ඉදිරිපති කරයි. ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර පිටකයට අයත් දීඝ නිකායේ අග්ගඥ්ඥ සූත්‍රයට අනුව මිනිසාගේ හා ජීවයේ සම්භවය ආභස්සර නම් බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් පැමිණි ජීවින් කොටසක් මගින් පෘථිවියේ ජීවීන් බිහිවීමෙන් වූ බව සඳහන් කෙරේ.

== ජනාවාස හා ජනගහනය ==
{{unreferenced section}}
මුල්කාලීන මානවයන් කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස ජීවත්වී ඇත. පසුව මිනිසා ක්‍රමයෙන් ගොවි යුගයට අවතීර්න වීමත් සමග ඔවුහු ශීෂ්ටාචාර බිහිකරගත්හ. මිනිසා ශිෂ්ටාචාර බිහිකිරීම ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000-8000 අතර කාලය තුළ සිදුවන්නට ඇතැ යි අනුමාන කෙරේ. මුල් කාලීන ශිෂ්ටාචාර බොහෝමයක් ගංගා නිම්න ආශ්‍රිතව බිහිවී ඇත. මෙවන් ශිෂ්ටාචාරයන්ට උදාහරණ ලෙස මෙසපොතේසියානු, ඉන්දු නිම්න, හොවැංගෝ, යුප්‍රටීස් ටයිස්ග්‍රිස්, මායා, රෝම හා ග්‍රික, ශිෂ්ටාචාර දැක්විය හැක. මෙම ශිෂ්ටාචාරවල ජනගහණය වර්ධනයවීමත් සමග මිනිසා වෙනත් පෙදෙස් කරා සංක්‍රමණය විය. මෙම ශිෂ්ටාචාර අවධියේ දී ඇතිවූ තාක්ෂණික දියුණුව කැපීපෙනෙයි. නුතනයේ තාක්ෂණය යොදා ගෙන මෙසේ  නිර්මාණ  කරනුයේ ද  එදා  ගල්   යුගයේ සිටි මිනිසාමයයය.

== ජීව විද්‍යාව ==
ජීව විද්‍යාත්මකව මිනිසා පිළිබද අධ්‍යයේදී මිනිසාද සත්වලෝකයට අයත් සාමාජියෙකුලෙස සළකා වර්ගීකරණය කර ඇත.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| රාජධානිය || සත්ව
|-
| වංශය || පෘෂ්ඨවංශය
|-
| වර්ගය  || ක්ෂීරපායී
|-
|ගෝත්‍රය || ප්‍රිමාටා
|-
| උපගෝත්‍රය || හැප්ලෝරයිඩ්
|-
| අධෝගෝත්‍රය || කැටරයින්
|-
| උපරි පවුල ||හොම්නොයිඩ්
|-
| පවුල ||හොමිනිඩ්
|-
| උප පවුල || හොමිනින්
|-
| ගනය ||හෝමෝ 
|-
| විශේෂය ||සේපියන්ස්
|-
|  || 
|}

=== මානව වර්ග  ===
මිනිසා ගේ බාහිර පෙනුම පදනම් කගෙන මානවයින් ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදා දැක්වීමට මානව විද්‍යාඥයන් සමත්වී ඇත.

;මොන්ගොලොයිඩ් 
චීනය, ජපානය, කොරියාව, තායිලන්තය, වැනි නැගඟෙනහිර ආසියාතික රටවල වාසය කරන ජන වර්ගය හා අප්‍රිකානු ස්වදේශිකයන් මේ ගණයට අයත්ය.ලු පැහැති ඇස්, කහ පැහැයට හුරු සම පළල් දෙකොපුල් හා අඩු රෝම පිහිටී මොවුන් අතර දක්නට ලබේ. මොවුහු උසින් අඩුය. මොවුන් ගේ ඇස් කුඩාය.

;කෝකසොයිඩ් 
යුරෝපීයයෝ ද ඉරානය ඉරාකය හා දකුණු ආසිවට අයත් ලංකාව ඉන්දියාව පකිස්ථානය වැනි රටවල ජනයා ද මෙම වර්ගයට අයත් වෙති. සුදු පැහැති සම, නිල් පැහැති ඇස්, රන්වන් පැහැති හිසකෙස් මොවුන්ට ඇත. එහෙත් දකුණු ආසියාව දෙසට යනවිට තද පැහැ සම,කලු පැහැ හිස කෙස්, කලු පැහැ ඇස්, ඇති මානවයින් දක්නට ලබේ. මෙම වෙනස පාරිසරික බලපෑම් මත වෙනස් වන්නට ඇති බව මානව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති. මොවුහු උස මහත සිරුරු දරති. හොඳින් වැඩුණු රෝම දක්නට ඇත.

;නීග්‍රොයිඩ් 
අප්‍රිකානු කලාපයේ වාසය කරන ජනයා මීට අයත්ය. තද කලු පැහැති සම, කලු ඇස්, කැරලි ගැසුණු හිසකෙස්, විශාල තොල්, විශාල නාසය, ලොකු ඇස් මොවුන් සතුය. මොවුහු උස මහත සිරුරු දරති; දිගු ශක්තිමත් අවයව දරති.

;ඔස්ත්‍රලොයිඩ් 
ඕස්ට්‍රෙලියානු ආදිවාසීන්, පැපුවා නිව්ගිනියා වාසීන්, ශ්‍රී ලංකාවේ වැදි ජනයා, මීට අයත්ය. දුඹුරු පැහැති සම, ඝනව වැඩුණු රෝම, විශාල හනු හා අක්ෂි කූප මොවුන්ට හිමිය.

== මනෝ විද්‍යාව ==

==චර්යාව==
{{ප්‍රධාන ලිපිය |සංස්කෘතිය|සමාජය|මානව චර්යාව}}

===විද්‍යාව===
{{ප්‍රධාන ලිපිය |විද්‍යාව}}

මානව සංස්කෘතියෙහි සහ චින්තනයෙහි තවත් අනන්‍ය ලක්ෂණයක් වන්නේ නිරික්ෂණය, ප්‍රමාණකරණය, සහ සත්‍යාපනය හරහා දැනුම අත්කරගැනීම වෙයි. 

== සමාජීය හා දේශපාලන පැවැත්ම ==

== අමතර අවධානයට ==
{{portal|Mammals|Evolutionary biology|Science}}
* [[මිනිස් සිරුර]]
* [[List of human evolution fossils]]
* {{annotated link|Timeline_of_human_evolution|Timeline of human evolution}}
* &lt;!-- {{cite journal |vauthors=Barnosky AD, Koch PL, Feranec RS, Wing SL, Shabel AB |date=October 2004 |title=Assessing the causes of late Pleistocene extinctions on the continents |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=306 |issue=5693 |pages=70–75 |bibcode=2004Sci...306...70B |citeseerx=10.1.1.574.332 |doi=10.1126/science.1101476 |pmid=15459379 |s2cid=36156087}}&lt;/ref&gt; They are the main contributor to global [[climate change]],&lt;ref&gt;{{cite web |title=Climate Change 2001: Working Group I: The Scientific Basis |url=https://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/007.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601014140/https://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/007.htm |archive-date=1 June 2007 |access-date=30 May 2007 |publisher=grida.no/}}&lt;/ref&gt; which may accelerate the [[Holocene extinction]].&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Lewis OT |date=January 2006 |title=Climate change, species-area curves and the extinction crisis |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=361 |issue=1465 |pages=163–171 |doi=10.1098/rstb.2005.1712 |pmc=1831839 |pmid=16553315}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Stokstad&quot; /&gt; --&gt;
{{clear right}}

== සටහන් ==
{{Reflist|group=n}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Human Evolution}}
{{Hominidae nav}}
{{Apes}}

{{Sister bar|Humans|species=Homo sapiens|commons=Homo sapiens|commonscat=yes|v=no|n=no|q=People|b=no}}
{{Taxonbar|from=Q15978631}}
{{Authority control}}

[[Category:Humans| ]]
[[Category:Hominini]]
[[Category:Apex predators]]
[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]
[[Category:Mammals described in 1758]]
[[Category:Taxa named by Carl Linnaeus]]
[[Category:Tool-using mammals]]
[[Category:Cosmopolitan mammals]]
{{stub}}</text>
      <sha1>rjavr37pcwajgddgzn9tnw8ds75yegc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802593</id>
      <parentid>802559</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T19:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* නිරුක්තිය */ Fixed.</comment>
      <origin>802593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26187" sha1="l6mkxwy0nai36ka8v4rtrtequdvxx12" xml:space="preserve">{{mi|{{more citations needed}}
{{essay like}}
{{wikify}}
}}

{{speciesbox
| name = මිනිසා&lt;ref name=msw3&gt;{{MSW3 Groves | pages = | id = 12100795}}&lt;/ref&gt;
| image = Akha cropped hires.JPG &lt;!--The choice of image has been discussed at length. Please don't change it without first obtaining consensus.--&gt;
| image_caption = අග්නිදිග ආසියානු මිනිස්සු (ගැහැනු සහ පිරිමි)
| fossil_range = {{Fossil range|0.195|0}} &lt;small&gt;[[Pleistocene]] – Recent&lt;/small&gt;
| status = LC
| trend = increasing
| status_system = iucn3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;Global Mammal Assessment Team (2008). ''[http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/136584/0 Homo sapiens]''. In: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.2. &lt;www.iucnredlist.org&gt;. Downloaded on 03 March 2010.&lt;/ref&gt;
| taxon = Homo sapiens
| authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| subdivision_ranks = [[Subspecies]]
| subdivision =
{{extinct}}''[[Homo sapiens idaltu]]'' &lt;small&gt;White ''et al.'', 2003&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
''Homo sapiens sapiens''
| range_map = Homo Sapien range.png
| range_map_caption = Range of ''Homo sapiens'' (green)
|synonyms =
{{collapsible list|bullets = true
 |title=&lt;small&gt;Species synonymy&lt;/small&gt;&lt;ref name=msw3 /&gt;
 |''aethiopicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''americanus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''arabicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''aurignacensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Klaatsch &amp; Hauser, 1910&lt;/small&gt;
 |''australasicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''cafer''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''capensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Broom, 1917&lt;/small&gt;
 |''columbicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''cro-magnonensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Gregory, 1921&lt;/small&gt;
 |''drennani''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Kleinschmidt, 1931&lt;/small&gt;
 |''eurafricanus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Sergi, 1911)&lt;/small&gt;
 |''grimaldiensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Gregory, 1921&lt;/small&gt;
 |''grimaldii''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Lapouge, 1906&lt;/small&gt;
 |''hottentotus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''hyperboreus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''indicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''japeticus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''melaninus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''monstrosus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Linnaeus, 1758&lt;/small&gt;
 |''neptunianus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''palestinus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;McCown &amp; Keith, 1932&lt;/small&gt;
 |''patagonus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''priscus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Lapouge, 1899&lt;/small&gt;
 |''proto-aethiopicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Giuffrida-Ruggeri, 1915&lt;/small&gt;
 |''scythicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''sinicus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Bory de St. Vincent, 1825&lt;/small&gt;
 |''spelaeus''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Lapouge, 1899&lt;/small&gt;
 |''troglodytes''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Linnaeus, 1758&lt;/small&gt;
 |''wadjakensis''&lt;br&gt;&lt;small&gt;Dubois, 1921&lt;/small&gt;
 }}
}}
{{Wiktionary}}
අප, එනම් මිනිස් ජීවී වර්ගයයි.
ජීවී විශේෂ අතුරින් වඩාත් දියුණු හා දියුණු කළ හැකි මනසකට උරුමකම් කියන නිසාම ස්භාවධර්මයට වඩාත් බලපැම් කළ හැකි ජීවී විශේෂය ලෙස දැක්විය හැක.

== නිරුක්තිය ==
“මනසින් උසස් සත්ත්වයා” යන අරුත මිනිසා යන වදනේ ගප් වැ ඇත. ‘මිනිස්’ යන නාම ප්‍රකෘතියට ‘-ආ’ යන ප්‍රත්‍ය එක්වීමෙන් ‘මිනිසා’ යන වදන සැකසී ඇත. [[සිංහල බස|සිංහල භාෂාව]] තුළ මනුෂ්‍යයා, මනුසතා, මානවයා, නරයා, යන නාම පද ‘මිනිසා’ යන නාම පදයට සමාන පද ලෙස භාවිතා වේ.

== ඉතිහාසය ==
{{unreferenced section}}
මිහිතලය මත මානවයා ගේ බිහිවීම සිදුවී ඇත්තේ මීට වසර මිලියනයකට ආසන්න කාලයක සිටය. එනම් වර්තමානයේ ජීවත්වන හෝමෝ සේපියන්ස් සෙපියන්ස් මානවයා ගේ බිහිවීම සිදුවන්නේ මීට වසර මිලියනයකට පමණ පෙර සිටය. නූතන මානවයාගේ පැරණිතම ෆොසිල ශ්‍රී ලංකාවේ බලංගොඩ ප්‍රදේශයෙන් හමුවී ඇත. එම ෆොසිල මීට වසර 40000-30000 අතර පැරණි කාලයකට දිවයනබව මානව විද්‍යාඥයෝ හා පුරාවිද්‍යාඥයෝ අවධාරණය කරති. කෙසේ වෙතත් මානවයා ගේ පරිණාමය මීට වඩා ඈත අතීතයට දිවයයි. මිනිසා අයත් මුල්ම ප්‍රිමාටා ගෝත්‍රයේ පූර්වජකයා මීට වසර මිලියන 65 පමණ පෙර සෙනොසොයික යුගයේදී බිහිවී ඇත. මෙම පූර්වජකයන්ගෙන් ටාසියර් හා ලීමර් යන ප්‍රිමාටාවන් පරිණාමය වී ඇත. මොවුහු රුක්වැසි වානරයෝ වූ හ. මෙම වානර පූර්වජකයෝ එ කල ඇතිවූ දේශගුණික හා කාලගුණික විපර්යාස නිසා වනගහනය අඩුවීම, තැනිතලා වැඩිවීම, ආදිය නිසා රුක්වැසි ජීවිතයෙන් තරමක් මිදී බිම්වැසි වානරයන් බවට පරිණාමය වූ හ. මෙම බිම්වැසි වානරයන් අතරින් මානව පූර්වජකයෝ බිහිවූ හ. ඔවුන් අනෙකුත් වානරයන්ට වඩා වේගයෙන් පරිණාමය වන්නට ඇතැ යි විශ්වාස කෙරේ.

මීට වසර මිලියනයකට පමණ පෙර නකලිපිතකස් නම් වානරයෝ බිහිවූ හ. ඔවුහු මානව පූර්වජකයන්ගේ මුල්ම අවධිය සටහන් කරති. මීට වසර මිලියන 9 කට පෙර ඔරනොපිතකස්නම් වනරයෝ බිහිවූ හ. මෙම වානරයෝ රුක්වැසි ජීවිත ගත කළෝ ය. සංචරනය සදහා පාද සතරම භාවිත කළෝ ය. මුල්ම දෙපයින් ඇවිදියහැකි වානරයා ලෙස සහෙලැන්ත්‍රොපස් නම් වානරයා මීට වසර මිලියන 7කට පමණ පෙර බිහිවී ඇත. මීට වසර මිලියන 6කට පෙර බිහිවූ ඔරොරින් නම් වානරයා ද දෙ පයින් ගමන් කළ හැකි වානරයෙකි. මුල්ම මානවරූපී වානරයා ලෙස මීට වසර මිලියන 4.5 කට පමණ පෙර අාඩිපිතකස් නම් වානරයා බිහිවිය. මොවුහු මීට පෙර විසූ වානරයින්ට වඩා වැඩි කාලයක් දෙපයින් ගමන්කිරීමට හැකි වානරයෝ වූ හ. ආඩිපිතකස් නම් අර්ධ මානවයාට පසු බිහිවන ඔස්ට්‍රලෝපිතකස් මානවයා මානව පරිණාමයේ මුල් අවධිය සටහන් සුවිශේෂී මානව පූර්වජයෙකි. මෙම මානව පූර්වජකයන් මීට වසර මිලියන 4 කට පමණ පෙර මිහිතලය මත වාසයකර ඇත. මොවුහු අර්ධ ඍජු කාය විලාසයක් දැරුවෝ ය. අඩිපිතකස්ට වඩා වැඩි කාලයක් දෙ පයින් ගමන් කිරීමේ හැකියාව තිබිණ. ශාකභක්ෂණය වැඩි වශයෙන් සිදුකළ ද කුඩා සතුන් ද ආහාරයට ගෙන ඇත. දියුණු ස්නායු පද්ධතියක් හා වර්ධනය වූ මොළයක් මොවුන් සතුවිය. ආහාරවල කවච ඉවත්කිරීම, ගෙඩි කඩා ගැනීම වැනි කරුණු සඳහා දඬු මුගුරු භාවිතකර ඇත. මීලඟට මිහිමත බිහිවූ හෝමෝ හැබිලිස් නම් වානර රූපී වානරයා ඔහුට පෙර සිටි ඔස්ට්‍රලෝපිතකස්ට වඩා දියුණු මොළයකින් සමන්විතවිය. මොහු 'ශක්‍ය මානවයා' හෙවත් 'හැකි මිනිසා' යනුවෙන් ද හැඳින්වෙයි. මොවුන් ගේ ආයුධ භාවිතය තරමක් දියුණුය. එයට හේතුව මොවුන් ක්‍රමයෙන් මාංශභක්ෂනයට වඩාත් නැඹුරුවීම යි. සතුන් දඩයම් කිරීමට සතුන්ගේ සම ගලවා ගැනීමට අස්ථි කොටස් පලා ඇට මිදුළු ආහාරයට ගැනීම සඳහා සරල ගල් ආයුධ භාවිතා කර ඇත. එසේම මානව භාෂාවේ උපත සිදුවී ඇත්තේ හෝමෝ හැබිලිස් මානවයා ගේ යුගයේ දී ය. මොවුන්ට සුළු කථන හැකියාවක් පැවතී ඇති බව මානව විද්‍යාඥයන් සනාථකරගෙන ඇත. හෝමෝ හැබිලිස් මානවයා මීට වසර මිලියන 2 කට පමණ පෙර මිහිමත වාසයකර ඇත. හෝමෝ හැබිලිස්ගෙන් පසු ඍජු මිනිසා නමින් හැඳින්වෙන හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයා බිහිවිය. මොවුන් හොඳින් කය ඍජු ලෙස තබාගෙන සංචරණයවී ඇත. මොවුහු ගින්දර නිපදවාගත් හා ආහාර පිස අනුභව කළ ප්‍රථම මානවයෝ වූ හ. මීට පෙර විසූ මානව පූර්වජකයෝ නොපිසින ලද අමු ආහාර අනුභව කළහ. මොවුන් තමන් විසින් දඩයම් කරගැනුණු සතුන් ගිනිමැලයකට දමා පුලුස්සා ආහාරයට ගෙන ඇත. එසේම මොවුන් ගේ ආයුධ භාවිතය ද පෙර විසූ හෝමෝ හැබිලිස්ට වඩා දියුණු විය. මොවුහු උග්‍ර මාංශභක්ෂකයෝ වූ හ. මීලඟට මිහිතලය මත බලය පතුරුවන්නේ හෝමෝ නියැන්ඩතාල් මානවයා ය. වත්තමාන මිනිසාට බොහෝ සමාන ලක්ෂණ දැරුව ද මොවුහු ඉතා රළු පරළු ස්වභාවයක් දැරූ හ. මුල් වරට අඳුම් භාවිතා කෙරන්නේ මෙම නියැන්ඩතාල් මානවයා විසිනි. ඔවුහු තමන් විසින් ආහාර පිණිස මරාදැමුණු සතුන් ගේ සම් ඇඳුම් ලෙස භාවිත කළහ. මෙම අඳුම් භාවිතය නිසා එවක පෘථිවිය මත පැවති අධික ශීත දේශගුණයෙන් මිදීමට ඔවුන්ට හැකිවිය. හොමෝ ඉරෙක්ටස්ට වඩා දියුණු මොළයක් මොවුන්ට තිබිණ. අයුධ භාවිතය ද ඉතා දියුණු විය. විවිධ අයුරින් සකස් කළ ගල් ආයුධ ඔවුන් විසින් භාවිත කරන ලදී. මේවා තියුණු හා මුවහත් අවි ආයුධ විය. මොවුන් මීට වසර 50000 කට පෙර මිහිතලය මත වාසය කර ඇත. මොවුන් ගෙන් පසු වර්තමාන මිනිසා වන හෝමෝ සේපියන්ස් සේපියන්ස් මානවයා බිහිවෙයි. මොවුහු දඩයම් හා එඩේර යුග පසුකර ගොවි යුගයට අවතීර්ණ වෙති. දියුණු ශිෂ්ටාචාර ගොඩනඟා ගැනීම මෙම මානවයා අතින් සිදුවිය. 

== පරිණාමය ==
{{Main|මානව පරිණාමය}}

{{clade|{{clade
       |1=Hylobatidae ([[gibbon]]s)
       |label2=Hominidae (hominids, [[මහා වානරයා]])
       |2={{clade|label1=[[Ponginae]] |1={{clade
         |label1=Pongo ([[ඔරංඔටන්]])
           |1={{clade
           |1=''[[Pongo abelii]]''
           |label2=
           |2={{clade
             |1=''[[Pongo tapanuliensis]]''
             |2=''[[Pongo pygmaeus]]''
             }}
           }} }}
         |label2=[[Homininae]] (hominines)
          |2={{clade|label1=[[Gorillini]]  |1={{clade
             |label1=Gorilla ([[ගෝරිල්ලා]])
             |1={{clade
               |1=''[[Gorilla gorilla]]''
               |2=''[[Gorilla beringei]]''
             }} }}
             |label2=[[Hominini]] (hominins)
             |2={{clade
                |label1=[[Panina]]
                |1={{clade|label1=Pan ([[චිම්පන්සියා]])|1={{clade
                   |1=''[[Pan troglodytes]]''
                   |2=''[[Pan paniscus]]''
                }} }}
                |2={{clade|label1=[[Hominina]] (homininans)|1='''''Homo sapiens''''' (humans)}}
             }}
         }}
      }}
   }}|style1=font-size:80%; line-height:80%|label1=[[Hominoidea]] (hominoids, [[වානරයා]])}}

== ආගම ==
{{unreferenced section}}
මානවයා ගේ සම්භවය පිළිබඳ ශුද්ධ බෛබලයේ මෙසේ සදහන් වෙයි. දෙවියන් වහන්සේ රතු මැටියෙන් මිනිස් රූපයක් සාදා එයට ජීවන හුස්ම පිඹ අමරණිය ආත්මයක් ඇතුළු කළහ. ශුද්ධ වූ කුරාණයේ 32 පරිච්ඡේදයේ 338 වන පිටුවේ (ශු.කු රැසියානු මුද්‍රණය. 1901) මෙලෙස සදහන් වෙයි. ඔහු නිර්මාණය කළ හැමදෙයක්ම අංග සම්පූර්ණ විය. හෙතෙම පළමුවෙන් මිනිසකු මැටියෙන් සෑදුවේය. අනතුරුව කුඩා දිය බිඳුවකින් මිනිස් පරපුර බිහිකළේය. අනතුරුව හෙතෙම සමානුපාතික ලෙස ඔහුගේ සිරුර සෑදීය. තමාගේ ජීවාත්මයෙන් කොටසක් ඔහුට පිම්බේය. මේ අනුව බයිබලයේ සහ කූරාණයේ සඳහන් වන අදහස් බොහෝ දුරට සමානය. හින්දු ආගමට අනුව මහා බ්‍රහ්ම නම් සර්ව බලධාරී දෙවියකු විසින් ලෝකය හා මිනිසා මැවුණු බව සදහන් කෙරේ. බුදු දහම මීට හාත්පසින් වෙනස් මතයක් ඉදිරිපති කරයි. ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර පිටකයට අයත් දීඝ නිකායේ අග්ගඥ්ඥ සූත්‍රයට අනුව මිනිසාගේ හා ජීවයේ සම්භවය ආභස්සර නම් බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් පැමිණි ජීවින් කොටසක් මගින් පෘථිවියේ ජීවීන් බිහිවීමෙන් වූ බව සඳහන් කෙරේ.

== ජනාවාස හා ජනගහනය ==
{{unreferenced section}}
මුල්කාලීන මානවයන් කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස ජීවත්වී ඇත. පසුව මිනිසා ක්‍රමයෙන් ගොවි යුගයට අවතීර්න වීමත් සමග ඔවුහු ශීෂ්ටාචාර බිහිකරගත්හ. මිනිසා ශිෂ්ටාචාර බිහිකිරීම ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000-8000 අතර කාලය තුළ සිදුවන්නට ඇතැ යි අනුමාන කෙරේ. මුල් කාලීන ශිෂ්ටාචාර බොහෝමයක් ගංගා නිම්න ආශ්‍රිතව බිහිවී ඇත. මෙවන් ශිෂ්ටාචාරයන්ට උදාහරණ ලෙස මෙසපොතේසියානු, ඉන්දු නිම්න, හොවැංගෝ, යුප්‍රටීස් ටයිස්ග්‍රිස්, මායා, රෝම හා ග්‍රික, ශිෂ්ටාචාර දැක්විය හැක. මෙම ශිෂ්ටාචාරවල ජනගහණය වර්ධනයවීමත් සමග මිනිසා වෙනත් පෙදෙස් කරා සංක්‍රමණය විය. මෙම ශිෂ්ටාචාර අවධියේ දී ඇතිවූ තාක්ෂණික දියුණුව කැපීපෙනෙයි. නුතනයේ තාක්ෂණය යොදා ගෙන මෙසේ  නිර්මාණ  කරනුයේ ද  එදා  ගල්   යුගයේ සිටි මිනිසාමයයය.

== ජීව විද්‍යාව ==
ජීව විද්‍යාත්මකව මිනිසා පිළිබද අධ්‍යයේදී මිනිසාද සත්වලෝකයට අයත් සාමාජියෙකුලෙස සළකා වර්ගීකරණය කර ඇත.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| රාජධානිය || සත්ව
|-
| වංශය || පෘෂ්ඨවංශය
|-
| වර්ගය  || ක්ෂීරපායී
|-
|ගෝත්‍රය || ප්‍රිමාටා
|-
| උපගෝත්‍රය || හැප්ලෝරයිඩ්
|-
| අධෝගෝත්‍රය || කැටරයින්
|-
| උපරි පවුල ||හොම්නොයිඩ්
|-
| පවුල ||හොමිනිඩ්
|-
| උප පවුල || හොමිනින්
|-
| ගනය ||හෝමෝ 
|-
| විශේෂය ||සේපියන්ස්
|-
|  || 
|}

=== මානව වර්ග  ===
මිනිසා ගේ බාහිර පෙනුම පදනම් කගෙන මානවයින් ප්‍රධාන කොටස් හතරකට බෙදා දැක්වීමට මානව විද්‍යාඥයන් සමත්වී ඇත.

;මොන්ගොලොයිඩ් 
චීනය, ජපානය, කොරියාව, තායිලන්තය, වැනි නැගඟෙනහිර ආසියාතික රටවල වාසය කරන ජන වර්ගය හා අප්‍රිකානු ස්වදේශිකයන් මේ ගණයට අයත්ය.ලු පැහැති ඇස්, කහ පැහැයට හුරු සම පළල් දෙකොපුල් හා අඩු රෝම පිහිටී මොවුන් අතර දක්නට ලබේ. මොවුහු උසින් අඩුය. මොවුන් ගේ ඇස් කුඩාය.

;කෝකසොයිඩ් 
යුරෝපීයයෝ ද ඉරානය ඉරාකය හා දකුණු ආසිවට අයත් ලංකාව ඉන්දියාව පකිස්ථානය වැනි රටවල ජනයා ද මෙම වර්ගයට අයත් වෙති. සුදු පැහැති සම, නිල් පැහැති ඇස්, රන්වන් පැහැති හිසකෙස් මොවුන්ට ඇත. එහෙත් දකුණු ආසියාව දෙසට යනවිට තද පැහැ සම,කලු පැහැ හිස කෙස්, කලු පැහැ ඇස්, ඇති මානවයින් දක්නට ලබේ. මෙම වෙනස පාරිසරික බලපෑම් මත වෙනස් වන්නට ඇති බව මානව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති. මොවුහු උස මහත සිරුරු දරති. හොඳින් වැඩුණු රෝම දක්නට ඇත.

;නීග්‍රොයිඩ් 
අප්‍රිකානු කලාපයේ වාසය කරන ජනයා මීට අයත්ය. තද කලු පැහැති සම, කලු ඇස්, කැරලි ගැසුණු හිසකෙස්, විශාල තොල්, විශාල නාසය, ලොකු ඇස් මොවුන් සතුය. මොවුහු උස මහත සිරුරු දරති; දිගු ශක්තිමත් අවයව දරති.

;ඔස්ත්‍රලොයිඩ් 
ඕස්ට්‍රෙලියානු ආදිවාසීන්, පැපුවා නිව්ගිනියා වාසීන්, ශ්‍රී ලංකාවේ වැදි ජනයා, මීට අයත්ය. දුඹුරු පැහැති සම, ඝනව වැඩුණු රෝම, විශාල හනු හා අක්ෂි කූප මොවුන්ට හිමිය.

== මනෝ විද්‍යාව ==

==චර්යාව==
{{ප්‍රධාන ලිපිය |සංස්කෘතිය|සමාජය|මානව චර්යාව}}

===විද්‍යාව===
{{ප්‍රධාන ලිපිය |විද්‍යාව}}

මානව සංස්කෘතියෙහි සහ චින්තනයෙහි තවත් අනන්‍ය ලක්ෂණයක් වන්නේ නිරික්ෂණය, ප්‍රමාණකරණය, සහ සත්‍යාපනය හරහා දැනුම අත්කරගැනීම වෙයි. 

== සමාජීය හා දේශපාලන පැවැත්ම ==

== අමතර අවධානයට ==
{{portal|Mammals|Evolutionary biology|Science}}
* [[මිනිස් සිරුර]]
* [[List of human evolution fossils]]
* {{annotated link|Timeline_of_human_evolution|Timeline of human evolution}}
* &lt;!-- {{cite journal |vauthors=Barnosky AD, Koch PL, Feranec RS, Wing SL, Shabel AB |date=October 2004 |title=Assessing the causes of late Pleistocene extinctions on the continents |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=306 |issue=5693 |pages=70–75 |bibcode=2004Sci...306...70B |citeseerx=10.1.1.574.332 |doi=10.1126/science.1101476 |pmid=15459379 |s2cid=36156087}}&lt;/ref&gt; They are the main contributor to global [[climate change]],&lt;ref&gt;{{cite web |title=Climate Change 2001: Working Group I: The Scientific Basis |url=https://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/007.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601014140/https://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/007.htm |archive-date=1 June 2007 |access-date=30 May 2007 |publisher=grida.no/}}&lt;/ref&gt; which may accelerate the [[Holocene extinction]].&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Lewis OT |date=January 2006 |title=Climate change, species-area curves and the extinction crisis |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences |volume=361 |issue=1465 |pages=163–171 |doi=10.1098/rstb.2005.1712 |pmc=1831839 |pmid=16553315}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Stokstad&quot; /&gt; --&gt;
{{clear right}}

== සටහන් ==
{{Reflist|group=n}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Human Evolution}}
{{Hominidae nav}}
{{Apes}}

{{Sister bar|Humans|species=Homo sapiens|commons=Homo sapiens|commonscat=yes|v=no|n=no|q=People|b=no}}
{{Taxonbar|from=Q15978631}}
{{Authority control}}

[[Category:Humans| ]]
[[Category:Hominini]]
[[Category:Apex predators]]
[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]
[[Category:Mammals described in 1758]]
[[Category:Taxa named by Carl Linnaeus]]
[[Category:Tool-using mammals]]
[[Category:Cosmopolitan mammals]]
{{stub}}</text>
      <sha1>l6mkxwy0nai36ka8v4rtrtequdvxx12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15076</id>
    <revision>
      <id>802611</id>
      <parentid>783454</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T04:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17240" sha1="kxd386j3nf59gzgxazmbgesh8o8kkob" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{unreferenced}}
{{TheravadaBuddhism}}
[[File:People-3280571.jpg|thumb|ආරණ්‍යවාසී ශ්‍රී ලාංකික ථේරවාද බෞද්ධ භික්ෂූන්&lt;br&gt;(ඡායාරූපය:[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක]])]]
ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ආගම ථෙරවාදයට ඇතුළත් වන අතර ජනගහනයෙන් 70% ක්ම බෞද්ධ ආගමිකයන්ය. මුලින්ම [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] ස්ථාපිත වුයේ ථෙරවාදී බුදු දහමය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගනයෙන් 70% ථෙරවාදී බුදුදහමේ අනුගාමිකයෝ වෙති. දීපවංශය වැනි වංශකතාවල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා‍ගේ කාලයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද තෙරුන්  ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදි ලංකාවට බුදු දහම ගෙන එන ලදී. මෙම කාලය තුලදිම ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයද ලංකාවට වැඩම කරන ලද අතර රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රථම ආරාමයන් පිහිටුවන ලදී. එතෙක් පාලි භාෂාවෙන් කට පාඩමින් රැක ගෙන ආ ධර්ම කරුණු ක්‍රි.පු. 30 දී පමණ ලේඛණාරූඪ කරන ලදී.

දෙවැනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වා දිමෙන් පසුව, අඛණ්ඩව පැවති ගෙන ආ සඟ පරපුර  හේතු කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන බොහෝ කාලයක් පවතින්නේය. මෙය වෙනත් ඕනෑම බෞද්ධ රටක නොමැති තත්වයක්. බුද්ධාගම පිරිහීමට ලක්වු ඇතම් අවස්ථාවල ශ්‍රී ලාංකිය සඟ සසුන, මියන්මාරය  සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් සමග පැවති සම්බන්ධතා උපයෝගි කරගෙන නැවත පුනර්ජීවනය ලැබීය. මහායානය බලවත් වු කාලවලදි මෙන්ම යටත් විජිතවාදී රාජ්‍ය නිලධාරීන් බුද්ධාගම නොසළකා හැරි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදී බෞද්ධ සමාජයට විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට  සිදු විය. ‍එහෙත් නැවත නැවත (විශේෂයෙන් 19 ශත වර්ෂය තරම් මෑත කාලය තුළදී ) ලැබු පුනර්ජීවනයන් නිසා ථෙරවාදී බුදු දහම වසර 2000ක පමණ කාලයක් ජීවමානව පැවතුණි.

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:Sri lanka aukana buddha statue.jpg|right|thumb|200px|අවුකන බුදු පිළිමය]]
සාම්ප්‍රදායික වංශ කථාවන්ට අනුකූලව  ලංකාවට බුදු දහම හඳුන්වා දී ඇත්තේ දෙවන සියවසේ ඉන්දියාවේ විසූ අශෝක අධිරාජයාගේ ගේ පුතුන් වූ මහින්ද මහා රහතන් වහන්සේය.   එවකට ලංකාව පාලනය දේවානම්පියතිස්ස රජුන් හට භාර වී තිබිණි. මේ කාලය තුළදී ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ශාකාවක් ද වැඩම කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකා රජුන්ගේ අනුග්‍රහය ඇතැතිව මුල්ම ආශ්‍රමය බිහි විය. ඒ වාගේම පාලි පොත් පත් ලියවීම ආරම්භ විනි. දෙවන සියවසේදී බුදු දහම හඳුන්වා දීමෙන් අනතුරුව එය වැඩිම කාලයක් ව්‍යාප්ත වූයේත්  සහ සංඝයා වහන්සේලා වැඩි ප්‍රමාණයක් බිහි වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ පමණි. එම තත්වය හීන වූ අවස්ථාවල මියන්මාරයෙන් සහ තායිලන්තයෙන් පැවිදි පෙලපත් ඈඳ ගන්නා ලදී. මාහායාන ධර්මය ඇති වීමත් සමග ථෙරවාද බුදු දහමේ පැවැත්මට යම් කිසි බලපෑමක් ඇතිවූ නමුත් ථෙරවාද ධර්මය අවුරුදු 2000 කටත් වඩා ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රචලිත වී ඇත. මුලින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාපිත වුයේ ථෙරවාදී බුදු දහමය. ලංකාවේ ජනගහනයෙන් 70% ථෙරවාදී බුදුදහමේ අනුගාමිකයෝ වෙති. දීපවංශය වැනි වංශකතාවල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා‍ගේ කාලයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද තෙරුන් ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදි ලංකාවට බුදු දහම ගෙන එන ලදී. මෙම කාලය තුලදිම ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයද ලංකාවට වැඩම කරන ලද අතර රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රථම ආරාමයන් පිහිටුවන ලදී. එතෙක් පාලි භාෂාවෙන් කට පාඩමින් රැක ගෙන ආ ධර්ම කරුණු ක්‍රි.පු. 30 දී පමණ ලේඛණාරූඪ කරන ලදී.

දෙවැනි සියවසේ ශ්‍රී ලංකාවට බුදු දහම හදුන්වා දිමෙන් පසුව , අඛණ්ඩව පැවති ගෙන ආ සංඝපරපුර හේතු කොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු සසුන බොහෝ කාලයක් පවතින්නේය. මෙය වෙනත් ඕනෑම බෞද්ධ රටක නොමැති තත්වයක්. බුද්ධාගම පිරිහීමට ලක්වු ඇතම් අවස්ථාවල ශ්‍රී ලාංකිය සංඝ සසුන , මියන්මාරය සහ තායිලන්තය වැනි රටවල් සමග පැවති සම්බන්ධතා උපයෝගි කරගෙන නැවත පුනර්ජීවනය ලැබීය. මහායානය බලවත් වු කාලවලදි මෙන්ම යටත් විජිතවාදී රාජ්‍ය නිලධාරීන් බුද්ධාගම නොසළකා හැරි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදී බෞද්ධ සමාජයට විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය. ‍එහෙත් නැවත නැවත (විශේෂයෙන් 19 ශත වර්ෂය තරම් මෑත කාලය තුළදී ) ලැබු පුනර්ජීවනයන් නිසා ථෙරවාදී බුදු දහම වසර 2000ක පමණ කාලයක් ජීවමානව පැවතුණි.

=== ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරී ආක්‍රමණ සහ ය‍ටත්විජිතවාදය ===

16වන සියවසයේ සිට ක්‍රිස්ත්‍රියානි මිෂනාරීවරු සහ පෘතුගීසි, ලන්දේසි, බ්‍රිතාන්‍ය යන ජාතීන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනතාව කතෝලික, රෙපරමාදු ක්‍රිස්ත්‍රියානි භක්තිකයන් කිරීමට උත්සාහ දැරූහ. 19වන සියවසයේ අග භාගයේදී ජාතික බෞද්ධ ව්‍යාපාරය ඇමරිකානු ජාතික කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට් අනුග්‍රහයෙන් සහ පානදුරාවාදයේ (ක්‍රිස්තියානි පූජකයකු සහ මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමියන් අතර පැවති) ජයග්‍රහණයෙන් නැවතත් බලාත්මක වෙන ලදී.

== බුදුදහ‍මේ ව්‍යාප්තිය == 

[[ගොනුව:Sri_Lanka_Buddhism.svg|thumb|right|200px|ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු දහමේ ව්‍යාප්තිය (2001 ජන සංගනන වාර්තාව)]]

ශ්‍රි ලංකාවේ බුදුදහම වූයේ මහින්ද මහරහතන් වහන්සේගේ වැඩම කිරීමෙන් පසුව 2 වන සියවසේදීය.  දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා ඇතුළු බොහෝදෙනා බෞද්ධයින් බවට පත් වූවේය. මහා විහාර නම්වූ පූජාශ්‍රමය බිහි වූයේද මේ යුගයේදීය. ශ්‍රිලංකා වේ පාලි ග්‍රන්ථයන් බිහි වූයේ වට්ටගාමිනී රජුන්ගේ සමයේදීය. ඒ වාගේම ථේරවාද බුදු දහමේ පටන් ගැන්මද මේ යුගයේදී ආරම්භ විය. පසු කලෙක විවරණ ලියන්නන් මඟින් බුදු දහම පිලිබඳව පොත් පත් ලියවුනි. එවන් විශිෂ්ඨ කතෘන් වන්නේ බුද්ධඝෝස (4-5 වන සියවස)සහ ධම්මපාල (5-6 වන සියවස)වැනි රජවරු. එවකට මහායාන ධර්මය දේශයට බලපෑමක් වූ නමුත් කාලයාගේ ඇවෑමේන් ථේරවාදය ප්‍රචලිත විය. ඉන් පසුව අග්නිදිග ආසියාවේම 11 වන සියවස වනවිට ථේරවාදී බුදු දහම ප්‍රචලිත විය.

ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ  පෙරදිග ප්‍රදේශයේ මොන් නමැති ජනවාර්ගික කොටස අතර ඉන්දීයානු සංස්කෘතිය තදින්ම ව්‍යාප්ත වී තිබුණි. 3 වැනි සියවසේදී මෙම ජන වාර්ගික කොටස බෞද්ධාගම වැළඳ ගෙන ඇති බවට සඳහන් වේ. එසේ සිදු වූයේ මහා අෂෝක නම් වූ ඉන්දියානු අධිරාජයාගේ සමයේදීය. මධ්‍යම බුරුමයේ පිහිටි පීක්තානෝ නම් වූ මොන් ජනයාගේ බෞද්ධ පන්සල නිමවා ඇත්තේ 1වන සහ 5වන සියවස් අතර යැයි සඳහන් වේ.
මොන් ජනවාර්ගිකයන් ගේ බෞද්ධ සිතුවම් හා ඉන්දියානු ගුප්තා සිතුවම් වලට සංස්කෘතිය මුසු වී ඇත. මොන් රාජධානිය ප්‍රචලිත වනවාත් සමග 5 වැනි සහ 6 වැනි සියවස්වලදී අග්නිදිග ආසියාවේ මෙම සිතුවම් කලාව ප්‍රචලිත විය. ඒ වාගේම මොන් වරුන්ගේ බලපෑමත් සමග ථේරවාද දහම ප්‍රචලිත වූ නමුත් උතුරු ප්‍රාන්තයේ 6වන සියවසින් පසුව මහායානය මුලුමනින්ම ප්‍රචලිත විය. අශෝකවාදයේ ඇතුළත් වී ඇති පරිදි  හිමාල ප්‍රදේශය තුළින් අශෝක රජුන් ධර්මදූතයින් යවා ඇති බවට සඳහන් වී ඇත.

== සංඝ සමාජය  ==
ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ සංඝ සමාජයේ &quot;නිකාය&quot; ලෙසින් හඳුන්වන එකිනෙකට වෙනස් සම්ප්‍රදායයන් පවතින අතර ඉන් ප්‍රධාන නිකයයන් 3 පහත දැක්වේ.

* සියම් නිකාය – කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු සහ වැලිවිට සරණංකර හිමියන්ගේ ආරාධනය පරිදි ලංකාවට වැඩම කළ තායි ජාknතික උපාලි හිමියන් විසින් 18 වන සියවසේදී ආරම්භ කරන ලදී.
* අමරපුර නිකාය – 1800 වර්ෂයේ ආරම්භ කර ඇත්තේ මියන්මාරයෙන් ලැබුණු ඉහළත්වයෙන් සලකන පැවිදි පෙලපතකින්ය.
* රමාඤ්ඤ නිකාය – අඹගහවත්ත සරණංකර හිමියන් විසින් 1864 දී ආරම්භ කර ඇත.

ඉහත නිකායන් අතරත් වෙනස් ආකාරයේ කුලයන් අනුකූලව තවත් බෙදීම් ඇත. එහෙත් ධර්මයෙහි කිසිදු වෙනසක් නැත.

==බාහිර සබැඳි ==
*[http://www.rerukanemahanahimi.lk/book.php මහාචාර්ය අතිපූජ්‍ය රේරුකානේ චන්දවිමල මාහිමිපාණන් වහන්සේ ගේ ථෙරවාදී දර්ශණය ඇතුලත් දහම් පොත් ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160206214110/http://rerukanemahanahimi.lk/book.php |date=2016-02-06 }}
*[http://www.gautamabuddha.org මහමෙව්නා බෞද්ධ ආරාමය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711133005/http://gautamabuddha.org/ |date=2017-07-11 }}
*[http://buddhactivity.org/action.htm?-Response=buddhacountry.htm&amp;ccountry=Sri%20Lanka Buddhactivity Dharma Centres database]
*[https://web.archive.org/web/20080821101050/http://mahavamsa.org/ The Mahavamsa History of Sri Lanka] The Great Chronicle of Sri Lanka
*[http://www.bps.lk/wheels_library/wh_281.html#_Toc159679743 Colonel Olcott and the Buddhist Revival In Sri Lanka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212051657/http://www.bps.lk/wheels_library/wh_281.html#_Toc159679743 |date=2007-12-12 }}
* [http://www.kelaniyatemple.com කැළණිය රජමහා විහාරය ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181017171008/http://www.kelaniyatemple.com/ |date=2018-10-17 }}
* [https://web.archive.org/web/20090410085044/http://pulitzercenter.typepad.com/untold_stories/2009/04/religious-protector-from-ethnic-strife.html Religious protector from Ethnic Strife]
* [https://www.facebook.com/srilankanbuddhistassociation/ sri Lankan Buddhist Association]
*katawala hemaloka himige budu sasuna wanasana kadapanuwo

{{Anuradhapura period topics}}

[[ප්‍රවර්ගය:දර්ශන]]
[[ප්‍රවර්ගය:බුද්ධාගම]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම| ]]</text>
      <sha1>kxd386j3nf59gzgxazmbgesh8o8kkob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හෙන්රි ෆොන්ඩා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20922</id>
    <revision>
      <id>802597</id>
      <parentid>284835</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T23:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juppi lantteineen</username>
        <id>81810</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>802597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8029" sha1="mlmnlz9tly0zyf38lw7hv7pa8sz8ga8" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name = Henry Fonda
|image = Henry Fonda in Slim.JPG
|imagesize = 250px
|caption = Fonda in the [[1937 in film|1937]] film ''[[Slim (film)|Slim]]''.
|birth_date = {{Birth date|1905|5|16|mf=y}}
|birth_place = [[Grand Island, Nebraska]], U.S.
|death_date ={{Death date and age|1982|8|12|1905|5|16}}
|death_place = [[Los Angeles, California]], U.S.
|birth_name = Henry Jaynes Fonda
|occupation = Actor
|years_active = 1935&amp;ndash;1982
|spouse = [[Margaret Sullavan]] (1931-1932) &lt;br /&gt; [[Frances Ford Seymour]] (1936-1950) &lt;br /&gt; [[Susan Blanchard (socialite)|Susan Blanchard]] (1950-1956) &lt;br /&gt; [[Afdera Franchetti]] (1957-1961) &lt;br /&gt; Shirlee Mae Adams (1965-1982)
}}
[[ගොනුව:Henry_Fonda_1942_crop.jpg|thumb|Henry Fonda (1942)]]
ඇමරිකානු චිත්‍රපට හා නාට්‍ය නළුවෙකු වූ හෙන්රි ෆොන්ඩා, ඔහුගේ සිනමාපටවල එන අව්‍යාජ විඥානවාදියාගේ චරිතයට ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලීය. ඔහු 1983 දී ජෝන් ටොම්ප්කින්ස් සමඟ නිව්යෝර්ක් වයිට්ප්ලේන්ස් හිදී රඟ දැක්වූ නාට්‍ය කිහිපයකටම පෙනී සිටියේය. ෆොන්ඩා වසර 1935 දී තම හොලිවුඩ් දිවිය ආරම්භ කළේය. 1940 දී තිරගත වූ &quot;ගේප්ස් ඔෆ් ව්‍රැත් &quot; (Grapes of Wrath) චිත්‍රපටයේ &quot; ටොම් ජෝන්ගේ චරිතය ඔස්කාර් සම්මානයක් සඳහා නිර්දේශනය වීමෙන් ඔහුගේ සිනමා දිවිය නව මාවතකට යොමු විය. &quot;ද ඔක්ස් බෝ ඉන්සිඩන්ට්&quot; (The Ox-Bow Incident), &quot;මිස්ටර් රොබර්ට්ස්&quot; (Mister Roberts) සහ &quot;12 ඇන්ග්‍රි මෙන්&quot; (12 Angry Men) යන සම්භාවනීය චිත්‍රපටවල කළ අති විශිෂ්ඨ රංඟන හේතුවෙන් ඔහු තිරය තුල සිත් ඇදගන්නා චරිතයක් බවට පත්විය. පසුව මොහු සර්ගී ලියොන් ගේ &quot;වන්ස් අපොන් අ ටයිම් ඉන් වෙස්ට්&quot; (Once Upon a Time in the West) හි අභියොගී දුෂ්ඨ චරිතයක්ද, &quot;යුවර්ස්, මයින් ඇන්ඩ් අවර්ස්&quot; (Yours, Mine and Ours) හි සැහැල්ලු චරිතයක්ද නිරූපනය කරමින් ඔහුගේ රංඟන කුසලතාව පෙන්නුම් කළේය. ප්‍රසිද්ධ නළුවන් රැසක් බිහිකළ පවුලක පියා වූ ෆොන්ඩා,දියණිය ජේන් ෆොන්ඩා වන අතර පුත්‍රයා පීටර් ෆොන්ඩා වේ. ඔහුගේ මිණිබිරිය බ්‍රිජට් ෆොන්ඩා වන අතර මුණුබුරා ට්‍රෝයි ගැරිටි වේ. ඔහු &quot;හෑන්ක්&quot; යන සුරතල් නාමයෙන් මිතුරන් අතර ප්‍රසිද්ධ විය. ඇමෙරිකානු සිනමා ආයතනය විසින් 1999 වසරේදී, එතෙක් බිහිවූ හොඳම තරුව ලෙස හෙන්රි ෆොන්ඩාව නම් කළහ. 

== මූලික අවධිය ==

මුද්‍රණ ශිල්පී විලියම් ෆොන්ඩාට හා එල්මා ජේන්ස්ට දාව නෙබ්‍රස්කාවේ ග්‍රේට් අයිලන්ඩ් හිදී ෆොන්ඩා උපත ලැබූවේය. ක්‍රිස්තියානු ආගමිකයෙකු ලෙස වැඩුනු ෆොන්ඩා වරක් &quot; මගේ පවුල කදිම පවුලකි&quot; යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළේය. එනම් ඔහුගේ පවුලේ සියළු දෙනා එකිනෙකාට සමීප හා සහයෝගීමත් පවුලක් විය. ෆොන්ඩා කුඩා කල මිටි, ගැහැනු ළමයින් ඇසුර ප්‍රිය නොකළ ලැජ්ජාශීලී දරුවෙක් විය. දක්ෂ හිම මත ලිස්සන්නෙකු හා පිහිනුම් ක්‍රීඩකයෙකු වූ ඔහු චිත්‍ර ඇඳීමටද ආශා කළේය. ඔහු උසස් පාසලේදී, අඩි හයකටත් වඩා ක්ෂණික වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළේය. ලේඛන කලාව මූලික කරගෙන මිනසෝටා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුලත් වුවද අතරමගදී එය නතර කළ ඔහු පසුව සිල්ලර ණය දෙන සමාගමක සේවයට එක්විය. ෆොන්ඩා, තම මවගේ මිතුරියක හා මාලන් බ්‍රැන්ඩන් ගේ මව වන ඩොඩී බ්‍රැන්ඩන් ගේ නිර්දේශය මත වයස අවුරුදු විස්සෙදී &quot;ඔමාහා&quot; නෘත්‍ය ශාලාවෙන් රංඟන දිවිය ආරම්භ කළේය. &quot;යූ ඇන්ඩ් අයි&quot; (You and I) නම් නාට්‍යයේ &quot;රිකී&quot; ඔහුගේ පළමු චරිතයයි. ඔහු නාට්‍යකරණයට වශීකෘත වූ නමුත් ඔහුගේ රංඟන කුසලතාව පිළිබඳව යම් අපහසුතාවයකට මුහුණ දුන්නේය. &quot;මර්ටන් ඔෆ් ද මූවීස්&quot; (Merton of the Movies) හි ප්‍රධාන චරිතය ලැබීමත් සමඟම, වෘත්තියක් ලෙස රංඟන දිවිය ආරම්භ කිරිමේ ආශාවක් ඔහු තුළ පහළ විය. වසර 1928 දී රැකියාවට සමුදුන් ඔහු, තමාගේ වාසනාව උරගා බැලීමට නැගෙනහිර ප්‍රදේශය දෙසට සංක්‍රමණය විය. ඔහු කේප් කොඩ් හි නෘත්‍ය ශාලාවක රැඟුම් අවසන් කළ මොහොතක ඔහුගේ මිතුරෙකු විසින් ඔහුව ෆෝල්මවුත්හි ග්‍රීෂ්ම රංගායතනයක් වන &quot;යුනිවර්සිට්ය් ප්ලේයර්ස්&quot; වෙත ගෙන යන ලදී. තම අනාගත භාර්යාවක වූ මාගරට් සුලවන් ද, ඔහුගේ යාවජීව මිතුරෙකු වූ ජේම්ස් ස්ටුවර්ට් ද ඔහුට පළමුවරට හමුවුයේ මෙහිදීය. යුනිවර්සිටි ප්ලේයර්ස් නිෂ්පාදනයක් වූ &quot;ද ජෙස්ට්&quot; (The jest) ඔහුගේ පළමු වෘත්තීමය භූමිකාව විය. බ්‍රෙටේන් වින්ඩස්ට්, කෙන්ට් ස්මිත් සහ එලීනොර් පෙල්ප්ස් ඔහු සමඟ &quot;ද ජෙස්ට්&quot; හි පෙනී සිටි අනෙකුත් ශිල්පීන් වෙති.

[[ප්‍රවර්ගය:1905 උපත්]]</text>
      <sha1>mlmnlz9tly0zyf38lw7hv7pa8sz8ga8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>802596</id>
      <parentid>802304</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T22:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66673" sha1="ak9m0g9y9g8rkhvi2vw12kjwkz6cifl" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>ak9m0g9y9g8rkhvi2vw12kjwkz6cifl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Red/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>27429</id>
    <revision>
      <id>802621</id>
      <parentid>273788</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>update</comment>
      <origin>802621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="67wub21s249wtkbqlhkbgwsps4reiwo" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{High-use}}
__NOTOC__
== Usage ==
&lt;code&gt;My {{tlp|red|color}} text.&lt;/code&gt; produces:

My {{red|color}} text.

== Template data ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;TemplateData&gt;
{
        &quot;description&quot;: &quot;This template changes the color of any supplied text to red&quot;,
        &quot;params&quot;: {
                &quot;1&quot;: {
                        &quot;label&quot;: &quot;Text&quot;,
                        &quot;description&quot;: &quot;The text that should be colored red.&quot;,
                        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
                        &quot;required&quot;: true
                }
        }
}
&lt;/TemplateData&gt;

== See also ==
* Background coloring: {{tl|Background color}} or {{tl|bg}}
{{Text color templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Text color templates]]

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>67wub21s249wtkbqlhkbgwsps4reiwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:පුවත් සැකෙවින්</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34694</id>
    <revision>
      <id>802636</id>
      <parentid>801394</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T09:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>යාවත්කාලීන කරන ලදී</comment>
      <origin>802636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="ni1y10xligltidg3cjm42x0hdy0qt6m" xml:space="preserve">&lt;!-- නව පුවතක් ඇතුළු කරන විට, පුවත් ලැයිස්තුවේ පහළින්ම ඇති පුවත ඉවත් කරන්න. එසේ ඉවත් කළ පුවත අදාළ වර්ෂය සඳහා ඇති ලේඛන වාර්තාවට එකතු කරන්න. යම් වර්ෂයක් සඳහා එවැනි වාර්තාවක් නොමැති නම් &quot;සැකිල්ල:පුවත් සැකෙවින්/වර්ෂය&quot; යන ආකෘතියට නව පිටුවක් තනන්න. --&gt; {{Main page image/ITN
| image   = ගොනුව:Navi Pillay June 2014.jpg
&lt;!--NOTE: Do not use an unprotected Commons file. Our cascading protection will not apply. Either upload a local copy or list it at WP:CMP and wait for the bot to protect it at Commons. See WP:ITN/A for full instructions.--&gt;
| width   = 
| caption =  නවනීදම් පිල්ලේ
| title   = 
| alt     = 
| link    =  
| border  = no &lt;!-- only set if image has a light background --&gt;
| caption align = left
}}
*&lt;!--2026 ඔක්තෝබර් 23--&gt; පලස්තීනුවන් දෙදෙනෙකු විසින් [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා|ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදා]] මුරපොළකට එල්ල කළ ප්‍රහාරයකින් පසු, ඊශ්‍රායලය විසින් [[බටහිර ඉවුර]] වෙත &quot;'''[[2026 බටහිර ඉවුර වසා දැමීම|සම්පූර්ණ වසා දැමීමක්]]'''&quot; පනවා ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දහස් ගණනක් අවතැන් වෙති.
*&lt;!--2026 ඔක්තෝබර් 09--&gt; දකුණු අප්‍රිකානු නීතිවේදී '''[[නවනීදම් පිල්ලේ|නවනීදම් පිල්ලේට]]''' ''(සේයාරුව)'' [[නොබෙල් සාම ත්‍යාගය]] හිමි වෙයි.
*&lt;!--2026 ජූලි 19--&gt; '''[[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2026 ෆීෆා ලෝක කුසලාන තරගාවලියේ]]''' දී [[ආර්ජන්ටිනා ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ආර්ජන්ටිනාව]] පරාජය කරමින් '''[[ස්පාඤ්ඤ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ස්පාඤ්ඤය]]''' ලෝක ශූරයන් බවට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජූලි 13--&gt; තාරකා විද්‍යාඥයින් [[ක්ෂීර පථය|ක්ෂීරපථයේ]] මධ්‍යයට ආසන්නව වායු හා දූවිලි වලාකුළක් තුළ එරිත්‍රුලෝස් අණුවක් සොයා ගන්නා අතර, [[අභ්‍යවකාශය|අන්තර් තාරකා අවකාශයේ]] '''[[සීනි]]''' පිළිබඳ පළමු සාක්ෂිය බවට පත්වෙයි.
*&lt;!--2026 ජනවාරි 29--&gt; [[නයිජර්|නයිජර්හි]] ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළට [[ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය]] විසින් සිදු කරන ලද '''[[ඩියෝරි හමානි ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ප්‍රහාරය|ප්‍රහාරයකින්]]''' ප්‍රහාරකයෝ 20 දෙනෙක් ජීවිතක්ෂයට පත්වෙති.

&lt;!--
  End of blurbs. Please consider moving unresolved stories for which the article
  is regularly updated to the following &quot;Ongoing&quot; line instead of removing them.
--&gt;{{පුවත් සැකෙවින්/පාදම
 |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}}
 |currentevents = &lt;!-- &quot;Current events&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2022 මැයි 13--&gt; [[2022 රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය|රුසියානු යුක්‍රේන ආක්‍රමණය]]
 |recentdeaths = &lt;!-- &quot;Recent deaths&quot; go here. Use * wiki list format. Always start on a new line and end with a linebreak. Do not leave a blank line between items. --&gt;
*&lt;!--2026 අගෝස්තු 20--&gt;[[නන්දා මාලනී]]
*&lt;!--2026 අගෝස්තු 18--&gt;[[රඹුකන සිද්ධාර්ථ හිමි|පූජ්‍ය රඹුකන සිද්ධාර්ථ හිමි]]
*&lt;!--2026 ජූලි 17--&gt;[[සී.ඩී. වික්‍රමරත්න]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ni1y10xligltidg3cjm42x0hdy0qt6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නර්තන කලාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35511</id>
    <revision>
      <id>802553</id>
      <parentid>469473</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (spelling, grammar); Added si|නැටුම, Wiktionary</comment>
      <origin>802553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11471" sha1="cjq4mna1r2dlqyim2h6b9vgmcgjkdtz" xml:space="preserve">[[Image:Phenakistoscope_3g07690b.gif|thumb|යුගල නර්තනයක්&quot;A Couple Waltzing&quot;]]
{{Wiktionary|නැටුම}}
'''නර්තනය''' ('''අමිශ්‍ර''' {{si|නැටුම}}) යනු රිද්මයානුකූලව සිදුකෙරෙන දේහ චලනයකි. මෙහි දී අධයාත්මික හැගීම්, භාවාත්මක හැගීම් ප්‍රසංගාත්මකව ඉදිරිපත් කෙරෙයි. මෙය මිනිසුන් අතර වචන භාවිතයකින් තොරව සිදු කෙරෙන සන්නිවේදනයකි. ලොව පුරා විවධ නර්තන සම්ප්‍රදායන් දක්නට ලැබේ.   

== නර්තනයේ ආරම්භය හා ඉතිහාසය == 

'''සියෙට්ට්‍රෝ ලොන්ගී (නර්තනයේ අභ්‍යාසය)'''


නර්තනය කලා ආකෘතියක් ලෙස සලකුණු නොලබන අතර එය මිනිස් සංස්කෘතිය තුළ ඇති වූ කාලය නිශ්චිතව කිව නොහැකි ය. එය නිසැකවම උත්සව, චාරිත්‍ර, සැමරුම් උත්සව හා විනෝදාස්වාද සඳහා මුල් ම මානව ශිෂ්ටාචාර බිහිවීමට පෙර ද පැවත ඇත. පුරාවිද්‍යා කැණීම්වලින් නර්තනයේ සලකුණු ආදිකල්පිත යුග වන ඊජිප්තුවානු සොහොන් කොත් තුළ සටහන් කොට ඇති නර්තන රූප (3300 BC) සහ ඉන්දියාවේ බිම්බෙන්ටා ගල් ආවරණ මත සටහන් කොට ඇති නර්තන රූප සොයා ගන්නා ලදි. නර්තනයේ මුල්ම හැඩගැසීම, රඟ දැක්වීම සමහර අවස්ථාවල විරුද්ධ පක්ෂය කෙරෙහි හැඟීම් පලකිරීමට ද යොදා ගෙන ඇත. එය 'ආලය කිරීම' යනුවෙන් මුල් ආරම්භ ප්‍රකාශ කරන අතර, ලිඛිත භාෂාව භාවිතයට පෙර මෙම කතාන්දර පාරම්පරිකව පැවත එන්නට ඉවහල් වී ඇත. නර්තනය භාවිතා කර ඇති තවත් අවස්ථාවක් වන්නේ චාරිත්‍ර ක්‍රමවල දී පුරෝගාමියෙකු ලෙස ය. ශ්‍රී ලාංකික නර්තනය සතුන් පිළිබඳ විද්‍යාමතය දරන කාලය දක්වා දිවයයි. සිංහල පුරාවෘත්තයක් වන [[උඩරට නැටුම්|උඩරට නර්තනය]] වර්ෂ 2500 පෙර මායාකාර රජකු විද්‍යාමාන වූ චාරිත්‍රයකින් පැවත එන්නක් ලෙස පිළිගැනේ. බොහෝ සමකාලීන නර්තන විලාශයන් ‍ඓතිහාසික, සාම්ප්‍රදායික උත්සව හා ජනවර්ග දක්වා පැතිරේ.

== රංගනය හා සංගීතය ==

[[Image:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - Dance at Bougival.jpg|thumb| Bougivalහි නර්තනයක් (1882–83)]]

බොහෝ මුලික සංගීත හා රැඟුම් ආකාර රඟ දක්වනු ලැබු‍වේ එකට ය. මෙම යුගල නර්තන පැවත එන්නේ රැඟුම් හා සංගීත ඇතුලත් ජිග්, වොල්ට්ස් , ටැන්ගෝ, ඩිස්කෝ, සල්සා, ඉලෙක්ට්‍රොනිකා හා හිප්-හොප් ඔස්සේ ය. සමහර සංගීත වර්ග සමාන්තර නර්තන හැඩ අඩංගු බැරොක් සංගීතය පදනම් වූ බැරොක් නර්තන වූද, අනෙකුත් නර්තන ගොඩ නැඟුණේ වෙන් වෙන් වශයෙනි. එනම් සම්භාව්‍ය සංගීත සහ සම්භාව්‍ය බැලේ ලෙස යි.

නර්තනය බොහෝ විට සංගීතය හා බැඳෙන මුත්, එය ස්වාධීනව හෝ එහිම අඩංගු දෑ සැපයෙමින් රඟ දැක්වේ (ටැප් ඩාන්ස්). නර්තනය සංගීතය සමඟ යෙදෙන රංගන හා ශෛලීය සංගීතයට උචිත ලෙස හෝ එයින් බැහැරව යන ආකාරයට ඉදිරිපත් කරයි. සංගීතය නොමැතිව දක්වන රංගනය සෑම විටම නර්තනයේ රිද්මයට අනුව යයි.

== නර්තන වෘත්තිය ==

නර්තන සම්බන්ධයෙන් විවිධ රැකියා තිබේ. නර්තනය, නර්තන ශිල්පියා (නැට්ටුවා), ගුරුවරයා, නර්තන ක්‍රීඩා උපදේශන, නර්තන චිතිස්න හා නැටුම් ශාස්ත්‍රය මේවා ය.

''' නර්තන ශිල්පියා '''

නර්තන පුහුණු වීම් නර්තන ආකාරයන් අනුව වෙනස් වේ. සම්භාව්‍ය නර්තනය විශේෂ පුහුණු විම් සඳහා විශේෂඥ සමාගම් හරහා කෙරෙන විශ්වවිද්‍යාල පාඨමාලා පවතී. පුද්ගලිකව පවත්වනු ලබන නර්තන ආයතන ද මේ අතර වේ. මෙම ආයතන තරඟකාරී නර්තන ශෛල මෙන්ම, සම්භාව්‍ය හා ජනවාර්ගික නර්තනය ද ඇතුලත්ය. විශේෂඥ නර්තන ශිල්පීහු බොහෝ විට ගිවිසුමක් හෝ නිශ්චිත ප්‍රසංගයක් මත සේවයේ යෙදෙති. නර්තන විශේෂඥ ශිල්පියෙකු ගේ ජීවන රාටාව නිරතුරුව වෙනස්වන අවස්ථා, තරඟකාරිත්වය හා අඩු ගෙවිම් මත පැවැතේ. විශේෂඥ නර්තන ශිල්පීන් හට තමන්ගේ ආදායම ලඟාකර ගැනීමට බොහෝ විට නර්තනයට සම්බන්ධ චරිත වන නර්තන ඉගැන්වීම, නර්තන ක්‍රීඩා උපදේශනය, යෝග වැනි අංගවල නිරත වීමට සිදු වේ.  ඇමරිකාව තුළ විශේෂඥ නර්තන ශිල්පීහු ඇමරිකානු සංගිතඥ පදනම හා ස්ත්‍රින් නර්තන පදනම වැනි ආයතන වල සමාජිකයෝ වෙති. මේ පදනම් මඟින් ඔවුන්ගේ කාර්යය ස්වභාවයන් හා අවම වේතන මට්ටම නිර්ණය කෙරේ.

''' නර්තන ගුරුවරු '''

නර්තන ගුරුවරු කීර්තිය හා අලෙවිය කෙරෙහි උනන්දු වෙති. සල්සා හා ආර්ජන්ටිනො ටැන්ගෝ නර්තනයන්ට මූලික පුහුණුවක් නොමැති අතර, නර්තන ගුරුවරු ස්වයං රැකියා කරුවෝ ය.

''' නර්තන ක්‍රීඩා උපදේශනයන් '''

මොවුන් නර්තන තරඟකරුවන් හෝ කලින් මෙහි නියැලි අය වන අතර, මොවුහු නර්තන ක්‍රීඩා පදනම මඟින් පිළිගැනෙති.

''' නැටුම් නිර්මාණ ශිල්පීහු '''

විශ්වවිද්‍යාල පුහුණුව ලැබූවන් වන මොවුහු විශේෂ ව්‍යාපෘති සඳහා සහභාගි වෙති. බොහෝ විට ගිවිසුමක් මත හෝ නිෂ්චිත නර්තන අංකනයක් සඳහා සහභාගි වෙති. මොවුන්ගේ සේවය බුද්ධමිත් පනත යටතේ වන අතර නර්තන ශිල්පීන් විසින් තමන්ගේ නර්තන සඳහා මොවුහු තෝරාගනු ලබති.

== නර්තන වර්ගීකරණය සහ නර්තන වර්ග ==

== නර්තන අධ්‍යයනය හා ශිල්පය ==
1920 වර්ෂයේ නර්තන අධ්‍යනය ශ්‍රාස්ත්‍රීය විෂයක් ලෙස පිළිගැනිණි. වර්තමානයේ මෙම විෂයයන් පූර්ණ පද්ධතියන් වන්නේ විශ්වවිද්‍යාල, සෞන්දර්යය හා මානව වැඩසටහන් තුළ ය. 20 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්‍රායෝගික දැනුම හා සමානව ශාස්ත්‍රීය දැනුම ද ප්‍රායෝගික පර්යේෂණ සදහා උපකාර විය. විශාල නර්තන පාඨමාලාවන් ඇති අතර ඒවායින්,

[[Image:Saman_dance.jpg|thumb|සමන් නර්ථනයක්. සුමාත්‍රා, ඉන්දුනීසියාව]]
• විශේෂඥ පුහුණුව : විලාසය හා ශිල්ප ක්‍රම

• පුහුණු පර්යේෂණ : නැටුම් ශාස්ත්‍රය රඟ දැක්වීම

• මානව ශිල්ප ශාස්ත්‍රය

• නර්තන චිකිත්සාව

• නර්තන හා ශිල්පය

• ලබාන් චලනය

පරිපූර්ණ නර්තන ශාස්ත්‍රීය පාඨමාලා BA (Hons) සිට PhD හා අනෙකුත් පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධි දක්වා විහිදේ. බොහෝ නර්තන විශේෂඥයෝ මෙම පාඨමාලා හදාරා විශේෂඥ නර්තන වෘත්තිකයන් ලෙස ක්‍රියා කරති.

== සටහන් ==


|[http://en.wikipedia.org/wiki/Dances_of_Sri_Lanka Dances_of_Sri_Lanka] 
|-

__NOEDITSECTION__</text>
      <sha1>cjq4mna1r2dlqyim2h6b9vgmcgjkdtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කපුකිනිස්ස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47326</id>
    <revision>
      <id>802604</id>
      <parentid>274351</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Merged from [[කපු කිනිස්ස]] &amp; tagged</comment>
      <origin>802604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="887" sha1="1vjo6w7hlrvkccg4hk5yvguyk87hokx" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}

{{Taxobox
| name               = ''Abelmoschus moschatus''
| image              = Abelmoschus_moschatus_Blanco2.245.png
| regnum             = [[Plantae]]
| unranked_divisio   = [[Angiosperms]]
| unranked_classis   = [[Eudicots]]
| unranked_ordo      = [[Rosids]]
| ordo               = [[Malvales]]
| familia            = [[Malvaceae]]
| genus              = ''[[Abelmoschus]]''
| species            = '''''A. moschatus'''''
| binomial           = ''Abelmoschus moschatus''
| binomial_authority = [[Friedrich Kasimir Medikus|Medik.]]
}}

'''කපුකිනිස්ස''' යනු ආයුර්වේද වෛද්‍ය කර්මයේ දී ඖෂධයක් වශයෙන් ගැනන ඖෂධීය ශාක පැලෑටියකි.

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>1vjo6w7hlrvkccg4hk5yvguyk87hokx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802639</id>
      <parentid>802604</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T11:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81811</id>
      </contributor>
      <comment>/* මූලාශ්‍ර */</comment>
      <origin>802639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="878" sha1="seeqah7cazqfdn0hf3ijsyigjnwqa8p" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}

{{Taxobox
| name               = ''Abelmoschus moschatus''
| image              = Abelmoschus_moschatus_Blanco2.245.png
| regnum             = [[Plantae]]
| unranked_divisio   = [[Angiosperms]]
| unranked_classis   = [[Eudicots]]
| unranked_ordo      = [[Rosids]]
| ordo               = [[Malvales]]
| familia            = [[Malvaceae]]
| genus              = ''[[Abelmoschus]]''
| species            = '''''A. moschatus'''''
| binomial           = ''Abelmoschus moschatus''
| binomial_authority = [[Friedrich Kasimir Medikus|Medik.]]
}}

'''කපුකිනිස්ස''' යනු ආයුර්වේද වෛද්‍ය කර්මයේ දී ඖෂධයක් වශයෙන් ගැනන ඖෂධීය ශාක පැලෑටියකි.

ඖෂධ සංග්‍රහ</text>
      <sha1>seeqah7cazqfdn0hf3ijsyigjnwqa8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අනුර කුමාර දිසානායක</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51386</id>
    <revision>
      <id>802555</id>
      <parentid>798699</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayuru Athsara</username>
        <id>59181</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ප්‍රසාරණය කරනු ලෙස ඉල්ලා තොරතුරු කොටුවක් ඇතුළත් කරන ලදි.</comment>
      <origin>802555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46382" sha1="jj8im2of4fk3rqgf82lt3yafm7rjiua" xml:space="preserve">{{pp|small=yes}}
{{Use dmy dates|date=July 2014}}

{{Short description|ශ්‍රී ලංකාවේ දසවන ජනාධිපතිවරයා}}{{ප්‍රසාරණය කරන්න||කරුණාකර ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ අදාළ පිටුව ආදාරයෙන් මෙම පිටුව ප්‍රසාරණය කරන්න.}}{{Infobox officeholder
| honorific-prefix    = [[ගරු]]
| native_name         = {{nobold|{{lang|ta|அநுர குமார திசாநாயக்க}}}}&lt;br /&gt;{{nobold|{{lang|en|Anura Kumara Dissanayake}}}}
| honorific-suffix    = 
| constituency_MP     = 
| parliament          = Sri Lanka
| image               = Dissanayake 2026.jpg
| caption             = දිසානායක 2026 දී
| office              = [[ශ්‍රී ලංකාවෙහි ජනාධිපතිවරයා|ශ්‍රී ලංකාවෙහි 10වන ජනාධිපතිවරයා]]
| primeminister       = [[හරිනි අමරසූරිය]]
| status              = 
| term_start          = 2024 සැප්තැම්බර් 23
| term_end            =
| predecessor         = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| successor           =
| office1             = [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ නායක]]
| term_start1         = 2014 පෙබරවාරි 2
| predecessor1        = සෝමවංශ අමරසිංහ
| successor1          =
| office2             = [[විපක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක (ශ්‍රී ලංකාව)|විපක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක]]
| president2          = [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]]
| primeminister2      = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| predecessor2        = ඩබ්ලිව්.ඩී.ජේ. සෙනෙවිරත්න
| successor2          = [[මහින්ද අමරවීර]]
| term_start2         = 2015 සැප්තැම්බර් 3
| term_end2           = 2018 දෙසැම්බර් 18
| office3             = [[ජාතික ජන බලවේගය|ජාතික ජන බලවේගයේ නායක]]
| term_start3         = 2019
| term_end3           = 
| predecessor3        = ''තනතුර පිහිටුවා ඇත''
| successor3          =
| office4             = [[කොළඹ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය | කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]] සඳහා [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු]] මන්ත්‍රී
| parliament4         = Sri Lankan
| term_start4         = 2015 සැප්තැම්බර් 1
| term_end4           = 2024 සැප්තැම්බර් 23
| predecessor4        = 
| successor4          = [[ලක්ෂ්මන් නිපුණආරච්චි]]
| office5             = [[කුරුණෑගල මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය | කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]] සඳහා [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු]] මන්ත්‍රී
| term_start5         = 2004 අප්‍රේල් 1
| term_end5           = 2010 අප්‍රේල් 8
| office6             = [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව | ජාතික ලැයිස්තුව]] සඳහා [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු]] මන්ත්‍රී
| term_start6         = 2010 අප්‍රේල් 22
| term_end6           = 2015 අගෝස්තු 17
| predecessor6        = 
| successor6          = 
| parliament7         = 
| term_start7         = 2000 ඔක්තෝම්බර් 18
| term_end7           = 2004 පෙබරවාරි 7
| predecessor7        = 
| successor7          = 
| birth_name          = දිසානායක මුදියන්සේලාගේ අනුර කුමාර දිසානායක 
| birth_date          = {{Birth date and age|mf=yes|1968|11|24}}
| birth_place         = [[තඹුත්තේගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|තඹුත්තේගම]], [[ලංකා ඩොමීනියන් රාජ්‍යය]]
| nationality         = [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]]
| party               = [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
| otherparty          = [[ජාතික ජන බලවේගය]]
| spouse              = 
| children            = 
| residence           = 
| alma_mater          = තඹුත්තේගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය ජාතික පාසල&lt;br/&gt;
[[කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය]]
| occupation          = 
| profession          = 
| signature           =Anura Kumara Dissanayake Signature.svg 
| website             = 
| footnotes           = 
}}

'''දිසානායක මුදියන්සේලාගේ අනුර කුමාර දිසානායක''' ({{Lang-ta|அநுர குமார திசாநாயக்க}}; {{Lang-en|Anura Kumara Dissanayake}}; උපත 1968 නොවැම්බර් 24), හෙවත් '''අනුර කුමාර දිසානායක''', යනු 2024 සිට [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ශ්‍රී ලංකාවේ දසවන ජනාධිපතිවරයා]] ලෙස කටයුතු කරන ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=සැප්තැම්බර් 23, 2024 |title=නව ජනපති ලෙස අනුර දිවුරුම් දෙයි |url=https://sinhala.adaderana.lk/news/201460 |website=Adaderana.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=සැප්තැම්බර් 23, 2024 |title=නව ජනපති ලෙස අනුර දිවුරුම් දෙයි |url=https://sinhala.asianmirror.lk/news/political/anura-21/ |website=Asianmirror.lk}}&lt;/ref&gt; ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] (ජවිපෙ) සහ [[ජාතික ජන බලවේගය|ජාතික ජන බලවේගයේ]] වත්මන් පක්ෂ නායකයා වේ. 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව ඔහු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] නව වැනි [[විධායක ඡනාධිපති|විධායක ජනාධිපතිවරයා]] වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.paffrel.lk/images/publications/2024/june/2/Janadipathi-thoraganeeme-neetheya%20sinhala.pdf |title=ජනපති තෝරාගැනීමේ නීතිය |publisher=PAFFREL |access-date=2025-10-08 |language=si}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.dinamina.lk/2024/09/23/local/126730/%E0%B6%B8%E0%B7%90%E0%B6%BB%E0%B6%A7-%E0%B6%B1%E0%B7%80-%E0%B7%80%E0%B6%B1-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%B0%E0%B7%8F%E0%B6%BA%E0%B6%9A-%E0%B6%A2%E0%B6%B1%E0%B6%B4%E0%B6%AD%E0%B7%92-%E0%B6%BD%E0%B7%90/ |title=නව වැන විධායක ජනපති ලෙස දිසානායක මහතා දිවුරුම් දෙයි |work=Daily News |date=2024-09-23 |access-date=2025-10-08 |language=si }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

දිසානායක පාසල් කාලයේ සිටම ජවිපෙට සම්බන්ධ වූ අතර 1995 ජවිපෙ දේශපාලන මණ්ඩලයට බැඳීමට පෙර විශ්ව විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍ය දේශපාලනයේ ක්‍රියාකාරී විය. ඔහු 2000 සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව|ජාතික ලැයිස්තුවෙන්]] පත්වී හෝ තේරී පත්වී පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත. 2004 සිට 2005 දක්වා කෘෂිකර්ම, පශු සම්පත්, ඉඩම් සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍යවරයා ලෙසත්; 2015 සිට 2018 දක්වා [[විපක්ෂ නායක (ශ්‍රී ලංකාව)|විපක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක]] ලෙසත් කටයුතු කර ඇත. 2014 පෙබරවාරි 2 වැනි දින පැවති ජවිපෙ 17 වැනි ජාතික සම්මේලනයේදී ඔහු ජවිපෙ නායකයා ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=පෙබරවාරි 2, 2014 |title=ජවිපෙ නව නායකයා අනුර කුමාර |url=https://www.bbc.com/sinhala/sri_lanka/2014/02/140202_lanka_jvp_leader |url-status=live |website=bbc.com}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය, අධ්‍යාපනය සහ ශිෂ්‍ය දේශපාලනය ==
දිසානායක මුදියන්සේලාගේ අනුර කුමාර දිසානායක [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]], [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය|මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[ගලේවෙල|ගලේවෙල ග්‍රාමයේ]] 1968 නොවැම්බර් 24 දින උපත ලැබීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=සැප්තැම්බර් 24, 2024 |title=ඇත්තටම කවුද මේ අරවින්ද හෙවත් අනුර කුමාර දිසානායක කියන්නේ? |url=https://gagana.lk/article/anura-kumara-dissanayake-1727119105 |url-status=live |website=gagana.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c206l7pz5v1o|title=Who is Sri Lanka's new president Anura Kumara Dissanayake?|access-date=23 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923003701/https://www.bbc.com/news/articles/c206l7pz5v1o|archive-date=23 September 2024|agency=BBC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ පියා කාර්යාල සේවකයෙකු වූ අතර&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2024/sep/23/anura-kumara-dissanayake-who-is-sri-lanka-new-leftist-president|title=Anura Kumara Dissanayake: who is Sri Lanka's new leftist president?|last=Ellis-Petersen|first=Hannah|date=23 September 2024|work=[[The Guardian]]|access-date=23 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240924023958/https://www.theguardian.com/world/2024/sep/23/anura-kumara-dissanayake-who-is-sri-lanka-new-leftist-president|archive-date=24 September 2024|language=en-GB|issn=0261-3077|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ මව ගෘහණියක් විය. ඔහුට  සහෝදරියක් සිටියා.&lt;ref name=&quot;David&quot;&gt;{{cite web |last1=David |first1=Anusha |title=Anusha David speaks to Anura Kumara Dissanayake |url=https://www.jvpsrilanka.com/english/anusha-david-speaks-to-anura-kumara-dissanayake/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208165130/https://www.jvpsrilanka.com/english/anusha-david-speaks-to-anura-kumara-dissanayake/ |archive-date=8 February 2024 |access-date=8 February 2024 |website=jvpsrilanka.com |publisher=JVP}}&lt;/ref&gt;

දිසානායක [[තඹුත්තේගම ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|තඹුතේගම]] ගාමිණී මහා විද්‍යාලයෙන් සහ තඹුතේගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර, එම විද්‍යාලයෙන් විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රවේශය ලැබූ පළමු ශිෂ්‍යයා බවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;David&quot; /&gt; පාසල් වියේ සිටම ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට සම්බන්ධ වූ දිසානායක 1987 දී ජවිපෙට සම්බන්ධ වූයේ ශිෂ්‍ය දේශපාලනයට ක්‍රියාකාරී වෙමින්ය. 1987-1989 ජවිපෙ කැරැල්ලේ ආරම්භයත් සමඟ ඔහු 1987 සිට පූර්ණ කාලීන දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. [[පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය|පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට]] ඇතුළත් වූ ඔහු තර්ජන හේතුවෙන් මාස කිහිපයකට පසු පිටව ගියේ ය. ඔහු වසරකට පසුව 1992 දී [[කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලය|කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයට]] මාරු වූ අතර 1995 දී [[භෞතික විද්‍යාව]] පිළිබඳ [[විද්‍යාවේදී උපාධිය|විද්‍යාවේ දී උපාධියක්]] ලබා ගත්තේ ය.&lt;ref name=&quot;Newsfirst1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.newsfirst.lk/2019/08/18/a-look-back-into-the-life-of-the-npp-presidential-candidate-anura-k/|title=A look back into the life of the NPP Presidential candidate; Anura K.|access-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923011037/https://www.newsfirst.lk/2019/08/18/a-look-back-into-the-life-of-the-npp-presidential-candidate-anura-k/|archive-date=23 September 2024|publisher=Newsfirst|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ව්‍යවස්ථාදායක වෘත්තිය (2000–2024) ==

=== ජවිපෙ දේශපාලන මණ්ඩලය ===
1995 දී ඔහු සමාජවාදී ශිෂ්‍ය සංගමයේ ජාතික සංවිධායක බවට පත් වූ අතර [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] මධ්‍යම කෘත්‍යාධිකාරී මණ්ඩලයට පත් විය. ඔහු 1998 දී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන මණ්ඩලයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Newsfirst12&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.newsfirst.lk/2019/08/18/a-look-back-into-the-life-of-the-npp-presidential-candidate-anura-k/|title=A look back into the life of the NPP Presidential candidate; Anura K.|access-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923011037/https://www.newsfirst.lk/2019/08/18/a-look-back-into-the-life-of-the-npp-presidential-candidate-anura-k/|archive-date=23 September 2024|publisher=Newsfirst|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සෝමවංශ අමරසිංහ යටතේ යළි ප්‍රධාන ධාරාවේ දේශපාලනයට පිවිසි ජවිපෙ 1994 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ දී [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග|චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංගට]] සහාය දුන්නේ ය. කෙසේ වෙතත්, පක්ෂය පසුව කුමාරතුංග පාලනය දැඩි ලෙස විවේචනය කරන්නන් බවට පත් විය.{{cn|date=September 2024}}

=== කැබිනට් ඇමති ===
[[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2000|2000 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන්]] පසු ජවිපෙ ජාතික ලැයිස්තුවෙන් ඔහු 2000 දී පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසි අතර [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2001|2001 ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන්]] පසුව නැවත පත් කරන ලදී. 2004 දී [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (ශ්‍රීලනිප) සමඟ සන්ධානගත වූ අතර [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2004|2004 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ]] දී [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය|එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ]] (එජනිස) කොටසක් ලෙස තරඟ කර පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 39 ක් දිනා ගත්තේය. දිසානායක එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයෙන් [[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයෙන්]] පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් වූ අතර 2004 පෙබරවාරි මාසයේ දී ශ්‍රීලනිප-ජවිපෙ ඒකාබද්ධ ආණ්ඩුවේ කෘෂිකර්ම, පශු සම්පත්, ඉඩම් සහ වාරිමාර්ග අමාත්‍යවරයා ලෙස ජනාධිපති කුමාරණතුංග විසින් පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Agriculture Minister Anura Kumara Dissanayake will launch tomorrow Tank renovation scheme at Yapahuwa. |url=http://asiantribune.com/news/2004/08/18/agriculture-minister-anura-kumara-dissanayake-will-launch-tomorrow-tank-renovation-s |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925144940/http://asiantribune.com/news/2004/08/18/agriculture-minister-anura-kumara-dissanayake-will-launch-tomorrow-tank-renovation-s |archive-date=25 September 2015 |access-date=25 September 2015}}&lt;/ref&gt; උතුරේ සහ සුනාමි සහන සම්බන්ධීකරණය සඳහා [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|එල්.ටී.ටී.ඊ.]] සමඟ ජනාධිපති කුමාරණතුංග රජය ගෙන ආ මතභේදාත්මක ඒකාබද්ධ යාන්ත්‍රණයට එරෙහිව ජවිපෙ නායක අමරසිංහ එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයෙන් ඉවත් වීමට ජවිපෙ නායක අමරසිංහ ගත් තීරණයෙන් පසුව, 2005 ජූනි 16 වැනි දින ජවිපෙ අනෙකුත් ඇමැතිවරුන් සමඟ ඔහු සිය අමාත්‍ය ධූරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. නැගෙනහිර පළාත්.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=15172|title=JVP leaves coalition Government|date=16 June 2005|access-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923013235/https://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=15172|archive-date=23 September 2024|publisher=[[TamilNet]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailynews.lk/2005/06/17/|title=VP leaves Govt with regret|last=Weerasinghe|first=Chamikara|date=17 June 2005|work=Daily News, Sri Lanka|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605020409/http://www.dailynews.lk/2005/06/17/|archive-date=5 June 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2015 සැප්තැම්බර් සිට 2018 දෙසැම්බර් දක්වා විපක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ලෙස කටයුතු කළේ ය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Parliament of Sri Lanka – Chief Opposition Whips |url=https://www.parliament.lk/en/chief-opposition-whips |access-date=19 September 2024 |website=parliament.lk |publisher=[[Parliament of Sri Lanka]] |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

=== ජවිපෙ පක්ෂ නායකයා ===
2014 පෙබරවාරි 2 වන දින, ජවිපෙ 17 වැනි ජාතික සම්මේලනය අතරතුර, සෝමවංශ අමරසිංහගෙන් පසුව ජවිපෙ නව නායකයා ලෙස දිසානායක නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dailymirror.lk/print/opinion/can-anuras-logical-oratory-spur-peoples-imagination/172-42702|title=Can Anura's logical oratory spur people's imagination?|last1=Liyanasuriya|first1=Sathya|date=6 February 2014|work=[[Daily Mirror (Sri Lanka)|Daily Mirror]]|access-date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191005064231/http://www.dailymirror.lk/print/opinion/can-anuras-logical-oratory-spur-peoples-imagination/172-42702|archive-date=5 October 2019|language=English|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 2019 ජනාධිපතිවරණය ===
{{Main article|2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය}}
2019 අගෝස්තු 18 වන දින ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ප්‍රමුඛ දේශපාලන සංවිධානයක් වන ජාතික ජන බලවේගය [[2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය|2019 ජනාධිපතිවරණයේ]] දී දිසානායක සිය ජනාධිපති අපේක්ෂකයා වන බව නිවේදනය කළේ ය. දිසානායක ඡන්ද 418,553ක් ලබා ගනිමින් 3%ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 August 2019 |title=NPPM Declares JVP Leader Anura Kumara Dissanayake As Its 2019 Presidential Candidate |url=https://www.colombotelegraph.com/index.php/nppm-declares-jvp-leader-anura-kumara-dissanayake-as-its-2019-presidential-candidate/comment-page-1/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810230557/https://www.colombotelegraph.com/index.php/nppm-declares-jvp-leader-anura-kumara-dissanayake-as-its-2019-presidential-candidate/comment-page-1/ |archive-date=10 August 2022 |access-date=19 August 2019 |newspaper=[[Colombo Telegraph]]}}&lt;/ref&gt;

=== 2024 ජනාධිපතිවරණය ===
{{Main article|ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2024}}
2023 අගෝස්තු 29 වන දින, NPP නිවේදනය කළේ 2024 දී දිසානායක නැවත ජනාධිපති ධුරයට තරඟ කරන බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=JVP on the track before race is announced |url=https://www.dailymirror.lk/opinion/JVP-on-the-track-before-race-is-announced/172-266406 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106145946/https://www.dailymirror.lk/opinion/JVP-on-the-track-before-race-is-announced/172-266406 |archive-date=6 November 2023 |access-date=6 November 2023 |website=Daily Mirror |language=English}}&lt;/ref&gt; ජනාධිපතිවරණය වෙනුවෙන් දිසානායක මෙන්ම ඔහුගේ සන්ධානය වන [[ජාතික ජන බලවේගය]] ශ්‍රී ලංකාව පුර මෙන්ම ලොව පුරාම දේශපාලන රැලි පැවැත්වූ අතර, ඒවා බොහෝ ප්‍රචලිත විය. &quot;සිස්ටම් චේන්ජ්&quot; එකක් නොහොත් රාජ්‍ය තන්ත්‍රයේ සහ පරිපාලනයේ කැපී පෙනෙන වෙනසක්; දූෂණයට, වංචාවට විරුද්ධ වූ; ජාතික එකමුතු කම ප්‍රවර්ධනය කරන රජයක් පිහිටුවීම ජාජබ සහ දිසානායකගේ මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ මූලිකාංග විය.&lt;ref&gt;https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sri-lankas-marxist-leaning-dissanayake-promises-change-his-popularity-soars-2024-09-20/&lt;/ref&gt;

== ජනාධිපති (2024–වර්තමානය) ==
දිසානායක මහතා 2024 සැප්තැම්බර් 23 වැනි දින [[ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය|ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ]] දී ජනාධිපති ධුරයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=සැප්තැම්බර් 23, 2024 |title=ශ්‍රී ලංකාවේ නව වැනි විධායක ජනපති ලෙස අනුර කුමාර දිසානායක මහතා දිවුරුම් දෙයි |url=https://sinhala.news.lk/news/political-current-affairs/item/58712-2024-09-23-06-39-57 |url-status=live |website=news.lk}}&lt;/ref&gt; ජනාධිපතිවරයා ලෙස සිය මංගල කතාවේ දී, රට වෙනස් වීමට කාලයක් ගත වන බව නැවත අවධාරණය කළද ජනවරම ලැයිස්තුගත කර ඇති කැපවීම් ඉටු කරන බවට ඔහු පොරොන්දු විය. නව රජයක් පිහිටුවීමට හැකිවන පරිදි පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයක් පැවැත්වීමේ යෝජනාව ගැනද ඔහු සඳහන් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2024 |title=Anura Kumara Dissanayake sworn in as 09th Executive President of Sri Lanka |url=https://www.newswire.lk/2024/09/23/anura-kumara-dissanayake-sworn-in-as-09th-executive-president-of-sri-lanka/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924023859/https://www.newswire.lk/2024/09/23/anura-kumara-dissanayake-sworn-in-as-09th-executive-president-of-sri-lanka/ |archive-date=24 September 2024 |access-date=23 September 2024 |website=Newswire |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

දිසානායක තම ජනාධිපතිවරයාගේ පෞද්ගලික ලේකම්වරයා ලෙස [[ආනන්ද විජේපාල]] ද ඇතුළත් වූ ඔහුගේ අතුරු කැබිනට් මණ්ඩලයට සාමාජිකයන් පත් කළේ ය. ජනාධිපති ලේකම් ලෙස [[නන්දික සනත් කුමානායක]], මහජන ආරක්‍ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ලෙස [[රවී සෙනෙවිරත්න]], ආරක්‍ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ලෙස [[සම්පත් තුයකොන්ත]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2024 |title=President Anura Kumara Dissanayake's New Appointments (Updating) |url=https://www.newswire.lk/2024/09/23/president-anura-kumara-dissanayakes-new-appointments-updating/ |access-date=23 September 2024 |website=Newswire |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2024 සැප්තැම්බර් 24 දින ඔහු [[ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය|ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා]] ලෙස [[හරිනි අමරසූරිය]] පත් කළේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2024 |title=ශ්‍රී ලාංකීක සමාජවාදී ජනරජයේ නව අග්‍රාමාත්‍යවරිය ලෙස ආචාර්ය හරිනි අමරසූරිය දිවුරුම් දෙයි! |url=https://sinhala.lankanewsweb.net/09/24/133320/ |access-date=25 September 2024 |website=lankanewsweb.net}}&lt;/ref&gt;

දිසානායකගේ මන්ත්‍රී ධුරය පාර්ලිමේන්තුවේ පුරප්පාඩු වීම හේතුවෙන් හිටපු මන්ත්‍රීවරයා වෙනුවට [[කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය|කොළඹ දිස්ත්‍රික්]] මන්ත්‍රීවරයා ලෙස [[ලක්ෂ්මන් නිපුණආරච්චි|ලක්ෂ්මන් නිපුණ ආරච්චි]] පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2024 |title=ලක්ෂ්මන් නිපුණආරච්චි ගේ නම ගැසට් කෙරේ |url=https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=201475 |archive-date= |access-date=25 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://adaderana.lk/news.php?nid=102217|title=Lakshman Nipuna Arachchi appointed to Anura's MP seat|date=23 September 2014|work=[[Ada Derana]]|access-date=24 September 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

දිසානායක මහතා කොළඹ අගරදගුරු, [[මැල්කම් රංජිත් හිමිපාණෝ|මැල්කම් රංජිත් කාදිනල් හිමිපාණන්]] බැහැදැක ආශිර්වාද ලබා ගත් අතර පසුව [[පාස්කු ඉරුදින කොළඹ වෙත එල්ලවූ ප්‍රහාරය|2019 පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්‍රහාරය]] සම්බන්ධ සත්‍යය හෙළි කරන බවට දිවුරුම් දුන්නේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 September 2024 |title=New President meets Archbishop, vows to uncover the truth behind easter attacks |url=https://www.newswire.lk/2024/09/24/new-president-meets-archbishop-vows-to-uncover-truth-behind-easter-attacks/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924023858/https://www.newswire.lk/2024/09/24/new-president-meets-archbishop-vows-to-uncover-truth-behind-easter-attacks/ |archive-date=24 September 2024 |access-date=23 September 2024 |website=Newswire |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

සැප්තැම්බර් 24 වෙනිදා දිසානායක විසින් [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී]] [[හරිනි අමරසූරිය|හරිනි අමරසුරිය]] [[ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය|අගමැති ධූරයට]] පත් කරන ලද අතර, එම තනතුර දැරූ තුන්වන කාන්තාවයි. ඔහු ඇයව යුක්තිය, අධ්‍යාපනය සහ කම්කරු අමාත්‍යවරිය ලෙස ද පත් කළේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 September 2024 |title=අගමැතිනි හරිනි අමරසූරිය අධිකරණ, අධ්‍යාපන ඇතුළු අමාත්‍යංශ හත​ක අමාත්‍යවරිය ලෙස දිවුරුම් දෙයි. |url=https://www.newscenter.lk/%E0%B6%85%E0%B6%9C%E0%B6%B8%E0%B7%90%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%92-%E0%B7%84%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%B1%E0%B7%92-%E0%B6%85%E0%B6%B8%E0%B6%BB%E0%B7%83%E0%B7%96%E0%B6%BB%E0%B7%92%E0%B6%BA/ |url-status=live |access-date=25 September 2024 |website=newscenter.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Former academic named Sri Lanka's third female prime minister |url=https://www.bbc.com/news/articles/c05gnm05qmdo |access-date=24 September 2024 |website=BBC}}&lt;/ref&gt; අමරසූරිය හැරුණු විට, දිසානායක විසින් පාර්ලිමේන්තුවේ සිටින ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ අනෙකුත් මන්ත්‍රීවරුන් දෙදෙනා ද තම කැබිනට් මණ්ඩලයට පත් කර ගන්නා ලදී. එදිනම පසුව, ඔහු පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර නොවැම්බර් 14 වැනි දිනට නියමිත ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණය කඩිනමින් ඉල්ලා සිටියේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 September 2024 |title=අද මධ්‍යම රාත්‍රියේ සිට පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරි - මහමැතිවරණය නොවැම්බර් 14 |url=https://nethnews.lk/article/118026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Lanka’s new president calls parliamentary election to consolidate his mandate |url=https://apnews.com/article/sri-lanka-prime-minister-election-66fd3b9e7f42a0ec7fb3f37e60ad0ca6 |access-date=25 September 2024 |website=Associated Press}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ස්ථාවර ==
දිසානායක [[මාක්ස්වාදය|මාක්ස්වාදියෙකු]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 September 2024 |title=Marxist Dissanayake wins Sri Lanka's presidential election as voters reject old guard |url=https://www.npr.org/2024/09/22/nx-s1-5122448/sri-lanka-election-marxist-lawmaker-anura-dissanayake |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923015055/https://www.npr.org/2024/09/22/nx-s1-5122448/sri-lanka-election-marxist-lawmaker-anura-dissanayake |archive-date=23 September 2024 |access-date=23 September 2024 |website=[[NPR]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt; සහ නව මාක්ස්වාදියෙකු ලෙස මාධ්‍ය තුළ සංලක්ෂිත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/a4d7218c-7760-44e0-9222-5cd72662fe14|title=Neo-Marxist Dissanayake upsets odds to win Sri Lanka presidency|last1=Reed|first1=John|date=22 September 2024|work=[[Financial Times]]|access-date=23 September 2024|archive-url=https://archive.is/M5nq5|archive-date=23 September 2024|last2=Ratnaweera|first2=Mahendra|url-status=live}}&lt;/ref&gt; දිසානායක බලයට පත්වී දින 45ක් ඇතුළත පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැර තම ප්‍රතිපත්ති සඳහා පොදු ජනවරමක් ඉල්ලා සිටින බවට ප්‍රතිඥා දී ඇත. ඔහු 2024 ජනාධිපතිවරණයේ දී දුෂණ විරෝධී සහ දරිද්‍රතාවයට එරෙහි වේදිකාවක් මත ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sri-lankas-marxist-leaning-dissanayake-promises-change-his-popularity-soars-2024-09-20/|title=Sri Lanka's president-elect breaks a tradition of political lineage|last1=Ganguly|first1=Sudipto|date=22 September 2024|work=[[Reuters]]|last2=Jayasinghe|first2=Uditha}}&lt;/ref&gt; [[කොළඹ]] පදනම් කරගත් වෙළඳපල හිතවාදී චින්තන එකමුතුවක් වන Advocata ආයතනයේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ධනනාත් ප්‍රනාන්දු පැවසුවේ දිසානායක &quot;දැන් තීරුබදු ව්‍යුහය සරල කිරීම, ව්‍යාපාරික පරිසරය වැඩිදියුණු කිරීම, බදු පරිපාලනය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම, දූෂණය අවසන් කිරීම අවධාරණය කරමින් වෙළඳ ගැති ප්‍රවේශයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බවයි. කෙසේ වෙතත්, පුද්ගලික අංශය වර්ධනයේ එන්ජිම ලෙස ස්ථානගත කිරීම, ණය සාකච්ඡා පිළිබඳ ඔහුගේ ස්ථාවරය අපැහැදිලි ය.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pathirana |first=Saroj |date=13 September 2024 |title=Could Marxist Anura Dissanayake become Sri Lanka's next president? |url=https://www.aljazeera.com/features/2024/9/13/could-marxist-anura-dissanayake-become-sri-lankas-next-president |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922025142/https://www.aljazeera.com/features/2024/9/13/could-marxist-anura-dissanayake-become-sri-lankas-next-president |archive-date=22 September 2024 |access-date=23 September 2024 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== බදු ප්‍රතිසංස්කරණය ===
දිසානායක ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල දැඩි ලෙස විවේචනය කර ඇති අතර, [[ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල|ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට]] අවශ්‍ය වන්නේ දූෂිත පාලන තන්ත්‍රයන්ට ඇප දීම පමණක් බව පවසමින්.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://economynext.com/sri-lankas-jvp-rubbishes-imf-deal-claims-imf-only-wants-to-bail-out-corrupt-regimes-116076/|title=Sri Lanka needs a national liberation movement, not mere regime change: Anura Kumara Dissanayake|access-date=6 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508052053/https://economynext.com/sri-lankas-jvp-rubbishes-imf-deal-claims-imf-only-wants-to-bail-out-corrupt-regimes-116076/|archive-date=8 May 2024|publisher=THG PUBLISHING PVT LTD|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මූලික අතිරික්ත ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා වියදම් අඩු කරන අතරම, ඉපැයූ විට ගෙවීමේ බද්ද වැනි සමහර බදු අඩු කිරීම වැනි සමහර [[ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල|IMF]] කොන්දේසි නැවත සාකච්ඡා කළ යුතු බව ඔහු ප්‍රකාශ කර ඇත. ආහාර, සෞඛ්‍ය සේවා, වෛද්‍ය උපකරණ සහ අධ්‍යාපන සේවා වැනි අත්‍යාවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය මත එකතු කළ අගය මත බදු ඉවත් කිරීම, ජීවන වියදම අඩු කිරීම, ධනවතුන්ගේ ව්‍යාපාරවලට සහය වන අතරම ධනවතුන්ගේ බදු වැඩි කිරීම, තම රජය සමාජ සුබසාධන ප්‍රදාන වැඩි කරන බව ඔහු පෙන්වා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.themorning.lk/articles/KvfkADOpMzBFAhjs8tzq|title=Presidential Election 2024: A look at economic policies of key candidates|last1=Ranasinghe|first1=Imesh|date=25 August 2024|work=The Morning|access-date=19 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913040218/https://www.themorning.lk/articles/KvfkADOpMzBFAhjs8tzq|archive-date=13 September 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; දිසානායක [[ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල]] සමඟ ගනුදෙනුව දිගටම කරගෙන යාමට කැපවී සිටී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Perera |first1=Ayeshea |last2=Guinto |first2=Joel |date=22 September 2024 |title=Anura Kumara Dissanayake: Left-leaning leader wins Sri Lanka election |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyznjz3d78o |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922085120/https://www.bbc.com/news/articles/clyznjz3d78o |archive-date=22 September 2024 |access-date=23 September 2024 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==මැතිවරණ ඉතිහාසය==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|+ අනුර කුමාර දිසානායකගේ මැතිවරණ ඉතිහාසය
! scope=col|මැතිවරණ
! scope=col|මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය 
! scope=col colspan=&quot;2&quot;|පක්ෂය
! scope=col colspan=&quot;2&quot;|සන්ධානය
! scope=col|ඡන්ද
! scope=col|ප්‍රතිඵලය 
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2004|2004 පාර්ලිමේන්තු ]] || [[කුරුණෑගල මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය]] || rowspan =&quot;4&quot; style=&quot;background:{{ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || style=&quot;background:{{එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]] || align=right|{{Nts|153,868}} || {{yes2|තේරී පත් වූණා}}
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2010|2010 පාර්ලිමේන්තු]] || [[කොළඹ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || | ||  || align=right|{{Nts|65,966}} || {{yes2|තේරී පත් වූණා}}
|-
| [[2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය|2019 ජනාධිපතිවරණය]] || [[ශ්‍රී ලංකාව]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || style=&quot;background:{{ජාතික ජන බලවේගය/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[ජාතික ජන බලවේගය|ජන බලවේගය සඳහා වූ ජාතික ව්‍යාපාරය]] || align=right|{{Nts|418,553}} || {{no2|පරාජ වුණා}}
|-
| [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020|2020 පාර්ලිමේන්තු]] || [[කොළඹ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය|කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය]] || [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] || style=&quot;background:{{ජාතික ජන බලවේගය/මෙටා/වර්ණය}};&quot;| || [[ජාතික ජන බලවේගය]] || align=right|{{Nts|49,814}} || {{yes2|තේරී පත් වූණා}}
|-

|[[ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2022|2022 ජනාධිපතිවරණය]]
|[[ශ්‍රී ලංකාව]]
|
|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
|
|[[ජාතික ජන බලවේගය]]
|{{Nts|3 (E.V)}}
|{{no2|පරාජ වුණා}}
|-
|[[ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2024|2024 ජනාධිපතිවරණය]]
|[[ශ්‍රී ලංකාව]]
|
|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
|
|[[ජාතික ජන බලවේගය]]
| align=right| {{Nts|5,740,179}}
|{{yes2|තේරී පත් වූණා}}
|}
==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
*[http://www.parliament.lk/en/members-of-parliament/directory-of-members/viewMember/112 Parliament profile]
*{{Cite news|title=We think what happened on October 26 is a conspiracy, says Anura Kumara Dissanayake|url=https://www.thehindu.com/news/international/full-text-of-interview-with-jvp-leader-anura-kumara-dissanayake/article25560527.ece|date=November 21, 2018|first=Meera|last=Srinivasan|newspaper=[[The Hindu]]}}

{{SriLankaPresidents}}

{{DEFAULTSORT:දිසානායක, අනුර කුමාර}}
[[ප්‍රවර්ගය:1968 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 12වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ 11වන පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජාතික ජන බලවේගයෙහි දේශපාලනඥයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]</text>
      <sha1>jj8im2of4fk3rqgf82lt3yafm7rjiua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රාගම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60658</id>
    <revision>
      <id>802550</id>
      <parentid>771045</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>/* ඓතිහාසික පසුබිම නම ලැබුනු ආකාරය */</comment>
      <origin>802550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6498" sha1="jmemnya7scqhosfwrzerm5b991qvbeu" xml:space="preserve">{{sriLanka-geo-stub}}
{{Infobox settlement
| official_name            = රාගම
| native_name              = 
| settlement_type          = අර්ධ නාගරික
| motto                    = 
| image_skyline            = 
| imagesize                = 
| image_caption            = 
| image_flag               = 
| flag_size                = 
| image_seal               = 
| seal_size                = 
| image_shield             = 
| shield_size              = 
| city_logo                = 
| citylogo_size            = 
| pushpin_map              = Sri Lanka
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_map_caption      = 
| pushpin_mapsize          = 
| coordinates_display      = inline,title
| coordinates_region       = LK
| subdivision_type         = රට
| subdivision_name         = {{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
| subdivision_type2        = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name2        = [[බස්නාහිර පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|බස්නාහිර පළාත]]
| subdivision_type3        = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name3        = [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]
| government_footnotes     = 
| leader_title             = 
| leader_name              = 
| leader_party             = 
| unit_pref                = [[Metric system|Metric]]
| area_footnotes           = 
| area_total_km2           = 
| area_land_km2            = 
| area_water_km2           = 
| population_as_of         = දළ 2006
| population_footnotes     = 
| population_total         = 42,000 දළ වශයෙන්
| utc_offset               = +5:30
| timezone                 = ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලා කලාපය
| timezone_DST             = 
| utc_offset_DST           = 
| latd                     = 7
| latm                     = 1
| lats                     = 51
| latNS                    = N
| longd                    = 79
| longm                    = 55
| longs                    = 0
| longEW                   = E
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 
| elevation_ft             = 
| postal_code_type         = 
| postal_code              = 
| area_code                = 11
| website                  = 
| footnotes                = 
| Zසිප් ‍අංකය              = 11010
}}
'''රාගම''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[බස්නාහිර පළාත|බස්නාහිර පළාතේ]] [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශයකි. [[කොළඹ]] අග නගරයේ සිට කි.මී. 19 පමණ දුරින් ප්‍රදේශය පිහිටා ඇත. මෙහි ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන සහ ආගමික ස්ථාන රැසක් ඇත. රණවිරු සෙවණ, තේවත්ත ජාතික බැසිලිකාව, ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන අවි ගබඩාව, උතුරු කොළඹ මහ රෝහල, ප්‍රධාන දුම්රිය සන්දිය මහර බන්ධනාගාරය (ලංකාවේ දෙවන විශාලම), නාවික ගැමුනු නාවික මහසෙන් පුනරුත්ථාපන රෝහල, වැලිසර ළය රෝහල, කැළණිය වෛද්‍ය පීඨය ආදි ජාතික වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන රැසකි. [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] ප්‍රධාන නගර අතුරින් එකකි. [[ජා ඇල ප්‍රාදේශීය සභාව]] මගින් පාලනය වේ.

== ඓතිහාසික පසුබිම නම ලැබුනු ආකාරය==
පුරාණයේ රාජගම ලෙස හඳුන්වනු ලැබ ඇත.{{Citation needed|date=ඔක්තෝබර් 2016}}

තවත් සමහරුුන් පවසන්නේ, පෘතුගීසි යුගයේදී පෘතුගීසි පාලකයින්ට අවශ්‍ය මත් පැන් වර්ගයක් වන රා නිශ්පාදනය කල බවටත් ඒ සදහා රාගම ප්‍රදෙශය යොදාගත් බවටත්, රා නිශ්පාදනය කිරීමේ කර්තව්‍යයයේ නියැලීම සදහා, බලපිටිය වැනි ප්‍රදේශවලින් කුරුදු තැගීමේ කර්මාන්තටේ නියැළුණු කම්කරුවන් රාගම ප්‍රදේශයේ පදිංචිවී කල බවටත් මත දරන්නන් විසින් අදහස් දක්වති.

 තවද ශ්‍රී ලංකීය ඉතිහාසයේ රාගම රජ කෙනෙකුන් පාලනය කල බවට ලියවුණු කිසිදු ලියවිල්ලක් මේ වන විට ඇති බවට සනාථ වන සාක්ෂියක් හෝ පොත් පත් මගින් හෝ පුරාතන ලිපි ලේඛණ මගින් සනාථවී ද යන්න විමසීම කර, සාක්ෂි සහිතව කරුණු ඉදිරිපත් කරළුු ලබන්නේ නම් ඵලදායි විය හැකිය.

== ජනගහනය ==
ප්‍රදේශයේ සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වර්ෂ 2001 ) 34,543 විය.

== ආර්ථිකය ==

== වෙනත් කරුණු ==

==සංචාරක ආකර්ෂණ==


== ආශ්‍රිත ලිපි ==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය සභා]]
* [[රාගම එළිිමහන් රංග පීඨය]]

==මූලාශ්‍ර==

== බාහිර සබැඳි ==
{{කොළඹ නගරෝපාන්ත}}</text>
      <sha1>jmemnya7scqhosfwrzerm5b991qvbeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802551</id>
      <parentid>802550</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T12:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>/* ඓතිහාසික පසුබිම නම ලැබුනු ආකාරය */</comment>
      <origin>802551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6605" sha1="eil0ptqoae2jqy2rc7d5vy69csm3fsg" xml:space="preserve">{{sriLanka-geo-stub}}
{{Infobox settlement
| official_name            = රාගම
| native_name              = 
| settlement_type          = අර්ධ නාගරික
| motto                    = 
| image_skyline            = 
| imagesize                = 
| image_caption            = 
| image_flag               = 
| flag_size                = 
| image_seal               = 
| seal_size                = 
| image_shield             = 
| shield_size              = 
| city_logo                = 
| citylogo_size            = 
| pushpin_map              = Sri Lanka
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_map_caption      = 
| pushpin_mapsize          = 
| coordinates_display      = inline,title
| coordinates_region       = LK
| subdivision_type         = රට
| subdivision_name         = {{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
| subdivision_type2        = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name2        = [[බස්නාහිර පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|බස්නාහිර පළාත]]
| subdivision_type3        = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name3        = [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]
| government_footnotes     = 
| leader_title             = 
| leader_name              = 
| leader_party             = 
| unit_pref                = [[Metric system|Metric]]
| area_footnotes           = 
| area_total_km2           = 
| area_land_km2            = 
| area_water_km2           = 
| population_as_of         = දළ 2006
| population_footnotes     = 
| population_total         = 42,000 දළ වශයෙන්
| utc_offset               = +5:30
| timezone                 = ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලා කලාපය
| timezone_DST             = 
| utc_offset_DST           = 
| latd                     = 7
| latm                     = 1
| lats                     = 51
| latNS                    = N
| longd                    = 79
| longm                    = 55
| longs                    = 0
| longEW                   = E
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 
| elevation_ft             = 
| postal_code_type         = 
| postal_code              = 
| area_code                = 11
| website                  = 
| footnotes                = 
| Zසිප් ‍අංකය              = 11010
}}
'''රාගම''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[බස්නාහිර පළාත|බස්නාහිර පළාතේ]] [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශයකි. [[කොළඹ]] අග නගරයේ සිට කි.මී. 19 පමණ දුරින් ප්‍රදේශය පිහිටා ඇත. මෙහි ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන සහ ආගමික ස්ථාන රැසක් ඇත. රණවිරු සෙවණ, තේවත්ත ජාතික බැසිලිකාව, ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන අවි ගබඩාව, උතුරු කොළඹ මහ රෝහල, ප්‍රධාන දුම්රිය සන්දිය මහර බන්ධනාගාරය (ලංකාවේ දෙවන විශාලම), නාවික ගැමුනු නාවික මහසෙන් පුනරුත්ථාපන රෝහල, වැලිසර ළය රෝහල, කැළණිය වෛද්‍ය පීඨය ආදි ජාතික වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන රැසකි. [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] ප්‍රධාන නගර අතුරින් එකකි. [[ජා ඇල ප්‍රාදේශීය සභාව]] මගින් පාලනය වේ.

== ඓතිහාසික පසුබිම නම ලැබුනු ආකාරය==
පුරාණයේ රාජගම ලෙස හඳුන්වනු ලැබ ඇත.{{Citation needed|date=ඔක්තෝබර් 2016}}

තවත් සමහරුන් පවසන්නේ, ලන්දේසි යුගයේදී ලන්දේසි පාලකයින්ට අවශ්‍ය මත් පැන් වර්ගයක් වන රා නිශ්පාදනය කල බවටත් ඒ සදහා රාගම ප්‍රදෙශය යොදාගත් බවටත්, රා නිශ්පාදනය කිරීමේ කර්තව්‍යයයේ නියැලීම සදහා, බලපිටිය වැනි ප්‍රදේශවලින් කුරුදු තැගීමේ කර්මාන්තටේ නියැළුණු කම්කරුවන් රාගම ප්‍රදේශයේ පදිංචිවී කල බවටත් මත දරන්නන් විසින් අදහස් දක්වති. රා සදහා වූ ගම යනුවෙන් රාගම වූ බවට තවත් මතයකි.

 තවද ශ්‍රී ලංකීය ඉතිහාසයේ රාගම රජ කෙනෙකුන් පාලනය කල බවට ලියවුණු කිසිදු ලියවිල්ලක් මේ වන විට ඇති බවට සනාථ වන සාක්ෂියක් හෝ පොත් පත් මගින් හෝ පුරාතන ලිපි ලේඛණ මගින් සනාථවී ද යන්න විමසීම කර, සාක්ෂි සහිතව කරුණු ඉදිරිපත් කරළුු ලබන්නේ නම් ඵලදායි විය හැකිය.

== ජනගහනය ==
ප්‍රදේශයේ සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වර්ෂ 2001 ) 34,543 විය.

== ආර්ථිකය ==

== වෙනත් කරුණු ==

==සංචාරක ආකර්ෂණ==


== ආශ්‍රිත ලිපි ==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය සභා]]
* [[රාගම එළිිමහන් රංග පීඨය]]

==මූලාශ්‍ර==

== බාහිර සබැඳි ==
{{කොළඹ නගරෝපාන්ත}}</text>
      <sha1>eil0ptqoae2jqy2rc7d5vy69csm3fsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802575</id>
      <parentid>802551</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-57149-05|~2026-57149-05]] ([[User talk:~2026-57149-05|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:~2025-39316-46|~2025-39316-46]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>771045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="oc9y59t8ycw5a3yxobef41i0tjfib1l" xml:space="preserve">{{sriLanka-geo-stub}}
{{Infobox settlement
| official_name            = රාගම
| native_name              = 
| settlement_type          = අර්ධ නාගරික
| motto                    = 
| image_skyline            = 
| imagesize                = 
| image_caption            = 
| image_flag               = 
| flag_size                = 
| image_seal               = 
| seal_size                = 
| image_shield             = 
| shield_size              = 
| city_logo                = 
| citylogo_size            = 
| pushpin_map              = Sri Lanka
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_map_caption      = 
| pushpin_mapsize          = 
| coordinates_display      = inline,title
| coordinates_region       = LK
| subdivision_type         = රට
| subdivision_name         = {{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
| subdivision_type2        = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name2        = [[බස්නාහිර පළාත,ශ්‍රී ලංකාව|බස්නාහිර පළාත]]
| subdivision_type3        = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name3        = [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]
| government_footnotes     = 
| leader_title             = 
| leader_name              = 
| leader_party             = 
| unit_pref                = [[Metric system|Metric]]
| area_footnotes           = 
| area_total_km2           = 
| area_land_km2            = 
| area_water_km2           = 
| population_as_of         = දළ 2006
| population_footnotes     = 
| population_total         = 42,000 දළ වශයෙන්
| utc_offset               = +5:30
| timezone                 = ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලා කලාපය
| timezone_DST             = 
| utc_offset_DST           = 
| latd                     = 7
| latm                     = 1
| lats                     = 51
| latNS                    = N
| longd                    = 79
| longm                    = 55
| longs                    = 0
| longEW                   = E
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 
| elevation_ft             = 
| postal_code_type         = 
| postal_code              = 
| area_code                = 11
| website                  = 
| footnotes                = 
| Zසිප් ‍අංකය              = 11010
}}
'''රාගම''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[බස්නාහිර පළාත|බස්නාහිර පළාතේ]] [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය|ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි අර්ධ නාගරික ප්‍රදේශයකි. [[කොළඹ]] අග නගරයේ සිට කි.මී. 19 පමණ දුරින් ප්‍රදේශය පිහිටා ඇත. මෙහි ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන සහ ආගමික ස්ථාන රැසක් ඇත. රණවිරු සෙවණ, තේවත්ත ජාතික බැසිලිකාව, ආණ්ඩුවේ ප්‍රධාන අවි ගබඩාව, උතුරු කොළඹ මහ රෝහල, ප්‍රධාන දුම්රිය සන්දිය මහර බන්ධනාගාරය (ලංකාවේ දෙවන විශාලම), නාවික ගැමුනු නාවික මහසෙන් පුනරුත්ථාපන රෝහල, වැලිසර ළය රෝහල, කැළණිය වෛද්‍ය පීඨය ආදි ජාතික වශයෙන් වැදගත් ස්ථාන රැසකි. [[ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ]] ප්‍රධාන නගර අතුරින් එකකි. [[ජා ඇල ප්‍රාදේශීය සභාව]] මගින් පාලනය වේ.

== ඓතිහාසික පසුබිම නම ලැබුනු ආකාරය==
පුරාණයේ රාජගම ලෙස හඳුන්වනු ලැබ ඇත.{{Citation needed|date=ඔක්තෝබර් 2016}}

== ජනගහනය ==
ප්‍රදේශයේ සම්පූර්ණ ජනගහනය ( වර්ෂ 2001 ) 34,543 විය.

== ආර්ථිකය ==

== වෙනත් කරුණු ==

==සංචාරක ආකර්ෂණ==


== ආශ්‍රිත ලිපි ==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ නගර ලැයිස්තුව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය සභා]]
* [[රාගම එළිිමහන් රංග පීඨය]]

==මූලාශ්‍ර==

== බාහිර සබැඳි ==
{{කොළඹ නගරෝපාන්ත}}</text>
      <sha1>oc9y59t8ycw5a3yxobef41i0tjfib1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාතලේ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66797</id>
    <revision>
      <id>802572</id>
      <parentid>734585</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hlankanandhahlankanandha</username>
        <id>81804</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>අලුත් විහාරස්ථානයක නමක් ඇතුලත් කරා</comment>
      <origin>802572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13418" sha1="hiattdh966efhfdvs9c6ggupcdxapgo" xml:space="preserve">{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! ස්මාරකය
! රූපය
! ස්ථානය
! [[ග්‍රාම නිළදාරී කොට්ඨාශය|ග්‍රාම&lt;br&gt;නිළදාරී&lt;br&gt;කොට්ඨාශය]]
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ|ප්‍රාදේශීය&lt;br&gt;ලේකම්&lt;br&gt;කොට්ඨාශය]]
! ස්ථාපනය
! විස්තරය
! මූලාශ්‍ර
|-
|අලකොලඇල නටඹුන්||  ||අලකොලඇල || || [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|1948|7|16|format=dmy}}  || පුරාණ ස්තූපය, පිළිම ගෙය හා අනෙක් නටඹුන්||&lt;ref name=Gaz9886&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=16 ජූලි 1948|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=9886}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[අලකොලහෙල විහාරය]] ||  ||මොරගස්පිටිය || || [[පල්ලෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|පල්ලෙපොල]] || align=center|{{Dts|2005|7|8|format=dmy}}  || පුරාණ ස්තූපය හා අනෙකුත් සම්බන්ධිත ගොඩනැගිලි||&lt;ref name=Gaz1401&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=8 ජූලි 2005|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1401}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[අලුවිහාරේ]] || [[File:Aluvihare-1896.jpg|100px]] ||අලුවිහාරේ || || [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|1974|10|11|format=dmy}}  || පුරාණ සෙල්ලිපි සහිත කටාරම් කෙටූ ලෙන්||&lt;ref name=Gaz10258&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=11 ඔක්තෝම්බර් 1974|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=10-258}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[අම්බොක්ක රජ මහා විහාරය]]|| || ||අම්බොක්ක|| [[පල්ලෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|පල්ලෙපොල]] || align=center|{{Dts|2011|12|30|format=dmy}}  ||ලෙන් විහාරය, සෙල් ලිපිය, පිහිටි ගලෙහි කෙටූ පියගැට පෙල, සහ අනෙකුත් නටඹුන් ||{{Sfn|Gazette 1739|30 දෙසැම්බර් 2011|p=1092}}
|-
|අම්බොක්ක ශ්‍රී පත්තිනි දේවාලය, කුමාර බණ්ඩාර දේවාලය, රිට්ටාගෙය හා කප්සිටවූ ගෙය||  || || අංක. 422-E-අම්බොක්ක|| [[පල්ලෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|පල්ලෙපොල]] || align=center|{{Dts|2008|6|6|format=dmy}}  || ||{{Sfn|Gazette 1553|6 ජූනි 2008|p=526}}
|-
|[[ඇවරියපතහ රජ මහා විහාරය]]||  || || වලස්වැව|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2009|1|23|format=dmy}}  ||පුරාණ බුදු මැදුර, කටාරම් සහිත ලෙන්, කණු පාදම්, ශිලා ලිපි, පුරාණ ස්තූපය සහ ඇතුළුවීමේ පියගැට ||{{Sfn|Gazette 1586|23 ජනවාරි 2009|p=108}}
|-
|[[දඹුල්ල ලෙන් විහාරය]] || [[File:Dambulla-buddhastupa.jpg|100px]] ||[[දඹුල්ල]] || || [[දඹුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|දඹුල්ල]] || align=center|{{Dts|1957|8|30|format=dmy}}  || ||&lt;ref name=Gaz11164&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=30 අගෝස්තු 1957|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=11164}}&lt;/ref&gt; 
|-
|දඹුලුගල සෙල්ලිපි ||  ||[[දඹුල්ල]] || || [[දඹුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|දඹුල්ල]] || align=center|{{Dts|1976|8|20|format=dmy}}  || පුරාණ සෙල්ලිපි ||&lt;ref name=Gaz227&gt;{{cite journal|title=Gazette|date=20 අගෝස්තු 1976|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=227}}&lt;/ref&gt; 
|-
|දූල්ලෑව වලව්ව|| || ||දූල්ලෑව|| [[යටවත්ත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|යටවත්ත]] || align=center|{{Dts|2011|12|30|format=dmy}}  || ||{{Sfn|Gazette 1739|30 දෙසැම්බර් 2011|p=1092}}
|-
|[[ඇඹිල්ල රජ මහා විහාරය]]|| ||හුළංගමුව||හුළංගමුව|| [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|2015|6|12|format=dmy}}  ||පුරාණ සිතුවම් සහිත ලෙන් විහාරය ||{{Sfn|Gazette 1919|12 ජූනි 2015|p=393}}
|-
|[[ගනේගොඩ පුරාණ රජ මහා විහාරය]] ||  ||තැන්න || || [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|1998|11|13|format=dmy}}  || පුරාණ පිළිම ගෙය හා එහි වූ සිතුවම් හා මූර්ති ||&lt;ref name=Gaz1054/&gt;
|-
|[[ගනේතැන්න පුරාණ රජ මහා විහාරය]] ||  ||ගනේතැන්න|| || [[රත්තොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|රත්තොට]] || align=center|{{Dts|1998|11|13|format=dmy}}  || පුරාණ පිළිම ගෙය හා එහි වූ සිතුවම් හා මූර්ති ||&lt;ref name=Gaz1054/&gt; 
|-
|[[ගැරඩිගල පුරාණ විහාරය]] ||  || ||දමුණුමුල්ල|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2008|6|6|format=dmy}}  ||කටාරම් සහිත ලෙන් විහාරය, කටාරම් සහිත ලෙන් පහ සහ පර්වත ලිපි දෙක||{{Sfn|Gazette 1553|6 ජූනි 2008|p=526}}
|-
|[[ගුරුබෑවිල පුරාණ රජ මහා විහාරය]] ||  ||ගුරුබෑවිල || || [[අඹන්ගඟ කෝරලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|අඹන්ගඟ කෝරලේ]] || align=center|{{Dts|1998|11|13|format=dmy}}  || පුරාණ පිළිම ගෙය හා එහි වූ සිතුවම් හා මූර්ති ||&lt;ref name=Gaz1054/&gt;
|-
|හුළංගමුව මහ වලව්ව|| ||හුළංගමුව || No. 33/බී, හුළංගමුව උතුර|| [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|2015|6|12|format=dmy}}  ||මොනරවිල කැප්පෙටිපොල හුළංගමුව මහ වලව්ව||{{Sfn|Gazette 1919|12 ජූනි 2015|p=393}}
|-
|[[ඉබ්බන්කටුව මෙෙගලිතික සොහොන්]]|| [[File:Ibbankatuwa Megalithic burial.jpg|100px]]|| ||ඉබ්බන්කටුව|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2009|10|23|format=dmy}}  || ||{{Sfn|Gazette 1625|23 ඔක්තෝම්බර් 2009|p=6}}
|-
|[[කළුදිය පොකුණ රක්ෂිතය|කළුදිය පොකුණ පුරාවිද්‍යා රක්ෂිත පෙදෙස]]||[[File:Pagoda at Kaludiya Pokuna.jpg|100px]] ||කුඹුක්කඳන්වල || ||[[දඹුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|දඹුල්ල]] || align=center| ||දක්ඛිණඝිරි විහාරය ලෙස පුරාණයේ හැඳින්වූ ||&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=කළුදිය පොකුණ|url=http://www.archaeology.gov.lk/web/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=116%3Akaludiya-pokuna&amp;catid=51%3Asites&amp;Itemid=99&amp;lang=en|accessdate=11 ජූනි 2016|publisher=පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|date=}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කුඩා රිදිලෙන් රජ මහා විහාරය]]||  ||කිතුල්වත්ත  ||හොරගහපිටිය || [[උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උකුවෙල]] || align=center|{{Dts|2009|7|24|format=dmy}}  || සියළුම කටාරම් කෙටූ ලෙන් සහ ලෙන් විහාරය||{{Sfn|ගැසට් 1612|24 ජූලි 2009|p=1022}}
|-
|[[මහවෙහෙර පුරාණ විහාරය]] ||  || || මඩිපොල|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2008|6|6|format=dmy}}  ||පුරාණ බුද්ධ මන්දිරය ||{{Sfn|Gazette 1553|6 ජූනි 2008|p=526}}
|-
|මාතලේ කැරැල්ල ස්මාරකය|| || කොහොබිලිවල|| කොහොබිලිවල|| [[උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උකුවෙල]] || align=center|{{Dts|2016|3|24|format=dmy}}  ||මාතලේ වාරියපොල හන්දියේ පිහිටුවා ඇති ස්මාරක ඵලකය||{{Sfn|ගැසට් 1960|25 මාර්තු 2016|p=227}}
|-
|නාගොල්ල පුරාණ පින්තාලිය ||  || ||නාගොල්ල|| [[උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උකුවෙල]] || align=center|{{Dts|2007|7|6|format=dmy}}  || ||{{Sfn|ගැසට් 1505|6 ජූලි 2007|p=10}}
|-
|
|
|
|-
|'''ඓතිහාසික මාගල්ලෑව දිවුරුම්බෝධි විහාරය'''
|
|
|}

==කරුණු==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Gaz1054&gt;{{cite journal|title=Gazette|date=13 November 1998|journal=[[The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka]]|volume=1054}}&lt;/ref&gt; 
}}

==මූලාශ්‍ර==
{{Refbegin}}
* {{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/gz/2008/6/2008-06-06(I-I)E.pdf|date=6 ජූනි 2008|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1553|access-date=2016-07-28|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404155223/http://www.documents.gov.lk/files/gz/2008/6/2008-06-06(I-I)E.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/gz/2009/1/2009-01-23(I-I)E.pdf|date=23 ජනවාරි 2009|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1586|access-date=2016-07-28|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404155212/http://www.documents.gov.lk/files/gz/2009/1/2009-01-23(I-I)E.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/gz/2011/12/2011-12-30(I-I)E.pdf|date=30 දෙසැම්බර් 2011|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1739|access-date=2016-07-28|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404155339/http://www.documents.gov.lk/files/gz/2011/12/2011-12-30(I-I)E.pdf|url-status=dead}}
{{Refend}}

{{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}}

[[ප්‍රවර්ගය:මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]]

{{සැකිල්ල:අසම්පූර්ණ ලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>hiattdh966efhfdvs9c6ggupcdxapgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802574</id>
      <parentid>802572</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hlankanandhahlankanandha</username>
        <id>81804</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ නව විහාරස්‍ථානයක් ඇතුලත් කිරීම</comment>
      <origin>802574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13584" sha1="rc2fe6kvdsci0jyqvysnaxpjpcn1ido" xml:space="preserve">{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! ස්මාරකය
! රූපය
! ස්ථානය
! [[ග්‍රාම නිළදාරී කොට්ඨාශය|ග්‍රාම&lt;br&gt;නිළදාරී&lt;br&gt;කොට්ඨාශය]]
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ|ප්‍රාදේශීය&lt;br&gt;ලේකම්&lt;br&gt;කොට්ඨාශය]]
! ස්ථාපනය
! විස්තරය
! මූලාශ්‍ර
|-
|අලකොලඇල නටඹුන්||  ||අලකොලඇල || || [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|1948|7|16|format=dmy}}  || පුරාණ ස්තූපය, පිළිම ගෙය හා අනෙක් නටඹුන්||&lt;ref name=Gaz9886&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=16 ජූලි 1948|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=9886}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[අලකොලහෙල විහාරය]] ||  ||මොරගස්පිටිය || || [[පල්ලෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|පල්ලෙපොල]] || align=center|{{Dts|2005|7|8|format=dmy}}  || පුරාණ ස්තූපය හා අනෙකුත් සම්බන්ධිත ගොඩනැගිලි||&lt;ref name=Gaz1401&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=8 ජූලි 2005|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1401}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[අලුවිහාරේ]] || [[File:Aluvihare-1896.jpg|100px]] ||අලුවිහාරේ || || [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|1974|10|11|format=dmy}}  || පුරාණ සෙල්ලිපි සහිත කටාරම් කෙටූ ලෙන්||&lt;ref name=Gaz10258&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=11 ඔක්තෝම්බර් 1974|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=10-258}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[අම්බොක්ක රජ මහා විහාරය]]|| || ||අම්බොක්ක|| [[පල්ලෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|පල්ලෙපොල]] || align=center|{{Dts|2011|12|30|format=dmy}}  ||ලෙන් විහාරය, සෙල් ලිපිය, පිහිටි ගලෙහි කෙටූ පියගැට පෙල, සහ අනෙකුත් නටඹුන් ||{{Sfn|Gazette 1739|30 දෙසැම්බර් 2011|p=1092}}
|-
|අම්බොක්ක ශ්‍රී පත්තිනි දේවාලය, කුමාර බණ්ඩාර දේවාලය, රිට්ටාගෙය හා කප්සිටවූ ගෙය||  || || අංක. 422-E-අම්බොක්ක|| [[පල්ලෙපොල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|පල්ලෙපොල]] || align=center|{{Dts|2008|6|6|format=dmy}}  || ||{{Sfn|Gazette 1553|6 ජූනි 2008|p=526}}
|-
|[[ඇවරියපතහ රජ මහා විහාරය]]||  || || වලස්වැව|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2009|1|23|format=dmy}}  ||පුරාණ බුදු මැදුර, කටාරම් සහිත ලෙන්, කණු පාදම්, ශිලා ලිපි, පුරාණ ස්තූපය සහ ඇතුළුවීමේ පියගැට ||{{Sfn|Gazette 1586|23 ජනවාරි 2009|p=108}}
|-
|[[දඹුල්ල ලෙන් විහාරය]] || [[File:Dambulla-buddhastupa.jpg|100px]] ||[[දඹුල්ල]] || || [[දඹුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|දඹුල්ල]] || align=center|{{Dts|1957|8|30|format=dmy}}  || ||&lt;ref name=Gaz11164&gt;{{cite journal|title=ගැසට්|date=30 අගෝස්තු 1957|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=11164}}&lt;/ref&gt; 
|-
|දඹුලුගල සෙල්ලිපි ||  ||[[දඹුල්ල]] || || [[දඹුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|දඹුල්ල]] || align=center|{{Dts|1976|8|20|format=dmy}}  || පුරාණ සෙල්ලිපි ||&lt;ref name=Gaz227&gt;{{cite journal|title=Gazette|date=20 අගෝස්තු 1976|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=227}}&lt;/ref&gt; 
|-
|දූල්ලෑව වලව්ව|| || ||දූල්ලෑව|| [[යටවත්ත ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|යටවත්ත]] || align=center|{{Dts|2011|12|30|format=dmy}}  || ||{{Sfn|Gazette 1739|30 දෙසැම්බර් 2011|p=1092}}
|-
|[[ඇඹිල්ල රජ මහා විහාරය]]|| ||හුළංගමුව||හුළංගමුව|| [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|2015|6|12|format=dmy}}  ||පුරාණ සිතුවම් සහිත ලෙන් විහාරය ||{{Sfn|Gazette 1919|12 ජූනි 2015|p=393}}
|-
|[[ගනේගොඩ පුරාණ රජ මහා විහාරය]] ||  ||තැන්න || || [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|1998|11|13|format=dmy}}  || පුරාණ පිළිම ගෙය හා එහි වූ සිතුවම් හා මූර්ති ||&lt;ref name=Gaz1054/&gt;
|-
|[[ගනේතැන්න පුරාණ රජ මහා විහාරය]] ||  ||ගනේතැන්න|| || [[රත්තොට ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|රත්තොට]] || align=center|{{Dts|1998|11|13|format=dmy}}  || පුරාණ පිළිම ගෙය හා එහි වූ සිතුවම් හා මූර්ති ||&lt;ref name=Gaz1054/&gt; 
|-
|[[ගැරඩිගල පුරාණ විහාරය]] ||  || ||දමුණුමුල්ල|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2008|6|6|format=dmy}}  ||කටාරම් සහිත ලෙන් විහාරය, කටාරම් සහිත ලෙන් පහ සහ පර්වත ලිපි දෙක||{{Sfn|Gazette 1553|6 ජූනි 2008|p=526}}
|-
|[[ගුරුබෑවිල පුරාණ රජ මහා විහාරය]] ||  ||ගුරුබෑවිල || || [[අඹන්ගඟ කෝරලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|අඹන්ගඟ කෝරලේ]] || align=center|{{Dts|1998|11|13|format=dmy}}  || පුරාණ පිළිම ගෙය හා එහි වූ සිතුවම් හා මූර්ති ||&lt;ref name=Gaz1054/&gt;
|-
|හුළංගමුව මහ වලව්ව|| ||හුළංගමුව || No. 33/බී, හුළංගමුව උතුර|| [[මාතලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|මාතලේ]] || align=center|{{Dts|2015|6|12|format=dmy}}  ||මොනරවිල කැප්පෙටිපොල හුළංගමුව මහ වලව්ව||{{Sfn|Gazette 1919|12 ජූනි 2015|p=393}}
|-
|[[ඉබ්බන්කටුව මෙෙගලිතික සොහොන්]]|| [[File:Ibbankatuwa Megalithic burial.jpg|100px]]|| ||ඉබ්බන්කටුව|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2009|10|23|format=dmy}}  || ||{{Sfn|Gazette 1625|23 ඔක්තෝම්බර් 2009|p=6}}
|-
|[[කළුදිය පොකුණ රක්ෂිතය|කළුදිය පොකුණ පුරාවිද්‍යා රක්ෂිත පෙදෙස]]||[[File:Pagoda at Kaludiya Pokuna.jpg|100px]] ||කුඹුක්කඳන්වල || ||[[දඹුල්ල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|දඹුල්ල]] || align=center| ||දක්ඛිණඝිරි විහාරය ලෙස පුරාණයේ හැඳින්වූ ||&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=කළුදිය පොකුණ|url=http://www.archaeology.gov.lk/web/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=116%3Akaludiya-pokuna&amp;catid=51%3Asites&amp;Itemid=99&amp;lang=en|accessdate=11 ජූනි 2016|publisher=පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|date=}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[කුඩා රිදිලෙන් රජ මහා විහාරය]]||  ||කිතුල්වත්ත  ||හොරගහපිටිය || [[උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උකුවෙල]] || align=center|{{Dts|2009|7|24|format=dmy}}  || සියළුම කටාරම් කෙටූ ලෙන් සහ ලෙන් විහාරය||{{Sfn|ගැසට් 1612|24 ජූලි 2009|p=1022}}
|-
|[[මහවෙහෙර පුරාණ විහාරය]] ||  || || මඩිපොල|| [[ගලේවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|ගලේවෙල]] || align=center|{{Dts|2008|6|6|format=dmy}}  ||පුරාණ බුද්ධ මන්දිරය ||{{Sfn|Gazette 1553|6 ජූනි 2008|p=526}}
|-
|මාතලේ කැරැල්ල ස්මාරකය|| || කොහොබිලිවල|| කොහොබිලිවල|| [[උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උකුවෙල]] || align=center|{{Dts|2016|3|24|format=dmy}}  ||මාතලේ වාරියපොල හන්දියේ පිහිටුවා ඇති ස්මාරක ඵලකය||{{Sfn|ගැසට් 1960|25 මාර්තු 2016|p=227}}
|-
|නාගොල්ල පුරාණ පින්තාලිය ||  || ||නාගොල්ල|| [[උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය|උකුවෙල]] || align=center|{{Dts|2007|7|6|format=dmy}}  || ||{{Sfn|ගැසට් 1505|6 ජූලි 2007|p=10}}
|-
|
|
|
|-
|'''ඓතිහාසික මාගල්ලෑව දිවුරුම්බෝධි විහාරය'''
|
|කුඹල්ඔලුව
|කුඹල්ඔලුව
|අඹන්ගඟකෝරලේ
|2012 
|ඓතිහාසික දිවුරුම්බෝධිය
|
|}

==කරුණු==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=Gaz1054&gt;{{cite journal|title=Gazette|date=13 November 1998|journal=[[The Gazette of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka]]|volume=1054}}&lt;/ref&gt; 
}}

==මූලාශ්‍ර==
{{Refbegin}}
* {{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/gz/2008/6/2008-06-06(I-I)E.pdf|date=6 ජූනි 2008|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1553|access-date=2016-07-28|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404155223/http://www.documents.gov.lk/files/gz/2008/6/2008-06-06(I-I)E.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/gz/2009/1/2009-01-23(I-I)E.pdf|date=23 ජනවාරි 2009|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1586|access-date=2016-07-28|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404155212/http://www.documents.gov.lk/files/gz/2009/1/2009-01-23(I-I)E.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|url=http://www.documents.gov.lk/files/gz/2011/12/2011-12-30(I-I)E.pdf|date=30 දෙසැම්බර් 2011|title=PART I : SECTION (I) — GENERAL Government Notifications|journal=[[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය]]|volume=1739|access-date=2016-07-28|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404155339/http://www.documents.gov.lk/files/gz/2011/12/2011-12-30(I-I)E.pdf|url-status=dead}}
{{Refend}}

{{ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන}}

[[ප්‍රවර්ගය:මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]]

{{සැකිල්ල:අසම්පූර්ණ ලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>rc2fe6kvdsci0jyqvysnaxpjpcn1ido</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගැහැණු ළමයි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76518</id>
    <revision>
      <id>802594</id>
      <parentid>800106</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T19:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ළමා ශ්‍රමිකයින් */ Fixed. (spelling, grammar)</comment>
      <origin>802594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66605" sha1="9q141rjhmxzqi3gkry6v9yrwboso0ea" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; margin-bottom: 10px;&quot;
|+ id=&quot;4&quot; |ගැහැණු ළමයි
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |
{| id=&quot;9&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center;font-size:88%;line-height:1.25em;margin:auto;width:405px&quot;
| id=&quot;12&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;13&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Madagascar_Kids_6_(4818206700).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;15&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;16&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Children_Reading_Pratham_Books_and_Akshara_-_Flickr_-_Pratham_Books_(16).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;18&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;19&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:IMG_6609_-_My_7_yrs_niece's_missing_teeth_-_Foto_Giovanni_Dall'Orto_March_2007.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
|- id=&quot;21&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;
| id=&quot;22&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;23&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Uzbeki_girl.jpg|133x133පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;25&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;26&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Girl_of_Tibet.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;28&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;29&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Mam_people.jpg|133x133පික්]]&lt;/div&gt;
|- id=&quot;31&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;
| id=&quot;32&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;33&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Anuak_Girls,_Dimma_(10399695426).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;35&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;36&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Aodai-nonla.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;38&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;39&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Girl_from_Egypt.JPG|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
|}
|}
'''ගැහැණු ළමයෙකු''' යනු උපතේ සිට වැඩිවිය දක්වා වයසේ සිටින  ස්ත්‍රී ලිංගයට අයත් මානවයන්ය වශයෙන් දැක්විය හැක.මොවුන් ළමා අවධියේදී ගැහැණු ළමයින් ලෙසත් පරිනත අවධියට පත්වූ විට ගැහැණිය ලෙසත් හදුන්වයි.තරුණ ස්ත්‍රිය යන තේරුමෙන්ද ගැහැණු ළමයා ලෙස හදුන්වයි.&lt;ref name=&quot;girl&quot;&gt;dictionary.com, ''[http://dictionary.reference.com/browse/girl girl]'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; 

== නිරුක්තිය ==
ඉංග්‍රීසි බසින් ගැහැණු ළමයා යන්න හදුන්වන ''girl ''යන වචනය මධ්‍යතන යුගයේදී එංගලංතයේ විසූ ඇංලෝ සැක්සස්වරුන්ගේ බසේ පැවති ''gerle'' යන වචනයෙන් බිදී ආවකි..&lt;ref&gt;''Webster's Revised Unabridged Dictionary'' (1913), ''[http://dictionary.die.net/girl girl] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122062740/http://dictionary.die.net/girl|date=2009-01-22}}'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; ඇංලො සැක්සස්වරුන්ගේ මෙම වචනයේ අරුතවී තිබුනේ ඔවුන් භාවිතකල ඇදුමක නමකි.

&lt;span&gt;අවිවාහක ස්ත්‍රියන් හැදින්වීමටද ඇතැම්විට ගැහුණු ළමයා යන යෙදුම යොදාගනී.සිංහල බසින් දැරිය,ළදැරිය,කෙල්ල,ළමිස්සි,මානවිකාව,බාලිකාව,ගැටිස්සී,පැටික්කී,යුවතිය,කුමරිය,සිසුවිය ආදී නාමයන්ද භාවිතවේ&lt;/span&gt;

=== වැඩිහිටි ගැහුණු ළමයි ===
ඇතැම් විට ලිංගිකව පරිනතවූ ස්ත්‍රීන්ටද ගැහැණු ළමයා ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරන අවස්තා ඇත.විශේෂයෙන් තරුණ ස්ත්‍රීන්ට මෙසේ අමතයි.මෙය සමාජයේ පවතින භාෂා ව්‍යවහාරයන් අනුව තීරණයවේ.

ලේඛනයේදී ලේඛකයා විසින් තමාගේ අභිමතය පරිදි තරුණ ස්ත්‍රීන්ට ගැහැණු ළමයි ලෙස ව්‍යවාහාරකලහැක.විශේෂයෙන් කාව්‍ය හා හීත වැනි සෞදර්‍යාත්මක නිර්මානයන්හිදී තරුණ ස්ත්‍රීය ගැහැණු ළමයෙකු ලෙස දැක්වීමට කවියන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.පරිණත ස්ත්‍රියකට වඩා ගැහැණු දරුවකුතුල සෞදර්‍යාත්මග අගයක් ඇතිබව පිළිගැනේ.

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:BlockStatueOfSenenmutAndNeferura-LeftProfile-BritishMuseum-August19-08.jpg|වම|thumb|207x207පික්|නෙෆච කුමරිය ඇගේ මවු ඇකයේ සිට ශිල්ප උගනිමින්.]]

=== අධ්‍යාපනය ===
[[ගොනුව:El_bieta_I_lat_13.jpg|thumb|198x198පික්|පළමු එළිසබත් රැජින වයස අවුරුදු 13 දී]]
අතීතයේ ඊජිත්තුවාසීන් අතර ගැහැණු ළමයින්ටද හොද අධ්‍යාපනයක් ලැබීමේ අවස්ථාව සැළසී තිබිණ.ඊජිත්තු රජ කුමරියකවූ නෙෆච ඇගේ මව යටතේ ශිල්ප හැදෑරීය.ඊජිත්තුවේ රාඣ්‍ය විචාලූ රැජිනියන් කිහිප දෙනෙක් පිළිබඳව ඉතිහාසයේ සඳහන්වේ.ඊජිත්තු වාසී කාන්තාවන් එකළ ඉහළ සමාජ මට්ටමක් සහිතව වැජබිණ..&lt;ref name=&quot;Tyldesley1&quot;&gt;Tyldesley, Joyce. Chronicle of the Queens of Egypt. p.98 Thames &amp; Hudson. 2006. {{ISBN|0-500-05145-3}}&lt;/ref&gt; නයිල් නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ කාන්තාවන්ට හා පුරුෂයන්ට වඩා හොස සමාජ මට්ටමක් තිබුනද ලිංගිකත්වය මත පදනම්වූ ශ්‍රම විභජනයක්ද පැවතින.කාන්තාවන් බොහෝවිට ගෘහාශිත වැඩවල නිරවිය.එහෙත් ඉහළ පැලැන්තියට අයත් ස්ත්‍රීන් ව්‍යාපාර කටයුතු වලද නිරතවිය.ගැහැණු හා පිරිමි දරුවන් අතර අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වෙනසක්ද පැවතිණ.පිරිමි දරුවන්ට විධිමත් පාසැල් අධ්‍යාපනයක් ලැබුන අතර ගැහැණු ළමුන්ට නිවසේ සිට අධ්‍යාපනය ලැබීමට සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

දකුණු අසියාවේ අතීත වෛදික යුගයේ පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපනය ලබාදුන් අතර ගැහැණු ළමයින්ට එවන් අවස්ථා අහිමිව තිබිණ.පිරිමි දරුවන් පමණක් ගුරුවරයෙකු වෙත ගොස් ගුරුවරයාගේ නිවසේ රැදී සිටිමින් ඔහුට උදවු උපකාර කරමින් ශිල්ප උගතයුතුවිය.ගැහැණු ළමුන්ට කිසිදු වේද මන්ත්‍රයක් ඉගෙනීමට අවසර නොතිබින.ඔවුන් ළමා කාලයේ පියා යටතේද,තරුණ අවධියේ සැමියා යටතේද,මහළු අවධියේ පුතුන් යටතේද සිටියයුතුවිය.ඇයට කිසිදු ස්වාධිනත්වයක් නොලැබිණ.
[[ගොනුව:Győr,_Káptalandomb,_Szent_László_napi_körmenet_a_Gutenberg_tér_felől_nézve._Fortepan_27142.jpg|thumb|හංගේරියාවේ පාසැල් සිසුවියන්(1939)]]
ගැහැණු ළමුන් සදහාද විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලැබාදීම ආරම්භ කෙරෙන්නේ යුරෝපා සමාජයේය.18 වන සියවස වනවිට යුරෝපය පුරා විධිමත් පාසැල් ආරම්භවිය.ඇතැම් පාසැල් පෞද්ගලික පාසැල් විය.ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පසු ප්‍රංශය තුලද අධාපනයේ දියුණුවක් ඇතිවිය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Melton, James Van Horn.|year=2001|title=The Rise of the Public in Enlightenment Europe|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; කෙසේ නමුත් යුරෝපයේ බිහිවූ මෙම විධිමත් පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුලද ගැහැණු ළමුන්ට ලැබුනේ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය පමණකි.ද්වීතීය අධ්‍යාපනය ඔවුන්ට අහිමිව තිබිණ.19 වන සියවසයෙන් පසු යුරෝපයේ මෙම ක්‍රමය වෙනස්වී ගැහැණු ළමුන්ට ද ද්වීතීය අධ්‍යාපන අවස්ථා හිමිවිය.

යටත් විජිතකරණයත් සමග විධිමත් පැසැල් අධ්‍යාපනය දකුණු අසියාව තුලද ව්‍යාප්තවිය.මුල් යුගයේ වැඩි වශයෙන්ම පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපන අවස්ථා ලැබුන අතර පසුව ක්‍රමයෙන් ගැහැණු ළමුන්ටද අධ්‍යාපන අවස්ථා විවරවි

=== වැඩිවිය පැමිණිම ===
[[ගොනුව:First_communion_argentina_1923.jpg|thumb|209x209පික්|ගැහැණු ළමයෙකු මුලින්ම පල්ලියට යාම]]
[[ගොනුව:Fiesta_de_los_Quince_en_Nicaragua.jpg|වම|thumb|225x225පික්|නිකරගුවාවේ ගැහැණු ළමයෙක්]]
ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර විවිධ සංස්කෘතීන් තුල දක්නට ලැබේ.ජපානයේ ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවියට පැමිණීමේ චාරිත්‍රය මෙසේ සිදු කරයි.මෙම සාම්ප්‍රධායික උස්සවය ෂි ගෝ සන් නමින් හදුන්වයි.මෙහි අරුත හත පහ තුන යන්නයි.මේ සදහා අවුරුදු පහ සහ හත වයස්වල පසුවන ගැහැණු ළමුන් හා වයස අවුරුදු තුන හා පහ යන වයස්වල පිරිමි ළමුන්ද සහභාගීකරගනී.මෙම උස්සවය නොවෙම්බර් 15 දිනකදී සිදුකරයි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන් සාම්ප්‍රධායික කිමෝනාවකින් සැරසෙයි.පසුව ඇය තම පවුලේ අය සමග පන්සලවෙත ගමන්කරන්නෝය.මෙසේ පන්සලට යන ඇය ආගමික වතාවත්වලට සහභාගී වන්නීය..

බොහෝ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාස මත පිහිටා සිදුකරනු ලබයි.කතොලික ආගම් අදහන ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල මුල්වරට ගැහැණු ළමයෙකු පල්ලියට යාම උස්සවාකාරයෙන් සිදුකරයි.මෙය සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු හතේදී පමණය.මෙහිදී ඇයට සුදු ඇඳුමින් සැරසී සිටී.කුවා වේලයක්ද පළඳී.හිස මල්වලින් සරසයි.

ඇතැම් රටවල මුල්ම ඔපස්වීම උස්සවාකාරයෙන් සමරනු ලබයි.මෙහිදී පළමු ඔපස්වීම දැනගත්විය ඇයව කාමරයක රඳවා තබයි.මෙම කාලය තුල පිරිමින් සමග කිසිදු සංනිවේදනයක් කිරීම තහංචිය.ඇය රඳවා සිටින කුටියට පිරිමින් යෑම තහනම්ය.මෙම කාලය තුල ඇයට විශේෂිත ආහාර පමණක් ලබාදෙයි.ස්නානය කිරීමද නොකරයි.චාරිත්‍රාණුකූලව ඇගේ මව හෝ වෙනත් ස්ත්‍රියක් විසින් ජොතිෂ්‍යෙව්දියකු වෙතගොස් මල්වර මංගල්‍ය පැවැත්වියයුතු දිනය දැනගනී.නැකැත්කරු විසින් නියම කරනලද දිනයේදී ඇයව නහවා අදුත් වස්ත්‍ර අන්දවා උස්සව සභාවට කැදවාගෙන එනු ලබති.දකුණු ආසියාතික රටවල පවතින මෙම මල්වර උස්සවයේ චාරිත්‍ර චාරිත්‍ර ඒඒ ප්‍රදේශයන්ට ආවේනික චාරිත්‍ර මත සිදු කරයි.ආගමික විශ්වාස කුලය ජාතිය ප්‍රෙද්ශය මත මෙම චාරිත්‍රවල වෙනස්කම් පවතී.

ලතින් ඇමරිකානු රටවල ගැහැණු ළමුන්ගේ පහලොස්වන උපන්දිනය උස්සවාකාරයෙන් සමරති.මෙය වෙත් උපන්දින වලින් වෙනස්ව විශේෂිත අයුරින් සමරති.&lt;ref&gt;[http://www.usccb.org/liturgy/quinceanera.shtml U.S. Conference of Catholic Bishops.]&lt;/ref&gt;

=== ගැහැණු ළමුන් විවාහයට සූදානම් කිරීම ===
[[ගොනුව:PikiWiki_Israel_5701_Cooking_Lesson.jpg|thumb|ගැහැණු ළමුන් සදහා ඉවුම් පිහිම් වැඩ උගන්වන පංතියක්.]]
බොහෝ ආසියාතික සමාජවල ගැහැණු ළමයෙකු විවාහකර දීමට පෙර විවිධ දෑ උගතයුතු විය.මෙම කාරණා බොහෝවිට ආගමික සංස්කෘතික හා ආර්ථික කාරණාවිය.ආසියාතික සමාජයන් පුරුෂ මූලික සමාජවූ බැවින් ස්ත්‍රීන්ට ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම වෙනුවට තම සැමියාට යටත්ව ජීවත්වීමට සිදුවේ.එහිදී තම සැමියාගේ ඕනෑ එපාකම් පිරිමැසීම,දරුවන් හදාවඩා ගැනීම,ඉවුම් පිහුම් කටයුතු ගෙදරදොර කටයුතු සිදුකිරීම බොහෝ කර්‍යයන් රැසක් ආසියාතික සමාජවල ස්ත්‍රීන් අතින්ම සිදුවේ.

අතීත ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරයේ හා එක්සත් රාජධානියේ 19 වන සියවස දක්වා කාලය තුල විවාහ අපේක්ෂිත ගැහැණු ළමුන්ට ගෙදරදොර කටයුතු,මැහුම් ගෙතුම්,ආහාර පිසීම,ගෙවතු වගාව,ප්‍රථමාධාර වැනි කටයුතු ඉගැන්වීම සිදුකරන ලදී.මෙම ක්‍රියාකාරකම් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතගෙන ආ චාරිත්‍ර ලෙස පැවතිය.පවුලේ වැඩිහිටි කාන්තාවන් තරුණ ගැහැණු ළමුන්ට දැනුම බෙදාදීම සිදුකළහ.

අතීත චීනයේ ටැං රාජවංශයේ පටන් ගැහැණු ළමුන්ගේ දෙපා බැඳීමේ චාරිත්‍රයක් පැවතිණ.මෙම චාරිත්‍රය වංශවත් පවුල්වල බහුලව සිදුවිය.මෙසේ කකුල් බැඳීම මගින් දෙපා කුඩා වීම ඉතා යහපත් දෙයක් ලෙස ඔවුන් විශ්වාස කළහ.කුඩා කකුල් සහිත ස්ත්‍රීන්ට සාර්ථක විවාහ දිවියක් ගතකලහැකිබව ඔවුන් තුල පැවති අදහසවිය.මෙම චාරිත්‍රය 20 වන සියවස දක්වාම පැවතිණ.වයස අවුරුදු හතේදී පමණ මෙම දෙපා බැඳීම සිදු කරඇත..&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

මීට අමතරව චීන ස්ත්‍රීන් අවිවාහක තත්වයේ පසුවන්නේ නම් කොන්ඩ කැරලි දෙකකට බෙදා ගොතනු ලබයි.විවාහවූ පසු තනි කොණ්ඩයත් ලෙස ගොතනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Perkins|first=Dorothy|year=2000|title=Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.|url=https://archive.org/details/encyclopediaofch0000perk|location=New York, NY|publisher=Checkmark Books}}&lt;/ref&gt;

ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල විවාහයට ප්‍රථම ලිංග ඡෙදනය සිදුකරනු ලබයි.මෙහිදී වැඩිවියට පත් ගැහැණු ළමුන්ගෙ යොනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මෙම චාරිත්‍රය ඉතා භයානය ක්‍රියාවලියකි.මෙම නිසා ඇතිවන තුවාල හේතුවෙන් දීර්ඝ කාලීන සෞඛ්‍ය ගැටළු ඇතිවේ.ඇතැම්විට මරණය පවා සිදුවේ.මෙම බොහෝ රටවල තහනම් කරඇති චාරිත්‍රයකි.ඇතැම් අප්‍රිකානු හා අරාබි රටවල මෙය තවමත් පවතී.

== ජනවිකාශනය ==
[[ගොනුව:China1982-326.jpg|thumb|ගැහැණු හා පිරිමි පරතරය ඉතා බරපතලලෙස චීනයේ දක්නට ලැබේ.]]
[[ගොනුව:2012_Birth_Sex_Ratio_World_Map.jpg|වම|thumb|250x250පික්|World map of birth sex ratios, 2012]]
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමීක්ෂණ අනුව එරට පිරිම් ළමුන්ගේ අනුපාතය ගැහැණු ළමුන්ට වඩා වැඩිය.පිරිමි දරු උපත් 105 කට ගැහැණු දරු උපත් 100 ලෙස වාර්ථාවී ඇත,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt; එහෙත් ගැහැණු ළමුන්ගේ ළදරු මරණ අනුපාතය පිරිමි ළමුන්ට වඩා යහපත් තත්වයක් ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=James WH|author=James WH|year=1987|title=The human sex ratio. Part 1: A review of the literature|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;nextAction=lnk&amp;base=MEDLINE&amp;exprSearch=3319883&amp;indexSearch=UI&amp;lang=i|journal=Human Biology|volume=59|issue=5|pages=721–752|pmid=3319883|PMID=3319883|access-date=August 2011|accessdate=August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=James WH|author=James WH|year=1987|title=The human sex ratio. Part 2: A hypothesis and a program of research|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;nextAction=lnk&amp;base=MEDLINE&amp;exprSearch=3319883&amp;indexSearch=UI&amp;lang=i|journal=Human Biology|volume=59|issue=6|pages=873–900|pmid=3327803|PMID=3327803|access-date=August 2011|accessdate=August 2011}}&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ ජනසංඛාලේඛන වාර්ථා අනුව පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය පහළ අගයක් ගනී.&lt;ref&gt;[http://www.actionaidusa.org/sites/files/actionaid/child_sex_ratio_-_presentation_by_census_commissioner.pdf CHILD SEX RATIO IN INDIA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203181227/http://www.actionaidusa.org/sites/files/actionaid/child_sex_ratio_-_presentation_by_census_commissioner.pdf|date=2013-12-03}} Dr C Chandramouli, Registrar General &amp; Census Commissioner, India (2011)&lt;/ref&gt; පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 927 ලෙස වාර්ථාවේ.ඉන්දියානු සංස්කෘතියතුල ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීමේ චාරිත්‍රද පවතී.එරට ඇතැම් ආගමික හා සංස්කෘතික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු ඉපදීම අවාසනාවක් ලෙස සැළකේ.චීනයේ ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය අඩුය.පඑම අනුපාතය පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 794 ලෙස වාර්ථාවේ.අසල්බයිජානයේද පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 862 ලෙස වාර්ථාවේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt; චීනයේ මිලියන විසි පහක් පුරුෂයන්ට විවාහවීම සදහා එරටින් මනාලියක් සොයාගැනීමට නොහැකිවී ඇතැයි වොෂින්ටන්හි ජනගහන පර්යේෂණ ආයතනය පවසයි.ඇතැම් තරුණයන් මනාලියන් සොයා විදෙස්ගතවේ.ඇතැම් විට ස්ත්‍රී පුරුෂ පරතරය හේතුවෙන් විරුද්ධ ලිංගිකයන් හා විවාහ වීම වෙනුවට ඇතමුන් සමලිංගික විවාහයන්ට යොමුවේ.ලෝකයේ බොහෝ රටවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ජනගහනයේ විෂමතාවයක් ඇතිවීමට ඇතැම් ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික ආකල්ප බලපා ඇතිබව මානව විද්‍යාඥයන් පෙන්වාදෙයි.මෙයාකාරයෙන් ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික මතවාදතුල ගිලී සිටීම නිසා ගැහැණු හා පිරිමි අනුපාතයයේ පරතරය සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික මත ගරුකරන සමාජ නවීන විද්‍යාවේ සොයාගැනීම් පවා යොදා ගනිමින් ගැහැණු දරුවන් මවුකුසේදීම ඝාතනය කරනු ලබයි.උදාහරණ ලෙස ඉන්දියාව දැක්වියහැක.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,281722,00.html|title=Infanticide, Abortion Responsible for 60 Million Girls Missing in Asia|last=Karabin|first=Sherry|date=13 June 2007|work=Fox News|access-date=October 11, 2011|archive-date=13 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113132602/http://www.foxnews.com/story/0,2933,281722,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහන සංඛා ලේඛන අනුව 1871 සිට 1981 දක්වා පැවැත්වූ සංගණන අනුව මුළු ජනගහනයෙන් පුරුෂ ප්‍රතිශතය ස්ත්‍රී ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි අගයක් ලෙස වාර්ථාවී ඇත.පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති යුධ වාතාවරනය නිසා ජන සංගණන සිදු කිරීමට නොහැකිවූ අතර 2001 දී උතුරු නැගෙනහිර හැර අනෙත් පලාත් ආවරණයවනසේ පැවැත්වූ සංගණනයට අනුව පුරුෂයන් 100 කට ස්ත්‍රීන් 99.1 සේ වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 50.2% වේ.මුළු දිවයිනම ආවරණය වනසේ පැවති 2012 ජන සංගණනයේදී පුරුෂයින් 100 කට ස්ත්‍රීන් 93.8 ලෙස වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 51.6% වේ.ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව තුල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතිනබව කිවහැක.

== ජීව විද්‍යාව ==
[[ගොනුව:Pink_girls_section_of_toy_store.jpeg|thumb|200x200පික්|කැනඩාවේ ගැහැණු ළමුන් සදහා සකස්කළ විචිත්‍රවත් සෙල්ලම්බඩු]]
ගැහැණු ළමුන්ට ස්ත්‍රී ප්‍රජනන පද්ධතියට අයත් අවයව ජීව විද්‍යානුකූලව පිහිටා ඇත.ගැහැණු ළමුන් ළදරු අවස්ථාවේදී බාහිර ලිංගික අවයවයන්ගෙන් පමණක් වෙනසක් පෙන්වයි.එනම් ළදරු අවදියේදී මිනිස් දරුවකු බාහිර පෙනුමෙන් ඔහු ගේ හෝ ඇයගේ ලිංගික අනන්‍යතාවය හදුනාගත නොහැකිය.එහෙත් ලිංගික පරිනත අවදියට පත්වන විට ගැහැණු දරුවකුගේ බාහිර පෙනුමේ පැහැදිලි වෙනස්කම් පෙන්වයි.ගැහැණු දරුවන් වයස අවුරුදු  10 ත් 14 අතර කාලය තුල ප්‍රථම ඔපස්වීමේ අද්දැකීම ලබයි.එහෙත් මෙම කාලය තරමක් වෙනස්විය හැක.මෙම අවදියේදී ගැහැණු දරුවකු උසින් හා බරින් වැඩිවීම,මුහුණෙ කුරුළෑ ඇතිවීම,කලවා හා අත්ගොබ මහත්වීම,පියයුරු වර්ධනය වීම,උකුල පළල් වීම,ලිංගේන්ද්‍රිය විශාල වීම,ඉකිළි,කිහිළ හා ලිංගේන්ද්‍රිය අවට රෝම වැඩීම,ලිංගික උත්තේජනයේදී ලිංගික ස්‍රාව පිටවීම ඇතිවේ.මෙම ද්වී ලිංගික ලක්ෂණ ඇතිවීමට ඊස්ට්‍රජන් හෝමොනය හේතුවේ.&lt;ref name=&quot;Tanner&quot;&gt;(Tanner, 1990).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;U.S. menarche&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Anderson SE, Dallal GE, Must A|title=Relative weight and race influence average age at menarche: results from two nationally representative surveys of US girls studied 25 years apart|url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2003-04_111_4/page/844|journal=Pediatrics|volume=111|issue=4 Pt 1|pages=844–50|date=April 2003|pmid=12671122|doi=10.1542/peds.111.4.844}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Canadian menarche&quot;&gt;{{Cite journal|year=2010|title=Age at menarche in Canada: results from the National Longitudinal Survey of Children &amp; Youth|journal=BMC Public Health|volume=10|page=736|publisher=BMC Public Health|pmid=21110899|PMID=21110899|pmc=3001737|PMC=3001737|doi=10.1186/1471-2458-10-736|DOI=10.1186/1471-2458-10-736}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UK menarche&quot;&gt;{{Cite journal|last=Hamilton-Fairley|first=Diana|title=Obstetrics and Gynaecology|url=http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|edition=Second|publisher=Blackwell Publishing|access-date=2017-12-08|archive-date=2013-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131209051838/http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ලිංගිකත්වය හා පරිසරය ===
ගැහැණු ළමයෙකුවීම නිසාම ඇතැම් සමාජවල දැරියන් දැඩි පීඩනයන්ට හා නොසැළකිල්ලට කොන් කිරීමට ලක්වේ.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික හේතු මත දැරියන්ගේ අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ කප්පාදු කරග ආගමික හා සංස්කෘතික මත ඇත.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන්ගේ අධ්‍යාපන අයිතිය,ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ අයිතිය,ලිංගික නිදහස,විවාහ සහකරුවකු තොරා ගැනීමේ අයිතිය වැනි බොහෝ අයිතීන් ආගමික සංස්ථාව මගින් අවහිරකරනු ලැබූ සමාජ දක්නට ලැබේ.{{බහුවිධ රූපය|align=left|direction=vertical|width=170|footer=ඉහළ,ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පාසැල් අද්‍යාපය ලබන ගැහැණු ළමයි.මැද,පාසැල් යන ඇමරිකානු සිසුවියන්.පහළ,හයිටි රාජ්‍යයේ පාසැල් සිසුවියන්|image1=Young female students at Samangan.jpg|image2=Move In-Day 2011, Tulane University, Uptown New Orleans.jpg|image3=OLPC_Haiti.jpg}}බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ඇතත් ඇතැම් දැඩි ආගමික මතවාද රජයන සමාජවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය සීමා කර ඇත නැතහොත් කිසිදු අයුරකින් අධ්‍යාපනය ලැබීම ප්‍රතික්ෂේප කරනුලැබ ඇත.ලිංගිකත්වය නිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමි කරනු ලැබු සමාජ අතර මැද පෙරදිග හා දකුණු අසියානු රටවල් මුල්තැන ගනී.යුරෝපය හා සංවර්ධිත රටවල ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයටම සමාන අයුරින් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ලැබී ඇත.&lt;ref name=&quot;PLAN International&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;  ඇතැම් ආසියාතික රටවල ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලිංග භේදයකින් තොරව ලබන්නට හැකිවුවද ද්වීතිය අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ගැහැණු ළමුන්ට අහිමිවී ඇත.

ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන විසින් සෑම ගැහැණු ළමයෙකුටම නිසි අධ්‍යාපනය ලබාදීමට උස්සාහ ගනී.එහෙත් ඇතැම් ආගමික කණ්ඩායම් මගින් මෙයට එරෙහිව නැගී සිටිනු දක්නට ලැබේ.

=== අධ්‍යාපනය හා අභියෝග ===
[[ගොනුව:Malala_Yousafzai_par_Claude_Truong-Ngoc_novembre_2013_02.jpg|thumb|පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබීම නිසා තලෛයිබාන් අන්තවාදීන්ගේ ප්‍රහාලයට ලක්වූ මලාලා යූෂුෆ්.&lt;ref&gt;Peer, Basharat (10 October 2012), [http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2012/10/the-girl-who-wanted-to-go-to-school.html &quot;The Girl Who Wanted To Go To School&quot;], The New Yorker&lt;/ref&gt;]]
ඇතැම් බුද්ධි පරීක්ෂණයන්ට අනුව ගැහැණු ළමුන්ට වඩා පිරිමි ළමුන් ඉහළ පරිසාධන මට්ටමක් පෙන්වා ඇත.මෙසේ ගැහැණු ළමුන්තුල ඇතිවූ මෙම දුර්වලතා වලට හේතුව ඔවුන් කුඩා කාලයේ සිටම දැඩි නිති රීති චාරිත්‍ර හික්මීම් යටතේ දැඩි පීඩනයට ලක්වීම හා ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ හැකියාව මෙම නිසා අහිමිවීම බව මනෝ විද්‍යාඥයන් සොයා ගන්නා ලදී.ඒ අනුව දැඩි ශික්ෂණයක් යටතේ හැදී වැඩෙන පෙරදිග දැරියන්ට වඩා නිහස් දිවියක් ගෙවන බටහිර දැරියන් බුද්ධි මට්ටම අතින් ඉහල බව සොයාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;Emory University website, ''[http://www.emory.edu/ACAD_EXCHANGE/2005/sept/wallenqa.html Women's work?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133736/http://www.emory.edu/ACAD_EXCHANGE/2005/sept/wallenqa.html |date=2011-06-29 }}'', September 2005, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; .&lt;ref&gt;PBS.org, ''[https://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec98/naturenurture_10-20.html Nature vs. nurture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122102319/http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec98/naturenurture_10-20.html |date=2014-01-22 }}'', 20 October 1998, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; ආගමික හා සංස්කෘතික හේතුමත දැඩි පීඩනයකට ලක්වන දැරියන් අධ්‍යාපනික වශයෙන් දුර්වලතාවයක් පෙන්වයි.

එක්සත් රාජධානියේ සිදුකළ සමීක්ෂණයකට අනුව එරට පිරිමි ළමුන්ට වඩා වැඩි ලකුණු ප්‍රතිශතයක් ලබාගනිමින් දැරියන් ඉහළ අධ්‍යාපන හැකියා පෙන්නුම්කර ඇත.&lt;ref name=&quot;literacytrust&quot;&gt;literacytrust.org, ''[http://www.literacytrust.org.uk/database/stats/englandstats.html Literacy achievement in England, including gender split] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081209024937/http://www.literacytrust.org.uk/database/stats/englandstats.html|date=2008-12-09}}'', 2007, retrieved 7 December 2008&lt;/ref&gt; 1996 දී එක්සත් ජනපදයේ සිදුකළ පරීක්ෂණයකට අනුව ගණිතය ප්‍රශ්න පත්‍රයට පිරිමි ළමුන්ට වඩා අඩු ලකුඛු මට්ටමක් ගැහැණු ළමුන්ට ලැබී ඇත.අවකාශ භාවිතය සිතියම් භාවිතය වැනි ඇතැම් ගැටළු වලදී පිරිමි ළමුන්ට වඩා ගැහැණු ළමුන් දුර්වල බව සොයාගෙන ඇත.එහෙත් සන්නිවේදනය හා සංවේදනය අතින් ගැහැණු ළමුන් ඉදිරියෙන් සිටී.&lt;ref&gt;ABC News, John Berman, ''[http://abcnews.go.com/WNT/story?id=2376202 Girls Achieve Rare SAT Scores]'', 30 August 2006, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;harrisschool.uchicago.edu, ''[http://harrisschool.uchicago.edu/about/publications/research-report/rr2006/classrooms.asp Girl-Dominated Classrooms Can Improve Boys’ Early School Performance] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819010756/http://harrisschool.uchicago.edu/About/publications/research-report/rr2006/classrooms.asp|date=2007-08-19}}'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7466916.stm|title=India baby girl deaths 'increase'|date=21 June 2008|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ගැහැණු ළමුන්ගේ ඔපස්වීම සිදුවී දින 21 ත් 28 ත් අතර කාලය හෝමොන මට්ටමේ පවතින අසමබරතාවය නිසා මෙම කාලයේදී ඔවුන්ට ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකව පීඩාකාරී තත්වයක් ඇතිවන අතර මෙම කාලයතුල ඔවුන් කලහකාරී වන බවත් අධ්‍යාපනික කටයුතුවලට බාධා ඇතිවන බවත් නාරි විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.මෙම අවධිය තුල ඔවුන් විභාග වලින් අසමත්වීම හා අඩු ලකුණු ලබා ගැනීම් සිදුවන බව පර්යේෂකයන් පවසයි.අවකාශ භාවිතය අතින් ගැහැණු ළමුන් පිරිමි ළමුන්ට වඩා දුර්වලය.ඒහෙත් ඔවුන්ගේ සංවේදී බව ඉතා තියුණුය.පෙනීම ඇසීම ගඳ සුවඳ දැනීම හා රස දැනීම අතින් ගැහැණු ළමුන් පෙරමුණ ගනී.එසේම එකවර කාර්‍ය රැසක් සිදුකිරීමටද ගැහැණු ළමුන් දක්ෂය.ගැහැණු ළමුන් ලෝකය ත්‍රිමානව දකින අතර පිරිමි ළමුන් ද්විමානව දකී.

=== අධ්‍යාපනික බාධක ===
ආගමික හා සම්ප්‍රධායික මතවාද දැඩිව පවතින රටවල ගැහැණු දරුවන්ට නිසි අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය නොලැබී යයි.ළමා විවාහ,කුඩා කාලයේදී ගැබිනියකවීම,ආගමික හා සංස්කෘතික විශ්වාස මේ අතර මුල්තැන ගනී.ගැහැණු දරුවකු වීම නිසාම බොහෝ සාම්ප්‍රධායික මතවාද පවතින රටවල ගැහැණු දරුවන් ලිංගික ක්‍රියාවලින් ඈත්කර තැබීමට පාසැල් බාධාවක් ලෙස සළකති.එබැවින් ගැහැණු දරුවන් පාසැල් යැවීමෙන් වැළකී සිටිති.කුඩා අවධියේදීම විවාහකරදීමට පෙළඹෙ එමනිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමිවී යයි.බටහිර දියුණු සමාජවල ලිංගිකත්වය වැනි කාරණා බරපතල ලෙස තැකීමට භාජනය නොවන බැවින් අධ්‍යාපන නිදහස හොදින් ලැබේ.ඇතැම් ආගම් තුල ගැහැණිය යනු පුරුෂයාගේ ලිංගික අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීම හා දරුවන් වැදීම දරුවන් හදාවඩා ගැනීම ආදී කාරණා වලට පමණක් සීමා වියයුතු බව පෙන්වා දෙයි.ඇයට ස්වාධිනවීමට නොදියයුතුබව උගන්වයි.සමස්තයක් ලෙස බෞද්ධ,හින්දු,කතොලික හා මුස්ළිම් යන ප්‍රධාන ආගම් හතර තුල ම පවා ගැහැණිය පුරුෂයාට වඩා පහත් තත්වයකට ඇදදමා ඇත.මීට අමතරව සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල දුගී බවද ගැහැණු දරුවන් පාසලෙන් ඈත්කර තබයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

== ලිංගික ස්ථරායනය ==
[[ගොනුව:Afghan_Girl_(4272097943).jpg|thumb|211x211පික්|අෆ්ගනිස්ථාන් ගැහැණු ළමයෙක්.ලිංගික කොන්කිරීම් හෙවත් නොසලකාහැරීම් අතින් අෆ්ගනිස්ථානය ප්‍රමුඛ රාජ්‍යයකි.]]
ජීව විද්‍යාත්මක,නීතිමය,සංස්කෘති ආදී වශයෙන් මිනිසා ලිංගික බෙදීමකට ලක්කර ඇත.මානව සමාජය තුල බිහිවූ මුල්ම සමාජ ස්ථරායනය ලෙස ගැහැණු පිරිමි භේදය බව ඒංගල්ස් වැනි දාර්ශනිකයන් පවසයි.අතීත මානවයන් ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයම තමාට අවශ්‍ය ආහාර එක්රැස්කරගත් අතර පසුව පිරිමි මානවයා විසින් තම ශක්කිය මගින් වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් නිපදවීමට හැකිවිය.පසුව මෙම ශ්‍රමයේ අතිරික්තය පිළිබද ඇතිවූ හැගීම මගින් පුරුෂයා ගැහැණිය අභිබව තම බලය තහවුරුකර ගැනීමට යොමුවිය.පිරිමියාට වඩා ගැහැණියට ජීව විද්‍යාත්මක බාධාවන් රැසක් මධ්‍ය යේ තම කටයුතු කරගෙන යාමේදී ශක්තිමත් පුරුෂයාගේ රැකවරණය ලැබීමට සිදුවිය.මෙසේ ගැහැණු පිරිම් සමාජ ස්ථරායනයට ඉතා දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවතී.සාමන්‍යයෙන් බොහෝ සමාජවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ස්ථරායනය හා ශ්‍රම විභජනය වැඩිවිය පැමිණීමත් සමග ආරම්භ කරයි..&lt;ref&gt;Salomone, Rosemary C. &quot;Are Single-Sex Schools Inherently Unequal? Same, Different, Equal: Rethinking Single-Sex Schooling.&quot; &quot;Michigan Law Review.&quot; 102(6):1219-1244&lt;/ref&gt; ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික සමාජවල ගැහැණු පිරිම් සමාජ භූමිකා නිර්මානයේදී ගැහැණියට අඩු වරප්‍රසාද,අඩු අයිතිවාසිතම්,වැඩි වගකීම් ආදී විවිධ අසාධාරනයන්ට ගැහැනියට ලක්වීමට සිදුවේ.විශේෂයෙන් මෙම අසාධාරන ලිංගික බෙදීම් කෙරේ ආගමික විශ්වාස හේතුවේ.&lt;ref name=&quot;World Bank 2012&quot;&gt;The World Bank. 2012. &quot;Gender Equality and Development: World Development Report 2012.&quot; Washington, D.C: The World Bank.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nussbaum, Martha C. 2003. &quot;Women's Education: A Global Challenge.&quot; &quot;Signs: Journal of Women in Culture and Society&quot; 29(2): 325–355&lt;/ref&gt; මුස්ළිම් හින්දු සමාජවල හා දකුණු ආසියාතික රටවල ස්ත්‍රීන් මෙලෙස දැඩි පිඩනයකට පත්වීම සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;Wilkinson-Weber1999&quot;&gt;{{Cite book|last=Wilkinson-Weber|first=Clare M.|date=25 March 1999|title=Embroidering Lives: Women's Work and Skill in the Lucknow Embroidery Industry|url=https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk|page=[https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk/page/74 74]|publisher=SUNY Press|language=English|isbn=9780791440889|ISBN=9780791440889|quote=Purdah regulates the interactions of women with certain kinds of men. Typically, Hindu women must avoid specific male affines (in-laws) and Muslim women are restricted from contact with men outside the family, or at least their contact with these men is highly circumscribed (Papanek 1982:3). In practice, many elements of both &quot;Hindu&quot; and &quot;Muslim&quot; purdah are shared by women of both groups in South Asia (Vatuk 1982; Jeffery 1979), and Hindu and Muslim women both adopt similar strategies of self-effacement, like covering the face, keeping silent, and looking down, when in the company of persons to be avoided.}}&lt;/ref&gt; ආගමික විශ්වාස මත ඇතැම් ගැහැණු දරුවන්ට හා ස්ත්‍රීන්ට තම සිරුර සම්පූර්ණ වැසෙනසේ ඇඳුම් ඇදීමට සිදුවේ.තමා කැමති විලාසිතා අනුව ඇඳුම් ඇඳීමට ඔවුන්ට අවසර නැත.සිරුර නිරාවරණය වන ඇඳුම් ඇඳීම අධික උෂ්ණත්වය පවතිනවිට පවා මෙසේ සිරුර ආවරණය කරගෙන සිටීමට සිදුවීම නිසා ඔවුන් දැඩි ශාරීරික වදයකට ලක්වේ.ඒසේම මෙම රටවල ස්ත්‍රීන්ගේ අස්ථිවල ශක්තිය ඉතා අඩුය.ඉක්මනින් ඔස්ට්‍රියෝපොරෝසියස් වැන් රෝග වලට පහසුවෙන් ගොදුරුවේ.හිරු එළියන් ලැබෙන විටමින් D පවා ලබාගැනීමට ඔවුනට නොහැකි වන්නේ තම සිරුර මෙසේ ආවරණයකරගෙන සිටීමට සිදුවන නිසාය.

== ගැහැනු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ==
ලෝකයේ බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ක්‍රියාත්මකවේ.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන් ගබ්සා කිරීම,ලිංග ඡෙදනය,ළමා විවාහ,ළමා අපයෝජන,නම්බුව උදෙසා කරන මිනී මැරුම් ප්‍රධානය.මෙයින් බොහෝ අපරාධ ආගම සංස්කෘතිය හා සම්ප්‍රධායන් මත සිදුවේ.

ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීම ඇතැම් අග්නිදිග ආසියාතික රටවල,දකුණු ආසියානු රටවල මැද පෙරදිග රටවල මෙන්ම ඇතැම් යුරෝපා රටවල පවා ක්‍රියාත්මකවේ.ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාසයන් අනුව ගැහැණු දරුවකු උපත ලැබීම අවාසනාවක් ලෙස සළකනු ලබයි.ආගමික හා සංස්කෘතික හේතුමත ගැහැණු දරුවකු හදාවඩා ගැනීම පවුලට බරක් ලෙස සළකයි.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු හදාවඩා ගැනීමේදී දෙමාපියන්ට හා ඇගේ පවුලේ ඥාතීන්ට විවිධ ගැටළු රැසකට මුහුණ දීමට සිදුවේ.ඇයව පුරුෂයන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම වැඩිවිය පැමිනීම ආදියේදී විවිධ උස්සව චාරිත්‍ර සිදු කිරීම විවාහයේදී දෑවැදි ලබාදීම,විවාහයෙන් පසු ඇය වැන්දඹුවක් වුව හොත් සමාජයෙන් ලැබෙන පීඩනය ආදී ගැටළු රැසකට සාම්ප්‍රධායිත ගතානුගතික අදහස් රජයන සමාජවල දෙමාපියන්ට විඳදරා ගැනීමට සිදුවේ.මෙවන් ප්‍රශ්න නිසා කලල අවධියේදීම ස්ත්‍රී කලල විනාශ කිරීම ඉන්දියාව වැනි රටවල බහුලව සිදුවේ.ඇතැම් විට දියණියක් උපත ලැබුන පසු ඇයව ළදරු අවධියේදීම මරා දැමීමද දකුණු ආසියාතික හා මැදපෙරදිග රටවල සිදුවේ.

ලිංග ඡෙදනයද සම්ප්‍රධායික සමාජවල පවතින ඉතා අමානුෂික ආගමික චාරිත්‍රයකි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන්ගේ බාහිර ලිංගික අවයවයට අයත් යෝනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මේ සදහා බ්ලේඩ් තල වැනි සියුම් අයුධ යොදාගනී.මෙම ක්‍රියාවලියේදී දරියන් දැඩි වෙදනාවකට ලක්වන අතර මෙම තුවාල වර්ධනයවී දරුණු ආසාධන තත්වයන්ට ගොදුරුවේ.ඇතැම්විට මෙම නිසා මරණය පවා සිදුවේ.මෙම ලිංග ඡෙදන ආගමික චාරිත්‍රය රටවල් 28 පමණ පවතින බව ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවසයි.බොහෝ රටවල මෙම ආගමික චාරිත්‍රය තහනම් කර ඇත.

ළමා විවාහයන්ද ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය පෙන්වා දෙයි.මෙහිදී ඉතා කුඩා වයසේ පසුවන දැරියන් එම වයසේම පසුවන පිරිමි දරුවකුට විවාහකරදීම හෝ එසේත් නැතිනම් කුඩා දැරියක මහළු පුද්ගලයෙකුට විවාහකරදීම මෙහිදී සිදුවේ.ඇතැම් අවස්ථාවලදී කුඩා දැරියන් වැඩිහිටි පුරුෂයෙකුට විවාහ කර දුන්විට මදු සමයේදීම දැරිය බරපතල ලිංගික හිංසනයන්ට ලක්වී මරුමුවට පත්වීම පවා සිදුවේ. 

දකුණු අසියාතික රටවල බෞද්ධ හා හින්දු සංස්කෘතීන් තුල කිල්ල පදනම් කරගනිමින් දැරියන්ට පිඩා සිදුකිරීම දක්නට ලැබේ.විශේෂයෙන් මල්වරවීම හා අර්ථවය පදනම් කරගෙන මෙම සංකල්ප ක්‍රියාත්මකවේ.දරු උපත,මල්වරවීම හා මරණය ප්‍රධාන කිලි ලෙස සළකන අතර මාසික ඔපස්වීම හා කන්‍යාභාවය අහිමිවීමද කිලි සහිත බව පැවසේ.මල්වරවීම සිදුවන දිනවල නිවසක මුල්ලක රදවා තබාගැනීම ඇයට ඇතැම් ආහාර පාන නොදීම විශේෂ ආහාර පමනක් ලබාදීම,පුරුෂයන්ට සම්මුඛවීම වැළැක්වීම,නෑම වැනි පිරිසිදු කිරීම් සිදු නොකිරීම ආදි බොහෝ තහංචි වලට කල් කිරීම සිදුවේ.මෙම චාරිත්‍ර බොහෝමයක විද්‍යාත්මක පදනමක් නැතිබව නාරි හා ප්‍රසව වෛද්‍යවරුන් පෙන්වා දෙයි. 

ගැහැණු ළමුන් අපයෝජනයට පත්කිරීම් සෑම රටකින්ම පාහේ වාර්ථාවේ.ඒ අතර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ළමා අපයෝජන වැඩිබව සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ අදහසයි.වැඩිහිටියන් විසින් කුඩා දැරියන් දූශනයට පත්කිරීම සිදුවේ.මෙවන් සිදුවීම් වලදී වැඩි වශයෙන්ම දැරියන් දූශනයට ලක්වී ඇත්තේ ඉතා හිතවත් ඥාතීන් අතින්වීම ඉතා කණගාටු දායකය.ඇතැම්විට පියා විසින් දුව දූශනය කිරීම,සහෝදරයා විසින් දූශනයට ලක්වීම හෝ සමීපතම ඥාතීන් අතින් අපයෝජනයට ලක්වීම් වාර්ථාවේ.සුළු වශයෙන් සමලිංගිකව අපයෝජනයට ලක්වන දැරියන්ද සිටී. 

දැරියන් ළමා ගණිකා වෘතියේ නිරත කරවීමද බොහෝ අසියාතික රටවල දක්නනට ලැබේ.වයස අවුරුදු 18ට අඩු කුඩා දැරියන් ළමා ගණිකා වෘතියේ නිරත කරවීම තායිලන්තය කාම්බෝජියාව වැනි රටවල බහුලව පවතී.මෙම ජාවාරම් සංචාරක කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව සිදුවේ. 

ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහිව සිදුවන ආගමික හා සංස්කෘතික හේතු අලලා ඇවන ප්‍රචණ්ඩත්වයන් අතරින් නම්බුව උදෙසා මරා දැමීම් ඇතැම් රටවල සිදුවේ.ප්‍රේම සම්බන්ධතා ඇතිකර ගැනීම,විවාහ පූර්ව ලිංගික සම්භන්දතා ඇතිවීම,දූශනයට ලක්වීම,කන්‍යෘභාවය අහිමිවීම,අනියම් සම්බන්දතා අසම්මත විවාහ ආදියට වරදකරුවන් වන දැරියන් මරා දැමීම මැදපෙරදිග,අප්‍රිකානු හා දකුණු ආසියාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින දැඩි ආගමික හා සම්ප්‍රධායික සමාජවල මේ තත්වය දක්නට ලැබේ.පවුලට සිදුවන අගෞරවයෙන් වැළකීමට ඇගේ පවුලේ ඥාතීන් විසින්ම මෙසේ දැරියන් ඝාතනය කරයි.දැඩි ආගමික විශ්වාස පවතින සමාජවල මෙය සිදුවේ. 

== සෞඛ්‍ය ==
ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල පිරිම් දරුවන්ට වඩා අඩු වටිනාකමක් ගැහැණු ළමුන්ට ලබා දෙයි.ඒම නිසා ඔවුන් කොන් කිරීමකට ලක්වේ.මෙවන් සංස්කෘතීන් තුල අඩු වයසේ පසුවන ගැහුණු දරුවන් විවාහකරදීම සිදුවේ.මෙසේ විවාහවන ඇතැම් ගුහුණු දරුවන් ලිංගික හිංසනයන්ට ගොදුරුවීම සිදුවේ.අඩු වයසේදී ගැබ් ගැනීම නිසා දරුණු සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට හා මතෘ මරණයන්ට ගොදුරුවේ.ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල කන්‍යාභාවය වැනි ආකල්ප නිසා දැර්යක යමෙකු අතින් දූශනයවූ විට එම දූශකයාටම බලහත්කාරයෙන් විවාහකරදීම සිදුවේ.ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික මතවලින් ගහන දියුණු වෙම්න් පවතින රටවල මෙම තත්වයන් බහුලය.ලිංග ඡෙදනය වැනි ආගම්ක චාර්ත්‍ර හේතුවෙන් ලොව පුරා බොහෝ දැරියන් දැඩි සෞඛ්‍යමය අවධානමකට ලක්වේ.

== ළමා ශ්‍රමිකයින් ==
බොහෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ගෘහාශ්‍රිත කාර්‍යයන් සඳහා වැඩි වශයෙන් ගැහැනු ළමෝ යොදාගැනෙති. මෙසේ ළමා ශ්‍රමිකයන් ලෙස දැරියන් යොදා ගැනීම නිසා ඔවුන්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වේ. ඇතැම් දෙමාපියන් මෙසේ ගැහැනු දරුවන් මෙහෙකාර සේවයේ යොදවන්නේ අනාගතයේ විවාහ ජීවිතය සාර්ථකව ගෙනයාමට පෙර පුහුණුවක් ලෙස සලකා ය. බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ගැහැනුන් නිවෙස් තුළ පවතින කාර්‍යභාරයන් සඳහාම වෙන්වී ඇතැ යි යනු එම සංස්කෘතිවල පිළිගැනීම යි. ඔවුන්ට ස්වාධීනත්වය අහිමි කර ඇති අතර සැමියාගේ මෙහෙකාරිය බවට පත්වී ඇත.

== ළමා අයිතිවාසිකම් ==

== කලාව සහ සාහිත්‍ය ==

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

== මේවාත් බලන්න ==
[[ගොනුව:Circumcision_Female_Genital_Multilation_FGM_October_2010.jpg|thumb|ආගමික චාරිත්‍රයක් ලෙස ලොවපුරා මිලියන ගණනක් ගැහැණු දරුවන්ගේ ලිංග ඡෙදනය සිදු කරනු ලබයි. මෙම චාරිත්‍රය අප්‍රිකාව,&lt;ref name=&quot;Female Genetic Mutilation/Cutting&quot;&gt;[http://www.unicef.org/esaro/UNICEF_FGM_report_July_2013_Hi_res.pdf Female Genital Mutilation/Cutting] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203011547/http://www.unicef.org/esaro/UNICEF_FGM_report_July_2013_Hi_res.pdf|date=2013-12-03}} UNICEF, (July 2013)&lt;/ref&gt; මැදපෙරදිග ,&lt;ref name=&quot;FGM - Where is it practiced&quot;&gt;[http://www.endfgm.eu/en/female-genital-mutilation/what-is-fgm/where-is-it-practised/ FGM - Where is it practiced?] European Campaign on FGM &amp; Amnesty International (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://kurdistantribune.com/2013/tackling-female-genital-mutilation-kurdistan-region/?doing_wp_cron=1380490541.5694770812988281250000 Tackling Female Genital Mutilation in the Kurdistan Region] Sofia Barbarani, The Kurdistan Tribune (March 4, 2013)&lt;/ref&gt;  හා මලයාසියාව ඉන්දුනීසියාව වැනි ඇතැම් මුස්ළිම් රටවල සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;World Health Organization 1998&quot;&gt;World Health Organization, Female genital mutilation: an overview. 1998, Geneva: World Health Organization&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;William G. Clarence-Smith 2012 pages 124-146&quot;&gt;William G. Clarence-Smith (2012) ‘Female Circumcision in Southeast Asia since the Coming of Islam’, in Chitra Raghavan and James P. Levine (eds.), Self-Determination and Women’s Rights in Muslim Societies, Brandeis University Press; {{ISBN|978-1611682809}}; see pages 124-146&lt;/ref&gt;  ලොවපුරා මනව හිමිකම් සංවිධාන මෙම ආගමික චාරිත්‍රයට එරෙහිව හඩනගමින් සිටී]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|26em}}

== සිංහල මූලාශ්‍ර ==
* අබේපාල රෝලන්ඩ් (2014) සාර ප්‍රකාශන කොට්ටාව</text>
      <sha1>9q141rjhmxzqi3gkry6v9yrwboso0ea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802607</id>
      <parentid>802594</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>error fixed</comment>
      <origin>802607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66711" sha1="cmzx3goiigmqjtpwr9565672hg3fmvs" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; margin-bottom: 10px;&quot;
|+ id=&quot;4&quot; |ගැහැණු ළමයි
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |
{| id=&quot;9&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center;font-size:88%;line-height:1.25em;margin:auto;width:405px&quot;
| id=&quot;12&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;13&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Madagascar_Kids_6_(4818206700).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;15&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;16&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Children_Reading_Pratham_Books_and_Akshara_-_Flickr_-_Pratham_Books_(16).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;18&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;19&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:IMG_6609_-_My_7_yrs_niece's_missing_teeth_-_Foto_Giovanni_Dall'Orto_March_2007.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
|- id=&quot;21&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;
| id=&quot;22&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;23&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Uzbeki_girl.jpg|133x133පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;25&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;26&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Girl_of_Tibet.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;28&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;29&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Mam_people.jpg|133x133පික්]]&lt;/div&gt;
|- id=&quot;31&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;
| id=&quot;32&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;33&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Anuak_Girls,_Dimma_(10399695426).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;35&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;36&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Aodai-nonla.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;38&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;39&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Girl_from_Egypt.JPG|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
|}
|}
'''ගැහැණු ළමයෙකු''' යනු උපතේ සිට වැඩිවිය දක්වා වයසේ සිටින  ස්ත්‍රී ලිංගයට අයත් මානවයන්ය වශයෙන් දැක්විය හැක.මොවුන් ළමා අවධියේදී ගැහැණු ළමයින් ලෙසත් පරිනත අවධියට පත්වූ විට ගැහැණිය ලෙසත් හදුන්වයි.තරුණ ස්ත්‍රිය යන තේරුමෙන්ද ගැහැණු ළමයා ලෙස හදුන්වයි.&lt;ref name=&quot;girl&quot;&gt;dictionary.com, ''[http://dictionary.reference.com/browse/girl girl]'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; 

== නිරුක්තිය ==
ඉංග්‍රීසි බසින් ගැහැණු ළමයා යන්න හදුන්වන ''girl ''යන වචනය මධ්‍යතන යුගයේදී එංගලංතයේ විසූ ඇංලෝ සැක්සස්වරුන්ගේ බසේ පැවති ''gerle'' යන වචනයෙන් බිදී ආවකි..&lt;ref&gt;''Webster's Revised Unabridged Dictionary'' (1913), ''[http://dictionary.die.net/girl girl] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122062740/http://dictionary.die.net/girl|date=2009-01-22}}'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; ඇංලො සැක්සස්වරුන්ගේ මෙම වචනයේ අරුතවී තිබුනේ ඔවුන් භාවිතකල ඇදුමක නමකි.

අවිවාහක ස්ත්‍රියන් හැදින්වීමටද ඇතැම්විට ගැහුණු ළමයා යන යෙදුම යොදාගනී. සිංහල බසින් දැරිය, ළදැරිය, කෙල්ල, ළමිස්සි, මානවිකාව, බාලිකාව, ගැටිස්සී, පැටික්කී, යුවතිය, කුමරිය, සිසුවිය ආදී නාමයන්ද භාවිතවේ.

=== වැඩිහිටි ගැහුණු ළමයි ===
ඇතැම් විට ලිංගිකව පරිනතවූ ස්ත්‍රීන්ටද ගැහැණු ළමයා ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරන අවස්තා ඇත.විශේෂයෙන් තරුණ ස්ත්‍රීන්ට මෙසේ අමතයි.මෙය සමාජයේ පවතින භාෂා ව්‍යවහාරයන් අනුව තීරණයවේ.

ලේඛනයේදී ලේඛකයා විසින් තමාගේ අභිමතය පරිදි තරුණ ස්ත්‍රීන්ට ගැහැණු ළමයි ලෙස ව්‍යවාහාරකලහැක.විශේෂයෙන් කාව්‍ය හා හීත වැනි සෞදර්‍යාත්මක නිර්මානයන්හිදී තරුණ ස්ත්‍රීය ගැහැණු ළමයෙකු ලෙස දැක්වීමට කවියන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.පරිණත ස්ත්‍රියකට වඩා ගැහැණු දරුවකුතුල සෞදර්‍යාත්මග අගයක් ඇතිබව පිළිගැනේ.

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:BlockStatueOfSenenmutAndNeferura-LeftProfile-BritishMuseum-August19-08.jpg|වම|thumb|207x207පික්|නෙෆච කුමරිය ඇගේ මවු ඇකයේ සිට ශිල්ප උගනිමින්.]]

=== අධ්‍යාපනය ===
[[ගොනුව:El_bieta_I_lat_13.jpg|thumb|198x198පික්|පළමු එළිසබත් රැජින වයස අවුරුදු 13 දී]]
අතීතයේ ඊජිත්තුවාසීන් අතර ගැහැණු ළමයින්ටද හොද අධ්‍යාපනයක් ලැබීමේ අවස්ථාව සැළසී තිබිණ.ඊජිත්තු රජ කුමරියකවූ නෙෆච ඇගේ මව යටතේ ශිල්ප හැදෑරීය.ඊජිත්තුවේ රාඣ්‍ය විචාලූ රැජිනියන් කිහිප දෙනෙක් පිළිබඳව ඉතිහාසයේ සඳහන්වේ.ඊජිත්තු වාසී කාන්තාවන් එකළ ඉහළ සමාජ මට්ටමක් සහිතව වැජබිණ..&lt;ref name=&quot;Tyldesley1&quot;&gt;Tyldesley, Joyce. Chronicle of the Queens of Egypt. p.98 Thames &amp; Hudson. 2006. {{ISBN|0-500-05145-3}}&lt;/ref&gt; නයිල් නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ කාන්තාවන්ට හා පුරුෂයන්ට වඩා හොස සමාජ මට්ටමක් තිබුනද ලිංගිකත්වය මත පදනම්වූ ශ්‍රම විභජනයක්ද පැවතින.කාන්තාවන් බොහෝවිට ගෘහාශිත වැඩවල නිරවිය.එහෙත් ඉහළ පැලැන්තියට අයත් ස්ත්‍රීන් ව්‍යාපාර කටයුතු වලද නිරතවිය.ගැහැණු හා පිරිමි දරුවන් අතර අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වෙනසක්ද පැවතිණ.පිරිමි දරුවන්ට විධිමත් පාසැල් අධ්‍යාපනයක් ලැබුන අතර ගැහැණු ළමුන්ට නිවසේ සිට අධ්‍යාපනය ලැබීමට සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

දකුණු අසියාවේ අතීත වෛදික යුගයේ පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපනය ලබාදුන් අතර ගැහැණු ළමයින්ට එවන් අවස්ථා අහිමිව තිබිණ.පිරිමි දරුවන් පමණක් ගුරුවරයෙකු වෙත ගොස් ගුරුවරයාගේ නිවසේ රැදී සිටිමින් ඔහුට උදවු උපකාර කරමින් ශිල්ප උගතයුතුවිය.ගැහැණු ළමුන්ට කිසිදු වේද මන්ත්‍රයක් ඉගෙනීමට අවසර නොතිබින.ඔවුන් ළමා කාලයේ පියා යටතේද,තරුණ අවධියේ සැමියා යටතේද,මහළු අවධියේ පුතුන් යටතේද සිටියයුතුවිය.ඇයට කිසිදු ස්වාධිනත්වයක් නොලැබිණ.
[[ගොනුව:Győr,_Káptalandomb,_Szent_László_napi_körmenet_a_Gutenberg_tér_felől_nézve._Fortepan_27142.jpg|thumb|හංගේරියාවේ පාසැල් සිසුවියන්(1939)]]
ගැහැණු ළමුන් සදහාද විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලැබාදීම ආරම්භ කෙරෙන්නේ යුරෝපා සමාජයේය.18 වන සියවස වනවිට යුරෝපය පුරා විධිමත් පාසැල් ආරම්භවිය.ඇතැම් පාසැල් පෞද්ගලික පාසැල් විය.ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පසු ප්‍රංශය තුලද අධාපනයේ දියුණුවක් ඇතිවිය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Melton, James Van Horn.|year=2001|title=The Rise of the Public in Enlightenment Europe|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; කෙසේ නමුත් යුරෝපයේ බිහිවූ මෙම විධිමත් පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුලද ගැහැණු ළමුන්ට ලැබුනේ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය පමණකි.ද්වීතීය අධ්‍යාපනය ඔවුන්ට අහිමිව තිබිණ.19 වන සියවසයෙන් පසු යුරෝපයේ මෙම ක්‍රමය වෙනස්වී ගැහැණු ළමුන්ට ද ද්වීතීය අධ්‍යාපන අවස්ථා හිමිවිය.

යටත් විජිතකරණයත් සමග විධිමත් පැසැල් අධ්‍යාපනය දකුණු අසියාව තුලද ව්‍යාප්තවිය.මුල් යුගයේ වැඩි වශයෙන්ම පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපන අවස්ථා ලැබුන අතර පසුව ක්‍රමයෙන් ගැහැණු ළමුන්ටද අධ්‍යාපන අවස්ථා විවරවි

=== වැඩිවිය පැමිණිම ===
[[ගොනුව:First_communion_argentina_1923.jpg|thumb|209x209පික්|ගැහැණු ළමයෙකු මුලින්ම පල්ලියට යාම]]
[[ගොනුව:Fiesta_de_los_Quince_en_Nicaragua.jpg|වම|thumb|225x225පික්|නිකරගුවාවේ ගැහැණු ළමයෙක්]]
ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර විවිධ සංස්කෘතීන් තුල දක්නට ලැබේ.ජපානයේ ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවියට පැමිණීමේ චාරිත්‍රය මෙසේ සිදු කරයි.මෙම සාම්ප්‍රධායික උස්සවය ෂි ගෝ සන් නමින් හදුන්වයි.මෙහි අරුත හත පහ තුන යන්නයි.මේ සදහා අවුරුදු පහ සහ හත වයස්වල පසුවන ගැහැණු ළමුන් හා වයස අවුරුදු තුන හා පහ යන වයස්වල පිරිමි ළමුන්ද සහභාගීකරගනී.මෙම උස්සවය නොවෙම්බර් 15 දිනකදී සිදුකරයි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන් සාම්ප්‍රධායික කිමෝනාවකින් සැරසෙයි.පසුව ඇය තම පවුලේ අය සමග පන්සලවෙත ගමන්කරන්නෝය.මෙසේ පන්සලට යන ඇය ආගමික වතාවත්වලට සහභාගී වන්නීය..

බොහෝ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාස මත පිහිටා සිදුකරනු ලබයි.කතොලික ආගම් අදහන ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල මුල්වරට ගැහැණු ළමයෙකු පල්ලියට යාම උස්සවාකාරයෙන් සිදුකරයි.මෙය සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු හතේදී පමණය.මෙහිදී ඇයට සුදු ඇඳුමින් සැරසී සිටී.කුවා වේලයක්ද පළඳී.හිස මල්වලින් සරසයි.

ඇතැම් රටවල මුල්ම ඔපස්වීම උස්සවාකාරයෙන් සමරනු ලබයි.මෙහිදී පළමු ඔපස්වීම දැනගත්විය ඇයව කාමරයක රඳවා තබයි.මෙම කාලය තුල පිරිමින් සමග කිසිදු සංනිවේදනයක් කිරීම තහංචිය.ඇය රඳවා සිටින කුටියට පිරිමින් යෑම තහනම්ය.මෙම කාලය තුල ඇයට විශේෂිත ආහාර පමණක් ලබාදෙයි.ස්නානය කිරීමද නොකරයි.චාරිත්‍රාණුකූලව ඇගේ මව හෝ වෙනත් ස්ත්‍රියක් විසින් ජොතිෂ්‍යෙව්දියකු වෙතගොස් මල්වර මංගල්‍ය පැවැත්වියයුතු දිනය දැනගනී.නැකැත්කරු විසින් නියම කරනලද දිනයේදී ඇයව නහවා අදුත් වස්ත්‍ර අන්දවා උස්සව සභාවට කැදවාගෙන එනු ලබති.දකුණු ආසියාතික රටවල පවතින මෙම මල්වර උස්සවයේ චාරිත්‍ර චාරිත්‍ර ඒඒ ප්‍රදේශයන්ට ආවේනික චාරිත්‍ර මත සිදු කරයි.ආගමික විශ්වාස කුලය ජාතිය ප්‍රෙද්ශය මත මෙම චාරිත්‍රවල වෙනස්කම් පවතී.

ලතින් ඇමරිකානු රටවල ගැහැණු ළමුන්ගේ පහලොස්වන උපන්දිනය උස්සවාකාරයෙන් සමරති.මෙය වෙත් උපන්දින වලින් වෙනස්ව විශේෂිත අයුරින් සමරති.&lt;ref&gt;[http://www.usccb.org/liturgy/quinceanera.shtml U.S. Conference of Catholic Bishops.]&lt;/ref&gt;

=== ගැහැණු ළමුන් විවාහයට සූදානම් කිරීම ===
[[ගොනුව:PikiWiki_Israel_5701_Cooking_Lesson.jpg|thumb|ගැහැණු ළමුන් සදහා ඉවුම් පිහිම් වැඩ උගන්වන පංතියක්.]]
බොහෝ ආසියාතික සමාජවල ගැහැණු ළමයෙකු විවාහකර දීමට පෙර විවිධ දෑ උගතයුතු විය.මෙම කාරණා බොහෝවිට ආගමික සංස්කෘතික හා ආර්ථික කාරණාවිය.ආසියාතික සමාජයන් පුරුෂ මූලික සමාජවූ බැවින් ස්ත්‍රීන්ට ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම වෙනුවට තම සැමියාට යටත්ව ජීවත්වීමට සිදුවේ.එහිදී තම සැමියාගේ ඕනෑ එපාකම් පිරිමැසීම,දරුවන් හදාවඩා ගැනීම,ඉවුම් පිහුම් කටයුතු ගෙදරදොර කටයුතු සිදුකිරීම බොහෝ කර්‍යයන් රැසක් ආසියාතික සමාජවල ස්ත්‍රීන් අතින්ම සිදුවේ.

අතීත ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරයේ හා එක්සත් රාජධානියේ 19 වන සියවස දක්වා කාලය තුල විවාහ අපේක්ෂිත ගැහැණු ළමුන්ට ගෙදරදොර කටයුතු,මැහුම් ගෙතුම්,ආහාර පිසීම,ගෙවතු වගාව,ප්‍රථමාධාර වැනි කටයුතු ඉගැන්වීම සිදුකරන ලදී.මෙම ක්‍රියාකාරකම් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතගෙන ආ චාරිත්‍ර ලෙස පැවතිය.පවුලේ වැඩිහිටි කාන්තාවන් තරුණ ගැහැණු ළමුන්ට දැනුම බෙදාදීම සිදුකළහ.

අතීත චීනයේ ටැං රාජවංශයේ පටන් ගැහැණු ළමුන්ගේ දෙපා බැඳීමේ චාරිත්‍රයක් පැවතිණ.මෙම චාරිත්‍රය වංශවත් පවුල්වල බහුලව සිදුවිය.මෙසේ කකුල් බැඳීම මගින් දෙපා කුඩා වීම ඉතා යහපත් දෙයක් ලෙස ඔවුන් විශ්වාස කළහ.කුඩා කකුල් සහිත ස්ත්‍රීන්ට සාර්ථක විවාහ දිවියක් ගතකලහැකිබව ඔවුන් තුල පැවති අදහසවිය.මෙම චාරිත්‍රය 20 වන සියවස දක්වාම පැවතිණ.වයස අවුරුදු හතේදී පමණ මෙම දෙපා බැඳීම සිදු කරඇත..&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

මීට අමතරව චීන ස්ත්‍රීන් අවිවාහක තත්වයේ පසුවන්නේ නම් කොන්ඩ කැරලි දෙකකට බෙදා ගොතනු ලබයි.විවාහවූ පසු තනි කොණ්ඩයත් ලෙස ගොතනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Perkins|first=Dorothy|year=2000|title=Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.|url=https://archive.org/details/encyclopediaofch0000perk|location=New York, NY|publisher=Checkmark Books}}&lt;/ref&gt;

ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල විවාහයට ප්‍රථම ලිංග ඡෙදනය සිදුකරනු ලබයි.මෙහිදී වැඩිවියට පත් ගැහැණු ළමුන්ගෙ යොනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මෙම චාරිත්‍රය ඉතා භයානය ක්‍රියාවලියකි.මෙම නිසා ඇතිවන තුවාල හේතුවෙන් දීර්ඝ කාලීන සෞඛ්‍ය ගැටළු ඇතිවේ.ඇතැම්විට මරණය පවා සිදුවේ.මෙම බොහෝ රටවල තහනම් කරඇති චාරිත්‍රයකි.ඇතැම් අප්‍රිකානු හා අරාබි රටවල මෙය තවමත් පවතී.

== ජනවිකාශනය ==
[[ගොනුව:China1982-326.jpg|thumb|ගැහැණු හා පිරිමි පරතරය ඉතා බරපතලලෙස චීනයේ දක්නට ලැබේ.]]
[[ගොනුව:2012_Birth_Sex_Ratio_World_Map.jpg|වම|thumb|250x250පික්|World map of birth sex ratios, 2012]]
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමීක්ෂණ අනුව එරට පිරිම් ළමුන්ගේ අනුපාතය ගැහැණු ළමුන්ට වඩා වැඩිය.පිරිමි දරු උපත් 105 කට ගැහැණු දරු උපත් 100 ලෙස වාර්ථාවී ඇත,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt; එහෙත් ගැහැණු ළමුන්ගේ ළදරු මරණ අනුපාතය පිරිමි ළමුන්ට වඩා යහපත් තත්වයක් ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=James WH|author=James WH|year=1987|title=The human sex ratio. Part 1: A review of the literature|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;nextAction=lnk&amp;base=MEDLINE&amp;exprSearch=3319883&amp;indexSearch=UI&amp;lang=i|journal=Human Biology|volume=59|issue=5|pages=721–752|pmid=3319883|PMID=3319883|access-date=August 2011|accessdate=August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=James WH|author=James WH|year=1987|title=The human sex ratio. Part 2: A hypothesis and a program of research|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;nextAction=lnk&amp;base=MEDLINE&amp;exprSearch=3319883&amp;indexSearch=UI&amp;lang=i|journal=Human Biology|volume=59|issue=6|pages=873–900|pmid=3327803|PMID=3327803|access-date=August 2011|accessdate=August 2011}}&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ ජනසංඛාලේඛන වාර්ථා අනුව පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය පහළ අගයක් ගනී.&lt;ref&gt;[http://www.actionaidusa.org/sites/files/actionaid/child_sex_ratio_-_presentation_by_census_commissioner.pdf CHILD SEX RATIO IN INDIA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203181227/http://www.actionaidusa.org/sites/files/actionaid/child_sex_ratio_-_presentation_by_census_commissioner.pdf|date=2013-12-03}} Dr C Chandramouli, Registrar General &amp; Census Commissioner, India (2011)&lt;/ref&gt; පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 927 ලෙස වාර්ථාවේ.ඉන්දියානු සංස්කෘතියතුල ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීමේ චාරිත්‍රද පවතී.එරට ඇතැම් ආගමික හා සංස්කෘතික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු ඉපදීම අවාසනාවක් ලෙස සැළකේ.චීනයේ ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය අඩුය.පඑම අනුපාතය පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 794 ලෙස වාර්ථාවේ.අසල්බයිජානයේද පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 862 ලෙස වාර්ථාවේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt; චීනයේ මිලියන විසි පහක් පුරුෂයන්ට විවාහවීම සදහා එරටින් මනාලියක් සොයාගැනීමට නොහැකිවී ඇතැයි වොෂින්ටන්හි ජනගහන පර්යේෂණ ආයතනය පවසයි.ඇතැම් තරුණයන් මනාලියන් සොයා විදෙස්ගතවේ.ඇතැම් විට ස්ත්‍රී පුරුෂ පරතරය හේතුවෙන් විරුද්ධ ලිංගිකයන් හා විවාහ වීම වෙනුවට ඇතමුන් සමලිංගික විවාහයන්ට යොමුවේ.ලෝකයේ බොහෝ රටවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ජනගහනයේ විෂමතාවයක් ඇතිවීමට ඇතැම් ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික ආකල්ප බලපා ඇතිබව මානව විද්‍යාඥයන් පෙන්වාදෙයි.මෙයාකාරයෙන් ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික මතවාදතුල ගිලී සිටීම නිසා ගැහැණු හා පිරිමි අනුපාතයයේ පරතරය සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික මත ගරුකරන සමාජ නවීන විද්‍යාවේ සොයාගැනීම් පවා යොදා ගනිමින් ගැහැණු දරුවන් මවුකුසේදීම ඝාතනය කරනු ලබයි.උදාහරණ ලෙස ඉන්දියාව දැක්වියහැක.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,281722,00.html|title=Infanticide, Abortion Responsible for 60 Million Girls Missing in Asia|last=Karabin|first=Sherry|date=13 June 2007|work=Fox News|access-date=October 11, 2011|archive-date=13 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113132602/http://www.foxnews.com/story/0,2933,281722,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහන සංඛා ලේඛන අනුව 1871 සිට 1981 දක්වා පැවැත්වූ සංගණන අනුව මුළු ජනගහනයෙන් පුරුෂ ප්‍රතිශතය ස්ත්‍රී ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි අගයක් ලෙස වාර්ථාවී ඇත.පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති යුධ වාතාවරනය නිසා ජන සංගණන සිදු කිරීමට නොහැකිවූ අතර 2001 දී උතුරු නැගෙනහිර හැර අනෙත් පලාත් ආවරණයවනසේ පැවැත්වූ සංගණනයට අනුව පුරුෂයන් 100 කට ස්ත්‍රීන් 99.1 සේ වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 50.2% වේ.මුළු දිවයිනම ආවරණය වනසේ පැවති 2012 ජන සංගණනයේදී පුරුෂයින් 100 කට ස්ත්‍රීන් 93.8 ලෙස වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 51.6% වේ.ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව තුල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතිනබව කිවහැක.

== ජීව විද්‍යාව ==
[[ගොනුව:Pink_girls_section_of_toy_store.jpeg|thumb|200x200පික්|කැනඩාවේ ගැහැණු ළමුන් සදහා සකස්කළ විචිත්‍රවත් සෙල්ලම්බඩු]]
ගැහැණු ළමුන්ට ස්ත්‍රී ප්‍රජනන පද්ධතියට අයත් අවයව ජීව විද්‍යානුකූලව පිහිටා ඇත.ගැහැණු ළමුන් ළදරු අවස්ථාවේදී බාහිර ලිංගික අවයවයන්ගෙන් පමණක් වෙනසක් පෙන්වයි.එනම් ළදරු අවදියේදී මිනිස් දරුවකු බාහිර පෙනුමෙන් ඔහු ගේ හෝ ඇයගේ ලිංගික අනන්‍යතාවය හදුනාගත නොහැකිය.එහෙත් ලිංගික පරිනත අවදියට පත්වන විට ගැහැණු දරුවකුගේ බාහිර පෙනුමේ පැහැදිලි වෙනස්කම් පෙන්වයි.ගැහැණු දරුවන් වයස අවුරුදු  10 ත් 14 අතර කාලය තුල ප්‍රථම ඔපස්වීමේ අද්දැකීම ලබයි.එහෙත් මෙම කාලය තරමක් වෙනස්විය හැක.මෙම අවදියේදී ගැහැණු දරුවකු උසින් හා බරින් වැඩිවීම,මුහුණෙ කුරුළෑ ඇතිවීම,කලවා හා අත්ගොබ මහත්වීම,පියයුරු වර්ධනය වීම,උකුල පළල් වීම,ලිංගේන්ද්‍රිය විශාල වීම,ඉකිළි,කිහිළ හා ලිංගේන්ද්‍රිය අවට රෝම වැඩීම,ලිංගික උත්තේජනයේදී ලිංගික ස්‍රාව පිටවීම ඇතිවේ.මෙම ද්වී ලිංගික ලක්ෂණ ඇතිවීමට ඊස්ට්‍රජන් හෝමොනය හේතුවේ.&lt;ref name=&quot;Tanner&quot;&gt;(Tanner, 1990).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;U.S. menarche&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Anderson SE, Dallal GE, Must A|title=Relative weight and race influence average age at menarche: results from two nationally representative surveys of US girls studied 25 years apart|url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2003-04_111_4/page/844|journal=Pediatrics|volume=111|issue=4 Pt 1|pages=844–50|date=April 2003|pmid=12671122|doi=10.1542/peds.111.4.844}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Canadian menarche&quot;&gt;{{Cite journal|year=2010|title=Age at menarche in Canada: results from the National Longitudinal Survey of Children &amp; Youth|journal=BMC Public Health|volume=10|page=736|publisher=BMC Public Health|pmid=21110899|PMID=21110899|pmc=3001737|PMC=3001737|doi=10.1186/1471-2458-10-736|DOI=10.1186/1471-2458-10-736}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UK menarche&quot;&gt;{{Cite journal|last=Hamilton-Fairley|first=Diana|title=Obstetrics and Gynaecology|url=http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|edition=Second|publisher=Blackwell Publishing|access-date=2017-12-08|archive-date=2013-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131209051838/http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ලිංගිකත්වය හා පරිසරය ===
ගැහැණු ළමයෙකුවීම නිසාම ඇතැම් සමාජවල දැරියන් දැඩි පීඩනයන්ට හා නොසැළකිල්ලට කොන් කිරීමට ලක්වේ.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික හේතු මත දැරියන්ගේ අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ කප්පාදු කරග ආගමික හා සංස්කෘතික මත ඇත.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන්ගේ අධ්‍යාපන අයිතිය,ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ අයිතිය,ලිංගික නිදහස,විවාහ සහකරුවකු තොරා ගැනීමේ අයිතිය වැනි බොහෝ අයිතීන් ආගමික සංස්ථාව මගින් අවහිරකරනු ලැබූ සමාජ දක්නට ලැබේ.{{බහුවිධ රූපය
| align             = none
| direction         = horizontal
| width             = 170
| footer            = ඉහළ,ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පාසැල් අද්‍යාපය ලබන ගැහැණු ළමයි.මැද,පාසැල් යන ඇමරිකානු සිසුවියන්.පහළ,හයිටි රාජ්‍යයේ පාසැල් සිසුවියන්
| image1            = Young female students at Samangan.jpg
| image2            = Move In-Day 2011, Tulane University, Uptown New Orleans.jpg
| image3            = OLPC_Haiti.jpg
}}

බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ඇතත් ඇතැම් දැඩි ආගමික මතවාද රජයන සමාජවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය සීමා කර ඇත නැතහොත් කිසිදු අයුරකින් අධ්‍යාපනය ලැබීම ප්‍රතික්ෂේප කරනුලැබ ඇත.ලිංගිකත්වය නිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමි කරනු ලැබු සමාජ අතර මැද පෙරදිග හා දකුණු අසියානු රටවල් මුල්තැන ගනී.යුරෝපය හා සංවර්ධිත රටවල ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයටම සමාන අයුරින් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ලැබී ඇත.&lt;ref name=&quot;PLAN International&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;  ඇතැම් ආසියාතික රටවල ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලිංග භේදයකින් තොරව ලබන්නට හැකිවුවද ද්වීතිය අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ගැහැණු ළමුන්ට අහිමිවී ඇත.

ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන විසින් සෑම ගැහැණු ළමයෙකුටම නිසි අධ්‍යාපනය ලබාදීමට උස්සාහ ගනී.එහෙත් ඇතැම් ආගමික කණ්ඩායම් මගින් මෙයට එරෙහිව නැගී සිටිනු දක්නට ලැබේ.

=== අධ්‍යාපනය හා අභියෝග ===
[[ගොනුව:Malala_Yousafzai_par_Claude_Truong-Ngoc_novembre_2013_02.jpg|thumb|පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබීම නිසා තලෛයිබාන් අන්තවාදීන්ගේ ප්‍රහාලයට ලක්වූ මලාලා යූෂුෆ්.&lt;ref&gt;Peer, Basharat (10 October 2012), [http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2012/10/the-girl-who-wanted-to-go-to-school.html &quot;The Girl Who Wanted To Go To School&quot;], The New Yorker&lt;/ref&gt;]]
ඇතැම් බුද්ධි පරීක්ෂණයන්ට අනුව ගැහැණු ළමුන්ට වඩා පිරිමි ළමුන් ඉහළ පරිසාධන මට්ටමක් පෙන්වා ඇත.මෙසේ ගැහැණු ළමුන්තුල ඇතිවූ මෙම දුර්වලතා වලට හේතුව ඔවුන් කුඩා කාලයේ සිටම දැඩි නිති රීති චාරිත්‍ර හික්මීම් යටතේ දැඩි පීඩනයට ලක්වීම හා ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ හැකියාව මෙම නිසා අහිමිවීම බව මනෝ විද්‍යාඥයන් සොයා ගන්නා ලදී.ඒ අනුව දැඩි ශික්ෂණයක් යටතේ හැදී වැඩෙන පෙරදිග දැරියන්ට වඩා නිහස් දිවියක් ගෙවන බටහිර දැරියන් බුද්ධි මට්ටම අතින් ඉහල බව සොයාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;Emory University website, ''[http://www.emory.edu/ACAD_EXCHANGE/2005/sept/wallenqa.html Women's work?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133736/http://www.emory.edu/ACAD_EXCHANGE/2005/sept/wallenqa.html |date=2011-06-29 }}'', September 2005, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; .&lt;ref&gt;PBS.org, ''[https://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec98/naturenurture_10-20.html Nature vs. nurture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122102319/http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec98/naturenurture_10-20.html |date=2014-01-22 }}'', 20 October 1998, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; ආගමික හා සංස්කෘතික හේතුමත දැඩි පීඩනයකට ලක්වන දැරියන් අධ්‍යාපනික වශයෙන් දුර්වලතාවයක් පෙන්වයි.

එක්සත් රාජධානියේ සිදුකළ සමීක්ෂණයකට අනුව එරට පිරිමි ළමුන්ට වඩා වැඩි ලකුණු ප්‍රතිශතයක් ලබාගනිමින් දැරියන් ඉහළ අධ්‍යාපන හැකියා පෙන්නුම්කර ඇත.&lt;ref name=&quot;literacytrust&quot;&gt;literacytrust.org, ''[http://www.literacytrust.org.uk/database/stats/englandstats.html Literacy achievement in England, including gender split] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081209024937/http://www.literacytrust.org.uk/database/stats/englandstats.html|date=2008-12-09}}'', 2007, retrieved 7 December 2008&lt;/ref&gt; 1996 දී එක්සත් ජනපදයේ සිදුකළ පරීක්ෂණයකට අනුව ගණිතය ප්‍රශ්න පත්‍රයට පිරිමි ළමුන්ට වඩා අඩු ලකුඛු මට්ටමක් ගැහැණු ළමුන්ට ලැබී ඇත.අවකාශ භාවිතය සිතියම් භාවිතය වැනි ඇතැම් ගැටළු වලදී පිරිමි ළමුන්ට වඩා ගැහැණු ළමුන් දුර්වල බව සොයාගෙන ඇත.එහෙත් සන්නිවේදනය හා සංවේදනය අතින් ගැහැණු ළමුන් ඉදිරියෙන් සිටී.&lt;ref&gt;ABC News, John Berman, ''[http://abcnews.go.com/WNT/story?id=2376202 Girls Achieve Rare SAT Scores]'', 30 August 2006, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;harrisschool.uchicago.edu, ''[http://harrisschool.uchicago.edu/about/publications/research-report/rr2006/classrooms.asp Girl-Dominated Classrooms Can Improve Boys’ Early School Performance] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819010756/http://harrisschool.uchicago.edu/About/publications/research-report/rr2006/classrooms.asp|date=2007-08-19}}'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7466916.stm|title=India baby girl deaths 'increase'|date=21 June 2008|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ගැහැණු ළමුන්ගේ ඔපස්වීම සිදුවී දින 21 ත් 28 ත් අතර කාලය හෝමොන මට්ටමේ පවතින අසමබරතාවය නිසා මෙම කාලයේදී ඔවුන්ට ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකව පීඩාකාරී තත්වයක් ඇතිවන අතර මෙම කාලයතුල ඔවුන් කලහකාරී වන බවත් අධ්‍යාපනික කටයුතුවලට බාධා ඇතිවන බවත් නාරි විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි.මෙම අවධිය තුල ඔවුන් විභාග වලින් අසමත්වීම හා අඩු ලකුණු ලබා ගැනීම් සිදුවන බව පර්යේෂකයන් පවසයි.අවකාශ භාවිතය අතින් ගැහැණු ළමුන් පිරිමි ළමුන්ට වඩා දුර්වලය.ඒහෙත් ඔවුන්ගේ සංවේදී බව ඉතා තියුණුය.පෙනීම ඇසීම ගඳ සුවඳ දැනීම හා රස දැනීම අතින් ගැහැණු ළමුන් පෙරමුණ ගනී.එසේම එකවර කාර්‍ය රැසක් සිදුකිරීමටද ගැහැණු ළමුන් දක්ෂය.ගැහැණු ළමුන් ලෝකය ත්‍රිමානව දකින අතර පිරිමි ළමුන් ද්විමානව දකී.

=== අධ්‍යාපනික බාධක ===
ආගමික හා සම්ප්‍රධායික මතවාද දැඩිව පවතින රටවල ගැහැණු දරුවන්ට නිසි අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය නොලැබී යයි.ළමා විවාහ,කුඩා කාලයේදී ගැබිනියකවීම,ආගමික හා සංස්කෘතික විශ්වාස මේ අතර මුල්තැන ගනී.ගැහැණු දරුවකු වීම නිසාම බොහෝ සාම්ප්‍රධායික මතවාද පවතින රටවල ගැහැණු දරුවන් ලිංගික ක්‍රියාවලින් ඈත්කර තැබීමට පාසැල් බාධාවක් ලෙස සළකති.එබැවින් ගැහැණු දරුවන් පාසැල් යැවීමෙන් වැළකී සිටිති.කුඩා අවධියේදීම විවාහකරදීමට පෙළඹෙ එමනිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමිවී යයි.බටහිර දියුණු සමාජවල ලිංගිකත්වය වැනි කාරණා බරපතල ලෙස තැකීමට භාජනය නොවන බැවින් අධ්‍යාපන නිදහස හොදින් ලැබේ.ඇතැම් ආගම් තුල ගැහැණිය යනු පුරුෂයාගේ ලිංගික අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීම හා දරුවන් වැදීම දරුවන් හදාවඩා ගැනීම ආදී කාරණා වලට පමණක් සීමා වියයුතු බව පෙන්වා දෙයි.ඇයට ස්වාධිනවීමට නොදියයුතුබව උගන්වයි.සමස්තයක් ලෙස බෞද්ධ,හින්දු,කතොලික හා මුස්ළිම් යන ප්‍රධාන ආගම් හතර තුල ම පවා ගැහැණිය පුරුෂයාට වඩා පහත් තත්වයකට ඇදදමා ඇත.මීට අමතරව සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල දුගී බවද ගැහැණු දරුවන් පාසලෙන් ඈත්කර තබයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

== ලිංගික ස්ථරායනය ==
[[ගොනුව:Afghan_Girl_(4272097943).jpg|thumb|211x211පික්|අෆ්ගනිස්ථාන් ගැහැණු ළමයෙක්.ලිංගික කොන්කිරීම් හෙවත් නොසලකාහැරීම් අතින් අෆ්ගනිස්ථානය ප්‍රමුඛ රාජ්‍යයකි.]]
ජීව විද්‍යාත්මක,නීතිමය,සංස්කෘති ආදී වශයෙන් මිනිසා ලිංගික බෙදීමකට ලක්කර ඇත.මානව සමාජය තුල බිහිවූ මුල්ම සමාජ ස්ථරායනය ලෙස ගැහැණු පිරිමි භේදය බව ඒංගල්ස් වැනි දාර්ශනිකයන් පවසයි.අතීත මානවයන් ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයම තමාට අවශ්‍ය ආහාර එක්රැස්කරගත් අතර පසුව පිරිමි මානවයා විසින් තම ශක්කිය මගින් වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් නිපදවීමට හැකිවිය.පසුව මෙම ශ්‍රමයේ අතිරික්තය පිළිබද ඇතිවූ හැගීම මගින් පුරුෂයා ගැහැණිය අභිබව තම බලය තහවුරුකර ගැනීමට යොමුවිය.පිරිමියාට වඩා ගැහැණියට ජීව විද්‍යාත්මක බාධාවන් රැසක් මධ්‍ය යේ තම කටයුතු කරගෙන යාමේදී ශක්තිමත් පුරුෂයාගේ රැකවරණය ලැබීමට සිදුවිය.මෙසේ ගැහැණු පිරිම් සමාජ ස්ථරායනයට ඉතා දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවතී.සාමන්‍යයෙන් බොහෝ සමාජවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ස්ථරායනය හා ශ්‍රම විභජනය වැඩිවිය පැමිණීමත් සමග ආරම්භ කරයි..&lt;ref&gt;Salomone, Rosemary C. &quot;Are Single-Sex Schools Inherently Unequal? Same, Different, Equal: Rethinking Single-Sex Schooling.&quot; &quot;Michigan Law Review.&quot; 102(6):1219-1244&lt;/ref&gt; ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික සමාජවල ගැහැණු පිරිම් සමාජ භූමිකා නිර්මානයේදී ගැහැණියට අඩු වරප්‍රසාද,අඩු අයිතිවාසිතම්,වැඩි වගකීම් ආදී විවිධ අසාධාරනයන්ට ගැහැනියට ලක්වීමට සිදුවේ.විශේෂයෙන් මෙම අසාධාරන ලිංගික බෙදීම් කෙරේ ආගමික විශ්වාස හේතුවේ.&lt;ref name=&quot;World Bank 2012&quot;&gt;The World Bank. 2012. &quot;Gender Equality and Development: World Development Report 2012.&quot; Washington, D.C: The World Bank.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nussbaum, Martha C. 2003. &quot;Women's Education: A Global Challenge.&quot; &quot;Signs: Journal of Women in Culture and Society&quot; 29(2): 325–355&lt;/ref&gt; මුස්ළිම් හින්දු සමාජවල හා දකුණු ආසියාතික රටවල ස්ත්‍රීන් මෙලෙස දැඩි පිඩනයකට පත්වීම සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;Wilkinson-Weber1999&quot;&gt;{{Cite book|last=Wilkinson-Weber|first=Clare M.|date=25 March 1999|title=Embroidering Lives: Women's Work and Skill in the Lucknow Embroidery Industry|url=https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk|page=[https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk/page/74 74]|publisher=SUNY Press|language=English|isbn=9780791440889|ISBN=9780791440889|quote=Purdah regulates the interactions of women with certain kinds of men. Typically, Hindu women must avoid specific male affines (in-laws) and Muslim women are restricted from contact with men outside the family, or at least their contact with these men is highly circumscribed (Papanek 1982:3). In practice, many elements of both &quot;Hindu&quot; and &quot;Muslim&quot; purdah are shared by women of both groups in South Asia (Vatuk 1982; Jeffery 1979), and Hindu and Muslim women both adopt similar strategies of self-effacement, like covering the face, keeping silent, and looking down, when in the company of persons to be avoided.}}&lt;/ref&gt; ආගමික විශ්වාස මත ඇතැම් ගැහැණු දරුවන්ට හා ස්ත්‍රීන්ට තම සිරුර සම්පූර්ණ වැසෙනසේ ඇඳුම් ඇදීමට සිදුවේ.තමා කැමති විලාසිතා අනුව ඇඳුම් ඇඳීමට ඔවුන්ට අවසර නැත.සිරුර නිරාවරණය වන ඇඳුම් ඇඳීම අධික උෂ්ණත්වය පවතිනවිට පවා මෙසේ සිරුර ආවරණය කරගෙන සිටීමට සිදුවීම නිසා ඔවුන් දැඩි ශාරීරික වදයකට ලක්වේ.ඒසේම මෙම රටවල ස්ත්‍රීන්ගේ අස්ථිවල ශක්තිය ඉතා අඩුය.ඉක්මනින් ඔස්ට්‍රියෝපොරෝසියස් වැන් රෝග වලට පහසුවෙන් ගොදුරුවේ.හිරු එළියන් ලැබෙන විටමින් D පවා ලබාගැනීමට ඔවුනට නොහැකි වන්නේ තම සිරුර මෙසේ ආවරණයකරගෙන සිටීමට සිදුවන නිසාය.

== ගැහැනු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ==
ලෝකයේ බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ක්‍රියාත්මකවේ.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන් ගබ්සා කිරීම,ලිංග ඡෙදනය,ළමා විවාහ,ළමා අපයෝජන,නම්බුව උදෙසා කරන මිනී මැරුම් ප්‍රධානය.මෙයින් බොහෝ අපරාධ ආගම සංස්කෘතිය හා සම්ප්‍රධායන් මත සිදුවේ.

ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීම ඇතැම් අග්නිදිග ආසියාතික රටවල,දකුණු ආසියානු රටවල මැද පෙරදිග රටවල මෙන්ම ඇතැම් යුරෝපා රටවල පවා ක්‍රියාත්මකවේ.ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාසයන් අනුව ගැහැණු දරුවකු උපත ලැබීම අවාසනාවක් ලෙස සළකනු ලබයි.ආගමික හා සංස්කෘතික හේතුමත ගැහැණු දරුවකු හදාවඩා ගැනීම පවුලට බරක් ලෙස සළකයි.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු හදාවඩා ගැනීමේදී දෙමාපියන්ට හා ඇගේ පවුලේ ඥාතීන්ට විවිධ ගැටළු රැසකට මුහුණ දීමට සිදුවේ.ඇයව පුරුෂයන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම වැඩිවිය පැමිනීම ආදියේදී විවිධ උස්සව චාරිත්‍ර සිදු කිරීම විවාහයේදී දෑවැදි ලබාදීම,විවාහයෙන් පසු ඇය වැන්දඹුවක් වුව හොත් සමාජයෙන් ලැබෙන පීඩනය ආදී ගැටළු රැසකට සාම්ප්‍රධායිත ගතානුගතික අදහස් රජයන සමාජවල දෙමාපියන්ට විඳදරා ගැනීමට සිදුවේ.මෙවන් ප්‍රශ්න නිසා කලල අවධියේදීම ස්ත්‍රී කලල විනාශ කිරීම ඉන්දියාව වැනි රටවල බහුලව සිදුවේ.ඇතැම් විට දියණියක් උපත ලැබුන පසු ඇයව ළදරු අවධියේදීම මරා දැමීමද දකුණු ආසියාතික හා මැදපෙරදිග රටවල සිදුවේ.

ලිංග ඡෙදනයද සම්ප්‍රධායික සමාජවල පවතින ඉතා අමානුෂික ආගමික චාරිත්‍රයකි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන්ගේ බාහිර ලිංගික අවයවයට අයත් යෝනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මේ සදහා බ්ලේඩ් තල වැනි සියුම් අයුධ යොදාගනී.මෙම ක්‍රියාවලියේදී දරියන් දැඩි වෙදනාවකට ලක්වන අතර මෙම තුවාල වර්ධනයවී දරුණු ආසාධන තත්වයන්ට ගොදුරුවේ.ඇතැම්විට මෙම නිසා මරණය පවා සිදුවේ.මෙම ලිංග ඡෙදන ආගමික චාරිත්‍රය රටවල් 28 පමණ පවතින බව ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවසයි.බොහෝ රටවල මෙම ආගමික චාරිත්‍රය තහනම් කර ඇත.

ළමා විවාහයන්ද ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය පෙන්වා දෙයි.මෙහිදී ඉතා කුඩා වයසේ පසුවන දැරියන් එම වයසේම පසුවන පිරිමි දරුවකුට විවාහකරදීම හෝ එසේත් නැතිනම් කුඩා දැරියක මහළු පුද්ගලයෙකුට විවාහකරදීම මෙහිදී සිදුවේ.ඇතැම් අවස්ථාවලදී කුඩා දැරියන් වැඩිහිටි පුරුෂයෙකුට විවාහ කර දුන්විට මදු සමයේදීම දැරිය බරපතල ලිංගික හිංසනයන්ට ලක්වී මරුමුවට පත්වීම පවා සිදුවේ. 

දකුණු අසියාතික රටවල බෞද්ධ හා හින්දු සංස්කෘතීන් තුල කිල්ල පදනම් කරගනිමින් දැරියන්ට පිඩා සිදුකිරීම දක්නට ලැබේ.විශේෂයෙන් මල්වරවීම හා අර්ථවය පදනම් කරගෙන මෙම සංකල්ප ක්‍රියාත්මකවේ.දරු උපත,මල්වරවීම හා මරණය ප්‍රධාන කිලි ලෙස සළකන අතර මාසික ඔපස්වීම හා කන්‍යාභාවය අහිමිවීමද කිලි සහිත බව පැවසේ.මල්වරවීම සිදුවන දිනවල නිවසක මුල්ලක රදවා තබාගැනීම ඇයට ඇතැම් ආහාර පාන නොදීම විශේෂ ආහාර පමනක් ලබාදීම,පුරුෂයන්ට සම්මුඛවීම වැළැක්වීම,නෑම වැනි පිරිසිදු කිරීම් සිදු නොකිරීම ආදි බොහෝ තහංචි වලට කල් කිරීම සිදුවේ.මෙම චාරිත්‍ර බොහෝමයක විද්‍යාත්මක පදනමක් නැතිබව නාරි හා ප්‍රසව වෛද්‍යවරුන් පෙන්වා දෙයි. 

ගැහැණු ළමුන් අපයෝජනයට පත්කිරීම් සෑම රටකින්ම පාහේ වාර්ථාවේ.ඒ අතර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ළමා අපයෝජන වැඩිබව සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ අදහසයි.වැඩිහිටියන් විසින් කුඩා දැරියන් දූශනයට පත්කිරීම සිදුවේ.මෙවන් සිදුවීම් වලදී වැඩි වශයෙන්ම දැරියන් දූශනයට ලක්වී ඇත්තේ ඉතා හිතවත් ඥාතීන් අතින්වීම ඉතා කණගාටු දායකය.ඇතැම්විට පියා විසින් දුව දූශනය කිරීම,සහෝදරයා විසින් දූශනයට ලක්වීම හෝ සමීපතම ඥාතීන් අතින් අපයෝජනයට ලක්වීම් වාර්ථාවේ.සුළු වශයෙන් සමලිංගිකව අපයෝජනයට ලක්වන දැරියන්ද සිටී. 

දැරියන් ළමා ගණිකා වෘතියේ නිරත කරවීමද බොහෝ අසියාතික රටවල දක්නනට ලැබේ.වයස අවුරුදු 18ට අඩු කුඩා දැරියන් ළමා ගණිකා වෘතියේ නිරත කරවීම තායිලන්තය කාම්බෝජියාව වැනි රටවල බහුලව පවතී.මෙම ජාවාරම් සංචාරක කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව සිදුවේ. 

ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහිව සිදුවන ආගමික හා සංස්කෘතික හේතු අලලා ඇවන ප්‍රචණ්ඩත්වයන් අතරින් නම්බුව උදෙසා මරා දැමීම් ඇතැම් රටවල සිදුවේ.ප්‍රේම සම්බන්ධතා ඇතිකර ගැනීම,විවාහ පූර්ව ලිංගික සම්භන්දතා ඇතිවීම,දූශනයට ලක්වීම,කන්‍යෘභාවය අහිමිවීම,අනියම් සම්බන්දතා අසම්මත විවාහ ආදියට වරදකරුවන් වන දැරියන් මරා දැමීම මැදපෙරදිග,අප්‍රිකානු හා දකුණු ආසියාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින දැඩි ආගමික හා සම්ප්‍රධායික සමාජවල මේ තත්වය දක්නට ලැබේ.පවුලට සිදුවන අගෞරවයෙන් වැළකීමට ඇගේ පවුලේ ඥාතීන් විසින්ම මෙසේ දැරියන් ඝාතනය කරයි.දැඩි ආගමික විශ්වාස පවතින සමාජවල මෙය සිදුවේ. 

== සෞඛ්‍ය ==
ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල පිරිම් දරුවන්ට වඩා අඩු වටිනාකමක් ගැහැණු ළමුන්ට ලබා දෙයි.ඒම නිසා ඔවුන් කොන් කිරීමකට ලක්වේ.මෙවන් සංස්කෘතීන් තුල අඩු වයසේ පසුවන ගැහුණු දරුවන් විවාහකරදීම සිදුවේ.මෙසේ විවාහවන ඇතැම් ගුහුණු දරුවන් ලිංගික හිංසනයන්ට ගොදුරුවීම සිදුවේ.අඩු වයසේදී ගැබ් ගැනීම නිසා දරුණු සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට හා මතෘ මරණයන්ට ගොදුරුවේ.ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල කන්‍යාභාවය වැනි ආකල්ප නිසා දැර්යක යමෙකු අතින් දූශනයවූ විට එම දූශකයාටම බලහත්කාරයෙන් විවාහකරදීම සිදුවේ.ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික මතවලින් ගහන දියුණු වෙම්න් පවතින රටවල මෙම තත්වයන් බහුලය.ලිංග ඡෙදනය වැනි ආගම්ක චාර්ත්‍ර හේතුවෙන් ලොව පුරා බොහෝ දැරියන් දැඩි සෞඛ්‍යමය අවධානමකට ලක්වේ.[[ගොනුව:Circumcision_Female_Genital_Multilation_FGM_October_2010.jpg|thumb|ආගමික චාරිත්‍රයක් ලෙස ලොවපුරා මිලියන ගණනක් ගැහැණු දරුවන්ගේ ලිංග ඡෙදනය සිදු කරනු ලබයි. මෙම චාරිත්‍රය අප්‍රිකාව,&lt;ref name=&quot;Female Genetic Mutilation/Cutting&quot;&gt;[http://www.unicef.org/esaro/UNICEF_FGM_report_July_2013_Hi_res.pdf Female Genital Mutilation/Cutting] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203011547/http://www.unicef.org/esaro/UNICEF_FGM_report_July_2013_Hi_res.pdf|date=2013-12-03}} UNICEF, (July 2013)&lt;/ref&gt; මැදපෙරදිග ,&lt;ref name=&quot;FGM - Where is it practiced&quot;&gt;[http://www.endfgm.eu/en/female-genital-mutilation/what-is-fgm/where-is-it-practised/ FGM - Where is it practiced?] European Campaign on FGM &amp; Amnesty International (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://kurdistantribune.com/2013/tackling-female-genital-mutilation-kurdistan-region/?doing_wp_cron=1380490541.5694770812988281250000 Tackling Female Genital Mutilation in the Kurdistan Region] Sofia Barbarani, The Kurdistan Tribune (March 4, 2013)&lt;/ref&gt;  හා මලයාසියාව ඉන්දුනීසියාව වැනි ඇතැම් මුස්ළිම් රටවල සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;World Health Organization 1998&quot;&gt;World Health Organization, Female genital mutilation: an overview. 1998, Geneva: World Health Organization&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;William G. Clarence-Smith 2012 pages 124-146&quot;&gt;William G. Clarence-Smith (2012) ‘Female Circumcision in Southeast Asia since the Coming of Islam’, in Chitra Raghavan and James P. Levine (eds.), Self-Determination and Women’s Rights in Muslim Societies, Brandeis University Press; {{ISBN|978-1611682809}}; see pages 124-146&lt;/ref&gt;  ලොවපුරා මනව හිමිකම් සංවිධාන මෙම ආගමික චාරිත්‍රයට එරෙහිව හඩනගමින් සිටී]]

== ළමා ශ්‍රමිකයින් ==
බොහෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ගෘහාශ්‍රිත කාර්‍යයන් සඳහා වැඩි වශයෙන් ගැහැනු ළමෝ යොදාගැනෙති. මෙසේ ළමා ශ්‍රමිකයන් ලෙස දැරියන් යොදා ගැනීම නිසා ඔවුන්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වේ. ඇතැම් දෙමාපියන් මෙසේ ගැහැනු දරුවන් මෙහෙකාර සේවයේ යොදවන්නේ අනාගතයේ විවාහ ජීවිතය සාර්ථකව ගෙනයාමට පෙර පුහුණුවක් ලෙස සලකා ය. බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ගැහැනුන් නිවෙස් තුළ පවතින කාර්‍යභාරයන් සඳහාම වෙන්වී ඇතැ යි යනු එම සංස්කෘතිවල පිළිගැනීම යි. ඔවුන්ට ස්වාධීනත්වය අහිමි කර ඇති අතර සැමියාගේ මෙහෙකාරිය බවට පත්වී ඇත.

== ළමා අයිතිවාසිකම් ==

== කලාව සහ සාහිත්‍ය ==

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

== මේවාත් බලන්න ==
== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|26em}}

== සිංහල මූලාශ්‍ර ==
* අබේපාල රෝලන්ඩ් (2014) සාර ප්‍රකාශන කොට්ටාව</text>
      <sha1>cmzx3goiigmqjtpwr9565672hg3fmvs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802635</id>
      <parentid>802607</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T09:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* අධ්‍යාපනය හා අභියෝග */ Fixed. (spelling, grammar)</comment>
      <origin>802635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66771" sha1="scyobfiz6km1764grdviucxyju8fnnu" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; margin-bottom: 10px;&quot;
|+ id=&quot;4&quot; |ගැහැණු ළමයි
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;8&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |
{| id=&quot;9&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center;font-size:88%;line-height:1.25em;margin:auto;width:405px&quot;
| id=&quot;12&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;13&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Madagascar_Kids_6_(4818206700).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;15&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;16&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Children_Reading_Pratham_Books_and_Akshara_-_Flickr_-_Pratham_Books_(16).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;18&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;19&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:IMG_6609_-_My_7_yrs_niece's_missing_teeth_-_Foto_Giovanni_Dall'Orto_March_2007.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
|- id=&quot;21&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;
| id=&quot;22&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;23&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Uzbeki_girl.jpg|133x133පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;25&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;26&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Girl_of_Tibet.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;28&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;29&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Mam_people.jpg|133x133පික්]]&lt;/div&gt;
|- id=&quot;31&quot; style=&quot;vertical-align:top&quot;
| id=&quot;32&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;33&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Anuak_Girls,_Dimma_(10399695426).jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;35&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;36&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Aodai-nonla.jpg|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
| id=&quot;38&quot; style=&quot;width:135px;text-align:center;:&quot; |&lt;div id=&quot;39&quot; style=&quot;display:table-cell;vertical-align:middle;width:135px;height:100px;margin-left:auto;margin-right:auto&quot;&gt;[[File:Girl_from_Egypt.JPG|135x135පික්]]&lt;/div&gt;
|}
|}
'''ගැහැණු ළමයෙකු''' යනු උපතේ සිට වැඩිවිය දක්වා වයසේ සිටින  ස්ත්‍රී ලිංගයට අයත් මානවයන්ය වශයෙන් දැක්විය හැක.මොවුන් ළමා අවධියේදී ගැහැණු ළමයින් ලෙසත් පරිනත අවධියට පත්වූ විට ගැහැණිය ලෙසත් හදුන්වයි.තරුණ ස්ත්‍රිය යන තේරුමෙන්ද ගැහැණු ළමයා ලෙස හදුන්වයි.&lt;ref name=&quot;girl&quot;&gt;dictionary.com, ''[http://dictionary.reference.com/browse/girl girl]'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; 

== නිරුක්තිය ==
ඉංග්‍රීසි බසින් ගැහැණු ළමයා යන්න හදුන්වන ''girl ''යන වචනය මධ්‍යතන යුගයේදී එංගලංතයේ විසූ ඇංලෝ සැක්සස්වරුන්ගේ බසේ පැවති ''gerle'' යන වචනයෙන් බිදී ආවකි..&lt;ref&gt;''Webster's Revised Unabridged Dictionary'' (1913), ''[http://dictionary.die.net/girl girl] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122062740/http://dictionary.die.net/girl|date=2009-01-22}}'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; ඇංලො සැක්සස්වරුන්ගේ මෙම වචනයේ අරුතවී තිබුනේ ඔවුන් භාවිතකල ඇදුමක නමකි.

අවිවාහක ස්ත්‍රියන් හැදින්වීමටද ඇතැම්විට ගැහුණු ළමයා යන යෙදුම යොදාගනී. සිංහල බසින් දැරිය, ළදැරිය, කෙල්ල, ළමිස්සි, මානවිකාව, බාලිකාව, ගැටිස්සී, පැටික්කී, යුවතිය, කුමරිය, සිසුවිය ආදී නාමයන්ද භාවිතවේ.

=== වැඩිහිටි ගැහුණු ළමයි ===
ඇතැම් විට ලිංගිකව පරිනතවූ ස්ත්‍රීන්ටද ගැහැණු ළමයා ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරන අවස්තා ඇත.විශේෂයෙන් තරුණ ස්ත්‍රීන්ට මෙසේ අමතයි.මෙය සමාජයේ පවතින භාෂා ව්‍යවහාරයන් අනුව තීරණයවේ.

ලේඛනයේදී ලේඛකයා විසින් තමාගේ අභිමතය පරිදි තරුණ ස්ත්‍රීන්ට ගැහැණු ළමයි ලෙස ව්‍යවාහාරකලහැක.විශේෂයෙන් කාව්‍ය හා හීත වැනි සෞදර්‍යාත්මක නිර්මානයන්හිදී තරුණ ස්ත්‍රීය ගැහැණු ළමයෙකු ලෙස දැක්වීමට කවියන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.පරිණත ස්ත්‍රියකට වඩා ගැහැණු දරුවකුතුල සෞදර්‍යාත්මග අගයක් ඇතිබව පිළිගැනේ.

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:BlockStatueOfSenenmutAndNeferura-LeftProfile-BritishMuseum-August19-08.jpg|වම|thumb|207x207පික්|නෙෆච කුමරිය ඇගේ මවු ඇකයේ සිට ශිල්ප උගනිමින්.]]

=== අධ්‍යාපනය ===
[[ගොනුව:El_bieta_I_lat_13.jpg|thumb|198x198පික්|පළමු එළිසබත් රැජින වයස අවුරුදු 13 දී]]
අතීතයේ ඊජිත්තුවාසීන් අතර ගැහැණු ළමයින්ටද හොද අධ්‍යාපනයක් ලැබීමේ අවස්ථාව සැළසී තිබිණ.ඊජිත්තු රජ කුමරියකවූ නෙෆච ඇගේ මව යටතේ ශිල්ප හැදෑරීය.ඊජිත්තුවේ රාඣ්‍ය විචාලූ රැජිනියන් කිහිප දෙනෙක් පිළිබඳව ඉතිහාසයේ සඳහන්වේ.ඊජිත්තු වාසී කාන්තාවන් එකළ ඉහළ සමාජ මට්ටමක් සහිතව වැජබිණ..&lt;ref name=&quot;Tyldesley1&quot;&gt;Tyldesley, Joyce. Chronicle of the Queens of Egypt. p.98 Thames &amp; Hudson. 2006. {{ISBN|0-500-05145-3}}&lt;/ref&gt; නයිල් නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ කාන්තාවන්ට හා පුරුෂයන්ට වඩා හොස සමාජ මට්ටමක් තිබුනද ලිංගිකත්වය මත පදනම්වූ ශ්‍රම විභජනයක්ද පැවතින.කාන්තාවන් බොහෝවිට ගෘහාශිත වැඩවල නිරවිය.එහෙත් ඉහළ පැලැන්තියට අයත් ස්ත්‍රීන් ව්‍යාපාර කටයුතු වලද නිරතවිය.ගැහැණු හා පිරිමි දරුවන් අතර අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වෙනසක්ද පැවතිණ.පිරිමි දරුවන්ට විධිමත් පාසැල් අධ්‍යාපනයක් ලැබුන අතර ගැහැණු ළමුන්ට නිවසේ සිට අධ්‍යාපනය ලැබීමට සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

දකුණු අසියාවේ අතීත වෛදික යුගයේ පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපනය ලබාදුන් අතර ගැහැණු ළමයින්ට එවන් අවස්ථා අහිමිව තිබිණ.පිරිමි දරුවන් පමණක් ගුරුවරයෙකු වෙත ගොස් ගුරුවරයාගේ නිවසේ රැදී සිටිමින් ඔහුට උදවු උපකාර කරමින් ශිල්ප උගතයුතුවිය.ගැහැණු ළමුන්ට කිසිදු වේද මන්ත්‍රයක් ඉගෙනීමට අවසර නොතිබින.ඔවුන් ළමා කාලයේ පියා යටතේද,තරුණ අවධියේ සැමියා යටතේද,මහළු අවධියේ පුතුන් යටතේද සිටියයුතුවිය.ඇයට කිසිදු ස්වාධිනත්වයක් නොලැබිණ.
[[ගොනුව:Győr,_Káptalandomb,_Szent_László_napi_körmenet_a_Gutenberg_tér_felől_nézve._Fortepan_27142.jpg|thumb|හංගේරියාවේ පාසැල් සිසුවියන්(1939)]]
ගැහැණු ළමුන් සදහාද විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලැබාදීම ආරම්භ කෙරෙන්නේ යුරෝපා සමාජයේය.18 වන සියවස වනවිට යුරෝපය පුරා විධිමත් පාසැල් ආරම්භවිය.ඇතැම් පාසැල් පෞද්ගලික පාසැල් විය.ප්‍රංශ විප්ලවයෙන් පසු ප්‍රංශය තුලද අධාපනයේ දියුණුවක් ඇතිවිය.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Melton, James Van Horn.|year=2001|title=The Rise of the Public in Enlightenment Europe|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; කෙසේ නමුත් යුරෝපයේ බිහිවූ මෙම විධිමත් පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුලද ගැහැණු ළමුන්ට ලැබුනේ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය පමණකි.ද්වීතීය අධ්‍යාපනය ඔවුන්ට අහිමිව තිබිණ.19 වන සියවසයෙන් පසු යුරෝපයේ මෙම ක්‍රමය වෙනස්වී ගැහැණු ළමුන්ට ද ද්වීතීය අධ්‍යාපන අවස්ථා හිමිවිය.

යටත් විජිතකරණයත් සමග විධිමත් පැසැල් අධ්‍යාපනය දකුණු අසියාව තුලද ව්‍යාප්තවිය.මුල් යුගයේ වැඩි වශයෙන්ම පිරිමි ළමුන්ට පමණක් අධ්‍යාපන අවස්ථා ලැබුන අතර පසුව ක්‍රමයෙන් ගැහැණු ළමුන්ටද අධ්‍යාපන අවස්ථා විවරවි

=== වැඩිවිය පැමිණිම ===
[[ගොනුව:First_communion_argentina_1923.jpg|thumb|209x209පික්|ගැහැණු ළමයෙකු මුලින්ම පල්ලියට යාම]]
[[ගොනුව:Fiesta_de_los_Quince_en_Nicaragua.jpg|වම|thumb|225x225පික්|නිකරගුවාවේ ගැහැණු ළමයෙක්]]
ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර විවිධ සංස්කෘතීන් තුල දක්නට ලැබේ.ජපානයේ ගැහැණු ළමුන්ගේ වැඩිවියට පැමිණීමේ චාරිත්‍රය මෙසේ සිදු කරයි.මෙම සාම්ප්‍රධායික උස්සවය ෂි ගෝ සන් නමින් හදුන්වයි.මෙහි අරුත හත පහ තුන යන්නයි.මේ සදහා අවුරුදු පහ සහ හත වයස්වල පසුවන ගැහැණු ළමුන් හා වයස අවුරුදු තුන හා පහ යන වයස්වල පිරිමි ළමුන්ද සහභාගීකරගනී.මෙම උස්සවය නොවෙම්බර් 15 දිනකදී සිදුකරයි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන් සාම්ප්‍රධායික කිමෝනාවකින් සැරසෙයි.පසුව ඇය තම පවුලේ අය සමග පන්සලවෙත ගමන්කරන්නෝය.මෙසේ පන්සලට යන ඇය ආගමික වතාවත්වලට සහභාගී වන්නීය..

බොහෝ වැඩිවිය පැමිණීමේ චාරිත්‍ර ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාස මත පිහිටා සිදුකරනු ලබයි.කතොලික ආගම් අදහන ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල මුල්වරට ගැහැණු ළමයෙකු පල්ලියට යාම උස්සවාකාරයෙන් සිදුකරයි.මෙය සිදුවන්නේ වයස අවුරුදු හතේදී පමණය.මෙහිදී ඇයට සුදු ඇඳුමින් සැරසී සිටී.කුවා වේලයක්ද පළඳී.හිස මල්වලින් සරසයි.

ඇතැම් රටවල මුල්ම ඔපස්වීම උස්සවාකාරයෙන් සමරනු ලබයි.මෙහිදී පළමු ඔපස්වීම දැනගත්විය ඇයව කාමරයක රඳවා තබයි.මෙම කාලය තුල පිරිමින් සමග කිසිදු සංනිවේදනයක් කිරීම තහංචිය.ඇය රඳවා සිටින කුටියට පිරිමින් යෑම තහනම්ය.මෙම කාලය තුල ඇයට විශේෂිත ආහාර පමණක් ලබාදෙයි.ස්නානය කිරීමද නොකරයි.චාරිත්‍රාණුකූලව ඇගේ මව හෝ වෙනත් ස්ත්‍රියක් විසින් ජොතිෂ්‍යෙව්දියකු වෙතගොස් මල්වර මංගල්‍ය පැවැත්වියයුතු දිනය දැනගනී.නැකැත්කරු විසින් නියම කරනලද දිනයේදී ඇයව නහවා අදුත් වස්ත්‍ර අන්දවා උස්සව සභාවට කැදවාගෙන එනු ලබති.දකුණු ආසියාතික රටවල පවතින මෙම මල්වර උස්සවයේ චාරිත්‍ර චාරිත්‍ර ඒඒ ප්‍රදේශයන්ට ආවේනික චාරිත්‍ර මත සිදු කරයි.ආගමික විශ්වාස කුලය ජාතිය ප්‍රෙද්ශය මත මෙම චාරිත්‍රවල වෙනස්කම් පවතී.

ලතින් ඇමරිකානු රටවල ගැහැණු ළමුන්ගේ පහලොස්වන උපන්දිනය උස්සවාකාරයෙන් සමරති.මෙය වෙත් උපන්දින වලින් වෙනස්ව විශේෂිත අයුරින් සමරති.&lt;ref&gt;[http://www.usccb.org/liturgy/quinceanera.shtml U.S. Conference of Catholic Bishops.]&lt;/ref&gt;

=== ගැහැණු ළමුන් විවාහයට සූදානම් කිරීම ===
[[ගොනුව:PikiWiki_Israel_5701_Cooking_Lesson.jpg|thumb|ගැහැණු ළමුන් සදහා ඉවුම් පිහිම් වැඩ උගන්වන පංතියක්.]]
බොහෝ ආසියාතික සමාජවල ගැහැණු ළමයෙකු විවාහකර දීමට පෙර විවිධ දෑ උගතයුතු විය.මෙම කාරණා බොහෝවිට ආගමික සංස්කෘතික හා ආර්ථික කාරණාවිය.ආසියාතික සමාජයන් පුරුෂ මූලික සමාජවූ බැවින් ස්ත්‍රීන්ට ස්වාධීනව කටයුතු කිරීම වෙනුවට තම සැමියාට යටත්ව ජීවත්වීමට සිදුවේ.එහිදී තම සැමියාගේ ඕනෑ එපාකම් පිරිමැසීම,දරුවන් හදාවඩා ගැනීම,ඉවුම් පිහුම් කටයුතු ගෙදරදොර කටයුතු සිදුකිරීම බොහෝ කර්‍යයන් රැසක් ආසියාතික සමාජවල ස්ත්‍රීන් අතින්ම සිදුවේ.

අතීත ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරයේ හා එක්සත් රාජධානියේ 19 වන සියවස දක්වා කාලය තුල විවාහ අපේක්ෂිත ගැහැණු ළමුන්ට ගෙදරදොර කටයුතු,මැහුම් ගෙතුම්,ආහාර පිසීම,ගෙවතු වගාව,ප්‍රථමාධාර වැනි කටයුතු ඉගැන්වීම සිදුකරන ලදී.මෙම ක්‍රියාකාරකම් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතගෙන ආ චාරිත්‍ර ලෙස පැවතිය.පවුලේ වැඩිහිටි කාන්තාවන් තරුණ ගැහැණු ළමුන්ට දැනුම බෙදාදීම සිදුකළහ.

අතීත චීනයේ ටැං රාජවංශයේ පටන් ගැහැණු ළමුන්ගේ දෙපා බැඳීමේ චාරිත්‍රයක් පැවතිණ.මෙම චාරිත්‍රය වංශවත් පවුල්වල බහුලව සිදුවිය.මෙසේ කකුල් බැඳීම මගින් දෙපා කුඩා වීම ඉතා යහපත් දෙයක් ලෙස ඔවුන් විශ්වාස කළහ.කුඩා කකුල් සහිත ස්ත්‍රීන්ට සාර්ථක විවාහ දිවියක් ගතකලහැකිබව ඔවුන් තුල පැවති අදහසවිය.මෙම චාරිත්‍රය 20 වන සියවස දක්වාම පැවතිණ.වයස අවුරුදු හතේදී පමණ මෙම දෙපා බැඳීම සිදු කරඇත..&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

මීට අමතරව චීන ස්ත්‍රීන් අවිවාහක තත්වයේ පසුවන්නේ නම් කොන්ඩ කැරලි දෙකකට බෙදා ගොතනු ලබයි.විවාහවූ පසු තනි කොණ්ඩයත් ලෙස ගොතනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Perkins|first=Dorothy|year=2000|title=Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture.|url=https://archive.org/details/encyclopediaofch0000perk|location=New York, NY|publisher=Checkmark Books}}&lt;/ref&gt;

ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල විවාහයට ප්‍රථම ලිංග ඡෙදනය සිදුකරනු ලබයි.මෙහිදී වැඩිවියට පත් ගැහැණු ළමුන්ගෙ යොනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මෙම චාරිත්‍රය ඉතා භයානය ක්‍රියාවලියකි.මෙම නිසා ඇතිවන තුවාල හේතුවෙන් දීර්ඝ කාලීන සෞඛ්‍ය ගැටළු ඇතිවේ.ඇතැම්විට මරණය පවා සිදුවේ.මෙම බොහෝ රටවල තහනම් කරඇති චාරිත්‍රයකි.ඇතැම් අප්‍රිකානු හා අරාබි රටවල මෙය තවමත් පවතී.

== ජනවිකාශනය ==
[[ගොනුව:China1982-326.jpg|thumb|ගැහැණු හා පිරිමි පරතරය ඉතා බරපතලලෙස චීනයේ දක්නට ලැබේ.]]
[[ගොනුව:2012_Birth_Sex_Ratio_World_Map.jpg|වම|thumb|250x250පික්|World map of birth sex ratios, 2012]]
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමීක්ෂණ අනුව එරට පිරිම් ළමුන්ගේ අනුපාතය ගැහැණු ළමුන්ට වඩා වැඩිය.පිරිමි දරු උපත් 105 කට ගැහැණු දරු උපත් 100 ලෙස වාර්ථාවී ඇත,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt; එහෙත් ගැහැණු ළමුන්ගේ ළදරු මරණ අනුපාතය පිරිමි ළමුන්ට වඩා යහපත් තත්වයක් ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=James WH|author=James WH|year=1987|title=The human sex ratio. Part 1: A review of the literature|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;nextAction=lnk&amp;base=MEDLINE&amp;exprSearch=3319883&amp;indexSearch=UI&amp;lang=i|journal=Human Biology|volume=59|issue=5|pages=721–752|pmid=3319883|PMID=3319883|access-date=August 2011|accessdate=August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=James WH|author=James WH|year=1987|title=The human sex ratio. Part 2: A hypothesis and a program of research|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;nextAction=lnk&amp;base=MEDLINE&amp;exprSearch=3319883&amp;indexSearch=UI&amp;lang=i|journal=Human Biology|volume=59|issue=6|pages=873–900|pmid=3327803|PMID=3327803|access-date=August 2011|accessdate=August 2011}}&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ ජනසංඛාලේඛන වාර්ථා අනුව පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය පහළ අගයක් ගනී.&lt;ref&gt;[http://www.actionaidusa.org/sites/files/actionaid/child_sex_ratio_-_presentation_by_census_commissioner.pdf CHILD SEX RATIO IN INDIA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203181227/http://www.actionaidusa.org/sites/files/actionaid/child_sex_ratio_-_presentation_by_census_commissioner.pdf|date=2013-12-03}} Dr C Chandramouli, Registrar General &amp; Census Commissioner, India (2011)&lt;/ref&gt; පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 927 ලෙස වාර්ථාවේ.ඉන්දියානු සංස්කෘතියතුල ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීමේ චාරිත්‍රද පවතී.එරට ඇතැම් ආගමික හා සංස්කෘතික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු ඉපදීම අවාසනාවක් ලෙස සැළකේ.චීනයේ ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය අඩුය.පඑම අනුපාතය පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 794 ලෙස වාර්ථාවේ.අසල්බයිජානයේද පිරිමි ළමුන් 1000 කට ගැහැණු ළමුන් 862 ලෙස වාර්ථාවේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt; චීනයේ මිලියන විසි පහක් පුරුෂයන්ට විවාහවීම සදහා එරටින් මනාලියක් සොයාගැනීමට නොහැකිවී ඇතැයි වොෂින්ටන්හි ජනගහන පර්යේෂණ ආයතනය පවසයි.ඇතැම් තරුණයන් මනාලියන් සොයා විදෙස්ගතවේ.ඇතැම් විට ස්ත්‍රී පුරුෂ පරතරය හේතුවෙන් විරුද්ධ ලිංගිකයන් හා විවාහ වීම වෙනුවට ඇතමුන් සමලිංගික විවාහයන්ට යොමුවේ.ලෝකයේ බොහෝ රටවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ජනගහනයේ විෂමතාවයක් ඇතිවීමට ඇතැම් ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික ආකල්ප බලපා ඇතිබව මානව විද්‍යාඥයන් පෙන්වාදෙයි.මෙයාකාරයෙන් ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික මතවාදතුල ගිලී සිටීම නිසා ගැහැණු හා පිරිමි අනුපාතයයේ පරතරය සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික මත ගරුකරන සමාජ නවීන විද්‍යාවේ සොයාගැනීම් පවා යොදා ගනිමින් ගැහැණු දරුවන් මවුකුසේදීම ඝාතනය කරනු ලබයි.උදාහරණ ලෙස ඉන්දියාව දැක්වියහැක.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,281722,00.html|title=Infanticide, Abortion Responsible for 60 Million Girls Missing in Asia|last=Karabin|first=Sherry|date=13 June 2007|work=Fox News|access-date=October 11, 2011|archive-date=13 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113132602/http://www.foxnews.com/story/0,2933,281722,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහන සංඛා ලේඛන අනුව 1871 සිට 1981 දක්වා පැවැත්වූ සංගණන අනුව මුළු ජනගහනයෙන් පුරුෂ ප්‍රතිශතය ස්ත්‍රී ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි අගයක් ලෙස වාර්ථාවී ඇත.පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති යුධ වාතාවරනය නිසා ජන සංගණන සිදු කිරීමට නොහැකිවූ අතර 2001 දී උතුරු නැගෙනහිර හැර අනෙත් පලාත් ආවරණයවනසේ පැවැත්වූ සංගණනයට අනුව පුරුෂයන් 100 කට ස්ත්‍රීන් 99.1 සේ වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 50.2% වේ.මුළු දිවයිනම ආවරණය වනසේ පැවති 2012 ජන සංගණනයේදී පුරුෂයින් 100 කට ස්ත්‍රීන් 93.8 ලෙස වාර්ථාවී ඇත.එය ප්‍රතිශතයක් ලෙස 51.6% වේ.ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව තුල පිරිමි ළමුන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු ළමුන්ගේ අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතිනබව කිවහැක.

== ජීව විද්‍යාව ==
[[ගොනුව:Pink_girls_section_of_toy_store.jpeg|thumb|200x200පික්|කැනඩාවේ ගැහැණු ළමුන් සදහා සකස්කළ විචිත්‍රවත් සෙල්ලම්බඩු]]
ගැහැණු ළමුන්ට ස්ත්‍රී ප්‍රජනන පද්ධතියට අයත් අවයව ජීව විද්‍යානුකූලව පිහිටා ඇත.ගැහැණු ළමුන් ළදරු අවස්ථාවේදී බාහිර ලිංගික අවයවයන්ගෙන් පමණක් වෙනසක් පෙන්වයි.එනම් ළදරු අවදියේදී මිනිස් දරුවකු බාහිර පෙනුමෙන් ඔහු ගේ හෝ ඇයගේ ලිංගික අනන්‍යතාවය හදුනාගත නොහැකිය.එහෙත් ලිංගික පරිනත අවදියට පත්වන විට ගැහැණු දරුවකුගේ බාහිර පෙනුමේ පැහැදිලි වෙනස්කම් පෙන්වයි.ගැහැණු දරුවන් වයස අවුරුදු  10 ත් 14 අතර කාලය තුල ප්‍රථම ඔපස්වීමේ අද්දැකීම ලබයි.එහෙත් මෙම කාලය තරමක් වෙනස්විය හැක.මෙම අවදියේදී ගැහැණු දරුවකු උසින් හා බරින් වැඩිවීම,මුහුණෙ කුරුළෑ ඇතිවීම,කලවා හා අත්ගොබ මහත්වීම,පියයුරු වර්ධනය වීම,උකුල පළල් වීම,ලිංගේන්ද්‍රිය විශාල වීම,ඉකිළි,කිහිළ හා ලිංගේන්ද්‍රිය අවට රෝම වැඩීම,ලිංගික උත්තේජනයේදී ලිංගික ස්‍රාව පිටවීම ඇතිවේ.මෙම ද්වී ලිංගික ලක්ෂණ ඇතිවීමට ඊස්ට්‍රජන් හෝමොනය හේතුවේ.&lt;ref name=&quot;Tanner&quot;&gt;(Tanner, 1990).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;U.S. menarche&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Anderson SE, Dallal GE, Must A|title=Relative weight and race influence average age at menarche: results from two nationally representative surveys of US girls studied 25 years apart|url=https://archive.org/details/sim_pediatrics_2003-04_111_4/page/844|journal=Pediatrics|volume=111|issue=4 Pt 1|pages=844–50|date=April 2003|pmid=12671122|doi=10.1542/peds.111.4.844}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Canadian menarche&quot;&gt;{{Cite journal|year=2010|title=Age at menarche in Canada: results from the National Longitudinal Survey of Children &amp; Youth|journal=BMC Public Health|volume=10|page=736|publisher=BMC Public Health|pmid=21110899|PMID=21110899|pmc=3001737|PMC=3001737|doi=10.1186/1471-2458-10-736|DOI=10.1186/1471-2458-10-736}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UK menarche&quot;&gt;{{Cite journal|last=Hamilton-Fairley|first=Diana|title=Obstetrics and Gynaecology|url=http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|edition=Second|publisher=Blackwell Publishing|access-date=2017-12-08|archive-date=2013-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131209051838/http://vstudentworld.yolasite.com/resources/final_yr/gynae_obs/Hamilton%20Fairley%20Obstetrics%20and%20Gynaecology%20Lecture%20Notes%202%20Ed.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ලිංගිකත්වය හා පරිසරය ===
ගැහැණු ළමයෙකුවීම නිසාම ඇතැම් සමාජවල දැරියන් දැඩි පීඩනයන්ට හා නොසැළකිල්ලට කොන් කිරීමට ලක්වේ.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික හේතු මත දැරියන්ගේ අයිතිවාසිකම් අමු අමුවේ කප්පාදු කරග ආගමික හා සංස්කෘතික මත ඇත.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන්ගේ අධ්‍යාපන අයිතිය,ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ අයිතිය,ලිංගික නිදහස,විවාහ සහකරුවකු තොරා ගැනීමේ අයිතිය වැනි බොහෝ අයිතීන් ආගමික සංස්ථාව මගින් අවහිරකරනු ලැබූ සමාජ දක්නට ලැබේ.{{බහුවිධ රූපය
| align             = none
| direction         = horizontal
| width             = 170
| footer            = ඉහළ,ඇෆ්ගනිස්ථානයේ පාසැල් අද්‍යාපය ලබන ගැහැණු ළමයි.මැද,පාසැල් යන ඇමරිකානු සිසුවියන්.පහළ,හයිටි රාජ්‍යයේ පාසැල් සිසුවියන්
| image1            = Young female students at Samangan.jpg
| image2            = Move In-Day 2011, Tulane University, Uptown New Orleans.jpg
| image3            = OLPC_Haiti.jpg
}}

බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ඇතත් ඇතැම් දැඩි ආගමික මතවාද රජයන සමාජවල ගැහැණු ළමුන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය සීමා කර ඇත නැතහොත් කිසිදු අයුරකින් අධ්‍යාපනය ලැබීම ප්‍රතික්ෂේප කරනුලැබ ඇත.ලිංගිකත්වය නිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමි කරනු ලැබු සමාජ අතර මැද පෙරදිග හා දකුණු අසියානු රටවල් මුල්තැන ගනී.යුරෝපය හා සංවර්ධිත රටවල ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයටම සමාන අයුරින් අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ලැබී ඇත.&lt;ref name=&quot;PLAN International&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;  ඇතැම් ආසියාතික රටවල ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලිංග භේදයකින් තොරව ලබන්නට හැකිවුවද ද්වීතිය අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය ගැහැණු ළමුන්ට අහිමිවී ඇත.

ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන විසින් සෑම ගැහැණු ළමයෙකුටම නිසි අධ්‍යාපනය ලබාදීමට උස්සාහ ගනී.එහෙත් ඇතැම් ආගමික කණ්ඩායම් මගින් මෙයට එරෙහිව නැගී සිටිනු දක්නට ලැබේ.

=== අධ්‍යාපනය හා අභියෝග ===
[[ගොනුව:Malala_Yousafzai_par_Claude_Truong-Ngoc_novembre_2013_02.jpg|thumb|පාසල් අධ්‍යාපනය ලැබීම නිසා තලෛයිබාන් අන්තවාදීන්ගේ ප්‍රහාරයට ලක්වූ මලාලා යූෂුෆ්.&lt;ref&gt;Peer, Basharat (10 October 2012), [http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2012/10/the-girl-who-wanted-to-go-to-school.html &quot;The Girl Who Wanted To Go To School&quot;], The New Yorker&lt;/ref&gt;]]
ඇතැම් බුද්ධි පරීක්ෂණයන්ට අනුව ගැහැනු ළමුන්ට වඩා පිරිමි ළමුන් ඉහළ පරිසාධන මට්ටමක් පෙන්වා ඇත. මෙසේ ගැහැනු ළමුන් තුළ ඇතිවූ මෙම දුර්වලතාවලට හේතුව ඔවුන් කුඩා කාලයේ සිටම දැඩි නීති රීති, චාරිත්‍ර, හික්මීම් යටතේ දැඩි පීඩනයට ලක්වීම හා ස්වාධීන තීරණ ගැනීමේ හැකියාව මෙම නිසා අහිමිවීම බව මනෝ විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගන්නා ලදී. ඒ අනුව දැඩි ශික්ෂණයක් යටතේ හැදී වැඩෙන පෙරදිග දැරියන්ට වඩා නිදහස් දිවියක් ගෙවන බටහිර දැරියන් බුද්ධි මට්ටම අතින් ඉහල බව සොයාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;Emory University website, ''[http://www.emory.edu/ACAD_EXCHANGE/2005/sept/wallenqa.html Women's work?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629133736/http://www.emory.edu/ACAD_EXCHANGE/2005/sept/wallenqa.html |date=2011-06-29 }}'', September 2005, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; .&lt;ref&gt;PBS.org, ''[https://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec98/naturenurture_10-20.html Nature vs. nurture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122102319/http://www.pbs.org/newshour/bb/health/july-dec98/naturenurture_10-20.html |date=2014-01-22 }}'', 20 October 1998, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt; ආගමික හා සංස්කෘතික හේතුමත දැඩි පීඩනයකට ලක්වන දැරියෝ අධ්‍යාපනික වශයෙන් දුර්වලතාවයක් පෙන්වති.

එක්සත් රාජධානියේ සිදුකළ සමීක්ෂණයකට අනුව එරට පිරිමි ළමුන්ට වඩා වැඩි ලකුණු ප්‍රතිශතයක් ලබාගනිමින් දැරියන් ඉහළ අධ්‍යාපන හැකියා පෙන්නුම්කර ඇත.&lt;ref name=&quot;literacytrust&quot;&gt;literacytrust.org, ''[http://www.literacytrust.org.uk/database/stats/englandstats.html Literacy achievement in England, including gender split] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081209024937/http://www.literacytrust.org.uk/database/stats/englandstats.html|date=2008-12-09}}'', 2007, retrieved 7 December 2008&lt;/ref&gt; 1996 දී එක්සත් ජනපදයේ සිදුකළ පරීක්ෂණයකට අනුව ගණිතය ප්‍රශ්න පත්‍රයට පිරිමි ළමුන්ට වඩා අඩු ලකුඛු මට්ටමක් ගැහැනු ළමුන්ට ලැබී ඇත. අවකාශ භාවිතය සිතියම් භාවිතය වැනි ඇතැම් ගැටළුවල දී පිරිමි ළමුන්ට වඩා ගැහැනු ළමුන් දුර්වල බව සොයාගෙන ඇත. එහෙත් සන්නිවේදනය හා සංවේදනය අතින් ගැහැනු ළමයි ඉදිරියෙන් සිටිති.&lt;ref&gt;ABC News, John Berman, ''[http://abcnews.go.com/WNT/story?id=2376202 Girls Achieve Rare SAT Scores]'', 30 August 2006, retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;harrisschool.uchicago.edu, ''[http://harrisschool.uchicago.edu/about/publications/research-report/rr2006/classrooms.asp Girl-Dominated Classrooms Can Improve Boys’ Early School Performance] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819010756/http://harrisschool.uchicago.edu/About/publications/research-report/rr2006/classrooms.asp|date=2007-08-19}}'', retrieved 2 January 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7466916.stm|title=India baby girl deaths 'increase'|date=21 June 2008|work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ගැහැනු ළමුන් ගේ ඔපස්වීම සිදුවී දින 21ත් 28ත් අතර කාලය හෝමොන මට්ටමේ පවතින අසමබරතාවය නිසා මෙම කාලයේ දී ඔවුන්ට ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකව පීඩාකාරී තත්ත්වයක් ඇතිවන අතර මෙම කාලයතුල ඔවුන් කලහකාරී වන බවත් අධ්‍යාපනික කටයුතුවලට බාධා ඇතිවන බවත් නාරි විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. මෙම අවධිය තුළ ඔවුන් විභාග වලින් අසමත්වීම හා අඩු ලකුණු ලබා ගැනීම් සිදුවන බව පර්යේෂකයෝ පවසති. අවකාශ භාවිතය අතින් ගැහැනු ළමයි පිරිමි ළමුන්ට වඩා දුර්වල වෙති. එහෙත් ඔවුන්ගේ සංවේදී බව ඉතා තියුණුය. පෙනීම, ඇසීම, ගඳ සුවඳ දැනීම හා රස දැනීම අතින් ගැහැනු ළමයි පෙරමුණ ගනිති. එසේම එකවර කාර්‍ය රැසක් සිදුකිරීමටද ගැහැනු ළමයි දක්ෂ වෙති. ගැහැනු ළමුන් ලෝකය ත්‍රිමානව දකින අතර පිරිමි ළමයි එය ද්විමානව දකිති.

=== අධ්‍යාපනික බාධක ===
ආගමික හා සම්ප්‍රධායික මතවාද දැඩිව පවතින රටවල ගැහැණු දරුවන්ට නිසි අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය නොලැබී යයි.ළමා විවාහ,කුඩා කාලයේදී ගැබිනියකවීම,ආගමික හා සංස්කෘතික විශ්වාස මේ අතර මුල්තැන ගනී.ගැහැණු දරුවකු වීම නිසාම බොහෝ සාම්ප්‍රධායික මතවාද පවතින රටවල ගැහැණු දරුවන් ලිංගික ක්‍රියාවලින් ඈත්කර තැබීමට පාසැල් බාධාවක් ලෙස සළකති.එබැවින් ගැහැණු දරුවන් පාසැල් යැවීමෙන් වැළකී සිටිති.කුඩා අවධියේදීම විවාහකරදීමට පෙළඹෙ එමනිසා අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය අහිමිවී යයි.බටහිර දියුණු සමාජවල ලිංගිකත්වය වැනි කාරණා බරපතල ලෙස තැකීමට භාජනය නොවන බැවින් අධ්‍යාපන නිදහස හොදින් ලැබේ.ඇතැම් ආගම් තුල ගැහැණිය යනු පුරුෂයාගේ ලිංගික අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කිරීම හා දරුවන් වැදීම දරුවන් හදාවඩා ගැනීම ආදී කාරණා වලට පමණක් සීමා වියයුතු බව පෙන්වා දෙයි.ඇයට ස්වාධිනවීමට නොදියයුතුබව උගන්වයි.සමස්තයක් ලෙස බෞද්ධ,හින්දු,කතොලික හා මුස්ළිම් යන ප්‍රධාන ආගම් හතර තුල ම පවා ගැහැණිය පුරුෂයාට වඩා පහත් තත්වයකට ඇදදමා ඇත.මීට අමතරව සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල දුගී බවද ගැහැණු දරුවන් පාසලෙන් ඈත්කර තබයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්}}&lt;/ref&gt;

== ලිංගික ස්ථරායනය ==
[[ගොනුව:Afghan_Girl_(4272097943).jpg|thumb|211x211පික්|අෆ්ගනිස්ථාන් ගැහැණු ළමයෙක්.ලිංගික කොන්කිරීම් හෙවත් නොසලකාහැරීම් අතින් අෆ්ගනිස්ථානය ප්‍රමුඛ රාජ්‍යයකි.]]
ජීව විද්‍යාත්මක,නීතිමය,සංස්කෘති ආදී වශයෙන් මිනිසා ලිංගික බෙදීමකට ලක්කර ඇත.මානව සමාජය තුල බිහිවූ මුල්ම සමාජ ස්ථරායනය ලෙස ගැහැණු පිරිමි භේදය බව ඒංගල්ස් වැනි දාර්ශනිකයන් පවසයි.අතීත මානවයන් ගැහැණු පිරිම් දෙපාර්ෂවයම තමාට අවශ්‍ය ආහාර එක්රැස්කරගත් අතර පසුව පිරිමි මානවයා විසින් තම ශක්කිය මගින් වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් නිපදවීමට හැකිවිය.පසුව මෙම ශ්‍රමයේ අතිරික්තය පිළිබද ඇතිවූ හැගීම මගින් පුරුෂයා ගැහැණිය අභිබව තම බලය තහවුරුකර ගැනීමට යොමුවිය.පිරිමියාට වඩා ගැහැණියට ජීව විද්‍යාත්මක බාධාවන් රැසක් මධ්‍ය යේ තම කටයුතු කරගෙන යාමේදී ශක්තිමත් පුරුෂයාගේ රැකවරණය ලැබීමට සිදුවිය.මෙසේ ගැහැණු පිරිම් සමාජ ස්ථරායනයට ඉතා දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවතී.සාමන්‍යයෙන් බොහෝ සමාජවල ස්ත්‍රී පුරුෂ ස්ථරායනය හා ශ්‍රම විභජනය වැඩිවිය පැමිණීමත් සමග ආරම්භ කරයි..&lt;ref&gt;Salomone, Rosemary C. &quot;Are Single-Sex Schools Inherently Unequal? Same, Different, Equal: Rethinking Single-Sex Schooling.&quot; &quot;Michigan Law Review.&quot; 102(6):1219-1244&lt;/ref&gt; ඇතැම් සාම්ප්‍රධායික සමාජවල ගැහැණු පිරිම් සමාජ භූමිකා නිර්මානයේදී ගැහැණියට අඩු වරප්‍රසාද,අඩු අයිතිවාසිතම්,වැඩි වගකීම් ආදී විවිධ අසාධාරනයන්ට ගැහැනියට ලක්වීමට සිදුවේ.විශේෂයෙන් මෙම අසාධාරන ලිංගික බෙදීම් කෙරේ ආගමික විශ්වාස හේතුවේ.&lt;ref name=&quot;World Bank 2012&quot;&gt;The World Bank. 2012. &quot;Gender Equality and Development: World Development Report 2012.&quot; Washington, D.C: The World Bank.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nussbaum, Martha C. 2003. &quot;Women's Education: A Global Challenge.&quot; &quot;Signs: Journal of Women in Culture and Society&quot; 29(2): 325–355&lt;/ref&gt; මුස්ළිම් හින්දු සමාජවල හා දකුණු ආසියාතික රටවල ස්ත්‍රීන් මෙලෙස දැඩි පිඩනයකට පත්වීම සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;Wilkinson-Weber1999&quot;&gt;{{Cite book|last=Wilkinson-Weber|first=Clare M.|date=25 March 1999|title=Embroidering Lives: Women's Work and Skill in the Lucknow Embroidery Industry|url=https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk|page=[https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk/page/74 74]|publisher=SUNY Press|language=English|isbn=9780791440889|ISBN=9780791440889|quote=Purdah regulates the interactions of women with certain kinds of men. Typically, Hindu women must avoid specific male affines (in-laws) and Muslim women are restricted from contact with men outside the family, or at least their contact with these men is highly circumscribed (Papanek 1982:3). In practice, many elements of both &quot;Hindu&quot; and &quot;Muslim&quot; purdah are shared by women of both groups in South Asia (Vatuk 1982; Jeffery 1979), and Hindu and Muslim women both adopt similar strategies of self-effacement, like covering the face, keeping silent, and looking down, when in the company of persons to be avoided.}}&lt;/ref&gt; ආගමික විශ්වාස මත ඇතැම් ගැහැණු දරුවන්ට හා ස්ත්‍රීන්ට තම සිරුර සම්පූර්ණ වැසෙනසේ ඇඳුම් ඇදීමට සිදුවේ.තමා කැමති විලාසිතා අනුව ඇඳුම් ඇඳීමට ඔවුන්ට අවසර නැත.සිරුර නිරාවරණය වන ඇඳුම් ඇඳීම අධික උෂ්ණත්වය පවතිනවිට පවා මෙසේ සිරුර ආවරණය කරගෙන සිටීමට සිදුවීම නිසා ඔවුන් දැඩි ශාරීරික වදයකට ලක්වේ.ඒසේම මෙම රටවල ස්ත්‍රීන්ගේ අස්ථිවල ශක්තිය ඉතා අඩුය.ඉක්මනින් ඔස්ට්‍රියෝපොරෝසියස් වැන් රෝග වලට පහසුවෙන් ගොදුරුවේ.හිරු එළියන් ලැබෙන විටමින් D පවා ලබාගැනීමට ඔවුනට නොහැකි වන්නේ තම සිරුර මෙසේ ආවරණයකරගෙන සිටීමට සිදුවන නිසාය.

== ගැහැනු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ==
ලෝකයේ බොහෝ රටවල ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය ක්‍රියාත්මකවේ.ඒ අතර ගැහැණු ළමුන් ගබ්සා කිරීම,ලිංග ඡෙදනය,ළමා විවාහ,ළමා අපයෝජන,නම්බුව උදෙසා කරන මිනී මැරුම් ප්‍රධානය.මෙයින් බොහෝ අපරාධ ආගම සංස්කෘතිය හා සම්ප්‍රධායන් මත සිදුවේ.

ගැහැණු කලල ගබ්සා කිරීම ඇතැම් අග්නිදිග ආසියාතික රටවල,දකුණු ආසියානු රටවල මැද පෙරදිග රටවල මෙන්ම ඇතැම් යුරෝපා රටවල පවා ක්‍රියාත්මකවේ.ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික විශ්වාසයන් අනුව ගැහැණු දරුවකු උපත ලැබීම අවාසනාවක් ලෙස සළකනු ලබයි.ආගමික හා සංස්කෘතික හේතුමත ගැහැණු දරුවකු හදාවඩා ගැනීම පවුලට බරක් ලෙස සළකයි.ආගමික හා සම්ප්‍රධායික මතයන්ට අනුව ගැහැණු දරුවකු හදාවඩා ගැනීමේදී දෙමාපියන්ට හා ඇගේ පවුලේ ඥාතීන්ට විවිධ ගැටළු රැසකට මුහුණ දීමට සිදුවේ.ඇයව පුරුෂයන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම වැඩිවිය පැමිනීම ආදියේදී විවිධ උස්සව චාරිත්‍ර සිදු කිරීම විවාහයේදී දෑවැදි ලබාදීම,විවාහයෙන් පසු ඇය වැන්දඹුවක් වුව හොත් සමාජයෙන් ලැබෙන පීඩනය ආදී ගැටළු රැසකට සාම්ප්‍රධායිත ගතානුගතික අදහස් රජයන සමාජවල දෙමාපියන්ට විඳදරා ගැනීමට සිදුවේ.මෙවන් ප්‍රශ්න නිසා කලල අවධියේදීම ස්ත්‍රී කලල විනාශ කිරීම ඉන්දියාව වැනි රටවල බහුලව සිදුවේ.ඇතැම් විට දියණියක් උපත ලැබුන පසු ඇයව ළදරු අවධියේදීම මරා දැමීමද දකුණු ආසියාතික හා මැදපෙරදිග රටවල සිදුවේ.

ලිංග ඡෙදනයද සම්ප්‍රධායික සමාජවල පවතින ඉතා අමානුෂික ආගමික චාරිත්‍රයකි.මෙහිදී ගැහැණු ළමුන්ගේ බාහිර ලිංගික අවයවයට අයත් යෝනි තොල් හා භගමනිය කපා ඉවත් කරයි.මේ සදහා බ්ලේඩ් තල වැනි සියුම් අයුධ යොදාගනී.මෙම ක්‍රියාවලියේදී දරියන් දැඩි වෙදනාවකට ලක්වන අතර මෙම තුවාල වර්ධනයවී දරුණු ආසාධන තත්වයන්ට ගොදුරුවේ.ඇතැම්විට මෙම නිසා මරණය පවා සිදුවේ.මෙම ලිංග ඡෙදන ආගමික චාරිත්‍රය රටවල් 28 පමණ පවතින බව ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය පවසයි.බොහෝ රටවල මෙම ආගමික චාරිත්‍රය තහනම් කර ඇත.

ළමා විවාහයන්ද ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය පෙන්වා දෙයි.මෙහිදී ඉතා කුඩා වයසේ පසුවන දැරියන් එම වයසේම පසුවන පිරිමි දරුවකුට විවාහකරදීම හෝ එසේත් නැතිනම් කුඩා දැරියක මහළු පුද්ගලයෙකුට විවාහකරදීම මෙහිදී සිදුවේ.ඇතැම් අවස්ථාවලදී කුඩා දැරියන් වැඩිහිටි පුරුෂයෙකුට විවාහ කර දුන්විට මදු සමයේදීම දැරිය බරපතල ලිංගික හිංසනයන්ට ලක්වී මරුමුවට පත්වීම පවා සිදුවේ. 

දකුණු අසියාතික රටවල බෞද්ධ හා හින්දු සංස්කෘතීන් තුල කිල්ල පදනම් කරගනිමින් දැරියන්ට පිඩා සිදුකිරීම දක්නට ලැබේ.විශේෂයෙන් මල්වරවීම හා අර්ථවය පදනම් කරගෙන මෙම සංකල්ප ක්‍රියාත්මකවේ.දරු උපත,මල්වරවීම හා මරණය ප්‍රධාන කිලි ලෙස සළකන අතර මාසික ඔපස්වීම හා කන්‍යාභාවය අහිමිවීමද කිලි සහිත බව පැවසේ.මල්වරවීම සිදුවන දිනවල නිවසක මුල්ලක රදවා තබාගැනීම ඇයට ඇතැම් ආහාර පාන නොදීම විශේෂ ආහාර පමනක් ලබාදීම,පුරුෂයන්ට සම්මුඛවීම වැළැක්වීම,නෑම වැනි පිරිසිදු කිරීම් සිදු නොකිරීම ආදි බොහෝ තහංචි වලට කල් කිරීම සිදුවේ.මෙම චාරිත්‍ර බොහෝමයක විද්‍යාත්මක පදනමක් නැතිබව නාරි හා ප්‍රසව වෛද්‍යවරුන් පෙන්වා දෙයි. 

ගැහැණු ළමුන් අපයෝජනයට පත්කිරීම් සෑම රටකින්ම පාහේ වාර්ථාවේ.ඒ අතර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ළමා අපයෝජන වැඩිබව සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ අදහසයි.වැඩිහිටියන් විසින් කුඩා දැරියන් දූශනයට පත්කිරීම සිදුවේ.මෙවන් සිදුවීම් වලදී වැඩි වශයෙන්ම දැරියන් දූශනයට ලක්වී ඇත්තේ ඉතා හිතවත් ඥාතීන් අතින්වීම ඉතා කණගාටු දායකය.ඇතැම්විට පියා විසින් දුව දූශනය කිරීම,සහෝදරයා විසින් දූශනයට ලක්වීම හෝ සමීපතම ඥාතීන් අතින් අපයෝජනයට ලක්වීම් වාර්ථාවේ.සුළු වශයෙන් සමලිංගිකව අපයෝජනයට ලක්වන දැරියන්ද සිටී. 

දැරියන් ළමා ගණිකා වෘතියේ නිරත කරවීමද බොහෝ අසියාතික රටවල දක්නනට ලැබේ.වයස අවුරුදු 18ට අඩු කුඩා දැරියන් ළමා ගණිකා වෘතියේ නිරත කරවීම තායිලන්තය කාම්බෝජියාව වැනි රටවල බහුලව පවතී.මෙම ජාවාරම් සංචාරක කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව සිදුවේ. 

ගැහැණු ළමුන්ට එරෙහිව සිදුවන ආගමික හා සංස්කෘතික හේතු අලලා ඇවන ප්‍රචණ්ඩත්වයන් අතරින් නම්බුව උදෙසා මරා දැමීම් ඇතැම් රටවල සිදුවේ.ප්‍රේම සම්බන්ධතා ඇතිකර ගැනීම,විවාහ පූර්ව ලිංගික සම්භන්දතා ඇතිවීම,දූශනයට ලක්වීම,කන්‍යෘභාවය අහිමිවීම,අනියම් සම්බන්දතා අසම්මත විවාහ ආදියට වරදකරුවන් වන දැරියන් මරා දැමීම මැදපෙරදිග,අප්‍රිකානු හා දකුණු ආසියාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින දැඩි ආගමික හා සම්ප්‍රධායික සමාජවල මේ තත්වය දක්නට ලැබේ.පවුලට සිදුවන අගෞරවයෙන් වැළකීමට ඇගේ පවුලේ ඥාතීන් විසින්ම මෙසේ දැරියන් ඝාතනය කරයි.දැඩි ආගමික විශ්වාස පවතින සමාජවල මෙය සිදුවේ. 

== සෞඛ්‍ය ==
ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල පිරිම් දරුවන්ට වඩා අඩු වටිනාකමක් ගැහැණු ළමුන්ට ලබා දෙයි.ඒම නිසා ඔවුන් කොන් කිරීමකට ලක්වේ.මෙවන් සංස්කෘතීන් තුල අඩු වයසේ පසුවන ගැහුණු දරුවන් විවාහකරදීම සිදුවේ.මෙසේ විවාහවන ඇතැම් ගුහුණු දරුවන් ලිංගික හිංසනයන්ට ගොදුරුවීම සිදුවේ.අඩු වයසේදී ගැබ් ගැනීම නිසා දරුණු සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට හා මතෘ මරණයන්ට ගොදුරුවේ.ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල කන්‍යාභාවය වැනි ආකල්ප නිසා දැර්යක යමෙකු අතින් දූශනයවූ විට එම දූශකයාටම බලහත්කාරයෙන් විවාහකරදීම සිදුවේ.ආගමික සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රධායික මතවලින් ගහන දියුණු වෙම්න් පවතින රටවල මෙම තත්වයන් බහුලය.ලිංග ඡෙදනය වැනි ආගම්ක චාර්ත්‍ර හේතුවෙන් ලොව පුරා බොහෝ දැරියන් දැඩි සෞඛ්‍යමය අවධානමකට ලක්වේ.[[ගොනුව:Circumcision_Female_Genital_Multilation_FGM_October_2010.jpg|thumb|ආගමික චාරිත්‍රයක් ලෙස ලොවපුරා මිලියන ගණනක් ගැහැණු දරුවන්ගේ ලිංග ඡෙදනය සිදු කරනු ලබයි. මෙම චාරිත්‍රය අප්‍රිකාව,&lt;ref name=&quot;Female Genetic Mutilation/Cutting&quot;&gt;[http://www.unicef.org/esaro/UNICEF_FGM_report_July_2013_Hi_res.pdf Female Genital Mutilation/Cutting] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203011547/http://www.unicef.org/esaro/UNICEF_FGM_report_July_2013_Hi_res.pdf|date=2013-12-03}} UNICEF, (July 2013)&lt;/ref&gt; මැදපෙරදිග ,&lt;ref name=&quot;FGM - Where is it practiced&quot;&gt;[http://www.endfgm.eu/en/female-genital-mutilation/what-is-fgm/where-is-it-practised/ FGM - Where is it practiced?] European Campaign on FGM &amp; Amnesty International (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://kurdistantribune.com/2013/tackling-female-genital-mutilation-kurdistan-region/?doing_wp_cron=1380490541.5694770812988281250000 Tackling Female Genital Mutilation in the Kurdistan Region] Sofia Barbarani, The Kurdistan Tribune (March 4, 2013)&lt;/ref&gt;  හා මලයාසියාව ඉන්දුනීසියාව වැනි ඇතැම් මුස්ළිම් රටවල සිදු කෙරේ.&lt;ref name=&quot;World Health Organization 1998&quot;&gt;World Health Organization, Female genital mutilation: an overview. 1998, Geneva: World Health Organization&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;William G. Clarence-Smith 2012 pages 124-146&quot;&gt;William G. Clarence-Smith (2012) ‘Female Circumcision in Southeast Asia since the Coming of Islam’, in Chitra Raghavan and James P. Levine (eds.), Self-Determination and Women’s Rights in Muslim Societies, Brandeis University Press; {{ISBN|978-1611682809}}; see pages 124-146&lt;/ref&gt;  ලොවපුරා මනව හිමිකම් සංවිධාන මෙම ආගමික චාරිත්‍රයට එරෙහිව හඩනගමින් සිටී]]

== ළමා ශ්‍රමිකයින් ==
බොහෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල ගෘහාශ්‍රිත කාර්‍යයන් සඳහා වැඩි වශයෙන් ගැහැනු ළමෝ යොදාගැනෙති. මෙසේ ළමා ශ්‍රමිකයන් ලෙස දැරියන් යොදා ගැනීම නිසා ඔවුන්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වේ. ඇතැම් දෙමාපියන් මෙසේ ගැහැනු දරුවන් මෙහෙකාර සේවයේ යොදවන්නේ අනාගතයේ විවාහ ජීවිතය සාර්ථකව ගෙනයාමට පෙර පුහුණුවක් ලෙස සලකා ය. බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ගැහැනුන් නිවෙස් තුළ පවතින කාර්‍යභාරයන් සඳහාම වෙන්වී ඇතැ යි යනු එම සංස්කෘතිවල පිළිගැනීම යි. ඔවුන්ට ස්වාධීනත්වය අහිමි කර ඇති අතර සැමියාගේ මෙහෙකාරිය බවට පත්වී ඇත.

== ළමා අයිතිවාසිකම් ==

== කලාව සහ සාහිත්‍ය ==

== ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය ==

== මේවාත් බලන්න ==
== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|26em}}

== සිංහල මූලාශ්‍ර ==
* අබේපාල රෝලන්ඩ් (2014) සාර ප්‍රකාශන කොට්ටාව</text>
      <sha1>scyobfiz6km1764grdviucxyju8fnnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තිරුකෝණේෂ්වරම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86489</id>
    <revision>
      <id>802633</id>
      <parentid>767631</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added si|හිරු ගණ ඉසුරු, Wiktionary</comment>
      <origin>802633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17927" sha1="grc8kfsustt6e93co9kr0n21me80jxt" xml:space="preserve">{{short description|Hindu temple in Sri Lanka}}
{{Use dmy dates|date=October 2017}}
{{Infobox Hindu temple|name=Koneswaram Kovil|image=Spiritual 16.jpg|image_upright=1.2|alt=|caption=View of Temple before recent [[Kumbhabhishekham]]|map_type=Sri Lanka Trincomalee Central|map_caption=Location in central Trincomalee|coordinates=|native_name=திருக்கோணேச்சரம் &lt;br&gt;Tirukkōṇēsvaram kōṇanāta cuvāmi ālayam|country=[[Sri Lanka]]|province=[[Eastern Province, Sri Lanka|Eastern]]|district=[[Trincomalee District]]|location=Swami Rock (Kōṇāmalai), [[Trincomalee]]|elevation_m=|deity=[[Shiva|Konanātha Swami]], [[Parvati|Māthumai]]|festivals=|architecture=[[Dravidian architecture|Tamil architecture]]|temple_quantity=|monument_quantity=|inscriptions=|year_completed=Earliest records from 6th century BCE, restored 1952|creator=|website=}}
{{Wiktionary|හිරු ගණ ඉසුරු}}
'''තිරුකෝණේෂ්වරම්''' ('''අමිශ්‍ර''' {{si|හිරු ගණ ඉසුරු}}) ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රිකුණාමලයේ පිහිටි කෝවිල් සංකීර්ණයකි.

== ත්‍රිකුණාමලය නගරය ==

ලංකාවේ ප්‍රධාන ජන වර්ග තුනම සම සමව ජීවත්වන ත්‍රිකුණාමල නගරය &quot;සහජීවනයේ නගරය&quot; ලෙස හැඳින්වෙනවා... ත්‍රිකුණාමලය ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ අගනගරය වන අතර දිස්ත්‍රික්කයේ සම්පූර්ණ භූමි වර්ගප්‍රමාණය වර්ග කිමී 2,727 ක්. 2012දී සම්පූර්ණ ජනගහනය 378,182 ක්. ජනතාවගේ ප්‍රධාන ජීවිකාව ගොවිතැන සහ ධීවර කර්මාන්තය විදිහට හඳුන්වන්න පුළුවන්.

ත්‍රිකුණාමල නගරයේ සංචාරකයින් බහුලවම ගැවසෙන වෙරළ තීරය වෙන්නේ Dutch Bay වෙරළ තීරය තමයි. කොළඹ ගාලුමුවදොර වෙරළ තීරය හා සමානව ම පෙම්වතුන්, කුඩා ළමුන්, පවුලේ සාමාජිකයින්ගෙන් දවස පුරා පිරී ඉතිරෙන මෙම වෙරළ තීරයේ සංචාරකයින් සඳහා ජලක්‍රීඩා පහසුකම් පවා ක්‍රියාත්මකයි. මීටර් පන්සියයකට අධික දුරකට පවා මුහුදේ අවිද යා හැකි මෙම මුහුදු තීරයේ දැඩි රැල්ලක් නම් ඇත්තෙම නෑ. උදෑසන නිසා අපි එහි පිවිසෙනකොට හිටියේ ධීවර කර්මාන්තයේ යෙදෙන පිරිස් පමණයි...

Dutch Bay වෙරළ තීරය අවසන් වන්නේ ත්‍රිකුණාමලය ලන්දේසි බළකොටුව සීමාවෙන්... බළකොටුවට ඉදිරියෙන් පිහිටා තිබෙන්නේ සංඝමිත්තා විහාරය. වන්දනා අරමුණෙන් පැමිණෙන පිරිස් සඳහා නවාතැන් පහසුකම් පිරිනමන සංඝමිත්තා විශ්‍රාම ශාලාව පිහිටා තිබෙන්නෙත් මෙම විහාරයට යාබදවයි. රට පුරා කොහේ ගියත් හමුවන බව කියන, සුප්‍රකට මාතර බත්කඩේ තිබෙන්නෙත් ඒ ආසන්නයේමයි. ගෝකණ්න රාජමහා විහාරය සහ දෙස් විදෙස් සුපතල තිරුකෝණේෂ්වරම් හින්දු කෝවිල පිහිටා තිබෙන්නේ ලන්දේසි බලකොටුව තුළයි. &lt;ref&gt;යංකෝ ට්‍රිංකෝ, දිනමිණ, 2017, අගෝස්තු 06 [http://archives.dinamina.lk/y/art.asp?id=2017/06/08/ypg09_0]{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== ත්‍රිකුණාමල කොටුව ==

ත්‍රිකුණාමල නගරයේ ඇති මනරම්ම ස්ථානයක් ලෙස ත්‍රිකුණාමල කොටුව හඳුන්වා දිය හැක. නගරයේ එක් කෙළවරෙක මුහුද හා මයිම්ව ඇති ගල් පරුවතයක ප්‍රතාපවත්ව නැගී සිටින්නා වූ මෙම ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුව 1623දී පෘතුගීසි ජාතිකයන් විසින් ඉදිකරන ලදි. ලන්දේසීන්, ඉංග්‍රීසීන් මෙන්ම ප්‍රංශ ජාතිකයන්ද පසුකාලීනව කොටුව අත්පත් කරගෙන සිට ඇත. කොටුවේ පුරාවෘත්තය රැගත් පුවරුවක් කොටුවට ඇතුළු වනවාත් සමගම වම් අත පැත්තේ පවුරේ එල්වා ඇත. 

17වන සහ 20වන ශතවර්ෂ අතර කාල පරාසයේදී ත්‍රිකුණාමල කොටුව යුද ගැටුම් වල ඉදිරි වළල්ලක්ව පැවතී ඇත. කොටුවේ අයිතිය හමුදාවකට එකල පටන්ම මහත් අස්වැසිල්ලක්ව තිබුනු බව පැහැදිලිය. ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ ගජබා රෙජිමේන්තුවේ කඳවුරක් ලෙස කොටුවේ කොටසක් අදටත් යොදා ගැනෙන අතරම දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලය, අතිරේක මැතිවරණ කොමසාරිස් කාර්යාලය යනාදී රජයේ වැදගත් ගොඩනැගිලි රාශියක් කොටු පවුර තුල කේන්ද්‍රගතව පවතී. 

කොටුව අභ්‍යන්තරයේ ආරක්ෂක අංශ විසින් පවත්වාගෙන යන පන්සලක් ඇත. මෙය ක්‍රි.ව.3වන සියවසේදී මහසෙන් රජතුමා විසින් දේවාලයක් කඩා දමා එතැන ඉදි කළ, පසුව පෘතුගීසී ආක්‍රමණිකයන් විනාශ කර දැමූ, ගෝකණ්ණ රජමහා විහාරය නමින් පවත්වාගෙන යනු ලැබේ. එහි උසැති හිටි පිළිමවහන්සේ නමකි. මෙම පිළිමය පාමුල සිට ත්‍රිකුණාමල නගරය ඇතුළු අවට පරිසරය දර්ශනීයව දැකගත හැකිය. සුප්‍රසිද්ධ හින්දු දෙවොලක් වන තිරුකෝණේස්වරම්  කෝවිලත්, ලවර්ස් ලීප් නම් මහා ප්‍රපාතයත් පිහිටියේද කොටුව ඇතුලතය. කොටුව තුල තුරු ගොමු, කඳු ගහන වටපිටාව කොටුවේ සුන්දරත්වය වඩ වඩාත් තීව්‍ර කරයි. ත්‍රිකුණාමල කොටු පවුර තුල සැලකිය යුතු මුවන් ප්‍රජාවක් කල් ගෙවන අතර උන් බෙහෙවින්ම හීලෑය. &lt;ref&gt;ත්‍රිකුණාමලය ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුව, Traveller LK – සොඳුරු සිරිලක Posted on සැප්තැම්බර් 5, 2009 [https://travellerlk.wordpress.com/2009/09/05/trinco-fort/]&lt;/ref&gt;

== තිරුකෝනේෂ්වරම් කෝවිල ==

-ඒස්වරම් ප්‍රත්‍යයෙන් නම අවසාන වන ශිව දෙවියන් සඳහා ඉදිවුණු සුප්‍රකට ශ්‍රී ලාංකේය කෝවිල් 5ක් තිබෙනවා. ඒවා ලංකාව වටා මුහුදු වෙරළට යාබද ස්ථාන පහක පිහිටා තිබෙනවා. මඩකලපුවෙ කාන්තෝන්දීශ්වරම් කෝවිල , ත්‍රිකුණාමලයේ කෝණේෂ්වරම්, යාපනයේ නගුලේශ්වරම්, හලාවත මුන්නේෂ්වරම්, මන්නාරමේ තිරිකේදීශ්වරම් ඒ දේවාල පහයි.

වසර 6500ක ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන බව හින්දු පූජකයින් විශ්වාස කරන තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිල රාම රාවණා යුගයේ සිටම පැවැත එන බව ඔවුන්ගේ විශ්වාසයයි. නමුත් අද ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුවෙ උච්ඡතම ස්ථානය වූ ස්වාමි කන්දේ මුදුනත අපට දක්නට ලැබෙන කෝවිල 1952දී අළුත්වැඩියාකල ආකාරයට පෙනෙන්නට තිබෙනවා. කණු දහසකින් සමන්විතව තුබූ විවිධ ධනයන්ගෙන් හෙබි පැරණි තිරුකෝනේස්වරම් දේවාලය 1620 දශකයේදී පෘතුගීසි ආක්‍රමණිකයන් විසින් සමතලා කරවූ බව වාර්තා වේ. 

ශිව දෙවියන් උදෙසා ලොව පුරා ඉදි කර ඇති දේවාල අතරින් වඩාත්ම බලවත් දේවාලය මෙය බව බැතිමතුන්ගේ විශ්වාසයයි. කෝවිලේ ප්‍රධාන උත්සවය වාර්ෂිකව අප්‍රියෙල් මාසයේදී පැවැත්වේ. දෛනික පූජාවන් උදෑසන 7.15, 11 සහ සවස 4 යන වේලාවන්හී පැවැත්වේ. දහවල් කාලය වන විට තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිල අවට භූමිය අව්වෙන් ගිනියම් වීම නිසා ඇවිදීම දුෂ්කරය. ගිනියම් වැල්ලේ කිසිඳු කඩිමුඩියකින් තොරව සක්මනේ යෙදෙන හින්දු භක්තිකයෝ ඔවුන් මෙම ස්ථානයට දක්වන ගෞරවය විද්‍යාමාන කරයි.

තිරුකෝනේෂ්වරම් කෝවිලට පිවිසීමට පළමුව ෆ්‍රෙඩ්රික් කොටුවට ඇතුළු විය යුතුය. කොටුවට ඇතුළු වූ පසු මාර ගස් පේළිය පසු කරමින් ස්වාමි කන්ද තරණය කළ විට තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිලට ලඟා විය හැකිය. ලිංග ජූජාව ශිව භක්තිකයින් විසින් මහත් භක්තියෙන් කරන පූජාවක්.... ඒ නිසාම ශිව කෝවිල්වලට ආශිර්වාද පතා අලුත විවාහ වූ අයවලුන් පැමිණෙන බව සඳහන්... විශේෂයෙන්ම දරුඵල පතා ශිව දේවාලවලට භාරහාර වීම සිදුවෙනවා.

== කුළුණු දහසක කෝවිල ==

මුල් කෝවිල විවිධ කාල පරිච්ඡේදයන්හි අඛණ්ඩව ව්‍යාප්ත විය. තිරුකෝනේස්වරම් කෝවිල් සංකීර්ණය සැලකිය යුතු ලෙස විශාලකොට ඉදිරිකරන ලද්දේ මුල් චෝල හා මුල් පාණ්ඩ්‍ය රාජධානියේ පංච ද්‍රවිඩයින්ගේ පාලන සමයේදීය. පල්ලව, චෝළ, පාණ්ඩ්‍යා සහ යාපනය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය බලපෑම් මෙම සංකීර්ණය තුළ දැකිය හැකිය. විශාලතම එකතු කිරීම් සිදු කර ඇත්තේ එලාර මනූ නීදි චෝලන් (ක්‍රි.පූ. 205 සිට ක්‍රි.පූ. 161 දක්වා අනුරාධපුර පාලනය කළ චෝල පාලක එලාර රජු) විසිනි. 

== පෘතුග්‍රීසීන් සිදුකල විනාශය ==

1622 සහ 1624 අතර පෘතුගීසි යටත් විජිත යුගයේ ආගමික ප්‍රහාරවලින් මෙම සංකීර්ණය විනාශ වූ අතර පෘතුගීසීන් විසින් එහි සුන්බුන් වලින් එම ස්ථානයේ බලකොටුවක් ඉදිකරන ලදි. නගරයෙන් පිටත පිහිටා ඇති 1632 දී ඉදිකරන ලද කෝවිලක කොනේෂ්වර් කෝවිලෙහි තබා තිබූ පිළිම යම් ප්‍රමාණයක් තිබේ. විද්‍යාඥයෙකු හා ගවේෂකයෙකු වන ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ අනුග්‍රහයෙන් පුරාවිද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් සමග කල ගවේෂණයකදී දියයට හා ගොඩබිම් නටබුන්, මූර්ති සහ චෝළ ලෝකඩ පිලිම සොයා ගැනීමෙන් පසුව තිරුකෝනේෂ්වරම් නැවතත් ලොව පුරා අවධානය දිනා ගත්තේය. 

== තිරුකෝනේස්වර් කෝවිල ගැන අතීත සටහන් ==

ග්‍රීක ලේඛක ස්ට්‍රාබෝ, එරටොස්තීනස් සහ ඔනේසික්‍රිටස්ගේ සටහන් උපුටා දක්වමින් ස්වාමි පර්වතය මත ඉදිකරන ලද පූජනීය ස්ථානයක් විස්තර කරයි. මෙම කොවිල අඩි 400 ක් කෙලින්ම මුහුදට වැටෙන කඳු බෑවුමක් අසල ඇති බව ඔහු ලියා ඇත. සමකාලීන ඉතිහාසඥයින් වන එස්. පත්මනාදන් සහ පෝල් ඊ. පීරිස් විශ්වාස කරන්නේ ක්‍රි.ව. 300 සිට කොනේෂ්වරම් කෝවිලට ලිඛිත ඉතිහාසයක් ඇති බවයි. ක්‍රි.ව. 300 දී ලියන ලද පැවණි සංස්කෘත ගීතාවලියක් වන වායූ පුරාණයේ තිරුකෝනේශ්වර කෝවිල ගැන සඳහන් වන බවට විශ්වාස කෙරෙනවා. 

තිරුකෝනේශ්වර කෝවිල උපත පිළිබඳ පත්මනාදන්ගේ මතය අනුව, කොනස්වරම් කෝවිල බොහෝ විට හින්දු සිද්ධස්ථානයක් ලෙස ස්ථාපිත කර ඇත්තේ ඉන්දියාවේ කාලිංගයේ සිට මෙරටට වෙළඳාමට පැමිණි වෙළඳ ප්‍රජාවන් විසිනි.  

18 වන සියවසේ දමිළ වංශකථාවක් වන යාල්පාන වඉපාවා මලයි, විජය සහ ඔහුගේ අනුගාමිකයන් හත්සියයක් තිරුකෝනෙස්වර් දෙවොලට සම්බන්ධ කරයි. විජය සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම දිවයිනට පැමිණි පසු ඊශ්වරම් කොවිල් පහ පුළුල් ලෙස අලුත්වැඩියා කළබව එහි සඳහන් වෙනවා. පසුව ඔවුන් පාන්ඩ්‍ය දේශයෙන් කුමාරිකාවන් ගෙන්නා ගත් අතර එවක ස්ව්දේෂිකයින් සමගද මිශ්‍රවීම ඇරඹුනා. 


&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>grc8kfsustt6e93co9kr0n21me80jxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89475</id>
    <revision>
      <id>802598</id>
      <parentid>801997</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213110" sha1="sf8k865b6j6mqumprsstu3wz69umihb" xml:space="preserve">[[File:Cities in Japan.png|thumb|{{legend|#008000|Cities designated by government ordinance}}{{legend|#FFD350|Core cities}}{{legend|#00A0E8|විශේෂ නගර}}{{legend|#FE80C0|Cities}}{{legend|#5BE95B|Special wards}}]]
{{TopicTOC-Country-Japan}}
'''ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව''' මෙහි දැක්වේ.

==නගර (Cities)==
{|class=wikitable
!colspan=2|වර්ගය!!ජපන් යෙදුම!!ගණන
|-
|bgcolor=&quot;Moccasin&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Cities designated by government ordinance of Japan|City designated by government ordinance]]||{{large|{{lang|ja|政令指定都市}}}}&lt;/span&gt;||20
|-
|bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Core cities of Japan|Core city]]||{{large|{{lang|ja|中核市}}}}&lt;/span&gt;||58
|-
|bgcolor=&quot;MistyRose&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Special cities of Japan|විශේෂ නගර]]||{{large|{{lang|ja|特例市}}}}&lt;/span&gt;||27
|-
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Cities of Japan|නගර (City)]]||{{large|{{lang|ja|市}}}}||684
|-
|bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;|&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;||[[Special wards of Tokyo|Special ward]]||{{large|{{lang|ja|特別区}}}}&lt;/span&gt;||23
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;  style=&quot;text-align:right;&quot;
! City (Special Ward) !! Japanese !! ප්‍රාන්තය !! ජනගහනය !! භූමි ප්‍රමාණය (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Density (per km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) !! Founded
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | වෙබ් අඩවිය
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[නගෝයා]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名古屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||2,283,289||326.45||6,860||1889-10-01||[http://www.city.nagoya.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyohashi, Aichi|Toyohashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||377,045||261.35||1,443||1906-08-01||[https://web.archive.org/web/20100309065441/http://www.city.toyohashi.aichi.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Okazaki, Aichi|Okazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||371,380||387.24||959||1916-07-01||[http://www.city.okazaki.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107142409/http://www.city.okazaki.aichi.jp/tagengo/pgide/guide_en/index_e.html |date=2010-01-07 }}
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|一宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||375,939||113.91||3,300||1921-09-01||[http://www.city.ichinomiya.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seto, Aichi|Seto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瀬戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||132,311||111.61||1,185||1929-10-01||[http://www.city.seto.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Handa, Aichi|Handa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|半田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||117,927||47.24||2,496||1937-10-01||[http://www.city.handa.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151116164547/http://www.city.handa.lg.jp/ |date=2015-11-16 }}
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kasugai, Aichi|Kasugai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||300,713||92.71||3,244||1943-06-01||[http://www.city.kasugai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyokawa, Aichi|Toyokawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||161,595||150.71||1,072||1943-06-01||[http://www.city.toyokawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsushima, Aichi|Tsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||65,646||25.08||2,617||1947-03-01||[http://www.city.tsushima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hekinan, Aichi|Hekinan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|碧南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||73,024||35.86||2,036||1948-04-05||[http://www.city.hekinan.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kariya, Aichi|Kariya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|刈谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||145,117||50.45||2,876||1950-04-01||[http://www.city.kariya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyota, Aichi|Toyota]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||420,286||918.47||458||1951-03-01||[http://www.city.toyota.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Anjo&lt;/span&gt;[[Anjō, Aichi|Anjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||176,046||86.01||2,047||1952-05-05||[http://www.city.anjo.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishio, Aichi|Nishio]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||106,643||75.78||1,407||1953-12-15||[http://www.city.nishio.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gamagori&lt;/span&gt;[[Gamagōri, Aichi|Gamagōri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蒲郡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||82,264||56.81||1,448||1954-04-01||[http://www.city.gamagori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inuyama, Aichi|Inuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|犬山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||75,304||74.97||1,004||1954-04-01||[http://www.city.inuyama.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tokoname, Aichi|Tokoname]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常滑市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||52,837||55.63||950||1954-04-01||[http://www.city.tokoname.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konan&lt;/span&gt;[[Kōnan, Aichi|Kōnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||100,064||30.17||3,317||1954-06-01||[http://www.city.konan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komaki, Aichi|Komaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小牧市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||149,060||62.82||2,373||1955-01-01||[http://www.city.komaki.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inazawa, Aichi|Inazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||137,475||79.30||1,734||1958-11-01||[http://www.city.inazawa.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokai&lt;/span&gt;[[Tōkai, Aichi|Tōkai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||106,708||43.36||2,461||1969-04-01||[http://www.city.tokai.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Obu&lt;/span&gt;[[Ōbu, Aichi|Ōbu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||83,097||33.68||2,467||1970-09-01||[http://www.city.obu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chita, Aichi|Chita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|知多市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||84,782||45.43||1,866||1970-09-01||[http://www.city.chita.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chiryu&lt;/span&gt;[[Chiryū, Aichi|Chiryū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|知立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||68,216||16.34||4,175||1970-12-01||[http://www.city.chiryu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Owariasahi, Aichi|Owariasahi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾張旭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||79,197||21.03||3,766||1970-12-01||[http://www.city.owariasahi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahama, Aichi|Takahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||43,467||13.00||3,344||1970-12-01||[http://www.city.takahama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwakura, Aichi|Iwakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||48,042||10.49||4,580||1971-12-01||[http://www.city.iwakura.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyoake, Aichi|Toyoake]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊明市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||69,124||23.18||2,982||1972-08-01||[https://web.archive.org/web/20031010071331/http://www.city.toyoake.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nisshin, Aichi|Nisshin]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日進市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||80,921||34.90||2,319||1994-10-01||[http://www.city.nisshin.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tahara, Aichi|Tahara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||66,698||188.81||353||2003-08-20||[http://www.city.tahara.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aisai, Aichi|Aisai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|愛西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||65,481||66.63||983||2005-04-01||[http://www.city.aisai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kiyosu, Aichi|Kiyosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|清須市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||56,635||13.31||4,255||2005-07-07||[https://web.archive.org/web/20100118022240/http://www.city.kiyosu.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||51,326||499.00||103||2005-10-01||[http://www.city.shinshiro.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024121645/http://www.city.shinshiro.lg.jp/ |date=2007-10-24 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitanagoya, Aichi|Kitanagoya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北名古屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||80,112||18.37||4,361||2006-03-20||[http://www.city.kitanagoya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yatomi, Aichi|Yatomi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|弥富市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||43,145||48.92||882||2006-04-01||[https://web.archive.org/web/20060509222602/http://city.yatomi.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Aichi|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みよし市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||62,001||32.11||1,930||2010-01-04||[http://www.city.aichi-miyoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ama, Aichi|Ama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||86,876||27.59||3,160||2010-03-22||[http://www.city.ama.aichi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagakute, Aichi|Nagakute]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長久手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අයිචි}}||57,764||21.55||2,680||2012-01-04||[https://www.city.nagakute.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Akita, Akita|Akita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秋田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||329,287||905.67||364||1889-04-01||[http://www.city.akita.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Odate&lt;/span&gt;[[Ōdate, Akita|Ōdate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大館市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||80,587||913.70||88.2||1951-04-01||[http://www.city.odate.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kazuno, Akita|Kazuno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿角市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||35,543||707.34||50.2||1972-04-01||[http://www.city.kazuno.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Daisen, Akita|Daisen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大仙市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||91,143||866.67||105||2005-03-22||[http://www.city.daisen.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126235821/http://www.city.daisen.akita.jp/ |date=2021-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katagami, Akita|Katagami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|潟上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||35,460||97.96||362||2005-03-22||[http://www.city.katagami.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326092156/http://www.city.katagami.akita.jp/ |date=2010-03-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北秋田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||38,543||1,152.57||33.4||2005-03-22||[http://www.city.kitaakita.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oga, Akita|Oga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|男鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||34,194||240.80||142||2005-03-22||[https://web.archive.org/web/20071210214619/http://www2.city.oga.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yurihonjo&lt;/span&gt;[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|由利本荘市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||87,525||1,209.04||72.4||2005-03-22||[http://www.city.yurihonjo.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yuzawa, Akita|Yuzawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湯沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||53,588||790.72||67.8||2005-03-22||[http://www.city-yuzawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Semboku, Akita|Semboku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|仙北市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||30,885||1,093.64||28.2||2005-09-20||[http://www.city.semboku.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yokote, Akita|Yokote]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||101,234||693.60||146||2005-10-01||[http://www.city.yokote.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nikaho, Akita|Nikaho]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|にかほ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||28,422||240.61||118||2005-10-01||[http://www.city.nikaho.akita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noshiro, Akita|Noshiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|能代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|අකිතා}}||61,295||426.74||144||2006-03-21||[http://www.city.noshiro.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230153645/http://www.city.noshiro.akita.jp/ |date=2019-12-30 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hachinohe, Aomori|Hachinohe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||241,613||305.17||792||1929-05-01||[http://www.city.hachinohe.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuroishi, Aomori|Kuroishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|黒石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||37,585||216.96||173||1954-07-01||[http://www.city.kuroishi.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Misawa, Aomori|Misawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||42,535||119.97||355||1958-09-01||[http://www.city.misawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mutsu, Aomori|Mutsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|むつ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||62,220||863.79||72.0||1959-09-01||[http://www.city.mutsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Towada, Aomori|Towada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|十和田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||66,834||688.60||97.1||2005-01-01||[http://www.city.towada.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsugaru, Aomori|Tsugaru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つがる市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||38,919||253.85||153||2005-02-11||[http://www.city.tsugaru.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五所川原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||60,788||404.58||150||2005-03-28||[http://www.city.goshogawara.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Aomori, Aomori|Aomori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|青森市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||305,884||824.52||371||2005-04-01||[http://www.city.aomori.aomori.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirakawa, Aomori|Hirakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||34,638||345.81||100||2006-01-01||[http://www.city.hirakawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirosaki, Aomori|Hirosaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|弘前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Aomori}}||185,865||523.60||355||2006-02-27||[http://www.city.hirosaki.aomori.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Chiba, Chiba|Chiba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千葉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||938,695||272.08||3,450||1921-01-01||[http://www.city.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Choshi&lt;/span&gt;[[Chōshi, Chiba|Chōshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|銚子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||72,348||83.91||862||1933-02-11||[http://www.city.choshi.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichikawa, Chiba|Ichikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|市川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||470,149||57.40||8,191||1934-11-03||[http://www.city.ichikawa.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425105135/http://www.city.ichikawa.chiba.jp/ |date=2020-04-25 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Funabashi, Chiba|Funabashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|船橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||586,762||85.64||6,851||1937-04-01||[http://www.city.funabashi.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214030110/http://www.city.funabashi.chiba.jp/koho/eng/index.htm |date=2006-12-14 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tateyama, Chiba|Tateyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|館山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||49,987||110.21||454||1939-11-03||[http://www.city.tateyama.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kisarazu, Chiba|Kisarazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|木更津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||123,743||138.73||892||1942-11-03||[http://www.city.kisarazu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsudo, Chiba|Matsudo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||477,603||61.33||7,787||1943-04-01||[http://www.city.matsudo.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noda, Chiba|Noda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||153,422||103.54||1,482||1950-05-03||[http://www.city.noda.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mobara, Chiba|Mobara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茂原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||93,032||100.01||930||1952-04-01||[http://www.city.mobara.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Narita, Chiba|Narita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|成田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||124,773||213.84||583||1954-03-31||[http://www.city.narita.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakura, Chiba|Sakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||171,472||103.59||1,655||1954-03-31||[http://www.city.sakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Togane&lt;/span&gt;[[Tōgane, Chiba|Tōgane]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東金市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||61,591||89.34||689||1954-04-01||[http://www.city.togane.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Narashino, Chiba|Narashino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|習志野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||159,758||20.99||7,611||1954-08-01||[https://web.archive.org/web/20030322104057/http://www.city.narashino.chiba.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwa, Chiba|Kashiwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||389,036||114.90||3,386||1954-09-01||[http://www.city.kashiwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuura, Chiba|Katsuura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|勝浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||21,413||94.20||227||1958-10-01||[http://www.city.katsuura.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011174244/http://www.city.katsuura.chiba.jp/ |date=2003-10-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichihara, Chiba|Ichihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|市原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||279,591||368.20||759||1963-05-01||[http://www.city.ichihara.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagareyama, Chiba|Nagareyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|流山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||156,686||35.28||4,441||1967-01-01||[http://www.city.nagareyama.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yachiyo, Chiba|Yachiyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八千代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||184,655||51.27||3,602||1967-01-01||[http://www.city.yachiyo.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023065947/http://www.city.yachiyo.chiba.jp/ |date=2007-10-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Abiko, Chiba|Abiko]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|我孫子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||133,533||43.19||3,092||1970-07-01||[http://www.city.abiko.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamagaya, Chiba|Kamagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鎌ヶ谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||104,564||21.11||4,953||1971-09-01||[http://www.city.kamagaya.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kimitsu, Chiba|Kimitsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|君津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||89,350||318.83||280||1971-09-01||[http://www.city.kimitsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Futtsu, Chiba|Futtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||48,973||205.35||238||1971-09-01||[http://www.city.futtsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Urayasu, Chiba|Urayasu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浦安市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||159,312||17.29||9,214||1981-04-01||[http://www.city.urayasu.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121214957/http://www.city.urayasu.chiba.jp/ |date=2013-01-21 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yotsukaido&lt;/span&gt;[[Yotsukaidō, Chiba|Yotsukaidō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四街道市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||85,738||34.70||2,471||1981-04-01||[http://www.city.yotsukaido.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sodegaura, Chiba|Sodegaura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|袖ヶ浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||59,443||94.92||626||1991-04-01||[https://web.archive.org/web/20030806000844/http://www.city.sodegaura.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yachimata, Chiba|Yachimata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八街市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||75,369||74.87||1,007||1992-04-01||[http://www.city.yachimata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inzai, Chiba|Inzai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|印西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||60,280||53.51||1,127||1996-04-01||[https://web.archive.org/web/20030920011457/http://www.city.inzai.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiroi, Chiba|Shiroi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||57,151||35.41||1,614||2001-04-01||[https://web.archive.org/web/20030927182101/http://city.shiroi.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomisato, Chiba|Tomisato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||51,590||53.91||957||2002-04-01||[https://web.archive.org/web/20050822172721/http://www.city.tomisato.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鴨川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||35,792||191.30||187||2005-02-11||[http://www.city.kamogawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asahi, Chiba|Asahi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|旭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||69,971||129.91||539||2005-07-01||[http://www.city.asahi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isumi, Chiba|Isumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いすみ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||41,605||157.50||264||2005-12-05||[http://www.city.isumi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Sosa&lt;/span&gt;[[Sōsa, Chiba|Sōsa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|匝瑳市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||41,361||101.78||406||2006-01-23||[http://www.city.sosa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamiboso&lt;/span&gt;[[Minamibōsō, Chiba|Minamibōsō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南房総市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||43,553||230.22||189||2006-03-20||[http://www.city.minamiboso.chiba.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katori, Chiba|Katori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||85,193||262.31||325||2006-03-27||[http://www.city.katori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanmu, Chiba|Sanmu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山武市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||57,806||146.38||395||2006-03-27||[http://www.city.sammu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ōamishirasato, Chiba|Oamishirasato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大網白里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Chiba}}||51,176||58.06||881||2013-01-01||[http://www.city.oamishirasato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||515,068||429.03||1,201||1889-12-15||[http://www.city.matsuyama.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niihama, Ehime|Niihama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新居浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||123,329||234.30||526||1937-11-03||[http://www.city.niihama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shikokuchuo&lt;/span&gt;[[Shikokuchūō, Ehime|Shikokuchūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四国中央市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||91,688||420.10||218||2004-04-01||[http://www.city.shikokuchuo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seiyo, Ehime|Seiyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西予市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||43,476||514.79||84.5||2004-04-01||[http://www.city.seiyo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Toon&lt;/span&gt;[[Tōon, Ehime|Tōon]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東温市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||35,517||211.45||168||2004-09-21||[http://www.city.toon.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Saijo&lt;/span&gt;[[Saijō, Ehime|Saijō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西条市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||112,543||509.05||221||2004-11-01||[http://www.city.saijo.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ozu&lt;/span&gt;[[Ōzu, Ehime|Ōzu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||49,543||432.20||115||2005-01-11||[http://www.city.ozu.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imabari, Ehime|Imabari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|今治市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||170,986||419.85||407||2005-01-16||[http://www.city.imabari.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||40,010||132.98||301||2005-03-28||[http://www.city.yawatahama.ehime.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iyo, Ehime|Iyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊予市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||38,890||194.47||200||2005-04-01||[http://www.city.iyo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uwajima, Ehime|Uwajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇和島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ehime}}||86,819||469.52||185||2005-08-01||[http://www.city.uwajima.ehime.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukui, Fukui|Fukui]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||268,574||536.17||501||1889-04-01||[/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|敦賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||68,188||250.75||272||1937-04-01||[http://www.ton21.ne.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220201023841/https://www.ton21.ne.jp/ |date=2022-02-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obama, Fukui|Obama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||31,486||232.86||135||1951-03-30||[https://web.archive.org/web/20051013061933/http://www.city.obama.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ono&lt;/span&gt;[[Ōno, Fukui|Ōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||36,763||872.30||42.1||1954-07-01||[http://www.city.ono.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|勝山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||26,333||253.68||104||1954-09-01||[http://www.city.katsuyama.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sabae, Fukui|Sabae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鯖江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||67,430||84.75||796||1955-01-15||[http://www.city.sabae.fukui.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awara, Fukui|Awara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あわら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||30,765||116.99||263||2004-03-01||[http://www.city.awara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Echizen, Fukui|Echizen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|越前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||87,116||230.75||378||2005-10-01||[http://www.city.echizen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakai, Fukui|Sakai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukui}}||92,420||209.91||440||2006-03-20||[http://www.city.fukui-sakai.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||1,581,527||340.96||4,515||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20020120213547/http://www.city.fukuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kurume, Fukuoka|Kurume]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久留米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||305,147||229.84||1,328||1889-04-01||[http://www.city.kurume.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omuta&lt;/span&gt;[[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大牟田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||127,474||81.55||1,563||1917-03-01||[http://www.city.omuta.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nogata&lt;/span&gt;[[Nōgata, Fukuoka|Nōgata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|直方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,319||61.78||928||1931-01-01||[https://web.archive.org/web/20120716234634/http://www.city.nogata.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tagawa, Fukuoka|Tagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||50,484||54.52||926||1943-11-03||[http://www.joho.tagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柳川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||72,798||76.90||947||1952-04-01||[http://www.city.yanagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yame, Fukuoka|Yame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八女市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||42,241||98.66||428||1954-04-01||[http://www.city.yame.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikugo, Fukuoka|Chikugo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑後市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||48,281||41.85||1,154||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20050911043927/http://www.city.chikugo.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Okawa&lt;/span&gt;[[Ōkawa, Fukuoka|Ōkawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||38,266||33.61||1,139||1954-04-01||[http://www.city.okawa.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yukuhashi, Fukuoka|Yukuhashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||70,064||69.83||1,003||1954-10-10||[http://www.city.yukuhashi.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Buzen, Fukuoka|Buzen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||27,578||111.17||248||1955-04-10||[http://www.city.buzen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakagawa, Fukuoka|Nakagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那珂川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||50,004||74.95||667||2018-10-01||[https://www.city.nakagawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakama, Fukuoka|Nakama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||45,549||15.98||2,850||1958-11-01||[https://web.archive.org/web/20000422061603/http://www.city.nakama.fukuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kitakyushu&lt;/span&gt;[[Kitakyushu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北九州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||986,998||487.71||2,024||1963-02-10||[http://www.city.kitakyushu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ogori&lt;/span&gt;[[Ogōri, Fukuoka|Ogōri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小郡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||58,460||45.50||1,285||1972-04-01||[http://www.city.ogori.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikushino, Fukuoka|Chikushino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑紫野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||98,914||87.78||1,127||1972-04-01||[http://www.city.chikushino.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasuga, Fukuoka|Kasuga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||107,845||14.15||7,622||1972-04-01||[http://www.city.kasuga.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Onojo&lt;/span&gt;[[Ōnojō, Fukuoka|Ōnojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大野城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||94,037||26.88||3,498||1972-04-01||[http://www.city.onojo.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Munakata, Fukuoka|Munakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宗像市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||94,877||119.66||793||1981-04-01||[http://www.city.munakata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Dazaifu, Fukuoka|Dazaifu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|太宰府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||68,561||29.58||2,318||1982-04-01||[https://web.archive.org/web/20030919150110/http://www2.city.dazaifu.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koga, Fukuoka|Koga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|古賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,084||42.11||1,356||1997-10-01||[http://www.city.koga.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070104031644/http://www.city.koga.fukuoka.jp/eng/ |date=2007-01-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukutsu, Fukuoka|Fukutsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||55,123||52.70||1,046||2005-01-24||[http://www.city.fukutsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ukiha, Fukuoka|Ukiha]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|うきは市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||32,277||117.55||275||2005-03-20||[http://www.city.ukiha.fukuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyawaka, Fukuoka|Miyawaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮若市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||30,793||139.99||220||2006-02-11||[http://www.city.miyawaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asakura, Fukuoka|Asakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||57,881||246.73||235||2006-03-20||[http://www.city.asakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||132,208||214.13||617||2006-03-26||[http://www.city.iizuka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kama, Fukuoka|Kama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|嘉麻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||44,431||135.18||329||2006-03-27||[http://www.city.kama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyama, Fukuoka|Miyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みやま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||42,219||105.12||402||2007-01-29||[http://www.city.miyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428064138/http://www.city.miyama.lg.jp/ |date=2009-04-28 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukuoka}}||100,304||216.12||464.11||2010-01-01||[http://www.city.itoshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aizuwakamatsu, Fukushima|Aizuwakamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|会津若松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||129,388||383.03||338||1899-04-01||[http://www.city.aizuwakamatsu.fukushima.jp/.]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukushima, Fukushima|Fukushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||289,355||746.43||388||1907-04-01||[http://www.city.fukushima.fukushima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koriyama&lt;/span&gt;[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|郡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||339,395||757.06||448||1924-09-01||[http://www.city.koriyama.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516201456/http://www.city.koriyama.fukushima.jp/063000/koho/yoran.html |date=2017-05-16 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須賀川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||80,336||279.55||287||1954-03-31||[http://www.city.sukagawa.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soma&lt;/span&gt;[[Sōma, Fukushima|Sōma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||38,543||197.67||195||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20100210185958/http://www.city.soma.fukushima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Iwaki, Fukushima|Iwaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いわき市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||349,947||1,231.34||284||1966-10-01||[http://www.city.iwaki.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411210504/http://www.city.iwaki.fukushima.jp/gaikokugo/english/ |date=2010-04-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamura, Fukushima|Tamura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||42,221||458.30||92.1||2005-03-01||[http://www.city.tamura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白河市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||65,665||305.30||215||2005-11-07||[http://www.city.shirakawa.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|二本松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||61,698||344.65||179||2005-12-01||[http://www.city.nihonmatsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamisoma&lt;/span&gt;[[Minamisōma, Fukushima|Minamisōma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南相馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||71,761||398.50||180||2006-01-01||[http://www.city.minamisoma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Date, Fukushima|Date]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊達市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||67,487||265.10||255||2006-01-01||[https://web.archive.org/web/20060110075417/http://www.city.date.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitakata, Fukushima|Kitakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|喜多方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||54,684||554.67||98.6||2006-01-04||[http://www.city.kitakata.fukushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Motomiya, Fukushima|Motomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Fukushima}}||31,737||87.94||361||2007-01-01||[http://www.city.motomiya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Gifu, Gifu|Gifu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岐阜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||412,779||202.89||2,034||1889-07-01||[http://www.city.gifu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ogaki&lt;/span&gt;[[Ōgaki, Gifu|Ōgaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大垣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||163,047||206.52||789||1918-04-01||[http://www.city.ogaki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takayama, Gifu|Takayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||94,879||2,177.67||43.6||1936-11-01||[http://www.city.takayama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tajimi, Gifu|Tajimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多治見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||114,866||91.24||1,259||1940-08-01||[https://web.archive.org/web/20030927115157/http://www2.city.tajimi.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Seki, Gifu|Seki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||92,896||472.84||196||1950-10-15||[http://www.city.seki.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakatsugawa, Gifu|Nakatsugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中津川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||83,116||676.38||123||1952-04-01||[http://www.city.nakatsugawa.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mino, Gifu|Mino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美濃市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||22,912||117.05||196||1954-04-01||[http://www.city.mino.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mizunami, Gifu|Mizunami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瑞浪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||41,556||175.00||237||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20031005144837/http://www.city.mizunami.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hashima, Gifu|Hashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||67,167||53.64||1,252||1954-04-01||[http://www.city.hashima.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914053231/http://www.city.hashima.gifu.jp/ |date=2008-09-14 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minokamo, Gifu|Minokamo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美濃加茂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||53,988||74.81||722||1954-04-01||[http://www.city.minokamo.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070204112654/http://www.city.minokamo.gifu.jp/home/ENGLISH/e_top.html |date=2007-02-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toki, Gifu|Toki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土岐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||61,393||116.01||529||1955-02-01||[http://www.city.toki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakamigahara, Gifu|Kakamigahara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|各務原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||145,126||87.77||1,653||1963-04-01||[http://www.city.kakamigahara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kani, Gifu|Kani]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|可児市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||99,318||87.60||1,134||1982-04-01||[https://web.archive.org/web/20110820225543/http://www.city.kani.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamagata, Gifu|Yamagata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山県市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||29,857||222.04||134||2003-04-01||[http://www.city.yamagata.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mizuho, Gifu|Mizuho]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瑞穂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||51,230||28.18||1,818||2003-05-01||[http://www.city.mizuho.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hida, Gifu|Hida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飛騨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||28,112||792.31||35.5||2004-02-01||[http://www.city.hida.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Motosu, Gifu|Motosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本巣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||34,729||374.57||92.7||2004-02-01||[http://www.city.motosu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gujo&lt;/span&gt;[[Gujō, Gifu|Gujō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|郡上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||46,338||1,030.79||45.0||2004-03-01||[http://www.city.gujo.gifu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gero, Gifu|Gero]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下呂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||37,455||851.06||44.0||2004-03-01||[http://www.city.gero.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ena, Gifu|Ena]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|恵那市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||54,844||504.19||109||2004-10-25||[http://www.city.ena.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaizu, Gifu|Kaizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gifu}}||38,532||112.31||343||2005-03-28||[http://www.city.kaizu.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Maebashi, Gunma|Maebashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|前橋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||318,058||241.22||1,319||1892-04-01||[http://www.city.maebashi.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takasaki, Gunma|Takasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||341,838||401.01||852||1900-04-01||[http://www.city.takasaki.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kiryu&lt;/span&gt;[[Kiryū, Gunma|Kiryū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桐生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||124,892||274.57||455||1921-03-01||[https://web.archive.org/web/20030919163928/http://www.city.kiryu.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Isesaki, Gunma|Isesaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||204,240||139.33||1,466||1940-09-13||[http://www.city.isesaki.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ota&lt;/span&gt;[[Ōta, Gunma|Ōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|太田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||214,049||176.49||1,213||1948-05-03||[http://www.city.ota.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Numata, Gunma|Numata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沼田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||52,319||443.37||118||1954-04-01||[http://www.city.numata.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tatebayashi, Gunma|Tatebayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|館林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||79,023||60.98||1,296||1954-04-01||[http://www.city.tatebayashi.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujioka, Gunma|Fujioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||68,710||180.09||382||1954-04-01||[http://www.city.fujioka.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|渋川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||86,134||240.42||358||2006-02-20||[https://web.archive.org/web/20080604061226/http://www.city.shibukawa.gunma.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Annaka, Gunma|Annaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||62,270||276.34||225||2006-03-18||[http://www.city.annaka.gunma.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704214107/http://www.city.annaka.gunma.jp/ |date=2007-07-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomioka, Gunma|Tomioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||53,332||122.90||434||2006-03-27||[http://www.city.tomioka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Midori, Gunma|Midori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|みどり市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Gunma}}||51,964||208.23||250||2006-03-27||[http://www.city.midori.gunma.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||1,163,806||905.13||1,286||1889-04-01||[http://www.city.hiroshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾道市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||148,085||284.85||520||1898-04-01||[http://www.city.onomichi.hiroshima.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kure, Hiroshima|Kure]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|呉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||246,118||353.74||696||1902-10-01||[http://www.city.kure.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||461,368||518.07||891||1916-07-01||[http://www.city.fukuyama.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mihara, Hiroshima|Mihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||103,209||471.03||219||1936-11-15||[http://www.city.mihara.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Fuchu&lt;/span&gt;[[Fuchū, Hiroshima|Fuchū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|府中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||44,212||195.71||226||1954-03-31||[http://www.city.fuchu.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三次市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||58,264||778.19||74.9||1954-03-31||[http://www.city.miyoshi.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shobara&lt;/span&gt;[[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|庄原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||41,747||1,246.60||33.5||1954-03-31||[http://www.city.shobara.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otake&lt;/span&gt;[[Ōtake, Hiroshima|Ōtake]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大竹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||29,665||78.55||378||1954-09-01||[http://www.city.otake.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takehara, Hiroshima|Takehara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|竹原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||29,803||118.30||252||1958-11-03||[http://www.city.takehara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashihiroshima, Hiroshima|Higashihiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||187,711||635.32||295||1974-04-20||[http://www.city.higashihiroshima.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hatsukaichi, Hiroshima|Hatsukaichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|廿日市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||115,184||489.36||235||1988-04-01||[http://www.city.hatsukaichi.hiroshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akitakata, Hiroshima|Akitakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安芸高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||32,323||537.79||60.1||2004-03-01||[http://www.akitakata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Etajima, Hiroshima|Etajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江田島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{ධජය|හිරොෂිමා}}||28,601||100.97||283||2004-11-01||[https://web.archive.org/web/20050308025520/http://www.city.etajima.hiroshima.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sapporo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|札幌市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||1,918,096||1,710.00||1,699||1922-08-01||[http://www.city.sapporo.jp/city/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915231600/http://www.city.sapporo.jp/city/ |date=2019-09-15 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hakodate, Hokkaidō|Hakodate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|函館市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||277,056||677.89||409||1922-08-01||[http://www.city.hakodate.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Otaru, Hokkaidō|Otaru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小樽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||130,255||243.30||535||1922-08-01||[https://web.archive.org/web/20030920134255/http://www.city.otaru.hokkaido.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Asahikawa, Hokkaidō|Asahikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|旭川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||350,511||747.60||469||1922-08-01||[http://www.city.asahikawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Muroran, Hokkaidō|Muroran]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|室蘭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||93,078||80.65||1,154||1922-08-01||[http://www.city.muroran.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obihiro, Hokkaidō|Obihiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|帯広市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||168,188||618.94||272||1933-04-01||[http://www.city.obihiro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yubari&lt;/span&gt;[[Yūbari, Hokkaidō|Yūbari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|夕張市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||10,471||763.20||13.7||1943-04-01||[http://www.city.yubari.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwamizawa, Hokkaidō|Iwamizawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩見沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||89,023||481.10||185||1943-04-01||[http://www.city.iwamizawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Abashiri, Hokkaidō|Abashiri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|網走市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||38,548||471.00||81.8||1947-02-11||[http://www.city.abashiri.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Rumoi, Hokkaidō|Rumoi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|留萌市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||24,036||297.44||80.8||1947-10-01||[http://www.e-rumoi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomakomai, Hokkaidō|Tomakomai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|苫小牧市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||173,761||561.49||309||1948-04-01||[http://www.city.tomakomai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Wakkanai, Hokkaidō|Wakkanai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稚内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||37,911||760.83||49.8||1949-04-01||[http://www.city.wakkanai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bibai, Hokkaidō|Bibai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美唄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||25,312||277.61||91.2||1950-04-01||[http://www.city.bibai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashibetsu, Hokkaidō|Ashibetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|芦別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||16,465||865.02||19.0||1953-04-01||[http://www.city.ashibetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||120,940||187.57||645||1954-07-01||[http://www.city.ebetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akabira, Hokkaidō|Akabira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||12,234||129.88||94.2||1954-07-01||[http://www.city.akabira.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Monbetsu, Hokkaidō|Monbetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|紋別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||24,293||830.70||29.2||1954-07-01||[http://mombetsu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mikasa, Hokkaidō|Mikasa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三笠市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||10,070||302.64||33.3||1957-04-01||[http://www.city.mikasa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nemuro, Hokkaidō|Nemuro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|根室市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||28,923||512.63||56.4||1957-08-01||[http://www.city.nemuro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chitose, Hokkaidō|Chitose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千歳市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||94,124||594.95||158||1958-07-01||[http://www.city.chitose.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160905165529/http://www.city.chitose.hokkaido.jp/ |date=2016-09-05 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takikawa, Hokkaidō|Takikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滝川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||42,815||115.82||370||1958-07-01||[http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309110101/http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/soumubu/kikaku/kouryu/englishindex.jsp |date=2010-03-09 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sunagawa, Hokkaidō|Sunagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|砂川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||18,740||78.69||238||1958-07-01||[http://www.city.sunagawa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Utashinai, Hokkaidō|Utashinai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|歌志内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||4,259||55.99||76.1||1958-07-01||[http://www.city.utashinai.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukagawa, Hokkaidō|Fukagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|深川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||23,215||529.23||43.9||1963-05-01||[http://www.city.fukagawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Furano, Hokkaidō|Furano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富良野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||23,890||600.97||39.8||1966-05-01||[http://www.city.furano.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Noboribetsu, Hokkaidō|Noboribetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|登別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||51,474||212.11||243||1970-08-01||[http://www.city.noboribetsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Eniwa, Hokkaidō|Eniwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|恵庭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||68,754||294.87||233||1970-11-01||[http://www.city.eniwa.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Date, Hokkaidō|Date]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊達市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||36,461||444.28||82.1||1972-04-01||[http://www.city.date.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitahiroshima, Hokkaidō|Kitahiroshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北広島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||60,291||118.54||509||1996-09-01||[http://www.city.kitahiroshima.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishikari, Hokkaidō|Ishikari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石狩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||60,616||721.86||84.0||1996-09-01||[http://www.city.ishikari.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibetsu, Hokkaidō|Shibetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|士別市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||21,640||1,119.29||19.3||2005-09-01||[http://www.city.shibetsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|釧路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||182,263||1,362.75||134||2005-10-11||[https://web.archive.org/web/20060323035246/http://www.city.kushiro.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokuto, Hokkaidō|Hokuto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北斗市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||48,779||397.30||123||2006-02-01||[http://www.city.hokuto.hokkaido.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitami, Hokkaidō|Kitami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||124,291||1,427.56||87.1||2006-03-05||[http://www.city.kitami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nayoro, Hokkaidō|Nayoro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名寄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hokkaidō}}||29,869||535.23||55.8||2006-03-27||[http://www.city.nayoro.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kobe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||1,530,847||552.23||2,772||1889-04-01||[http://www.city.kobe.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Himeji, Hyōgo|Himeji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|姫路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||536,170||534.27||1,004||1889-04-01||[http://www.city.himeji.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907223328/http://www.city.himeji.hyogo.jp/ |date=2019-09-07 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Amagasaki, Hyōgo|Amagasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尼崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||461,202||49.77||9,267||1916-04-01||[http://www.city.amagasaki.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Akashi, Hyōgo|Akashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|明石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||292,162||49.24||5,933||1919-11-01||[https://web.archive.org/web/20031019194909/http://www.city.akashi.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nishinomiya, Hyōgo|Nishinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||477,056||99.96||4,772||1925-04-01||[http://www.nishi.or.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashiya, Hyōgo|Ashiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|芦屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||92,828||18.47||5,026||1940-11-10||[http://www.city.ashiya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itami, Hyōgo|Itami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊丹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||194,488||24.97||7,789||1940-11-10||[http://www.city.itami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aioi, Hyōgo|Aioi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||31,973||90.45||353||1942-10-01||[https://web.archive.org/web/20050827184359/http://www.city.aioi.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toyooka, Hyōgo|Toyooka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||87,555||697.66||125||1950-04-01||[http://www.city.toyooka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kakogawa, Hyōgo|Kakogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加古川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||267,631||138.51||1,932||1950-06-15||[https://web.archive.org/web/20030930010510/http://www.city.kakogawa.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ako&lt;/span&gt;[[Akō, Hyōgo|Akō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤穂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||51,277||126.88||404||1951-09-01||[https://web.archive.org/web/20050822230242/http://www.city.ako.hyogo.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takarazuka, Hyōgo|Takarazuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宝塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||222,071||101.80||2,181||1954-04-01||[http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323000426/http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/foreign/en/index.html |date=2010-03-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miki, Hyōgo|Miki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||83,244||176.58||471||1954-06-01||[http://www.city.miki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takasago, Hyōgo|Takasago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高砂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||94,198||34.40||2,738||1954-07-01||[https://web.archive.org/web/20100111064811/http://www.city.takasago.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kawanishi, Hyōgo|Kawanishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||157,461||53.44||2,947||1954-08-01||[http://www.city.kawanishi.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ono, Hyōgo|Ono]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||49,664||92.92||534||1954-12-01||[http://www.city.ono.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanda, Hyōgo|Sanda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||113,600||210.22||540||1958-07-01||[http://www.city.sanda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasai, Hyōgo|Kasai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||48,435||150.95||321||1967-04-01||[http://www.city.kasai.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sasayama, Hyōgo|Sasayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|篠山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||44,345||377.61||117||1999-04-01||[http://www.city.sasayama.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205231832/http://www.city.sasayama.hyogo.jp/ |date=2010-02-05 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|養父市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||27,428||422.78||64.9||2004-04-01||[http://www.city.yabu.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamba, Hyōgo|Tamba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|丹波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||69,233||493.28||140||2004-11-01||[https://web.archive.org/web/20050519012346/http://www.city.tamba.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiawaji, Hyōgo|Minamiawaji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南あわじ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||51,069||229.18||223||2005-01-11||[http://www.city.minamiawaji.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asago, Hyōgo|Asago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||34,084||402.98||84.6||2005-04-01||[http://www.city.asago.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awaji, Hyōgo|Awaji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|淡路市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||47,849||184.21||260||2005-04-01||[http://www.city.awaji.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shiso&lt;/span&gt;[[Shisō, Hyōgo|Shisō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宍粟市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||42,302||658.60||64.2||2005-04-01||[http://www.city.shiso.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishiwaki, Hyōgo|Nishiwaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西脇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||43,126||132.47||326||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20050831112740/http://www.city.nishiwaki.hyogo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tatsuno, Hyōgo|Tatsuno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|たつの市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||80,988||210.93||384||2005-10-01||[http://www.city.tatsuno.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sumoto, Hyōgo|Sumoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|洲本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||48,631||182.47||267||2006-02-11||[http://www.city.sumoto.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111034013/http://www.city.sumoto.hyogo.jp/ |date=2010-01-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kato&lt;/span&gt;[[Katō, Hyōgo|Katō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Hyōgo}}||39,935||157.49||254||2006-03-20||[http://www.city.kato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Mito, Ibaraki|Mito]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|水戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||264,062||217.43||1,214||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20110322185051/http://www.city.mito.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||195,844||225.55||868||1939-09-01||[https://web.archive.org/web/20050904224525/http://www.city.hitachi.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuchiura, Ibaraki|Tsuchiura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||143,986||113.82||1,265||1940-11-03||[http://www.city.tsuchiura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yuki&lt;/span&gt;[[Yūki, Ibaraki|Yūki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|結城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||52,065||65.84||791||1954-03-15||[http://www.city.yuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ryugasaki&lt;/span&gt;[[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|龍ヶ崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||79,295||78.20||1,014||1954-03-20||[http://www.city.ryugasaki.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下妻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||45,918||80.88||568||1954-06-01||[http://www.city.shimotsuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joso&lt;/span&gt;[[Jōsō, Ibaraki|Jōsō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常総市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||65,858||123.52||533||1954-07-10||[http://www.city.joso.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hitachiota&lt;/span&gt;[[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常陸太田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||58,461||372.01||157||1954-07-15||[http://www.city.hitachiota.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高萩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||32,031||193.65||165||1954-11-23||[http://www.city.takahagi.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北茨城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||48,437||186.55||260||1956-03-31||[https://web.archive.org/web/20080208195100/http://www.city-kitaibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toride, Ibaraki|Toride]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|取手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||109,953||69.96||1,572||1970-10-01||[http://www.city.toride.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|牛久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||79,254||58.88||1,346||1986-06-01||[https://web.archive.org/web/20031013035340/http://www.city.ushiku.ibaraki.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukuba, Ibaraki|Tsukuba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つくば市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||207,314||284.07||730||1987-11-30||[https://web.archive.org/web/20050826064935/http://www.city.tsukuba.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|ひたちなか市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||155,338||99.04||1,568||1994-11-01||[https://web.archive.org/web/20020202052204/http://www.city.hitachinaka.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashima, Ibaraki|Kashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿嶋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||65,193||92.96||701||1995-09-01||[http://www.city.kashima.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itako, Ibaraki|Itako]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|潮来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||31,103||62.67||496||2001-04-01||[http://www.city.itako.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriya, Ibaraki|Moriya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||57,793||35.63||1,622||2002-02-02||[http://www.city.moriya.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hitachiomiya&lt;/span&gt;[[Hitachiōmiya, Ibaraki|Hitachiōmiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|常陸大宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||46,729||348.38||134||2004-10-16||[http://www.city.hitachiomiya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Naka, Ibaraki|Naka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那珂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||54,618||97.80||558||2005-01-21||[http://www.city.naka.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823124000/http://www.city.naka.ibaraki.jp/ |date=2016-08-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Bando&lt;/span&gt;[[Bandō, Ibaraki|Bandō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||57,128||123.18||464||2005-03-22||[http://www.city.bando.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inashiki, Ibaraki|Inashiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲敷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||48,125||178.12||270||2005-03-22||[http://www.city.inashiki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikusei, Ibaraki|Chikusei]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|筑西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||110,813||205.35||540||2005-03-28||[http://www.city.chikusei.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|かすみがうら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||44,450||118.77||374||2005-03-28||[http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017095928/http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/ |date=2008-10-17 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamisu, Ibaraki|Kamisu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神栖市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||93,538||147.24||635||2005-08-01||[http://www.city.kamisu.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Namegata, Ibaraki|Namegata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||39,117||166.33||235||2005-09-02||[http://www.city.namegata.ibaraki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koga, Ibaraki|Koga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|古河市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||144,392||123.58||1,168||2005-09-12||[http://www.city.ibaraki-koga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||80,502||213.38||377||2005-10-01||[http://www.city.ishioka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桜川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||47,480||179.78||264||2005-10-01||[http://www.city.sakuragawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokota, Ibaraki|Hokota]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鉾田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||50,869||203.90||249||2005-10-11||[http://www.city.hokota.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasama, Ibaraki|Kasama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笠間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||80,646||240.27||336||2006-03-19||[http://www.city.kasama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukubamirai, Ibaraki|Tsukubamirai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|つくばみらい市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||41,957||79.14||530||2006-03-27||[http://www.city.tsukubamirai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Omitama, Ibaraki|Omitama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小美玉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ibaraki}}||52,834||140.21||377||2006-03-27||[http://www.city.omitama.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kanazawa, Ishikawa|Kanazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|金沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||455,595||467.77||974||1889-04-01||[http://www4.city.kanazawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nonoichi, Ishikawa|Nonoichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野々市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||51,976||13.56||3,800||2011-11-11||[http://www.city.nonoichi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nanao, Ishikawa|Nanao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|七尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||60,140||317.96||189||1939-07-20||[http://www.city.nanao.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komatsu, Ishikawa|Komatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||109,285||371.13||294||1940-12-01||[https://web.archive.org/web/20031018035511/http://www.city.komatsu.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzu, Ishikawa|Suzu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|珠洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||17,111||247.20||69.2||1954-07-15||[http://www.city.suzu.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hakui, Ishikawa|Hakui]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽咋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||23,963||81.96||292||1958-07-01||[http://www.city.hakui.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kahoku, Ishikawa|Kahoku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|かほく市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||34,747||64.76||537||2004-03-01||[http://www.city.kahoku.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||110,563||755.17||146||2005-02-01||[http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219135937/http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nomi, Ishikawa|Nomi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|能美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||48,106||83.85||574||2005-02-01||[http://www.city.nomi.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521152917/http://www.city.nomi.ishikawa.jp/english/ |date=2009-05-21 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaga, Ishikawa|Kaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||73,745||306.00||241||2005-10-01||[http://www.city.kaga.ishikawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Wajima, Ishikawa|Wajima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|輪島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Ishikawa}}||31,532||426.25||74.0||2006-02-01||[http://www.city.wajima.ishikawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Morioka, Iwate|Morioka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|盛岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||299,746||886.47||338||1889-04-01||[http://www.city.morioka.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamaishi, Iwate|Kamaishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|釜石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||41,348||441.42||93.7||1937-05-05||[http://www.city.kamaishi.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ofunato&lt;/span&gt;[[Ōfunato, Iwate|Ōfunato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大船渡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||42,119||323.28||130||1952-04-01||[http://www.city.ofunato.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Rikuzentakata, Iwate|Rikuzentakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|陸前高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||23,961||232.29||103||1955-01-01||[http://www.city.rikuzentakata.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitakami, Iwate|Kitakami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||94,806||437.55||217||1991-04-01||[http://www.city.kitakami.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyako, Iwate|Miyako]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮古市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||58,342||696.82||83.7||2005-06-06||[http://www.city.miyako.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||29,993||862.25||34.8||2005-09-01||[http://www.city.hachimantai.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||123,155||1,133.10||109||2005-09-20||[http://www.city.ichinoseki.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tono&lt;/span&gt;[[Tōno, Iwate|Tōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|遠野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||30,587||825.62||37.0||2005-10-01||[http://www.city.tono.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|花巻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||103,718||908.32||114||2006-01-01||[http://www.city.hanamaki.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ninohe, Iwate|Ninohe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|二戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||30,685||420.31||73.0||2006-01-01||[https://web.archive.org/web/20100309140524/http://www.city.ninohe.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oshu&lt;/span&gt;[[Ōshū, Iwate|Ōshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奥州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||128,273||993.35||129||2006-02-20||[http://www.city.oshu.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuji, Iwate|Kuji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久慈市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||37,824||623.14||60.7||2006-03-06||[http://www.city.kuji.iwate.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takizawa, Iwate|Takizawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滝沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Iwate}}||55,153||182.32||303||2014-01-01||[http://www.city.takizawa.iwate.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||418,557||375.11||1,116||1890-02-15||[http://www.city.takamatsu.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Marugame, Kagawa|Marugame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|丸亀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||110,550||111.79||989||1899-04-01||[http://www.city.marugame.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂出市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||56,501||92.46||611||1942-07-01||[http://www.city.sakaide.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Zentsuji&lt;/span&gt;[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|善通寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||35,180||39.88||882||1954-03-31||[http://www.city.zentsuji.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sanuki, Kagawa|Sanuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さぬき市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||54,832||158.90||345||2002-04-01||[http://www.city.sanuki.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashikagawa, Kagawa|Higashikagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東かがわ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||34,953||153.35||228||2003-04-01||[http://www.higashikagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|観音寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||64,020||117.47||545||2005-10-11||[http://www.city.kanonji.kagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三豊市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagawa}}||69,997||222.66||314||2006-01-01||[http://www.city.mitoyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kagoshima, Kagoshima|Kagoshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿児島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||605,196||547.06||1,106||1889-04-01||[http://www.city.kagoshima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanoya, Kagoshima|Kanoya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿屋市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||105,673||448.33||236||1941-05-27||[http://www.e-kanoya.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918223533/http://www.e-kanoya.net/ |date=2007-09-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Makurazaki, Kagoshima|Makurazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|枕崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||24,400||74.88||326||1949-09-01||[https://web.archive.org/web/20030522080438/http://www.city.makurazaki.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akune, Kagoshima|Akune]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿久根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||24,166||134.30||180||1952-04-01||[http://www.city.akune.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumi, Kagoshima|Izumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|出水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||56,851||330.06||172||1954-04-01||[http://www.city.izumi.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030928012037/http://www.city.izumi.kagoshima.jp/ |date=2003-09-28 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ibusuki, Kagoshima|Ibusuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|指宿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||45,455||149.01||305||1954-04-01||[http://www.city.ibusuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamisatsuma, Kagoshima|Minamisatsuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南さつま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||40,386||283.35||143||1954-07-15||[http://www.city.minamisatsuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西之表市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||17,666||205.75||85.9||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20031011212628/http://www.city.nishinoomote.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tarumizu, Kagoshima|Tarumizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|垂水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||18,078||162.01||112||1958-10-01||[http://www.city.tarumizu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Satsumasendai, Kagoshima|Satsumasendai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|薩摩川内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||100,730||683.50||147||2004-10-12||[https://web.archive.org/web/20041020012842/http://www.city.satsumasendai.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hioki, Kagoshima|Hioki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日置市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||51,472||253.06||203||2005-05-01||[http://www.city.hioki.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Soo, Kagoshima|Soo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|曽於市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||41,179||390.39||105||2005-07-01||[http://www.city.soo.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ichikikushikino, Kagoshima|Ichikikushikino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いちき串木野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||32,079||112.04||286||2005-10-11||[http://www.city.ichikikushikino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kirishima, Kagoshima|Kirishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|霧島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||127,726||603.68||212||2005-11-07||[http://www.city-kirishima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibushi, Kagoshima|Shibushi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志布志市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||34,105||289.93||118||2006-01-01||[http://www.city.shibushi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Amami, Kagoshima|Amami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奄美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||48,116||306.20||157||2006-03-20||[http://www.city.amami.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Minamikyushu&lt;/span&gt;[[Minamikyūshū, Kagoshima|Minamikyūshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南九州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||40,891||357.85||114||2007-12-01||[http://www.city.minamikyushu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isa, Kagoshima|Isa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||30,070||392.36||76.64||2008-11-01||[http://www.city.isa.kagoshima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aira, Kagoshima|Aira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|姶良市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kagoshima}}||74,611||231.32||323||2010-03-23||[http://www.city.aira.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokohama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||3,697,894||437.38||8,500||1889-04-01||[http://www.city.yokohama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokosuka, Kanagawa|Yokosuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|横須賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||421,397||100.68||4,186||1907-02-15||[http://www.city.yokosuka.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawasaki, Kanagawa|Kawasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||1,373,630||142.70||9,626||1924-07-01||[http://www.city.kawasaki.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hiratsuka, Kanagawa|Hiratsuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||260,419||67.83||3,839||1932-04-01||[http://www.city.hiratsuka.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamakura, Kanagawa|Kamakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鎌倉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||173,588||39.60||4,384||1939-11-03||[http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujisawa, Kanagawa|Fujisawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||402,628||69.51||5,792||1940-10-01||[http://www.city.fujisawa.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Odawara, Kanagawa|Odawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||198,841||114.09||1,743||1940-12-20||[http://www.city.odawara.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Chigasaki, Kanagawa|Chigasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茅ヶ崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||231,005||35.71||6,469||1947-10-01||[http://www.city.chigasaki.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Zushi, Kanagawa|Zushi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|逗子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||58,654||17.34||3,383||1954-04-15||[http://www.city.zushi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sagamihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|相模原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||706,342||328.84||2,148||1954-11-20||[http://www.city.sagamihara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miura, Kanagawa|Miura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||49,371||32.28||1,529||1955-01-01||[http://www.city.miura.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hadano, Kanagawa|Hadano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秦野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||169,201||103.61||1,633||1955-01-01||[http://www.city.hadano.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Atsugi, Kanagawa|Atsugi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|厚木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||225,163||93.83||2,400||1955-02-01||[http://www.city.atsugi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yamato, Kanagawa|Yamato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||223,127||27.06||8,246||1959-02-01||[http://www.city.yamato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isehara, Kanagawa|Isehara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||100,779||55.52||1,815||1971-03-01||[http://www.city.isehara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebina, Kanagawa|Ebina]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海老名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||126,035||26.48||4,760||1971-11-01||[http://www.city.ebina.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Zama, Kanagawa|Zama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|座間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||127,582||17.58||7,257||1971-11-01||[http://www.city.zama.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiashigara, Kanagawa|Minamiashigara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南足柄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||44,285||76.93||576||1972-04-01||[http://www.city.minamiashigara.kanagawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ayase, Kanagawa|Ayase]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|綾瀬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kanagawa}}||82,083||22.28||3,684||1978-11-01||[http://www.city.ayase.kanagawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kochi&lt;/span&gt;[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高知市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||342,944||309.22||1,109||1889-04-01||[http://www.city.kochi.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宿毛市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||23,771||286.11||83.1||1954-03-31||[http://www.city.sukumo.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aki, Kōchi|Aki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安芸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||20,555||317.34||64.8||1954-08-01||[http://www.city.aki.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土佐清水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||17,421||266.54||65.4||1954-08-01||[http://www.city.tosashimizu.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Susaki, Kōchi|Susaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||25,679||135.46||190||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/19991127184937/http://city.susaki.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosa, Kōchi|Tosa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|土佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||29,726||91.59||325||1959-01-01||[http://www.city.tosa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Muroto, Kōchi|Muroto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|室戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||17,683||248.25||71.2||1959-03-01||[http://www.city.muroto.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||50,315||125.35||401||1959-10-01||[https://web.archive.org/web/20031008163502/http://www.city.nankoku.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四万十市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||37,182||632.42||58.8||2005-04-10||[http://www.city.shimanto.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kami, Kōchi|Kami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香美市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||29,144||538.22||54.1||2006-03-01||[https://web.archive.org/web/20121031134322/http://www.city.kami.kochi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konan&lt;/span&gt;[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kōchi}}||34,084||126.49||269||2006-03-01||[http://www.city.kochi-konan.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kumamoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||670,348||267.23||2,509||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20030423003228/http://www.city.kumamoto.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八代市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||134,491||680.59||198||1940-09-01||[http://www.city.yatsushiro.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|人吉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||36,556||210.55||174||1942-02-11||[http://www.city.hitoyoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Arao, Kumamoto|Arao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|荒尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||55,505||57.15||971||1942-04-01||[http://www.city.arao.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamata, Kumamoto|Minamata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|水俣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||28,123||162.88||173||1949-04-01||[http://www.city.minamata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamana, Kumamoto|Tamana]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|玉名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||70,747||152.55||464||1954-04-01||[http://www.city.tamana.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||56,741||299.67||189||1954-04-01||[http://www.city.yamaga.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050126040213/http://city.yamaga.kumamoto.jp/ |date=2005-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|菊池市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||51,471||276.66||186||1958-08-01||[http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919121754/http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/ |date=2011-09-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uto, Kumamoto|Uto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇土市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||37,897||74.19||511||1958-10-01||[http://www.city.uto.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716212732/http://www.city.uto.kumamoto.jp/ |date=2012-07-16 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamiamakusa, Kumamoto|Kami-Amakusa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上天草市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||31,051||126.13||246||2004-03-31||[https://web.archive.org/web/20090224085647/http://www.kamiamakusa-c.kumamoto-sgn.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uki, Kumamoto|Uki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||62,718||188.56||333||2005-01-15||[http://www.city.uki.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Aso, Kumamoto|Aso]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿蘇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||29,149||376.25||77.5||2005-02-11||[http://www.city.aso.kumamoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koshi&lt;/span&gt;[[Kōshi, Kumamoto|Kōshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|合志市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||53,490||53.17||1,006||2006-02-27||[http://www.city.koshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天草市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kumamoto}}||93,047||683.17||136||2006-03-27||[http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kyoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京都市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||1,474,570||827.90||1,800||1889-04-01||[http://www.city.kyoto.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuchiyama, Kyoto|Fukuchiyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福知山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||80,836||552.57||146||1937-04-01||[http://www.city.fukuchiyama.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maizuru, Kyoto|Maizuru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|舞鶴市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||90,461||342.15||264||1943-05-27||[http://www.city.maizuru.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ayabe, Kyoto|Ayabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|綾部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||37,081||347.11||107||1950-08-01||[https://web.archive.org/web/20070210163241/http://www.city.ayabe.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uji, Kyoto|Uji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇治市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||191,297||67.55||2,832||1951-03-01||[http://www.city.uji.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||20,565||169.32||121||1954-06-01||[http://www.city.miyazu.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kameoka, Kyoto|Kameoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|亀岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||93,641||224.90||416||1955-01-01||[http://www.city.kameoka.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joyo&lt;/span&gt;[[Jōyō, Kyoto|Jōyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|城陽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||80,795||32.74||2,468||1972-05-03||[http://www.city.joyo.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Muko&lt;/span&gt;[[Mukō, Kyoto|Mukō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|向日市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||55,137||7.67||7,189||1972-10-01||[http://www.city.muko.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nagaokakyo&lt;/span&gt;[[Nagaokakyō, Kyoto|Nagaokakyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長岡京市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||79,031||19.18||4,120||1972-10-01||[https://web.archive.org/web/20051125110930/http://www.city.nagaokakyo.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yawata, Kyoto|Yawata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八幡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||73,822||24.37||3,029||1977-11-01||[http://www.city.yawata.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kyotanabe&lt;/span&gt;[[Kyōtanabe, Kyoto|Kyōtanabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京田辺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||65,211||42.94||1,519||1997-04-01||[http://www.kyotanabe.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013120104/http://www.kyotanabe.jp/ |date=2012-10-13 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kyotango&lt;/span&gt;[[Kyōtango, Kyoto|Kyōtango]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|京丹後市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||60,980||501.84||122||2004-04-01||[http://www.city.kyotango.kyoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008195221/http://www.city.kyotango.kyoto.jp/ |date=2012-10-08 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nantan, Kyoto|Nantan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南丹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||35,937||616.31||58.3||2006-06-01||[http://www.city.nantan.kyoto.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kizugawa, Kyoto|Kizugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|木津川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Kyoto}}||66,783||85.12||785||2007-03-12||[http://www.city.kizugawa.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yokkaichi, Mie|Yokkaichi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四日市市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||306,584||205.53||1,492||1897-08-01||[http://www.city.yokkaichi.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsusaka, Mie|Matsusaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||169,571||623.82||272||1933-02-01||[http://www.city.matsusaka.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuwana, Mie|Kuwana]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桑名市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||140,816||136.61||1,031||1937-04-01||[http://www.city.kuwana.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzuka, Mie|Suzuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鈴鹿市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||197,437||194.67||1,014||1942-12-01||[http://www.city.suzuka.mie.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217195322/http://www.city.suzuka.mie.jp/ |date=2007-02-17 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nabari, Mie|Nabari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名張市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||81,184||129.76||626||1954-03-31||[http://www.city.nabari.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Owase, Mie|Owase]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾鷲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||21,272||193.16||110||1954-06-20||[http://www.city.owase.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kameyama, Mie|Kameyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|亀山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||50,304||190.91||263||1954-10-01||[http://www.city.kameyama.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toba, Mie|Toba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥羽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||22,286||107.98||206||1954-11-01||[http://www.city.toba.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inabe, Mie|Inabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|いなべ市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||46,676||219.58||213||2003-12-01||[http://www.city.inabe.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shima, Mie|Shima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志摩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||56,758||179.70||316||2004-10-01||[http://www.city.shima.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iga, Mie|Iga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||99,662||558.17||179||2004-11-01||[http://www.city.iga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ise, Mie|Ise]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊勢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||133,547||208.53||640||2005-11-01||[http://www.city.ise.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kumano, Mie|Kumano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||20,477||373.63||54.8||2005-11-01||[http://www.city.kumano.mie.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsu, Mie|Tsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Mie}}||289,215||710.81||407||2006-01-01||[http://www.info.city.tsu.mie.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sendai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|仙台市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||1,029,552||783.54||1,314||1889-04-01||[http://www.city.sendai.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishinomaki, Miyagi|Ishinomaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石巻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||163,840||555.77||295||1933-04-01||[http://www.city.ishinomaki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiogama, Miyagi|Shiogama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|塩竈市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||58,057||17.86||3,251||1941-11-23||[http://www.city.shiogama.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiroishi, Miyagi|Shiroishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||38,629||286.47||135||1954-04-01||[http://www.city.shiroishi.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Natori, Miyagi|Natori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||69,610||100.06||696||1958-10-01||[http://www.city.natori.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakuda, Miyagi|Kakuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|角田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||32,559||147.58||221||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20010124171000/http://www.city.kakuda.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tagajo&lt;/span&gt;[[Tagajō, Miyagi|Tagajō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多賀城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||63,200||19.65||3,216||1971-11-01||[http://www.city.tagajo.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||44,595||60.72||734||1971-11-01||[http://www.city.iwanuma.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tome, Miyagi|Tome]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|登米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||86,940||536.38||162||2005-04-01||[http://www.city.tome.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurihara, Miyagi|Kurihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栗原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||77,862||804.93||96.7||2005-04-01||[http://www.kuriharacity.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimatsushima, Miyagi|Higashimatsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東松島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||43,238||101.86||424||2005-04-01||[http://www.city.higashimatsushima.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kesennuma, Miyagi|Kesennuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|気仙沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||64,578||226.67||285||2006-03-31||[https://archive.is/20121205013719/http://www.city.kesennuma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osaki&lt;/span&gt;[[Ōsaki, Miyagi|Ōsaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||137,164||796.76||172||2006-03-31||[http://www.city.osaki.miyagi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osaki&lt;/span&gt;[[Tomiya, Miyagi|Tomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyagi}}||52,491||49.13||1,067||2016-10-10||[http://www.tomiya-city.miyagi.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Miyazaki, Miyazaki|Miyazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||369,473||596.80||619||1924-04-01||[http://www.city.miyazaki.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Miyakonojo&lt;/span&gt;[[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|都城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||169,384||653.31||259||1924-04-01||[http://www.city.miyakonojo.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|延岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||132,480||867.97||153||1933-02-11||[http://www.city.nobeoka.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nichinan, Miyazaki|Nichinan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||43,264||294.46||147||1950-01-01||[http://www.city.nichinan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kobayashi, Miyazaki|Kobayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||40,514||474.23||85.4||1950-04-01||[https://web.archive.org/web/20100410014919/http://www.city.kobayashi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hyuga&lt;/span&gt;[[Hyūga, Miyazaki|Hyūga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日向市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||63,066||336.29||188||1951-04-01||[http://www.city.hyuga.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kushima, Miyazaki|Kushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|串間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||21,386||294.96||72.5||1954-11-03||[https://web.archive.org/web/20110307085939/http://www.city.kushima.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saito, Miyazaki|Saito]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西都市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||33,290||438.56||75.9||1958-11-01||[https://web.archive.org/web/20030928215807/http://www.city.saito.miyazaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ebino, Miyazaki|Ebino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|えびの市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Miyazaki}}||22,445||283.00||79.3||1970-12-01||[http://www.city.ebino.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||227,392||919.35||247||1907-05-01||[http://www.city.matsumoto.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okaya, Nagano|Okaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||53,722||85.14||631||1936-04-01||[http://www.city.okaya.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suwa, Nagano|Suwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|諏訪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||52,671||109.06||483||1941-08-10||[http://www.city.suwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Suzaka, Nagano|Suzaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|須坂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||53,097||149.84||354||1954-04-01||[http://www.city.suzaka.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komoro, Nagano|Komoro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小諸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||45,333||98.66||459||1954-04-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050105/http%3A//www.city.komoro.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komagane, Nagano|Komagane]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|駒ヶ根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||34,696||165.92||209||1954-07-01||[http://www.city.komagane.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omachi&lt;/span&gt;[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大町市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||31,276||564.99||55.4||1954-07-01||[http://www.city.omachi.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iiyama, Nagano|Iiyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||24,155||202.32||119||1954-08-01||[http://www.city.iiyama.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iida, Nagano|Iida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||107,129||658.76||163||1956-09-30||[http://www.city.iida.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chino, Nagano|Chino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茅野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||57,363||266.41||215||1958-08-01||[http://www.city.chino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|塩尻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||67,781||290.13||234||1959-04-01||[https://web.archive.org/web/20010720092104/http://www.city.shiojiri.nagano.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagano, Nagano|Nagano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||378,204||730.83||517||1966-10-16||[http://www.city.nagano.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chikuma, Nagano|Chikuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千曲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||63,305||119.84||528||2003-09-01||[https://web.archive.org/web/20030901020411/http://www.city.chikuma.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tomi&lt;/span&gt;[[Tōmi, Nagano|Tōmi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東御市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||31,211||112.30||278||2004-04-01||[http://www.city.tomi.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakano, Nagano|Nakano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||46,295||112.06||413||2005-04-01||[http://www.city.nakano.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saku, Nagano|Saku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||100,077||423.99||236||2005-04-01||[http://www.city.saku.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Azumino, Nagano|Azumino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安曇野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||97,084||331.82||293||2005-10-01||[http://www.city.azumino.nagano.jp]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ueda, Nagano|Ueda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||161,887||552.00||293||2006-03-06||[http://www.city.ueda.nagano.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ina, Nagano|Ina]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊那市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagano}}||71,937||667.81||108||2006-03-31||[http://www.inacity.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagasaki, Nagasaki|Nagasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||448,792||406.37||1,104||1889-04-01||[http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230090651/http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/ |date=2015-12-30 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sasebo, Nagasaki|Sasebo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐世保市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||254,650||364.00||700||1902-04-01||[https://web.archive.org/web/20040702014029/http://www.city.sasebo.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|島原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||48,953||82.77||591||1940-04-01||[http://www.city.shimabara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omura&lt;/span&gt;[[Ōmura, Nagasaki|Ōmura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||89,650||126.34||710||1942-02-11||[http://www.city.omura.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsushima, Nagasaki|Tsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|対馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||36,347||708.81||51.3||2004-03-01||[http://www.city.tsushima.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iki, Nagasaki|Iki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|壱岐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||30,352||138.50||219||2004-03-01||[https://web.archive.org/web/20110516134104/http://www.city.iki.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Goto&lt;/span&gt;[[Gotō, Nagasaki|Gotō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||42,447||420.77||101||2004-08-01||[https://web.archive.org/web/20120303101431/http://www3.city.goto.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Isahaya, Nagasaki|Isahaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|諫早市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||142,635||312.24||457||2005-03-01||[http://www.city.isahaya.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saikai, Nagasaki|Saikai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||32,737||241.95||135||2005-04-01||[http://www.city.saikai.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hirado, Nagasaki|Hirado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|平戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||36,785||235.63||156||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20090416075114/http://www.city.hirado.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Unzen, Nagasaki|Unzen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|雲仙市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||48,701||206.92||235||2005-10-11||[http://www.city.unzen.nagasaki.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsuura, Nagasaki|Matsuura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松浦市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||26,007||130.35||200||2006-01-01||[http://www.city-matsuura.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamishimabara, Nagasaki|Minamishimabara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南島原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nagasaki}}||52,347||169.88||308||2006-03-31||[http://www.city.Minamishimabara.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nara, Nara|Nara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|奈良市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||367,393||276.84||1,327||1898-02-01||[https://web.archive.org/web/20031008220336/http://www.city.nara.nara.jp/]
|- 
|align=&quot;left&quot;|[[Yamatotakada, Nara|Yamatotakada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||69,473||16.49||4,213||1948-01-01||[http://www.city.yamatotakada.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Yamatokoriyama&lt;/span&gt;[[Yamatokōriyama, Nara|Yamatokōriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大和郡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||90,223||42.68||2,114||1954-01-01||[http://www.city.yamatokoriyama.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tenri, Nara|Tenri]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天理市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||70,702||86.37||819||1954-04-01||[http://www.city.tenri.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashihara, Nara|Kashihara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|橿原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||124,679||39.52||3,155||1956-02-11||[https://web.archive.org/web/20081212230334/http://www.city.kashihara.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakurai, Nara|Sakurai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桜井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||60,699||98.92||614||1956-09-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050354/http%3A//www.city.sakurai.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gojo&lt;/span&gt;[[Gojō, Nara|Gojō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五條市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||36,002||292.05||123||1957-10-15||[http://www.city.gojo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gose, Nara|Gose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御所市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||31,160||60.58||514||1958-03-31||[http://www.city.gose.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ikoma, Nara|Ikoma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|生駒市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||115,359||53.18||2,169||1971-11-01||[http://www.city.ikoma.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiba, Nara|Kashiba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|香芝市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||72,967||24.23||3,011||1991-10-01||[http://www.city.kashiba.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katsuragi, Nara|Katsuragi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|葛城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||35,194||33.73||1,043||2004-10-01||[http://www.city.katsuragi.nara.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uda, Nara|Uda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇陀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Nara}}||35,895||247.62||145||2006-01-01||[http://www.city.uda.nara.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Niigata, Niigata|Niigata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新潟市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||813,053||726.10||1,120||1889-04-01||[http://www.city.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||281,222||840.88||334||1906-04-01||[http://www.city.nagaoka.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||93,506||442.70||211||1940-07-01||[https://web.archive.org/web/20031011010046/http://www.city.kashiwazaki.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shibata, Niigata|Shibata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新発田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||103,490||532.82||194||1947-01-01||[https://web.archive.org/web/20031017121056/http://www.city.shibata.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ojiya, Niigata|Ojiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小千谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||39,304||155.12||253||1954-03-10||[http://www.city.ojiya.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kamo, Niigata|Kamo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加茂市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||30,800||133.68||230||1954-03-10||[http://www.city.kamo.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|見附市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||42,139||77.96||541||1954-03-31||[http://www.city.mitsuke.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Murakami, Niigata|Murakami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|村上市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||30,197||142.12||212||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20050828083750/http://www.city.murakami.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Myoko&lt;/span&gt;[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|妙高市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||36,837||445.52||82.7||1954-11-01||[http://www.city.myoko.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Joetsu&lt;/span&gt;[[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上越市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||206,175||973.32||212||1971-04-29||[http://www.city.joetsu.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sado, Niigata|Sado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐渡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||65,037||855.26||76.0||2004-03-01||[http://www.city.sado.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Agano, Niigata|Agano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿賀野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||46,158||192.72||240||2004-04-01||[http://www.city.agano.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uonuma, Niigata|Uonuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|魚沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||42,334||946.93||44.7||2004-11-01||[http://www.city.uonuma.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014907/http://www.city.uonuma.niigata.jp/uogaku/ |date=2007-09-27 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minamiuonuma, Niigata|Minami-Uonuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南魚沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||62,518||584.82||107||2004-11-01||[http://www.city.minamiuonuma.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸魚川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||48,653||746.24||65.2||2005-03-19||[http://www.city.itoigawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokamachi&lt;/span&gt;[[Tōkamachi, Niigata|Tōkamachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|十日町市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||60,480||589.92||103||2005-04-01||[http://www.city.tokamachi.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129140601/http://www.city.tokamachi.niigata.jp/ |date=2016-01-29 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Sanjo&lt;/span&gt;[[Sanjō, Niigata|Sanjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三条市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||103,199||432.01||239||2005-05-01||[http://www.city.sanjo.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tainai, Niigata|Tainai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|胎内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||32,165||265.18||121||2005-09-01||[http://www.city.tainai.niigata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gosen, Niigata|Gosen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|五泉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||55,936||351.87||159||2006-01-01||[http://www.city.gosen.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsubame, Niigata|Tsubame]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|燕市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Niigata}}||82,910||110.88||748||2006-03-20||[http://www.city.tsubame.niigata.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;[[Ōita, Ōita|Ōita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大分市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||467,267||501.25||932||1911-04-01||[http://www.city.oita.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Beppu, Ōita|Beppu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|別府市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||127,345||125.15||1,018||1924-04-01||[http://www.city.beppu.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nakatsu, Ōita|Nakatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中津市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||84,179||491.09||171||1929-04-20||[http://www.city-nakatsu.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hita, Ōita|Hita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||72,601||666.19||109||1940-12-11||[http://www.city.hita.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Saiki, Ōita|Saiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐伯市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||78,675||903.44||87.1||1941-04-29||[http://www.city.saiki.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Usuki, Ōita|Usuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|臼杵市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||42,464||291.07||146||1950-04-01||[http://www.city.usuki.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsukumi, Ōita|Tsukumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津久見市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||20,561||79.53||259||1951-04-01||[http://www.city.tsukumi.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Taketa, Ōita|Taketa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|竹田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||25,449||477.59||53.3||1954-03-31||[http://www.city.taketa.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bungotakada, Ōita|Bungotakada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊後高田市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||24,484||206.64||118||1954-05-31||[http://www.city.bungotakada.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Usa, Ōita|Usa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇佐市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||59,971||439.12||137||1967-04-01||[http://www.city.usa.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Bungo-ono&lt;/span&gt;[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊後大野市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||40,409||603.36||67.0||2005-03-31||[http://www.bungo-ohno.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151122130246/http://www.bungo-ohno.jp/ |date=2015-11-22 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitsuki, Ōita|Kitsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|杵築市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||33,465||280.01||120||2005-10-01||[http://www.city.kitsuki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yufu, Ōita|Yufu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|由布市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||35,298||319.16||111||2005-10-01||[http://www.city.yufu.oita.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kunisaki, Ōita|Kunisaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国東市}}}}||align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oita&lt;/span&gt;{{flag|Ōita}}||33,473||317.81||105||2006-03-31||[http://www.city.kunisaki.oita.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Okayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岡山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||701,293||789.91||887||1889-06-01||[http://www.city.okayama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kurashiki, Okayama|Kurashiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|倉敷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||472,452||354.71||1,332||1928-04-01||[http://www.city.kurashiki.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuyama, Okayama|Tsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|津山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||109,493||506.36||216||1929-02-11||[http://www.city.tsuyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820085908/http://www.city.tsuyama.lg.jp/ |date=2012-08-20 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tamano, Okayama|Tamano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|玉野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||65,723||103.63||634||1940-08-03||[https://web.archive.org/web/20031014090840/http://www.city.tamano.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kasaoka, Okayama|Kasaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笠岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||55,987||136.03||412||1952-04-01||[http://www.city.kasaoka.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ibara, Okayama|Ibara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|井原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||44,423||243.36||183||1953-04-01||[http://www.city.ibara.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soja&lt;/span&gt;[[Sōja, Okayama|Sōja]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|総社市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||66,789||212.00||315||1954-03-31||[http://www.city.soja.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takahashi, Okayama|Takahashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高梁市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||37,573||547.01||68.7||1954-05-01||[http://www.city.takahashi.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niimi, Okayama|Niimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||35,022||793.27||44.1||1954-06-01||[http://www.city.niimi.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Bizen, Okayama|Bizen]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|備前市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||39,117||258.23||151||1971-04-01||[http://www.city.bizen.okayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Setouchi, Okayama|Setouchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|瀬戸内市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||38,645||125.53||308||2004-11-01||[http://www.city.setouchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akaiwa, Okayama|Akaiwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|赤磐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||43,742||209.43||209||2005-03-07||[http://www.city.akaiwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maniwa, Okayama|Maniwa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|真庭市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||50,405||828.43||60.8||2005-03-31||[http://www.city.maniwa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mimasaka, Okayama|Mimasaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美作市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||31,550||429.19||73.5||2005-03-31||[http://www.city.mimasaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asakuchi, Okayama|Asakuchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浅口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okayama}}||37,108||66.46||558||2006-03-21||[http://www.city.asakuchi.okayama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Naha, Okinawa|Naha]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那覇市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||314,162||39.23||7,963||1921-05-20||[http://www.city.naha.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ishigaki, Okinawa|Ishigaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|石垣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||46,489||229.00||195||1947-07-10||[http://www.city.ishigaki.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ginowan, Okinawa|Ginowan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宜野湾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||91,233||19.70||4,569||1962-07-01||[http://www.city.ginowan.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318044008/http://www.city.ginowan.okinawa.jp/ |date=2010-03-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Urasoe, Okinawa|Urasoe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浦添市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||108,052||19.09||5,516||1970-07-01||[https://web.archive.org/web/20050822223727/http://8761234.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nago, Okinawa|Nago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|名護市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||60,598||210.30||278||1970-08-01||[http://www.city.nago.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Itoman, Okinawa|Itoman]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|糸満市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||56,171||46.63||1,200||1971-12-01||[https://web.archive.org/web/20031010070538/http://www.city.itoman.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okinawa, Okinawa|Okinawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沖縄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||128,421||49.00||2,565||1974-04-01||[http://www.city.okinawa.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tomigusuku, Okinawa|Tomigusuku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊見城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||54,586||19.45||2,751||2002-04-01||[http://www.city.tomigusuku.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070309075111/http://j2k.naver.com/j2k_frame.php/korean/www.city.tomigusuku.okinawa.jp/ |date=2007-03-09 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uruma, Okinawa|Uruma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|うるま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||114,087||86.03||1,313||2005-04-01||[https://web.archive.org/web/20050520003645/http://www.city.uruma.okinawa.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyakojima, Okinawa|Miyakojima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宮古島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||52,777||204.54||275||2005-10-01||[http://www.city.miyakojima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nanjo&lt;/span&gt;[[Nanjō, Okinawa|Nanjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Okinawa}}||39,458||49.70||819||2006-01-01||[http://www.city.nanjo.okinawa.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Osaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||2,668,586||222.30||11,900||1889-04-01||[http://www.city.osaka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Sakai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|堺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||835,333||149.99||5,569||1889-04-01||[http://www.city.sakai.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kishiwada, Osaka|Kishiwada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岸和田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||200,538||72.24||2,776||1922-11-01||[http://www.city.kishiwada.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103101744/http://www.city.kishiwada.osaka.jp/index_e.html |date=2009-01-03 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyonaka, Osaka|Toyonaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||387,269||36.38||10,645||1936-10-15||[http://www.city.toyonaka.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ikeda, Osaka|Ikeda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|池田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||104,426||22.09||4,727||1939-04-29||[http://www.city.ikeda.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Suita, Osaka|Suita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吹田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||354,600||36.11||9,820||1940-04-01||[http://www.city.suita.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Izumiotsu&lt;/span&gt;[[Izumiōtsu, Osaka|Izumiōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉大津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||78,014||12.80||6,095||1942-04-01||[https://web.archive.org/web/20030928055053/http://www.city.izumiotsu.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Takatsuki, Osaka|Takatsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高槻市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||354,228||105.31||3,364||1943-01-01||[https://web.archive.org/web/20121007044544/http://www.city.takatsuki.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaizuka, Osaka|Kaizuka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|貝塚市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||90,447||43.99||2,056||1943-05-01||[http://www.city.kaizuka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriguchi, Osaka|Moriguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||146,294||12.73||11,492||1946-11-01||[http://www.city.moriguchi.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hirakata, Osaka|Hirakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|枚方市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||406,201||65.08||6,242||1947-08-01||[http://www.city.hirakata.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Ibaraki, Osaka|Ibaraki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|茨木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||272,240||76.52||3,558||1948-01-01||[http://www.city.ibaraki.osaka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yao, Osaka|Yao]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||273,244||41.71||6,551||1948-04-01||[http://www.city.yao.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumisano, Osaka|Izumisano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉佐野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||99,636||55.03||1,811||1948-04-01||[http://www.city.izumisano.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tondabayashi, Osaka|Tondabayashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富田林市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||122,205||39.66||3,081||1950-04-01||[http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226104118/http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/ |date=2007-02-26 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Neyagawa, Osaka|Neyagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|寝屋川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||239,029||24.73||9,666||1951-05-03||[http://www.city.neyagawa.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kawachinagano, Osaka|Kawachinagano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|河内長野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||114,428||109.61||1,044||1954-04-01||[http://webarchive.loc.gov/all/20020914050056/http%3A//www.city.kawachinagano.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Matsubara, Osaka|Matsubara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||125,274||16.66||7,519||1955-02-01||[http://www.city.matsubara.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219030756/http://www.city.matsubara.osaka.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Daito&lt;/span&gt;[[Daitō, Osaka|Daitō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||125,847||18.27||6,888||1956-04-01||[http://www.city.daito.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumi, Osaka|Izumi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和泉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||179,352||84.98||2,110||1956-09-01||[https://web.archive.org/web/20050824110542/http://www.city.izumi.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minoh, Osaka|Minoh]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|箕面市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||127,757||47.84||2,671||1956-12-01||[http://www.city.minoh.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashiwara, Osaka|Kashiwara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柏原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||75,875||25.39||2,988||1958-10-01||[http://www.city.kashiwara.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Habikino, Osaka|Habikino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽曳野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||118,281||26.44||4,474||1959-01-15||[http://www.city.habikino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kadoma, Osaka|Kadoma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|門真市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||130,026||12.28||10,588||1963-08-01||[http://www.city.kadoma.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Settsu, Osaka|Settsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|摂津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||84,330||14.88||5,667||1966-11-01||[http://www.city.settsu.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takaishi, Osaka|Takaishi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高石市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||60,077||11.35||5,293||1966-11-01||[http://www.city.takaishi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujiidera, Osaka|Fujiidera]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤井寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||65,892||8.89||7,412||1966-11-01||[http://www.city.fujiidera.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416203514/http://www.city.fujiidera.osaka.jp/ |date=2007-04-16 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Higashiosaka&lt;/span&gt;[[Higashiōsaka, Osaka|Higashiōsaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東大阪市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||509,157||61.81||8,237||1967-02-01||[https://web.archive.org/web/20031005161739/http://www.city.higashiosaka.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sennan, Osaka|Sennan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|泉南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||64,916||48.48||1,339||1970-07-01||[http://www.city.sennan.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211222511/http://www.city.sennan.osaka.jp/ |date=2007-02-11 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shijonawate&lt;/span&gt;[[Shijōnawate, Osaka|Shijōnawate]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|四條畷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||57,239||18.74||3,054||1970-07-01||[http://www.city.shijonawate.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Katano, Osaka|Katano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|交野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||77,853||25.55||3,047||1971-11-03||[http://www.city.katano.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Osakasayama&lt;/span&gt;[[Ōsakasayama, Osaka|Ōsakasayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大阪狭山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||58,661||11.86||4,946||1987-10-01||[http://www.city.osakasayama.osaka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hannan, Osaka|Hannan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阪南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Osaka}}||56,853||36.10||1,575||1991-10-01||[http://www.city.hannan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tosu, Saga|Tosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥栖市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||66,842||71.73||932||1954-04-01||[http://www.city.tosu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imari, Saga|Imari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊万里市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||57,604||254.99||226||1954-04-01||[http://www.city.imari.saga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kashima, Saga|Kashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||31,326||112.10||279||1954-04-01||[https://web.archive.org/web/20100505115227/http://www.city.kashima.saga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Taku, Saga|Taku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多久市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||22,165||96.93||229||1954-05-01||[http://www.city.taku.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Karatsu, Saga|Karatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|唐津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||129,194||487.45||265||2005-01-01||[http://www.city.karatsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ogi, Saga|Ogi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||45,516||95.85||475||2005-03-01||[http://www.city.ogi.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Saga, Saga|Saga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||239,932||431.42||556||2005-10-01||[http://www.city.saga.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ureshino, Saga|Ureshino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|嬉野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||29,644||126.51||234||2006-01-01||[http://www.city.ureshino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takeo, Saga|Takeo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武雄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||50,788||195.44||260||2006-03-01||[http://www.city.takeo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanzaki, Saga|Kanzaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|神埼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saga}}||33,449||125.01||268||2006-03-20||[http://www.city.kanzaki.saga.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawagoe, Saitama|Kawagoe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川越市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||335,693||109.16||3,075||1922-12-01||[http://www.city.kawagoe.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213071307/http://www.city.kawagoe.saitama.jp/ |date=2007-02-13 }}
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|川口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||552,883||61.97||8,922||1933-04-01||[http://www.city.kawaguchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gyoda&lt;/span&gt;[[Gyōda, Saitama|Gyōda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|行田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||87,462||67.37||1,298||1949-05-03||[http://www.city.gyoda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Chichibu, Saitama|Chichibu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|秩父市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||69,139||577.69||120||1950-04-01||[http://www.city.chichibu.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tokorozawa, Saitama|Tokorozawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|所沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||338,560||71.99||4,703||1950-11-03||[http://www.city.tokorozawa.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hanno&lt;/span&gt;[[Hannō, Saitama|Hannō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|飯能市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||84,053||193.16||435||1954-01-01||[http://www.city.hanno.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219024658/http://www.city.hanno.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kazo, Saitama|Kazo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|加須市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||67,862||59.40||1,142||1954-05-03||[http://www.city.kazo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimatsuyama, Saitama|Higashimatsuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東松山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||90,840||65.33||1,390||1954-07-01||[http://www.city.higashimatsuyama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sayama, Saitama|Sayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|狭山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||156,634||49.04||3,194||1954-07-01||[http://www.city.sayama.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hanyu&lt;/span&gt;[[Hanyū, Saitama|Hanyū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||56,820||58.55||970||1954-09-01||[http://www.city.hanyu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Konosu&lt;/span&gt;[[Kōnosu, Saitama|Kōnosu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鴻巣市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||119,768||67.49||1,775||1954-09-30||[http://www.city.kounosu.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ageo, Saitama|Ageo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上尾市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||222,479||45.55||4,884||1958-07-15||[http://www.city.ageo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Soka&lt;/span&gt;[[Sōka, Saitama|Sōka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|草加市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||237,964||27.42||8,678||1958-11-01||[http://www.city.soka.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Koshigaya, Saitama|Koshigaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|越谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||318,592||60.31||5,283||1958-11-03||[http://www.city.koshigaya.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Warabi, Saitama|Warabi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蕨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||70,410||5.10||13,806||1959-04-01||[http://www.city.warabi.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Toda, Saitama|Toda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|戸田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||118,591||18.17||6,527||1966-10-01||[http://www.city.toda.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iruma, Saitama|Iruma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|入間市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||148,203||44.74||3,313||1966-11-01||[http://www.city.iruma.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Asaka, Saitama|Asaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|朝霞市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||126,902||18.38||6,904||1967-03-15||[https://web.archive.org/web/20031020205457/http://www.city.asaka.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shiki, Saitama|Shiki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|志木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||68,531||9.06||7,564||1970-10-26||[http://www.city.shiki.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Wako&lt;/span&gt;[[Wakō, Saitama|Wakō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||78,575||11.04||7,117||1970-10-31||[http://www.city.wako.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Niiza, Saitama|Niiza]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新座市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||155,926||22.80||6,839||1970-11-01||[http://www.city.niiza.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Okegawa, Saitama|Okegawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|桶川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||74,703||25.26||2,957||1970-11-03||[https://web.archive.org/web/20080114142555/http://www.city.okegawa.lg.jp/index01.html]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kuki, Saitama|Kuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|久喜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||71,667||25.35||2,827||1971-10-01||[https://web.archive.org/web/20050827001932/http://www.city.kuki.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kitamoto, Saitama|Kitamoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||69,903||19.84||3,523||1971-11-03||[http://www.city.kitamoto.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224215300/http://www.city.kitamoto.saitama.jp/ |date=2007-02-24 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yashio, Saitama|Yashio]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八潮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||78,601||18.03||4,359||1972-01-15||[http://www.city.yashio.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujimi, Saitama|Fujimi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||105,286||19.70||5,344||1972-04-10||[http://www.city.fujimi.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Misato, Saitama (city)|Misato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三郷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||128,956||30.16||4,276||1972-05-03||[http://www.city.misato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hasuda, Saitama|Hasuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|蓮田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||63,375||27.27||2,324||1972-10-01||[http://www.city.hasuda.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakado, Saitama|Sakado]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|坂戸市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||99,680||40.97||2,433||1976-09-01||[http://www.city.sakado.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Satte, Saitama|Satte]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|幸手市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||53,485||33.95||1,575||1986-10-01||[http://www.city.satte.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219054705/http://www.city.satte.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsurugashima, Saitama|Tsurugashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鶴ヶ島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||70,131||17.73||3,955||1991-09-01||[http://www.city.tsurugashima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hidaka, Saitama|Hidaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日高市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||55,454||47.50||1,167||1991-10-01||[http://www.city.hidaka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yoshikawa, Saitama|Yoshikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吉川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||63,050||31.62||1,994||1996-04-01||[http://www.city.yoshikawa.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Saitama, Saitama|Saitama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さいたま市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||1,192,418||217.49||5,483||2001-05-01||[http://www.city.saitama.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kumagaya, Saitama|Kumagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熊谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||204,853||159.88||1,281||2005-10-01||[http://www.city.kumagaya.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Kasukabe, Saitama|Kasukabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|春日部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||236,854||65.98||3,590||2005-10-01||[http://www.city.kasukabe.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujimino, Saitama|Fujimino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|ふじみ野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||103,724||14.67||7,070||2005-10-01||[http://www.city.fujimino.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukaya, Saitama|Fukaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|深谷市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||146,128||137.58||1,062||2006-01-01||[http://www.city.fukaya.saitama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Honjo&lt;/span&gt;[[Honjō, Saitama|Honjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|本庄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||81,805||89.71||912||2006-01-10||[http://www.city.honjo.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Honjo&lt;/span&gt;[[Shiraoka, Saitama|Shiraoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|白岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Saitama}}||51,684||24.92||2,070||2012-10-01||[http://www.city.shiraoka.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otsu&lt;/span&gt;[[Ōtsu, Shiga|Ōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||329,024||464.10||709||1898-10-01||[https://web.archive.org/web/20000622004441/http://www.city.otsu.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hikone, Shiga|Hikone]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|彦根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||110,945||196.84||564||1937-02-11||[http://www.city.hikone.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802011517/http://www.city.hikone.shiga.jp/english/index.html |date=2009-08-02 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|草津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||123,512||67.92||1,818||1954-10-15||[http://www.city.kusatsu.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Moriyama, Shiga|Moriyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|守山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||74,263||54.81||1,355||1970-07-01||[http://www.city.moriyama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023173417/http://www.city.moriyama.shiga.jp/ |date=2016-10-23 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ritto&lt;/span&gt;[[Rittō, Shiga|Rittō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栗東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||62,353||52.75||1,182||2001-10-01||[https://web.archive.org/web/20011003204425/http://www.city.ritto.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koka&lt;/span&gt;[[Kōka, Shiga|Kōka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲賀市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||94,007||481.69||195||2004-10-01||[https://web.archive.org/web/20080206022438/http://www.city.koka.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yasu, Shiga|Yasu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|野洲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||49,821||81.07||615||2004-10-01||[http://www.city.yasu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Konan, Shiga|Konan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湖南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||55,144||70.49||782||2004-10-01||[http://www.city.konan.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takashima, Shiga|Takashima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||52,967||693.00||76.4||2005-01-01||[http://www.city.takashima.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218063311/http://www.city.takashima.shiga.jp/ |date=2006-02-18 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Higashiomi&lt;/span&gt;[[Higashiōmi, Shiga|Higashiōmi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東近江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||117,487||388.58||302||2005-02-11||[http://www.city.higashiomi.shiga.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Maibara, Shiga|Maibara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||40,757||250.46||163||2005-02-14||[http://www.city.maibara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagahama, Shiga|Nagahama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長浜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||83,555||247.01||338||2006-02-13||[http://www.city.nagahama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230232547/http://www.city.nagahama.shiga.jp/ |date=2016-12-30 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Omihachiman&lt;/span&gt;[[Ōmihachiman, Shiga|Ōmihachiman]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|近江八幡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shiga}}||69,116||153.09||451||2010-03-21||[http://www.city.omihachiman.shiga.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Matsue, Shimane|Matsue]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|松江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||195,875||530.27||369||1889-04-01||[http://www.city.matsue.shimane.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125141356/http://www.city.matsue.shimane.jp/ |date=2018-01-25 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izumo, Shimane|Izumo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|出雲市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||146,115||543.48||269||1941-11-03||[http://www.city.izumo.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Masuda, Shimane|Masuda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|益田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||50,980||733.16||69.5||1952-08-01||[http://www.city.masuda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yasugi, Shimane|Yasugi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|安来市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||42,997||420.97||102||1954-04-01||[http://www.city.yasugi.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gotsu&lt;/span&gt;[[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||26,958||268.51||100||1954-04-01||[http://www.city.gotsu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Unnan, Shimane|Unnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|雲南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||43,269||553.37||78.2||2004-11-01||[http://www.city.unnan.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hamada, Shimane|Hamada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浜田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||61,325||689.60||88.9||2005-10-01||[http://www.city.hamada.shimane.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Oda&lt;/span&gt;[[Ōda, Shimane|Ōda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shimane}}||39,593||436.11||90.8||2005-10-01||[http://www.city.ohda.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904074354/http://www.city.ohda.lg.jp/ |date=2010-09-04 }}
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|静岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||710,944||1,388.78||512||1889-04-01||[http://www.city.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;Moccasin&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Hamamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|浜松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||811,431||1,511.17||537||1911-07-01||[https://web.archive.org/web/20100521073237/http://www.city.hamamatsu.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Numazu, Shizuoka|Numazu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|沼津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||206,818||187.11||1,105||1923-07-01||[http://www.city.numazu.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Atami, Shizuoka|Atami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|熱海市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||40,524||61.56||658||1937-04-10||[https://web.archive.org/web/20120426053204/http://www.city.atami.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mishima, Shizuoka|Mishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||112,320||62.13||1,808||1941-04-29||[http://www.city.mishima.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||122,122||314.81||388||1942-06-01||[http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025001740/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/ |date=2008-10-25 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ito&lt;/span&gt;[[Itō, Shizuoka|Itō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊東市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||72,038||124.13||580||1947-08-10||[http://www.city.ito.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimada, Shizuoka|Shimada]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|島田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||95,762||195.40||490||1948-01-01||[http://www.city.shimada.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwata, Shizuoka|Iwata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|磐田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||172,583||164.08||1,052||1948-04-01||[http://www.city.iwata.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yaizu, Shizuoka|Yaizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|焼津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||120,331||46.01||2,615||1951-03-01||[http://www.city.yaizu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kakegawa, Shizuoka|Kakegawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|掛川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||118,660||265.63||447||1954-03-31||[https://web.archive.org/web/20110414054930/http://www.city.kakegawa.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujieda, Shizuoka|Fujieda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|藤枝市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||129,637||140.74||921||1954-03-31||[http://www.city.fujieda.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Gotenba, Shizuoka|Gotenba]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御殿場市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||88,078||194.63||453||1955-02-11||[http://www.city.gotemba.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|袋井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||85,163||108.56||784||1958-11-03||[http://www.city.fukuroi.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;MistyRose&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Fuji, Shizuoka|Fuji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||237,279||214.10||1,108||1966-11-01||[http://www.city.fuji.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimoda, Shizuoka|Shimoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||25,784||104.70||246||1971-01-01||[http://www.city.shimoda.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Susono, Shizuoka|Susono]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|裾野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||53,740||138.39||388||1971-01-01||[http://www.city.susono.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kosai, Shizuoka|Kosai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|湖西市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||44,545||55.08||809||1972-01-01||[http://www.city.kosai.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izu, Shizuoka|Izu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊豆市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||35,911||363.97||98.7||2004-04-01||[http://www.city.izu.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Omaezaki, Shizuoka|Omaezaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御前崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||35,015||65.85||532||2004-04-01||[http://www.city.omaezaki.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kikugawa, Shizuoka|Kikugawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|菊川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||47,702||94.24||506||2005-01-17||[http://www.city.kikugawa.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Izunokuni, Shizuoka|Izunokuni]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|伊豆の国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||49,711||94.71||525||2005-04-01||[http://www.city.izunokuni.shizuoka.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Makinohara, Shizuoka|Makinohara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|牧之原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Shizuoka}}||49,726||111.50||446||2005-10-11||[http://www.city.makinohara.shizuoka.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Utsunomiya, Tochigi|Utsunomiya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇都宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||507,833||416.84||1,218||1896-04-01||[http://www.city.utsunomiya.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ashikaga, Tochigi|Ashikaga]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|足利市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||157,793||177.82||887||1921-01-01||[http://www.city.ashikaga.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tochigi, Tochigi|Tochigi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|栃木市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||81,601||122.06||669||1937-04-01||[https://web.archive.org/web/20100305195542/http://www.city.tochigi.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kanuma, Tochigi|Kanuma]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鹿沼市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||103,690||490.62||211||1948-10-10||[http://www.city.kanuma.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oyama, Tochigi|Oyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||162,283||171.61||946||1954-03-31||[http://www.city.oyama.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mooka, Tochigi|Mooka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|真岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||66,705||111.76||597||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/20030919052800/http://www.city.moka.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otawara&lt;/span&gt;[[Ōtawara, Tochigi|Ōtawara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||78,563||354.12||222||1954-12-01||[http://www.city.ohtawara.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yaita, Tochigi|Yaita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|矢板市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||35,462||170.66||208||1958-11-01||[http://www.city.yaita.tochigi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nasushiobara, Tochigi|Nasushiobara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那須塩原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||115,633||592.82||195||2005-01-01||[http://www.city.nasushiobara.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sano, Tochigi|Sano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|佐野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||123,034||356.07||346||2005-02-28||[http://www.city.sano.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakura, Tochigi|Sakura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|さくら市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||42,403||125.46||338||2005-03-28||[http://www.city.tochigi-sakura.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nasukarasuyama, Tochigi|Nasukarasuyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|那須烏山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||30,433||174.42||174||2005-10-01||[http://www.city.nasukarasuyama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Shimotsuke, Tochigi|Shimotsuke]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||59,459||74.58||797||2006-01-10||[http://www.city.shimotsuke.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nikko&lt;/span&gt;[[Nikkō, Tochigi|Nikkō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tochigi}}||92,181||1,449.87||63.6||2006-03-20||[http://www.city.nikko.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tokushima, Tokushima|Tokushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|徳島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||266,370||191.39||1,392||1889-10-01||[http://www.city.tokushima.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Naruto, Tokushima|Naruto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳴門市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||62,453||135.46||461||1947-03-15||[http://www.city.naruto.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komatsushima, Tokushima|Komatsushima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小松島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||41,540||45.24||918||1951-06-01||[http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204062523/http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/ |date=2012-02-04 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Anan, Tokushima|Anan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||77,099||279.39||276||1958-05-01||[http://www.city.anan.tokushima.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yoshinogawa, Tokushima|Yoshinogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|吉野川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||44,905||144.19||311||2004-10-01||[http://www.city.yoshinogawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mima, Tokushima|Mima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美馬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||33,520||367.38||91.2||2005-03-01||[http://www.city.mima.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Awa, Tokushima|Awa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|阿波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||40,303||190.97||211||2005-04-01||[http://www.city.awa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Miyoshi, Tokushima|Miyoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三好市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokushima}}||30,998||721.48||42.96||2006-03-01||[http://www.city-miyoshi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722042934/http://www.city-miyoshi.jp/ |date=2012-07-22 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hachioji&lt;/span&gt;[[Hachiōji, Tokyo|Hachiōji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|八王子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||567,367||186.31||3,045||1917-09-01||[http://www.city.hachioji.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tachikawa, Tokyo|Tachikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|立川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||175,639||24.38||7,204||1940-12-01||[http://www.city.tachikawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Musashino, Tokyo|Musashino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武蔵野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||138,516||10.73||12,909||1947-11-03||[http://www.city.musashino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mitaka, Tokyo|Mitaka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|三鷹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||180,797||16.50||10,957||1950-11-03||[http://www.city.mitaka.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026011433/http://www.city.mitaka.tokyo.jp/ |date=2006-10-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ome&lt;/span&gt;[[Ōme, Tokyo|Ōme]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|青梅市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||141,708||103.26||1,372||1951-04-01||[https://web.archive.org/web/20100117054805/http://www.city.ome.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Fuchu&lt;/span&gt;[[Fuchū, Tokyo|Fuchū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|府中市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||248,445||29.34||8,468||1954-04-01||[http://www.city.fuchu.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akishima, Tokyo|Akishima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|昭島市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||111,763||17.33||6,449||1954-05-01||[http://www.city.akishima.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913142520/http://www.city.akishima.lg.jp/ |date=2008-09-13 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chofu&lt;/span&gt;[[Chōfu, Tokyo|Chōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|調布市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||219,053||21.53||10,174||1955-04-01||[http://www.city.chofu.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Machida, Tokyo|Machida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|町田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||413,786||71.63||5,777||1958-02-01||[http://www.city.machida.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Koganei, Tokyo|Koganei]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小金井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||115,116||11.33||10,160||1958-10-01||[http://www.city.koganei.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kodaira, Tokyo|Kodaira]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小平市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||185,829||20.46||9,083||1962-10-01||[http://www.city.kodaira.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hino, Tokyo|Hino]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|日野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||179,482||27.53||6,520||1963-11-03||[http://www.city.hino.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashimurayama, Tokyo|Higashimurayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||146,585||17.17||8,537||1964-04-01||[http://www.city.higashimurayama.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kokubunji, Tokyo|Kokubunji]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国分寺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||118,801||11.48||10,349||1964-11-03||[http://www.city.kokubunji.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kunitachi, Tokyo|Kunitachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|国立市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||73,362||8.15||9,001||1967-01-01||[http://www.city.kunitachi.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fussa, Tokyo|Fussa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|福生市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||60,413||10.24||5,900||1970-07-01||[http://www.city.fussa.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Komae, Tokyo|Komae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|狛江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||78,237||6.39||12,244||1970-10-01||[http://www.city.komae.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashiyamato, Tokyo|Higashiyamato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東大和市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||81,445||13.54||6,015||1970-10-01||[http://www.city.higashiyamato.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kiyose, Tokyo|Kiyose]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|清瀬市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||73,518||10.19||7,215||1970-10-01||[http://www.city.kiyose.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashikurume, Tokyo|Higashikurume]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東久留米市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||115,405||12.92||8,932||1970-10-01||[http://www.city.higashikurume.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Musashimurayama, Tokyo|Musashimurayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|武蔵村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||68,333||15.37||4,446||1970-11-03||[http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126164716/http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/ |date=2010-01-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tama, Tokyo|Tama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|多摩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||149,404||21.08||7,087||1971-11-01||[http://www.city.tama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Inagi, Tokyo|Inagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|稲城市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||80,772||17.97||4,495||1971-11-01||[http://www.city.inagi.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hamura, Tokyo|Hamura]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|羽村市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||56,984||9.91||5,750||1991-11-01||[http://www.city.hamura.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|あきる野市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||80,268||73.34||1,094||1995-09-01||[http://www.city.akiruno.tokyo.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nishitokyo&lt;/span&gt;[[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|西東京市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo}}||193,350||15.85||12,199||2001-01-21||[http://www.city.nishitokyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;LightSlateGray&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward AA&lt;/span&gt;[[Special wards of Tokyo]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東京特別区部}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||8,637,098||621.81||13,890|| ||
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Adachi, Tokyo|Adachi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|足立区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||629,392||53.20||11,830||1947-03-13||[http://www.city.adachi.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Arakawa, Tokyo|Arakawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|荒川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||194,777||10.20||18,262||1947-03-13||[http://www.city.arakawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Bunkyō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|文京区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||194,933||11.31||16,009||1947-03-13||[http://www.city.bunkyo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Chiyoda, Tokyo|Chiyoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|千代田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||43,802||11.64||3,763||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20031011182823/http://city.chiyoda.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Chūō, Tokyo|Chūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中央区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||104,997||10.15||10,344||1947-03-13||[http://www.city.chuo.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Edogawa, Tokyo|Edogawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江戸川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||661,386||49.86||13,264||1947-03-13||[http://www.city.edogawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Itabashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|板橋区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||529,059||32.17||16,445||1947-03-13||[http://www.city.itabashi.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Katsushika]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|葛飾区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||428,066||34.84||12,286||1947-03-13||[http://www.city.katsushika.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Kita, Tokyo|Kita]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||330,646||20.59||15,885||1947-03-13||[http://www.city.kita.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Kōtō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|江東区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||436,337||39.80||10,963||1947-03-13||[http://www.city.koto.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Meguro]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|目黒区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||267,798||14.70||18,217||1947-03-13||[http://www.city.meguro.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Minato, Tokyo|Minato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|港区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||205,196||20.34||10,088||1947-03-13||[http://www.city.minato.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Nakano, Tokyo|Nakano]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中野区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||312,939||15.59||20,097||1947-03-13||[http://www.city.tokyo-nakano.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Nerima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|練馬区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||702,202||48.16||14,580||1947-08-01||[http://www.city.nerima.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Ota&lt;/span&gt;[[Ōta, Tokyo|Ōta]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||674,590||59.46||11,345||1947-03-13||[http://www.city.ota.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Setagaya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|世田谷区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||855,416||58.08||14,728||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20020926224343/http://www.city.setagaya.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shibuya]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|渋谷区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||205,512||15.11||13,337||1947-03-13||[http://www.city.shibuya.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shinagawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|品川区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||353,887||22.72||15,576||1947-03-13||[http://www.city.shinagawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Shinjuku]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新宿区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||309,463||18.23||16,975||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20100514200320/http://www.city.shinjuku.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Suginami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|杉並区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||534,981||34.02||15,725||1947-03-13||[http://www.city.suginami.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027233626/http://www.city.suginami.tokyo.jp/ |date=2013-10-27 }}
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Sumida, Tokyo|Sumida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|墨田区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||237,433||13.75||16,079||1947-03-13||[http://www.city.sumida.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Taitō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|台東区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||168,277||10.08||16,139||1947-03-13||[https://web.archive.org/web/20031011164358/http://www.city.taito.tokyo.jp/]
|- bgcolor=&quot;Gainsboro&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tokyo Ward&lt;/span&gt;[[Toshima]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|豊島区}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tokyo|alt}}||256,009||13.01||19,428||1947-03-13||[http://www.city.toshima.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Tottori, Tottori|Tottori]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鳥取市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||200,315||765.66||262||1889-10-01||[http://www.city.tottori.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yonago, Tottori|Yonago]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米子市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||149,140||132.21||1,128||1927-04-01||[http://www.city.yonago.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurayoshi, Tottori|Kurayoshi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|倉吉市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||51,453||272.15||189||1953-10-01||[http://www.city.kurayoshi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakaiminato, Tottori|Sakaiminato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|境港市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Tottori}}||35,908||28.79||1,247||1956-04-01||[http://www.city.sakaiminato.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Toyama, Toyama|Toyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||421,116||1,241.85||339||1889-04-01||[http://www.city.toyama.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uozu, Toyama|Uozu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|魚津市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||45,945||200.63||229||1952-04-01||[http://www.city.uozu.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Himi, Toyama|Himi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|氷見市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||53,316||230.47||231||1952-08-01||[http://www.city.himi.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Namerikawa, Toyama|Namerikawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|滑川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||33,789||54.61||619||1954-03-01||[http://www.city.namerikawa.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tonami, Toyama|Tonami]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|砺波市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||49,396||126.96||389||1954-04-01||[http://www.city.tonami.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Oyabe, Toyama|Oyabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|小矢部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||32,656||134.11||244||1962-08-01||[http://www.city.oyabe.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nanto, Toyama|Nanto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南砺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||57,061||668.86||85.3||2004-11-01||[http://www.city.nanto.toyama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051201124816/http://www.city.nanto.toyama.jp/webapps/www/english/index.html |date=2005-12-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Takaoka, Toyama|Takaoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|高岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||178,965||209.38||855||2005-11-01||[http://www.city.takaoka.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Imizu, Toyama|Imizu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|射水市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||94,691||109.18||867||2005-11-01||[http://www.city.imizu.toyama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kurobe, Toyama|Kurobe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|黒部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Toyama}}||42,612||426.34||99.9||2006-03-31||[https://web.archive.org/web/20110511173958/http://kurobe.city.kurobe.toyama.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Wakayama, Wakayama|Wakayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|和歌山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||372,175||209.23||1,779||1889-04-01||[http://www.city.wakayama.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kainan, Wakayama|Kainan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|海南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||55,877||101.18||552||1934-05-01||[http://www.city.kainan.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210075705/http://www.city.kainan.wakayama.jp/ |date=2021-02-10 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tanabe, Wakayama|Tanabe]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|田辺市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||80,478||1,026.77||78.4||1942-05-20||[http://www.city.tanabe.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Gobo&lt;/span&gt;[[Gobō, Wakayama|Gobō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|御坊市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||26,335||43.93||599||1954-04-01||[http://www.city.gobo.wakayama.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Arida, Wakayama|Arida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|有田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||31,194||36.92||845||1956-05-01||[http://www.city.arida.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shingu&lt;/span&gt;[[Shingū, Wakayama|Shingū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新宮市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||32,654||255.43||128||2005-10-01||[https://web.archive.org/web/20070116052751/http://www2.city.shingu.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kinokawa, Wakayama|Kinokawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|紀の川市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||67,192||228.24||294||2005-11-07||[http://www.city.kinokawa.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hashimoto, Wakayama|Hashimoto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|橋本市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||67,505||130.31||518||2006-03-01||[http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427091637/http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/ |date=2006-04-27 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwade, Wakayama|Iwade]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩出市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Wakayama}}||51,843||38.50||1,347||2006-04-01||[http://www.city.iwade.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Yamagata, Yamagata|Yamagata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山形市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||255,370||381.34||670||1889-04-01||[https://web.archive.org/web/20031019034152/http://www.city.yamagata.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|米沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||91,704||548.74||167||1889-04-01||[http://www.city.yonezawa.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shinjo&lt;/span&gt;[[Shinjō, Yamagata|Shinjō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|新庄市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||39,808||223.08||178||1949-04-01||[http://www.city.shinjo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sagae, Yamagata|Sagae]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|寒河江市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||43,299||139.08||311||1954-08-01||[https://web.archive.org/web/20130517025028/http://www.city.sagae.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kaminoyama, Yamagata|Kaminoyama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||35,086||240.95||146||1954-10-01||[https://web.archive.org/web/20100325194842/http://www.city.kaminoyama.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Murayama, Yamagata|Murayama]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|村山市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||27,586||196.83||140||1954-11-01||[http://www.city.murayama.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagai, Yamagata|Nagai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||30,285||214.69||141||1954-11-15||[http://www.city.nagai.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Tendo&lt;/span&gt;[[Tendō, Yamagata|Tendō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|天童市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||63,470||113.01||562||1958-10-01||[https://web.archive.org/web/20100613015952/http://www.city.tendo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Higashine, Yamagata|Higashine]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|東根市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||46,141||207.17||223||1958-11-03||[http://www.city.higashine.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Obanazawa, Yamagata|Obanazawa]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|尾花沢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||19,937||372.32||53.5||1959-04-10||[http://www.city.obanazawa.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Nan'yo&lt;/span&gt;[[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南陽市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||34,542||160.70||215||1967-04-01||[http://www.city.nanyo.yamagata.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|鶴岡市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||140,097||1,311.51||107||2005-10-01||[http://www.city.tsuruoka.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Sakata, Yamagata|Sakata]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|酒田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamagata}}||114,964||602.79||191||2005-11-01||[http://www.city.sakata.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Ube, Yamaguchi|Ube]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|宇部市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||176,370||287.69||613||1921-11-01||[http://www.city.ube.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Hofu&lt;/span&gt;[[Hōfu, Yamaguchi|Hōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|防府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||116,393||188.59||617||1936-08-25||[http://www.city.hofu.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kudamatsu, Yamaguchi|Kudamatsu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下松市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||54,026||89.36||605||1939-11-03||[https://web.archive.org/web/20080212033246/http://www.city.kudamatsu.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Shunan&lt;/span&gt;[[Shūnan, Yamaguchi|Shūnan]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|周南市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||150,299||656.25||229||2003-04-21||[http://www.city.shunan.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hikari, Yamaguchi|Hikari]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|光市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||53,274||91.94||579||2004-10-04||[http://www.city.hikari.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|[[Shimonoseki, Yamaguchi|Shimonoseki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|下関市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||286,073||716.06||400||2005-02-13||[http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020094055/http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/seisaku/kokusai/gaikoku/ |date=2014-10-20 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yanai, Yamaguchi|Yanai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|柳井市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||35,438||139.90||253||2005-02-21||[http://www.city-yanai.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hagi, Yamaguchi|Hagi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|萩市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||55,831||698.87||79.9||2005-03-06||[http://www.city.hagi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nagato, Yamaguchi|Nagato]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|長門市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||39,825||357.92||111||2005-03-22||[http://www.city.nagato.yamaguchi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;San'yo-Onoda&lt;/span&gt;[[San'yō-Onoda, Yamaguchi|San'yō-Onoda]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山陽小野田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||65,523||132.99||493||2005-03-22||[http://www.city.sanyo-onoda.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamaguchi, Yamaguchi|Yamaguchi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山口市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||192,008||730.23||263||2005-10-01||[http://www.city.yamaguchi.lg.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|岩国市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||146,885||872.71||168||2006-03-20||[http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090926071949/http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/ |date=2009-09-26 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Mine, Yamaguchi|Mine]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|美祢市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamaguchi}}||17,355||228.25||76.0||2008-03-21||[http://www2.city.mine.lg.jp/]
|- bgcolor=&quot;PaleTurquoise&quot;
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Kofu&lt;/span&gt;[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲府市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||199,374||212.41||939||1889-07-01||[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fujiyoshida, Yamanashi|Fujiyoshida]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|富士吉田市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||51,879||121.83||426||1951-03-20||[http://www.city.fujiyoshida.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|都留市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||34,439||161.58||213||1954-04-29||[http://www.city.tsuru.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Otsuki&lt;/span&gt;[[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|大月市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||29,869||280.30||107||1954-08-08||[http://www.city.otsuki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|韮崎市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||33,539||143.73||233||1954-10-10||[https://web.archive.org/web/20040630220735/http://www.city.nirasaki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|南アルプス市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||72,295||264.06||274||2003-04-01||[http://www.city.minami-alps.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Kai, Yamanashi|Kai]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲斐市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||74,077||71.94||1,030||2004-09-01||[http://www.city.kai.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Fuefuki, Yamanashi|Fuefuki]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|笛吹市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||71,184||201.92||353||2004-10-12||[http://www.city.fuefuki.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|北杜市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||47,754||602.89||79.2||2004-11-01||[http://www.city.hokuto.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Uenohara, Yamanashi|Uenohara]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|上野原市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||28,295||170.65||166||2005-02-13||[http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107094120/http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/ |date=2015-11-07 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|[[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|山梨市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||38,202||289.87||132||2005-03-22||[http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000901231441/http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/ |date=2000-09-01 }}
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Koshu&lt;/span&gt;[[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|甲州市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||35,072||264.01||133||2005-11-01||[http://www.city.koshu.yamanashi.jp/]
|-
|align=&quot;left&quot;|&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Chuo&lt;/span&gt;[[Chūō, Yamanashi|Chūō]]||align=&quot;left&quot;|{{large|{{lang|ja|中央市}}}}||align=&quot;left&quot;|{{flag|Yamanashi}}||31,875||31.81||1,002||2006-02-20||[http://www.city.chuo.yamanashi.jp/]
|}

== Dissolved cities ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!City!!Japanese!!Prefecture!!Founded!!Dissolved!!Merged division
|-
|Moriyama||{{large|{{lang|ja|守山市}}}}||Aichi||1954-06-01||1963-02-15||merged into [[Nagoya]]
|-
|[[Bisai, Aichi|Bisai]]||{{large|{{lang|ja|尾西市}}}}||Aichi||1955-01-01||2005-04-01||merged into [[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]
|-
|Shinshiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|新城市}}}}||Aichi||1958-11-01||2005-10-01||merged with Hōrai, Tsukude → [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]] {{small|(current)}}
|-
|[[Honjō, Akita|Honjō]]||{{large|{{lang|ja|本荘市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-05-22||merged with Chōkai, Higashiyuri, Iwaki, Nishime, Ōuchi, Yashima, Yuri → [[Yurihonjō]]
|-
|[[Ōmagari, Akita|Ōmagari]]||{{large|{{lang|ja|大曲市}}}}||Akita||1954-05-03||2005-03-22||merged with Kamioka, Kyōwa, Nakasen, Nishisenboku, Ōta, Semboku, Nangai → [[Daisen, Akita|Daisen]]
|-
|Yuzawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|湯沢市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-03-22||merged with Inakawa, Minase, Ogachi → [[Yuzawa, Akita|Yuzawa]] {{small|(current)}}
|-
|Oga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|男鹿市}}}}||Akita||1954-03-31||2005-03-22||merged with Wakami → [[Oga, Akita|Oga]] {{small|(current)}}
|-
|Yokote {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|横手市}}}}||Akita||1951-04-01||2005-10-01||merged with Hiraka+Jūmonji, Masuda, Omonogawa, Ōmori, Sannai, Taiyū → [[Yokote, Akita|Yokote]] {{small|(current)}}
|-
|Noshiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|能代市}}}}||Akita||1940-10-01||2005-10-01||merged with Futatsui → [[Noshiro, Akita|Noshiro]] {{small|(current)}}
|-
|Towada {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|十和田市}}}}||Aomori||1955-02-01||2005-03-28||merged with Towadako → [[Towada, Aomori|Towada]] {{small|(current)}}
|-
|Goshogawara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|五所川原市}}}}||Aomori||1955-02-01||2005-03-28||merged with Kanagi, Shiura → [[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]] {{small|(current)}}
|-
|Aomori {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|青森市}}}}||Aomori||1898-04-01||2005-04-01||merged with Namioka → [[Aomori, Aomori|Aomori]] {{small|(current)}}
|-
|Hirosaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|弘前市}}}}||Aomori||1889-04-01||2006-11-15||merged with Iwaki, Sōma → [[Hirosaki]] {{small|(current)}}
|-
|Ichihara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|市原市}}}}||Chiba||1963-05-01||1967-10-01||merged with Nansō, Kamo → [[Ichihara, Chiba|Ichihara]] {{small|(current)}}
|-
|Mobara {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|茂原市}}}}||Chiba||1952-04-01||1972-05-01||merged with Honnō → [[Mobara]] {{small|(current)}}
|-
|Kamogawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鴨川市}}}}||Chiba||1971-03-31||2005-02-11||merged with Amatsukominato → [[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]] {{small|(current)}}
|-
|Asahi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|旭市}}}}||Chiba||1954-07-01||2005-07-01||merged with Hikata, Iioka, Unakami → [[Asahi, Chiba|Asahi]] {{small|(current)}}
|-
|[[Yōkaichiba, Chiba|Yōkaichiba]]||{{large|{{lang|ja|八日市場市}}}}||Chiba||1954-07-01||2006-01-23||merged with Nosaka → [[Sōsa]]
|-
|[[Sawara, Chiba|Sawara]]||{{large|{{lang|ja|佐原市}}}}||Chiba||1951-03-15||2006-03-27||merged with Kurimoyo, Omigawa, Yamada → [[Katori, Chiba|Katori]]
|-
|[[Iyomishima, Ehime|Iyomishima]]||{{large|{{lang|ja|伊予三島市}}}}||Ehime||1954-11-01||2004-04-01||merged with Kawanoe, Doi, Shingū → [[Shikokuchūō]]
|-
|[[Kawanoe, Ehime|Kawanoe]]||{{large|{{lang|ja|川之江市}}}}||Ehime||1954-11-01||2004-04-01||merged with Iyomishima, Doi, Shingū → [[Shikokuchūō]]
|-
|Saijō {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|西条市}}}}||Ehime||1941-04-29||2004-11-01||merged with Tōyo, Komatsu, Tanbara → [[Saijō, Ehime|Saijō]] {{small|(current)}}
|-
|[[Tōyo, Ehime|Tōyo]]||{{large|{{lang|ja|東予市}}}}||Ehime||1972-10-01||2004-11-01||merged with Saij, Komatsu, Tanbara → [[Saijō, Ehime|Saijō]] {{small|(current)}}
|-
|[[Hōjō, Ehime|Hōjō]]||{{large|{{lang|ja|北条市}}}}||Ehime||1958-11-01||2005-01-01||merged into [[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]
|-
|Ōzu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|大洲市}}}}||Ehime||1954-09-01||2005-01-11||merged with Hijikawa, Nagahama, Kawabe → [[Ōzu, Ehime|Ōzu]] {{small|(current)}}
|-
|Imabari {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|今治市}}}}||Ehime||1920-02-11||2005-01-16||merged with Hakata, Kamiura, Kikuma, Miyakubo, Namikata, [[Ōmishima, Ehime|Ōmishima]] Ōnishi, Tamagawa, Yoshiumi, Asakura, Sekizen → [[Imabari, Ehime|Imabari]] {{small|(current)}}
|-
|Yawatahama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|八幡浜市}}}}||Ehime||1935-02-11||2005-04-01||merged with Honai → [[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]] {{small|(current)}}
|-
|Iyo {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|伊予市}}}}||Ehime||1955-01-01||2005-04-01||merged with Nakayama, Futami → [[Iyo, Ehime|Iyo]] {{small|(current)}}
|-
|Uwajima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|宇和島市}}}}||Ehime||1921-08-01||2005-08-01||merged with Mima, Tsushima, Yoshida → [[Uwajima, Ehime|Uwajima]] {{small|(current)}}
|-
|[[Takefu, Fukui|Takefu]]||{{large|{{lang|ja|武生市}}}}||Fukui||1948-04-01||2005-1001||merged with Imadate → [[Echizen, Fukui|Echizen]]
|-
|[[Moji-ku, Kitakyūshū|Moji]]||{{large|{{lang|ja|門司市}}}}||Fukuoka||1899-04-01||1963-02-10||merged with Kokura, Tobata, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Kokura]]||{{large|{{lang|ja|小倉市}}}}||Fukuoka||1900-04-01||1963-02-10||merged with Moji, Tobata, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Tobata-ku, Kitakyūshū|Tobata]]||{{large|{{lang|ja|戸畑市}}}}||Fukuoka||1924-09-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Yahata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Yahata, Fukuoka|Yahata]]||{{large|{{lang|ja|八幡市}}}}||Fukuoka||1917-03-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Tobata, Wakamatsu → [[Kitakyushu]]
|-
|[[Wakamatsu-ku, Kitakyūshū|Wakamatsu]]||{{large|{{lang|ja|若松市}}}}||Fukuoka||1914-04-01||1963-02-10||merged with Moji, Kokura, Tobata, Yahata → [[Kitakyushu]]
|-
|Iizuka {{small|(previous A)}}||{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||Fukuoka||1932-01-20||1963-04-01||merged with Kobukuro, Futase, Chinzei → Iizuka {{small|(previous B)}}
|-
|Munakata||{{large|{{lang|ja|宗像市}}}}||Fukuoka||1981-04-01||2003-04-01||merged with Genkai → [[Munakata, Fukuoka|Munakata]] {{small|(current)}}
|-
|Yanagawa||{{large|{{lang|ja|柳川市}}}}||Fukuoka||1952-04-01||2005-03-21||merged with Yamato, Mitsuhashi → [[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]] {{small|(current)}}
|-
|[[Amagi, Fukuoka|Amagi]]||{{large|{{lang|ja|甘木市}}}}||Fukuoka||1954-04-01||2006-03-20||merged with Asakura, Haki → [[Asakura, Fukuoka|Asakura]]
|-
|Iizuka {{small|(previous B)}}||{{large|{{lang|ja|飯塚市}}}}||Fukuoka||1963-04-01||2006-03-26||merged with Chikuho, Honami, Kaita, Shōnai → [[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]] {{small|(current)}}
|-
|[[Yamada, Fukuoka|Yamada]]||{{large|{{lang|ja|山田市}}}}||Fukuoka||1954-04-01||2006-03-27||merged with Inatsuki, Kaho, Usui → [[Kama, Fukuoka|Kama]]
|-
|[[Maebaru, Fukuoka|Maebaru]]||{{large|{{lang|ja|前原市}}}}||Fukuoka||1992-10-01||2010-01-01||merged with Nijō, Shima → [[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]
|-
|Kōriyama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|郡山市}}}}||Fukushima||1924-09-01||1965-05-01||merged with Nishida, Nakata → [[Kōriyama]] {{small|(current)}}
|-
|Taira||{{large|{{lang|ja|平市}}}}||Fukushima||1937-06-01||1966-10-01||merged with Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Iwaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|磐城市}}}}||Fukushima||1954-03-31||1966-10-01||merged with Taira, Jōban, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Jōban||{{large|{{lang|ja|常磐市}}}}||Fukushima||1954-03-31||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Uchigō, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Uchigō||{{large|{{lang|ja|内郷市}}}}||Fukushima||1954-10-01||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Nakoso → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Nakoso||{{large|{{lang|ja|勿来市}}}}||Fukushima||1955-04-29||1966-10-01||merged with Taira, Iwaki {{small|(previous)}}, Jōban, Uchigō → [[Iwaki, Fukushima|Iwaki]] {{small|(current)}}
|-
|Shirakawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|白河市}}}}||Fukushima||1949-04-01||2005-11-07||merged with Taishin, Higashi, Omotegō → [[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]] {{small|(current)}}
|-
|Nihonmatsu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|二本松市}}}}||Fukushima||1958-10-01||2005-12-01||merged with Adachi, Iwashiro, Tōwa → [[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]] {{small|(current)}}
|-
|[[Haramachi, Fukushima|Haramachi]]||{{large|{{lang|ja|原町市}}}}||Fukushima||1954-03-20||2006-01-01||merged with Kashima, Odaka → [[Minamisōma]]
|-
|Kitakata {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|喜多方市}}}}||Fukushima||1954-03-31||2006-01-04||merged with Shiokawa, Yamato, Atsushiokanō, Takasato → [[Kitakata, Fukushima|Kitakata]] {{small|(current)}}
|-
|Ena {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|恵那市}}}}||Gifu||1954-04-01||2004-10-25||merged with Akechi, Iwamura, Kamiyahagi, Yamaoka, Kushihara → [[Ena, Gifu|Ena]] {{small|(current)}}
|-
|Isesaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|伊勢崎市}}}}||Gunma||1940-09-13||2005-01-01||merged with Akabori, Sakai, Azuma → [[Isesaki, Gunma|Isesaki]] {{small|(current)}}
|-
|Ōta {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|太田市}}}}||Gunma||1948-05-03||2005-03-28||merged with Nitta, Ojima, Yabuzukahon → [[Ōta, Gunma|Ōta]] {{small|(current)}}
|-
|Shibukawa {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|渋川市}}}}||Gunma||1954-04-01||2006-02-20||merged with Ikaho, Komochi, Onogami, Akagi, Kitatachibana → [[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]] {{small|(current)}}
|-
|Annaka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|安中市}}}}||Gunma||1958-11-01||2006-03-18||merged with Matsuida → [[Annaka, Gunma|Annaka]] {{small|(current)}}
|-
|Tomioka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|富岡市}}}}||Gunma||1954-04-01||2006-03-27||merged with Myōgi → [[Tomioka, Gunma|Tomioka]] {{small|(current)}}
|-
|Fukuyama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|福山市}}}}||Hiroshima||1916-07-01||1966-05-01||merged with Matsunaga → [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] {{small|(current)}}
|-
|Matsunaga||{{large|{{lang|ja|松永市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||1966-05-01||merged with Fukuyama {{small|(previous)}} → [[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]] {{small|(current)}}
|-
|Miyoshi||{{large|{{lang|ja|三次市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||2004-04-01||merged with Kisa, Mirasaka, Miwa, Funo, Kimita, Sakugi, Kōnu → [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]] {{small|(current)}}
|-
|Mihara||{{large|{{lang|ja|三原市}}}}||Hiroshima||1936-11-15||2005-03-22||merged with Daiwa, Kui, Hongō → [[Mihara, Hiroshima|Mihara]] {{small|(current)}}
|-
|Shōbara||{{large|{{lang|ja|庄原市}}}}||Hiroshima||1954-03-31||2005-03-31||merged with Hiwa, Kuchiwa, Saijō, Takano, Tōjō, Sōryō → [[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]] {{small|(current)}}
|-
|[[Innoshima, Hiroshima|Innoshima]]||{{large|{{lang|ja|原町市}}}}||Hiroshima||1953-05-01||2006-01-10||merged with Setoda into [[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]
|-
|Kushiro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|釧路市}}}}||Hokkaido||1922-08-01||2005-10-11||merged with Akan, Onbetsu → [[Kushiro, Hokkaido|Kushiro]] {{small|(current)}}
|-
|Kitami {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|北見市}}}}||Hokkaido||1942-06-10||2006-03-05||merged with Rubeshibe, Tanno, Tokoro → [[Kitami, Hokkaido|Kitami]] {{small|(current)}}
|-
|Shibetsu {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|士別市}}}}||Hokkaido||1954-07-01||2005-09-01||merged with Asahi → [[Shibetsu, Hokkaido|Shibetsu]] {{small|(current)}}
|-
|Nayoro {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|名寄市}}}}||Hokkaido||1956-04-01||2006-03-27||merged with Fūren → [[Nayoro, Hokkaido|Nayoro]] {{small|(current)}}
|-
|Kameda||{{large|{{lang|ja|亀田市}}}}||Hokkaido||1971-11-01||1973-12-01||merged into [[Hakodate, Hokkaido|Hakodate]]
|-
|Amagasaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|尼崎市}}}}||Hyōgo||||1936-04-01||
|-
|Miki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|三木市}}}}||Hyōgo||||1954-07-01||
|-
|Toyooka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|豊岡市}}}}||Hyōgo||||2005-04-01||
|-
|Nishiwaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|西脇市}}}}||Hyōgo||||2005-10-01||
|-
|Tatsuno||{{large|{{lang|ja|龍野市}}}}||Hyōgo||||2005-10-01||
|-
|Sumoto {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|洲本市}}}}||Hyōgo||||2006-02-11||
|-
|Katsuta||{{large|{{lang|ja|勝田市}}}}||Ibaraki||||1994-11-01||
|-
|Nakaminato||{{large|{{lang|ja|那珂湊市}}}}||Ibaraki||||1994-11-01||
|-
|[[Iwai, Ibaraki|Iwai]]||{{large|{{lang|ja|岩井市}}}}||Ibaraki||||2005-03-22||
|-
|[[Shimodate, Ibaraki|Shimodate]]||{{large|{{lang|ja|下館市}}}}||Ibaraki||||2005-03-28||
|-
|Koga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|古河市}}}}||Ibaraki||||2005-09-12||
|-
|Ishioka {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|石岡市}}}}||Ibaraki||||2005-10-01||
|-
|Kasama {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|笠間市}}}}||Ibaraki||||2006-03-19||
|-
|Nanao {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|七尾市}}}}||Ishikawa||||2004-10-01||
|-
|[[Mattō, Ishikawa|Mattō]]||{{large|{{lang|ja|松任市}}}}||Ishikawa||||2005-02-01||
|-
|Kaga {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|加賀市}}}}||Ishikawa||||2005-10-01||
|-
|Wajima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|輪島市}}}}||Ishikawa||||2006-02-01||
|-
|Ichinoseki {{small|(previous A)}}||{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||Iwate||||1955-01-01||
|-
|Kamaishi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|釜石市}}}}||Iwate||||1955-04-01||
|-
|Kitakami {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|北上市}}}}||Iwate||||1991-04-01||
|-
|Miyako {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|宮古市}}}}||Iwate||||2005-06-06||
|-
|Ichinoseki {{small|(previous B)}}||{{large|{{lang|ja|一関市}}}}||Iwate||||2005-09-20||
|-
|Tōno {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|遠野市}}}}||Iwate||||2005-10-01||
|-
|Hanamaki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|花巻市}}}}||Iwate||||2006-01-01||
|-
|Ninohe {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|二戸市}}}}||Iwate||||2006-01-01||
|-
|[[Mizusawa, Iwate|Mizusawa]]||{{large|{{lang|ja|水沢市}}}}||Iwate||||2006-02-20||
|-
|[[Esashi, Iwate|Esashi]]||{{large|{{lang|ja|江刺市}}}}||Iwate||||2006-02-20||
|-
|Kuji {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|久慈市}}}}||Iwate||||2006-03-06||
|-
|Marugame {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|丸亀市}}}}||Kagawa||||2005-03-22||
|-
|Kan'onji {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|観音寺市}}}}||Kagawa||||2005-10-11||
|-
|Kagoshima {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鹿児島市}}}}||Kagoshima||||1967-04-29||
|-
|Taniyama||{{large|{{lang|ja|谷山市}}}}||Kagoshima||||1967-04-29||
|-
|Sendai {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|川内市}}}}||Kagoshima||||2004-10-12||
|-
|[[Kushikino, Kagoshima|Kushikino]]||{{large|{{lang|ja|串木野市}}}}||Kagoshima||||2005-10-11||
|-
|[[Kaseda, Kagoshima|Kaseda]]||{{large|{{lang|ja|加世田市}}}}||Kagoshima||||2005-11-07||
|-
|[[Kokubu, Kagoshima|Kokubu]]||{{large|{{lang|ja|国分市}}}}||Kagoshima||||2005-11-07||
|-
|Kanoya {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|鹿屋市}}}}||Kagoshima||||2006-01-01||
|-
|Ibusuki {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|指宿市}}}}||Kagoshima||||2006-01-01||
|-
|Izumi {{small|(previous)}}||{{large|{{lang|ja|出水市}}}}||Kagoshima||||2006-03-13||
|-
|[[Naze, Kagoshima|Naze]]||{{large|{{lang|ja|名瀬市}}}}||Kagoshima||||2006-03-20||
|-
|[[Ōkuchi, Kagoshima|Ōkuchi]]||{{large|{{lang|ja|大口市}}}}||Kagoshima||||2008-11-01||
|-
|[[Yuzhno-Sakhalinsk|Toyohara]]||{{large|{{lang|ja|豊原市}}}}||Karafuto||1937-07-01||1949-06-01||renounced [[Karafuto Prefecture|Karafuto]] sovereign rights to the USSR
|-
|[[Hatogaya]]||{{large|{{lang|ja|鳩ヶ谷市}}}}||Saitama||1967-03-01||2011-10-11||merged into [[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]
|-
|[[Ōmiya, Saitama|Ōmiya]]||{{large|{{lang|ja|大宮市}}}}||Saitama||1940-11-03||2001-05-01||merged into [[Saitama, Saitama|Saitama]]
|-
|[[Imaichi, Tochigi|Imaichi]]||{{large|{{lang|ja|今市市}}}}||Tochigi||1954-03-31||2006-03-20||merged into [[Nikkō]]
|-
|[[Tokyo City|Tokyo]]||{{large|{{lang|ja|東京市}}}}||Tokyo-fu||1889-05-01||1943-07-01||merged with [[Tokyo Prefecture|Tokyo-fu]] → [[Tokyo|Tokyo Metropolis]] {{small|(see [[Special wards of Tokyo|Special wards]])}}
|-
|[[Akigawa, Tokyo|Akigawa]]||{{large|{{lang|ja|秋川市}}}}||Tokyo||1972-05-05||1995-09-01||merged with Itsukaichi → [[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]
|-
|[[Tanashi, Tokyo|Tanashi]]||{{large|{{lang|ja|田無市}}}}||Tokyo||1967-01-01||2001-01-21||merged with Hōya → [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]
|-
|[[Hōya, Tokyo|Hōya]]||{{large|{{lang|ja|保谷市}}}}||Tokyo||1967-01-01||2001-01-21||merged with Tanashi → [[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]
|}

== ප්‍රභව දත්ත ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ප්‍රාන්තය !! ජනගහනය දක්වා ඇති දිනය !! මූලාශ්‍රය
|-
|Aichi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.aichi.jp/toukei/ 月報　あいちの人口].  Toyokawa's data is adopted the total of Otowa, Mito, and Toyokawa before the recent merger.&lt;/ref&gt;
|-
|Akita||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&amp;ContentID=1132639874531&amp;SiteID=0 美の国あきたネット [秋田県の人口と世帯(月報)過去データ&amp;#93;&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018231802/http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&amp;ContentID=1132639874531&amp;SiteID=0 |date=2007-10-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Aomori||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |title=青森県人口移動統計調査 |access-date=2008-02-16 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115557/http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Chiba||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html 毎月常住人口調査月報インデックス&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014143831/http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html |date=2007-10-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ehime||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm 愛媛県統計BOX 推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308113720/http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm |date=2008-03-08 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukui||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html 福井県の人口と世帯（推計）] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214003845/http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html |date=2008-02-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukuoka||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html 月報「福岡県の人口と世帯（推計）」] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205185609/http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html |date=2008-02-05 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Fukushima||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=ふくしま統計情報ボックス 福島県の推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212135609/http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Gifu||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm 岐阜県統計課（岐阜県の人口・世帯数 調査結果）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014004928/http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm#new |date=2007-10-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Gunma||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm 基本統計・群馬県移動人口調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102214607/http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm |date=2007-11-02 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Hiroshima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm 推計人口（甲調査）第３表] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221101232/http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Hokkaidō||2012-03-31||&lt;ref&gt;[http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/tuk/900brr/index2.htm 住民基本台帳人口・世帯数]&lt;/ref&gt;
|-
|Hyōgo||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html 兵庫県/推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013000756/http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html |date=2007-10-13 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ibaraki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm 茨城県の人口と世帯（推計）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325190656/http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm |date=2008-03-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ishikawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.ishikawa.jp/search/min.asp?sc_id=10 いしかわ統計指標ランド 石川県の統計情報ポータルサイト&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Iwate||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&amp;C=I002 毎月人口推計の概要] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218143311/http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&amp;C=I002 |date=2006-02-18 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kagawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm 統計速報(香川県推計人口及び人口移動)&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129073738/http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm |date=2008-01-29 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kagoshima||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html 鹿児島県毎月推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311024207/http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html |date=2008-03-11 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kanagawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html 神奈川県の人口と世帯 : 神奈川県&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kōchi||2008-02-29||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm 住民基本台帳人口移動] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226085040/http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm |date=2008-02-26 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kumamoto||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm 熊本県の人口と世帯数 月報&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://archive.is/20011120195824/http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm |date=2001-11-20 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Kyoto||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |title=Archived copy |access-date=2008-03-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225175115/http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |archive-date=2008-02-25 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Mie||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.mie.jp/DATABOX/library.htm#jinko みえDataBox（データライブラリ）毎月調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080306000722/http://www.pref.mie.jp/databox/library.htm |date=2008-03-06 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Miyagi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20110322131800/http://www.pref.miyagi.jp/toukei/toukeidata/zinkou/jinkou/suikei_top/suikei_top.htm 宮城県/統計課/統計データ/宮城県推計人口（月報）&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Miyazaki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html 市町村別人口と世帯数] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219020019/http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html |date=2008-02-19 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nagano||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm 毎月人口異動調査結果] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080614041638/http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm |date=2008-06-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nagasaki||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm 長崎県公式ウェブサイト｜長崎県の統計長崎県統計課のホームページへようこそ世帯数と推計人口&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212081140/http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm |date=2008-02-12 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nara||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |title=各種人口統計&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2008-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118064416/http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |archive-date=2008-01-18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Niigata||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html 新潟県庁：新潟県人口移動調査（推計人口および人口移動）&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221042515/http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Ōita||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.oita.jp/10800/chosakekka/jinko/index.html 各種統計調査結果／毎月流動人口調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Okayama||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=岡山県統計管理課　毎月流動人口調査 |url=http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 |access-date=2021-03-23 |archive-date=2011-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106122221/http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Okinawa||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.okinawa.jp/toukeika/estimates/estidata.html 沖縄県推計人口データ一覧（Excel形式）&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Osaka||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=大阪府毎月推計人口 |url=http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106023139/http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Saga||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://archive.is/20121219095948/http://www.pref.saga.lg.jp/toukei/php3/houkokusyo/hou_nen.php3?nendo_number=2001&amp;sessionid= 推計人口(月報・年報)&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Saitama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html 埼玉県推計人口] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221164805/http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html |date=2008-02-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shiga||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/#jinko 滋賀県/滋賀県の人口と世帯数&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216061821/http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/ |date=2008-02-16 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shimane||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp しまね統計情報データベース　新着情報 今月の統計 推計人口（市町村別）] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410125028/http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp |date=2008-04-10 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Shizuoka||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ 統計センターしずおか　静岡県人口推計] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203204758/http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ |date=2008-02-03 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Tochigi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070918144152/http://www.pref.tochigi.jp/pref/toukei/toukei/popu1.html 栃木県毎月人口推計速報/栃木県&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Tokushima||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ |title=徳島県の統計情報　推計人口 |access-date=2008-02-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174645/http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Tokyo||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm 東京都の人口推計トップページ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Tottori||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.tottori.lg.jp/dd.aspx?menuid=9974 鳥取県人口移動調査/とりネット/鳥取県公式サイト&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Toyama||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.toyama.jp/sections/1015/lib/jinko/index.html 人口移動調査&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Wakayama||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=毎月推計人口 |url=http://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713231453/https://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Yamagata||2008-01-01||&lt;ref&gt;[https://archive.is/20070519180118/http://www.pref.yamagata.jp/ou/somu/020052/jinkou.html 山形県の人口と世帯数（月報）（推計）の統計表電子データについて — 山形県ホームページ&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
|-
|Yamaguchi||2008-01-01||&lt;ref&gt;{{Citation |title=山口県/統計分析課/人口・人口移動統計調査（平成20年3月1日現在）&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html |access-date=2021-03-23 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713202913/http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html }}&lt;/ref&gt;
|-
|Yamanashi||2008-01-01||&lt;ref&gt;[http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html 山梨県統計データバンク　aa04000&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517044252/http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html |date=2006-05-17 }}&lt;/ref&gt;
|}
* The area figures are according to [http://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/title.htm Geographical Survey Institute of Japan] as of 2007-10-01.
* The source websites of each prefectures' populations are according to [[:ja:Template:自治体人口/doc]].

==ආශ්‍රිත==
* [[Japanese cities by population (1889)]]
* [[Municipalities of Japan]]
* [[List of city nicknames in Japan]]
* [[List of metropolitan areas in Japan by population]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

{{Asia topic|List of cities in}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජපානයේ නගර ලැයිස්තුව]]
[[Category:Lists of cities by country|Japan]]</text>
      <sha1>sf8k865b6j6mqumprsstu3wz69umihb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජොහාන් සෙබස්තියන් බාක්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91634</id>
    <revision>
      <id>802599</id>
      <parentid>702044</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T00:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3107" sha1="tc1g50z36v5dawgo0ddr04dw2gr86uq" xml:space="preserve">{{Short description|ජර්මානු නිර්මාපකයෙක් (1685–1750)}}
{{Infobox classical composer
| name               = ජොහාන් සෙබස්තියන් බාක්
| image              = Johann Sebastian Bach.jpg
| caption            = 1748 දී පින්තාරු කරන ලද බැච්ගේ ආලේඛ්‍ය චිත්‍රය.{{sfn|Wolff|Emery|2001|loc=&quot;10. Iconography&quot;}}
| birth_date         = 21 මාර්තු 1685
| birth_place        = [[අයිසෙනාච්]]
| death_date         = {{death date and age|1750|7|28|1685|3|31|df=y}}
| death_place        = [[ලීප්සිග්]]
| notable_family     = බාක් පවුල
| signature          = Johann Sebastian Bach signature.svg
| signature_size     = 180px
| works              = [[List of compositions by Johann Sebastian Bach|List of compositions]]
}}

'''ජොහාන් සෙබස්තියන් බාක්''' (මාර්තු 21, 1685 - ජූලි 28, 1750) 18 වන සියවස ආරම්භයේදී බැරොක් යුගයේ සිටි ජර්මානු සංගීත යෙකි. ඔහු බටහිර ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම සංගීතඥයෙකු ලෙස සැලකේ. මොසාර්ට්, බීතෝවන් සහ වැග්නර් වැනි සංගීතඥයින්ට බැච් බලපෑම් කළ අතර ඔහු ඔහුගේ කාලයේ සංගීතය උසස් තලයකට ගෙන ආවේය. බැච්ගේ සංගීතය එහි සුන්දරත්වය, සංකීර්ණත්වය, දීප්තිය, බුද්ධිය සහ චිත්තවේගී ශක්තිය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ඔහුගේ සංගීතයේ ගුණාත්මකභාවය හේතුවෙන් වෘත්තීය නිර්මාපකයින් බොහෝ විට ඔහුව හඳුන්වන්නේ බටහිර ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම නිර්මාපකයෙකු ලෙස ය. බැච්ගේ සංගීතය ලොව පුරා ප්‍රසංගය, අධ්‍යනය හා රස විඳීම සිදු කෙරේ.&lt;ref&gt;https://www.biography.com/musician/johann-sebastian-bach&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.baroquemusic.org/biojsbach.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814104959/https://baroquemusic.org/biojsbach.html |access-date=2021-08-21 |archive-date=2021-08-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.classical.net/music/comp.lst/bachjs.php&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-6002278195&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.bach-cantatas.com/&lt;/ref&gt;

== යොමුව ==
&lt;references /&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:ජර්මානුවන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:සංගීතඥයන්]]</text>
      <sha1>tc1g50z36v5dawgo0ddr04dw2gr86uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S</title>
    <ns>2</ns>
    <id>158554</id>
    <revision>
      <id>802610</id>
      <parentid>800561</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>u</comment>
      <origin>802610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="bcir77ea6rel7is6v1vrzunlf7v8k1g" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{UserStatus}}
&lt;!--{{wikibreak| type=long}}--&gt;
{{තොරතුරුකොටුව පරිශීලක
|languages=සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි|country= {{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
|first_edit=2022 නොවැම්බර් 13
|joined_date=2021 මැයි 28
|name=IDB.S
|edit_count=6213+
|userboxes=
{{User Wikipedian For|year=2021|month=5|day=28}}
{{පරිශීලක wikipedia/rollback}}
{{පරිශිලක wikipedia/autopatrolled}}
{{User CVU1-en}}
{{User wikipedia/RC Patrol}}
{{Experienced Editor Userbox}}
|autoconfirmed=2023 අප්‍රේල් 06
|autopatrolled=2024 ජූලි 10
|rollbacker=2024 ඔක්තෝබර් 15
}}

ආයුබෝවන්! මම '''IDB.S'''. මම සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි [[විකිපීඩියා]] ද්විත්වයෙහිම ලිපි සංස්කරණය සහ නිර්මාණය සිදු කරමි. මීට පෙර වැඩිපුරම [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]] ලිපි [[සිංහල බස|සිංහලට]] පරිවර්තනය සිදු කළ ද, දැනට මගේ ප්‍රධාන අවධානය යොමුවී ඇත්තේ සිංහල විකිපීඩියාවේ (සහ සමහර අවස්ථාවල ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ) කඩාකප්පල්කාරී සංස්කරණ වැළැක්වීම සඳහාය. ඊට අමතරව, [[විකිමීඩියා කොමන්ස්]] හි ප්‍රකාශන හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්  පරීක්ෂා කර ඒවා ඉවත් කිරීමට ද මම යම් යම් අවස්ථාවලදී සහාය වෙමි. 

== මට කථා කරන්න ==
[[පරිශීලක සාකච්ඡාව:IDB.S|පරිශීලක සංවාද පිටුව]] භාවිතා කිරීමෙන් පරිශීලකයා අමතන්න.

== උප පිටු ==

* [[පරිශීලක:IDB.S/defcon|DEFCON]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar|Ribbonbar]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Status|Status]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Wdefcon|Wdefcon]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Wdefcon2|Wdefcon2]]

== දායක වීම ==
{{පරිශීලක දායකත්වයන්|6213}}
&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; clear:left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{clear}}
{{User page|logo=yes}}
{{clear}}
&lt;center&gt;
{{අද}}
&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;
{{clear}}
{{෴}} 
&lt;/center&gt;</text>
      <sha1>bcir77ea6rel7is6v1vrzunlf7v8k1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165115</id>
    <revision>
      <id>802586</id>
      <parentid>802451</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>error fixed</comment>
      <origin>802586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46958" sha1="ftf2rcg9y18schl19ug2xhiwd9pmii0" xml:space="preserve">{{distinguish|වෙල්ගම්වෙහෙර විහාරය, ත්‍රිකුණාමලය|සෝමාවතිය විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය }}

{{Infobox ancient site
|name = විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය &lt;br/&gt; &lt;small&gt;(විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යා ස්ථානය)&lt;/small&gt;
|alternate_name = විල්ගම්වෙහෙර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
|image = wilgamwehera somawathi stupa.jpg
|image_size = 275px
|alt =
|caption = විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්ථූපය
|map_type = ශ්‍රී ලංකාව 
|relief = yes
|map_alt =
|coordinates = {{coord|8|23|47.4|N|81|18|49.6|E|display=inline,title}}
|map_dot_label = විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යා ස්ථානය
|location = තෝප්පූර්, සේරුවාවිල, [[ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කය]], [[නැගෙනහිර පළාත]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|region = සේරුවාවිල
|type = පධානඝර සහ මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් පුරාණ බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණය
|part_of =
|length =
|width =
|area =
|height =
|builder = ගිරිඅභය නම් සෝමනුවර ප්‍රාදේශීය රජු
|material =
|built = ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවස
|abandoned =
|epochs = [[අනුරාධපුර යුගය|මුල් අනුරාධපුර යුගය]]
|cultures = සිංහල බෞද්ධ
|dependency_of =
|occupants =
|event = බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධාපිත පැරණි සෝමනුවර ස්ථූපය පිහිටා ඇත
|excavations =
|archaeologists =
|condition = සංරක්ෂණය කරමින් සහ ආගමික භාවිතයේ පවතින
|ownership = [[ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව]]
|management = [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]]
|public_access = හැක
|website = {{URL|https://mahamevnawa.lk}}
|notes = මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවක් ලෙස වර්තමානයේ ක්‍රියාත්මක වේ.
|designation1 = APMSL
|designation1_offname = [[File:පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලාංඡනය.jpg|80px]]&lt;br&gt;විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යා ස්ථානය
|designation1_date =
|designation1_number =
|designation1_criteria = පධානඝර සහ පංචාරාම සම්ප්‍රදාය 
|designation1_type = පැරණි බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණය
|designation1_free1name =
|designation1_free1value =
|designation1_free2name =
|designation1_free2value =
}}

'''සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය''' නැතහොත් '''විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය/විල්ගම්වෙහෙර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව''' ({{langx|en|Wilgamwehera Raja Maha Vihara/Wilgamwehera Somawathi Raja Maha Vihara}}, {{langx|ta|வில்கம்வெஹேர ராஜ மகா விகாரை}}) යනු මුල් අනුරාධපුර යුගයේදී ඉදිකළ ඉපැරණි බෞද්ධ ආරාම සංකීර්ණයකි.මෙම ආරාම සංකීර්ණය [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය]] පිහිටි සේරුවිල ප්‍රදේශයේ සිට 4km ක් පමණ දුරින් තෝප්පූර් ප්‍රදේශයට ආසන්නව නෙලුම්ගම පිහිටා තිබේ.[[පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ භාවනා ආරාම (පධානඝර)|පධානඝර]] හෙවත් [[බටහිරාරාම]] විහාර ආරාම සම්ප්‍රදායේත් [[පංචාරාම]] විහාර සම්ප්‍රදායේත් සම්මිශ්‍රිත ආරාම සංකීර්ණයක් ලෙස සලකනු ලැබේ.වර්තමානයේ මෙම විහාරය [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ]] තවත් එක් ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.

පාලි ධාතුවංශය,සිංහල ධාතුවංශය සහ ජිනකාලමාලී යන පැරණි මුලාශ්‍ර වලට අනුව  සේරු නම් විල කෙළවර ගිරිඅභය නම් ප්‍රාදේශීය රජෙක් තම බිසවගේ නමින් ගෞතම බුදුරදුන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන්  කරවා කරවන ලද '''&quot;සෝමවතී ස්තූපය&quot;''' වර්තමානයේ විල්ගම්වෙහෙර ලෙස හදුන්වන මෙම ස්තූපය ලෙස පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් සලකනු ලැබේ.ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල 2020 වර්ෂයේ අගෝස්තු මස ඒ බව මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක් මගින් ප්‍රකාශයට පත්කර තිබේ.&lt;ref&gt;https://www.lankadeepa.lk/sunday/rasawitha/57-577511&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://sinhala.newsfirst.lk/sinhala/2020/07/18&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== සෝමාවතී ස්තූපයේ ආරම්භය ===

පැරණි බෞද්ධ වංශකතා හා ධාතු සාහිත්‍යයට අනුව, සෝමාවතී ස්තූපයේ ඉතිහාසය ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දකුණු දළදා වහන්සේ සමඟ සම්බන්ධ වේ. පාලි ධාතුවංශය, සිංහල ධාතුවංශය සහ [[ජිනකාලමාලී]] වැනි මූලාශ්‍රවලට අනුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ බව අසා නාග ලෝකයේ ජයසේන නා රජු මහත් ශෝකයට පත්ව, අවසන් වරට බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක වන්දනා කිරීම සඳහා පැමිණියේය. ධාතු බෙදාදීමේ අවස්ථාවේදී ද්‍රෝණ බමුණා විසින් දකුණු දළදාව සඟවාගත් බව දැක, ජයසේන නා රජු එය ලබාගෙන නාග භවනට රැගෙන ගිය බවත්, එහි මැණික් ස්තූපයක් කර දකුණු දළදා වහන්සේ තැන්පත් කර මහත් පූජාවන් පැවැත්වූ බවත් එම වංශකතා සාහිත්‍යයේ සඳහන් වේ.

පසුව ලක්දිව කාවන්තිස්ස රජුගේ කාලයේදී මහාදේව මහරහතන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍යයකු වූ මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ නාග භවනට ගොස් දකුණු දළදා වහන්සේ ලක්දිවට වැඩම කළ බවත්, එය සෝමනුවර පාලනය කළ ගිරිඅභය නම් ප්‍රාදේශීය රජු වෙත භාර දුන් බවත් වංශකතා මූලාශ්‍රවල දැක්වේ. ගිරිඅභය රජු විසින් සිය බිසව වූ සෝමාදේවියගේ නාමයෙන් දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කර ස්තූපයක් ඉදිකළ අතර, එය '''සෝමාවතී ස්තූපය''' ලෙස හැඳින්වූ බව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Dhatuvamsa&quot;&gt;{{cite book
|title=ධාතුවංශය
|language=si
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot;&gt;{{cite book
|last=බුද්ධදත්ත
|first=පොල්වත්තේ
|title=ජිනකාලමාලී
|year=1962
|language=si
}}&lt;/ref&gt;

[[ජිනකාලමාලී]] විස්තරයට අනුව, ගිරිඅභය රජු සේරුනුවරට පැමිණි පසු එහි රජු වූ සිව රජු විසින් විල් කෙළවර රමණීය භූමිභාගයක නුවරක් කරවා ඔහුට ලබා දුන් අතර, ගිරිඅභය රජු එම නුවර තම බිසව වූ සෝමාදේවියගේ නාමයෙන් '''සෝමනුවර''' ලෙස නම් කළේය. පසුව සෝමාදේවියගේ ඉල්ලීම මත එම නුවර ආසන්නයේ විහාරයක් හා චෛත්‍යයක් ඉදිකිරීමට කටයුතු කළ බවත්, එහි මහින්ද නම් මහරහතන් වහන්සේ භික්ෂූන් පිරිසක් සමඟ වැඩසිටි බවත්, මහින්ද තෙරුන් විසින් පුදනු ලැබූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දකුණු දළදාව ගිරිඅභය රජු වෙත ලබාදුන් බවත් ජිනකාලමාලීයේ දැක්වේ. එම දළදාව චෛත්‍යයේ නිධන් කර ස්තූපය ඉදිකළ බවද එහි සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot; /&gt;

=== විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපය ලෙස හඳුනාගැනීම ===

සෝමාවතී ස්තූපය වර්තමාන විල්ගම්වෙහෙර ස්තූපය ලෙස හඳුනාගැනීමට ප්‍රධාන වශයෙන් උපකාර වී ඇත්තේ පැරණි වංශකතාවල සඳහන් භූගෝලීය විස්තර සහ වර්තමාන ස්ථානයේ පිහිටීම අතර ඇති සමානත්වයයි. ධාතුවංශය සහ ජිනකාලමාලී වැනි මූලාශ්‍රවල සෝමනුවර සේරුනුවරට අයත් ප්‍රදේශයේ, සේරු විලෙහි කෙළවරට ආසන්නව පිහිටි නුවරක් ලෙස විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;Dhatuvamsa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot;&gt;{{cite web
|title=සේරුවිල නයින්ගේ විල්ගම් වෙහෙර
|url=https://mahamegha.lk/2016/12/03/seruwila-nayinge-wilgamwehera/
|website=මහමෙව්නාව
|date=2016-12-03
|language=si
}}&lt;/ref&gt;

ජිනකාලමාලීයේ විස්තරයට අනුව සේරු රජු විසින් විල් කෙළවර රමණීය භූමිභාගයක නුවරක් කරවා ගිරිඅභය රජුට ලබා දී ඇති අතර, එය සෝමනුවර ලෙස නම් කරන ලදී. එම නිසා පැරණි සෝමනුවර සේරු විල ආශ්‍රිතව පිහිටිය යුතු බව එම වංශකතා විස්තරයෙන් පෙනී යයි.&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot; /&gt;

විල්ගම්වෙහෙර පිහිටා ඇත්තේ සේරුවිල මංගල මහා සෑයට උතුරු දෙසින්, සේරු විලෙහි උතුරු කෙළවරට ආසන්න ප්‍රදේශයකය. සේරුවිලට උතුරින් හඳුනාගෙන ඇති පැරණි විශාල බෞද්ධ ස්තූපය විල්ගම්වෙහෙර ස්තූපය වන අතර, එය සේරුවිල මංගල මහා සෑයට ආසන්නව පිහිටීම ද වංශකතා විස්තර සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකි කරුණකි. මෙම භූගෝලීය සම්බන්ධතාවය හේතුවෙන් විල්ගම්වෙහෙර පැරණි සෝමනුවරේ පිහිටි සෝමාවතී ස්තූපය විය හැකි බවට පුරාවිද්‍යා හා ඉතිහාස පර්යේෂණවලදී මතයක් ඉදිරිපත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot;&gt;{{cite web
|title=පුරාණ සෝමාවතිය අද විල්ගම් වෙහෙර?
|url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%AB-%E0%B7%83%E0%B7%9D%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA-%E0%B6%85%E0%B6%AF-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B7%80ෙහෙර/57-577511
|website=ලංකාදීප
|date=2020-08-22
|language=si
}}&lt;/ref&gt;

=== සේරුවිල මහාසෑය හා සෝමනුවර අතර සම්බන්ධය ===

විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපය ලෙස හඳුනාගැනීමට වැදගත් වන තවත් කරුණක් වන්නේ සෝමනුවර හා සේරුවිල මහාසෑය අතර පැවති බව වංශකතා මගින් දැක්වෙන සමීප සම්බන්ධතාවයයි. පාලි ධාතුවංශය, සිංහල ධාතුවංශය සහ ජිනකාලමාලී පිළිබඳ කළ පර්යේෂණවලට අනුව, සෝමනුවරේ පිහිටි ගිරිඅභය රජුගේ විහාරයේ වැඩසිටි මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ සේරුවිල මංගල මහා සෑය ඉදිකිරීමේ හා එහි ධාතු නිධානයේ කටයුතු සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot; /&gt;

වංශකතා අනුව, සේරුවිල මංගල මහා සෑය සඳහා පැමිණි භික්ෂූන් වහන්සේලාට ආගන්තුක වත් සිදුකර ඇත්තේත්, ලලාට ධාතුව උපස්ථානය සඳහා නිතර වැඩම කර ඇත්තේත් ගිරිඅභය රජුගේ විහාරයේ වැඩසිටි මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ බව සඳහන් වේ. එම මූලාශ්‍රය අනුව මෙය සෝමනුවර සේරුනුවරට ඉතා ආසන්නව පිහිටි බව පෙන්වන කරුණක් ලෙස විග්‍රහ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot; /&gt;

මෙම සම්බන්ධතාවය [[ජිනකාලමාලී]]යේ දක්වන සෝමනුවර පිහිටීම පිළිබඳ විස්තර සමඟද ගැළපේ. එහි සෝමනුවර විල් කෙළවරක පිහිටි නුවරක් ලෙසත්, ගිරිඅභය රජු එහි රාජ්‍යය කළ බවත්, එහිදී මහින්ද මහරහතන් වහන්සේගේ සහාය ඇතිව දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ ස්තූපයක් ඉදිකළ බවත් දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot; /&gt;

=== සෝමනුවරින් ආරම්භ වූ ධාතු පෙරහැර ===

සෝමනුවර හා සේරුවිල අතර භූගෝලීය සමීපත්වය පෙන්වන තවත් කරුණක් වන්නේ සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ ධාතු නිධාන උත්සවයට සම්බන්ධ වූ මහා පෙරහැර පිළිබඳ වංශකතා විස්තරයයි.වංශකතා විග්‍රහයට අනුව, සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ ලලාට ධාතු නිධාන උත්සවය සඳහා වූ මහා පෙරහැර '''සෝමනුවරින් ආරම්භ වී''' සේරුවිල මහා සෑය වෙත ගමන් කර තිබේ. එම විස්තරය අනුව වප් මස පසළොස්වක පොහෝ දිනයේ දහවල් ආරම්භ වූ පෙරහැර හිරු බැස යාමට පෙර සේරුවිල සෑ මළුවට ඇතුළු වී ඇත.&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BudusaranaWilgam&quot;&gt;{{cite web
|title=අසිරිමත් ධාතු පුරාණය 23 කොටස : අනුහස් පානා සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේ වැඩ සිටිනා වෙල්ගම් වෙහෙර සෑ රජුන්
|url=https://www.budusarana.lk/budusarana/2016/04/21/tmp.asp?ID=fea04
|website=බුදුසරණ
|date=2016-04-21
|language=si
}}&lt;/ref&gt;

මෙම විස්තරය සෝමනුවර හා සේරුවිල මංගල මහා සෑය අතර තිබිය යුතු භූගෝලීය සමීපත්වය පිළිබඳ වැදගත් ඉඟියක් ලෙස සැලකිය හැකිය. එනම්, සෝමනුවර සේරුවිල මහාසෑයෙන් සැලකිය යුතු දුරකින් පිහිටි ස්ථානයක් වූයේ නම්, දහවල් ආරම්භ වූ මහා පෙරහැරක් හිරු බැසීමට පෙර සේරුවිල සෑ මළුවට ළඟාවීම පිළිබඳ වංශකතා විස්තරය සමඟ එය ගැළපීම අපහසු වේ. මේ හේතුවෙන් මෙම පෙරහැර පිළිබඳ විස්තරයද විල්ගම්වෙහෙර හා පැරණි සෝමනුවර අතර පිහිටීම සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කෙරෙන භූගෝලීය සාධක අතරට ඇතුළත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BudusaranaWilgam&quot; /&gt;

=== මහාචාර්ය විමල් විජේරත්නගේ පර්යේෂණ ===

විල්ගම්වෙහෙර ස්ථානය සෝමාවතී ස්තූපය ලෙස හඳුනාගැනීමේ පර්යේෂණ ඉතිහාසයේ මහාචාර්ය එම්. ඩබ්ලිව්. විමල් විජේරත්න මහතාට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ. ධාතුවංශය පදනම් කරගනිමින් සිය ආචාර්ය උපාධි පර්යේෂණ සිදුකළ ඔහු, 1970 දශකයේදී ධාතුවංශයේ සඳහන් ස්ථාන හඳුනාගැනීම සඳහා කළ ගවේෂණයකදී විල්ගම්වෙහෙර පිළිබඳ අවධානය යොමු කළේය.

ගුවන් ඡායාරූප සහ 1923දී සකස් කරන ලද පැරණි සිතියම් පරීක්ෂා කිරීමේදී සේරුවිලේ උතුරු කෙළවරේ කඳුගැටයක් වැනි උස් ස්ථානයක් හඳුනාගත් බවත්, එම ස්ථානය බ්‍රිතාන්‍ය සිතියම්වල ඓතිහාසික ස්ථානයක් ලෙස සලකුණු කර තිබූ බවත් විජේරත්න මහතා සඳහන් කර ඇත. එම ස්ථානය පරීක්ෂා කිරීමේදී ගරා වැටුණු ස්තූපයක නටබුන්, යූප ස්ථම්භයක්, අනුරාධපුර මුල් යුගයට අයත් බවට හඳුනාගත් ගඩොල් සහ විශාල භූමි ප්‍රදේශයක විහාරාරාමයක නටබුන් හඳුනාගත් බව ඔහු පවසා ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BudusaranaWilgam&quot; /&gt;

විජේරත්න මහතාගේ පර්යේෂණයට අනුව, ධාතුවංශය ඇතුළු වංශකතා මූලාශ්‍රවල සඳහන් සෝමනුවර පිළිබඳ තොරතුරු, විල්ගම්වෙහෙරේ භූගෝලීය පිහිටීම සහ තෝප්පූර් යන ස්ථාන නාමයේ භාෂාමය පරිණාමය යන කරුණු එකිනෙක සම්බන්ධ වේ. මෙම පර්යේෂණ මත පදනම්ව ඔහු විල්ගම්වෙහෙර සෝම විහාරය සහ සෝමාවතී ස්තූපය සමඟ හඳුනාගැනීමේ මතය ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

=== තෝප්පූර් යන ස්ථාන නාමය ===

මෙම හඳුනාගැනීම සඳහා තවත් භාෂාමය සාධකයක් ලෙස තෝප්පූර් යන ස්ථාන නාමය පිළිබඳ ඉදිරිපත් කර ඇති මතය සැලකේ. මහාචාර්ය එම්. ඩබ්ලිව්. විමල් විජේරත්න මහතා ඉදිරිපත් කර ඇති මතයට අනුව, පැරණි '''සෝමපුර''' යන නාමය පසුව '''සෝම්පූර්''', '''තෝම්පූර්''' සහ අවසානයේ '''තෝප්පූර්''' ලෙස භාෂාමය වශයෙන් වෙනස් වී තිබිය හැකිය. එම නාම විකාශය පැරණි සෝමනුවරේ පිහිටීම හඳුනාගැනීම සඳහා භාෂාමය සාධකයක් ලෙස ඉදිරිපත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BudusaranaWilgam&quot; /&gt;

=== පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ===

විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයේ සිදුකළ ගවේෂණ හා කැණීම් මගින් එහි ඉතිහාසය ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගය දක්වා දිවෙන බවට සාධක හමුවී ඇත. පුරාවිද්‍යා බලධාරීන් සඳහන් කළ පරිදි, ස්තූපය වටා තිබූ ඇත්පවුරක නටබුන් හමුවීම සහ ස්තූප මළුවෙන් ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයේ ස්තූපවල භාවිත වූ යූප ගල හා ඡත්‍ර කොටස් හමුවීම එහි මුල් ඓතිහාසිකත්වය පිළිබඳ වැදගත් සාධක වේ. පැරණි සිරිපතුල් ගලක් සහ වෙනත් ස්තූප අංගද එහිදී හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව හා මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල එක්ව 2015දී ආරම්භ කළ කැණීම්වලදී ස්තූපය හා ඒ අවට පුරාවිද්‍යාත්මක නටබුන් පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත. ස්තූපය අවස්ථා කිහිපයකදී ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇති අතර, ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවසේ සිට පොළොන්නරු යුගය දක්වා විවිධ ඉදිකිරීම් හා ප්‍රතිසංස්කරණ අවධි හඳුනාගත හැකි බව පුරාවිද්‍යා බලධාරීන් සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

මෙම පුරාවිද්‍යාත්මක පැරණිභාවය වංශකතාවල සෝමාවතී ස්තූපය සම්බන්ධයෙන් දක්වන මුල් ඓතිහාසික කාලපරාසය සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකි කරුණක් වේ. කෙසේ වෙතත්, ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යාත්මක පැරණිභාවය පමණක් මගින් එය ගිරිඅභය රජු විසින් ඉදිකළ සෝමාවතී ස්තූපය බව සෘජුව තහවුරු නොවන බැවින්, එය භූගෝලීය හා වංශකතා සාධක සමඟ එක්ව සලකා බැලිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

=== හඳුනාගැනීම සඳහා ඇති ප්‍රධාන සාධක ===

විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී ස්තූපය ලෙස හඳුනාගැනීම සඳහා ඉදිරිපත් කර ඇති ප්‍රධාන කරුණු කිහිපයක් මෙසේ දැක්විය හැකිය:

* පැරණි ධාතුවංශ හා ජිනකාලමාලී වැනි මූලාශ්‍රවල සෝමනුවර සේරුනුවරට අයත්, විල් කෙළවරක පිහිටි නුවරක් ලෙස විස්තර වීම.
* සෝමනුවරේ ගිරිඅභය රජුගේ විහාරයේ වැඩසිටි මහින්ද මහරහතන් වහන්සේ සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ කටයුතු හා ලලාට ධාතු උපස්ථානය සමඟ සම්බන්ධ වී සිටීම.
* සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ ධාතු නිධාන මහා පෙරහැර සෝමනුවරින් ආරම්භ වී හිරු බැසීමට පෙර සේරුවිල සෑ මළුවට පැමිණි බවට ඇති වංශකතා විස්තරය.
* විල්ගම්වෙහෙර සේරුවිල මංගල මහා සෑයට උතුරින් සහ සේරු විලෙහි උතුරු කෙළවරට ආසන්නව පිහිටීම.
* සේරුවිලට උතුරින් හඳුනාගෙන ඇති ප්‍රධාන පැරණි බෞද්ධ ස්තූපය විල්ගම්වෙහෙර වීම.
* ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගය දක්වා දිවීම සහ ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවසේ සිට පසුකාලීන යුග දක්වා ඉදිකිරීම් හා ප්‍රතිසංස්කරණ අවධි හඳුනාගැනීම.
* ස්තූපය ආශ්‍රිතව යූප ගල, ඡත්‍ර කොටස්, සිරිපතුල් ගල සහ පැරණි ඇත්පවුරක නටබුන් වැනි මුල් බෞද්ධ ස්තූප සම්ප්‍රදායට සම්බන්ධ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හමුවීම.
* තෝප්පූර් යන ස්ථාන නාමය පැරණි සෝමපුර යන නාමයෙන් පරිණාමය වූවා විය හැකි බවට ඉදිරිපත් කර ඇති භාෂාමය මතය.
* 1970 දශකයේදී මහාචාර්ය එම්. ඩබ්ලිව්. විමල් විජේරත්න මහතා විසින් ධාතුවංශය, පැරණි සිතියම් සහ ගුවන් ඡායාරූප ආශ්‍රයෙන් විල්ගම්වෙහෙර හඳුනාගැනීම සඳහා ඉදිරිපත් කළ කරුණු.
* 2015 සිට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල මගින් සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වලින් ස්ථානයේ පැරණිභාවය හා වැදගත්කම පිළිබඳ නව සාධක අනාවරණය වීම.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BudusaranaWilgam&quot; /&gt;

මෙම කරුණු සමස්තයක් ලෙස සලකා බැලීමේදී, වංශකතාවල සඳහන් '''සේරු විලෙහි කෙළවර පිහිටි සෝමනුවරේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ සෝමාවතී ස්තූපය''' වර්තමාන විල්ගම්වෙහෙර ස්තූපය සමඟ හඳුනාගැනීමට පදනමක් සැපයෙන බව පුරාවිද්‍යා හා ඉතිහාස පර්යේෂණවලදී ඉදිරිපත් කර ඇත. විශේෂයෙන් සෝමනුවර හා සේරුවිල අතර පැවති බව වංශකතා මගින් පෙනෙන ආසන්න සම්බන්ධතාවය, මහින්ද මහරහතන් වහන්සේගේ භූමිකාව සහ සෝමනුවරින් සේරුවිලට ගමන් කළ ධාතු පෙරහැර පිළිබඳ විස්තරය, මෙම හඳුනාගැනීමේ භූගෝලීය තර්කයට අමතර සාධක සපයයි.&lt;ref name=&quot;MahameghaWilgam&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jinakalamali&quot; /&gt;

ගිරිඅභය රජු විසින් දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කර ඉදිකළ ස්තූපය බවට සෘජුව සඳහන් වන සමකාලීන ශිලා ලේඛනයක් හෝ එම දළදා වහන්සේ සම්බන්ධ සෘජු පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකයක් මෙතෙක් ප්‍රකාශිත කැණීම් මගින් හඳුනාගෙන නොමැති අතර විල්ගම්වෙහෙර සහ සෝමාවතී ස්තූපය අතර හඳුනාගැනීම වංශකතා, භූගෝලීය, භාෂාමය සහ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක එකිනෙක සම්බන්ධ කරමින් ඉදිරිපත් කරන ලද ඓතිහාසික හඳුනාගැනීමක් ලෙස සැලකේ.කෙසේ නමුත් 2020දී පුරාවිද්‍යා බලධාරීන් විසින්ද පවතින භූගෝලීය හා පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මත විල්ගම්වෙහෙර දාගැබ පැරණි සෝමාවතී ස්තූපය විය හැකි බව ප්‍රකාශ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

== ස්මාරක සහ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් ==

=== වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ ===

විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානය ප්‍රධාන ස්තූපයක් සහ එය ආශ්‍රිත විහාරාරාම සංකීර්ණයක නටබුන්වලින් සමන්විත වේ. පුරාවිද්‍යාත්මක භූමිය අක්කර 49ක් පමණ පුරා පැතිර ඇති අතර, ස්තූපයට අමතරව විවිධ ආගමික හා වාස්තු විද්‍යාත්මක ගොඩනැගිලිවල නටබුන් එහි හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot;&gt;{{cite web
|title=පුරාණ සෝමාවතිය අද විල්ගම් වෙහෙර?
|url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%AB-%E0%B7%83%E0%B7%9D%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA-%E0%B6%85%E0%B6%AF-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B7%80ෙහෙර/57-577511
|website=ලංකාදීප
|date=2020-08-22
|language=si
}}&lt;/ref&gt;

මහාචාර්ය එම්. ඩබ්ලිව්. විමල් විජේරත්න මහතා 1970 දශකයේදී සිදුකළ ගවේෂණවලදී ස්තූප නටබුන්වලට අමතරව පංචාරාම සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරාරාමයක නටබුන්, ශිලා කණු, සඳකඩපහණ, කොරවක්ගල් සහ මුරගල් වැනි වාස්තු විද්‍යාත්මක අංග හඳුනාගත් බව සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

=== ස්ථූපය සහ ස්ථූප මළුව ===

ස්ථානයේ ප්‍රධාන ස්මාරකය විශාල ගඩොල් ස්තූපයකි. එහි මුල් ව්‍යුහය පසුකාලීන ප්‍රතිසංස්කරණ හේතුවෙන් වෙනස් වී ඇති අතර, පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අනුව ස්තූපය විවිධ කාල අවධිවලදී ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක්ව ඇත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

ස්තූපය වටා පැවති ඇත්පවුරක නටබුන් හඳුනාගෙන ඇති අතර, එය ස්තූප මළුව වටා පැවති වාස්තු විද්‍යාත්මක අංගයක් ලෙස සැලකේ. ස්තූප මළුවෙන් හමුවූ යූප ගල, ඡත්‍ර කොටස් සහ අනෙකුත් ස්තූප අංග මුල් ඓතිහාසික යුගයේ ස්තූප වාස්තු විද්‍යාව පිළිබඳ සාධක සපයයි. ඡත්‍ර කොටස් හතරක් හඳුනාගෙන ඇති බවද වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

ස්තූපය ආශ්‍රිතව හමුවූ පැරණි සිරිපතුල් ගලක පූර්ණඝට හා ඡත්‍ර සලකුණු දක්නට ලැබෙන බව සඳහන් වේ. එමෙන්ම මුල් අනුරාධපුර යුගයට අයත් ගඩොල් හමුවීමද ස්ථානයේ පැරණි ඉදිකිරීම් අවධි හඳුනාගැනීම සඳහා වැදගත් වේ.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

ස්තූපයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක අවධි සම්බන්ධයෙන් පුරාවිද්‍යා බලධාරීන් සඳහන් කර ඇත්තේ එය ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවැනි සියවසේ සිට පොළොන්නරු යුගය දක්වා විවිධ අවස්ථාවල ඉදිකිරීම් හා ප්‍රතිසංස්කරණවලට ලක්ව ඇති බවයි.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

=== වෙනත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ===

ස්තූපයට අමතරව විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යාත්මක භූමියේ විශාල විහාරාරාම සංකීර්ණයක නටබුන් හඳුනාගෙන ඇත. ගවේෂණවලදී විවිධ ගොඩනැගිලිවල අත්තිවාරම්, ශිලා කණු සහ අනෙකුත් වාස්තු විද්‍යාත්මක අංග හමුවීම මගින් ස්ථානය විශාල ආගමික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පැවති බවට සාධක ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

ස්ථානයේ සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක ගවේෂණ හා කැණීම් මගින් එහි භාවිතය දීර්ඝ කාලයක් පුරා පැවති බවට සාධක හඳුනාගෙන ඇත. ස්තූපයේ හා ආශ්‍රිත ගොඩනැගිලිවල විවිධ ඉදිකිරීම් අවධි හඳුනාගැනීම මගින් ස්ථානය එක් කාලයකට සීමා වූ ආගමික මධ්‍යස්ථානයක් නොව, පසුකාලීනවද සංවර්ධනය වූ පුරාවිද්‍යාත්මක සංකීර්ණයක් බව පෙනී යයි.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල එක්ව 2015දී මෙම ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් ආරම්භ කර ඇත. එම කැණීම්වල අරමුණ වූයේ ස්ථානයේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්වභාවය, ඉදිකිරීම් අවධි සහ සංරක්ෂණයට අවශ්‍ය කරුණු හඳුනාගැනීමයි.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

=== අභිලේඛන ===

විල්ගම්වෙහෙර පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයෙන් ශිලා ලේඛනයක් හමුවී ඇති අතර, එහි අක්ෂර ගෙවී ඇති බැවින් මෙම ලේඛනය මෙතෙක් සාර්ථකව කියවා අර්ථ නිරූපණය කිරීමට නොහැකි වී ඇත. එම නිසා එහි අන්තර්ගතය, කාලනිර්ණය හෝ එය ඉදිකිරීම් හා සම්බන්ධ පුද්ගලයන් පිළිබඳ නිශ්චිත තොරතුරු දැනට තහවුරු කර නොමැත.&lt;ref name=&quot;Lankadeepa2020&quot; /&gt;

&lt;!--
==පූර්ව වාර්තා==

මෙහි පූර්ව වාර්තා පිළිබඳ අන්තර්ගතය...

--&gt;

== වර්තමාන සංරක්ෂණය ==

එවකට සේරුවිල රජ මහා විහාරයේ විහාරාධිපතිව වැඩ සිටි සේරුවිල සරණකිත්ති අනුනායක හිමියන්,කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් සහ සේරුවිල රජ මහා විහාරයේ පසුව විහාරාධිපති ධුරයට පත්වුණු අලුදෙණියේ සුබෝධි හිමියන් ප්‍රමුඛ [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] විසින් 2015 වර්ෂයේදී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සහ මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල එක්ව මෙහි පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් ආරම්භ කළ අතර එමගින් මෙම ස්ථානයේ අක්කර 49ක පමණ ප්‍රදේශයක පැරණි ස්තූපය ඇතුළු පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම පිළිබඳ විධිමත් අධ්‍යයනයක් සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=පුරාණ සෝමාවතිය අද විල්ගම් වෙහෙර? |url=https://www.lankadeepa.lk/rasawitha/%E0%B6%B4%E0%B7%94%E0%B6%BB%E0%B7%8F%E0%B6%AB-%E0%B7%83%E0%B7%9D%E0%B6%B8%E0%B7%8F%E0%B7%80%E0%B6%AD%E0%B7%92%E0%B6%BA-%E0%B6%85%E0%B6%AF-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BD%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B6%B8%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B7%84%E0%B7%99%E0%B6%BB/57-577511 |website=Lankadeepa |date=2020-08-22}}&lt;/ref&gt;

2016 වර්ෂයේදී විල්ගම්වෙහෙර මහා සෑයේ වර්තමාන ප්‍රතිසංස්කරණයේ දී ධාතූන් වහන්සේල නිධන් කල අතර එහිදී සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලා සහ අංගුලිමාල මහරහතන් වහන්සේගේ අරහන්තක ධාතූන් වහන්සේලා පෙරහැරකින් සේරුවිල විහාරයේ සිට විල්ගම්වෙහෙරට වැඩමවා ධාතු නිධානය සිදු කර ඇත.2020 වසරේ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් උච්චතම අවස්ථාවට ලඟා වූ අතර එහිදී පුරාවිද්‍යා නිළධාරීන් මෙම කැණීම් කරන ස්ථානය පැරණි සෝමනුවර දකුණු දළදා ස්ථූපය යැයි අනුමාන කරන බවට කරුණු ප්‍රකාශ කළහ.2024 වසර වනවිට ස්ථූපය සහ ස්ථූප මලුවේ සංරක්ෂණය කටයුතු සම්පූර්ණයෙන් ම අවසන් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර ධාතු නිධාන පුණ්‍ය මහෝත්සවය සහ මහ පෙරහැර |url=https://mahamevnawa.lk/seruwila-dhathu-nidhanothsawaya/ |website=මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය |date=2016-03-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=තාවතිංස යාත්‍රා – අභය දාන |url=https://mahamegha.lk/2017/04/07/thawathinsa-yathra/ |website=මහමෙඝ |date=2017-04-07}}&lt;/ref&gt;

==වෙනත් ලිපි==
* [[සෝමාවතිය විහාරය]]
* [[ගෞතම බුදුන්ගේ ධාතූන්]]
* [[වෙල්ගම් වෙහෙර]]
* [[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== වැඩිදුර කියවීම ==

* සේරුවාවිල තිස්ස මහා විහාරවංශය ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ ග්‍රන්ථය - ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය එම්.ඩබ්ලිව්.විමල් විජේරත්න
* ශ්‍රී දකුණු දළදාවෙහි නිධන් කර ඇති ඓතිහාසික සෝමනුවර සහ සෝමාවතී ස්තූපය හඳුනාගැනීම පිළිබඳ පර්යේෂණ ග්‍රන්ථය - මහාචාර්ය විමල් විජේරත්න

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://web.archive.org/web/20241007090818/https://sinhala.adaderana.lk/news.php?nid=140502 බුදුහිමියන්ගේ දකුණු දළදා වහන්සේ නිධන් කළ බවට සැලකෙන ස්ථූපයක්]
*[https://www.hirunews.lk/245888/ සේරුවිලෙන් හමු වූ දළදා පුරණය ]
*[https://sinhala.newsfirst.lk/sinhala/2020/07/18 Sirasa News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250124001531/https://sinhala.newsfirst.lk/sinhala/2020/07/18 |date=2025-01-24 }}
*[https://www.lankadeepa.lk/News/101-576610 බුදුන්ගේ දකුණු දළදාව ඇත්තේ විල්ගම්වෙහෙරේ]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Buddhism in Sri Lanka}}
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates not on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Buddhist temples in trincomalee district]]
[[ප්‍රවර්ගය:Tooth relics of buddha]]
[[ප්‍රවර්ගය:රජමහා විහාර]]</text>
      <sha1>ftf2rcg9y18schl19ug2xhiwd9pmii0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෆ්ලොරිඩාවේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඝාතන තැත</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169179</id>
    <revision>
      <id>802557</id>
      <parentid>768741</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JFVoll</username>
        <id>81802</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ryan Wesley Routh's Arrest - MCSO Body-Cam Footage No. 1.webm]] → [[File:Body Camera Footage of Ryan Wesley Routh's Arrest (X60AA035X).webm]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · Considering the fact that there's multiple bodycam videos recorded of the incident, renaming the file with the body camera name included will do better</comment>
      <origin>802557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55289" sha1="2uxikm89dx004vx7uqgeo45ns3h8lmq" xml:space="preserve">{{Infobox civilian attack|title=ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් වෙඩි තැබීම|partof=|image=Arrest of Ryan Wesley Routh.jpg|alt=|caption=සිද්ධියෙන් පසු රවුත් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත|map={{infobox mapframe |coord={{coord|26|40|00|N|80|5|21|W}} |frame-width=250 |zoom=14}}|map_caption=ෆ්ලොරිඩාවේ වෙස්ට් පාම් බීච් හි ට්‍රම්ප් ඉන්ටර්නැෂනල් ගොල්ෆ් ක්ලබ් හි වෙඩි තැබීමේ සිද්ධියේ ස්ථානය|location=[[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් (වෙස්ට් පාම් බීච්)|ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් සමාජය]] ([[වෙස්ට් පාම් බීච්, ෆ්ලොරිඩා]], එ.ජ.|target=[[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්]] යැයි විශ්වාස කෙරේ|coordinates={{coord|26|40|00|N|80|5|21|W}}|date={{Start date and age|2024|09|15}}|time=1:31 p.m.|timezone=[[UTC−04:00]]|type=ඝාතන තැතක් යැයි සැක කෙරේ|fatalities=0|injuries=0|accused=[[රයන් වෙස්ලි රවුත්]]|charges=[[අපරාධ අවියක් සන්තකයේ තබා ගැනීම|සාපරාධී ගිනි අවියක් සන්තකයේ තබා ගැනීම]] (ගණන් 2)|weapon=[[SKS|SKS ආකාරයේ රයිෆලය]]|motive=විමර්ශනය කෙරෙමින් පවතී}}2024 සැප්තැම්බර් 15 වන දින, [[ෆ‍්ලොරිඩ|ෆ්ලොරිඩාවේ]] [[වෙස්ට් පාම් බීච්]] හි [[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ්]] හි පඳුරු වල රයිෆලයක් සමඟ සැඟවී සිටිනු දුටු 58 හැවිරිදි [[රයන් වෙස්ලි රවුත්]] සැකකරුවෙකුට [[එක්සත් ජනපද රහස් සේවය|රහස් සේවා]] නියෝජිතයෙකු වෙඩි තැබී ය. රවුත් එම ස්ථානයෙන් පලා ගිය අතර පසුව මාටින් ප්‍රාන්තයේ දී අල්ලා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Devine |first1=Curt |last2=Chapman |first2=Isabelle |last3=Medina |first3=Daniel |last4=de puy Kamp |first4=Majlie |last5=Glover |first5=Scott |last6=Ash |first6=Audrey |last7=Kuznia |first7=Rob |display-authors=2 |date=September 16, 2024 |title=Man detained in apparent assassination attempt on Trump criticized former president on social media |url=https://www.cnn.com/2024/09/15/politics/trump-attempted-assassination-man-detained/index.html |access-date=September 16, 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; [[2024 එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණය|2024 ජනාධිපතිවරණයේ]] [[රිපබ්ලිකන් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|රිපබ්ලිකන් පක්ෂයෙන්]] අපේක්ෂකයා වූ එක්සත් ජනපදයේ හිටපු ජනාධිපතිවරයෙකු වන [[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්]] සමාජ ශාලාවේ ගොල්ෆ් ක්‍රීඩා කරමින් සිටියදී මෙම සිදුවීම සිදු විය. නිලධාරීන් විශ්වාස කරන්නේ රූත් ට්‍රම්ප්ට වෙඩි තැබීමට අදහස් කළ බවයි.&lt;ref name=&quot;CNN2&quot;&gt;{{cite web |last1=Holmes |first1=Kristen |last2=Millar |first2=John |last3=Sullivan |first3=Kate |last4=Perez |first4=Evan |last5=Herb |first5=Jeremy |date=September 15, 2024 |title=Trump is safe following shooting at Florida golf course; suspect detained |url=https://www.cnn.com/2024/09/15/politics/donald-trump-safe-shots/index.html |website= |publisher=[[CNN]] |accessdate=September 15, 2024}}&lt;/ref&gt; තුවාල කිසිවක් වාර්තා වී නොමැත.&lt;ref name=&quot;apsept15&quot;&gt;{{cite web |last=Richer |first=Alanna Durkin |last2=Long |first2=Colleen |last3=Tucker |first3=Eric |last4=Miller |first4=Zeke |last5=Matat |first5=Stephany |date=September 16, 2024 |title=Trump was the subject of an apparent assassination attempt at his Florida golf club, the FBI says |url=https://apnews.com/article/trump-shooting-gunshots-florida-f62f8378d3a8ce7b2e99d6a8fb40aba9 |access-date=September 16, 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt; [[ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය]] මෙම සිද්ධිය ඝාතනය කිරීමට තැත් කිරීමක් ලෙස විමර්ශනය කරයි.&lt;ref name=&quot;FBI2&quot;&gt;{{Cite web |last1=Shen |first1=Michelle |last2=LeBlanc |first2=Paul |last3=D'Antonio |first3=Isabelle |last4=Forrest |first4=Jack |last5=Chowdhury |first5=Maureen |date=September 15, 2024 |title=Live updates: FBI investigating apparent assassination attempt of Trump in Florida |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/trump-harris-election-09-15-24#h_4f53b4d1d98c619701bc6972be8d28a8 |access-date=September 16, 2024 |website= |publisher=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt; ට්‍රම්ප් [[පෙන්සිල්වේනියාව|පෙන්සිල්වේනියාවේ]] [[බට්ලර්]] අසල පැවති ප්‍රචාරක රැලියක දී කතා කරමින් සිටියදී [[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඝාතනය කිරීමට තැත් කිරීම|ට්‍රම්ප්ට එරෙහිව මීට පෙර ඝාතන උත්සාහයකින්]] මාස දෙකකට පසුව මෙම සිදුවීම සිදුවිය.

== පසුබිම ==
[[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්‍රීඩා සමාජය]] ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ ජීවිතයට එරෙහි උත්සාහයන් සඳහා විභව ඉලක්කයක් ලෙස සටහන් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/elections/2024/09/15/2024-election-campaign-updates-harris-trump/#link-F5YECMGDNBE3RAZ22BXBC7FNNM|title=Trump was golfing at his club when Secret Service agents heard gunshots|last1=Dawsey|first1=Josh|date=September 15, 2024|newspaper=[[The Washington Post]]|last2=Leonnig|first2=Carol D.}}&lt;/ref&gt; පෙන්සිල්වේනියාවේ බට්ලර් අසල පැවති මැතිවරණ ප්‍රචාරක රැලියක දී [[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඝාතනය කිරීමට තැත් කිරීම|ට්‍රම්ප් ඝාතනය කිරීමේ උත්සාහයෙන්]] දින 64කට පසුව මෙම සිදුවීම සිදු විය, එහි දී ට්‍රම්ප්ට ස්නයිපර්වරයෙකු විසින් වෙඩි තබා ඔහුගේ ඉහළ දකුණු කනට තුවාල සිදු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=McGraw |first1=Meridith |last2=Allison |first2=Natalie |date=September 15, 2024 |title=Trump safe after gunshots reported near Florida golf club |url=https://www.politico.com/news/2024/09/15/trump-gunshots-florida-golf-club-00179228 |access-date=September 16, 2024 |website=[[Politico]]}}&lt;/ref&gt; පෙන්සිල්වේනියාවේ දී ට්‍රම්ප්ට එරෙහි අසාර්ථක ඝාතන ප්‍රයත්නයෙන් පසු, ඔහුගේ ආරක්ෂක විධිවිධාන සාමාන්‍යයෙන් හිටපු ජනාධිපතිවරුන්ට ලබා දෙන ප්‍රමාණයට වඩා උප ජනාධිපතිවරයෙකුගේ මට්ටමට සමාන මට්ටමකට උසස් කරන ලදී, නමුත් වත්මන් ජනාධිපතිවරයාගේ මට්ටමින් නොවේ. ට්‍රම්ප් වත්මන් ජනාධිපතිවරයකු නොවන බැවින් ගොල්ෆ් පිටියේ පරිමිතිය සම්පූර්ණයෙන් ආරක්‍ෂා කර නොමැති බව නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන නිලධාරීන් ප්‍රකාශ කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herb |first=Jeremy |last2=Cohen |first2=Zachary |last3=Liptak |first3=Kevin |date=September 16, 2024 |title='The Secret Service needs more help': Trump protection scrutinized after apparent assassination attempt |url=https://www.cnn.com/2024/09/16/politics/secret-service-trump-second-assassination-attempt/index.html |access-date=September 17, 2024 |work=CNN}}&lt;/ref&gt; ට්‍රම්ප්ගේ සංචාරය නියමිත සිදුවීමක් නොවූ බැවින් රහස් ඔත්තු සේවය ගොල්ෆ් පිටියේ පරිමිතිය සෝදිසි කළේ නැත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kelly |first=Kate |date=September 16, 2024 |title=Secret Service Admits Not Searching Golf Course Perimeter, Drawing New Scrutiny |url=https://www.nytimes.com/2024/09/16/us/politics/secret-service-scrutiny-trump.html |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;

== සිද්ධිය ==
[[File:Body Camera Footage of Ryan Wesley Routh's Arrest (X60AA035X).webm|වම|thumb|රූත් අත්අඩංගුවට ගන්නා ආකාරය පොලිස් ශරීර කැමරා දර්ශන]]
2024 සැප්තැම්බර් 15 වන දින, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඔහුගේ මිතුරෙකු සහ පරිත්‍යාගශීලියෙකු වන [[ස්ටීව් විට්කොෆ්]] සමඟ&lt;ref name=&quot;nbcsept152&quot;&gt;{{Cite web |last1=Traylor |first1=Jake |last2=Dienst |first2=Jonathan |last3=Winter |first3=Tom |last4=O'Donnell |first4=Kelly |last5=Atkins |first5=Chloe |last6=Marquez |first6=Alexandra |last7=Lebowitz |first7=Megan |date=September 15, 2024 |title=Trump safe after suspect in apparent assassination attempt arrested with AR-style rifle, scope and GoPro |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-campaign-says-former-president-safe-possible-gunshots-vicinity-rcna171206 |access-date=September 15, 2024 |website=[[NBC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt; බටහිර පාම් බීච් හි [[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ්හි]] දී [[ගොල්ෆ්|ගොල්ෆ් ක්‍රීඩා]] කළේ ය.&lt;ref name=&quot;WaPoInfo2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/elections/2024/09/15/2024-election-campaign-updates-harris-trump/|title=Trump uninjured after gunfire near his Florida club|date=September 15, 2024|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=September 15, 2024}}&lt;/ref&gt; ට්‍රම්ප් පස්වන සිදුර දිගේ ඇවිද යමින් සිටිය දී රහස් සේවා නියෝජිතයන් ඔහුට ඉදිරියෙන් ඇති හයවන සිදුර කිසියම් තර්ජනයක් සඳහා අතුගා දැමීමක් සිදු කළේය. ට්‍රම්ප්ට යාර 400ක් (මීටර් 370) පමණ දුරින් පඳුරු අතර සැඟවී සිටි මිනිසෙක් ගොල්ෆ් පිටිය දෙසට රයිෆලයක් එල්ල කරන අයුරු අතුගා දැමීමේ යෙදෙන නියෝජිතයන් දුටුවේය.&lt;ref name=&quot;bbclive2&quot;&gt;{{Cite web |title=Donald Trump latest: Man in custody and AK-47-style weapon found after 'apparent assassination attempt' on Trump |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c8dp10d4vq2t |access-date=September 16, 2024 |publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; ට්‍රම්ප්ගේ ගොල්ෆ් පිටියේ ඡායාරූප ගැනීමට පැපරාසීන් විසින් නිතර භාවිතා කරන ස්ථානයක් ලෙස මිනිසා සිටි ස්ථානය ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Buncombe |first=Andrew |date=September 17, 2024 |title=Trump's would-be assassin was found in spot used by paparazzi for years |url=https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/09/17/donald-trump-assassination-golf-course-security-ryan-routh/ |access-date=18 September 2024 |work=[[The Daily Telegraph]] }}&lt;/ref&gt; ප.ව. 1:31 EDT,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/09/16/ryan-routh-suspect-in-assassination-attempt-on-trump-laughs/|title=Suspect in Trump assassination attempt lay in wait for 12 hours|last=Coen|first=Susie|date=September 16, 2024|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=September 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; තුවක්කුකරු පැමිණ පැය 12කට පමණ පසු,[6] නියෝජිතයෙකු එම පුද්ගලයාට වෙඩි තැබූ අතර, ඔහු ආයුධය බිම දමා වාහනයකින් පලා ගියේ ය&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Spencer |first1=Terry |last2=Matat |first2=Stephany |last3=Tucker |first3=Eric |last4=Richer |first4=Alanna Durkin |last5=Long |first5=Colleen |date=September 16, 2024 |title=Suspect in apparent assassination attempt on Trump was near golf course for 12 hours, records show |url=https://apnews.com/article/trump-fbi-assassination-attempt-fee81d8bcf737bfcde2ee8e5cea88465 |access-date=September 17, 2024 |work=[[Associated Press]] |language=en}}&lt;/ref&gt; වෙඩි තැබීමෙන් පසුව, ට්‍රම්ප් ඔහුගේ රහස් සේවා ආරක්ෂක විස්තර මගින් පාඨමාලාවෙන් පිටතට ගෙන යන ලදී.&lt;ref name=&quot;cnninside&quot;&gt;{{Cite web |last=Herb |first=Jeremy |date=17 September 2024 |title=Inside the fateful 12 hours of an apparent assassination attempt outside the Trump International Golf Club |url=https://www.cnn.com/2024/09/17/politics/inside-apparent-assassination-attempt-trump/index.html |access-date=18 September 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම පුද්ගලයා ට්‍රම්ප් දෙසට පැහැදිලි දර්ශනයක් නොතිබූ අතර ඔහුගේ තුවක්කුවට වෙඩි තැබුවේ නැත.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Goldman |first=Adam |date=September 16, 2024 |title=Officials Say Suspect Never Had Sight of Trump on Golf Course |url=https://www.nytimes.com/live/2024/09/16/us/trump-shooting-news/6fc3a443-37c6-5813-b38a-fdb4cecbc538?smid=url-share |access-date=September 16, 2024 |newspaper=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbclive3&quot;&gt;{{Cite web |title=Donald Trump latest: Man in custody and AK-47-style weapon found after 'apparent assassination attempt' on Trump |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c8dp10d4vq2t |access-date=September 16, 2024 |publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; සාක්ෂිකරුවෙක් සැකකරුගේ වාහනයේ ඡායාරූපයක් ගෙන එය සොයා ගැනීමට බලධාරීන්ට සහාය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stepansky |first=Joseph |date=15 September 2024 |title=FBI probing shooting at Trump's golf course as 'attempted assassination' |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/9/15/us-election-news-trump-safe-after-shooting-near-his-florida-golf-course?update=3180717 |access-date=September 15, 2024 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt; සිද්ධියෙන් ටික වේලාවකට පසු ගොල්ෆ් පිටිය අගුලු දමා ඇත&lt;ref name=&quot;CNN3&quot;&gt;{{cite web |last1=Holmes |first1=Kristen |last2=Millar |first2=John |last3=Sullivan |first3=Kate |last4=Perez |first4=Evan |last5=Herb |first5=Jeremy |date=September 15, 2024 |title=Trump is safe following shooting at Florida golf course; suspect detained |url=https://www.cnn.com/2024/09/15/politics/donald-trump-safe-shots/index.html |website= |publisher=[[CNN]] |accessdate=September 15, 2024}}&lt;/ref&gt; සහ කිසිදු තුවාලයක් වාර්තා නොවී ය.&lt;ref name=&quot;ABCSept152&quot;&gt;{{Cite web |last1=Faulders |first1=Katherine |last2=Scott |first2=Rachel |last3=Date |first3=Jack |last4=Sarnoff |first4=Leah |date=September 15, 2024 |title=Trump is 'safe' after gunshots near his Florida golf club, campaign says |url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-safe-after-shooting-mar-lago-campaign/story?id=113704100 |access-date=September 15, 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fuhrman |first=Dillon |date=September 15, 2024 |title=Former President Donald Trump reported safe following shooting near his vicinity |url=https://kyma.com/news/breaking-news/2024/09/15/former-president-donald-trump-reported-safe-following-shooting-near-his-vicinity/ |access-date=September 15, 2024 |language=en-US |via=[[KYMA-DT]] |agency=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;

තුවක්කුකරු එම ස්ථානයෙන් පලා ගිය පසු, සැකකරුගේ මෝටර් රථය වන කළු නිසාන් SUV රථය පිළිබඳ විස්තර සහිතව නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන්නන් වෙත &quot;සෝදිසියෙන් සිටින්න&quot; (BOLO) නිකුත් කරන ලදී. වාහනය පෙරළීමෙන් පසු, මාර්ටින් ප්‍රාන්ත ෂෙරිෆ් කාර්යාලයේ නියෝජිතයන් රියදුරු බලහත්කාරයෙන් මෝටර් රථයෙන් පිටතට ගෙන ගොස් තුවක්කු පෙන්වා ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත්හ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lopez |first=Viviana |date=September 15, 2024 |title=Martin County Sheriff's Office arrests suspect after 'attempted assassination' at Trump golf club |url=https://www.wpbf.com/article/suspect-in-custody-in-martin-county/62213883 |access-date=September 15, 2024 |website=WPBF |language=en}}&lt;/ref&gt; පාම් බීච් ප්‍රාන්තයේ ෂෙරිෆ් කාර්යාලයට අනුව, රියදුරා පාම් බීච් ප්‍රාන්තයේ&lt;ref name=&quot;nytsept153&quot;&gt;{{Cite web |last1=Mazzei |first1=Patricia |last2=Swan |first2=Jonathan |last3=Haberman |first3=Maggie |last4=Goldman |first4=Adam |last5=Thrush |first5=Glenn |date=September 15, 2024 |title=Trump Safe After Shooting Reported at His Golf Course |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-golf-course.html |access-date=September 15, 2024 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; සිට අන්තර් රාජ්‍ය 95 හි උතුරු දෙසට ධාවනය කරමින් සිටියදී උනන්දුවක් දක්වන පුද්ගලයෙකු ලෙස රඳවා තබා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;cnninside2&quot;&gt;{{Cite web |last=Herb |first=Jeremy |date=17 September 2024 |title=Inside the fateful 12 hours of an apparent assassination attempt outside the Trump International Golf Club |url=https://www.cnn.com/2024/09/17/politics/inside-apparent-assassination-attempt-trump/index.html |access-date=18 September 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; අධිවේගී ලුහුබැඳීම වැළැක්වීම සඳහා ෂෙරිෆ්ගේ ඒකක වාහනය නතර කිරීමට &quot;ටික වේලාවක් බලා සිටියේය&quot;. ඉවත් කරන ලද අනුක්‍රමික අංකයක් සහිත [[SKS]] මාදිලියේ රයිෆලයක්&lt;ref name=&quot;cnninside3&quot;&gt;{{Cite web |last=Herb |first=Jeremy |date=17 September 2024 |title=Inside the fateful 12 hours of an apparent assassination attempt outside the Trump International Golf Club |url=https://www.cnn.com/2024/09/17/politics/inside-apparent-assassination-attempt-trump/index.html |access-date=18 September 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;, විෂය පථයක්, උණ්ඩයක් ඉවතට හැරවිය හැකි සෙරමික් ටයිල් අඩංගු බැක්පැක් දෙකක්, ආහාර අඩංගු ප්ලාස්ටික් බෑගයක් සහ GoPro කැමරාවක් එම ස්ථානයේ තිබී සොයා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;bbclive4&quot;&gt;{{Cite web |title=Donald Trump latest: Man in custody and AK-47-style weapon found after 'apparent assassination attempt' on Trump |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c8dp10d4vq2t |access-date=September 16, 2024 |publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Halpert |first1=Madeline |last2=Peter |first2=Laurence |date=September 15, 2024 |title=Trump rushed to safety and suspect held after man spotted with rifle |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3rllnd1pypo |publisher=[[BBC News]] |accessdate=September 16, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnninside4&quot;&gt;{{Cite web |last=Herb |first=Jeremy |date=17 September 2024 |title=Inside the fateful 12 hours of an apparent assassination attempt outside the Trump International Golf Club |url=https://www.cnn.com/2024/09/17/politics/inside-apparent-assassination-attempt-trump/index.html |access-date=18 September 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාවේ රියදුරු නිරායුධව සිට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2024-09-16/shots-reported-near-donald-trump/104354696|title=LIVE: FBI investigates potential assassination attempt on Trump after shots fired near his Florida golf course|date=September 15, 2024|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|access-date=September 15, 2024|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

== සැකකරු ==
{{Main|රයන් වෙස්ලි රවුත්}}
[[File:Ryan Wesley Routh Mugshot September 2024 (4x5 cropped).jpg|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ryan_Wesley_Routh_Mugshot_September_2024_(4x5_cropped).jpg|වම|thumb|අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු රවුත්ගේ මග් පින්තූරය]]
සිද්ධියෙන් ටික කලකට පසු, බලධාරීන් විසින් සැකකරු හඳුනාගෙන ඇත්තේ රයන් වෙස්ලි රවුත්, 58 හැවිරිදි හවායි පදිංචිකරුවෙකු වන අතර ඔහු උතුරු කැරොලිනාවේ ග්‍රීන්ස්බෝරෝ හි ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ජීවත් විය.&lt;ref name=&quot;nytsept15u&quot;&gt;{{Cite web |last1=Goldman |first1=Adam |last2=Gibbons-Neff |first2=Thomas |last3=Thrush |first3=Glenn |last4=Rahim |first4=Najim |date=September 15, 2024 |title=Suspected Gunman Said He Was Willing to Fight and Die in Ukraine |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-suspect-routh.html |access-date=September 16, 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ LinkedIn පැතිකඩට අනුව, ඔහු තම පුතා සමඟ හවායි හි Kaʻaʻa හි මඩු ගොඩ නැගීමේ සමාගමක් වන Camp Box Honolulu හි හිමිකරු වේ.&lt;ref name=&quot;AP-9152&quot;&gt;{{Cite web |last=Licon |first=Adriana |date=September 15, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |access-date=September 16, 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Breen |first=Kerry |last2=Schecter |first2=Anna |date=2024-09-17 |title=What's known about Ryan Wesley Routh, Trump assassination attempt suspect arrested in Florida |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-assassination-attempt-investigation-ryan-wesley-routh-florida/ |access-date=2024-09-17 |website=[[CBS News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

රවුත්ට ඔන්ලයින් සහ නොබැඳි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ඉතිහාසයක් තිබුණි, ඔහුගේ දේශපාලන කටයුතු අවම වශයෙන් 1996 දක්වා දිවෙන අතර, ඔහු ග්‍රීන්ස්බෝරෝ හි ග්‍රැෆිටි වලට එරෙහිව පෙනී සිටි විටය.&lt;ref name=&quot;nytcauses&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/16/us/trump-suspect-golf-course-routh.html|title=Suspect in Apparent Trump Assassination Plot Crusaded for Many Causes|last=Mazzei|first=Patricia|date=September 16, 2024|work=[[The New York Times]]|access-date=September 17, 2024|last2=Gibbons-Neff|first2=Thomas|last3=Medina|first3=Eduardo|last4=Thrush|first4=Glenn}}&lt;/ref&gt; ඡන්ද වාර්තා පෙන්නුම් කළේ ඔහු 2016 මැතිවරණයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ නොකළ බවයි, නමුත් 2020 [[ට්විටර්|ට්විටර් (X)]] පෝස්ට් එකකින් ඔහු 2016 දී ට්‍රම්ප්ට ඡන්දය දුන් බව ප්‍රකාශ කළ අතර පසුව ඒ ගැන කනගාටු විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 16, 2024 |title=Contrary To Online Claims, Trump Suspect Is Registered Independent Voters |url=https://www.barrons.com/news/contrary-to-online-claims-trump-suspect-is-registered-independent-voter-200019a6 |website=Barron's |agency=AFP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytsept15u2&quot;&gt;{{Cite web |last1=Goldman |first1=Adam |last2=Gibbons-Neff |first2=Thomas |last3=Thrush |first3=Glenn |last4=Rahim |first4=Najim |date=September 15, 2024 |title=Suspected Gunman Said He Was Willing to Fight and Die in Ukraine |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-suspect-routh.html |access-date=September 16, 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP-9153&quot;&gt;{{Cite web |last=Licon |first=Adriana |date=September 15, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |access-date=September 16, 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://myfox8.com/news/north-carolina/greensboro/trump-shooting-attempt-suspect-had-lengthy-criminal-history-in-north-carolina-records-show/|title=Greensboro neighbor describes man accused of attempting Trump assassination, says 'a lot of people were afraid of him'|last1=Mikkelsen|first1=Emily|date=September 15, 2024|work=Fox 8|access-date=September 15, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917012254/https://myfox8.com/news/north-carolina/greensboro/trump-shooting-attempt-suspect-had-lengthy-criminal-history-in-north-carolina-records-show/|archive-date=September 17, 2024|last2=Skipper|first2=Elijah|last3=Melrose|first3=Justyn|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2023 දී ස්වයං-ප්‍රකාශිත විද්‍යුත් පොතක, ඔහු ට්‍රම්ප්ට ඔහුගේ පෙර සහයෝගය ගැන ලිවීය, &quot;මම වැරදි ලෙස විනිශ්චය කර දරුණු වැරැද්දක් කළ බව කීමට තරම් මම මිනිසෙකි&quot;.&lt;ref name=&quot;nytcauses2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/16/us/trump-suspect-golf-course-routh.html|title=Suspect in Apparent Trump Assassination Plot Crusaded for Many Causes|last=Mazzei|first=Patricia|date=September 16, 2024|work=[[The New York Times]]|access-date=September 17, 2024|last2=Gibbons-Neff|first2=Thomas|last3=Medina|first3=Eduardo|last4=Thrush|first4=Glenn}}&lt;/ref&gt; ජනවාරි 6දා කැපිටල් ප්‍රහාරය &quot;ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී බව විසින් සිදු කරන ලද්දක්&quot; ලෙස රූත් හෙලා දුටුවේ ය.&lt;ref name=&quot;nytcauses2&quot; /&gt; ට්‍රම්ප් කෙරෙහි කලකිරීමෙන් පසුව, ඩිමොක්‍රටික් ජනාධිපති අපේක්ෂක ජෝ බිඩෙන්, කමලා හැරිස් ඇතුළු ට්‍රම්ප්ගේ විවිධ ජනාධිපති විරුද්ධවාදීන්ට රවුත් සහය පළ කළේය. තුල්සි ගැබාර්ඩ් (හවායි හි එක්සත් ජනපද නියෝජිතවරියකි), මෙන්ම රිපබ්ලිකන් ජනාධිපති අපේක්ෂකයන් වන විවේක් රාමස්වාමි සහ නිකී හේලි.&lt;ref name=&quot;AP-9154&quot;&gt;{{Cite web |last=Licon |first=Adriana |date=September 15, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |access-date=September 16, 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;timesept16&quot;&gt;{{Cite magazine|last=De Guzman|first=Chad|date=September 16, 2024|title=What We Know—and Don't Know—So Far About the Trump Golf Course Shooter|url=https://time.com/7021494/ryan-wesley-routh-trump-golf-course-shooter-politics-iran-ukraine/|language=en|access-date=September 16, 2024|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916162858/https://time.com/7021494/ryan-wesley-routh-trump-golf-course-shooter-politics-iran-ukraine/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, Routh 2019 සිට ඩිමොක්‍රටික් අරමුණු සඳහා ඩොලර් 140 පරිත්‍යාග කළ අතර ස්වාධීන ඡන්දදායකයෙකු ලෙස උතුරු කැරොලිනාවේ ලියාපදිංචි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;AP-9155&quot;&gt;{{Cite web |last=Licon |first=Adriana |date=September 15, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |access-date=September 16, 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;timesept162&quot;&gt;{{Cite magazine|last=De Guzman|first=Chad|date=September 16, 2024|title=What We Know—and Don't Know—So Far About the Trump Golf Course Shooter|url=https://time.com/7021494/ryan-wesley-routh-trump-golf-course-shooter-politics-iran-ukraine/|language=en|access-date=September 16, 2024|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916162858/https://time.com/7021494/ryan-wesley-routh-trump-golf-course-shooter-politics-iran-ukraine/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2024 දී උතුරු කැරොලිනාවේ ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රාථමික මැතිවරණයේදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;nytcauses4&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/16/us/trump-suspect-golf-course-routh.html|title=Suspect in Apparent Trump Assassination Plot Crusaded for Many Causes|last=Mazzei|first=Patricia|date=September 16, 2024|work=[[The New York Times]]|access-date=September 17, 2024|last2=Gibbons-Neff|first2=Thomas|last3=Medina|first3=Eduardo|last4=Thrush|first4=Glenn}}&lt;/ref&gt;

රූත්ගේ ලේඛන සහ ඔහුව හඳුනන සාක්ෂිකරුවන් සමඟ කළ සම්මුඛ සාකච්ඡා යෝජනා කළේ ඔහු ලෝක සිදුවීම්වල ප්‍රධාන කොටස්කරුවෙකු ලෙස ඔහු විශ්වාස කරන බවයි. ඔහු කිම් ජොං අන් සහ එලොන් මස්ක් වැනි බලගතු පුද්ගලයින් සම්බන්ධ කර ගැනීමට නිතර උත්සාහ කළේය. ඔහු තම පොතේ ඉරානය වෙත ළඟා වූයේ, එක්සත් ජනපදය ඒකාබද්ධ විස්තීරණ ක්‍රියාකාරී සැලැස්මෙන් ඉවත් වීම සඳහා ට්‍රම්ප් ඝාතනය කිරීමට නිදහස් විය යුතු බවත්, එසේම රවුත් විසින්ම, පසුගිය කාලය තුළ ට්‍රම්ප්ට සහය දීම නිසා බවත් කියා සිටියේය.&lt;ref name=&quot;nytcauses5&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/16/us/trump-suspect-golf-course-routh.html|title=Suspect in Apparent Trump Assassination Plot Crusaded for Many Causes|last=Mazzei|first=Patricia|date=September 16, 2024|work=[[The New York Times]]|access-date=September 17, 2024|last2=Gibbons-Neff|first2=Thomas|last3=Medina|first3=Eduardo|last4=Thrush|first4=Glenn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytsept15u3&quot;&gt;{{Cite web |last1=Goldman |first1=Adam |last2=Gibbons-Neff |first2=Thomas |last3=Thrush |first3=Glenn |last4=Rahim |first4=Najim |date=September 15, 2024 |title=Suspected Gunman Said He Was Willing to Fight and Die in Ukraine |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-suspect-routh.html |access-date=September 16, 2024 |work=[[The New York Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහු යුක්රේනයේ අගනුවර වන Kyiv හි රුමේනියානු වාර්තාකරුවෙකු සමඟ 2022 සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී කියා සිටියේ, රුසියාවේ පූර්න පරිමාණ ආක්‍රමණයෙන් පසු මාස ​​කිහිපය තුළ එහි හමුදාවට බැඳීමට ඔහු එහි පියාසර කළ නමුත් ඔහු යුධ පිටියට &quot;පරමාදර්ශී අපේක්ෂකයෙකු නොවන&quot; බව පැවසූ බවයි. මක්නිසාද යත් ඔහු 50 ගණන්වල මැද භාගයේ සිටි නිසා කිසිදු හමුදා අත්දැකීමක් නොතිබුණි. සම්මුඛ සාකච්ඡාව [[යූටියුබ්|යූ ටියුබ්]] හි පළ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;timesept163&quot;&gt;{{Cite magazine|last=De Guzman|first=Chad|date=September 16, 2024|title=What We Know—and Don't Know—So Far About the Trump Golf Course Shooter|url=https://time.com/7021494/ryan-wesley-routh-trump-golf-course-shooter-politics-iran-ukraine/|language=en|access-date=September 16, 2024|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916162858/https://time.com/7021494/ryan-wesley-routh-trump-golf-course-shooter-politics-iran-ukraine/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APbook&quot;&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-suspect-ukraine-f76ed09f256f6bd21727a10901d92af7|title=Man who appeared intent on killing Trump wrote a book urging Iran to assassinate the ex-president|last=Biesecker|first=Michael|date=September 16, 2024|work=[[Associated Press]]|access-date=September 17, 2024|last2=McAvoy|first2=Audrey|last3=Condon|first3=Bernard|last4=Sisak|first4=Michael R.}}&lt;/ref&gt;

පසුව 2022 දී, රවුත් සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී කියා සිටියේ ඔහු හමුදා සේවය සඳහා ප්‍රතික්ෂේප වූ පසු, ඔහු යුක්‍රේන හමුදාවට ස්වේච්ඡා සොල්දාදුවන් බඳවා ගැනීමට පටන් ගත් බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Pinho |first1=Faith E. |last2=Nelson |first2=Laura J. |last3=Winton |first3=Richard |date=September 16, 2024 |title=Trump assassination attempt suspect said he had hoped to fight in Ukraine |url=https://www.latimes.com/politics/story/2024-09-15/trump-golf-club-gun-suspect-ryan-routh-social-media-posts-ukraine |access-date=September 16, 2024 |website=[[Los Angeles Times]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ඇෆ්ගන් සොල්දාදුවන් ලවා පකිස්තාන විදේශ ගමන් බලපත්‍ර මිලදී ගැනීමටත්, පසුව යුක්රේනය වෙනුවෙන් සටන් කිරීමටත් තමන් මාස කිහිපයක් යුක්රේනයේ සිටි බව ඔහු පැවසීය. විදේශ සටන්කාමීන් පිළිගැනීම සඳහා යුක්රේනයට මාර්ග බාධක ගැන රවුත් පැමිණිලි කළේය, Semafor ප්‍රකාශනයට පැවසුවේ, &quot;යුක්රේනය බොහෝ විට වැඩ කිරීමට අපහසුය, ඔවුන් බිය වන්නේ කවුරුන් හෝ සෑම කෙනෙකුම රුසියානු ඔත්තුකරුවන් වේ යැයි&quot; ය.&lt;ref name=&quot;once convicted&quot;&gt;{{Cite web |last=Romero |first=Dennis |date=September 16, 2024 |title=Man in custody after Trump golf club incident was once convicted of possessing a machine gun |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/ryan-routh-custody-trump-golf-club-incident-rcna171225 |access-date=September 16, 2024 |website=[[NBC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

යුක්රේන ජාත්‍යන්තර ලෙජියන් සඳහා හිටපු ස්වේච්ඡා සේවකයෙකු සහ බඳවා ගන්නෙකු වන එව්ලින් ඇෂෙන්බ්‍රෙන්නර්, රූත් යුක්‍රේන සංවිධානයට බඳවා ගත් බවට කරන ලද ප්‍රකාශයන් සම්බන්ධයෙන් රවුත් &quot;මුළාව&quot; සහ &quot;බොරුකාරයෙකු&quot; ලෙස හැඳින්වූ අතර, රවුත් ජාත්‍යන්තරය සමඟ &quot;නොවන අතර කිසි විටෙකත් සම්බන්ධ වී නැත. ලෙජියන් හෝ යුක්රේන සන්නද්ධ හමුදා &quot;. Aschenbrenner පැවසුවේ, &quot;ඔහු සටන්කාමී විය. ඔහු තර්කානුකූල විය. මූලික හමුදා ප්‍රතිපත්ති අවබෝධ කර ගැනීම ඔහු නැවත නැවතත් ප්‍රතික්ෂේප කළේය&quot;, &quot;මහිමාන්විතභාවය පිළිබඳ මිත්‍යාවන් තිබූ අතර [ඔහු] යථාර්ථයෙන් බෙහෙවින් විසන්ධි විය&quot;. යුක්රේනයේ ආරක්‍ෂාව සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර හමුදාව ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ රූත් &quot;කිසිම හැකියාවකින්&quot; එයට &quot;කිසිම අවස්ථාවක කොටසක්, සම්බන්ධ වී හෝ සම්බන්ධ වී නැති&quot; බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Van Brugen |first=Isabel |date=September 16, 2024 |title=Exclusive: Ryan Wesley Routh &quot;delusional and a liar'—Ukraine volunteer |url=https://www.newsweek.com/ryan-wesley-routh-trump-assassination-ukraine-recruiter-1954348 |access-date=September 16, 2024 |website=Newsweek |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Butler |first=Ann |last2=Wendling |first2=Mike |title=Ryan Routh: What we know about Trump assassination attempt suspect |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3611zjjnd2o |access-date=2024-09-17 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Morrison |first1=Dan |last2=Jervis |first2=Rick |last3=Hjelmgaard |first3=Kim |title=Alleged Trump gunman had 'delusions of grandeur' in Ukraine, former recruiter says |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2024/09/16/ryan-routh-trump-guman-ukraine/75250770007/ |access-date=2024-09-17 |website=USA TODAY |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

සම්පුර්ණයෙන්ම ස්වයංක්‍රීය ආයුධයක් සහිත ගොඩනැගිල්ලක අවහිර වීමෙන් පසු &quot;සමූහ මරණ සහ විනාශකාරී ආයුධයක් සන්තකයේ තබා ගැනීම&quot; සම්බන්ධයෙන් 2002 වරදකරු කිරීම ඇතුළුව, රවුත්ට පෙර අපරාධ චෝදනා කිහිපයක් තිබුණි. ආයාචනයක කොටසක් ලෙස, ඔහු මානසික සෞඛ්‍ය ඇගයීමකට ලක් කිරීමට සහ නිර්දේශිත ප්‍රතිකාර පිළිගැනීමට එකඟ විය. ඔහුට එරෙහිව උතුරු කැරොලිනාවේ අපරාධ චෝදනා 100 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ගොනු කර ඇති අතර, රිය පැදවීම උල්ලංඝනය කිරීම් සහ සොරකම් කළ භාණ්ඩ සන්තකයේ තබා ගැනීම ඇතුළත් විය. රවුත්ට සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ වැරදි සඳහා සමාවක් හෝ පරිවාසයක් ලැබුණි, ඔහු සිරගතව සිටි කාලය පිළිබඳ වාර්තාවක් නොමැත.&lt;ref name=&quot;nytcauses6&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/16/us/trump-suspect-golf-course-routh.html|title=Suspect in Apparent Trump Assassination Plot Crusaded for Many Causes|last=Mazzei|first=Patricia|date=September 16, 2024|work=[[The New York Times]]|access-date=September 17, 2024|last2=Gibbons-Neff|first2=Thomas|last3=Medina|first3=Eduardo|last4=Thrush|first4=Glenn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;once convicted2&quot;&gt;{{Cite web |last=Romero |first=Dennis |date=September 16, 2024 |title=Man in custody after Trump golf club incident was once convicted of possessing a machine gun |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/ryan-routh-custody-trump-golf-club-incident-rcna171225 |access-date=September 16, 2024 |website=[[NBC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APbook2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-suspect-ukraine-f76ed09f256f6bd21727a10901d92af7|title=Man who appeared intent on killing Trump wrote a book urging Iran to assassinate the ex-president|last=Biesecker|first=Michael|date=September 16, 2024|work=[[Associated Press]]|access-date=September 17, 2024|last2=McAvoy|first2=Audrey|last3=Condon|first3=Bernard|last4=Sisak|first4=Michael R.}}&lt;/ref&gt;

== පසු විපාක ==
[[ගොනුව:Trump International Golf Club shooting suspect pulled over.jpg|thumb|246x246පික්|වෙඩි තැබීමේ සැකකරුගේ රථය]]
සිද්ධියෙන් පසුව, නීතිය බලාත්මක කිරීම, රවුත් විසින් භාවිතා කරන ලද නිසාන් SUV සඳහා බලපත්‍ර තහඩු සොරකම් කළ බවට වාර්තා වූ 2012 Ford ට්‍රක් රථයකට සම්බන්ධ කරන ලදී. පලා යන සැකකරු මුලින් දුටු සාක්ෂිකරු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු රවුත් හඳුනා ගත්තේය. ඔහුගේ දුරකථනයේ ජංගම දුරකථන දත්ත පෙන්නුම් කළේ ඔහු දළ වශයෙන් පැය 12ක් බලා සිටි ගොල්ෆ් පිටියට පාන්දර 1:59 ට පැමිණි බවයි.&lt;ref name=&quot;cnninside5&quot;&gt;{{Cite web |last=Herb |first=Jeremy |date=17 September 2024 |title=Inside the fateful 12 hours of an apparent assassination attempt outside the Trump International Golf Club |url=https://www.cnn.com/2024/09/17/politics/inside-apparent-assassination-attempt-trump/index.html |access-date=18 September 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== විමර්ශනය ===
[[ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය]] මෙම සිද්ධිය පිළිබඳ විමර්ශනය මෙහෙයවයි,&lt;ref name=&quot;bbclive5&quot;&gt;{{Cite web |title=Donald Trump latest: Man in custody and AK-47-style weapon found after 'apparent assassination attempt' on Trump |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c8dp10d4vq2t |access-date=September 16, 2024 |publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ රහස් සේවය සහ පාම් බීච් ප්‍රාන්ත ෂෙරිෆ් කාර්යාලය ද සහභාගී වේ.&lt;ref name=&quot;WaPoInfo3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/elections/2024/09/15/2024-election-campaign-updates-harris-trump/|title=Trump uninjured after gunfire near his Florida club|date=September 15, 2024|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=September 15, 2024}}&lt;/ref&gt; FBI විසින් මෙම සිදුවීම සලකන්නේ ඝාතන තැතක් ලෙසය.&lt;ref name=&quot;FBI3&quot;&gt;{{Cite web |last1=Shen |first1=Michelle |last2=LeBlanc |first2=Paul |last3=D'Antonio |first3=Isabelle |last4=Forrest |first4=Jack |last5=Chowdhury |first5=Maureen |date=September 15, 2024 |title=Live updates: FBI investigating apparent assassination attempt of Trump in Florida |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/trump-harris-election-09-15-24#h_4f53b4d1d98c619701bc6972be8d28a8 |access-date=September 16, 2024 |website= |publisher=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt; රවුත්ගේ චේතනාව දැනට නොදනී,&lt;ref name=&quot;nytsept154&quot;&gt;{{Cite web |last1=Mazzei |first1=Patricia |last2=Swan |first2=Jonathan |last3=Haberman |first3=Maggie |last4=Goldman |first4=Adam |last5=Thrush |first5=Glenn |date=September 15, 2024 |title=Trump Safe After Shooting Reported at His Golf Course |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-golf-course.html |access-date=September 15, 2024 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු ට්‍රම්ප්ට වෙඩි තැබීමට අදහස් කළ බව නිලධාරීන් විශ්වාස කළ ද,&lt;ref name=&quot;CNN4&quot;&gt;{{cite web |last1=Holmes |first1=Kristen |last2=Millar |first2=John |last3=Sullivan |first3=Kate |last4=Perez |first4=Evan |last5=Herb |first5=Jeremy |date=September 15, 2024 |title=Trump is safe following shooting at Florida golf course; suspect detained |url=https://www.cnn.com/2024/09/15/politics/donald-trump-safe-shots/index.html |website= |publisher=[[CNN]] |accessdate=September 15, 2024}}&lt;/ref&gt;

ෆ්ලොරිඩා ආණ්ඩුකාර [[රොන් ඩිසැන්ටිස්]] වෙඩි තැබීම සම්බන්ධයෙන් රාජ්‍ය මට්ටමේ පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කිරීමට පොරොන්දු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.axios.com/2024/09/16/florida-trump-shooting-investigation-desantis|title=Florida investigating apparent assassination attempt on Trump, DeSantis says|last=Falconer|first=Rebecca|date=September 15, 2024|work=[[Axios (website)|Axios]]|access-date=18 September 2024|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රතිචාර ==
[[2024 එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණය|2024 ජනාධිපතිවරණයේ]] ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රතිවාදියා වන ජනාධිපති [[ජෝ බයිඩන්]] සහ උප ජනාධිපති [[කමලා හැරිස්]] මෙම සිදුවීම පිළිබඳව දැනුවත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;ABCSept153&quot;&gt;{{Cite web |last1=Faulders |first1=Katherine |last2=Scott |first2=Rachel |last3=Date |first3=Jack |last4=Sarnoff |first4=Leah |date=September 15, 2024 |title=Trump is 'safe' after gunshots near his Florida golf club, campaign says |url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-safe-after-shooting-mar-lago-campaign/story?id=113704100 |access-date=September 15, 2024 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ධවල මන්දිරය]] ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ: &quot;හිටපු ජනාධිපති ට්‍රම්ප් ගොල්ෆ් ක්‍රීඩා කරමින් සිටි ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් පිටියේ ආරක්ෂක සිදුවීම පිළිබඳව ජනාධිපතිවරයා සහ උප ජනාධිපතිවරයා දැනුවත් කර ඇත. ඔහු ආරක්ෂිත බව දැන ගැනීමෙන් ඔවුන් සහනයක් ලබා ඇත.&quot;&lt;ref name=&quot;nytsept155&quot;&gt;{{Cite web |last1=Mazzei |first1=Patricia |last2=Swan |first2=Jonathan |last3=Haberman |first3=Maggie |last4=Goldman |first4=Adam |last5=Thrush |first5=Glenn |date=September 15, 2024 |title=Trump Safe After Shooting Reported at His Golf Course |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-golf-course.html |access-date=September 15, 2024 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; වෙනම ප්‍රකාශයක්, හැරිස් පැවසුවේ, &quot;හිටපු ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සහ ෆ්ලොරිඩාවේ ඔහුගේ දේපළ අසල වෙඩි තැබීම් පිළිබඳ වාර්තා පිළිබඳව මා දැනුවත් කර ඇති අතර, ඔහු ආරක්ෂිතව සිටීම ගැන මම සතුටු වෙමි. ප්‍රචණ්ඩත්වයට ඇමරිකාවේ තැනක් නැත.&quot;&lt;ref name=&quot;CNN5&quot;&gt;{{cite web |last1=Holmes |first1=Kristen |last2=Millar |first2=John |last3=Sullivan |first3=Kate |last4=Perez |first4=Evan |last5=Herb |first5=Jeremy |date=September 15, 2024 |title=Trump is safe following shooting at Florida golf course; suspect detained |url=https://www.cnn.com/2024/09/15/politics/donald-trump-safe-shots/index.html |website= |publisher=[[CNN]] |accessdate=September 15, 2024}}&lt;/ref&gt;

වෙඩි තැබීමෙන් ටික වේලාවකට පසු, ට්විටර් හිමිකරු X Corp හි සභාපති ඊලෝන් මස්ක්, &quot;ඔවුන්ට ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඝාතනය කිරීමට අවශ්‍ය ඇයි?{{sic}}&quot; යනුවෙන් අසන ලද සටහනක් උපුටා-නැවත ට්වීට් කර, ප්‍රතිචාර දක්වමින් &quot;කිසිවෙකු ඝාතනය කිරීමටවත් උත්සාහ නොකරයි. බිඩෙන්/ කමලා&quot;. ඔහු මුලින් ඔහුගේ වචන ආරක්ෂා කළ ද, පුලුල් ලෙස හෙළා දැකීමෙන් පසුව මස්ක් ට්වීට් එක මකා දැමූ අතර, පසුදා ඔහුගේ ප්‍රකාශය විහිළුවක් ලෙස අදහස් කළ බව ප්‍රකාශ කළේය. ධවල මන්දිරය ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් මස්ක්ගේ ප්‍රකාශය &quot;වගකීම් විරහිත&quot; ලෙස හඳුන්වමින්, &quot;ප්‍රචණ්ඩත්වය හෙළා දැකීම පමණක් කළ යුතු අතර, කිසිවිටෙක දිරිමත් කිරීම හෝ විහිළු නොකළ යුතුය&quot; යනුවෙන් ලිවීය.&lt;ref name=&quot;Dolak 2024&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/politics-news/white-house-responds-elon-musk-post-assassinate-joe-biden-kamala-harris-1236004061/|title=White House Responds to Elon Musk Post Wondering Why 'No One is Trying to Assassinate Biden/Kamala'|last1=Dolak|first1=Kevin|date=September 16, 2024|work=The Hollywood Reporter|access-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916192407/https://www.hollywoodreporter.com/news/politics-news/white-house-responds-elon-musk-post-assassinate-joe-biden-kamala-harris-1236004061/|archive-date=September 16, 2024|publisher=Elisabeth D. Rabishaw &amp; Victoria Gold|ref=Dolak 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goldman 2024&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.cnn.com/2024/09/16/tech/elon-musk-biden-trump-assassination-attempt/index.html|title=Elon Musk deletes post questioning the Trump assassination attempt|last1=Goldman|first1=David|date=September 16, 2024|work=CNN|access-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916192447/https://www.cnn.com/2024/09/16/tech/elon-musk-biden-trump-assassination-attempt/index.html|archive-date=September 16, 2024|publisher=Warner Bros. Discovery|ref=Goldman 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මේකත් බලන්න ==

* [[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සම්බන්ධ ආරක්ෂක සිදුවීම්]]

== මූලාශ්‍ර ==

[[ප්‍රවර්ගය:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]]</text>
      <sha1>2uxikm89dx004vx7uqgeo45ns3h8lmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රයන් වෙස්ලි රවුත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170359</id>
    <revision>
      <id>802558</id>
      <parentid>768742</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JFVoll</username>
        <id>81802</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ryan Wesley Routh's Arrest - MCSO Body-Cam Footage No. 1.webm]] → [[File:Body Camera Footage of Ryan Wesley Routh's Arrest (X60AA035X).webm]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) · Considering the fact that there's multiple bodycam videos recorded of the incident, renaming the file with the body camera name included will do better</comment>
      <origin>802558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43086" sha1="67ne1jxk3513gxujjxeld8ptkvy8nag" xml:space="preserve">{{Infobox criminal|name=රයන් වෙස්ලි රවුත්|birth_date={{Birth year and age|1966}}|birth_place=[[ගිල්ෆෝර්ඩ් ප්‍රාන්තය]], [[උතුරු කැරොලිනා]], එ.ජ.|education=|known_for=[[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් වෙඩි තැබීම | ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් වෙඩි තැබීමේ]] සැකකරු|motive=විමර්ශනය කෙරෙමින් පවතී|locations=[[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් සමාජය (බටහිර පාම් බීච්)|ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් සමාජය]] ([[වෙස්ට් පාම් බීච්, ෆ්ලොරිඩා|වෙස්ට් පාම් බීච්]], [[ෆ්ලොරිඩා]], [[එක්සත් ජනපදය]]|image=Ryan_Wesley_Routh_Mugshot_September_2024_(4x5_cropped).jpg|caption=අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු රවුත්ගේ පින්තූරය|date=සැප්තැම්බර් 15, 2024|imprisoned=[[ෆෙඩරල් රැඳවුම් මධ්‍යස්ථානය, මියාමි]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=Find an inmate|url=https://www.bop.gov/mobile/find_inmate/byname.jsp#inmate_results|publisher=[[Federal Bureau of Prison]]|access-date=September 19, 2024|date=}}&lt;/ref&gt;|birth_name=|party=}}

'''රයන් වෙස්ලි රවුත්''' (උපත 1966)&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gurman |first=Sadie |title=Trump Safe After Another Apparent Assassination Attempt |url=https://www.wsj.com/us-news/authorities-say-trump-is-safe-after-gun-shots-nearby-654b6fab |access-date=September 18, 2024 |website=The Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt; යනු 2024 වර්ෂයේ සැප්තැම්බර් මස 15 වන දින [[2024 එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරණය|2024 ජනාධිපතිවරණය]] සඳහා රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා වූ හිටපු [[එක්සත් ජනපදයෙහි ජනාධිපතිවරයා|එක්සත් ජනපද ජනාධිපති]] [[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්]] [[ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් වෙඩි තැබීම|ඝාතනය කිරීමට උත්සාහ කළ]] බව කියන ඇමරිකානු පුද්ගලයෙකි. රවුත්ගේ චේතනාවන් දැනට විමර්ශනය වෙමින් පවතී.

2024 වර්ෂයේ සැප්තැම්බර් මස 15 වන දින, ෆ්ලොරිඩාවේ වෙස්ට් පාම් බීච් හි ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් හි පඳුරු වල SKS ආකාරයේ රයිෆලයක්&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2024/09/16/politics/criminal-complaint-apparent-trump-assassination-attempt/index.html|title=READ: Criminal complaint against suspect in apparent Trump assassination attempt|date=September 16, 2024|access-date=September 16, 2024}}&lt;/ref&gt; සමඟ සැඟවී සිටි රවුත් වෙත [[එක්සත් ජනපද රහස් සේවය|රහස් සේවා]] නියෝජිතයන් අවම වශයෙන් වට හතරක්වත් වෙඩි තැබූහ. රිපබ්ලිකන් මෙගාඩෝනර් සහ දේපළ වෙළඳාම් ආයෝජකයෙකු වන ස්ටීව් විට්කොෆ් සමඟින් ඔහු හිටපු ජනාධිපතිවරයාට යාර 300-500 ක් දුරින් පස් සහ හය සිදුරු අතර ගමන් කරමින් සිටි ගොල්ෆ් පිටියේ වැට රේඛාව හරහා ඔහුගේ ආයුධය පෙන්වමින් සිටියේය. රවුත් එම ස්ථානයෙන් පලා ගිය නමුත් පසුව ප්‍රධාන සැකකරු ලෙස අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;CBS News&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Breen |first=Kerry |last2=Schecter |first2=Anna |date=September 16, 2024 |title=What's known about Ryan Wesley Routh, suspect in possible Trump assassination attempt on Florida golf course |url=https://cbsnews.com/news/trump-assassination-attempt-investigation-ryan-wesley-routh-florida/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916170755/https://www.cbsnews.com/news/trump-assassination-attempt-investigation-ryan-wesley-routh-florida/ |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |publisher=[[CBS News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last= |first= |title=Trump assassination attempt: Who is suspect Ryan Routh? |url=https://aljazeera.com/news/2024/9/16/trump-assassination-attempt-who-is-suspect-ryan-routh |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916164847/https://www.aljazeera.com/news/2024/9/16/trump-assassination-attempt-who-is-suspect-ryan-routh |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=Al Jazeera |publisher=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

සැප්තැම්බර් මස 16 වන දින FBI විසින් ලබා දුන් යාවත්කාලීනයේ සඳහන් වූයේ රූත් ඔහුගේ ආයුධයෙන් වෙඩි තබා නොමැති බව යි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 15, 2024 |title=Trump Safe After Shooting Reported at His Golf Course |url=https://nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-golf-course.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915192534/https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-golf-course.html |archive-date=September 15, 2024 |access-date=September 15, 2024 |website=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 15, 2024 |title=Trump is safe following shooting at Florida golf course; suspect detained |url=https://cnn.com/2024/09/15/politics/donald-trump-safe-shots/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915183926/https://www.cnn.com/2024/09/15/politics/donald-trump-safe-shots/index.html |archive-date=September 15, 2024 |access-date=September 15, 2024 |website=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CBS News&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Breen |first=Kerry |last2=Schecter |first2=Anna |date=September 16, 2024 |title=What's known about Ryan Wesley Routh, suspect in possible Trump assassination attempt on Florida golf course |url=https://cbsnews.com/news/trump-assassination-attempt-investigation-ryan-wesley-routh-florida/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916170755/https://www.cbsnews.com/news/trump-assassination-attempt-investigation-ryan-wesley-routh-florida/ |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |publisher=[[CBS News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
රවුත් 1966 වර්ෂයේ&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=Suspect in Trump Assassination Attempt Is 58-Year-Old Ryan Routh |url=https://www.yahoo.com/news/suspect-trump-incident-58-old-232858632.html?guccounter=1&amp;guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&amp;guce_referrer_sig=AQAAAIVN9wY0r0CkhKRM0HnoIuUky5RiGgeaP2naY2yAuKeI3sNeFuCvv3Zrj5WG8r0VPfZ5dxH_yw8CunzxasDtinOvj1_Q7dmxJPZ7p1ghEA6OPCkq0-aD64_X1p0tzkczi8mIhd3Cr7DGC7wAVLwYw3-lm0y_EAANf_MlFTwejbA7 |access-date=September 18, 2024 |website=Yahoo News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; හි උතුරු කැරොලිනාවේ ගිල්ෆෝර්ඩ් ප්‍රාන්තයේ උපත ලැබීය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-suspect-routh.html|title=Suspected Gunman Said He Was Willing to Fight and Die in Ukraine|last=Adam Goldman|date=September 15, 2024|work=The New York Times|access-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916044405/https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-shooting-suspect-routh.html|archive-date=September 16, 2024|last2=Thomas Gibbons-Neff|last3=Glenn Thrush|last4=Najim Rahim}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් ඔහු ග්‍රීන්ස්බෝරෝ හි පදිංචිව සිටි&lt;ref name=&quot;News and Record-2024&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=What Greensboro life was like for Ryan Routh, suspect in Trump assassination attempt |url=https://greensboro.com/news/local/crime-courts/ryan-wesley-routh-life-greensboro-north-carolina/article_518d3ccc-7462-11ef-961e-072c1c4b5b33.html |website=News and Record |language=en}}&lt;/ref&gt; 1995 වර්ෂයේහි අධ්‍යයන වාර දෙකක් සඳහා උතුරු කැරොලිනා A&amp;amp;amp;T රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://abc45.com/news/local/suspected-trump-gunman-has-multiple-ties-to-guilford-county-ryan-routh-president-shooting-truecrime-northcarolina-latest-details|title=Suspected Trump gunman has multiple ties to Guilford County|last=Stratta|first=Peter|date=September 16, 2024|work=WXLV|access-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916164851/https://abc45.com/news/local/suspected-trump-gunman-has-multiple-ties-to-guilford-county-ryan-routh-president-shooting-truecrime-northcarolina-latest-details|archive-date=September 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; පසුව ඔහු යුනයිටඩ් රූෆින් සමාගම&lt;ref name=&quot;News and Record-2024&quot; /&gt; සෙවිලි ව්‍යාපාරයක් පවත්වාගෙන ගියේ ය.

1991 වර්ෂයේ දී රවුත් දූෂකයෙකු යැයි සැක කරන අයෙකු සමඟ සටන් කර ලුහුබැඳ ගියේ ය. සැකකරුට මුහුණ දීම සඳහා, ඔහු &quot;සුපිරි පුරවැසියෙකු&quot; ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වූ අතර ජාත්‍යන්තර පොලිස් සංගම් සංගමයේ ග්‍රීන්ස්බෝරෝ පරිච්ඡේදය විසින් &quot;නීතිය බලාත්මක කිරීමේ ඔස්කාර් සම්මානය&quot; ප්‍රදානය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://greensboro.com/article_d76ccec9-b1cf-5618-aa7c-46a0a25d1d01.html|title=Police Organization Honors 'Super Citizen'|last=Woodall|first=Bernie|date=August 26, 1991|work=News and Record}}&lt;/ref&gt;

2018 වර්ෂයේ දී ඔහු හවායි හි Kaʻaʻa වෙත පදිංචියට ගියේ ය. එහි දී ඔහු තම පුතා සමඟ මඩු ඉදිකිරීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේ ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916004117/https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=AP News |language=en |quote=Records show Routh, 58, lived in North Carolina for most of his life before moving in 2018 to Kaaawa, Hawaii, where he and his son operated a company building sheds, according to an archived version of the webpage for the business.}}&lt;/ref&gt;

== අපරාධ හැසිරීම ==
2002 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් මස 15-16 දිනවල, රූත් ගිනි අවියක් ළඟ තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු විය; නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන නිලධාරියෙකුට ප්‍රතිරෝධය දැක්වීම, ප්‍රමාද කිරීම සහ බාධා කිරීම සහ පොලීසිය සමඟ පැය තුනක නැවතුමකින් පසු බලපත්‍රය අවලංගු කර රිය පැදවීම. රිය පැදවීමේදී ඔහුව ඇදගෙන ගිය අතර, රථවාහන නැවැත්වීමේදී ඔහු තුවක්කුවකට අත තබා අසල පිහිටි ව්‍යාපාරයකට රිය පැදවූ අතර එහිදී ඔහු ඇතුළට අවහිර කළේ ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916164128/https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Newsweek&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Henderson |first=Barney |last2=Lewis |first2=Kaitlin |date=September 15, 2024 |title=Ryan Wesley Routh, would-be Trump assassin, fought in Ukraine, supports war |url=https://www.newsweek.com/donald-trump-suspect-shooting-assassination-attempt-west-palm-beach-1954191 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916002529/https://www.newsweek.com/donald-trump-suspect-shooting-assassination-attempt-west-palm-beach-1954191 |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=Newsweek |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=December 16, 2002 |title=MAN WITH GUN BARRICADES SELF INSIDE BUSINESS |url=https://greensboro.com/article_3006b4f9-9370-5b08-a54e-46c87faf6cbe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915233845/https://greensboro.com/article_3006b4f9-9370-5b08-a54e-46c87faf6cbe.html |archive-date=September 15, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=Greensboro News and Record |language=en}}&lt;/ref&gt;

2003 වර්ෂයේ දී, බලපත්‍රයක් නොමැතිව රිය පැදවීම, සඟවා ගත් ආයුධයක් රැගෙන යාම සහ පහර දීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුට දඬුවම් නියම විය. 2010 වර්ෂයේ දී ඔහු සොරකම් කළ භාණ්ඩ ළඟ තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරු විය. මේ සෑම චෝදනාවක් සඳහාම ඔහුට පරිවාස කාලයක් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;Fox 8&quot;&gt;{{Cite news|url=https://myfox8.com/news/north-carolina/greensboro/trump-shooting-attempt-suspect-had-lengthy-criminal-history-in-north-carolina-records-show/|title=Greensboro neighbor describes man accused of attempting Trump assassination, says 'a lot of people were afraid of him'|last=Mikkelsen|first=Emily|date=September 15, 2024|work=Fox 8|access-date=September 15, 2024|last2=Skipper|first2=Elijah|last3=Melrose|first3=Justyn|archive-date=September 17, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917012254/https://myfox8.com/news/north-carolina/greensboro/trump-shooting-attempt-suspect-had-lengthy-criminal-history-in-north-carolina-records-show/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ට්‍රම්ප් ජාත්‍යන්තර ගොල්ෆ් ක්ලබ් සිද්ධිය ==
[[ගොනුව:Body Camera Footage of Ryan Wesley Routh's Arrest (X60AA035X).webm|thumb| 2024 සැප්තැම්බර් 15 වන දින ඝාතනයට තැත් කිරීමෙන් පසු රවුත් අත්අඩංගුවට ගත් පොලිස් ශරීර කැමරා දර්ශන]]
2024 වර්ෂයේ සැප්තැම්බර් මස 15 වැනි දින පෙ.ව. 2:00 ට, රූත් ට්‍රම්ප්ගේ ගොල්ෆ් පිටියේ ස්ථානයක් ගත් බව කියනු ලැබේ. පසුව ඔහු පස්වරු 1.31 ට දැකගත හැකි විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/09/16/donald-trump-shooting-ukraine-activist-latest-updates/|title=Donald Trump assassination attempt live: Suspect in Trump assassination attempt lay in wait for 12 hours|date=September 16, 2024|work=The Telegraph|access-date=September 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; පසුව, විභව සැකකරු ලෙස රවුත් අත්අඩංගුවට ගෙන පසුව වැරදි දෙකක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල විය: වරදකරුවෙකු විසින් ගිනි අවියක් සන්තකයේ තබා ගැනීම සහ අනුක්‍රමික අංකය ඉවත් කරන ලද ගිනි අවියක් සන්තකයේ තබා ගැනීම.&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Picheta |first=Rob |last2=Yeung |first2=Rob |last3=Rebane |first3=Teele |last4=Harvey |first4=Lex |date=September 16, 2024 |title=What we know about Ryan Wesley Routh, the suspect in the apparent second Trump assassination attempt |url=https://www.cnn.com/2024/09/16/us/ryan-routh-trump-what-we-know-intl-hnk/index.html |access-date=September 16, 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; සම්පූර්ණ විමර්ශනය තෙක් අමතර චෝදනා ඉදිරිපත් කළ හැකි ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Perez |first=Evan |last2=Lybrand |first2=Holmes |last3=Williams |first3=Michael |last4=Cole |first4=Devan |date=September 16, 2024 |title=Suspect in apparent assassination attempt of Trump charged, may have been lying in wait for nearly 12 hours |url=https://www.cnn.com/2024/09/16/politics/trump-assassination-court-developments/index.html |access-date=September 16, 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහුව අත්අඩංගුවට ගත් දිනයේ ඔහු තම නීතිඥවරයා සමඟ සිනහවෙමින් සිනාසෙනු දක්නට ලැබිණි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/09/16/ryan-routh-suspect-in-assassination-attempt-on-trump-laughs/|title=Suspect in Trump assassination attempt laughs in court|last=Coen|first=Susie|date=September 16, 2024|work=The Telegraph|access-date=September 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහු අත්අඩංගුවට ගත් අවස්ථාවේ දර්ශන ද මහජනතාවට නිකුත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cbsnews.com/news/trump-assassination-attempt-bodycam-suspect-ryan-routh-arrested/|title=Bodycam video shows arrest of suspect in apparent Trump attempted assassination|last=Smith|first=Stephen|date=September 16, 2024|work=CBS News|access-date=September 16, 2024}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන කටයුතු ==
2020 වර්ෂයේ දී ඔහුගේ [[ට්විටර්]] ගිණුමේ පළ කිරීම් වලට අනුව, රූත් වසර ගණනාවක් පුරා දේශපාලන අදහස් වෙනස් කරමින් ප්‍රකාශ කර ඇත. ඔහු 2016 වර්ෂයේ දී ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ඔහුගේ &quot;තේරීම&quot; බවට පත් කළ බව රවුත් පැවසූ නමුත් 2020 වර්ෂය වන විට ඔහු තම අතෘප්තිය ප්‍රකාශ කළේ, &quot;ඔබ නැති වූ විට මම සතුටු වනු ඇත&quot; යනුවෙනි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=Suspect in Donald Trump assassination attempt may have been 'politically motivated' ADL says |url=https://www.jpost.com/international/article-820281 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916100446/https://www.jpost.com/international/article-820281 |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 17, 2024 |title=Officials: Suspect in assassination attempt on Trump isn't Republican Fact check |url=https://www.usatoday.com/story/news/factcheck/2024/09/17/ryan-wesley-routh-not-registered-republican-fact-check/75254525007/ |website=USA Today}}&lt;/ref&gt; ඡන්ද වාර්තා පෙන්නුම් කළේ රූත් 2016 වර්ෂයේ දී නොපැමිණි ඡන්දයක් ඉල්ලා සිටි නමුත් ඇත්ත වශයෙන්ම ඡන්දය ප්‍රකාශ නොකළ බව යි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=Contrary To Online Claims, Trump Suspect Is Registered Independent Voters |url=https://www.barrons.com/news/contrary-to-online-claims-trump-suspect-is-registered-independent-voter-200019a6 |website=Barron's |agency=AFP}}&lt;/ref&gt; ස්වයං-ප්‍රකාශිත [[ඊ-පොත්|විද්‍යුත් පොතක]] ( ''යුක්‍රේනයේ ජයග්‍රහණය කළ නොහැකි යුද්ධය: ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මාරාන්තික දෝෂය, ලෝක අත්හැරීම සහ ගෝලීය පුරවැසියා-තායිවානය, ඇෆ්ගනිස්ථානය, උතුරු කොරියාව සහ මනුෂ්‍යත්වයේ අවසානය'' )&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Picheta |first=Rob |last2=Yeung |first2=Rob |last3=Rebane |first3=Teele |last4=Harvey |first4=Lex |date=September 16, 2024 |title=What we know about Ryan Wesley Routh, the suspect in the apparent second Trump assassination attempt |url=https://www.cnn.com/2024/09/16/us/ryan-routh-trump-what-we-know-intl-hnk/index.html |access-date=September 16, 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; 2023 වර්ෂයේ දී, ඔහු ප්‍රකාශ කළ පෙර ගැන ලිවී ය. &quot;මම වැරදි ලෙස විනිශ්චය කර දරුණු වැරැද්දක් කළ බව කීමට තරම් මම මිනිසෙක්&quot; යනුවෙන් ප්‍රකාශ කිරීමෙන් ට්‍රම්ප්ට සහාය වීම. ඔහු තවදුරටත් ලිවීය, &quot;විනිශ්චයේ එම වරදට ට්‍රම්ප් මෙන්ම මා ද ඝාතනය කිරීමට ඔබට නිදහස තිබේ&quot;. අදාළ ඡේදය විශේෂයෙන් ඉරාන රජය වෙත යොමු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gerstein |first=Josh |date=September 16, 2024 |title=North Carolina man charged in Trump incident may have waited near his golf course for nearly 12 hours |url=https://www.politico.com/news/2024/09/16/ryan-routh-trump-assassination-gun-charges-00179308 |access-date=September 16, 2024 |website=Politico}}&lt;/ref&gt;

රවුත් 2020 වර්ෂයේ දී බර්නි සැන්ඩර්ස්ට සහාය දැක්වූ අතර, [[ජෝ බයිඩන්]] &quot; නිදිමත ජෝ &quot; ලෙස විවේචනය කළේ ය. ඔහුගේ දේශපාලන ස්ථාවරය 2024 වර්ෂයේ දී තව දුරටත් විකාශනය වූ අතර, එහිදී ඔහු Biden ටැග් කරමින් පෝස්ට් එකකින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ගැන කනස්සල්ල පළ කළ අතර, ඔහුගේ ප්‍රචාරක සටන් පාඨය &quot;ඇමරිකාව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව සහ නිදහස්ව තබා ගන්න&quot; විය යුතු බව ඔහුට පැවසී ය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/us/what-we-know-about-reported-suspect-behind-apparent-trump-assassination-attempt-2024-09-16/|title=Ryan Routh: What we know about suspect in Trump assassination attempt|last=Brooks|first=Brad|date=September 16, 2024|work=Reuters|access-date=September 16, 2024}}&lt;/ref&gt; 2020 වර්ෂයේ දී, ඔහු තුල්සි ගැබාර්ඩ්ට ද සහාය දැක්වීය, පොලිස් විෂමාචාරය පිළිබඳ විධායක නියෝගයක් ඉල්ලා සිටියේ ය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wptv.com/news/trump/ryan-wesley-routh-what-we-know-about-suspect-in-trump-assassination-attempt-in-palm-beach-county|title=Ryan Wesley Routh: What we know about suspect in Trump assassination attempt in Palm Beach County|date=September 16, 2024|work=WPTV News Channel 5 West Palm|access-date=September 16, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240916031106/https://www.wptv.com/news/trump/ryan-wesley-routh-what-we-know-about-suspect-in-trump-assassination-attempt-in-palm-beach-county|archive-date=September 16, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; සහ ඔහු ඩිමොක්‍රටික් අරමුදල් රැස් කිරීමේ වේදිකාවක් වන ActBlue වෙත කුඩා පරිත්‍යාග කිහිපයක් කළේය, 2019 වර්ෂයේ සහ 2020 වර්ෂයේ දී 19 වතාවක් ඩොලර් 1 සිට $25 දක්වා වූ මුදලින් දායක විය. ෆෙඩරල් මැතිවරණ කොමිසම විසින්,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=Man in custody after Trump golf club incident was once convicted of possessing a machine gun |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/ryan-routh-custody-trump-golf-club-incident-rcna171225 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916042116/https://www.nbcnews.com/news/us-news/ryan-routh-custody-trump-golf-club-incident-rcna171225 |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt; 2024 වර්ෂයේ මුල් භාගය වන විට, ඔහු රිපබ්ලිකන් ප්‍රාථමිකය සඳහා [[නිකී හේලි]] සහ විවේක් රාමස්වාමි ටිකට් පතක් යෝජනා කළේ ය. 2024 වර්ෂයේ දී, ඔහු උතුරු කැරොලිනාවේ ගිල්ෆෝර්ඩ් ප්‍රාන්තයේ ඩිමොක්‍රටික් ප්‍රාථමිකයේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළේ ය.&lt;ref name=&quot;Fox 8&quot;/&gt; රවුත් 2019 වර්ෂයේ සිට [[ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය (එක්සත් ජනපදය)|ඩිමොක්‍රටික්]] හේතූන් සඳහා අතිරේකව ඩොලර් 140 පරිත්‍යාග කර ඇති අතර ස්වාධීන ඡන්දදායකයෙකු ලෙස උතුරු කැරොලිනාවේ ලියාපදිංචි වී ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Licon |first=Adriana |date=September 15, 2024 |title=5 things to know about the apparent assassination attempt on Trump at one of his golf courses |url=https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916004117/https://apnews.com/article/trump-assassination-attempt-what-to-know-564c56e167c3cdc6c50f6a2e91db9a6c |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;
[[රුසියානු-යුක්‍රේන යුද්ධය|රුසියාවට එරෙහි යුද්ධයේ දී]] [[යුක්රේනය|යුක්රේනයට]] විදේශීය සොල්දාදුවන් බඳවා ගැනීමට උපකල්පිත උත්සාහයන් දැරූ බව Routh ඔහුගේ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්වල මෙන්ම 2022 වර්ෂයේ ''[[ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්|New York Times]]'', ''[[නිව්ස්වීක්|Newsweek Romania]]'' සහ ''Der Tagesspiegel'' සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡා වලදී කියා සිටියේ ය.&lt;ref name=&quot;Newsweek&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Henderson |first=Barney |last2=Lewis |first2=Kaitlin |date=September 15, 2024 |title=Ryan Wesley Routh, would-be Trump assassin, fought in Ukraine, supports war |url=https://www.newsweek.com/donald-trump-suspect-shooting-assassination-attempt-west-palm-beach-1954191 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916002529/https://www.newsweek.com/donald-trump-suspect-shooting-assassination-attempt-west-palm-beach-1954191 |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=Newsweek |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=June 14, 2022 |title=EXCLUSIV Recrutor pentru Legiunea Internațională: Vă încurajez să veniți și să luptați în Ucraina {{!}} Newsweek Romania |url=https://newsweek.ro/international/exclusiv-recrutor-pentru-legiunea-internationala-va-incurajez-sa-veniti-si-sa-luptati-in-ucraina |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915221037/https://newsweek.ro/international/exclusiv-recrutor-pentru-legiunea-internationala-va-incurajez-sa-veniti-si-sa-luptati-in-ucraina |archive-date=September 15, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=newsweek.ro |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/ich-drucke-den-abzug-gern-tagesspiegel-reporter-traf-den-mann-der-trump-erschiessen-wollte-12377342.html|title=&quot;Ich drücke den Abzug gern&quot;: Tagesspiegel-Reporter traf den Mann, der Trump erschießen wollte|last=Leber|first=Sebastian|date=September 16, 2024|work=[[Der Tagesspiegel]]|access-date=September 17, 2024|language=German|trans-title=&quot;I would love to pull the trigger&quot; - Tagesspiegel reporter met the man who wanted to shoot Trump}}&lt;/ref&gt; [[ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්|නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පතට]] ප්‍රකාශ කරන අතරතුර, රූත් යුක්‍රේනයේ සටන් කළ බව&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Henderson |first=Barney |last2=Lewis |first2=Kaitlin |date=September 15, 2024 |title=Ryan Wesley Routh, would-be Trump assassin, fought in Ukraine, supports war |url=https://www.newsweek.com/donald-trump-suspect-shooting-assassination-attempt-west-palm-beach-1954191 |access-date=September 16, 2024 |website=Newsweek |language=en}}&lt;/ref&gt; ඇති බව [[නිව්ස්වීක්]] වාර්තා කළේ ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gibbons-Neff |first=Thomas |date=September 15, 2024 |title=New York Times Reporter Revisits Earlier Interview With Suspect at Trump Golf Course |url=https://www.nytimes.com/2024/09/15/us/politics/trump-routh-ukraine-interview.html |access-date=September 18, 2024 |website=New York times |language=en}}&lt;/ref&gt; රුසියාවේ පූර්න පරිමාණ ආක්‍රමණයෙන් පසු මාස කිහිපය තුළ හමුදාවට බැඳීමට තමා යුක්රේනයට පියාසර කළ නමුත් ඔහු යුධ පිටියට &quot;පරමාදර්ශී අපේක්ෂකයෙකු&quot; නොවන බව දැනගත්තේ ඔහු මැද සිටි නිසා බව කියෙව්හි රුමේනියානු වාර්තාකරුවෙකු සමඟ 2022 වර්ෂයේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී රවුත් පැවසීය. - 50 ගණන්වල හමුදා අත්දැකීම් නොමැතිව. පසුව 2022 වර්ෂයේ දී, රවුත් සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී කියා සිටියේ ඔහු හමුදා සේවය සඳහා ප්‍රතික්ෂේප වූ පසු, ඔහු යුක්රේන හමුදාව සඳහා ස්වේච්ඡා සොල්දාදුවන් බඳවා ගැනීමට පටන් ගත් බව යි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Pinho |first=Faith E. |last2=Nelson |first2=Laura J. |last3=Winton |first3=Richard |date=September 16, 2024 |title=Trump assassination attempt suspect said he had hoped to fight in Ukraine |url=https://www.latimes.com/politics/story/2024-09-15/trump-golf-club-gun-suspect-ryan-routh-social-media-posts-ukraine |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916034946/https://www.latimes.com/politics/story/2024-09-15/trump-golf-club-gun-suspect-ryan-routh-social-media-posts-ukraine |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &quot;යුක්රේනය සමඟ වැඩ කිරීම බොහෝ විට දුෂ්කර ය, ඔවුන් බිය වන්නේ කවුරුන් හෝ සෑම කෙනෙකුම රුසියානු ඔත්තුකරුවන් වේ යැයි බියෙන් සිටින&quot; බව ''සෙමාෆෝ'' ප්‍රකාශනයට ප්‍රකාශ කරමින් විදේශ සටන්කාමීන් පිළිගැනීම සඳහා යුක්‍රේනයට මාර්ග බාධක ගැන රූත් පැමිණිලි කළේ ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=Man in custody after Trump golf club incident was once convicted of possessing a machine gun |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/ryan-routh-custody-trump-golf-club-incident-rcna171225 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916010405/https://www.nbcnews.com/news/us-news/ryan-routh-custody-trump-golf-club-incident-rcna171225 |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=[[NBC News]] |language=en}}&lt;/ref&gt; රූත් රූගත කරන ලද්දේ 2022 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේ Kyiv හි නිදහස් චතුරශ්‍රයේ පැවති විරෝධතාවක දී ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Norton |first=Tom |date=September 16, 2024 |title=Fact Check: Was Trump assassination suspect Ryan Routh in BlackRock ad? |url=https://www.newsweek.com/ryan-routh-donald-trump-assassination-attempt-blackrock-ad-1954344 |website=Newsweek}}&lt;/ref&gt;

යුක්රේනයේ ජාත්‍යන්තර ලෙජියන් හි හිටපු ස්වේච්ඡා සේවිකාවක් වන එව්ලින් අශෙන්බ්‍රෙන්නර්, රයන් වෙස්ලි රවුත් යුක්‍රේන සංවිධානයට බඳවා ගත් බවට කරන ප්‍රකාශයන් සම්බන්ධයෙන් රයන් වෙස්ලි රවුත් &quot;මුළාවන්නා&quot; සහ &quot;බොරුකාරයෙකු&quot;ලෙස හංවඩු ගසා ඇත. ලෙජියන් හෝ යුක්රේන සන්නද්ධ හමුදා&quot;. Aschenbrenner Routh ගැන පැවසුවේ &quot;ඔහු සටන්කාමී විය. ඔහු තර්කානුකූල විය. මූලික හමුදා ප්‍රතිපත්ති අවබෝධ කර ගැනීම ඔහු නැවත නැවතත් ප්‍රතික්ෂේප කළේය&quot;, තවදුරටත් &quot; මහිමාන්විතභාවය පිළිබඳ මිත්‍යාවන් තිබූ අතර [ඔහු] යථාර්ථයෙන් බෙහෙවින් විසන්ධි විය&quot;. යුක්රේනයේ ආරක්‍ෂාව සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර හමුදාව ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ රූත් “කිසිම හැකියාවකින්” එයට “කවදාවත් කොටසක්, සම්බන්ධ වී හෝ සම්බන්ධ නොවූ” බව යි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=van Brugen |first=Isabel |date=September 16, 2024 |title=Exclusive: Ryan Wesley Routh &quot;delusional and a liar'—Ukraine volunteer |url=https://www.newsweek.com/ryan-wesley-routh-trump-assassination-ukraine-recruiter-1954348 |access-date=September 16, 2024 |website=Newsweek |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Ryan Routh: What we know about Trump assassination attempt suspect |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3611zjjnd2o |access-date=September 17, 2024 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Hjelmgaard |first=Dan Morrison, Rick Jervis and Kim |title=Alleged Trump gunman had 'delusions of grandeur' in Ukraine, former recruiter says |url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2024/09/16/ryan-routh-trump-guman-ukraine/75250770007/ |access-date=September 17, 2024 |website=USA TODAY |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

රවුත් තායිවානයට සහාය දක්වන බව ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, ඔහුගේ ස්වයං-ප්‍රකාශිත පාඨයේ එහි දේශපාලන තත්ත්වය සාකච්ඡා කර චීනයෙන් දිවයින ආරක්ෂා කිරීමට ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීමක් ඉල්ලා සිටියේ ය.&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Picheta |first=Rob |last2=Yeung |first2=Rob |last3=Rebane |first3=Teele |last4=Harvey |first4=Lex |date=September 16, 2024 |title=What we know about Ryan Wesley Routh, the suspect in the apparent second Trump assassination attempt |url=https://www.cnn.com/2024/09/16/us/ryan-routh-trump-what-we-know-intl-hnk/index.html |access-date=September 16, 2024 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; 2023 වර්ෂයේ දී ඔහුගේ [[ට්විටර්]] ගිණුමේ විවිධ පෝස්ට් වලට අනුව, රූත් හයිටි ජාතික පොලිසිය ටැග් කර &quot;හයිටි ජාතික පොලිසියට ලාභ වැටුප් යටතේ සේවය කිරීමට කැමති&quot; [[නේටෝ]] පුහුණු ඇෆ්ගන් සොල්දාදුවන් දහස් ගණනක් සිටින බව ප්‍රකාශ කළේ ය.&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/sep/15/trump-florida-shooter-suspect-son-ukraine|title=Son of suspect speaks after apparent Trump assassination attempt in Florida|last=Vargas|first=Ramon Antonio|date=September 16, 2024|work=The Guardian|access-date=September 16, 2024|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Telegraph&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=September 16, 2024 |title=Ryan Wesley Routh: The assassination suspect who flew to Ukraine and urged Americans to join him |url=https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/09/16/ryan-wesley-routh-58-ukraine-supporter-hawaii/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916085822/https://www.telegraph.co.uk/us/news/2024/09/16/ryan-wesley-routh-58-ukraine-supporter-hawaii/ |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=The Telegraph |language=en}}&lt;/ref&gt; ගුවන් ගමන් බලපත්‍ර සහිත සොල්දාදුවන් 1,000ක් පියාසර කිරීමට සූදානම්ව සිටින බවද ඔහු කියා සිටියේ ය.&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The Telegraph&quot; /&gt;

සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්වල වෙනත් පළ කිරීම් [[කොවිඩ්-19]] කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් ප්‍රවර්ධනය කළේ ය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Brennan |first=David |last2=Looft |first2=Chris |title=Ryan Wesley Routh: What we know about suspect in Trump 'attempted assassination' |url=https://abcnews.go.com/US/suspect-trump-attempted-assassination-ryan-wesley-routh/story?id=113720624 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916170501/https://abcnews.go.com/US/suspect-trump-attempted-assassination-ryan-wesley-routh/story?id=113720624 |archive-date=September 16, 2024 |access-date=September 16, 2024 |website=ABC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== මේකත් බලන්න ==

* [[තෝමස් මැතිව් කෲක්ස්]]
* [[එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඝාතන උත්සාහයන් සහ කුමන්ත්‍රණ ලැයිස්තුව]]

== මූලාශ්‍ර ==

[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1966 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>67ne1jxk3513gxujjxeld8ptkvy8nag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S/Status</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177795</id>
    <revision>
      <id>802609</id>
      <parentid>801187</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>vandal</comment>
      <origin>802609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6" sha1="02za1zs8f5euhr4xwl7re9sy5jschyu" xml:space="preserve">vandal</text>
      <sha1>02za1zs8f5euhr4xwl7re9sy5jschyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S/defcon</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177842</id>
    <revision>
      <id>802608</id>
      <parentid>802352</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>upd</comment>
      <origin>802608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="p1u1xgj75bu3sqqxmg2g7ary665u85j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Vandalism information|prefix=User:IDB.S/}}&lt;/noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Mbox
| name = name of the template
| demospace = other
| type  = delete
| image = [[File:Cmbox_deletion.png|40px]]
| imageright = none
| style=CSS values
| textstyle=CSS values
| text  = මෙම පිටුව මකා දැමීමෙන් වළකින්න. &lt;br/&gt; &lt;small&gt;මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.&lt;/small&gt;
| small = none
| smallimage = none
| smallimageright = none
| smalltext  = මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.
| plainlinks = yes
}}
&lt;/noinclude&gt;
{{#switch: {{{1}}}
              | level = 5
              | sign = 03:21, 2026 ඔක්තෝබර් 27 (UTC)
              | info = පෙ.ව. 08.51 (SLST) [[User:IDB.S|IDB.S]]ට අනුව
            }}</text>
      <sha1>p1u1xgj75bu3sqqxmg2g7ary665u85j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:CeylonChingu</title>
    <ns>2</ns>
    <id>180950</id>
    <revision>
      <id>802622</id>
      <parentid>799694</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>802622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6781" sha1="4v54j78kchzveupeo00qjcoqjkq84nt" xml:space="preserve">

 [[ගොනුව:WM26 - Community Lightning talk series I (03).jpg|thumb|'''WM26 Paris - Community Lightning talk series I''']]
 
[https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=63965437 EN userpage and COI] 

=== List of articles: ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Medical'''
|'''People'''
|'''Misc.'''
|-
|[[අවධානය අඩු අධි ක්‍රියාකාරීත්වයේ ආබාධය]]
|[[ජිමින්]]
|[[ජින්නා ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ]]
|-
|[[එන්ඩොමෙට්‍රියෝසියාව]]
|[[RM (රැප් ගායක)]]
|[[ලීඩර්]]
|-
|[[ක්රෝන්ගේ රෝගය]]
|[[ජන්ග්කුක්]]
|[[ජීවිතේ ලස්සනයි]]
|-
|[[නොරො වෛරස්]]
|[[V (ගායක)]]
|[[සදහටම ඔබ මගේ]]
|-
|[[සෝරියාසිස්]]
|[[එස්. ඩබ්ලිව්. කස්තුරිරත්න]]
|[[කරච්චිය]]
|-
|[[කෙටමින්]]
|[[ආර්.එම්. (රැප් ගායක)]]
|[[බීටීඑස්]]
|-
|[[සීමාසන්න පෞරුෂත්ව ආබාධය]]
|[[උද්දික ප්‍රේමරත්න]]
|
|-
|[[ගර්භණී සමයේදී ඇතිවන කැසීම]]
|[[ජින්]]
|
|-
|[[ඇසිටිල්සිස්ටීන්]]
|[[ලානා ඩෙල් රේ]]
|
|-
|[[එතන්බුටෝල්/අයිසෝනියාසිඩ්/රයිෆැම්පිසින්]]
|[[සුගා (රැප් ගායකයා)]]
|
|-
|[[සුවොරෙක්සන්ට්]]
|
|
|-
|[[බෙසිෆ්ලොක්සසින්]]
|
|
|-
|[[ට්‍රයැම්සිනොලෝන් හෙක්සැසිටොනයිඩ්]]
|
|
|-
|[[ඩුෂෙන් පේශි දුස්තර්පණය]]
|
|
|-
|[[පෙමිරොලාස්ට්]]
|
|
|-
|[[මෙට්‍රොනිඩසෝල්]]
|
|
|-
|[[ෆෙරස් ලුණු/ෆෝලික් අම්ලය]]
|
|
|-
|[[ඩිමර්කැප්‍රෝල්]]
|
|
|-
|[[එන්ඩොමෙට්‍රියෝසිස්]]
|
|
|-
|[[අවධානය අඩු කිරීමේ අධි ක්‍රියාකාරීත්වයේ ආබාධය]]
|
|
|-
|[[ඔටිසම්]]
|
|
|-
|[[ඉබුප්‍රොෆෙන්]]
|
|
|-
|[[සමාජ විරෝධී පෞරුෂ ආබාධය]]
|
|
|-
|[[බයිපෝල අක්‍රමිකතාව]]
|
|
|-
|[[පිරොක්සිකැම්]]
|
|
|-
|[[ඩිලොක්සැනයිඩ්]]
|
|
|-
|[[නිපා වෛරස් ආසාදනය]]
|
|
|-
|[[හොජ්කින් ලිම්ෆෝමියාව]]
|
|
|-
|[[ෆොමෙපිසෝල්]]
|
|
|-
|[[මහා බඩවැල් සහ ගුද මාර්ග පිළිකාව]]
|
|
|-
|[[ඔක්සිටෝසින්]]
|
|
|-
|[[සෝඩියම් තයෝපෙන්ටල්]]
|
|
|-
|[[පර්ෆ්ලෝරෝහෙක්සිලොක්ටේන්]]
|
|
|-
|[[ස්ටිෆ් පර්සන් සින්ඩ්‍රෝමය]]
|
|
|-
|[[ඇෆමෙලනොටයිඩ්]]
|
|
|-
|[[රොටිගොටීන්]]
|
|
|-
|[[ලෙවී දේහ සහිත ඩිමෙන්ෂියාව]]
|
|
|-
|[[ඇස්පිරින්]]
|
|
|-
|[[රස්බියුරිකේස්]]
|
|
|-
|[[කැල්සිපොට්‍රියෝල්]]
|
|
|-
|[[ඒලර්ස්-ඩැන්ලොස් සහලක්ෂණ]]
|
|
|-
|[[රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්]]
|
|
|-
|[[වකුගඩු සින්ඩ්‍රෝමය සහිත හැන්ටා වයිරස රක්තපාත උණ]]
|
|
|-
|[[ඩොක්සිසයික්ලින්]]
|
|
|-
|[[ග්‍රේව්ස් රෝගය]]
|
|
|-
|[[ලොරසිපෑම්]]
|
|
|-
|[[ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය]]
|
|
|-
|[[හැන්ටා වයිරස පුඵ්ඵුසීය සින්ඩ්‍රෝමය]]
|
|
|-
|[[හැන්ටා වෛරස් ආසාදනය]]
|
|
|-
|[[අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
|
|
|-
|[[මෙසොතීලියෝමා]]
|
|
|-
|[[මෙතිල්ෆෙනිඩේට්]]
|
|
|-
|[[ක්ලොක්සසිලින්]]
|
|
|-
|[[WHO AWaRe (ප්‍රවේශය, නිරීක්ෂණය, සංචිතය) ප්‍රතිජීවක අත්පොත]]
|
|
|-
|[[රෝසුවස්ටැටින්]]
|
|
|-
|[[ගර්භණීභාවයේ සංකූලතා]]
|
|
|-
|[[බෙසිෆ්ලොක්සැසින්]]
|
|
|-
|[[රවිදාස්වීර්]]
|
|
|-
|[[ටැපිනරොෆ්]]
|
|
|-
|[[ආහාර පරිභෝජනයෙන් වැළකීමේ/සීමාකිරීමේ ආහාර අක්‍රමිකතාවය]]
|
|
|-
|[[යූරියා අඩංගු ක්‍රීම්]]
|
|
|-
|[[ප්ලාසොමයිසින්]]
|
|
|-
|[[Boderline Personality Disorder]]
|
|
|-
|[[නෙඩොක්‍රොමිල්]]
|
|
|-
|[[මාවකැම්ටෙන්]]
|
|
|-
|[[ආටිසුනේට්/මෙෆ්ලොක්වීන්]]
|
|
|-
|[[අයට්‍රොක්සික් අම්ලය]]
|
|
|-
|[[ප්ලෙකනටයිඩ්]]
|
|
|-
|[[ලයිම් රෝගය]]
|
|
|-
|[[බහු ක්ෂුද්‍රපෝෂක කුඩු]]
|
|
|-
|[[ලූපස්]]
|
|
|-
|[[ඩුචෙන් පේශි දුස්තර්පණය]]
|
|
|-
|[[නිදන් ගත පෙනහළු අවහිරවීමේ රෝගය]]
|
|
|-
|[[අයිසෝනියාසිඩ්/රයිෆැම්පිසින්]]
|
|
|-
|[[ග්ලයෝබ්ලාස්ටෝමා]]
|
|
|-
|[[ශීතාද රෝගය]]
|
|
|-
|[[දැඩි පුද්ගල සින්ඩ්‍රෝමය]]
|
|
|-
|[[ප්‍රොපොෆෝල්]]
|
|
|-
|[[ලෙට්‍රොසෝල්]]
|
|
|-
|[[ගුද මාර්ගයේ වේදනාව]]
|
|
|-
|[[ඔක්සැම්නික්වින්]]
|
|
|-
|[[ඇටෝල්ටිවිමාබ්/මැෆ්ටිවිමාබ්/ඔඩෙසිවිමාබ්]]
|
|
|-
|[[ප්‍රෂියානු නිල් (වෛද්‍ය භාවිතය)]]
|
|
|-
|[[කිරිබුරුල්ලේ ප්‍රදාහ රෝගය]]
|
|
|-
|[[ලෙවාමිසෝල්]]
|
|
|-
|[[ගලපටල ප්‍රතිධූලකය]]
|
|
|-
|[[එන්ඩොමෙට්රියෝසියාව]]
|
|
|-
|
|
|
|}</text>
      <sha1>4v54j78kchzveupeo00qjcoqjkq84nt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලානා ඩෙල් රේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181737</id>
    <revision>
      <id>802625</id>
      <parentid>748427</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>upd</comment>
      <origin>802625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12278" sha1="niyylzg9zo9yyxf30bq3bv6ugpy7o6v" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ලානා ඩෙල් රේ
| image = LanaDRPrimavera310524 (32 of 147) (53765476960) (cropped).jpg &lt;!-- Please do not change the image without consensus.--&gt;
| alt = Lana Del Rey smiling at a festival performance
| caption = 2024 දී ඩෙල් රේ
| native_name = Lana Del Rey
| native_name_lang = en
| birth_name = එලිසබෙත් වූල්රිජ් ග්‍රාන්ට්
| birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1985|6|21}}
| birth_place = නිව්යෝර්ක් නගරය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
| other_names = {{Hlist|ලනා ඩෙල් රේ|ලනා රේ ඩෙල් මාර්|ලිසී ග්‍රාන්ට්|මේ ජේලර්|ස්පාර්කල් ජම්ප් රෝප් ක්වීන්}}
| alma_mater = [[ෆෝඩ්හැම් විශ්ව විද්‍යාලය]] ([[කලා උපාධිය|BA]])
| occupation = {{hlist|ගායක|ගීත රචක}}&lt;!-- The goal is to highlight what she's known for, not give an exhaustive record of her abilities. Also please refrain from adding &quot;poet&quot; to her occupations. For more info, visit the talk page. When you add something here, It is a good practice to seek other's opinions first. --&gt;
| years_active = 2005–වර්තමානය
| notable_works = {{hlist|[[Lana Del Rey discography|Discography]]|[[List of Lana Del Rey live performances|live performances]]|[[List of songs recorded by Lana Del Rey|songs]]|[[List of unreleased songs recorded by Lana Del Rey|unreleased songs]]|[[Lana Del Rey videography|videography]]}}
| spouse = {{marriage|Jeremy Dufrene|2024}}&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2024-09-27|title=Lana Del Rey Marries Alligator Tour Guide Jeremy Dufrene in Louisiana Wedding|url=https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/lana-del-rey-marries-jeremy-dufrene-in-louisiana-wedding/|access-date=2024-09-27|website=US Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;
| awards = [[List of awards and nominations received by Lana Del Rey|Full list]]
| module = {{Infobox musical artist
| embed              = yes
| genre              = &lt;!-- Consensus was established in December 2019 and October 2022 to display four genres: alternative pop, baroque pop, dream pop, rock. Until 2019, when users discussed and reached a first consensus, there were several edit wars in this article: please discuss in the talk page before any genre change--&gt;{{Hlist|[[Alt-pop]]|[[baroque pop]]|[[dream pop]]|[[indie pop]]|[[Rock music|rock]]}}
| instrument         = Vocals&lt;!--- For instrument(s) that the artist is primarily known for using, per reliable sources. The instruments infobox parameter is not intended as a WP:COATRACK for every instrument the subject has ever used. If you think an instrument should be listed or removed, a discussion to reach consensus is needed first per: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_musical_artist#instrument.---&gt;
| label              = {{Hlist|{{nowrap|5 Points}}|Stranger|[[Polydor]]|[[Interscope]]&lt;!-- Reorganized to the order that the artist signed to. Polydor is a label distributed and operated Interscope.--&gt;}}
| website            = {{official URL}}
}}
| signature = Lana Del Rey signature.svg
| signature_size = 100px
}}

'''එලිසබෙත් වුල්රිජ් ග්‍රාන්ට්''' (උපත 1985 ජුනි 21), වෘත්තීයමය වශයෙන් ලානා ඩෙල් රේ ලෙස හැඳින්වෙන ඇමරිකානු ගායිකාවක් සහ ගීත රචිකාවියකි. ඇගේ සංගීතය, පොප් සහ 1950-1970 ගණන්වල [[ඇමරිකානා]] සංස්කෘති වල ආභාෂය සහ ප්‍රේමය පිළිබඳ මෙලන්කොලික් ගවේෂණය සඳහා ප්‍රසිද්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;all&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=[[Erlewine, Stephen Thomas]] |title=Lana Del Rey &amp;#124; Biography &amp; History |url=https://www.allmusic.com/artist/lana-del-rey-mn0002784799/biography |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160628023832/http://www.allmusic.com/artist/lana-del-rey-mn0002784799/biography |archive-date=June 28, 2016 |access-date=June 29, 2016 |publisher=[[AllMusic]]}}&lt;/ref&gt; ඇය, MTV වීඩියෝ සංගීත සම්මානයක්, MTV යුරෝපීය සංගීත සම්මාන තුනක්, බ්‍රිතාන්‍ය සම්මාන දෙකක්, බිල්බෝඩ් හි සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ කැපී පෙනෙන කාන්තාවන් සඳහා වන සම්මාන දෙකක් සහ චන්ද්‍රිකා සම්මානයක් ඇතුළු විවිධ සම්මාන ලබා ඇත. ඊට අමතරව ඇය, ග්‍රැමී සම්මාන එකොළහක් සහ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානයක් සඳහා නාමයෝජනා ලබා ඇත. ''&quot;21 වන සියවසේ වඩාත්ම බලගතු ගායිකාවන්-ගීත රචිකාවියන්ගෙන් කෙනෙකු&quot;'' ලෙස Variety විසින් ඔවුන්ගේ Hitmakers සම්මාන උළෙලේදී ඇයට ගෞරව ප්‍රධානය කරන ලදී. 2023 දී, ''රෝලිං ස්ටෝන්'' විසින්, ඔවුන්ගේ &quot;මෙතෙක් පැවති ශ්‍රේෂ්ඨතම ගායිකාවන් 200&quot; ලැයිස්තුවට ඇයව ඇතුළත් කළ අතර, ඔවුන්ගේ සහෝදර ප්‍රකාශනයක් වන [[එක්සත් රාජධානිය|එක්සත් රාජධානියේ]] රෝලිං ස්ටෝන් සඟරාව, ඇයව &quot;21 වන සියවසේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ඇමරිකානු ගීත රචිකාවිය&quot; ලෙස නම් කළේය.

[[නිව් යෝර්ක් (ප්‍රාන්තය)|නිව් යෝර්ක් ප්‍රාන්තයේ]] හැදී වැඩුණු ඩෙල් රේ, සංගීත වෘත්තියක් හැදෑරීම සඳහා 2005 දී [[නිව්යෝක් නගරය|නිව් යෝර්ක්]] නගරයට සංක්‍රමණය වන ලදී. ඇගේ ඉදිරි ගමන 2011 දී නිකුත් වූ ඇගේ &quot;වීඩියෝ ක්‍රීඩා&quot; ගීතයේ අති සාර්ථකත්වයත් සමඟ සිදු වූ අතර, එය පොලිඩෝර් සහ ඉන්ටර්ස්කෝප් සමඟ පටිගත කිරීමේ ගිවිසුමකට මග පෑදීය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2012/jan/21/lana-del-rey-pop|title=Lana Del Rey: The strange story of the star who rewrote her past|last=Harris|first=Paul|date=January 21, 2012|work=[[The Guardian]]|access-date=June 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160626140818/https://www.theguardian.com/music/2012/jan/21/lana-del-rey-pop|archive-date=June 26, 2016}}&lt;/ref&gt; ඇය, ඇගේ දෙවන ඇල්බමය වන බෝන් ටු ඩයි (2012) සමඟ තීරණාත්මක සහ වාණිජමය සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගත්තාය. එහි මනෝභාවයෙන් යුත්, [[හිප් හොප් සංගීතය|හිප් හොප්]] ශෛලියෙන් යුත් ශබ්දයක් ඇතුළත් වූ අතර, &quot;[[:en:Summertime_Sadness|මර්ටයිම් සැඩ්නස්]]&quot; නම් ස්ලීපර් හිට් ගීතය ඇතුලත් විය. මෙම ඇල්බමය ලොව පුරා එක් එක් රටවල ගීත දර්ශක ගණනාවකම ඉහළටම පැමිණි අතර, 2023 දී එක්සත් ජනපදයේ බිල්බෝඩ් 200 දර්ශකයේ සති 500 කට වඩා ගත කළ ඇල්බමය හිමි දෙවන කාන්තාව බවට පත්විය.

ඇයගේ විචාරක පැසසුමට ලක් වූ හයවන ඇල්බමය වන ''නෝමන් ෆකින් රොක්වෙල්!'' (2019), 62 වන වාර්ෂික ග්‍රැමී සම්මාන උළෙලේදී වසරේ ඇල්බමය සඳහා නම් කරන ලද අතර ''රෝලිං ස්ටෝන්'' විසින් &quot;මෙතෙක් පැවති ශ්‍රේෂ්ඨතම ඇල්බම 500&quot; අතරට ලැයිස්තුගත කරන ලදී. විචාරක පැසසුමට ලක් වූ &quot;A&amp;amp;W &quot; ගීතය ඇතුලත් ඩෙල් රේගේ නවවන ස්ටුඩියෝ ඇල්බමය වන ''ඩිඩ් යූ නෝ දට් දර්ස් අ ටනල් අන්ඩර් ඕෂන් බොලිවාර්ඩ්'' 2023 දී නිකුත් කරන ලද අතර, එය ''රෝලිං ස්ටෝන්'' විසින් &quot; මෙතෙක් පැවති ශ්‍රේෂ්ඨතම ගීත 500&quot; අතරට නම් කරන ලදී. එම වසරේම, ඈ බිල්බෝඩ් ග්ලෝබල් 200 දර්ශකයේ ඉහළම ජනප්‍රිය ගීත 20 අතරට එක් වූ &quot;සේ යෙස් ටු හෙවන්&quot; නිකුත් කළාය.

ඩෙල් රේ දෘශ්‍ය මාධ්‍ය වලට ශබ්ද පට සඳහා දායකත්වය ලබා දී ඇත; 2013 දී, ඇය විචාරකයින්ගේ පැසසුමට ලක් වූ සංගීත කෙටි චිත්‍රපටයක් වන ''ට්‍රොපිකෝ'' ලියා එහි රඟපෑ අතර, &quot;''ද ග්‍රේට් ගැට්ස්බි&quot;'' නම් ආදර නාට්‍යය සඳහා &quot;[[:en:Young_and_Beautiful_(Lana_Del_Rey_song)|යං ඇන්ඩ් බියුටිෆුල්]]&quot; නිකුත් කළ අතර එය විචාරකයින්ගේ ප්‍රශංසාවට ලක් වූ අතර [[ග්රැමී සම්මාන|ග්‍රැමී]] සහ විචාරකයින්ගේ තේරීම් සම්මාන සඳහා නාමයෝජනා ලබා ගත්තාය. 2014 දී, ඇය අඳුරු මනඃකල්පිත ත්‍රාසජනක චිත්‍රපටයක් වන ''මැලේෆිසන්ට්'' සඳහා &quot;වන්ස් අපොන් අ ඩ්‍රීම්&quot; සහ ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් සම්මානය සඳහා නම් කරන ලද ''බිග් අයිස්'' චරිතාපදාන චිත්‍රපටයේ නාමික තේමා ගීතය පටිගත කළාය. ඩෙල් රේ විසින් 2019 දී, &quot;''චාලිස් ඒන්ජල්ස්&quot;'' ක්‍රියාදාම හාස්‍යජනක චිත්‍රපටය සඳහා &quot;ඩෝන්ට් කෝල් මී ඒන්ජල්&quot; ද පටිගත කරන ලදී. ඇය 2020 දී &quot;''වයලට් බෙන්ට් බැක්වර්ඩ්ස් ඕවර් ද ග්‍රාස්&quot;'' කාව්‍ය හා ඡායාරූප එකතුව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

== මූලාශ්‍ර ==
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1985 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles with hCards]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>niyylzg9zo9yyxf30bq3bv6ugpy7o6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ආර්ජන්ටිනාවේ නිරුක්තිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181871</id>
    <revision>
      <id>802595</id>
      <parentid>748265</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T20:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Fixed. (spelling)</comment>
      <origin>802595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6745" sha1="k1x5138jen1qv4fp0coj2z5psqj03lq" xml:space="preserve">ආර්ජන්ටිනාව යන වචනයෙන් කලාපය පිළිබඳ විස්තරය 1536 දී වැනීසියානු සිතියමක දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;The name ''Argentine'' (Spanish) [http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/libros-digitales/html/argentin.htm El nombre de Argentina] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175318/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/libros-digitales/html/argentin.htm|date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;

ඉංග්‍රීසියෙන්, ආර්ජන්ටිනාව යන නම ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් පැමිණ ඇත; කෙසේ වෙතත්, නම් කිරීම ස්පාඤ්ඤ නොවේ, නමුත් ඉතාලි ය. ආර්ජන්ටිනාව (පුරුෂ ආර්ජන්ටිනෝ) යන්නෙහි තේරුම ඉතාලි භාෂාවෙන් '(සාදන ලද) රිදී, රිදී පැහැයෙන් යුක්ත' යන්නයි, එය රිදී සඳහා ලතින් ආර්ජන්ටම් වලින් උපුටා ගන්නා ලද්දකි. ඉතාලි භාෂාවෙන්, විශේෂණය හෝ නිසි නාම පදය බොහෝ විට ස්වාධීන ආකාරයකින් සාරභූත ලෙස භාවිතා කර එය ප්‍රතිස්ථාපනය කරන අතර එය l'Argentina ලෙස හැඳින්වේ.

ආර්ජන්ටිනාව යන නම මුලින්ම ලබා දී ඇත්තේ ජියෝවානි කැබෝටෝ වැනි වැනීසියානු සහ ජෙනෝයිස් නාවිකයින් විසිනි. [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]] සහ [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවෙන්]], 'රිදී' සඳහා වචන පිළිවෙලින් 'ප්ලාතා' සහ 'ප්රාත' වන අතර '(සාදන ලද) රිදී' යනු 'ප්ලතෙආදෝ' සහ 'ප්‍රචිආදු' වේ; නමුත් 'රිදී' සඳහා 'අර්හෙන්තෝ' සහ 'රිදී වලින් ආවරණය කර ඇති' සඳහා 'අර්හෙන්තාදෝ' ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් පවතී. 'ආර්ජන්ටිනා' (''ස්පාඤ්ඤ:'' 'අර්හෙන්තීනා') මුලින්ම රිදී කඳු පුරාවෘත්තය සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර එය ලා ප්ලාතා ද්‍රෝණියේ පළමු යුරෝපීය ගවේෂකයන් අතර බහුලව දක්නට ලැබිණි.{{sfnm|1a1=Rock|1y=1987|1pp=6, 8|2a1=Edwards|2y=2008|2p=7}}

ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් මෙම නාමයේ පළමු ලිඛිත භාවිතය [[මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා]] විසින් 1602 දී රචනා කරන ලද 'ලා අර්හෙන්තීනා' {{efn-ua|කවියේ සම්පූර්ණ නම ''La Argentina y conquista del Río de la Plata, con otros acaecimientos de los reinos del Perú, Tucumán y estado del Brasil'' වේ.}} නම් කාව්‍යයෙන් සොයාගත හැකිය. එය 18 වන සියවස වන විටත් පොදු භාවිතයේ පැවතුණ ද, ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය විසින් රට &quot;රියෝ දෙ ලා ප්ලාතාහි උප රාජකීයත්වය&quot; ලෙසත්, නිදහසින් පසු &quot;රියෝ දෙ ලා ප්ලාතාහි එක්සත් පළාත්&quot; ලෙසත් නිල වශයෙන් නම් කරන ලදී.

1826 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ නීතිමය ලේඛනවල &quot;ආර්ජන්ටිනා ජනරජය&quot; යන නාමයේ පළමු භාවිතය ඇතුළත් විය.{{sfn|Constitution of Argentina|loc=1826, art. 1}} &quot;ආර්ජන්ටිනා සම්මේලනය&quot; යන නාමය ද බහුලව භාවිතා වූ අතර 1853 ආර්ජන්ටිනා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිමත් කරන ලදී.{{sfn|Constitution of Argentina|loc=1853, Preamble}} 1860 දී ජනාධිපති නියෝගයක් මගින් රටේ නම &quot;ආර්ජන්ටිනා ජනරජය&quot; ලෙස තීරණය කරන ලද අතර,{{sfn|Rosenblat|1964|p=78}} එම වසරේ ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මගින් 1810 සිට සියලුම නම් නීත්‍යානුකූලව වලංගු බව තීරණය කරන ලදී.{{sfn|Constitution of Argentina|loc=1860 amd., art. 35}}{{efn-ua|1866, 1898, 1949, 1957, 1972 සහ 1994 (වත්මන්) යන වසරවල සිදු කරන ලද සියලුම පසුකාලීන සංශෝධනවල 35 වන වගන්තියේ ද සඳහන් කර ඇත.}}

ඉංග්‍රීසියෙන්, රට සාම්ප්‍රදායිකව &quot;the Argentine&quot; ලෙස හැඳින්වූ අතර, සාමාන්‍ය ස්පාඤ්ඤ භාවිතය වන ''la Argentina&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 May 2013 |title=Definition of Argentina in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/Argentina |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305011413/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Argentina |archive-date=5 March 2014 |publisher=Oxford Dictionaries |place=Oxford, UK}}&lt;/ref&gt;'' අනුකරණය කරමින් සහ සමහර විට 'ආර්ජන්ටිනා ජනරජය' යන සම්පූර්ණ නාමය වැරදි ලෙස කෙටි කිරීම නිසා ඇති විය. 'The Argentine' 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට අග භාගය දක්වා විලාසිතාවෙන් ඉවත් වූ අතර දැන් එම රට &quot;ආර්ජන්ටිනාව&quot; ලෙස හැඳින්වේ.

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;upper-alpha&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>k1x5138jen1qv4fp0coj2z5psqj03lq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802606</id>
      <parentid>802595</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>error fixed</comment>
      <origin>802606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6750" sha1="6f8t1bfdprfjtxi7lzuk8pxygqrvk3a" xml:space="preserve">ආර්ජන්ටිනාව යන වචනයෙන් කලාපය පිළිබඳ විස්තරය 1536 දී වැනීසියානු සිතියමක දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;The name ''Argentine'' (Spanish) [http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/libros-digitales/html/argentin.htm El nombre de Argentina] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175318/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi99/libros-digitales/html/argentin.htm|date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;

ඉංග්‍රීසියෙන්, ආර්ජන්ටිනාව යන නම ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් පැමිණ ඇත; කෙසේ වෙතත්, නම් කිරීම ස්පාඤ්ඤ නොවේ, නමුත් ඉතාලි ය. ආර්ජන්ටිනාව (පුරුෂ ආර්ජන්ටිනෝ) යන්නෙහි තේරුම ඉතාලි භාෂාවෙන් '(සාදන ලද) රිදී, රිදී පැහැයෙන් යුක්ත' යන්නයි, එය රිදී සඳහා ලතින් ආර්ජන්ටම් වලින් උපුටා ගන්නා ලද්දකි. ඉතාලි භාෂාවෙන්, විශේෂණය හෝ නිසි නාම පදය බොහෝ විට ස්වාධීන ආකාරයකින් සාරභූත ලෙස භාවිතා කර එය ප්‍රතිස්ථාපනය කරන අතර එය l'Argentina ලෙස හැඳින්වේ.

ආර්ජන්ටිනාව යන නම මුලින්ම ලබා දී ඇත්තේ ජියෝවානි කැබෝටෝ වැනි වැනීසියානු සහ ජෙනෝයිස් නාවිකයින් විසිනි. [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]] සහ [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි භාෂාවෙන්]], 'රිදී' සඳහා වචන පිළිවෙලින් 'ප්ලාතා' සහ 'ප්රාත' වන අතර '(සාදන ලද) රිදී' යනු 'ප්ලතෙආදෝ' සහ 'ප්‍රචිආදු' වේ; නමුත් 'රිදී' සඳහා 'අර්හෙන්තෝ' සහ 'රිදී වලින් ආවරණය කර ඇති' සඳහා 'අර්හෙන්තාදෝ' ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් පවතී. 'ආර්ජන්ටිනා' (''ස්පාඤ්ඤ:'' 'අර්හෙන්තීනා') මුලින්ම රිදී කඳු පුරාවෘත්තය සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර එය ලා ප්ලාතා ද්‍රෝණියේ පළමු යුරෝපීය ගවේෂකයන් අතර බහුලව දක්නට ලැබිණි.{{sfnm|1a1=Rock|1y=1987|1pp=6, 8|2a1=Edwards|2y=2008|2p=7}}

ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් මෙම නාමයේ පළමු ලිඛිත භාවිතය [[මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා]] විසින් 1602 දී රචනා කරන ලද 'ලා අර්හෙන්තීනා' {{efn-ua|කවියේ සම්පූර්ණ නම ''La Argentina y conquista del Río de la Plata, con otros acaecimientos de los reinos del Perú, Tucumán y estado del Brasil'' වේ.}} නම් කාව්‍යයෙන් සොයාගත හැකිය. එය 18 වන සියවස වන විටත් පොදු භාවිතයේ පැවතුණ ද, ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය විසින් රට &quot;රියෝ දෙ ලා ප්ලාතාහි උප රාජකීයත්වය&quot; ලෙසත්, නිදහසින් පසු &quot;රියෝ දෙ ලා ප්ලාතාහි එක්සත් පළාත්&quot; ලෙසත් නිල වශයෙන් නම් කරන ලදී.

1826 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ නීතිමය ලේඛනවල &quot;ආර්ජන්ටිනා ජනරජය&quot; යන නාමයේ පළමු භාවිතය ඇතුළත් විය.{{sfn|Constitution of Argentina|loc=1826, art. 1}} &quot;ආර්ජන්ටිනා සම්මේලනය&quot; යන නාමය ද බහුලව භාවිතා වූ අතර 1853 ආර්ජන්ටිනා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ විධිමත් කරන ලදී.{{sfn|Constitution of Argentina|loc=1853, Preamble}} 1860 දී ජනාධිපති නියෝගයක් මගින් රටේ නම &quot;ආර්ජන්ටිනා ජනරජය&quot; ලෙස තීරණය කරන ලද අතර,{{sfn|Rosenblat|1964|p=78}} එම වසරේ ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මගින් 1810 සිට සියලුම නම් නීත්‍යානුකූලව වලංගු බව තීරණය කරන ලදී.{{sfn|Constitution of Argentina|loc=1860 amd., art. 35}}{{efn-ua|1866, 1898, 1949, 1957, 1972 සහ 1994 (වත්මන්) යන වසරවල සිදු කරන ලද සියලුම පසුකාලීන සංශෝධනවල 35 වන වගන්තියේ ද සඳහන් කර ඇත.}}

ඉංග්‍රීසියෙන්, රට සාම්ප්‍රදායිකව &quot;the Argentine&quot; ලෙස හැඳින්වූ අතර, සාමාන්‍ය ස්පාඤ්ඤ භාවිතය වන ''la Argentina&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 May 2013 |title=Definition of Argentina in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/Argentina |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305011413/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Argentina |archive-date=5 March 2014 |publisher=Oxford Dictionaries |place=Oxford, UK}}&lt;/ref&gt;'' අනුකරණය කරමින් සහ සමහර විට 'ආර්ජන්ටිනා ජනරජය' යන සම්පූර්ණ නාමය වැරදි ලෙස කෙටි කිරීම නිසා ඇති විය. 'The Argentine' 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට අග භාගය දක්වා විලාසිතාවෙන් ඉවත් වූ අතර දැන් එම රට &quot;ආර්ජන්ටිනාව&quot; ලෙස හැඳින්වේ.

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;upper-alpha&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>6f8t1bfdprfjtxi7lzuk8pxygqrvk3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ලානා ඩෙල් රේ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>181887</id>
    <revision>
      <id>802626</id>
      <parentid>748446</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{සාකච්ඡා ශීර්ෂකය}}</comment>
      <origin>802626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1512" sha1="lq7ikc7cc442ydyy94mtztmc7xvvv6o" xml:space="preserve">{{සාකච්ඡා ශීර්ෂකය}}

== මෙම පිටුව Lana del Rey (Q37150) විකිදත්ත පිටුව වෙත එක් කරන්න ==

Lana del Rey (Q37150) විකිදත්ත පිටුව වෙත සිංහල විකිපීඩියා පිටුවක් සම්පාදනය කරන ලෙසට ආරාධනයක් මට ලැබුණා. එහෙත් ඒ සඳහා දැනටමත් මේ පිටුව නිර්මාණය කර ඇති බැවින් මම මේ පිටුව එම විකිදත්ත පිටුව වෙත සබැඳීමට උත්සාහ කළා. නමුත් ඒ සඳහා මට අවසර නොතිබුණ බැවින් ඒ උත්සාහය ව්‍යර්ථ වුණා. මේ පිටුව ඒ දත්ත පිටුව වෙත සබැඳීමට හැකි කවුරුන් හෝ වේවා ඒ පිටු සම්බන්ධ කරන්න.

ස්තුතියි! [[User:Chandler Vonhaght|Chandler Vonhaght]] ([[User talk:Chandler Vonhaght|talk]]) 08:00, 14 ජූනි 2025 (යූටීසී)

:Done &lt;span style=&quot;background:#0d0f24;font-family:monospace;font-weight:600;padding:2px;box-shadow:#9b12f0 2px -2px&quot;&gt;[[User:Ttheek|&lt;span style=&quot;color:#faed00&quot;&gt;★&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:#ff21f8&quot;&gt;Ttheek&lt;/span&gt;]] [[User talk:Ttheek|⏵]]&lt;/span&gt; 11:16, 14 ජූනි 2025 (යූටීසී)</text>
      <sha1>lq7ikc7cc442ydyy94mtztmc7xvvv6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මළ මුහුද</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185546</id>
    <revision>
      <id>802601</id>
      <parentid>794431</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T02:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22257" sha1="b7jyhjm1gz99x442kxq4zq3g7zpyauq" xml:space="preserve">{{Infobox body of water
| name               = Dead Sea
| image              = Dead Sea beach 00.JPG
| caption            = A view of the sea from the Jordanian shore with the hills of the [[West Bank]] in the background
| image_bathymetry   = 
| caption_bathymetry = 
| coordinates        = {{Coord|31|30|N|35|30|E|type:waterbody|display=inline}}
| inflow             = [[Jordan River]]
| outflow            = ''None''
| catchment          = {{convert|41650|km2|abbr=on}}
| basin_countries    = [[Jordan]], [[Palestine]] ([[Israeli-occupied West Bank]]), [[Israel]]
| length             = {{convert|50|km|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;JVL&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html|title=Virtual Israel Experience: The Dead Sea|encyclopedia=Jewish Virtual Library|access-date=21 January 2013|archive-date=15 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115133409/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; (northern basin only)
| width              = {{convert|15|km|mi|abbr=on}}
| area               = {{convert|605|km2|abbr=on}} (2016)&lt;ref name=&quot;HRTZ&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.haaretz.com/israel-news/business/1.746258 |title=The Dead Sea Is Dying Fast: Is It Too Late to Save It, or Was It Always a Lost Cause? |newspaper=Haaretz |date=7 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222185808/http://www.haaretz.com/israel-news/business/1.746258 |archive-date=22 December 2016 }}&lt;/ref&gt;
| depth              = {{convert|188.4|m|ft|0|abbr=on}}&lt;ref name=ilec/&gt;
| max-depth          = {{convert|298|m|ft|0|abbr=on}} (elevation of deepest point, {{cvt|728|m}} BSL [below sea level], minus current surface elevation)
| volume             = {{convert|114|km3|cumi|0|abbr=on}}&lt;ref name=ilec/&gt;
| shore              = {{convert|135|km|abbr=on}}
| elevation          = {{convert|-439.78|m|ft|0|abbr=on}} (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=מפלס ים המלח משנת 1976 (Dead Sea Level since 1976) |url=https://data.gov.il/dataset/https-www-data-gov-il-dataset-683/resource/823479b4-4771-43d8-9189-6a2a1dcaaf10 |access-date=2025-03-11 |website=Government Data (Israel) |language=he}}&lt;/ref&gt;
| reference          = &lt;ref name=ilec&gt;[http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&amp;siteName=eingedi Dead Sea Data Summary 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602064708/http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&amp;siteName=eingedi |date=2021-06-02 }}.''Water Authority of Israel''.&lt;br /&gt;{{cite web |title=Red Sea – Dead Sea Water Conveyance Study Program |date=2013 |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130915013427/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html |archive-date=2013-09-15 |publisher=The World Bank Group }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISRAMAR&quot;&gt;{{cite web|url= http://isramar.ocean.org.il/isramar2009/DeadSea/LongTerm.aspx|title= Long-Term changes in the Dead Sea|publisher= Israel Oceanographic and Limnological Research – Israel Marine Data Center (ISRAMAR)|access-date= 2014-05-31|archive-date= 2018-11-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20181106233009/https://isramar.ocean.org.il/isramar2009/DeadSea/LongTerm.aspx|url-status= live}}&lt;/ref&gt;
| location           = [[Western Asia]]
&lt;!--      Map      --&gt;| pushpin_map        = &lt;!--   Below       --&gt;
}}

&lt;references /&gt;
'''මළ මුහුද''' ( {{Langx|ar|اَلْبَحْر الْمَيِّت|al-Baḥr al-Mayyit}}     ; හෝ {{Langx|ar|اَلْبَحْر الْمَيْت|al-Baḥr al-Mayt|label=none}}   ; {{Langx|he|יַם הַמֶּלַח|Yam hamMelaḥ}}     ), වෙනත් නම් වලින් ද හඳුන්වනු ලබන අතර, නැගෙනහිරින් [[ජෝර්දානය]], බටහිරින් ඊශ්‍රායල-අල්ලාගත් බටහිර ඉවුර සහ නිරිත දෙසින් [[ඊශ්‍රායලය]] මායිම් වූ ගොඩබිම් සහිත ලුණු විලයකි . &lt;ref name=&quot;DSC1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=9 December 2013 |title=A Rare Middle East Agreement, on Water |url=https://www.nytimes.com/2013/12/10/world/middleeast/israel-jordan-and-palestinians-sign-water-project-deal.html |access-date=4 December 2023 |website=The New York Times |quote=About 25 miles of the Dead Sea's shoreline lie in the Israeli-occupied West Bank and are claimed by the Palestinians as part of a future state.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;DSC2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=11 December 2022 |title=The Dead Sea is dying. These beautiful, ominous photos show the impact |url=https://www.npr.org/sections/pictureshow/2022/12/11/1139524126/photos-dead-sea-water-level-dropping-sinkholes-erosion |access-date=4 December 2023 |website=NPR |quote=The Dead Sea is a landlocked lake that's partly in Jordan, Israel and the Israeli-occupied West Bank.}}&lt;/ref&gt; එය ජෝර්දාන් රිෆ්ට් නිම්නයේ එන්ඩෝර්හයික් ද්‍රෝණියේ පිහිටා ඇති අතර එහි ප්‍රධාන අතු ගංගාව වන්නේ [[ජෝර්දාන් ගංගාව|ජෝර්දාන් ගඟයි]] .

2025 වන විට, විලෙහි මතුපිට {{Convert|439.78|m|ft|0}} කි. මුහුදු මට්ටමට පහළින්, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=מפלס ים המלח משנת 1976 (Dead Sea Level since 1976) |url=https://data.gov.il/dataset/https-www-data-gov-il-dataset-683/resource/823479b4-4771-43d8-9189-6a2a1dcaaf10 |access-date=2025-03-11 |website=Government Data (Israel) |language=he}}&lt;/ref&gt; එහි වෙරළ තීරය පෘථිවියේ පහළම ගොඩබිම් පාදක උන්නතාංශය බවට පත් කරයි. එය {{Convert|304|m|ft|0|abbr=on}} යි ගැඹුරු, ලොව ගැඹුරුම හයිපර්ලයින් විල . 342 g/kg ලවණතාවයක් හෙවත් 34.2% (2011 දී) සමඟ, එය ලොව ලවණතාවයෙන් වැඩිම ජල කඳන්ගෙන් එකකි, &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Dead Sea |encyclopedia=The New Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |location=Chicago |editor-last=Goetz |editor-first=P. W. |edition=15th |volume=3 |page=937}}&lt;/ref&gt; සාගරයට වඩා 9.6 ගුණයකින් ලුණු සහිතයි - සහ [[ඝනත්වය]] 1.24 කි.&amp;nbsp;කිලෝග්‍රෑම්/ලීටරය, එමඟින් පිහිනීම [[උත්ප්ලාවකතාව|පාවීමට]] සමාන වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&amp;q=Dead+sea+has+a+density++++swimming&amp;pg=PA237 |title=Encyclopedia of world geography |publisher=Facts on File |year=2005 |isbn=978-0-8160-7229-3 |editor-last=McColl |editor-first=R W |page=237 |access-date=2020-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030075941/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&amp;q=Dead+sea+has+a+density++++swimming&amp;pg=PA237#v=snippet&amp;q=Dead%20sea%20has%20a%20density%20%20%20%20swimming&amp;f=false |archive-date=2023-10-30 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dead Sea—Composition of Dead Sea Water |url=http://www.dspimport.com/about_the_dead_sea.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104055037/http://www.dspimport.com/about_the_dead_sea.html |archive-date=2013-11-04}}&lt;/ref&gt; මෙම ලවණතාවය ශාක හා සතුන්ට සමෘධිමත් විය නොහැකි කටුක පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි, එබැවින් එයට එහි නම ලැබුණි. මළ මුහුදේ ප්‍රධාන, උතුරු ද්‍රෝණිය {{Convert|50|km|mi|0}} කි. දිග සහ {{Convert|15|km|mi|0}}එහි පළලම ස්ථානයේ පළල  . 

මළ මුහුද වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මධ්‍යධරණී ද්‍රෝණිය අවට සිට සංචාරකයින් ආකර්ෂණය කර ගෙන ඇත. එය ලොව ප්‍රථම සෞඛ්‍ය නිකේතනවලින් එකක් වූ අතර, [[පුරාතන මිසරය|ඊජිප්තු]] [[මමිය|මමීකරණය]] සඳහා ඇස්ෆල්ට් සිට [[පොහොර]] සඳහා පොටෑෂ් දක්වා විවිධ නිෂ්පාදන සැපයුම්කරු වී ඇත. අද වන විට සංචාරකයින් ඊශ්‍රායල, ජෝර්දාන සහ බටහිර ඉවුර වෙරළ තීරයන්හි මුහුද නැරඹීමට පැමිණෙති.

මළ මුහුද වේගයෙන් පසුබසිමින් පවතී; අද එහි මතුපිට වර්ගඵලය අඩි {{Convert|605|km2|abbr=on}} කි.&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;කි.මී.&lt;/span&gt; &lt;sup data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;2&lt;/sup&gt; &lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;(234&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;වර්ග අඩි&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;සැතපුම්)&lt;/span&gt;, {{Convert|1050|km2|abbr=on}} වී තිබීම&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;කි.මී.&lt;/span&gt; &lt;sup data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;2&lt;/sup&gt; &lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;(410&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;වර්ග අඩි&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;සැතපුම්)&lt;/span&gt; 1930 දී. එහි අවපාතය අඩු කිරීම සඳහා අතහැර දැමූ රතු මුහුද–මළ මුහුදේ ජල ප්‍රවාහන ව්‍යාපෘතිය වැනි බහු ඇළ මාර්ග සහ නල මාර්ග යෝජනා &lt;ref name=&quot;JT&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=27 November 2016 |title=5 alliances shortlisted to execute Red-Dead's phase I |url=http://www.jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129214035/http://jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i |archive-date=29 November 2016 |access-date=3 December 2016 |website=The Jordan Times}}&lt;/ref&gt; ඉදිරිපත් කර ඇත.

== __LEAD_SECTION__ ==

{{Infobox body of water
| name               = Dead Sea
| image              = Dead Sea beach 00.JPG
| caption            = A view of the sea from the Jordanian shore with the hills of the [[West Bank]] in the background
| image_bathymetry   = 
| caption_bathymetry = 
| coordinates        = {{Coord|31|30|N|35|30|E|type:waterbody|display=inline}}
| inflow             = [[Jordan River]]
| outflow            = ''None''
| catchment          = {{convert|41650|km2|abbr=on}}
| basin_countries    = [[Jordan]], [[Palestine]] ([[Israeli-occupied West Bank]]), [[Israel]]
| length             = {{convert|50|km|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;JVL&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html|title=Virtual Israel Experience: The Dead Sea|encyclopedia=Jewish Virtual Library|access-date=21 January 2013|archive-date=15 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115133409/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vie/Deadsea.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; (northern basin only)
| width              = {{convert|15|km|mi|abbr=on}}
| area               = {{convert|605|km2|abbr=on}} (2016)&lt;ref name=&quot;HRTZ&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.haaretz.com/israel-news/business/1.746258 |title=The Dead Sea Is Dying Fast: Is It Too Late to Save It, or Was It Always a Lost Cause? |newspaper=Haaretz |date=7 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222185808/http://www.haaretz.com/israel-news/business/1.746258 |archive-date=22 December 2016 }}&lt;/ref&gt;
| depth              = {{convert|188.4|m|ft|0|abbr=on}}&lt;ref name=ilec/&gt;
| max-depth          = {{convert|298|m|ft|0|abbr=on}} (elevation of deepest point, {{cvt|728|m}} BSL [below sea level], minus current surface elevation)
| volume             = {{convert|114|km3|cumi|0|abbr=on}}&lt;ref name=ilec/&gt;
| shore              = {{convert|135|km|abbr=on}}
| elevation          = {{convert|-439.78|m|ft|0|abbr=on}} (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=מפלס ים המלח משנת 1976 (Dead Sea Level since 1976) |url=https://data.gov.il/dataset/https-www-data-gov-il-dataset-683/resource/823479b4-4771-43d8-9189-6a2a1dcaaf10 |access-date=2025-03-11 |website=Government Data (Israel) |language=he}}&lt;/ref&gt;
| reference          = &lt;ref name=ilec&gt;[http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&amp;siteName=eingedi Dead Sea Data Summary 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602064708/http://www.eingedi.co.il/viewpage.asp?pagesCatID=13214&amp;siteName=eingedi |date=2021-06-02 }}.''Water Authority of Israel''.&lt;br /&gt;{{cite web |title=Red Sea – Dead Sea Water Conveyance Study Program |date=2013 |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130915013427/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/EXTREDSEADEADSEA/0,,contentMDK:21827416~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:5174617,00.html |archive-date=2013-09-15 |publisher=The World Bank Group }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISRAMAR&quot;&gt;{{cite web|url= http://isramar.ocean.org.il/isramar2009/DeadSea/LongTerm.aspx|title= Long-Term changes in the Dead Sea|publisher= Israel Oceanographic and Limnological Research – Israel Marine Data Center (ISRAMAR)|access-date= 2014-05-31|archive-date= 2018-11-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20181106233009/https://isramar.ocean.org.il/isramar2009/DeadSea/LongTerm.aspx|url-status= live}}&lt;/ref&gt;
| location           = [[Western Asia]]
&lt;!--      Map      --&gt;| pushpin_map        = &lt;!--   Below       --&gt;
}}

&lt;references /&gt;
'''මළ මුහුද''' ( {{Langx|ar|اَلْبَحْر الْمَيِّت|al-Baḥr al-Mayyit}}     ; හෝ {{Langx|ar|اَلْبَحْر الْمَيْت|al-Baḥr al-Mayt|label=none}}   ; {{Langx|he|יַם הַמֶּלַח|Yam hamMelaḥ}}     ), වෙනත් නම් වලින් ද හඳුන්වනු ලබන අතර, නැගෙනහිරින් [[ජෝර්දානය]], බටහිරින් ඊශ්‍රායල-අල්ලාගත් බටහිර ඉවුර සහ නිරිත දෙසින් [[ඊශ්‍රායලය]] මායිම් වූ ගොඩබිම් සහිත ලුණු විලයකි . &lt;ref name=&quot;DSC1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=9 December 2013 |title=A Rare Middle East Agreement, on Water |url=https://www.nytimes.com/2013/12/10/world/middleeast/israel-jordan-and-palestinians-sign-water-project-deal.html |access-date=4 December 2023 |website=The New York Times |quote=About 25 miles of the Dead Sea's shoreline lie in the Israeli-occupied West Bank and are claimed by the Palestinians as part of a future state.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;DSC2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=11 December 2022 |title=The Dead Sea is dying. These beautiful, ominous photos show the impact |url=https://www.npr.org/sections/pictureshow/2022/12/11/1139524126/photos-dead-sea-water-level-dropping-sinkholes-erosion |access-date=4 December 2023 |website=NPR |quote=The Dead Sea is a landlocked lake that's partly in Jordan, Israel and the Israeli-occupied West Bank.}}&lt;/ref&gt; එය ජෝර්දාන් රිෆ්ට් නිම්නයේ එන්ඩෝර්හයික් ද්‍රෝණියේ පිහිටා ඇති අතර එහි ප්‍රධාන අතු ගංගාව වන්නේ [[ජෝර්දාන් ගංගාව|ජෝර්දාන් ගඟයි]] .

2025 වන විට, විලෙහි මතුපිට {{Convert|439.78|m|ft|0}} කි. මුහුදු මට්ටමට පහළින්, &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=מפלס ים המלח משנת 1976 (Dead Sea Level since 1976) |url=https://data.gov.il/dataset/https-www-data-gov-il-dataset-683/resource/823479b4-4771-43d8-9189-6a2a1dcaaf10 |access-date=2025-03-11 |website=Government Data (Israel) |language=he}}&lt;/ref&gt; එහි වෙරළ තීරය පෘථිවියේ පහළම ගොඩබිම් පාදක උන්නතාංශය බවට පත් කරයි. එය {{Convert|304|m|ft|0|abbr=on}} යි ගැඹුරු, ලොව ගැඹුරුම හයිපර්ලයින් විල . 342 g/kg ලවණතාවයක් හෙවත් 34.2% (2011 දී) සමඟ, එය ලොව ලවණතාවයෙන් වැඩිම ජල කඳන්ගෙන් එකකි, &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Dead Sea |encyclopedia=The New Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |location=Chicago |editor-last=Goetz |editor-first=P. W. |edition=15th |volume=3 |page=937}}&lt;/ref&gt; සාගරයට වඩා 9.6 ගුණයකින් ලුණු සහිතයි - සහ [[ඝනත්වය]] 1.24 කි.&amp;nbsp;කිලෝග්‍රෑම්/ලීටරය, එමඟින් පිහිනීම [[උත්ප්ලාවකතාව|පාවීමට]] සමාන වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&amp;q=Dead+sea+has+a+density++++swimming&amp;pg=PA237 |title=Encyclopedia of world geography |publisher=Facts on File |year=2005 |isbn=978-0-8160-7229-3 |editor-last=McColl |editor-first=R W |page=237 |access-date=2020-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030075941/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&amp;q=Dead+sea+has+a+density++++swimming&amp;pg=PA237#v=snippet&amp;q=Dead%20sea%20has%20a%20density%20%20%20%20swimming&amp;f=false |archive-date=2023-10-30 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dead Sea—Composition of Dead Sea Water |url=http://www.dspimport.com/about_the_dead_sea.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104055037/http://www.dspimport.com/about_the_dead_sea.html |archive-date=2013-11-04}}&lt;/ref&gt; මෙම ලවණතාවය ශාක හා සතුන්ට සමෘධිමත් විය නොහැකි කටුක පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි, එබැවින් එයට එහි නම ලැබුණි. මළ මුහුදේ ප්‍රධාන, උතුරු ද්‍රෝණිය {{Convert|50|km|mi|0}} කි.&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;සැත)&lt;/span&gt; දිග සහ {{Convert|15|km|mi|0}}එහි පළලම ස්ථානයේ පළල &lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;සැතපුම්)&lt;/span&gt; . &lt;ref name=&quot;JVL&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

මළ මුහුද වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මධ්‍යධරණී ද්‍රෝණිය අවට සිට සංචාරකයින් ආකර්ෂණය කර ගෙන ඇත. එය ලොව ප්‍රථම සෞඛ්‍ය නිකේතනවලින් එකක් වූ අතර, [[පුරාතන මිසරය|ඊජිප්තු]] [[මමිය|මමීකරණය]] සඳහා ඇස්ෆල්ට් සිට [[පොහොර]] සඳහා පොටෑෂ් දක්වා විවිධ නිෂ්පාදන සැපයුම්කරු වී ඇත. අද වන විට සංචාරකයින් ඊශ්‍රායල, ජෝර්දාන සහ බටහිර ඉවුර වෙරළ තීරයන්හි මුහුද නැරඹීමට පැමිණෙති.

මළ මුහුද වේගයෙන් පසුබසිමින් පවතී; අද එහි මතුපිට වර්ගඵලය අඩි {{Convert|605|km2|abbr=on}} කි.&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;කි.මී.&lt;/span&gt; &lt;sup data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;2&lt;/sup&gt; &lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;(234&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;වර්ග අඩි&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;සැතපුම්)&lt;/span&gt;, {{Convert|1050|km2|abbr=on}} වී තිබීම&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;කි.මී.&lt;/span&gt; &lt;sup data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;2&lt;/sup&gt; &lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;(410&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;වර්ග අඩි&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;සැතපුම්)&lt;/span&gt; 1930 දී. එහි අවපාතය අඩු කිරීම සඳහා අතහැර දැමූ රතු මුහුද–මළ මුහුදේ ජල ප්‍රවාහන ව්‍යාපෘතිය වැනි බහු ඇළ මාර්ග සහ නල මාර්ග යෝජනා &lt;ref name=&quot;JT&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=27 November 2016 |title=5 alliances shortlisted to execute Red-Dead's phase I |url=http://www.jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161129214035/http://jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i |archive-date=29 November 2016 |access-date=3 December 2016 |website=The Jordan Times}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i &quot;5 alliances shortlisted to execute Red-Dead's phase I&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161129214035/http://jordantimes.com/news/local/5-alliances-shortlisted-execute-red-dead%E2%80%99s-phase-i |date=2016-11-29 }}. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ඉදිරිපත් කර ඇත.</text>
      <sha1>b7jyhjm1gz99x442kxq4zq3g7zpyauq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>WHO AWaRe (ප්‍රවේශය, නිරීක්ෂණය, සංචිතය) ප්‍රතිජීවක අත්පොත</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194198</id>
    <revision>
      <id>802627</id>
      <parentid>801347</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>/* මූලාශ්‍ර */, /* top */</comment>
      <origin>802627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="otue6v9m8dhh5m9a52sjlydzgtoxxc9" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පොත
| italic title      = &lt;!--(see above)--&gt;
| name              = WHO AWaRe (ප්‍රවේශය, නිරීක්ෂණය, සංචිතය) ප්‍රතිජීවක අත්පොත
| image             = 
| image_size        = 
| border            = 
| alt               = 
| caption           = 
| author            = 
| audio_read_by     = 
| title_orig        = 
| orig_lang_code    = 
| title_working     = 
| translators       = 
| illustrators      = 
| cover_artist      = 
| country           = 
| language          = 
| series            = 
| release_number    = 
| subjects          = 
| genre             = [[වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
| set_in            = 
| publisher         = [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]]
| publisher2        = 
| pub_date          = 
| english_pub_date  = 
| published         = 2022
| media_type        = 
| pages             = 
| awards            = 
| isbn              = 
| isbn_note         = 
| oclc              = 
| dewey             = 
| congress          = 
| preceded_by       = &lt;!-- for books in a series --&gt;
| followed_by       = &lt;!-- for books in a series --&gt;
| native_wikisource = 
| wikisource        = 
| notes             = 
| exclude_cover     = 
| website           = 
}}

'''''WHO AWaRe (ප්‍රවේශය, නිරීක්ෂණය, සංචිතය) ප්‍රතිජීවක පොත''''' (2022) යනු [[ප්‍රතිජීවක|ප්‍රතිජීවකයක්]] තෝරා ගන්නේ නම්, කවදාද සහ කෙසේද යන්න පිළිබඳව [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]] විසින් සපයන ලද මාර්ගෝපදේශයකි.&lt;ref name=&quot;Zanichelli2023&quot;&gt;{{Cite journal|last=Zanichelli|first=Veronica|last2=Sharland|first2=Michael|last3=Cappello|first3=Bernadette|last4=Moja|first4=Lorenzo|last5=Getahun|first5=Haileyesus|last6=Pessoa-Silva|first6=Carmem|last7=Sati|first7=Hatim|last8=van Weezenbeek|first8=Catharina|last9=Balkhy|first9=Hanan|last10=Simão|first10=Mariângela|last11=Gandra|first11=Sumanth|title=The WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve) antibiotic book and prevention of antimicrobial resistance|journal=Bulletin of the World Health Organization|date=1 April 2023|volume=101|issue=4|pages=290–296|doi=10.2471/BLT.22.288614|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10042089/|access-date=17 November 2023|issn=0042-9686|archive-date=7 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507152504/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10042089/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය ප්‍රාථමික සත්කාර සහ රෝහල් සැකසුම් යන දෙකෙහිම ළමුන් සහ වැඩිහිටියන් යන දෙපාර්ශවයේම පොදු ආසාදන ආවරණය කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Zanichelli2023&quot; /&gt; ප්‍රතිජීවක ඖෂධය ලබා දෙන ආකාරය, මාත්‍රාවන් සහ කාලසීමාව යනාදිය ද එයට ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Zanichelli2023&quot; /&gt; ප්‍රතිජීවක ඖෂධ නියම නොකර රෝග ලක්ෂණ සමනය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ උපදෙස් ද එහි අඩංගු වේ.&lt;ref name=&quot;Zanichelli2023&quot; /&gt;

මෙම පොත WHO ආදර්ශ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවට, ළමුන් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවට සහ [[WHO AWaRe|WHO AWaRe ප්‍රතිජීවක වර්ගීකරණය]]ට ආධාරකයකි.&lt;ref name=&quot;Zanichelli2023&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:සෞඛ්‍යය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>otue6v9m8dhh5m9a52sjlydzgtoxxc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රවිදාස්වීර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194199</id>
    <revision>
      <id>802590</id>
      <parentid>790767</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T18:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>802590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7433" sha1="6raunj8iz20la78vbabfgx8lz9oe4l2" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්|Verifiedfields=|Watchedfields=|verifiedrevid=|image=Ravidasvir.svg|width=275

&lt;!-- Names --&gt;|tradename=|synonyms=PPI-668|IUPAC_name=(2''S'')-2-&lt;nowiki/&gt;{[Hydroxy(methoxy)methylidene]amino}-1-[(2''S'')-2-[5-(6-&lt;nowiki/&gt;{2-[(2''S'')-1-[(2''S'')-2-&lt;nowiki/&gt;{[hydroxy(methoxy)methylidene]amino}-3-methylbutanoyl]pyrrolidin-2-yl]-1''H''-1,3-benzodiazol-6-yl}naphthalen-2-yl)-1''H''-imidazol-2-yl]pyrrolidin-1-yl]-3-methylbutan-1-one

&lt;!-- Clinical data --&gt;|pregnancy_AU=|pregnancy_US=|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth&lt;ref name=EML2023/&gt;|Drugs.com=|MedlinePlus=&lt;!-- Legal data --&gt;|legal_AU=|legal_CA=|legal_UK=|legal_US=|legal_status=&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;|bioavailability=|protein_bound=|metabolism=|elimination_half-life=|excretion=&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;|C=42|H=50|N=8|O=6|smiles=CC(C)[C@@H](C(=O)N1CCC[C@H]1C2=NC3=C(N2)C=C(C=C3)C4=CC5=C(C=C4)C=C(C=C5)C6=CN=C(N6)[C@@H]7CCCN7C(=O)[C@H](C(C)C)NC(=O)OC)NC(=O)OC|StdInChI=1S/C42H50N8O6/c1-23(2)35(47-41(53)55-5)39(51)49-17-7-9-33(49)37-43-22-32(46-37)29-14-13-25-19-26(11-12-27(25)20-29)28-15-16-30-31(21-28)45-38(44-30)34-10-8-18-50(34)40(52)36(24(3)4)48-42(54)56-6/h11-16,19-24,33-36H,7-10,17-18H2,1-6H3,(H,43,46)(H,44,45)(H,47,53)(H,48,54)/t33-,34-,35-,36-/m0/s1|StdInChIKey=LCHMHYPWGWYXEL-ZYADHFCISA-N|molecular_weight=}}'''රවිදාස්විර්''' යනු හෙපටයිටිස් සී රෝගයට ප්‍රතිකාර සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;EML2023&quot; /&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් 97% ක සුවවීමේ අනුපාතයක් සහිත සොෆොස්බුවිර් ඔෘෂධය සමඟ භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;DND2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ravidasvir + sofosbuvir {{!}} DNDi|url=https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/|website=dndi.org|access-date=10 September 2023|date=31 December 2015|archive-date=21 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521040433/https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/ |access-date=16 May 2026 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521040433/https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/ }}&lt;/ref&gt; හෙපටයිටිස් C සහ [[ඒඩ්ස්|HIV/AIDS (ඒඩ්ස්)]] යන දෙකම ආසාදිත පුද්ගලයින්ට මෙම ඖෂධය භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;DND2023&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;EML2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=eEML - Electronic Essential Medicines List|url=https://list.essentialmeds.org/medicines/899|website=list.essentialmeds.org|access-date=10 September 2023|archive-date=10 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135258/https://list.essentialmeds.org/medicines/899|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://list.essentialmeds.org/medicines/899 |access-date=16 May 2026 |archive-date=10 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135258/https://list.essentialmeds.org/medicines/899 }}&lt;/ref&gt;

මෙහි අතුරු ආබාධ සාමාන්‍යයෙන් සුළු වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=24th WHO Expert Committee on Selection and Use of Essential Medicines Expert review|url=https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1|website=WHO|publisher=WHO|access-date=10 September 2023|archive-date=10 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135342/https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1 |access-date=16 May 2026 |archive-date=10 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135342/https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1 }}&lt;/ref&gt; [[දියවැඩියාව]] ඇති පුද්ගලයින්ගේ, රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු විය හැක.&lt;ref name=&quot;WHO2023&quot; /&gt; හෙපටයිටිස් බී ඇති අය තුළද නැවත සක්‍රිය වීම සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;WHO2023&quot; /&gt; එය NS5A නිෂේධකයකි.&lt;ref name=&quot;Cost2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=First hepatitis C treatment developed through South-South cooperation registered in Malaysia {{!}} DNDi|url=https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/|website=dndi.org|access-date=10 September 2023|date=14 June 2021|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407142639/https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/ |access-date=16 May 2026 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407142639/https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/ }}&lt;/ref&gt;

2021 දී [[මලයාසියාව|මැලේසියාවේ]] සහ [[ඊජිප්තුව|ඊජිප්තුවේ]] වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා රවිදාස්වීර් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;DND2023&quot; /&gt; එය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවේ ඇත.&lt;ref name=&quot;WHO23rd&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; මෙම ඖෂධය භාවිතයෙන් සති 12 ක ප්‍රතිකාර මාලාවක් ලබා ගැනීම සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 300 සිට 500 දක්වා මුදලක් වැය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Cost2023&quot; /&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>6raunj8iz20la78vbabfgx8lz9oe4l2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802614</id>
      <parentid>802590</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>/* මූලාශ්‍ර */</comment>
      <origin>802614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7436" sha1="9dyejk4xnkcz3gafh7z7uj9x7gqi96b" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්|Verifiedfields=|Watchedfields=|verifiedrevid=|image=Ravidasvir.svg|width=275

&lt;!-- Names --&gt;|tradename=|synonyms=PPI-668|IUPAC_name=(2''S'')-2-&lt;nowiki/&gt;{[Hydroxy(methoxy)methylidene]amino}-1-[(2''S'')-2-[5-(6-&lt;nowiki/&gt;{2-[(2''S'')-1-[(2''S'')-2-&lt;nowiki/&gt;{[hydroxy(methoxy)methylidene]amino}-3-methylbutanoyl]pyrrolidin-2-yl]-1''H''-1,3-benzodiazol-6-yl}naphthalen-2-yl)-1''H''-imidazol-2-yl]pyrrolidin-1-yl]-3-methylbutan-1-one

&lt;!-- Clinical data --&gt;|pregnancy_AU=|pregnancy_US=|pregnancy_category=|routes_of_administration=By mouth&lt;ref name=EML2023/&gt;|Drugs.com=|MedlinePlus=&lt;!-- Legal data --&gt;|legal_AU=|legal_CA=|legal_UK=|legal_US=|legal_status=&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;|bioavailability=|protein_bound=|metabolism=|elimination_half-life=|excretion=&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;|C=42|H=50|N=8|O=6|smiles=CC(C)[C@@H](C(=O)N1CCC[C@H]1C2=NC3=C(N2)C=C(C=C3)C4=CC5=C(C=C4)C=C(C=C5)C6=CN=C(N6)[C@@H]7CCCN7C(=O)[C@H](C(C)C)NC(=O)OC)NC(=O)OC|StdInChI=1S/C42H50N8O6/c1-23(2)35(47-41(53)55-5)39(51)49-17-7-9-33(49)37-43-22-32(46-37)29-14-13-25-19-26(11-12-27(25)20-29)28-15-16-30-31(21-28)45-38(44-30)34-10-8-18-50(34)40(52)36(24(3)4)48-42(54)56-6/h11-16,19-24,33-36H,7-10,17-18H2,1-6H3,(H,43,46)(H,44,45)(H,47,53)(H,48,54)/t33-,34-,35-,36-/m0/s1|StdInChIKey=LCHMHYPWGWYXEL-ZYADHFCISA-N|molecular_weight=}}'''රවිදාස්විර්''' යනු හෙපටයිටිස් සී රෝගයට ප්‍රතිකාර සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;EML2023&quot; /&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් 97% ක සුවවීමේ අනුපාතයක් සහිත සොෆොස්බුවිර් ඔෘෂධය සමඟ භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;DND2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ravidasvir + sofosbuvir {{!}} DNDi|url=https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/|website=dndi.org|access-date=10 September 2023|date=31 December 2015|archive-date=21 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521040433/https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/ |access-date=16 May 2026 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521040433/https://dndi.org/research-development/portfolio/ravidasvir-sofosbuvir/ }}&lt;/ref&gt; හෙපටයිටිස් C සහ [[ඒඩ්ස්|HIV/AIDS (ඒඩ්ස්)]] යන දෙකම ආසාදිත පුද්ගලයින්ට මෙම ඖෂධය භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;DND2023&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;EML2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=eEML - Electronic Essential Medicines List|url=https://list.essentialmeds.org/medicines/899|website=list.essentialmeds.org|access-date=10 September 2023|archive-date=10 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135258/https://list.essentialmeds.org/medicines/899|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://list.essentialmeds.org/medicines/899 |access-date=16 May 2026 |archive-date=10 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135258/https://list.essentialmeds.org/medicines/899 }}&lt;/ref&gt;

මෙහි අතුරු ආබාධ සාමාන්‍යයෙන් සුළු වේ.&lt;ref name=&quot;WHO2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=24th WHO Expert Committee on Selection and Use of Essential Medicines Expert review|url=https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1|website=WHO|publisher=WHO|access-date=10 September 2023|archive-date=10 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135342/https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1 |access-date=16 May 2026 |archive-date=10 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230910135342/https://cdn.who.int/media/docs/default-source/essential-medicines/2023-eml-expert-committee/expert-reviews/a36_ravidasvir_rev1.pdf?sfvrsn=ab8b755b_1 }}&lt;/ref&gt; [[දියවැඩියාව]] ඇති පුද්ගලයින්ගේ, රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු විය හැක.&lt;ref name=&quot;WHO2023&quot; /&gt; හෙපටයිටිස් බී ඇති අය තුළද නැවත සක්‍රිය වීම සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;WHO2023&quot; /&gt; එය NS5A නිෂේධකයකි.&lt;ref name=&quot;Cost2023&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=First hepatitis C treatment developed through South-South cooperation registered in Malaysia {{!}} DNDi|url=https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/|website=dndi.org|access-date=10 September 2023|date=14 June 2021|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407142639/https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/ |access-date=16 May 2026 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407142639/https://dndi.org/press-releases/2021/first-hepatitis-c-treatment-developed-through-south-south-cooperation-registered-in-malaysia/ }}&lt;/ref&gt;

2021 දී [[මලයාසියාව|මැලේසියාවේ]] සහ [[ඊජිප්තුව|ඊජිප්තුවේ]] වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා රවිදාස්වීර් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;DND2023&quot; /&gt; එය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවේ ඇත.&lt;ref name=&quot;WHO23rd&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=((World Health Organization))|title=The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023)|year=2023|hdl=10665/371090|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MHP/HPS/EML/2023.02|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; මෙම ඖෂධය භාවිතයෙන් සති 12 ක ප්‍රතිකාර මාලාවක් ලබා ගැනීම සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 300 සිට 500 දක්වා මුදලක් වැය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Cost2023&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>9dyejk4xnkcz3gafh7z7uj9x7gqi96b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197524</id>
    <revision>
      <id>802552</id>
      <parentid>802549</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>/* ඓතිහාසික පසුබිම නම ලැබුනු ආකාරය */</comment>
      <origin>802552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30140" sha1="165fj7b9ec430yeeq32u8y7zt6qqvf9" xml:space="preserve">
මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ,  කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ ප්‍රදේශයේ පිහිටි ප්‍රාථමික   අධ්‍යාපන ආයතනයකි. පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකය අනුව, මෙම පාසල 1950 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය නමින් ආරම්භ කර ඇත.

පාසලේ මුල් කාලයේ ස්ත්‍රී හා පුරුෂ යන, ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්   දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම කාලයේ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ දරුවන්ගේ මූලික අධ්‍යාපනය සඳහා ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවතේ පිහිටි ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම ආවාසය ආශ්‍රිතව ළදරු පාසලක් පැවති බව පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකයේ සඳහන් වේ.
මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ළමුන්ට මුල් කාලයේ පිවිසියේ, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ ආවාස භූමියක පිහිටි, ළදරු පාසලේ නමැති අධ්‍යාපන ආයතනයෙනි. මාලිගාවත්ත  ළදරු පාසලේ, පහළ බාලාංංංංශය, ඉහළ බාළාංශය සහ පළවෙනි වසර යන වර්ෂයන් 03, අධ්‍යාපන කටයුතු කරනු ලැබූ ළමා වියේ සිසුන් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුළුත් කරනු ලබන්නේත් දෙවැනි පන්තියේ සිටය.

එම ළදරු පාසලේ පහළ බාලාංශය, ඉහළ බාලාංශය සහ පළමු ශ්‍රේණිය පැවති අතර, පිරිමි හා ගැහැනු ළමෝ දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම පන්ති සම්පූර්ණ කළ දරුවෝ දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූහ. ඒ අනුව, පාසලේ මුල් කාලයේ දරුවන්ට දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් බව පැරණි ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්ගේ මතකයේ රැදී ඇකි අතර, ඔවුන් ඔවුන් ළමා වියේ අකුරු හැදෑරූ ආකාර පිළිබද  සිහිපත් කරයි.

 ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1964 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ වීමෙන් පසු, ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පාසල් දෙක අතර වෙනස්කම් සිදු විය. එම වෙනස්කම් සිදු වූ ආකාරය සහ පසුව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය 'හේමමාලි බාලිකා' විද්‍යාලයය ලෙස නම් කිරීම පිළිබඳ විස්තර විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ වෙනම කොටසකින් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර, පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය ද ආරම්භ විය.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1979 හා් ආසන්න වසරකදී) එම පන්ති ආරම්භ කළ නිශ්චිත වර්ෂය තවදුරටත් තහවුරු කරගත යුතුය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2000 දී මාලිගාවත්ත මහා විිද්‍යාලයයේ  නම, රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙස වෙනස් විය. එබැවින්, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ ඉතිහාසය වර්තමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේම කොටසකි.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ක්‍රිස්තු වර්ෂ  1950 දී  ආරම්භ වී 2000දී රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය ලෙස නම වෙනස් කළ බවට ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයට අදාළ වෙබ් පිටුවක,ද  සඳහනක් තිබෙනවා. එය ආරම්භක මූලාශ්‍රයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුණත්, විකිපීඩියාවේ ලිපිය සඳහා තවත් විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සොයාගැනීම හොඳයි. 

schoolandcollegelistings.com

පිහිටීම

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ, ආචාර්ය ඩැනිස්ටර් ද සිල්වා මාවතේ පිහිටා තිබිණි. එය පසුව රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය (Rajasingha Maha Vidyalaya) ලෙස නම්හැ කර එය එසේ ඳින්වීමට ද පටන් ගත්තේය.

ආදර්ශ පාඨය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “විද්‍යා දදාති විනයං” යන්නයි. මෙය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උපුටා ගත් පාඨයක් වන අතර, පාසලේ එය සිංහල අක්ෂරයෙන් භාවිත කර තිබිණි. එහි අර්ථය සරලව ගත් කල , විද්‍යාව ( අධ්‍යායනය, ) හික්මීම පත් කරනු ලබන බවකි.


පාසලේ පරිපාලනය

නිල පාසල් නාමාවලියෙහි සඳහන් තොරතුරු අනුව, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය” වන අතර (වර්ෂ 1950 සිට 2000 ), එය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන අතර.( එය වර්ථමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙසින් නාමය වෙනස් කර ඇත  ) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් වර්ගීකරණයට අනුව, මෙම පාසල ජාතික පාසලක් නොව බස්නාහිර පළාත් සභාව යටතේ පාලනය වන පළාත් පාසලකි. පාසලේ පෙර නාමය හෝ වර්තමාන නාමය පිළිබඳ නිල වශයෙන් තහවුරු නොකළ තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන අතර, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය” ලෙස පමණක් සඳහන් කරනු ලැබේ.

1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් මධ්‍යම රජය සහ පළාත් සභා අතර බෙදා වෙන් කෙරිණි.

ජාතික පාසල් මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ පාලනය වන අතර, පළාත් පාසල් පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ, පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල හරහා පරිපාලනය කෙරේ. ඒ අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන පද්ධතිය යටතේ පරිපාලනය වන පළාත් පාසලක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම තොරතුරු තහවුරු කිරීම සඳහා පහත නිශ්චිත නිල මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කළ හැකිය:

ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ නිල පාසල් නාමාවලිය හෝ පාසල් තොරතුරු පද්ධතිය — [ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය, “School Census / School Information” නිල ද්වාරය: https://moe.gov.lk/]. බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ පාසල් නාමාවලිය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ නිල පාසල් ලැයිස්තු — [බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.wpedu.sch.lk/]. කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ නිල පාසල් ලැයිස්තුව හෝ පරිපාලන ලේඛන — [කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය, නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.zonaledu-colombo.sch.lk/]. පාසලේ නිල වාර්ෂික ප්‍රකාශනය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම හෝ විදුහල්පතිගේ නිල වාර්තාව — [මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම/වාර්ෂික වාර්තාව, අදාළ වර්ෂය සහ පිටු අංකය පාසලේ ලේඛනාගාරයෙන් තහවුරු කළ යුතුය; ප්‍රසිද්ධ නිල URL එකක් තහවුරු කර නොමැත]. පළාත් සභා පනත, අංක 42 දරන 1987 පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් පිටපත: [Provincial Councils Act, No. 42 of 1987, Sri Lanka Parliament, Acts of Parliament: https://www.parliament.lk/en/acts-of-parliament]. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල පිටපත: [Thirteenth Amendment to the Constitution, Sri Lanka Parliament, Constitution: https://www.parliament.lk/en/constitution-main].

අධ්‍යාපනය හා අධ්‍යාපනික අංශ

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අදාළ විෂය නිර්දේශ සහ විභාග ක්‍රමවලට අනුකූලව සංවිධානය විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පැවති විභාග ක්‍රමවල සිට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විභාග ක්‍රම දක්වා සිදු වූ වෙනස්වීම් අනුව සිසුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි.

විද්‍යා විෂය ධාරාව හැදෑරූ සිසුන්ට ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ශුද්ධ ගණිතය වැනි විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව තිබිණි. 
එමෙන්ම කලා විෂය ධාරාව යටතේ ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, ප්‍රජාචාරය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද, 
වාණිජ විෂය ධාරාව යටතේ ගිණුම්කරණය, වාණිජය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද හැදෑරීමට සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කිරීමේදී අදාළ කාලවල ක්‍රියාත්මක වූ ජාතික විෂය නිර්දේශ, විභාග ක්‍රම සහ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සැලකිල්ලට ගනිමින් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය සිය ඉදිරි ගමන මෙහෙය ලදී.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයයේ සිසුන්ට සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේදී විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සඳහා අවධානය යොමු කළ පාසලකි. පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු යටතේ භාෂා, කලා, වාණිජ, විද්‍යා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන්ට අදාළ ඉගෙනුම් අවස්ථා පැවතිණි. එමෙන්ම, විෂය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

විෂය ධාරා අනුව සිසුන් වෙන් කිරීම

පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන් අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ නවවැනි ශ්‍රේණියෙන් පසු සිසුන් කලා, වාණිජ සහ විද්‍යා අංශවලට වෙන් කර ඇත. මෙම වෙන් කිරීම මඟින් ඔවුන්ගේ රුචිකත්වය, හැකියාව සහ අනාගත අධ්‍යාපනික අරමුණු අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

එනම්, කලා විෂයයන්, වාණිජ විෂයයන් හා විද්‍යා විෂයයන් යනාදි වශයෙනි.
කලා අංශයේ සිසුන්ට විෂයයන් වශයෙන් ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව සහ ආර්ථික විද්‍යාව  වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ අතර, වාණිජ අංශයේදී ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය සහ ආර්ථික විද්‍යාවට අවධානය යොමු විය.

 විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන විෂයයන් වූයේ, භෞතික විද්‍යාව,  ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව ඇතුළුව, ශුද්ධ ගණිතය හා න්දර්ය විෂයයන්ටටඅමතරව අනෙකුත් අනිවාර්ය විෂයයන් ද    හැදෑරීමටද  අවස්ථාව ලැබුණි.

කාලයේ කලා අංශයේ සිසුන් ද ඉතිහාසය හා භූගෝල විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හැදෑරූ බව මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. වර්තමානයේ විෂය ධාරා සහ සංයෝජන වෙනස් වී තිබුණද, එම කාලයේ කලා අධ්‍යාපනය තුළ මෙම විෂයයන්ට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.

සෞන්දර්ය විෂයයන් සහ පන්ති සංවිධානය

පාසලේ සෞන්දර්ය විෂයයන් යටතේ චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ බව පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. මෙම විෂයයන් සඳහා වෙන වෙනම ගුරුවරුන් සිටි අතර, චිත්‍ර හැදෑරීම සඳහා චිත්‍ර පන්තියක්, නර්තනය සඳහා නර්තන පන්තියක් සහ සංගීතය සඳහා සංගීත පන්තියක් පැවතිණි.

නර්තන සහ සංගීත පන්ති ඇතැම් අවස්ථාවල එකම ශාලාවක හෝ කාමරයක පැවැත්වුණද, ඒවා වෙන වෙනම විෂයයන් ලෙස සංවිධානය කර තිබිණි. එක් කණ්ඩායමක් නර්තනය හදාරන අවස්ථාවේදී, අනෙක් කණ්ඩායමේ සිසුන් සංගීතය හෝ වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හැදෑරූහ. එසේම, සංගීතය හදාරන සිසුන් පන්තියේ සිටින විට නර්තන සිසුන් වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හදාරන අවස්ථාද තිබිණි. ඒ අනුව, චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම පන්ති සහ ගුරුවරුන් අවශ්‍ය වූ අතර, සෞන්දර්ය විෂයයන් පාසල් අධ්‍යාපනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පැවතිණි.


විද්‍යා අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාගාර පහසුකම්

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ විද්‍යාගාරයක් පැවති බව සඳහන් වේ. එහි පරීක්ෂණ මේස, ජල පහසුකම්, මිනුම් උපකරණ, වීදුරු භාජන, අන්වීක්ෂ සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි මූලික උපකරණ තිබිණි. ඒවා භාවිත කරමින් සිසුන් ගුරුවරුන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා නිරීක්ෂණය කිරීම, ශාක හා සත්ත්ව කොටස් අධ්‍යයනය කිරීම, ද්‍රව්‍ය මැනීම සහ සරල පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූහ.
මෙම ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පන්තිකාමරයේ ඉගෙනගත් සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කිරීමටත්, නිරීක්ෂණය, මිනුම් කිරීම, වාර්තා තැබීම සහ නිගමනවලට එළඹීම වැනි විද්‍යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි. ඒ අනුව, විද්‍යා විෂය ධාරාව සහ විද්‍යාගාර පහසුකම් එක්ව ක්‍රියා කරමින් සිසුන්ගේ න්‍යායාත්මක දැනුම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කළේය.


උසස් පෙළ විෂය ධාරා අනුව සිසුන් සූදානම් කිරීම

1979 වර්ෂයෙන් පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය පාසල තුළ ආරම්භ වීමත් සමඟ සිසුන්ට තමන් තෝරාගත් විෂය ධාරාව අනුව උසස් පෙළ විභාගයට සූදානම් වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. පාසල විසින් මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කරමින් සිසුන්ට විභාගයට අවශ්‍ය මූලික දැනුම සහ විෂයමය පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.


ශ්‍රී ලංකාවේ විභාග නාම සහ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ විභාග ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් ද වෙනස් විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ කනිෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Junior School Certificate — JSC) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Senior School Certificate — SSC) වැනි විභාග පැවතිණි.

1952 දී අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය (General Certificate of Education — Ordinary Level, GCE O/L) හඳුන්වා දෙන ලදී. SSC සහතිකය නිකුත් කිරීම 1960 දෙසැම්බර් මාසයේදී නතර කෙරිණි. 
1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ GCE විභාග ක්‍රමය වෙනුවට ජාතික සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන සහතිකය (National Certificate in General Education — NCGE) සහ උසස් ජාතික අධ්‍යාපන සහතිකය (Higher National Certificate in Education — HNCE) හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 දී නැවත GCE විභාග ක්‍රමයට මාරු විය.

මෙම කාලවලදී පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රම හා විෂය නිර්දේශ අනුව මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ද අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය විය. සිසුන්ට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය සඳහා සූදානම් වීමටත්, විද්‍යා, කලා සහ වාණිජ වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර හැදෑරීමටත් අවස්ථාව සැලසිණි.

විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය

පාසලේ ආරම්භය සහ පාසල් භූමිය ආරක්ෂා කිරීම
ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන පහසුකම් දියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවති කාලයක මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය ආරම්භ කර තිබේ. එම කාලයේදී අද මෙන් ඝන ජනාවාසයක් නොවූ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හිස් ඉඩම් පැවති අතර, පාසලක් ඉදිකිරීම සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන රජයේ අවසරය යටතේ පාසල ආරම්භ කළ බව පැරණි පාසල් ඉතිහාසය පිළිබඳ මතකයන්හි සඳහන් වේ.

පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා වික්‍රමාරච්චි මහතා විශාල උත්සාහයක් හා කැපවීමක් දැරූ බව සඳහන් වේ. පාසල ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පාසලට වෙන් කළ භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීම ද වැදගත් කාර්යයක් විය. එම භූමිය අත්පත් කරගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදී එයට විරුද්ධව කටයුතු කරමින් පාසල් භූමිය රැකගැනීමට වික්‍රමාරච්චි මහතා මැදිහත් වූ බව පැරණි මතකයන්හි සඳහන් වේ. එම කටයුතු සඳහා පොලිසියේ මැදිහත්වීම ද අවශ්‍ය වූ බව කියැවේ.

වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ අධ්‍යාපනික දායකත්වය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සහ මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය යන පාසල් දෙකේම දියුණුව වෙනුවෙන් වික්‍රමාරච්චි යුවළ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ බවට පැරණි මතකයන් තිබේ.

වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ බිරිඳ වන වික්‍රමාරච්චි මහත්මිය,  මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ බව සඳහන් වේ. බාලිකා විද්‍යාලය තුළ විදුහල්පති නිල නිවාසයක් පැවති අතර, වික්‍රමාරච්චි යුවළ එම නිවාසය භාවිත කළේද යන්න පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු කරගත යුතුය.


මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සිංහල බෞද්ධ අධ්‍යාපන පසුබිමක් සහිත පාසලක් වුවද, එහි අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික පසුබිම්වලට අයත් දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබී තිබිණි. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් සහ මැලේ ඇතුළු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල දරුවෝ මෙම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ.
විවිධ ජාතීන්ට හා ආගම්වලට අයත් දරුවන් එකම පාසල් පරිසරයක අධ්‍යාපනය ලැබීම, ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහජීවනය වර්ධනය වීමට අවස්ථාවක් විය.
එකල පාසලේ ආගම විෂයය ලෙස බුද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ බවට පැරණි සිසුන්ගේ මතකයන්හි සඳහන් වේ.</text>
      <sha1>165fj7b9ec430yeeq32u8y7zt6qqvf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802554</id>
      <parentid>802552</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T13:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <origin>802554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31015" sha1="78j63lvzupu7c41ihtbkt0ig5uuiibc" xml:space="preserve">
මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ,  කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ ප්‍රදේශයේ පිහිටි ප්‍රාථමික   අධ්‍යාපන ආයතනයකි. පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකය අනුව, මෙම පාසල 1950 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය නමින් ආරම්භ කර ඇත.

පාසලේ මුල් කාලයේ ස්ත්‍රී හා පුරුෂ යන, ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්   දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම කාලයේ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ දරුවන්ගේ මූලික අධ්‍යාපනය සඳහා ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවතේ පිහිටි ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම ආවාසය ආශ්‍රිතව ළදරු පාසලක් පැවති බව පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකයේ සඳහන් වේ.
මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ළමුන්ට මුල් කාලයේ පිවිසියේ, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ ආවාස භූමියක පිහිටි, ළදරු පාසලේ නමැති අධ්‍යාපන ආයතනයෙනි. මාලිගාවත්ත  ළදරු පාසලේ, පහළ බාලාංංංංශය, ඉහළ බාළාංශය සහ පළවෙනි වසර යන වර්ෂයන් 03, අධ්‍යාපන කටයුතු කරනු ලැබූ ළමා වියේ සිසුන් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුළුත් කරනු ලබන්නේත් දෙවැනි පන්තියේ සිටය.

එම ළදරු පාසලේ පහළ බාලාංශය, ඉහළ බාලාංශය සහ පළමු ශ්‍රේණිය පැවති අතර, පිරිමි හා ගැහැනු ළමෝ දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම පන්ති සම්පූර්ණ කළ දරුවෝ දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූහ. ඒ අනුව, පාසලේ මුල් කාලයේ දරුවන්ට දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් බව පැරණි ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්ගේ මතකයේ රැදී ඇකි අතර, ඔවුන් ඔවුන් ළමා වියේ අකුරු හැදෑරූ ආකාර පිළිබද  සිහිපත් කරයි.

 ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1964 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ වීමෙන් පසු, ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පාසල් දෙක අතර වෙනස්කම් සිදු විය. එම වෙනස්කම් සිදු වූ ආකාරය සහ පසුව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය 'හේමමාලි බාලිකා' විද්‍යාලයය ලෙස නම් කිරීම පිළිබඳ විස්තර විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ වෙනම කොටසකින් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර, පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය ද ආරම්භ විය.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1979 හා් ආසන්න වසරකදී) එම පන්ති ආරම්භ කළ නිශ්චිත වර්ෂය තවදුරටත් තහවුරු කරගත යුතුය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2000 දී මාලිගාවත්ත මහා විිද්‍යාලයයේ  නම, රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙස වෙනස් විය. එබැවින්, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ ඉතිහාසය වර්තමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේම කොටසකි.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ක්‍රිස්තු වර්ෂ  1950 දී  ආරම්භ වී 2000දී රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය ලෙස නම වෙනස් කළ බවට ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයට අදාළ වෙබ් පිටුවක,ද  සඳහනක් තිබෙනවා. එය ආරම්භක මූලාශ්‍රයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුණත්, විකිපීඩියාවේ ලිපිය සඳහා තවත් විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සොයාගැනීම හොඳයි. 

schoolandcollegelistings.com

පිහිටීම

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ, ආචාර්ය ඩැනිස්ටර් ද සිල්වා මාවතේ පිහිටා තිබිණි. එය පසුව රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය (Rajasingha Maha Vidyalaya) ලෙස නම්හැ කර එය එසේ ඳින්වීමට ද පටන් ගත්තේය.

ආදර්ශ පාඨය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “විද්‍යා දදාති විනයං” යන්නයි. මෙය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උපුටා ගත් පාඨයක් වන අතර, පාසලේ එය සිංහල අක්ෂරයෙන් භාවිත කර තිබිණි. එහි අර්ථය සරලව ගත් කල , විද්‍යාව ( අධ්‍යායනය, ) හික්මීම පත් කරනු ලබන බවකි.


පාසලේ පරිපාලනය

නිල පාසල් නාමාවලියෙහි සඳහන් තොරතුරු අනුව, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය” වන අතර (වර්ෂ 1950 සිට 2000 ), එය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන අතර.( එය වර්ථමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙසින් නාමය වෙනස් කර ඇත  ) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් වර්ගීකරණයට අනුව, මෙම පාසල ජාතික පාසලක් නොව බස්නාහිර පළාත් සභාව යටතේ පාලනය වන පළාත් පාසලකි. පාසලේ පෙර නාමය හෝ වර්තමාන නාමය පිළිබඳ නිල වශයෙන් තහවුරු නොකළ තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන අතර, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය” ලෙස පමණක් සඳහන් කරනු ලැබේ.

1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් මධ්‍යම රජය සහ පළාත් සභා අතර බෙදා වෙන් කෙරිණි.

ජාතික පාසල් මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ පාලනය වන අතර, පළාත් පාසල් පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ, පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල හරහා පරිපාලනය කෙරේ. ඒ අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන පද්ධතිය යටතේ පරිපාලනය වන පළාත් පාසලක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම තොරතුරු තහවුරු කිරීම සඳහා පහත නිශ්චිත නිල මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කළ හැකිය:

ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ නිල පාසල් නාමාවලිය හෝ පාසල් තොරතුරු පද්ධතිය — [ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය, “School Census / School Information” නිල ද්වාරය: https://moe.gov.lk/]. බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ පාසල් නාමාවලිය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ නිල පාසල් ලැයිස්තු — [බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.wpedu.sch.lk/]. කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ නිල පාසල් ලැයිස්තුව හෝ පරිපාලන ලේඛන — [කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය, නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.zonaledu-colombo.sch.lk/]. පාසලේ නිල වාර්ෂික ප්‍රකාශනය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම හෝ විදුහල්පතිගේ නිල වාර්තාව — [මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම/වාර්ෂික වාර්තාව, අදාළ වර්ෂය සහ පිටු අංකය පාසලේ ලේඛනාගාරයෙන් තහවුරු කළ යුතුය; ප්‍රසිද්ධ නිල URL එකක් තහවුරු කර නොමැත]. පළාත් සභා පනත, අංක 42 දරන 1987 පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් පිටපත: [Provincial Councils Act, No. 42 of 1987, Sri Lanka Parliament, Acts of Parliament: https://www.parliament.lk/en/acts-of-parliament]. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල පිටපත: [Thirteenth Amendment to the Constitution, Sri Lanka Parliament, Constitution: https://www.parliament.lk/en/constitution-main].

අධ්‍යාපනය හා අධ්‍යාපනික අංශ

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අදාළ විෂය නිර්දේශ සහ විභාග ක්‍රමවලට අනුකූලව සංවිධානය විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පැවති විභාග ක්‍රමවල සිට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විභාග ක්‍රම දක්වා සිදු වූ වෙනස්වීම් අනුව සිසුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි.

විද්‍යා විෂය ධාරාව හැදෑරූ සිසුන්ට ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ශුද්ධ ගණිතය වැනි විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව තිබිණි. 
එමෙන්ම කලා විෂය ධාරාව යටතේ ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, ප්‍රජාචාරය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද, 
වාණිජ විෂය ධාරාව යටතේ ගිණුම්කරණය, වාණිජය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද හැදෑරීමට සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කිරීමේදී අදාළ කාලවල ක්‍රියාත්මක වූ ජාතික විෂය නිර්දේශ, විභාග ක්‍රම සහ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සැලකිල්ලට ගනිමින් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය සිය ඉදිරි ගමන මෙහෙය ලදී.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයයේ සිසුන්ට සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේදී විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සඳහා අවධානය යොමු කළ පාසලකි. පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු යටතේ භාෂා, කලා, වාණිජ, විද්‍යා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන්ට අදාළ ඉගෙනුම් අවස්ථා පැවතිණි. එමෙන්ම, විෂය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

විෂය ධාරා අනුව සිසුන් වෙන් කිරීම

පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන් අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ නවවැනි ශ්‍රේණියෙන් පසු සිසුන් කලා, වාණිජ සහ විද්‍යා අංශවලට වෙන් කර ඇත. මෙම වෙන් කිරීම මඟින් ඔවුන්ගේ රුචිකත්වය, හැකියාව සහ අනාගත අධ්‍යාපනික අරමුණු අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

එනම්, කලා විෂයයන්, වාණිජ විෂයයන් හා විද්‍යා විෂයයන් යනාදි වශයෙනි.
කලා අංශයේ සිසුන්ට විෂයයන් වශයෙන් ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව සහ ආර්ථික විද්‍යාව  වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ අතර, වාණිජ අංශයේදී ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය සහ ආර්ථික විද්‍යාවට අවධානය යොමු විය.

 විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන විෂයයන් වූයේ, භෞතික විද්‍යාව,  ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව ඇතුළුව, ශුද්ධ ගණිතය හා න්දර්ය විෂයයන්ටටඅමතරව අනෙකුත් අනිවාර්ය විෂයයන් ද    හැදෑරීමටද  අවස්ථාව ලැබුණි.

කාලයේ කලා අංශයේ සිසුන් ද ඉතිහාසය හා භූගෝල විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හැදෑරූ බව මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. වර්තමානයේ විෂය ධාරා සහ සංයෝජන වෙනස් වී තිබුණද, එම කාලයේ කලා අධ්‍යාපනය තුළ මෙම විෂයයන්ට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.

සෞන්දර්ය විෂයයන් සහ පන්ති සංවිධානය

පාසලේ සෞන්දර්ය විෂයයන් යටතේ චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ බව පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. මෙම විෂයයන් සඳහා වෙන වෙනම ගුරුවරුන් සිටි අතර, චිත්‍ර හැදෑරීම සඳහා චිත්‍ර පන්තියක්, නර්තනය සඳහා නර්තන පන්තියක් සහ සංගීතය සඳහා සංගීත පන්තියක් පැවතිණි.

නර්තන සහ සංගීත පන්ති ඇතැම් අවස්ථාවල එකම ශාලාවක හෝ කාමරයක පැවැත්වුණද, ඒවා වෙන වෙනම විෂයයන් ලෙස සංවිධානය කර තිබිණි. එක් කණ්ඩායමක් නර්තනය හදාරන අවස්ථාවේදී, අනෙක් කණ්ඩායමේ සිසුන් සංගීතය හෝ වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හැදෑරූහ. එසේම, සංගීතය හදාරන සිසුන් පන්තියේ සිටින විට නර්තන සිසුන් වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හදාරන අවස්ථාද තිබිණි. ඒ අනුව, චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම පන්ති සහ ගුරුවරුන් අවශ්‍ය වූ අතර, සෞන්දර්ය විෂයයන් පාසල් අධ්‍යාපනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පැවතිණි.


විද්‍යා අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාගාර පහසුකම්

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ විද්‍යාගාරයක් පැවති බව සඳහන් වේ. එහි පරීක්ෂණ මේස, ජල පහසුකම්, මිනුම් උපකරණ, වීදුරු භාජන, අන්වීක්ෂ සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි මූලික උපකරණ තිබිණි. ඒවා භාවිත කරමින් සිසුන් ගුරුවරුන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා නිරීක්ෂණය කිරීම, ශාක හා සත්ත්ව කොටස් අධ්‍යයනය කිරීම, ද්‍රව්‍ය මැනීම සහ සරල පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූහ.
මෙම ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පන්තිකාමරයේ ඉගෙනගත් සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කිරීමටත්, නිරීක්ෂණය, මිනුම් කිරීම, වාර්තා තැබීම සහ නිගමනවලට එළඹීම වැනි විද්‍යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි. ඒ අනුව, විද්‍යා විෂය ධාරාව සහ විද්‍යාගාර පහසුකම් එක්ව ක්‍රියා කරමින් සිසුන්ගේ න්‍යායාත්මක දැනුම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කළේය.


උසස් පෙළ විෂය ධාරා අනුව සිසුන් සූදානම් කිරීම

1979 වර්ෂයෙන් පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය පාසල තුළ ආරම්භ වීමත් සමඟ සිසුන්ට තමන් තෝරාගත් විෂය ධාරාව අනුව උසස් පෙළ විභාගයට සූදානම් වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. පාසල විසින් මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කරමින් සිසුන්ට විභාගයට අවශ්‍ය මූලික දැනුම සහ විෂයමය පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.


ශ්‍රී ලංකාවේ විභාග නාම සහ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ විභාග ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් ද වෙනස් විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ කනිෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Junior School Certificate — JSC) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Senior School Certificate — SSC) වැනි විභාග පැවතිණි.

1952 දී අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය (General Certificate of Education — Ordinary Level, GCE O/L) හඳුන්වා දෙන ලදී. SSC සහතිකය නිකුත් කිරීම 1960 දෙසැම්බර් මාසයේදී නතර කෙරිණි. 
1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ GCE විභාග ක්‍රමය වෙනුවට ජාතික සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන සහතිකය (National Certificate in General Education — NCGE) සහ උසස් ජාතික අධ්‍යාපන සහතිකය (Higher National Certificate in Education — HNCE) හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 දී නැවත GCE විභාග ක්‍රමයට මාරු විය.

මෙම කාලවලදී පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රම හා විෂය නිර්දේශ අනුව මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ද අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය විය. සිසුන්ට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය සඳහා සූදානම් වීමටත්, විද්‍යා, කලා සහ වාණිජ වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර හැදෑරීමටත් අවස්ථාව සැලසිණි.

විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය

පාසලේ ආරම්භය සහ පාසල් භූමිය ආරක්ෂා කිරීම
ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන පහසුකම් දියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවති කාලයක මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය ආරම්භ කර තිබේ. එම කාලයේදී අද මෙන් ඝන ජනාවාසයක් නොවූ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හිස් ඉඩම් පැවති අතර, පාසලක් ඉදිකිරීම සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන රජයේ අවසරය යටතේ පාසල ආරම්භ කළ බව පැරණි පාසල් ඉතිහාසය පිළිබඳ මතකයන්හි සඳහන් වේ.

පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා වික්‍රමාරච්චි මහතා විශාල උත්සාහයක් හා කැපවීමක් දැරූ බව සඳහන් වේ. පාසල ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පාසලට වෙන් කළ භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීම ද වැදගත් කාර්යයක් විය. එම භූමිය අත්පත් කරගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදී එයට විරුද්ධව කටයුතු කරමින් පාසල් භූමිය රැකගැනීමට වික්‍රමාරච්චි මහතා මැදිහත් වූ බව පැරණි මතකයන්හි සඳහන් වේ. එම කටයුතු සඳහා පොලිසියේ මැදිහත්වීම ද අවශ්‍ය වූ බව කියැවේ.

වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ අධ්‍යාපනික දායකත්වය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සහ මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය යන පාසල් දෙකේම දියුණුව වෙනුවෙන් වික්‍රමාරච්චි යුවළ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ බවට පැරණි මතකයන් තිබේ.

වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ බිරිඳ වන වික්‍රමාරච්චි මහත්මිය,  මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ බව සඳහන් වේ. බාලිකා විද්‍යාලය තුළ විදුහල්පති නිල නිවාසයක් පැවති අතර, වික්‍රමාරච්චි යුවළ එම නිවාසය භාවිත කළේද යන්න පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු කරගත යුතුය.

එවකට පැවැතී පැවතී පාලන තන්ත්‍රයත්, මුල්ම විදුහල්පතිවරයාගේත් උත්සහය ඇතුළුව ධනාත්මක විතුවිලිත්, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය බිහිවීමට හේතු පාදක විය. 

එම පාසැල බිහීවීම හේතුකොට ගෙන මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හා අවට ප්‍රදේශවල දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා අවස්ථා සැලසීම, ප්‍රදේශයේ සමාජීය උන්නතියට ද ඉමහත් රුකුලක් විය.

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සිංහල බෞද්ධ අධ්‍යාපන පසුබිමක් සහිත පාසලක් වුවද, එහි අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික පසුබිම්වලට අයත් දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබී තිබිණි. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් සහ මැලේ ඇතුළු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල දරුවෝ මෙම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ.
විවිධ ජාතීන්ට හා ආගම්වලට අයත් දරුවන් එකම පාසල් පරිසරයක අධ්‍යාපනය ලැබීම, ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහජීවනය වර්ධනය වීමට අවස්ථාවක් විය.
එකල පාසලේ ආගම විෂයය ලෙස බුද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ බවට පැරණි සිසුන්ගේ මතකයන්හි සඳහන් වේ.</text>
      <sha1>78j63lvzupu7c41ihtbkt0ig5uuiibc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197525</id>
    <revision>
      <id>802579</id>
      <parentid>802546</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/කේශ් ජයකොඩි|කේශ් ජයකොඩි]] ([[User talk:කේශ් ජයකොඩි|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Kesh Jayakody|Kesh Jayakody]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>802543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4103" sha1="maxy6vpg4hbyso9atd9ro94uh8pb67x" xml:space="preserve">{{Coord|7.494347|80.353978|display=title}}
'''ඓතිහාසික අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරස්ථානය''' හෙවත් '''අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය''' යනු... [[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[කුරුණෑගල - පුත්තලම ප්‍රධාන මාර්ගය|කුරුණෑගල - පුත්තලම ප්‍රධාන මාර්ගයේ]], [[කුරුණෑගල]] නගර මධ්‍යයේ තිබෙන ඔරලෝසු කණුවේ සිට පුත්තලම දෙසට කිලෝමීටර 1.5ක් පමණ ගිය විට හමුවන පුරාණ රජමහා විහාරයකි. මෙම විහාරස්ථාන භූමිය තුළම ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කුරුණෑගල තිබෙන ප්‍රධානම දේවාලය වන [[කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය]] පිහිටා ඇත.

== ඉතිහාසය ==
මෙම විහාරය වළගම්බා රජ දවසට අයත් විහාරයකි. &quot;අංගංගල&quot; යන නම පිළිබඳව ජනප්‍රවාද කිහිපයක් පවතී.

* රියන් 18 ශෛලමය සැතපෙන බුදු පිළිම වහන්සේ
* [[ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය|ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ]] අංකුරයකින් රෝපණය කළ, කුරුණෑගල තිබෙන පැරණිතම [[බෝධීන් වහන්සේ]]&lt;ref&gt;පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව - අංගල රජමහා විහාරය, කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පැරණිතම බෝධිය&lt;/ref&gt;
* පුරාණ සෙල්ලිපිය
* පුරාණ කාලි දේවාලයේ නටබුන්

මෙම විහාර භූමිය තුළ ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කුරුණෑගල තිබෙන ප්‍රධාන [[ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය]] පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;මෙම විහාර භූමිය තුළම පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය පිහිටා ඇත.&lt;/ref&gt;

== කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය ==
මෙම විහාරස්ථාන භූමිය තුළම [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට]] අයත් කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය පිහිටා ඇත. ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කුරුණෑගල තිබෙන ප්‍රධානම දේවාලය මෙයයි. 

මෙම දේවාලයේ පූජා පැවැත්වෙන්නේ පෝය දිනයන් හැර සෑම සෙනසුරාදා දිනකම සහ සෑම වසරකම දෙසැම්බර් 31 වන දින මහා පූජාව ලෙසයි.

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;  [[ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ විහාර]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ විහාර]]</text>
      <sha1>maxy6vpg4hbyso9atd9ro94uh8pb67x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802581</id>
      <parentid>802579</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Clean-up, Error Fixed, Tagged</comment>
      <origin>802581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4205" sha1="iu2d05z2eoqt5mz2s3tguq64mv0jggd" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}

'''ඓතිහාසික අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරස්ථානය''' හෙවත් '''අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය''' යනු, [[කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය|කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[කුරුණෑගල - පුත්තලම ප්‍රධාන මාර්ගය|කුරුණෑගල - පුත්තලම ප්‍රධාන මාර්ගයේ]], [[කුරුණෑගල]] නගර මධ්‍යයේ තිබෙන ඔරලෝසු කණුවේ සිට පුත්තලම දෙසට කිලෝමීටර 1.5ක් පමණ ගිය විට හමුවන පුරාණ රජමහා විහාරයකි. මෙම විහාරස්ථාන භූමිය තුළම ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කුරුණෑගල තිබෙන ප්‍රධානම දේවාලය වන කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය පිහිටා ඇත.

== ඉතිහාසය ==
මෙම විහාරය වළගම්බා රජ දවසට අයත් විහාරයකි. &quot;අංගංගල&quot; යන නම පිළිබඳව ජනප්‍රවාද කිහිපයක් පවතී.

* රියන් 18 ශෛලමය සැතපෙන බුදු පිළිම වහන්සේ
* [[ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය|ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ]] අංකුරයකින් රෝපණය කළ, කුරුණෑගල තිබෙන පැරණිතම [[බෝධීන් වහන්සේ]]&lt;ref&gt;පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව - අංගල රජමහා විහාරය, කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පැරණිතම බෝධිය&lt;/ref&gt;
* පුරාණ සෙල්ලිපිය
* පුරාණ කාලි දේවාලයේ නටබුන්

මෙම විහාර භූමිය තුළ ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කුරුණෑගල තිබෙන ප්‍රධාන [[ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය]] පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;මෙම විහාර භූමිය තුළම පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය පිහිටා ඇත.&lt;/ref&gt;

== කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය ==
මෙම විහාරස්ථාන භූමිය තුළම [[පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව|පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට]] අයත් කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය පිහිටා ඇත. ශ්‍රී විෂ්ණු දෙවියන් උදෙසා කුරුණෑගල තිබෙන ප්‍රධානම දේවාලය මෙයයි. 

මෙම දේවාලයේ පූජා පැවැත්වෙන්නේ පෝය දිනයන් හැර සෑම සෙනසුරාදා දිනකම සහ සෑම වසරකම දෙසැම්බර් 31 වන දින මහා පූජාව ලෙසයි.

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;{{Coord|7.494347|80.353978|display=title}}

{{Buddhist-temple-stub}}
[[ප්‍රවර්ගය:කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ විහාර]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ විහාර]]</text>
      <sha1>iu2d05z2eoqt5mz2s3tguq64mv0jggd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ග්‍රීසියේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>197527</id>
    <revision>
      <id>802585</id>
      <parentid>802525</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>802585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="fm9l2e446nw3avvsp342858wxq3r9de" xml:space="preserve">{{Talk header}}
{{Not a forum}}</text>
      <sha1>fm9l2e446nw3avvsp342858wxq3r9de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197529</id>
    <redirect title="අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය" />
    <revision>
      <id>802578</id>
      <parentid>802545</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Already Covered in the main article so redirect back to [[අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය#කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය|අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය]]</comment>
      <origin>802578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="nr92g6z1520d1dllnakvtvw8bv8p6fb" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය#කුරුණෑගල ප්‍රධාන ශ්‍රී විෂ්ණු මහා දේවාලය]]</text>
      <sha1>nr92g6z1520d1dllnakvtvw8bv8p6fb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුරුණෑගල විෂ්ණු දේවාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197530</id>
    <redirect title="අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය" />
    <revision>
      <id>802584</id>
      <parentid>802532</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>redirect fixed</comment>
      <origin>802584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="0ttl423p9jtavwaws8ghrjqbb1s16e4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය]]</text>
      <sha1>0ttl423p9jtavwaws8ghrjqbb1s16e4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුරුණෑගල පන්සල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197531</id>
    <redirect title="අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය" />
    <revision>
      <id>802583</id>
      <parentid>802533</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>redirect fixed</comment>
      <origin>802583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="0ttl423p9jtavwaws8ghrjqbb1s16e4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය]]</text>
      <sha1>0ttl423p9jtavwaws8ghrjqbb1s16e4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රම්ලින්ටයිඩ්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197536</id>
    <revision>
      <id>802556</id>
      <timestamp>2026-10-26T14:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504572|Pramlintide]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>802556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8268" sha1="px28378ta1fu66o6drejumwhl33htko" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =409738322
|image            =Pramlintide sequence.svg
|width            =300
|caption          =Golden line indicates [[disulfide]] bond

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Symlin
|synonyms         =
|IUPAC_name       =

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =&lt;!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --&gt;
|pregnancy_US     =C
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=[[Subcutaneous administration|Subcutaneous]]
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|pramlintide}}
|MedlinePlus      =a605031

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =&lt;!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --&gt;
|legal_CA         =&lt;!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --&gt;
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =30 to 40%
|protein_bound    =~60%
|metabolism       =[[Kidney]]
|elimination_half-life=~48 minutes
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =171
|H                =267
|N                =51
|O                =53
|S                =2
|smiles           =CC[C@H](C)[C@@H](C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N1CCC[C@H]1C(=O)N2CCC[C@H]2C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H](C(C)C)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](Cc3ccc(cc3)O)C(=O)N)NC(=O)[C@@H]4CCCN4C(=O)CNC(=O)[C@H](Cc5ccccc5)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CO)NC(=O)[C@H](CO)NC(=O)[C@H](Cc6cnc[nH]6)NC(=O)[C@H](C(C)C)NC(=O)[C@H](CC(C)C)NC(=O)[C@H](Cc7ccccc7)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@H](CC(C)C)NC(=O)[C@H](CCCNC(=N)N)NC(=O)[C@H](CCC(=O)N)NC(=O)[C@H]([C@@H](C)O)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@@H]8CSSC[C@@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N8)[C@@H](C)O)C)[C@@H](C)O)CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CCCCN)N
|StdInChI         =1S/C171H267N51O53S2/c1-21-81(12)130(163(268)207-110(56-78(6)7)169(274)222-53-33-42-118(222)170(275)221-52-32-41-117(221)160(265)219-135(89(20)230)167(272)206-109(66-125(180)238)151(256)212-128(79(8)9)161(266)186-68-126(239)192-111(70-223)154(259)203-107(64-123(178)236)152(257)218-134(88(19)229)166(271)195-98(136(181)241)57-92-43-45-94(231)46-44-92)214-159(264)116-40-31-51-220(116)127(240)69-187-141(246)101(58-90-34-24-22-25-35-90)199-148(253)105(62-121(176)234)201-149(254)106(63-122(177)235)202-155(260)112(71-224)209-156(261)113(72-225)208-146(251)103(60-93-67-184-75-188-93)205-162(267)129(80(10)11)213-150(255)100(55-77(4)5)198-145(250)102(59-91-36-26-23-27-37-91)200-147(252)104(61-120(175)233)196-137(242)82(13)189-144(249)99(54-76(2)3)197-142(247)96(39-30-50-185-171(182)183)193-143(248)97(47-48-119(174)232)194-165(270)132(86(17)227)215-138(243)83(14)190-157(262)114-73-276-277-74-115(210-140(245)95(173)38-28-29-49-172)158(263)204-108(65-124(179)237)153(258)217-131(85(16)226)164(269)191-84(15)139(244)216-133(87(18)228)168(273)211-114/h22-27,34-37,43-46,67,75-89,95-118,128-135,223-231H,21,28-33,38-42,47-66,68-74,172-173H2,1-20H3,(H2,174,232)(H2,175,233)(H2,176,234)(H2,177,235)(H2,178,236)(H2,179,237)(H2,180,238)(H2,181,241)(H,184,188)(H,186,266)(H,187,246)(H,189,249)(H,190,262)(H,191,269)(H,192,239)(H,193,248)(H,194,270)(H,195,271)(H,196,242)(H,197,247)(H,198,250)(H,199,253)(H,200,252)(H,201,254)(H,202,260)(H,203,259)(H,204,263)(H,205,267)(H,206,272)(H,207,268)(H,208,251)(H,209,261)(H,210,245)(H,211,273)(H,212,256)(H,213,255)(H,214,264)(H,215,243)(H,216,244)(H,217,258)(H,218,257)(H,219,265)(H4,182,183,185)/t81-,82-,83-,84-,85+,86+,87+,88+,89+,95-,96-,97-,98-,99-,100-,101-,102-,103-,104-,105-,106-,107-,108-,109-,110-,111-,112-,113-,114-,115-,116-,117-,118-,128-,129-,130-,131-,132-,133-,134-,135-/m0/s1
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|changed|chemspider}}
|StdInChIKey      =TZIRZGBAFTZREM-MKAGXXMWSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|changed|chemspider}}
|drug_name        =Pramlintide
}}
'''සිම්ලින් යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''ප්‍රම්ලින්ටයිඩ්''', ආහාර වේල අතරතුර ඉන්සියුලින් භාවිතා කරන පුද්ගලයින්ගේ [[දියවැඩියාව|1 සහ 2 වර්ගයේ දියවැඩියාවට]] ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - SYMLINPEN- pramlintide acetate injection|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=29 October 2021|archive-date=19 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319214441/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210319214441/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff|date=19 March 2021}}&lt;/ref&gt; එය සමට යටින් එන්නත් කිරීම මගින් ලබා දෙනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, ආහාර රුචිය නැතිවීම සහ [[හිසරදය]] ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතරට [[මන්ද මධුරක්තිය|රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු වීම]] සහ [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා]] ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pramlintide Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html|website=Drugs.com|access-date=29 October 2021|language=en|archive-date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304092644/https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304092644/https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html|date=4 March 2021}}&lt;/ref&gt; ගැස්ට්‍රොපරේසිස් රෝගය ඇති පුද්ගලයින් සඳහා මෙම ඖෂධය භාවිතා කිරීම නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිතයේ ආරක්ෂාව පැහැදිලි නැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pramlintide Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html|website=Drugs.com|access-date=29 October 2021|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125234511/https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125234511/https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html|date=25 January 2021}}&lt;/ref&gt; එය ඇමයිලින් ප්‍රතිසමයකි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;

2005 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා ප්‍රම්ලින්ටයිඩ් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ 60 mcg මාත්‍රා 50ක් 2021 වන විට ඇමරිකානු ඩොලර් 1,000ක් පමණ වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SymlinPen 60 Prices, Coupons &amp; Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60|website=Drugs.com|access-date=29 October 2021|language=en|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122105756/https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122105756/https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60|date=22 January 2021}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]</text>
      <sha1>px28378ta1fu66o6drejumwhl33htko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802600</id>
      <parentid>802556</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T01:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8899" sha1="1t2dv832qrhizgxwygzax0cpbixxafn" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =409738322
|image            =Pramlintide sequence.svg
|width            =300
|caption          =Golden line indicates [[disulfide]] bond

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Symlin
|synonyms         =
|IUPAC_name       =

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =&lt;!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --&gt;
|pregnancy_US     =C
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=[[Subcutaneous administration|Subcutaneous]]
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|pramlintide}}
|MedlinePlus      =a605031

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =&lt;!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --&gt;
|legal_CA         =&lt;!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --&gt;
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =30 to 40%
|protein_bound    =~60%
|metabolism       =[[Kidney]]
|elimination_half-life=~48 minutes
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =171
|H                =267
|N                =51
|O                =53
|S                =2
|smiles           =CC[C@H](C)[C@@H](C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N1CCC[C@H]1C(=O)N2CCC[C@H]2C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H](C(C)C)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](Cc3ccc(cc3)O)C(=O)N)NC(=O)[C@@H]4CCCN4C(=O)CNC(=O)[C@H](Cc5ccccc5)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CO)NC(=O)[C@H](CO)NC(=O)[C@H](Cc6cnc[nH]6)NC(=O)[C@H](C(C)C)NC(=O)[C@H](CC(C)C)NC(=O)[C@H](Cc7ccccc7)NC(=O)[C@H](CC(=O)N)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@H](CC(C)C)NC(=O)[C@H](CCCNC(=N)N)NC(=O)[C@H](CCC(=O)N)NC(=O)[C@H]([C@@H](C)O)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@@H]8CSSC[C@@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N[C@H](C(=O)N8)[C@@H](C)O)C)[C@@H](C)O)CC(=O)N)NC(=O)[C@H](CCCCN)N
|StdInChI         =1S/C171H267N51O53S2/c1-21-81(12)130(163(268)207-110(56-78(6)7)169(274)222-53-33-42-118(222)170(275)221-52-32-41-117(221)160(265)219-135(89(20)230)167(272)206-109(66-125(180)238)151(256)212-128(79(8)9)161(266)186-68-126(239)192-111(70-223)154(259)203-107(64-123(178)236)152(257)218-134(88(19)229)166(271)195-98(136(181)241)57-92-43-45-94(231)46-44-92)214-159(264)116-40-31-51-220(116)127(240)69-187-141(246)101(58-90-34-24-22-25-35-90)199-148(253)105(62-121(176)234)201-149(254)106(63-122(177)235)202-155(260)112(71-224)209-156(261)113(72-225)208-146(251)103(60-93-67-184-75-188-93)205-162(267)129(80(10)11)213-150(255)100(55-77(4)5)198-145(250)102(59-91-36-26-23-27-37-91)200-147(252)104(61-120(175)233)196-137(242)82(13)189-144(249)99(54-76(2)3)197-142(247)96(39-30-50-185-171(182)183)193-143(248)97(47-48-119(174)232)194-165(270)132(86(17)227)215-138(243)83(14)190-157(262)114-73-276-277-74-115(210-140(245)95(173)38-28-29-49-172)158(263)204-108(65-124(179)237)153(258)217-131(85(16)226)164(269)191-84(15)139(244)216-133(87(18)228)168(273)211-114/h22-27,34-37,43-46,67,75-89,95-118,128-135,223-231H,21,28-33,38-42,47-66,68-74,172-173H2,1-20H3,(H2,174,232)(H2,175,233)(H2,176,234)(H2,177,235)(H2,178,236)(H2,179,237)(H2,180,238)(H2,181,241)(H,184,188)(H,186,266)(H,187,246)(H,189,249)(H,190,262)(H,191,269)(H,192,239)(H,193,248)(H,194,270)(H,195,271)(H,196,242)(H,197,247)(H,198,250)(H,199,253)(H,200,252)(H,201,254)(H,202,260)(H,203,259)(H,204,263)(H,205,267)(H,206,272)(H,207,268)(H,208,251)(H,209,261)(H,210,245)(H,211,273)(H,212,256)(H,213,255)(H,214,264)(H,215,243)(H,216,244)(H,217,258)(H,218,257)(H,219,265)(H4,182,183,185)/t81-,82-,83-,84-,85+,86+,87+,88+,89+,95-,96-,97-,98-,99-,100-,101-,102-,103-,104-,105-,106-,107-,108-,109-,110-,111-,112-,113-,114-,115-,116-,117-,118-,128-,129-,130-,131-,132-,133-,134-,135-/m0/s1
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|changed|chemspider}}
|StdInChIKey      =TZIRZGBAFTZREM-MKAGXXMWSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|changed|chemspider}}
|drug_name        =Pramlintide
}}
'''සිම්ලින් යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''ප්‍රම්ලින්ටයිඩ්''', ආහාර වේල අතරතුර ඉන්සියුලින් භාවිතා කරන පුද්ගලයින්ගේ [[දියවැඩියාව|1 සහ 2 වර්ගයේ දියවැඩියාවට]] ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=DailyMed - SYMLINPEN- pramlintide acetate injection|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff|website=dailymed.nlm.nih.gov|access-date=29 October 2021|archive-date=19 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319214441/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319214441/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=4aea30ff-eb0d-45c1-b114-3127966328ff |access-date=26 October 2026 |archive-date=19 March 2021}}&lt;/ref&gt; එය සමට යටින් එන්නත් කිරීම මගින් ලබා දෙනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, ආහාර රුචිය නැතිවීම සහ [[හිසරදය]] ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතරට [[මන්ද මධුරක්තිය|රුධිරයේ සීනි මට්ටම අඩු වීම]] සහ [[අසාත්මිකතාව|අසාත්මිකතා]] ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pramlintide Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html|website=Drugs.com|access-date=29 October 2021|language=en|archive-date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304092644/https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304092644/https://www.drugs.com/monograph/pramlintide.html |access-date=26 October 2026 |archive-date=4 March 2021}}&lt;/ref&gt; ගැස්ට්‍රොපරේසිස් රෝගය ඇති පුද්ගලයින් සඳහා මෙම ඖෂධය භාවිතා කිරීම නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී මෙම ඖෂධය භාවිතයේ ආරක්ෂාව පැහැදිලි නැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pramlintide Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html|website=Drugs.com|access-date=29 October 2021|language=en|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125234511/https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125234511/https://www.drugs.com/pregnancy/pramlintide.html |access-date=26 October 2026 |archive-date=25 January 2021}}&lt;/ref&gt; එය ඇමයිලින් ප්‍රතිසමයකි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;

2005 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා ප්‍රම්ලින්ටයිඩ් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ 60 mcg මාත්‍රා 50ක් 2021 වන විට ඇමරිකානු ඩොලර් 1,000ක් පමණ වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=SymlinPen 60 Prices, Coupons &amp; Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60|website=Drugs.com|access-date=29 October 2021|language=en|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122105756/https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122105756/https://www.drugs.com/price-guide/symlinpen-60 |access-date=26 October 2026 |archive-date=22 January 2021}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]</text>
      <sha1>1t2dv832qrhizgxwygzax0cpbixxafn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197537</id>
    <revision>
      <id>802561</id>
      <timestamp>2026-10-26T15:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>1950 - 2000 දක්මාවා සිසු පරපුර බිහි කල මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය පිළිබදවයි</comment>
      <origin>802561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31094" sha1="5c3tc5bc1s77i9rl8o986pkeq45ong5" xml:space="preserve">&quot;); background-color: var(--color-base,#202122);&quot;&gt;

සොයන්න

~2026-57149-05

Alerts (0)N

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ ප්‍රදේශයේ පිහිටි ප්‍රාථමික අධ්‍යාපන ආයතනයකි. පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකය අනුව, මෙම පාසල 1950 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය නමින් ආරම්භ කර ඇත.

පාසලේ මුල් කාලයේ ස්ත්‍රී හා පුරුෂ යන, ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම කාලයේ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ දරුවන්ගේ මූලික අධ්‍යාපනය සඳහා ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවතේ පිහිටි ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම ආවාසය ආශ්‍රිතව ළදරු පාසලක් පැවති බව පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකයේ සඳහන් වේ. මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ළමුන්ට මුල් කාලයේ පිවිසියේ, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ ආවාස භූමියක පිහිටි, ළදරු පාසලේ නමැති අධ්‍යාපන ආයතනයෙනි. මාලිගාවත්ත ළදරු පාසලේ, පහළ බාලාංංංංශය, ඉහළ බාළාංශය සහ පළවෙනි වසර යන වර්ෂයන් 03, අධ්‍යාපන කටයුතු කරනු ලැබූ ළමා වියේ සිසුන් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුළුත් කරනු ලබන්නේත් දෙවැනි පන්තියේ සිටය.

එම ළදරු පාසලේ පහළ බාලාංශය, ඉහළ බාලාංශය සහ පළමු ශ්‍රේණිය පැවති අතර, පිරිමි හා ගැහැනු ළමෝ දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම පන්ති සම්පූර්ණ කළ දරුවෝ දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූහ. ඒ අනුව, පාසලේ මුල් කාලයේ දරුවන්ට දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් බව පැරණි ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්ගේ මතකයේ රැදී ඇකි අතර, ඔවුන් ඔවුන් ළමා වියේ අකුරු හැදෑරූ ආකාර පිළිබද සිහිපත් කරයි.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1964 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ වීමෙන් පසු, ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පාසල් දෙක අතර වෙනස්කම් සිදු විය. එම වෙනස්කම් සිදු වූ ආකාරය සහ පසුව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය 'හේමමාලි බාලිකා' විද්‍යාලයය ලෙස නම් කිරීම පිළිබඳ විස්තර විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ වෙනම කොටසකින් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර, පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය ද ආරම්භ විය.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1979 හා් ආසන්න වසරකදී) එම පන්ති ආරම්භ කළ නිශ්චිත වර්ෂය තවදුරටත් තහවුරු කරගත යුතුය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2000 දී මාලිගාවත්ත මහා විිද්‍යාලයයේ නම, රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙස වෙනස් විය. එබැවින්, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ ඉතිහාසය වර්තමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේම කොටසකි.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1950 දී ආරම්භ වී 2000දී රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය ලෙස නම වෙනස් කළ බවට ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයට අදාළ වෙබ් පිටුවක,ද සඳහනක් තිබෙනවා. එය ආරම්භක මූලාශ්‍රයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුණත්, විකිපීඩියාවේ ලිපිය සඳහා තවත් විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සොයාගැනීම හොඳයි.

schoolandcollegelistings.com

පිහිටීම

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ, ආචාර්ය ඩැනිස්ටර් ද සිල්වා මාවතේ පිහිටා තිබිණි. එය පසුව රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය (Rajasingha Maha Vidyalaya) ලෙස නම්හැ කර එය එසේ ඳින්වීමට ද පටන් ගත්තේය.

ආදර්ශ පාඨය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “විද්‍යා දදාති විනයං” යන්නයි. මෙය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උපුටා ගත් පාඨයක් වන අතර, පාසලේ එය සිංහල අක්ෂරයෙන් භාවිත කර තිබිණි. එහි අර්ථය සරලව ගත් කල , විද්‍යාව ( අධ්‍යායනය, ) හික්මීම පත් කරනු ලබන බවකි.


පාසලේ පරිපාලනය

නිල පාසල් නාමාවලියෙහි සඳහන් තොරතුරු අනුව, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය” වන අතර (වර්ෂ 1950 සිට 2000 ), එය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන අතර.( එය වර්ථමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙසින් නාමය වෙනස් කර ඇත ) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් වර්ගීකරණයට අනුව, මෙම පාසල ජාතික පාසලක් නොව බස්නාහිර පළාත් සභාව යටතේ පාලනය වන පළාත් පාසලකි. පාසලේ පෙර නාමය හෝ වර්තමාන නාමය පිළිබඳ නිල වශයෙන් තහවුරු නොකළ තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන අතර, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය” ලෙස පමණක් සඳහන් කරනු ලැබේ.

1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් මධ්‍යම රජය සහ පළාත් සභා අතර බෙදා වෙන් කෙරිණි.

ජාතික පාසල් මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ පාලනය වන අතර, පළාත් පාසල් පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ, පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල හරහා පරිපාලනය කෙරේ. ඒ අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන පද්ධතිය යටතේ පරිපාලනය වන පළාත් පාසලක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම තොරතුරු තහවුරු කිරීම සඳහා පහත නිශ්චිත නිල මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කළ හැකිය:

ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ නිල පාසල් නාමාවලිය හෝ පාසල් තොරතුරු පද්ධතිය — [ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය, “School Census / School Information” නිල ද්වාරය: https://moe.gov.lk/]. බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ පාසල් නාමාවලිය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ නිල පාසල් ලැයිස්තු — [බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.wpedu.sch.lk/]. කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ නිල පාසල් ලැයිස්තුව හෝ පරිපාලන ලේඛන — [කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය, නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.zonaledu-colombo.sch.lk/]. පාසලේ නිල වාර්ෂික ප්‍රකාශනය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම හෝ විදුහල්පතිගේ නිල වාර්තාව — [මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම/වාර්ෂික වාර්තාව, අදාළ වර්ෂය සහ පිටු අංකය පාසලේ ලේඛනාගාරයෙන් තහවුරු කළ යුතුය; ප්‍රසිද්ධ නිල URL එකක් තහවුරු කර නොමැත]. පළාත් සභා පනත, අංක 42 දරන 1987 පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් පිටපත: [Provincial Councils Act, No. 42 of 1987, Sri Lanka Parliament, Acts of Parliament: https://www.parliament.lk/en/acts-of-parliament]. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල පිටපත: [Thirteenth Amendment to the Constitution, Sri Lanka Parliament, Constitution: https://www.parliament.lk/en/constitution-main].

අධ්‍යාපනය හා අධ්‍යාපනික අංශ

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අදාළ විෂය නිර්දේශ සහ විභාග ක්‍රමවලට අනුකූලව සංවිධානය විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පැවති විභාග ක්‍රමවල සිට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විභාග ක්‍රම දක්වා සිදු වූ වෙනස්වීම් අනුව සිසුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි.

විද්‍යා විෂය ධාරාව හැදෑරූ සිසුන්ට ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ශුද්ධ ගණිතය වැනි විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව තිබිණි. එමෙන්ම කලා විෂය ධාරාව යටතේ ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, ප්‍රජාචාරය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද, වාණිජ විෂය ධාරාව යටතේ ගිණුම්කරණය, වාණිජය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද හැදෑරීමට සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කිරීමේදී අදාළ කාලවල ක්‍රියාත්මක වූ ජාතික විෂය නිර්දේශ, විභාග ක්‍රම සහ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සැලකිල්ලට ගනිමින් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය සිය ඉදිරි ගමන මෙහෙය ලදී.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයයේ සිසුන්ට සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේදී විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සඳහා අවධානය යොමු කළ පාසලකි. පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු යටතේ භාෂා, කලා, වාණිජ, විද්‍යා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන්ට අදාළ ඉගෙනුම් අවස්ථා පැවතිණි. එමෙන්ම, විෂය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

විෂය ධාරා අනුව සිසුන් වෙන් කිරීම

පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන් අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ නවවැනි ශ්‍රේණියෙන් පසු සිසුන් කලා, වාණිජ සහ විද්‍යා අංශවලට වෙන් කර ඇත. මෙම වෙන් කිරීම මඟින් ඔවුන්ගේ රුචිකත්වය, හැකියාව සහ අනාගත අධ්‍යාපනික අරමුණු අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

එනම්, කලා විෂයයන්, වාණිජ විෂයයන් හා විද්‍යා විෂයයන් යනාදි වශයෙනි. කලා අංශයේ සිසුන්ට විෂයයන් වශයෙන් ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ අතර, වාණිජ අංශයේදී ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය සහ ආර්ථික විද්‍යාවට අවධානය යොමු විය.

විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන විෂයයන් වූයේ, භෞතික විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව ඇතුළුව, ශුද්ධ ගණිතය හා න්දර්ය විෂයයන්ටටඅමතරව අනෙකුත් අනිවාර්ය විෂයයන් ද හැදෑරීමටද අවස්ථාව ලැබුණි.

කාලයේ කලා අංශයේ සිසුන් ද ඉතිහාසය හා භූගෝල විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හැදෑරූ බව මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. වර්තමානයේ විෂය ධාරා සහ සංයෝජන වෙනස් වී තිබුණද, එම කාලයේ කලා අධ්‍යාපනය තුළ මෙම විෂයයන්ට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.

සෞන්දර්ය විෂයයන් සහ පන්ති සංවිධානය

පාසලේ සෞන්දර්ය විෂයයන් යටතේ චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ බව පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. මෙම විෂයයන් සඳහා වෙන වෙනම ගුරුවරුන් සිටි අතර, චිත්‍ර හැදෑරීම සඳහා චිත්‍ර පන්තියක්, නර්තනය සඳහා නර්තන පන්තියක් සහ සංගීතය සඳහා සංගීත පන්තියක් පැවතිණි.

නර්තන සහ සංගීත පන්ති ඇතැම් අවස්ථාවල එකම ශාලාවක හෝ කාමරයක පැවැත්වුණද, ඒවා වෙන වෙනම විෂයයන් ලෙස සංවිධානය කර තිබිණි. එක් කණ්ඩායමක් නර්තනය හදාරන අවස්ථාවේදී, අනෙක් කණ්ඩායමේ සිසුන් සංගීතය හෝ වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හැදෑරූහ. එසේම, සංගීතය හදාරන සිසුන් පන්තියේ සිටින විට නර්තන සිසුන් වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හදාරන අවස්ථාද තිබිණි. ඒ අනුව, චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම පන්ති සහ ගුරුවරුන් අවශ්‍ය වූ අතර, සෞන්දර්ය විෂයයන් පාසල් අධ්‍යාපනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පැවතිණි.


විද්‍යා අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාගාර පහසුකම්

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ විද්‍යාගාරයක් පැවති බව සඳහන් වේ. එහි පරීක්ෂණ මේස, ජල පහසුකම්, මිනුම් උපකරණ, වීදුරු භාජන, අන්වීක්ෂ සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි මූලික උපකරණ තිබිණි. ඒවා භාවිත කරමින් සිසුන් ගුරුවරුන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා නිරීක්ෂණය කිරීම, ශාක හා සත්ත්ව කොටස් අධ්‍යයනය කිරීම, ද්‍රව්‍ය මැනීම සහ සරල පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූහ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පන්තිකාමරයේ ඉගෙනගත් සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කිරීමටත්, නිරීක්ෂණය, මිනුම් කිරීම, වාර්තා තැබීම සහ නිගමනවලට එළඹීම වැනි විද්‍යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි. ඒ අනුව, විද්‍යා විෂය ධාරාව සහ විද්‍යාගාර පහසුකම් එක්ව ක්‍රියා කරමින් සිසුන්ගේ න්‍යායාත්මක දැනුම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කළේය.


උසස් පෙළ විෂය ධාරා අනුව සිසුන් සූදානම් කිරීම

1979 වර්ෂයෙන් පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය පාසල තුළ ආරම්භ වීමත් සමඟ සිසුන්ට තමන් තෝරාගත් විෂය ධාරාව අනුව උසස් පෙළ විභාගයට සූදානම් වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. පාසල විසින් මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කරමින් සිසුන්ට විභාගයට අවශ්‍ය මූලික දැනුම සහ විෂයමය පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.


ශ්‍රී ලංකාවේ විභාග නාම සහ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ විභාග ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් ද වෙනස් විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ කනිෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Junior School Certificate — JSC) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Senior School Certificate — SSC) වැනි විභාග පැවතිණි.

1952 දී අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය (General Certificate of Education — Ordinary Level, GCE O/L) හඳුන්වා දෙන ලදී. SSC සහතිකය නිකුත් කිරීම 1960 දෙසැම්බර් මාසයේදී නතර කෙරිණි. 1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ GCE විභාග ක්‍රමය වෙනුවට ජාතික සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන සහතිකය (National Certificate in General Education — NCGE) සහ උසස් ජාතික අධ්‍යාපන සහතිකය (Higher National Certificate in Education — HNCE) හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 දී නැවත GCE විභාග ක්‍රමයට මාරු විය.

මෙම කාලවලදී පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රම හා විෂය නිර්දේශ අනුව මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ද අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය විය. සිසුන්ට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය සඳහා සූදානම් වීමටත්, විද්‍යා, කලා සහ වාණිජ වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර හැදෑරීමටත් අවස්ථාව සැලසිණි.

විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය

පාසලේ ආරම්භය සහ පාසල් භූමිය ආරක්ෂා කිරීම ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන පහසුකම් දියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවති කාලයක මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය ආරම්භ කර තිබේ. එම කාලයේදී අද මෙන් ඝන ජනාවාසයක් නොවූ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හිස් ඉඩම් පැවති අතර, පාසලක් ඉදිකිරීම සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන රජයේ අවසරය යටතේ පාසල ආරම්භ කළ බව පැරණි පාසල් ඉතිහාසය පිළිබඳ මතකයන්හි සඳහන් වේ.

පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා වික්‍රමාරච්චි මහතා විශාල උත්සාහයක් හා කැපවීමක් දැරූ බව සඳහන් වේ. පාසල ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පාසලට වෙන් කළ භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීම ද වැදගත් කාර්යයක් විය. එම භූමිය අත්පත් කරගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදී එයට විරුද්ධව කටයුතු කරමින් පාසල් භූමිය රැකගැනීමට වික්‍රමාරච්චි මහතා මැදිහත් වූ බව පැරණි මතකයන්හි සඳහන් වේ. එම කටයුතු සඳහා පොලිසියේ මැදිහත්වීම ද අවශ්‍ය වූ බව කියැවේ.

වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ අධ්‍යාපනික දායකත්වය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සහ මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය යන පාසල් දෙකේම දියුණුව වෙනුවෙන් වික්‍රමාරච්චි යුවළ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ බවට පැරණි මතකයන් තිබේ.

වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ බිරිඳ වන වික්‍රමාරච්චි මහත්මිය, මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ බව සඳහන් වේ. බාලිකා විද්‍යාලය තුළ විදුහල්පති නිල නිවාසයක් පැවති අතර, වික්‍රමාරච්චි යුවළ එම නිවාසය භාවිත කළේද යන්න පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු කරගත යුතුය.

එවකට පැවැතී පැවතී පාලන තන්ත්‍රයත්, මුල්ම විදුහල්පතිවරයාගේත් උත්සහය ඇතුළුව ධනාත්මක විතුවිලිත්, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය බිහිවීමට හේතු පාදක විය.

එම පාසැල බිහීවීම හේතුකොට ගෙන මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හා අවට ප්‍රදේශවල දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා අවස්ථා සැලසීම, ප්‍රදේශයේ සමාජීය උන්නතියට ද ඉමහත් රුකුලක් විය.

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සිංහල බෞද්ධ අධ්‍යාපන පසුබිමක් සහිත පාසලක් වුවද, එහි අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික පසුබිම්වලට අයත් දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබී තිබිණි. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් සහ මැලේ ඇතුළු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල දරුවෝ මෙම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ. විවිධ ජාතීන්ට හා ආගම්වලට අයත් දරුවන් එකම පාසල් පරිසරයක අධ්‍යාපනය ලැබීම, ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහජීවනය වර්ධනය වීමට අවස්ථාවක් විය. එකල පාසලේ ආගම විෂයය ලෙස බුද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ බවට පැරණි සිසුන්ගේ මතකයන්හි සඳහන් වේ.</text>
      <sha1>5c3tc5bc1s77i9rl8o986pkeq45ong5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802562</id>
      <parentid>802561</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T15:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <origin>802562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30993" sha1="n89yndu7xhluxi1pyc2rp1zhycp3skl" xml:space="preserve">මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ ප්‍රදේශයේ පිහිටි ප්‍රාථමික අධ්‍යාපන ආයතනයකි. පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකය අනුව, මෙම පාසල 1950 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය නමින් ආරම්භ කර ඇත.

පාසලේ මුල් කාලයේ ස්ත්‍රී හා පුරුෂ යන, ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම කාලයේ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ දරුවන්ගේ මූලික අධ්‍යාපනය සඳහා ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවතේ පිහිටි ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම ආවාසය ආශ්‍රිතව ළදරු පාසලක් පැවති බව පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකයේ සඳහන් වේ. මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ළමුන්ට මුල් කාලයේ පිවිසියේ, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ ආවාස භූමියක පිහිටි, ළදරු පාසලේ නමැති අධ්‍යාපන ආයතනයෙනි. මාලිගාවත්ත ළදරු පාසලේ, පහළ බාලාංංංංශය, ඉහළ බාළාංශය සහ පළවෙනි වසර යන වර්ෂයන් 03, අධ්‍යාපන කටයුතු කරනු ලැබූ ළමා වියේ සිසුන් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුළුත් කරනු ලබන්නේත් දෙවැනි පන්තියේ සිටය.

එම ළදරු පාසලේ පහළ බාලාංශය, ඉහළ බාලාංශය සහ පළමු ශ්‍රේණිය පැවති අතර, පිරිමි හා ගැහැනු ළමෝ දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම පන්ති සම්පූර්ණ කළ දරුවෝ දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූහ. ඒ අනුව, පාසලේ මුල් කාලයේ දරුවන්ට දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් බව පැරණි ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්ගේ මතකයේ රැදී ඇකි අතර, ඔවුන් ඔවුන් ළමා වියේ අකුරු හැදෑරූ ආකාර පිළිබද සිහිපත් කරයි.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1964 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ වීමෙන් පසු, ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පාසල් දෙක අතර වෙනස්කම් සිදු විය. එම වෙනස්කම් සිදු වූ ආකාරය සහ පසුව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය 'හේමමාලි බාලිකා' විද්‍යාලයය ලෙස නම් කිරීම පිළිබඳ විස්තර විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ වෙනම කොටසකින් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර, පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය ද ආරම්භ විය.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1979 හා් ආසන්න වසරකදී) එම පන්ති ආරම්භ කළ නිශ්චිත වර්ෂය තවදුරටත් තහවුරු කරගත යුතුය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2000 දී මාලිගාවත්ත මහා විිද්‍යාලයයේ නම, රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙස වෙනස් විය. එබැවින්, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ ඉතිහාසය වර්තමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේම කොටසකි.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1950 දී ආරම්භ වී 2000දී රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය ලෙස නම වෙනස් කළ බවට ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයට අදාළ වෙබ් පිටුවක,ද සඳහනක් තිබෙනවා. එය ආරම්භක මූලාශ්‍රයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුණත්, විකිපීඩියාවේ ලිපිය සඳහා තවත් විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සොයාගැනීම හොඳයි.

schoolandcollegelistings.com

පිහිටීම

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ, ආචාර්ය ඩැනිස්ටර් ද සිල්වා මාවතේ පිහිටා තිබිණි. එය පසුව රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය (Rajasingha Maha Vidyalaya) ලෙස නම්හැ කර එය එසේ ඳින්වීමට ද පටන් ගත්තේය.

ආදර්ශ පාඨය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “විද්‍යා දදාති විනයං” යන්නයි. මෙය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උපුටා ගත් පාඨයක් වන අතර, පාසලේ එය සිංහල අක්ෂරයෙන් භාවිත කර තිබිණි. එහි අර්ථය සරලව ගත් කල , විද්‍යාව ( අධ්‍යායනය, ) හික්මීම පත් කරනු ලබන බවකි.


පාසලේ පරිපාලනය

නිල පාසල් නාමාවලියෙහි සඳහන් තොරතුරු අනුව, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය” වන අතර (වර්ෂ 1950 සිට 2000 ), එය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන අතර.( එය වර්ථමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙසින් නාමය වෙනස් කර ඇත ) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් වර්ගීකරණයට අනුව, මෙම පාසල ජාතික පාසලක් නොව බස්නාහිර පළාත් සභාව යටතේ පාලනය වන පළාත් පාසලකි. පාසලේ පෙර නාමය හෝ වර්තමාන නාමය පිළිබඳ නිල වශයෙන් තහවුරු නොකළ තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන අතර, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය” ලෙස පමණක් සඳහන් කරනු ලැබේ.

1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් මධ්‍යම රජය සහ පළාත් සභා අතර බෙදා වෙන් කෙරිණි.

ජාතික පාසල් මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ පාලනය වන අතර, පළාත් පාසල් පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ, පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල හරහා පරිපාලනය කෙරේ. ඒ අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන පද්ධතිය යටතේ පරිපාලනය වන පළාත් පාසලක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම තොරතුරු තහවුරු කිරීම සඳහා පහත නිශ්චිත නිල මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කළ හැකිය:

ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ නිල පාසල් නාමාවලිය හෝ පාසල් තොරතුරු පද්ධතිය — [ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය, “School Census / School Information” නිල ද්වාරය: https://moe.gov.lk/]. බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ පාසල් නාමාවලිය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ නිල පාසල් ලැයිස්තු — [බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.wpedu.sch.lk/]. කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ නිල පාසල් ලැයිස්තුව හෝ පරිපාලන ලේඛන — [කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය, නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.zonaledu-colombo.sch.lk/]. පාසලේ නිල වාර්ෂික ප්‍රකාශනය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම හෝ විදුහල්පතිගේ නිල වාර්තාව — [මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම/වාර්ෂික වාර්තාව, අදාළ වර්ෂය සහ පිටු අංකය පාසලේ ලේඛනාගාරයෙන් තහවුරු කළ යුතුය; ප්‍රසිද්ධ නිල URL එකක් තහවුරු කර නොමැත]. පළාත් සභා පනත, අංක 42 දරන 1987 පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් පිටපත: [Provincial Councils Act, No. 42 of 1987, Sri Lanka Parliament, Acts of Parliament: https://www.parliament.lk/en/acts-of-parliament]. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල පිටපත: [Thirteenth Amendment to the Constitution, Sri Lanka Parliament, Constitution: https://www.parliament.lk/en/constitution-main].

අධ්‍යාපනය හා අධ්‍යාපනික අංශ

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අදාළ විෂය නිර්දේශ සහ විභාග ක්‍රමවලට අනුකූලව සංවිධානය විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පැවති විභාග ක්‍රමවල සිට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විභාග ක්‍රම දක්වා සිදු වූ වෙනස්වීම් අනුව සිසුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි.

විද්‍යා විෂය ධාරාව හැදෑරූ සිසුන්ට ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ශුද්ධ ගණිතය වැනි විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව තිබිණි. එමෙන්ම කලා විෂය ධාරාව යටතේ ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, ප්‍රජාචාරය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද, වාණිජ විෂය ධාරාව යටතේ ගිණුම්කරණය, වාණිජය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද හැදෑරීමට සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කිරීමේදී අදාළ කාලවල ක්‍රියාත්මක වූ ජාතික විෂය නිර්දේශ, විභාග ක්‍රම සහ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සැලකිල්ලට ගනිමින් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය සිය ඉදිරි ගමන මෙහෙය ලදී.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයයේ සිසුන්ට සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේදී විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සඳහා අවධානය යොමු කළ පාසලකි. පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු යටතේ භාෂා, කලා, වාණිජ, විද්‍යා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන්ට අදාළ ඉගෙනුම් අවස්ථා පැවතිණි. එමෙන්ම, විෂය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

විෂය ධාරා අනුව සිසුන් වෙන් කිරීම

පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන් අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ නවවැනි ශ්‍රේණියෙන් පසු සිසුන් කලා, වාණිජ සහ විද්‍යා අංශවලට වෙන් කර ඇත. මෙම වෙන් කිරීම මඟින් ඔවුන්ගේ රුචිකත්වය, හැකියාව සහ අනාගත අධ්‍යාපනික අරමුණු අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

එනම්, කලා විෂයයන්, වාණිජ විෂයයන් හා විද්‍යා විෂයයන් යනාදි වශයෙනි. කලා අංශයේ සිසුන්ට විෂයයන් වශයෙන් ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ අතර, වාණිජ අංශයේදී ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය සහ ආර්ථික විද්‍යාවට අවධානය යොමු විය.

විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන විෂයයන් වූයේ, භෞතික විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව ඇතුළුව, ශුද්ධ ගණිතය හා න්දර්ය විෂයයන්ටටඅමතරව අනෙකුත් අනිවාර්ය විෂයයන් ද හැදෑරීමටද අවස්ථාව ලැබුණි.

කාලයේ කලා අංශයේ සිසුන් ද ඉතිහාසය හා භූගෝල විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හැදෑරූ බව මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. වර්තමානයේ විෂය ධාරා සහ සංයෝජන වෙනස් වී තිබුණද, එම කාලයේ කලා අධ්‍යාපනය තුළ මෙම විෂයයන්ට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.

සෞන්දර්ය විෂයයන් සහ පන්ති සංවිධානය

පාසලේ සෞන්දර්ය විෂයයන් යටතේ චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ බව පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. මෙම විෂයයන් සඳහා වෙන වෙනම ගුරුවරුන් සිටි අතර, චිත්‍ර හැදෑරීම සඳහා චිත්‍ර පන්තියක්, නර්තනය සඳහා නර්තන පන්තියක් සහ සංගීතය සඳහා සංගීත පන්තියක් පැවතිණි.

නර්තන සහ සංගීත පන්ති ඇතැම් අවස්ථාවල එකම ශාලාවක හෝ කාමරයක පැවැත්වුණද, ඒවා වෙන වෙනම විෂයයන් ලෙස සංවිධානය කර තිබිණි. එක් කණ්ඩායමක් නර්තනය හදාරන අවස්ථාවේදී, අනෙක් කණ්ඩායමේ සිසුන් සංගීතය හෝ වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හැදෑරූහ. එසේම, සංගීතය හදාරන සිසුන් පන්තියේ සිටින විට නර්තන සිසුන් වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හදාරන අවස්ථාද තිබිණි. ඒ අනුව, චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම පන්ති සහ ගුරුවරුන් අවශ්‍ය වූ අතර, සෞන්දර්ය විෂයයන් පාසල් අධ්‍යාපනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පැවතිණි.


විද්‍යා අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාගාර පහසුකම්

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ විද්‍යාගාරයක් පැවති බව සඳහන් වේ. එහි පරීක්ෂණ මේස, ජල පහසුකම්, මිනුම් උපකරණ, වීදුරු භාජන, අන්වීක්ෂ සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි මූලික උපකරණ තිබිණි. ඒවා භාවිත කරමින් සිසුන් ගුරුවරුන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා නිරීක්ෂණය කිරීම, ශාක හා සත්ත්ව කොටස් අධ්‍යයනය කිරීම, ද්‍රව්‍ය මැනීම සහ සරල පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූහ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පන්තිකාමරයේ ඉගෙනගත් සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කිරීමටත්, නිරීක්ෂණය, මිනුම් කිරීම, වාර්තා තැබීම සහ නිගමනවලට එළඹීම වැනි විද්‍යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි. ඒ අනුව, විද්‍යා විෂය ධාරාව සහ විද්‍යාගාර පහසුකම් එක්ව ක්‍රියා කරමින් සිසුන්ගේ න්‍යායාත්මක දැනුම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කළේය.


උසස් පෙළ විෂය ධාරා අනුව සිසුන් සූදානම් කිරීම

1979 වර්ෂයෙන් පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය පාසල තුළ ආරම්භ වීමත් සමඟ සිසුන්ට තමන් තෝරාගත් විෂය ධාරාව අනුව උසස් පෙළ විභාගයට සූදානම් වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. පාසල විසින් මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කරමින් සිසුන්ට විභාගයට අවශ්‍ය මූලික දැනුම සහ විෂයමය පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.


ශ්‍රී ලංකාවේ විභාග නාම සහ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ විභාග ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් ද වෙනස් විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ කනිෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Junior School Certificate — JSC) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Senior School Certificate — SSC) වැනි විභාග පැවතිණි.

1952 දී අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය (General Certificate of Education — Ordinary Level, GCE O/L) හඳුන්වා දෙන ලදී. SSC සහතිකය නිකුත් කිරීම 1960 දෙසැම්බර් මාසයේදී නතර කෙරිණි. 1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ GCE විභාග ක්‍රමය වෙනුවට ජාතික සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන සහතිකය (National Certificate in General Education — NCGE) සහ උසස් ජාතික අධ්‍යාපන සහතිකය (Higher National Certificate in Education — HNCE) හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 දී නැවත GCE විභාග ක්‍රමයට මාරු විය.

මෙම කාලවලදී පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රම හා විෂය නිර්දේශ අනුව මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ද අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය විය. සිසුන්ට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය සඳහා සූදානම් වීමටත්, විද්‍යා, කලා සහ වාණිජ වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර හැදෑරීමටත් අවස්ථාව සැලසිණි.

විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය

පාසලේ ආරම්භය සහ පාසල් භූමිය ආරක්ෂා කිරීම ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන පහසුකම් දියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවති කාලයක මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය ආරම්භ කර තිබේ. එම කාලයේදී අද මෙන් ඝන ජනාවාසයක් නොවූ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හිස් ඉඩම් පැවති අතර, පාසලක් ඉදිකිරීම සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන රජයේ අවසරය යටතේ පාසල ආරම්භ කළ බව පැරණි පාසල් ඉතිහාසය පිළිබඳ මතකයන්හි සඳහන් වේ.

පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා වික්‍රමාරච්චි මහතා විශාල උත්සාහයක් හා කැපවීමක් දැරූ බව සඳහන් වේ. පාසල ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පාසලට වෙන් කළ භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීම ද වැදගත් කාර්යයක් විය. එම භූමිය අත්පත් කරගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදී එයට විරුද්ධව කටයුතු කරමින් පාසල් භූමිය රැකගැනීමට වික්‍රමාරච්චි මහතා මැදිහත් වූ බව පැරණි මතකයන්හි සඳහන් වේ. එම කටයුතු සඳහා පොලිසියේ මැදිහත්වීම ද අවශ්‍ය වූ බව කියැවේ.

වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ අධ්‍යාපනික දායකත්වය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සහ මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය යන පාසල් දෙකේම දියුණුව වෙනුවෙන් වික්‍රමාරච්චි යුවළ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ බවට පැරණි මතකයන් තිබේ.

වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ බිරිඳ වන වික්‍රමාරච්චි මහත්මිය, මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ බව සඳහන් වේ. බාලිකා විද්‍යාලය තුළ විදුහල්පති නිල නිවාසයක් පැවති අතර, වික්‍රමාරච්චි යුවළ එම නිවාසය භාවිත කළේද යන්න පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු කරගත යුතුය.

එවකට පැවැතී පැවතී පාලන තන්ත්‍රයත්, මුල්ම විදුහල්පතිවරයාගේත් උත්සහය ඇතුළුව ධනාත්මක විතුවිලිත්, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය බිහිවීමට හේතු පාදක විය.

එම පාසැල බිහීවීම හේතුකොට ගෙන මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හා අවට ප්‍රදේශවල දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා අවස්ථා සැලසීම, ප්‍රදේශයේ සමාජීය උන්නතියට ද ඉමහත් රුකුලක් විය.

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සිංහල බෞද්ධ අධ්‍යාපන පසුබිමක් සහිත පාසලක් වුවද, එහි අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික පසුබිම්වලට අයත් දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබී තිබිණි. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් සහ මැලේ ඇතුළු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල දරුවෝ මෙම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ. විවිධ ජාතීන්ට හා ආගම්වලට අයත් දරුවන් එකම පාසල් පරිසරයක අධ්‍යාපනය ලැබීම, ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහජීවනය වර්ධනය වීමට අවස්ථාවක් විය. එකල පාසලේ ආගම විෂයය ලෙස බුද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ බවට පැරණි සිසුන්ගේ මතකයන්හි සඳහන් වේ.</text>
      <sha1>n89yndu7xhluxi1pyc2rp1zhycp3skl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කොළඹ හේමමාලි බාලිකා මහා විද්‍යාලයය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197538</id>
    <revision>
      <id>802563</id>
      <timestamp>2026-10-26T16:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'කොළඹ / හේමමාලි විද්‍යාලයය බිහි වන්නේ, 80 දශකයේදීය. එය පිහිටා ඇක්තේ, කොළඹ 10, මාලිගාවත්ත , ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවත යන ස්ථානයේදීය. සත්‍ය වශයෙන්මමඑම පාසැල බිහි වන්නේ, 1964...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="7q3z83nl2fon3usa9qingx3yhldw0iy" xml:space="preserve">කොළඹ / හේමමාලි විද්‍යාලයය බිහි වන්නේ, 80 දශකයේදීය. එය පිහිටා ඇක්තේ, කොළඹ 10, මාලිගාවත්ත , ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවත යන ස්ථානයේදීය. සත්‍ය වශයෙන්මමඑම පාසැල බිහි වන්නේ, 1964 වර්ෂයේ දී ය. එම පාසැල එවකට හැදින් වුයේ, මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය යන නමිනි.

 මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය යන්න හේමමාලී බාලාකා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයයි. මෙම පාසැලේ වර්තමානයේ අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර ( උසස් පෙළ) විභාගය දක්වා අධ්‍යායන කටයුතු කරන, බාලිකාවන් සදහා වූ පාසැළකි.

මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය ඇරඹු මුල් කාලයේදී, එහි අධ්‍යායනය කටයුතු සදහා ඉඩ ප්‍රශ්ථා හිමි වූයේ, අට වන ශ්‍රේණිය දක්වාවේ. ශිෂ්‍යාවන් අටවෙනි ශ්‍රේණියට සමත් වූ පසු විශේෂයාවන්, ද්සවිතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා අනුයුක්ත කරනු ලබන්නේ්නේ, එකට පැවතී මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයටයි. 
නමුත් 1976 න් පසුව, පැවැති බාලිකා විද්‍යාලය, සිය ශිෂ්‍යාවන්ට එම පාසලේම අපොස අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය ලියන තුරා තුරාවට එම පාසලේම ඉඩ ප්‍රස්ථාපන්න සලස්වා දෙනු ලැබුනී.</text>
      <sha1>7q3z83nl2fon3usa9qingx3yhldw0iy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802564</id>
      <parentid>802563</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T16:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <origin>802564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2303" sha1="65qkvwg6zkce3wbh1nfddkh5zu2ptyi" xml:space="preserve">කොළඹ / හේමමාලි විද්‍යාලයය බිහි වන්නේ, 80 දශකයේදීය. එය පිහිටා ඇක්තේ, කොළඹ 10, මාලිගාවත්ත , ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවත යන ස්ථානයේදීය. සත්‍ය වශයෙන්මමඑම පාසැල බිහි වන්නේ, 1964 වර්ෂයේ දී ය. එම පාසැල එවකට හැදින් වුයේ, මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය යන නමිනි.

 මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය යන්න හේමමාලී බාලිකා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයයි. මෙම පාසැලේ වර්තමානයේ අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර ( උසස් පෙළ) විභාගය දක්වා අධ්‍යායන කටයුතු කරන, බාලිකාවන් සදහා වූ පාසැළකි.

මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය ඇරඹු මුල් කාලයේදී, එහි අධ්‍යායනය කටයුතු සදහා ඉඩ ප්‍රශ්ථා හිමි වූයේ, අට වන ශ්‍රේණිය දක්වාවේ. ශිෂ්‍යාවන් අටවෙනි ශ්‍රේණියට සමත් වූ පසු ශිෂ්‍යාවන්, ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා අනුයුක්ත කරනු ලබන්නේ්නේ, එවකට පැවතී මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයටයි. 

නමුත් 1976 න් පසුව, පැවැති බාලිකා විද්‍යාලය, සිය ශිෂ්‍යාවන්ට එම පාසලේම අපොස අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය ලියන තුරාවට එම පාසලේම ඉඩ ප්‍රස්ථා සලස්වා දෙනු ලැබුනී.</text>
      <sha1>65qkvwg6zkce3wbh1nfddkh5zu2ptyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197539</id>
    <revision>
      <id>802565</id>
      <timestamp>2026-10-26T16:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය බිහිවන්නේ, 1964 වර්ෂයේදීය. එය බාලිකාවන් සදහා වූ පාසැලකි. එම විදුහලේ මුල්ම විදුහල්පතිනිය වන්නේ, වික්‍රමාරච්චි මහත්මියයි.   එම විද්‍ය...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="jr1f4qcp4542c3m3dslt09p4kyqoax7" xml:space="preserve">මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයය බිහිවන්නේ, 1964 වර්ෂයේදීය. එය බාලිකාවන් සදහා වූ පාසැලකි. එම විදුහලේ මුල්ම විදුහල්පතිනිය වන්නේ, වික්‍රමාරච්චි මහත්මියයි.

 එම විද්‍යාලයේ 60 දශකයේදී , පංති පැවැත් වූයේ , අටවන ශ්‍රේණිය දක්වා දක්වාවේ අටවෙනි ශ්‍රේණියා සමත් වූ පසු ම විද්‍යාලයේ ඉගනගත්එම විද්‍යාලයේ ඉගනගත් ශිෂ්‍යාවන් සිය සියදිව අධ්‍යාපනයේ ඇරඹීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයයට ඇතුළත් විය යුතුවේ. 
අට අටවන ශ්‍රේණියේ නම වෙන ශ්‍රේණිය හා දහවන ශ්‍රේණියේ යනාදී ශ්‍රේණිවලට අදාලවූ අධ්‍යා අධ්‍යායන කටයුතු කරනු ලැබුවේ, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයදීය.</text>
      <sha1>jr1f4qcp4542c3m3dslt09p4kyqoax7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කපු කිනිස්ස</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197540</id>
    <redirect title="කපුකිනිස්ස" />
    <revision>
      <id>802566</id>
      <timestamp>2026-10-26T16:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'කපු කිනිස්ස යනු ආයුර්වේද වෛද්‍ය කර්මයේ දී ඖෂධයක් වශයෙන් ගැනන ඖෂධීය ශාක පැලෑටියකි.' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="7lmgvao64nwugitjqtqufvfkjve13qj" xml:space="preserve">කපු කිනිස්ස යනු ආයුර්වේද වෛද්‍ය කර්මයේ දී ඖෂධයක් වශයෙන් ගැනන ඖෂධීය ශාක පැලෑටියකි.</text>
      <sha1>7lmgvao64nwugitjqtqufvfkjve13qj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802605</id>
      <parentid>802566</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T03:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Merged with [[කපුකිනිස්ස]]</comment>
      <origin>802605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="4ccrvtildkdgf0zab218sus6dz6dieq" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[කපුකිනිස්ස]]</text>
      <sha1>4ccrvtildkdgf0zab218sus6dz6dieq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රසකිඳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197541</id>
    <revision>
      <id>802567</id>
      <timestamp>2026-10-26T16:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'රසකිඳ යනු ඖෂධීය ශාකයකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය කර්මයේ ඖෂධ සංස්කරණය සඳහා ගනු ලබන්නා වූ මහඟු ඔසුවකි.' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="s53pa4ych3vqvtgiylssf4nbxby6er1" xml:space="preserve">රසකිඳ යනු ඖෂධීය ශාකයකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය කර්මයේ ඖෂධ සංස්කරණය සඳහා ගනු ලබන්නා වූ මහඟු ඔසුවකි.</text>
      <sha1>s53pa4ych3vqvtgiylssf4nbxby6er1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අරළු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197542</id>
    <revision>
      <id>802568</id>
      <timestamp>2026-10-26T16:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'අරළු යනු ඖෂධීය ශාකයකින් ලබාගන්නා ඵලයකි. අරලූ එකතු වෙන්නේ නොකර ගන්නා ඖෂධයක් නැති තරමටය. දෛනිකෙවදෛනිකව අරලොව ගැනීම ආර් වේදයට අනුව ය හපත්ය  අපට අප කාටත් හුරු පුරුද...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="s7cw4ml9qa1ppvqri34aozwdh3j152e" xml:space="preserve">අරළු යනු ඖෂධීය ශාකයකින් ලබාගන්නා ඵලයකි. අරලූ එකතු වෙන්නේ නොකර ගන්නා ඖෂධයක් නැති තරමටය. දෛනිකෙවදෛනිකව අරලොව ගැනීම ආර් වේදයට අනුව ය
හපත්ය

අපට අප කාටත් හුරු පුරුදු ත්‍රිපල්ලා නැමති ඖෂධයේ එක් ප්‍රධානතම ඖෂධයකි අරලු. ට්‍රිපලා ඖෂධී සංයෝගය වන්නේ, අරළු,  බුලූ හා නෙල්ලි යන ත්‍රි වර්ගය වේ</text>
      <sha1>s7cw4ml9qa1ppvqri34aozwdh3j152e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගම්මිරිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197543</id>
    <revision>
      <id>802569</id>
      <timestamp>2026-10-26T16:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'ගම්මිරිස් යනු කුළුබඩු ගණයට අයත් වත් එයාාා ඖෂධයද ගුණයෙන් යුත්තේ කුණුබඩුවකි. අපේ පැරැන්නන්ගේ කියමනක් තියෙනවා ගම් මිල දහයක් කෑවොත් යම්  ආහාරයක ඇතිි හිතකර ගුණයන්...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="661" sha1="a00a2v02x0wsnvnt41hpn5er2m85q5w" xml:space="preserve">ගම්මිරිස් යනු කුළුබඩු ගණයට අයත් වත් එයාාා ඖෂධයද ගුණයෙන් යුත්තේ කුණුබඩුවකි. අපේ පැරැන්නන්ගේ කියමනක් තියෙනවා ගම් මිල දහයක් කෑවොත් යම්  ආහාරයක ඇතිි හිතකර ගුණයන්හි බලය නැති කළ හැකි ස්වභාවයක් ඇති බවකි. ඒ තරම්ම ගම් ගුණවත් ගම්මිරිස් පිළිබඳව අධ්‍යානය කරමු.,</text>
      <sha1>a00a2v02x0wsnvnt41hpn5er2m85q5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පොපි ⁣මල් බීජ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197544</id>
    <revision>
      <id>802570</id>
      <timestamp>2026-10-26T17:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>'සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ.  එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් ය...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="0uwalznkbkshcxu0mruwqcreftu44g9" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති ර්මෝන ශ්‍රාවයන් විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම, ජුද්‍රී සීනි මට්ටම ඉහළ යෑම ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම ඉහල යාම සහද්‍ර පීඩනයේ ඉහළ ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 
එයා කහ පෑති කහ පෑතික් යටහුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කලින් අබ යට එකට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ඉල්ලීම දිරා කුඩු කුඩු වැටෙන විට සුදු පහට බෝල බෝල කුඩු වගේ මෙම පපොපි සාකේ බීය ද ඉතාමත් ශුද්ධ ගණයේ බීජ වර්ගයකි</text>
      <sha1>0uwalznkbkshcxu0mruwqcreftu44g9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802580</id>
      <parentid>802570</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T17:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <comment>Poppy seeds හෙවත් පොපි බීජ</comment>
      <origin>802580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6185" sha1="ihfgaubrb1ekhv1ryfvfzld2rv2r3ob" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති ර්මෝන ශ්‍රාවයන් විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම, ජුද්‍රී සීනි මට්ටම ඉහළ යෑම ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම ඉහල යාම සහද්‍ර පීඩනයේ ඉහළ ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 
එයා කහ පෑති කහ පෑතික් යටහුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කලින් අබ යට එකට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ඉල්ලීම දිරා කුඩු කුඩු වැටෙන විට සුදු පහට බෝල බෝල කුඩු වගේ මෙම පපොපි සාකේ බීය ද ඉතාමත් ශුද්ධ ගණයේ බීජ වර්ගයකි

ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් 'කුස්කුස්' (Khuskhus/Khaskhas) - එනම් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ - පිළිබඳ සමාලෝචනයක් කර්තෘවරුන්: වෛද්‍ය රීටා ඒ. රවුට් (Vd. Rita A. Raut) - පශ්චාත් උපාධි ශිෂ්‍යාව, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. වෛද්‍ය අපර්ණා එම්. ගොටන්කාර් (Dr. Aparna M. Ghotankar) - මහාචාර්ය සහ ප්‍රධානී, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. DOI: https://doi.org/10.21760/jaims.v4i06.793 මූල පද: කුස්කුස් (Khuskhus/Khaskhas), ආයුර්වේදය, අහිෆේන (Ahiphena), ශාක රසායන විද්‍යාව (Phytochemistry). සාරාංශය ආයුර්වේදය යනු ඉන්දියානු වෛද්‍ය ක්‍රමයට අයත් ඉතා පැරණි සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ ශාකමය ඖෂධ විශාල ප්‍රමාණයක් සඳහන් වන අතර, ඉන් එකක් වන්නේ *Papaver somniferum* Linn. ශාකයයි; මෙය ආයුර්වේදයේ 'අහිෆේන' (Ahiphena) ලෙස හැඳින්වේ. ඖෂධීය අරමුණු සඳහා ශාකවල සම්පූර්ණ කොටස් හෝ මුල්, කඳ, පොත්ත, පත්‍ර, මල්, ඵල සහ බීජ වැනි විවිධ කොටස් ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. 'කුස්කුස්' (Khaskhas) හෙවත් 'පොෂ්ටදාන' (Poppy seeds) යනු *Papaveraceae* කුලයට අයත් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ වේ. මෙම බීජවල 'මෝ' (Maw) හෝ 'පොපි තෙල්' (Poppy Oil) ලෙස හැඳින්වෙන, විශේෂ රසයක් හෝ ගන්ධයක් නොමැති තෙල් වර්ගයක් විශාල ප්‍රතිශතයක් අඩංගු වේ. මෙම බීජ ශරීර අභ්‍යන්තර පටල සිනිඳු කරන (demulcent), පෝෂණ ගුණයෙන් යුත් සහ මෘදු සංකෝචක (astringent) ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයකි. ආයුර්වේද සාහිත්‍යයට අනුව, මේවා සතුව ඉතා වැදගත් චිකිත්සක ගුණාංග පවතී. මෙම ලිපිය මගින්, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, මෙම ශාකය හමුවන ස්ථාන (වාසස්ථාන) සහ එහි ශාක රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
https://jaims.in/index.php/jaims/article/view/793?utm_source=chatgpt.com</text>
      <sha1>ihfgaubrb1ekhv1ryfvfzld2rv2r3ob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802587</id>
      <parentid>802580</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T18:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <origin>802587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14013" sha1="4djxr8kxcv3h7sa6ise0s36x0mchqsq" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති ර්මෝන ශ්‍රාවයන් විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම, ජුද්‍රී සීනි මට්ටම ඉහළ යෑම ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම ඉහල යාම සහද්‍ර පීඩනයේ ඉහළ ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 
එයා කහ පෑති කහ පෑතික් යටහුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කලින් අබ යට එකට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ඉල්ලීම දිරා කුඩු කුඩු වැටෙන විට සුදු පහට බෝල බෝල කුඩු වගේ මෙම පපොපි සාකේ බීය ද ඉතාමත් ශුද්ධ ගණයේ බීජ වර්ගයකි

අධ්‍යායනයන්


1.ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් 'කුස්කුස්' (Khuskhus/Khaskhas) - එනම් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ - පිළිබඳ සමාලෝචනයක් කර්තෘවරුන්: වෛද්‍ය රීටා ඒ. රවුට් (Vd. Rita A. Raut) - පශ්චාත් උපාධි ශිෂ්‍යාව, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. වෛද්‍ය අපර්ණා එම්. ගොටන්කාර් (Dr. Aparna M. Ghotankar) - මහාචාර්ය සහ ප්‍රධානී, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. DOI: https://doi.org/10.21760/jaims.v4i06.793 මූල පද: කුස්කුස් (Khuskhus/Khaskhas), ආයුර්වේදය, අහිෆේන (Ahiphena), ශාක රසායන විද්‍යාව (Phytochemistry). සාරාංශය ආයුර්වේදය යනු ඉන්දියානු වෛද්‍ය ක්‍රමයට අයත් ඉතා පැරණි සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ ශාකමය ඖෂධ විශාල ප්‍රමාණයක් සඳහන් වන අතර, ඉන් එකක් වන්නේ *Papaver somniferum* Linn. ශාකයයි; මෙය ආයුර්වේදයේ 'අහිෆේන' (Ahiphena) ලෙස හැඳින්වේ. ඖෂධීය අරමුණු සඳහා ශාකවල සම්පූර්ණ කොටස් හෝ මුල්, කඳ, පොත්ත, පත්‍ර, මල්, ඵල සහ බීජ වැනි විවිධ කොටස් ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. 'කුස්කුස්' (Khaskhas) හෙවත් 'පොෂ්ටදාන' (Poppy seeds) යනු *Papaveraceae* කුලයට අයත් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ වේ. මෙම බීජවල 'මෝ' (Maw) හෝ 'පොපි තෙල්' (Poppy Oil) ලෙස හැඳින්වෙන, විශේෂ රසයක් හෝ ගන්ධයක් නොමැති තෙල් වර්ගයක් විශාල ප්‍රතිශතයක් අඩංගු වේ. මෙම බීජ ශරීර අභ්‍යන්තර පටල සිනිඳු කරන (demulcent), පෝෂණ ගුණයෙන් යුත් සහ මෘදු සංකෝචක (astringent) ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයකි. ආයුර්වේද සාහිත්‍යයට අනුව, මේවා සතුව ඉතා වැදගත් චිකිත්සක ගුණාංග පවතී. මෙම ලිපිය මගින්, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, මෙම ශාකය හමුවන ස්ථාන (වාසස්ථාන) සහ එහි ශාක රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
https://jaims.in/index.php/jaims/article/view/793?utm_source=chatgpt.com


 2. පොපි ඇට අබිං පොපි (පැපවර් සොම්නිෆෙරම් එල්) වලින් ලබා ගනී. ඒවා ආහාර 
 ලෙස සහ ආහාරයට ගත හැකි තෙල් නිපදවීමට භාවිතා කරයි. අබිං පොපි ශාකයේ 
 මෝෆීන් සහ කෝඩීන් වැනි මත්ද්‍රව්‍ය ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු වේ. පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු නොවන නමුත් පළිබෝධ හානි හේතුවෙන් සහ අස්වැන්න නෙළීමේදී 
 ඇල්කලෝයිඩ් වලින් දූෂිත විය හැක. යුරෝපීය කොමිසම පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කරන ලෙස EFSA වෙතින් ඉල්ලා 
 සිටියේය. තක්සේරුව පොපි ඇට සාම්පලවල මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබයින්, ඔරිපවයින්, 
 නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් පිළිබඳ දත්ත මත පදනම් වේ. CONTAM පැනලය ශරීර බර 
 කිලෝග්‍රෑමයකට (bw) 10 μg මෝෆීන් හි උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD) තහවුරු කරන අතර 
 පොපි ඇට සාම්පලවල කෝඩීන් සාන්ද්‍රණය 0.2 ක සාධකයක් භාවිතා කරමින් කෝඩීන් 
 මෝෆීන් සමාන බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් සැලකිල්ලට ගත යුතු බව නිගමනය කළේය. 
 එබැවින් ARfD යනු මෝෆීන් සහ කෝඩීන් සඳහා වන ARfD කාණ්ඩයකි, එය මෝෆීන් 
 සමාන වලින් ප්‍රකාශ වේ. බොහෝ වයස් කාණ්ඩවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් (එනම්, ඖෂධ 
 භාවිතය සඳහා වගා කරන ලද ප්‍රභේදවල පොපි ඇට) ඉහළ මට්ටමක පවතින බව 
 සැලකෙන පොපි ඇටවලින් මෝෆීන් සමාන ද්‍රව්‍යවලට මධ්‍යන්‍ය සහ ඉහළ මට්ටමේ ආහාර නිරාවරණය ARfD ඉක්මවා යයි. සාපේක්ෂව අඩු සාන්ද්‍රණයක් ඇති බව සැලකෙන පොපි ඇට සඳහා (එනම්, ආහාර භාවිතය සඳහා ප්‍රභේද), බොහෝ සමීක්ෂණවල ආහාර නිරාවරණයේ ඉහළ මට්ටම්වලදී ARfD හි යම් ඉක්මවා යාමක් ද දක්නට ලැබේ. නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් සඳහා, පවතින දත්ත උපද්‍රව ලක්ෂණයක් කිරීමට ඉඩ නොදේ. කෙසේ වෙතත්, නිර්දේශිත චිකිත්සක මාත්‍රාවලට ආහාර නිරාවරණය සංසන්දනය කිරීමෙන් මෙම ඇල්කලෝයිඩ් සඳහා සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ඇති බව යෝජනා නොවේ. තෙබයින් සහ ඔරිපවයින් සඳහා, ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති නිසා අවදානම් ලක්ෂණයක් සිදු කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, තෙබයින් සඳහා, සීමිත සාක්ෂි මගින් මෝෆීන් වලට වඩා ඉහළ උග්‍ර මාරාන්තික බවක් පෙන්නුම් කරන අතර ඇස්තමේන්තුගත නිරාවරණය සෞඛ්‍ය අවදානමක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

මූල පද: පොපි ඇට, අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD)

සාරාංශය

2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ආහාර දාමයේ දූෂක පිළිබඳ EFSA මණ්ඩලය (CONTAM) පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය සම්මත කළේය. එම මතය සඳහා, යුරෝපීය ආහාර සුරක්ෂිතතා අධිකාරිය (EFSA) පොපි ඇට, බේකරි නිෂ්පාදන සහ ෙබ්කිං අමුද්‍රව්‍ය සාම්පලවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, ප්‍රධාන වශයෙන් මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, පැපවෙරීන් සහ නොස්කැපයින් විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් ප්‍රතිඵල ලබා ගත්තේය. පොපි ඇටවල ඇති ඇල්කලෝයිඩ්වල සාපේක්ෂ ව්‍යාප්තිය සහ විශ්ලේෂණය කරන ලද ආහාර සාම්පල සහ ඒවායේ ඖෂධීය විභවය මත පදනම්ව, අවදානම් තක්සේරුව මෝෆීන් වලට ආහාර නිරාවරණය මත පමණක් පදනම් විය හැකි බව CONTAM මණ්ඩලය නිගමනය කළේය. CONTAM මණ්ඩලය විසින් 10 μg මෝෆීන්/kg ශරීර බර (bw) ක උග්‍ර යොමු මාත්‍රාවක් (ARfD) ස්ථාපිත කරන ලද අතර, අවම වශයෙන් දන්නා තනි මුඛ චිකිත්සක මාත්‍රාව 30 μg මෝෆීන්/kg bw මත පදනම්ව සහ අවම වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ලද බලපෑම් මට්ටමේ (LOEL) සිට නිරීක්ෂණය නොකළ බලපෑම් මට්ටම (NOEL) දක්වා නිස්සාරණය සඳහා 3 ක අවිනිශ්චිතතා සාධකයක් යොදන ලදී. LOEL සාමාන්‍ය ජනගහනයෙන් නොව රෝගීන්ගෙන් ලබාගත් බව සලකන විට.

2011 සිට EFSA වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද පොපි ඇට සාම්පලවල ඇල්කලෝයිඩ් පැතිකඩ සැලකිල්ලට ගනිමින්, පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මානව සෞඛ්‍ය අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කිරීම සඳහා යුරෝපීය කොමිසම EFSA වෙතින් ඉල්ලා සිටියේය. 

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009406/?utm_source=chatgpt.com</text>
      <sha1>4djxr8kxcv3h7sa6ise0s36x0mchqsq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802589</id>
      <parentid>802587</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T18:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <origin>802589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25178" sha1="jsr4z9xr8yxg9naqcrltqkes2bw1eix" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති ර්මෝන ශ්‍රාවයන් විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. විශේෂයෙන්ම, ජුද්‍රී සීනි මට්ටම ඉහළ යෑම ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම ඉහල යාම සහද්‍ර පීඩනයේ ඉහළ ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 
එයා කහ පෑති කහ පෑතික් යටහුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කලින් අබ යට එකට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ඉල්ලීම දිරා කුඩු කුඩු වැටෙන විට සුදු පහට බෝල බෝල කුඩු වගේ මෙම පපොපි සාකේ බීය ද ඉතාමත් ශුද්ධ ගණයේ බීජ වර්ගයකි

සුදු කස්කස් ඇට 

සුදු කස්කස් ඇට යනු පොපි ශාකයේ (Papaver somniferum) බීජ වන අතර, ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් White Poppy Seeds ලෙසත් දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா (Vellai Kasakasa) ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ. දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ කුළුබඩුවක් සහ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත කරනු ලබයි.[1][2]

උද්භිද විද්‍යාත්මක හැඳින්වීම 

පොපි ශාකය Papaveraceae කුලයට අයත් ශාකයකි. එහි විද්‍යාත්මක නාමය Papaver somniferum වේ.[2] මෙම ශාකයේ බීජ කෝෂ තුළ හටගන්නා බීජ ඉතා කුඩා වන අතර, ඒවා සුදු, අළු, නිල් හෝ වෙනත් පැහැයන්ගෙන් යුක්ත විය හැකිය.[2]

සුදු පොපි බීජ සාමාන්‍යයෙන් කිරි පැහැයට හුරු සුදු පැහැයක් ගනී. ඒවායේ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩා වන අතර, ආහාර පිසීමේදී අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට අනුව භාවිත කරනු ලැබේ.[1][2]

භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය සහ වගාව 

පොපි ශාකය ඓතිහාසිකව යුරේසියානු කලාප සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර, වර්තමානයේ විවිධ රටවල වගා කරනු ලැබේ.[2] ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයක පොපි බීජ ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත වේ.[1]

ඉරානය ඇතුළු බටහිර හා මධ්‍යම ආසියානු කලාපවල ආහාර සංස්කෘතීන් තුළ ද පොපි බීජ පිළිබඳ භාවිතයන් දක්නට ලැබේ.[1] කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කරන සුදු කස්කස් ඇටවල ආනයනික රට තහවුරු කිරීම සඳහා නිෂ්පාදන ඇසුරුම්, ආනයන වාර්තා හෝ වෙළෙඳ දත්ත පරිශීලනය කළ යුතුය. ඒවා සියල්ලම ඉරානයෙන් පැමිණෙන බවට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැතිව නිගමනය කළ නොහැකිය.

ආහාර සංස්කෘතිය තුළ භාවිතය 

පොපි බීජ විවිධ ආහාර සංස්කෘතීන්හි කුළුබඩුවක් හෝ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත වේ.[1][2] විශේෂයෙන්ම දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේ ඇතැම් ක්‍රමවලදී ඒවා ව්‍යංජන, සෝස් සහ ග්‍රේවි සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.[1]

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ වෙනත් අමුද්‍රව්‍ය සමඟ මිශ්‍ර කිරීමෙන් ආහාරයේ ඝනකම, රසය සහ ස්වභාවය වැඩිදියුණු කරගැනීමට හැකිය. භාවිත කරන ප්‍රමාණය සහ පිසීමේ ක්‍රමය අනුව අවසාන ආහාරයේ ලක්ෂණ වෙනස් වේ.

මස් ව්‍යංජන සඳහා භාවිතය 

ඇතැම් දකුණු ආසියානු ආහාර සම්ප්‍රදායන්හි පොපි බීජ මස් ව්‍යංජන සකස් කිරීමේදී භාවිත කරනු ලැබේ.[1] හරක් මස්, කුකුළු මස් සහ එළු මස් වැනි මස් වර්ගවලින් සකස් කරන ව්‍යංජන සඳහා වෙනත් කුළුබඩු සමඟ මෙම බීජ එකතු කළ හැකිය.

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ කුළුබඩු මිශ්‍රණයක කොටසක් ලෙස යෙදීමෙන් ව්‍යංජනයේ ඝනකම සහ රසය වෙනස් කළ හැකිය. එහෙත් සෑම මස් ව්‍යංජනයකම පොපි බීජ භාවිත නොකරන අතර, එය ප්‍රදේශය, ආහාර වට්ටෝරුව සහ පවුල් සම්ප්‍රදාය අනුව වෙනස් වේ.

එළවළු ආහාර සඳහා භාවිතය 

අර්තාපල්, කොස් සහ බෝංචි වැනි ඇතැම් එළවළු ආහාර සකස් කිරීමේදී ද පොපි බීජ භාවිත කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම බීජ ඇඹරීමෙන් සකස් කරන මිශ්‍රණ සමහර ව්‍යංජනවල රසය සහ ඝනකම වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් පවුල්වල භාවිත වන මෙවැනි ආහාර පිසීමේ ක්‍රම පිළිබඳ තොරතුරු පවුල්වල අත්දැකීම්, සාම්ප්‍රදායික වට්ටෝරු සහ ආහාර සංස්කෘතිය පිළිබඳ ප්‍රකාශිත අධ්‍යයන මඟින් තවදුරටත් ලේඛනගත කළ හැකිය.

පෝෂණීය සංයුතිය 

පොපි බීජවල මේද, ප්‍රෝටීන සහ ආහාරමය තන්තු අඩංගු වේ. කැල්සියම්, මැග්නීසියම්, පොස්ෆරස් සහ යකඩ වැනි ඛනිජ පෝෂක ද ඒවායේ අඩංගු විය හැකිය.[3]

මෙම පෝෂක ශරීරයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට දායක වේ. එහෙත් පොපි බීජ ආහාරයට ගැනීමෙන් පමණක් දියවැඩියාව, අධික කොලෙස්ටරෝල් හෝ අධි රුධිර පීඩනය සුව වන බව හෝ පාලනය වන බව ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් සායනික සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.

ආහාර සඳහා භාවිත කරන බීජ සහ ආරක්ෂාව 

ආහාර සඳහා අලෙවි කරන පොපි බීජ සහ පොපි ශාකයේ වෙනත් කොටස් අතර සංයුතියේ වෙනස්කම් පවතී. පොපි ශාකයේ ඇතැම් කොටස්වල වෛද්‍ය විද්‍යාවට අදාළ ඇල්කලොයිඩ් සංයෝග අඩංගු විය හැකිය.[2][4] ආහාර බීජවල ද එම සංයෝගවල ඉතා සුළු අවශේෂ පැවතිය හැකි බැවින් නිෂ්පාදනයේ ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂිත සැකසීම වැදගත් වේ.[4]

එසේම, පොපි බීජවල නීතිමය තත්ත්වය සහ ආනයන සීමා රට අනුව වෙනස් විය හැකිය. එබැවින් රටක නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳ නිගමනවලට එළඹීමේදී එම රටේ නිල නීති සහ රෙගුලාසි පරිශීලනය කළ යුතුය.[4]

ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් වෙළෙඳසල්වල සුදු කස්කස් ඇට යන නාමයෙන් මෙම බීජ අලෙවි කරනු ලබන බවට පාරිභෝගික අත්දැකීම් පවතී. දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா යන නාමය ද භාවිත වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් මුස්ලිම් පවුල්වල ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ භාවිත කරන බවට පෞද්ගලික අත්දැකීම් සහ වාචික තොරතුරු ලේඛනගත කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම භාවිතය එක් ආගමික ප්‍රජාවකට පමණක් සීමා වී ඇති බවට නිගමනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් ජනවාර්ගික හෝ ආහාර සංස්කෘතික පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර කියවීම Spices Board India — පොපි බීජ සහ කුළුබඩු පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.indianspices.com/ Encyclopaedia Britannica — පොපි ශාකය සහ එහි උද්භිද විද්‍යාත්මක පසුබිම: https://www.britannica.com/plant/poppy-plant United States Department of Agriculture (USDA) — ආහාරවල පෝෂණ සංයුතිය සෙවීම සඳහා: https://fdc.nal.usda.gov/ Codex Alimentarius — ආහාර සුරක්ෂිතතා ප්‍රමිතීන් සහ ආහාර දූෂක පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/ 

සංස්කරණ සටහන: විකිපීඩියාවට ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර, ඉහත මූලාශ්‍රවල අදාළ පිටු විවෘත කර නිශ්චිත කරුණු සනාථ කළ යුතුය. මෙම මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුව වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා වන ආරම්භක මාර්ගෝපදේශයකි; ලිපියේ සෑම ප්‍රකාශයක්ම ඒවායෙන් දැනටමත් තහවුරු වී ඇති බවක් අදහස් නොවේ.


අධ්‍යායනයන්


1.ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් 'කුස්කුස්' (Khuskhus/Khaskhas) - එනම් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ - පිළිබඳ සමාලෝචනයක් කර්තෘවරුන්: වෛද්‍ය රීටා ඒ. රවුට් (Vd. Rita A. Raut) - පශ්චාත් උපාධි ශිෂ්‍යාව, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. වෛද්‍ය අපර්ණා එම්. ගොටන්කාර් (Dr. Aparna M. Ghotankar) - මහාචාර්ය සහ ප්‍රධානී, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. DOI: https://doi.org/10.21760/jaims.v4i06.793 මූල පද: කුස්කුස් (Khuskhus/Khaskhas), ආයුර්වේදය, අහිෆේන (Ahiphena), ශාක රසායන විද්‍යාව (Phytochemistry). සාරාංශය ආයුර්වේදය යනු ඉන්දියානු වෛද්‍ය ක්‍රමයට අයත් ඉතා පැරණි සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ ශාකමය ඖෂධ විශාල ප්‍රමාණයක් සඳහන් වන අතර, ඉන් එකක් වන්නේ *Papaver somniferum* Linn. ශාකයයි; මෙය ආයුර්වේදයේ 'අහිෆේන' (Ahiphena) ලෙස හැඳින්වේ. ඖෂධීය අරමුණු සඳහා ශාකවල සම්පූර්ණ කොටස් හෝ මුල්, කඳ, පොත්ත, පත්‍ර, මල්, ඵල සහ බීජ වැනි විවිධ කොටස් ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. 'කුස්කුස්' (Khaskhas) හෙවත් 'පොෂ්ටදාන' (Poppy seeds) යනු *Papaveraceae* කුලයට අයත් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ වේ. මෙම බීජවල 'මෝ' (Maw) හෝ 'පොපි තෙල්' (Poppy Oil) ලෙස හැඳින්වෙන, විශේෂ රසයක් හෝ ගන්ධයක් නොමැති තෙල් වර්ගයක් විශාල ප්‍රතිශතයක් අඩංගු වේ. මෙම බීජ ශරීර අභ්‍යන්තර පටල සිනිඳු කරන (demulcent), පෝෂණ ගුණයෙන් යුත් සහ මෘදු සංකෝචක (astringent) ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයකි. ආයුර්වේද සාහිත්‍යයට අනුව, මේවා සතුව ඉතා වැදගත් චිකිත්සක ගුණාංග පවතී. මෙම ලිපිය මගින්, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, මෙම ශාකය හමුවන ස්ථාන (වාසස්ථාන) සහ එහි ශාක රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
https://jaims.in/index.php/jaims/article/view/793?utm_source=chatgpt.com


 2. පොපි ඇට අබිං පොපි (පැපවර් සොම්නිෆෙරම් එල්) වලින් ලබා ගනී. ඒවා ආහාර 
 ලෙස සහ ආහාරයට ගත හැකි තෙල් නිපදවීමට භාවිතා කරයි. අබිං පොපි ශාකයේ 
 මෝෆීන් සහ කෝඩීන් වැනි මත්ද්‍රව්‍ය ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු වේ. පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු නොවන නමුත් පළිබෝධ හානි හේතුවෙන් සහ අස්වැන්න නෙළීමේදී 
 ඇල්කලෝයිඩ් වලින් දූෂිත විය හැක. යුරෝපීය කොමිසම පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කරන ලෙස EFSA වෙතින් ඉල්ලා 
 සිටියේය. තක්සේරුව පොපි ඇට සාම්පලවල මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබයින්, ඔරිපවයින්, 
 නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් පිළිබඳ දත්ත මත පදනම් වේ. CONTAM පැනලය ශරීර බර 
 කිලෝග්‍රෑමයකට (bw) 10 μg මෝෆීන් හි උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD) තහවුරු කරන අතර 
 පොපි ඇට සාම්පලවල කෝඩීන් සාන්ද්‍රණය 0.2 ක සාධකයක් භාවිතා කරමින් කෝඩීන් 
 මෝෆීන් සමාන බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් සැලකිල්ලට ගත යුතු බව නිගමනය කළේය. 
 එබැවින් ARfD යනු මෝෆීන් සහ කෝඩීන් සඳහා වන ARfD කාණ්ඩයකි, එය මෝෆීන් 
 සමාන වලින් ප්‍රකාශ වේ. බොහෝ වයස් කාණ්ඩවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් (එනම්, ඖෂධ 
 භාවිතය සඳහා වගා කරන ලද ප්‍රභේදවල පොපි ඇට) ඉහළ මට්ටමක පවතින බව 
 සැලකෙන පොපි ඇටවලින් මෝෆීන් සමාන ද්‍රව්‍යවලට මධ්‍යන්‍ය සහ ඉහළ මට්ටමේ ආහාර නිරාවරණය ARfD ඉක්මවා යයි. සාපේක්ෂව අඩු සාන්ද්‍රණයක් ඇති බව සැලකෙන පොපි ඇට සඳහා (එනම්, ආහාර භාවිතය සඳහා ප්‍රභේද), බොහෝ සමීක්ෂණවල ආහාර නිරාවරණයේ ඉහළ මට්ටම්වලදී ARfD හි යම් ඉක්මවා යාමක් ද දක්නට ලැබේ. නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් සඳහා, පවතින දත්ත උපද්‍රව ලක්ෂණයක් කිරීමට ඉඩ නොදේ. කෙසේ වෙතත්, නිර්දේශිත චිකිත්සක මාත්‍රාවලට ආහාර නිරාවරණය සංසන්දනය කිරීමෙන් මෙම ඇල්කලෝයිඩ් සඳහා සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ඇති බව යෝජනා නොවේ. තෙබයින් සහ ඔරිපවයින් සඳහා, ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති නිසා අවදානම් ලක්ෂණයක් සිදු කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, තෙබයින් සඳහා, සීමිත සාක්ෂි මගින් මෝෆීන් වලට වඩා ඉහළ උග්‍ර මාරාන්තික බවක් පෙන්නුම් කරන අතර ඇස්තමේන්තුගත නිරාවරණය සෞඛ්‍ය අවදානමක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

මූල පද: පොපි ඇට, අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD)

සාරාංශය

2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ආහාර දාමයේ දූෂක පිළිබඳ EFSA මණ්ඩලය (CONTAM) පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය සම්මත කළේය. එම මතය සඳහා, යුරෝපීය ආහාර සුරක්ෂිතතා අධිකාරිය (EFSA) පොපි ඇට, බේකරි නිෂ්පාදන සහ ෙබ්කිං අමුද්‍රව්‍ය සාම්පලවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, ප්‍රධාන වශයෙන් මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, පැපවෙරීන් සහ නොස්කැපයින් විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් ප්‍රතිඵල ලබා ගත්තේය. පොපි ඇටවල ඇති ඇල්කලෝයිඩ්වල සාපේක්ෂ ව්‍යාප්තිය සහ විශ්ලේෂණය කරන ලද ආහාර සාම්පල සහ ඒවායේ ඖෂධීය විභවය මත පදනම්ව, අවදානම් තක්සේරුව මෝෆීන් වලට ආහාර නිරාවරණය මත පමණක් පදනම් විය හැකි බව CONTAM මණ්ඩලය නිගමනය කළේය. CONTAM මණ්ඩලය විසින් 10 μg මෝෆීන්/kg ශරීර බර (bw) ක උග්‍ර යොමු මාත්‍රාවක් (ARfD) ස්ථාපිත කරන ලද අතර, අවම වශයෙන් දන්නා තනි මුඛ චිකිත්සක මාත්‍රාව 30 μg මෝෆීන්/kg bw මත පදනම්ව සහ අවම වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ලද බලපෑම් මට්ටමේ (LOEL) සිට නිරීක්ෂණය නොකළ බලපෑම් මට්ටම (NOEL) දක්වා නිස්සාරණය සඳහා 3 ක අවිනිශ්චිතතා සාධකයක් යොදන ලදී. LOEL සාමාන්‍ය ජනගහනයෙන් නොව රෝගීන්ගෙන් ලබාගත් බව සලකන විට.

2011 සිට EFSA වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද පොපි ඇට සාම්පලවල ඇල්කලෝයිඩ් පැතිකඩ සැලකිල්ලට ගනිමින්, පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මානව සෞඛ්‍ය අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කිරීම සඳහා යුරෝපීය කොමිසම EFSA වෙතින් ඉල්ලා සිටියේය. 

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009406/?utm_source=chatgpt.com</text>
      <sha1>jsr4z9xr8yxg9naqcrltqkes2bw1eix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802592</id>
      <parentid>802589</parentid>
      <timestamp>2026-10-26T18:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57149-05</username>
        <id>81778</id>
      </contributor>
      <origin>802592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25226" sha1="ow9vv9xdn26ch6oyt9od4ayy1ad18lb" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට පිසින ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. 

එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති හර්මෝන හෙවත් අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථථීන්වලින් වැහැැරෙන විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. 

විශේෂයෙන්ම, රුධිරයේ  සීනි මට්ටම පාලන කිරීම,  ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම පාලනය කිරීම,  රුධිර පීඩනයේ  ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 

 ලා කහ පැහැයට හුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කල,  අබ ඇටයට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ලී දිරාපත්වී හැලෙනා  කුඩු විශේෂයක් සේය.  මෙම පොපි ශාක බීජය ද ඉතාමත් ශුද්‍ර ගණයේ බීජ වර්ගයකි.

සුදු කස්කස් ඇට 

සුදු කස්කස් ඇට යනු පොපි ශාකයේ (Papaver somniferum) බීජ වන අතර, ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් White Poppy Seeds ලෙසත් දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா (Vellai Kasakasa) ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ. දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ කුළුබඩුවක් සහ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත කරනු ලබයි.[1][2]

උද්භිද විද්‍යාත්මක හැඳින්වීම 

පොපි ශාකය Papaveraceae කුලයට අයත් ශාකයකි. එහි විද්‍යාත්මක නාමය Papaver somniferum වේ.[2] මෙම ශාකයේ බීජ කෝෂ තුළ හටගන්නා බීජ ඉතා කුඩා වන අතර, ඒවා සුදු, අළු, නිල් හෝ වෙනත් පැහැයන්ගෙන් යුක්ත විය හැකිය.[2]

සුදු පොපි බීජ සාමාන්‍යයෙන් කිරි පැහැයට හුරු සුදු පැහැයක් ගනී. ඒවායේ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩා වන අතර, ආහාර පිසීමේදී අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට අනුව භාවිත කරනු ලැබේ.[1][2]

භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය සහ වගාව 

පොපි ශාකය ඓතිහාසිකව යුරේසියානු කලාප සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර, වර්තමානයේ විවිධ රටවල වගා කරනු ලැබේ.[2] ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයක පොපි බීජ ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත වේ.[1]

ඉරානය ඇතුළු බටහිර හා මධ්‍යම ආසියානු කලාපවල ආහාර සංස්කෘතීන් තුළ ද පොපි බීජ පිළිබඳ භාවිතයන් දක්නට ලැබේ.[1] කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කරන සුදු කස්කස් ඇටවල ආනයනික රට තහවුරු කිරීම සඳහා නිෂ්පාදන ඇසුරුම්, ආනයන වාර්තා හෝ වෙළෙඳ දත්ත පරිශීලනය කළ යුතුය. ඒවා සියල්ලම ඉරානයෙන් පැමිණෙන බවට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැතිව නිගමනය කළ නොහැකිය.

ආහාර සංස්කෘතිය තුළ භාවිතය 

පොපි බීජ විවිධ ආහාර සංස්කෘතීන්හි කුළුබඩුවක් හෝ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත වේ.[1][2] විශේෂයෙන්ම දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේ ඇතැම් ක්‍රමවලදී ඒවා ව්‍යංජන, සෝස් සහ ග්‍රේවි සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.[1]

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ වෙනත් අමුද්‍රව්‍ය සමඟ මිශ්‍ර කිරීමෙන් ආහාරයේ ඝනකම, රසය සහ ස්වභාවය වැඩිදියුණු කරගැනීමට හැකිය. භාවිත කරන ප්‍රමාණය සහ පිසීමේ ක්‍රමය අනුව අවසාන ආහාරයේ ලක්ෂණ වෙනස් වේ.

මස් ව්‍යංජන සඳහා භාවිතය 

ඇතැම් දකුණු ආසියානු ආහාර සම්ප්‍රදායන්හි පොපි බීජ මස් ව්‍යංජන සකස් කිරීමේදී භාවිත කරනු ලැබේ.[1] හරක් මස්, කුකුළු මස් සහ එළු මස් වැනි මස් වර්ගවලින් සකස් කරන ව්‍යංජන සඳහා වෙනත් කුළුබඩු සමඟ මෙම බීජ එකතු කළ හැකිය.

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ කුළුබඩු මිශ්‍රණයක කොටසක් ලෙස යෙදීමෙන් ව්‍යංජනයේ ඝනකම සහ රසය වෙනස් කළ හැකිය. එහෙත් සෑම මස් ව්‍යංජනයකම පොපි බීජ භාවිත නොකරන අතර, එය ප්‍රදේශය, ආහාර වට්ටෝරුව සහ පවුල් සම්ප්‍රදාය අනුව වෙනස් වේ.

එළවළු ආහාර සඳහා භාවිතය 

අර්තාපල්, කොස් සහ බෝංචි වැනි ඇතැම් එළවළු ආහාර සකස් කිරීමේදී ද පොපි බීජ භාවිත කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම බීජ ඇඹරීමෙන් සකස් කරන මිශ්‍රණ සමහර ව්‍යංජනවල රසය සහ ඝනකම වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් පවුල්වල භාවිත වන මෙවැනි ආහාර පිසීමේ ක්‍රම පිළිබඳ තොරතුරු පවුල්වල අත්දැකීම්, සාම්ප්‍රදායික වට්ටෝරු සහ ආහාර සංස්කෘතිය පිළිබඳ ප්‍රකාශිත අධ්‍යයන මඟින් තවදුරටත් ලේඛනගත කළ හැකිය.

පෝෂණීය සංයුතිය 

පොපි බීජවල මේද, ප්‍රෝටීන සහ ආහාරමය තන්තු අඩංගු වේ. කැල්සියම්, මැග්නීසියම්, පොස්ෆරස් සහ යකඩ වැනි ඛනිජ පෝෂක ද ඒවායේ අඩංගු විය හැකිය.[3]

මෙම පෝෂක ශරීරයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට දායක වේ. එහෙත් පොපි බීජ ආහාරයට ගැනීමෙන් පමණක් දියවැඩියාව, අධික කොලෙස්ටරෝල් හෝ අධි රුධිර පීඩනය සුව වන බව හෝ පාලනය වන බව ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් සායනික සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.

ආහාර සඳහා භාවිත කරන බීජ සහ ආරක්ෂාව 

ආහාර සඳහා අලෙවි කරන පොපි බීජ සහ පොපි ශාකයේ වෙනත් කොටස් අතර සංයුතියේ වෙනස්කම් පවතී. පොපි ශාකයේ ඇතැම් කොටස්වල වෛද්‍ය විද්‍යාවට අදාළ ඇල්කලොයිඩ් සංයෝග අඩංගු විය හැකිය.[2][4] ආහාර බීජවල ද එම සංයෝගවල ඉතා සුළු අවශේෂ පැවතිය හැකි බැවින් නිෂ්පාදනයේ ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂිත සැකසීම වැදගත් වේ.[4]

එසේම, පොපි බීජවල නීතිමය තත්ත්වය සහ ආනයන සීමා රට අනුව වෙනස් විය හැකිය. එබැවින් රටක නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳ නිගමනවලට එළඹීමේදී එම රටේ නිල නීති සහ රෙගුලාසි පරිශීලනය කළ යුතුය.[4]

ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් වෙළෙඳසල්වල සුදු කස්කස් ඇට යන නාමයෙන් මෙම බීජ අලෙවි කරනු ලබන බවට පාරිභෝගික අත්දැකීම් පවතී. දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா යන නාමය ද භාවිත වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් මුස්ලිම් පවුල්වල ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ භාවිත කරන බවට පෞද්ගලික අත්දැකීම් සහ වාචික තොරතුරු ලේඛනගත කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම භාවිතය එක් ආගමික ප්‍රජාවකට පමණක් සීමා වී ඇති බවට නිගමනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් ජනවාර්ගික හෝ ආහාර සංස්කෘතික පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර කියවීම Spices Board India — පොපි බීජ සහ කුළුබඩු පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.indianspices.com/ Encyclopaedia Britannica — පොපි ශාකය සහ එහි උද්භිද විද්‍යාත්මක පසුබිම: https://www.britannica.com/plant/poppy-plant United States Department of Agriculture (USDA) — ආහාරවල පෝෂණ සංයුතිය සෙවීම සඳහා: https://fdc.nal.usda.gov/ Codex Alimentarius — ආහාර සුරක්ෂිතතා ප්‍රමිතීන් සහ ආහාර දූෂක පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/ 

සංස්කරණ සටහන: විකිපීඩියාවට ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර, ඉහත මූලාශ්‍රවල අදාළ පිටු විවෘත කර නිශ්චිත කරුණු සනාථ කළ යුතුය. මෙම මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුව වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා වන ආරම්භක මාර්ගෝපදේශයකි; ලිපියේ සෑම ප්‍රකාශයක්ම ඒවායෙන් දැනටමත් තහවුරු වී ඇති බවක් අදහස් නොවේ.


අධ්‍යායනයන්


1.ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් 'කුස්කුස්' (Khuskhus/Khaskhas) - එනම් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ - පිළිබඳ සමාලෝචනයක් කර්තෘවරුන්: වෛද්‍ය රීටා ඒ. රවුට් (Vd. Rita A. Raut) - පශ්චාත් උපාධි ශිෂ්‍යාව, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. වෛද්‍ය අපර්ණා එම්. ගොටන්කාර් (Dr. Aparna M. Ghotankar) - මහාචාර්ය සහ ප්‍රධානී, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. DOI: https://doi.org/10.21760/jaims.v4i06.793 මූල පද: කුස්කුස් (Khuskhus/Khaskhas), ආයුර්වේදය, අහිෆේන (Ahiphena), ශාක රසායන විද්‍යාව (Phytochemistry). සාරාංශය ආයුර්වේදය යනු ඉන්දියානු වෛද්‍ය ක්‍රමයට අයත් ඉතා පැරණි සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ ශාකමය ඖෂධ විශාල ප්‍රමාණයක් සඳහන් වන අතර, ඉන් එකක් වන්නේ *Papaver somniferum* Linn. ශාකයයි; මෙය ආයුර්වේදයේ 'අහිෆේන' (Ahiphena) ලෙස හැඳින්වේ. ඖෂධීය අරමුණු සඳහා ශාකවල සම්පූර්ණ කොටස් හෝ මුල්, කඳ, පොත්ත, පත්‍ර, මල්, ඵල සහ බීජ වැනි විවිධ කොටස් ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. 'කුස්කුස්' (Khaskhas) හෙවත් 'පොෂ්ටදාන' (Poppy seeds) යනු *Papaveraceae* කුලයට අයත් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ වේ. මෙම බීජවල 'මෝ' (Maw) හෝ 'පොපි තෙල්' (Poppy Oil) ලෙස හැඳින්වෙන, විශේෂ රසයක් හෝ ගන්ධයක් නොමැති තෙල් වර්ගයක් විශාල ප්‍රතිශතයක් අඩංගු වේ. මෙම බීජ ශරීර අභ්‍යන්තර පටල සිනිඳු කරන (demulcent), පෝෂණ ගුණයෙන් යුත් සහ මෘදු සංකෝචක (astringent) ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයකි. ආයුර්වේද සාහිත්‍යයට අනුව, මේවා සතුව ඉතා වැදගත් චිකිත්සක ගුණාංග පවතී. මෙම ලිපිය මගින්, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, මෙම ශාකය හමුවන ස්ථාන (වාසස්ථාන) සහ එහි ශාක රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
https://jaims.in/index.php/jaims/article/view/793?utm_source=chatgpt.com


 2. පොපි ඇට අබිං පොපි (පැපවර් සොම්නිෆෙරම් එල්) වලින් ලබා ගනී. ඒවා ආහාර 
 ලෙස සහ ආහාරයට ගත හැකි තෙල් නිපදවීමට භාවිතා කරයි. අබිං පොපි ශාකයේ 
 මෝෆීන් සහ කෝඩීන් වැනි මත්ද්‍රව්‍ය ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු වේ. පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු නොවන නමුත් පළිබෝධ හානි හේතුවෙන් සහ අස්වැන්න නෙළීමේදී 
 ඇල්කලෝයිඩ් වලින් දූෂිත විය හැක. යුරෝපීය කොමිසම පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කරන ලෙස EFSA වෙතින් ඉල්ලා 
 සිටියේය. තක්සේරුව පොපි ඇට සාම්පලවල මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබයින්, ඔරිපවයින්, 
 නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් පිළිබඳ දත්ත මත පදනම් වේ. CONTAM පැනලය ශරීර බර 
 කිලෝග්‍රෑමයකට (bw) 10 μg මෝෆීන් හි උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD) තහවුරු කරන අතර 
 පොපි ඇට සාම්පලවල කෝඩීන් සාන්ද්‍රණය 0.2 ක සාධකයක් භාවිතා කරමින් කෝඩීන් 
 මෝෆීන් සමාන බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් සැලකිල්ලට ගත යුතු බව නිගමනය කළේය. 
 එබැවින් ARfD යනු මෝෆීන් සහ කෝඩීන් සඳහා වන ARfD කාණ්ඩයකි, එය මෝෆීන් 
 සමාන වලින් ප්‍රකාශ වේ. බොහෝ වයස් කාණ්ඩවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් (එනම්, ඖෂධ 
 භාවිතය සඳහා වගා කරන ලද ප්‍රභේදවල පොපි ඇට) ඉහළ මට්ටමක පවතින බව 
 සැලකෙන පොපි ඇටවලින් මෝෆීන් සමාන ද්‍රව්‍යවලට මධ්‍යන්‍ය සහ ඉහළ මට්ටමේ ආහාර නිරාවරණය ARfD ඉක්මවා යයි. සාපේක්ෂව අඩු සාන්ද්‍රණයක් ඇති බව සැලකෙන පොපි ඇට සඳහා (එනම්, ආහාර භාවිතය සඳහා ප්‍රභේද), බොහෝ සමීක්ෂණවල ආහාර නිරාවරණයේ ඉහළ මට්ටම්වලදී ARfD හි යම් ඉක්මවා යාමක් ද දක්නට ලැබේ. නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් සඳහා, පවතින දත්ත උපද්‍රව ලක්ෂණයක් කිරීමට ඉඩ නොදේ. කෙසේ වෙතත්, නිර්දේශිත චිකිත්සක මාත්‍රාවලට ආහාර නිරාවරණය සංසන්දනය කිරීමෙන් මෙම ඇල්කලෝයිඩ් සඳහා සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ඇති බව යෝජනා නොවේ. තෙබයින් සහ ඔරිපවයින් සඳහා, ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති නිසා අවදානම් ලක්ෂණයක් සිදු කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, තෙබයින් සඳහා, සීමිත සාක්ෂි මගින් මෝෆීන් වලට වඩා ඉහළ උග්‍ර මාරාන්තික බවක් පෙන්නුම් කරන අතර ඇස්තමේන්තුගත නිරාවරණය සෞඛ්‍ය අවදානමක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

මූල පද: පොපි ඇට, අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD)

සාරාංශය

2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ආහාර දාමයේ දූෂක පිළිබඳ EFSA මණ්ඩලය (CONTAM) පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය සම්මත කළේය. එම මතය සඳහා, යුරෝපීය ආහාර සුරක්ෂිතතා අධිකාරිය (EFSA) පොපි ඇට, බේකරි නිෂ්පාදන සහ ෙබ්කිං අමුද්‍රව්‍ය සාම්පලවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, ප්‍රධාන වශයෙන් මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, පැපවෙරීන් සහ නොස්කැපයින් විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් ප්‍රතිඵල ලබා ගත්තේය. පොපි ඇටවල ඇති ඇල්කලෝයිඩ්වල සාපේක්ෂ ව්‍යාප්තිය සහ විශ්ලේෂණය කරන ලද ආහාර සාම්පල සහ ඒවායේ ඖෂධීය විභවය මත පදනම්ව, අවදානම් තක්සේරුව මෝෆීන් වලට ආහාර නිරාවරණය මත පමණක් පදනම් විය හැකි බව CONTAM මණ්ඩලය නිගමනය කළේය. CONTAM මණ්ඩලය විසින් 10 μg මෝෆීන්/kg ශරීර බර (bw) ක උග්‍ර යොමු මාත්‍රාවක් (ARfD) ස්ථාපිත කරන ලද අතර, අවම වශයෙන් දන්නා තනි මුඛ චිකිත්සක මාත්‍රාව 30 μg මෝෆීන්/kg bw මත පදනම්ව සහ අවම වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ලද බලපෑම් මට්ටමේ (LOEL) සිට නිරීක්ෂණය නොකළ බලපෑම් මට්ටම (NOEL) දක්වා නිස්සාරණය සඳහා 3 ක අවිනිශ්චිතතා සාධකයක් යොදන ලදී. LOEL සාමාන්‍ය ජනගහනයෙන් නොව රෝගීන්ගෙන් ලබාගත් බව සලකන විට.

2011 සිට EFSA වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද පොපි ඇට සාම්පලවල ඇල්කලෝයිඩ් පැතිකඩ සැලකිල්ලට ගනිමින්, පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මානව සෞඛ්‍ය අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කිරීම සඳහා යුරෝපීය කොමිසම EFSA වෙතින් ඉල්ලා සිටියේය. 

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009406/?utm_source=chatgpt.com</text>
      <sha1>ow9vv9xdn26ch6oyt9od4ayy1ad18lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802602</id>
      <parentid>802592</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T02:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>IDB.S විසින් [[පොපි ⁣මල් බීජ හෙවත් සුදු කස කසා ඇට / poppy seeds]] සිට [[පොපි ⁣මල් බීජ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: moved to more clear title</comment>
      <origin>802592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25226" sha1="ow9vv9xdn26ch6oyt9od4ayy1ad18lb" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට පිසින ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. 

එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති හර්මෝන හෙවත් අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථථීන්වලින් වැහැැරෙන විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. 

විශේෂයෙන්ම, රුධිරයේ  සීනි මට්ටම පාලන කිරීම,  ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම පාලනය කිරීම,  රුධිර පීඩනයේ  ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 

 ලා කහ පැහැයට හුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කල,  අබ ඇටයට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ලී දිරාපත්වී හැලෙනා  කුඩු විශේෂයක් සේය.  මෙම පොපි ශාක බීජය ද ඉතාමත් ශුද්‍ර ගණයේ බීජ වර්ගයකි.

සුදු කස්කස් ඇට 

සුදු කස්කස් ඇට යනු පොපි ශාකයේ (Papaver somniferum) බීජ වන අතර, ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් White Poppy Seeds ලෙසත් දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா (Vellai Kasakasa) ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ. දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ කුළුබඩුවක් සහ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත කරනු ලබයි.[1][2]

උද්භිද විද්‍යාත්මක හැඳින්වීම 

පොපි ශාකය Papaveraceae කුලයට අයත් ශාකයකි. එහි විද්‍යාත්මක නාමය Papaver somniferum වේ.[2] මෙම ශාකයේ බීජ කෝෂ තුළ හටගන්නා බීජ ඉතා කුඩා වන අතර, ඒවා සුදු, අළු, නිල් හෝ වෙනත් පැහැයන්ගෙන් යුක්ත විය හැකිය.[2]

සුදු පොපි බීජ සාමාන්‍යයෙන් කිරි පැහැයට හුරු සුදු පැහැයක් ගනී. ඒවායේ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩා වන අතර, ආහාර පිසීමේදී අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට අනුව භාවිත කරනු ලැබේ.[1][2]

භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය සහ වගාව 

පොපි ශාකය ඓතිහාසිකව යුරේසියානු කලාප සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර, වර්තමානයේ විවිධ රටවල වගා කරනු ලැබේ.[2] ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයක පොපි බීජ ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත වේ.[1]

ඉරානය ඇතුළු බටහිර හා මධ්‍යම ආසියානු කලාපවල ආහාර සංස්කෘතීන් තුළ ද පොපි බීජ පිළිබඳ භාවිතයන් දක්නට ලැබේ.[1] කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කරන සුදු කස්කස් ඇටවල ආනයනික රට තහවුරු කිරීම සඳහා නිෂ්පාදන ඇසුරුම්, ආනයන වාර්තා හෝ වෙළෙඳ දත්ත පරිශීලනය කළ යුතුය. ඒවා සියල්ලම ඉරානයෙන් පැමිණෙන බවට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැතිව නිගමනය කළ නොහැකිය.

ආහාර සංස්කෘතිය තුළ භාවිතය 

පොපි බීජ විවිධ ආහාර සංස්කෘතීන්හි කුළුබඩුවක් හෝ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත වේ.[1][2] විශේෂයෙන්ම දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේ ඇතැම් ක්‍රමවලදී ඒවා ව්‍යංජන, සෝස් සහ ග්‍රේවි සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.[1]

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ වෙනත් අමුද්‍රව්‍ය සමඟ මිශ්‍ර කිරීමෙන් ආහාරයේ ඝනකම, රසය සහ ස්වභාවය වැඩිදියුණු කරගැනීමට හැකිය. භාවිත කරන ප්‍රමාණය සහ පිසීමේ ක්‍රමය අනුව අවසාන ආහාරයේ ලක්ෂණ වෙනස් වේ.

මස් ව්‍යංජන සඳහා භාවිතය 

ඇතැම් දකුණු ආසියානු ආහාර සම්ප්‍රදායන්හි පොපි බීජ මස් ව්‍යංජන සකස් කිරීමේදී භාවිත කරනු ලැබේ.[1] හරක් මස්, කුකුළු මස් සහ එළු මස් වැනි මස් වර්ගවලින් සකස් කරන ව්‍යංජන සඳහා වෙනත් කුළුබඩු සමඟ මෙම බීජ එකතු කළ හැකිය.

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ කුළුබඩු මිශ්‍රණයක කොටසක් ලෙස යෙදීමෙන් ව්‍යංජනයේ ඝනකම සහ රසය වෙනස් කළ හැකිය. එහෙත් සෑම මස් ව්‍යංජනයකම පොපි බීජ භාවිත නොකරන අතර, එය ප්‍රදේශය, ආහාර වට්ටෝරුව සහ පවුල් සම්ප්‍රදාය අනුව වෙනස් වේ.

එළවළු ආහාර සඳහා භාවිතය 

අර්තාපල්, කොස් සහ බෝංචි වැනි ඇතැම් එළවළු ආහාර සකස් කිරීමේදී ද පොපි බීජ භාවිත කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම බීජ ඇඹරීමෙන් සකස් කරන මිශ්‍රණ සමහර ව්‍යංජනවල රසය සහ ඝනකම වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් පවුල්වල භාවිත වන මෙවැනි ආහාර පිසීමේ ක්‍රම පිළිබඳ තොරතුරු පවුල්වල අත්දැකීම්, සාම්ප්‍රදායික වට්ටෝරු සහ ආහාර සංස්කෘතිය පිළිබඳ ප්‍රකාශිත අධ්‍යයන මඟින් තවදුරටත් ලේඛනගත කළ හැකිය.

පෝෂණීය සංයුතිය 

පොපි බීජවල මේද, ප්‍රෝටීන සහ ආහාරමය තන්තු අඩංගු වේ. කැල්සියම්, මැග්නීසියම්, පොස්ෆරස් සහ යකඩ වැනි ඛනිජ පෝෂක ද ඒවායේ අඩංගු විය හැකිය.[3]

මෙම පෝෂක ශරීරයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට දායක වේ. එහෙත් පොපි බීජ ආහාරයට ගැනීමෙන් පමණක් දියවැඩියාව, අධික කොලෙස්ටරෝල් හෝ අධි රුධිර පීඩනය සුව වන බව හෝ පාලනය වන බව ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් සායනික සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.

ආහාර සඳහා භාවිත කරන බීජ සහ ආරක්ෂාව 

ආහාර සඳහා අලෙවි කරන පොපි බීජ සහ පොපි ශාකයේ වෙනත් කොටස් අතර සංයුතියේ වෙනස්කම් පවතී. පොපි ශාකයේ ඇතැම් කොටස්වල වෛද්‍ය විද්‍යාවට අදාළ ඇල්කලොයිඩ් සංයෝග අඩංගු විය හැකිය.[2][4] ආහාර බීජවල ද එම සංයෝගවල ඉතා සුළු අවශේෂ පැවතිය හැකි බැවින් නිෂ්පාදනයේ ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂිත සැකසීම වැදගත් වේ.[4]

එසේම, පොපි බීජවල නීතිමය තත්ත්වය සහ ආනයන සීමා රට අනුව වෙනස් විය හැකිය. එබැවින් රටක නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳ නිගමනවලට එළඹීමේදී එම රටේ නිල නීති සහ රෙගුලාසි පරිශීලනය කළ යුතුය.[4]

ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් වෙළෙඳසල්වල සුදු කස්කස් ඇට යන නාමයෙන් මෙම බීජ අලෙවි කරනු ලබන බවට පාරිභෝගික අත්දැකීම් පවතී. දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா යන නාමය ද භාවිත වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් මුස්ලිම් පවුල්වල ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ භාවිත කරන බවට පෞද්ගලික අත්දැකීම් සහ වාචික තොරතුරු ලේඛනගත කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම භාවිතය එක් ආගමික ප්‍රජාවකට පමණක් සීමා වී ඇති බවට නිගමනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් ජනවාර්ගික හෝ ආහාර සංස්කෘතික පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර කියවීම Spices Board India — පොපි බීජ සහ කුළුබඩු පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.indianspices.com/ Encyclopaedia Britannica — පොපි ශාකය සහ එහි උද්භිද විද්‍යාත්මක පසුබිම: https://www.britannica.com/plant/poppy-plant United States Department of Agriculture (USDA) — ආහාරවල පෝෂණ සංයුතිය සෙවීම සඳහා: https://fdc.nal.usda.gov/ Codex Alimentarius — ආහාර සුරක්ෂිතතා ප්‍රමිතීන් සහ ආහාර දූෂක පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/ 

සංස්කරණ සටහන: විකිපීඩියාවට ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර, ඉහත මූලාශ්‍රවල අදාළ පිටු විවෘත කර නිශ්චිත කරුණු සනාථ කළ යුතුය. මෙම මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුව වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා වන ආරම්භක මාර්ගෝපදේශයකි; ලිපියේ සෑම ප්‍රකාශයක්ම ඒවායෙන් දැනටමත් තහවුරු වී ඇති බවක් අදහස් නොවේ.


අධ්‍යායනයන්


1.ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් 'කුස්කුස්' (Khuskhus/Khaskhas) - එනම් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ - පිළිබඳ සමාලෝචනයක් කර්තෘවරුන්: වෛද්‍ය රීටා ඒ. රවුට් (Vd. Rita A. Raut) - පශ්චාත් උපාධි ශිෂ්‍යාව, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. වෛද්‍ය අපර්ණා එම්. ගොටන්කාර් (Dr. Aparna M. Ghotankar) - මහාචාර්ය සහ ප්‍රධානී, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. DOI: https://doi.org/10.21760/jaims.v4i06.793 මූල පද: කුස්කුස් (Khuskhus/Khaskhas), ආයුර්වේදය, අහිෆේන (Ahiphena), ශාක රසායන විද්‍යාව (Phytochemistry). සාරාංශය ආයුර්වේදය යනු ඉන්දියානු වෛද්‍ය ක්‍රමයට අයත් ඉතා පැරණි සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ ශාකමය ඖෂධ විශාල ප්‍රමාණයක් සඳහන් වන අතර, ඉන් එකක් වන්නේ *Papaver somniferum* Linn. ශාකයයි; මෙය ආයුර්වේදයේ 'අහිෆේන' (Ahiphena) ලෙස හැඳින්වේ. ඖෂධීය අරමුණු සඳහා ශාකවල සම්පූර්ණ කොටස් හෝ මුල්, කඳ, පොත්ත, පත්‍ර, මල්, ඵල සහ බීජ වැනි විවිධ කොටස් ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. 'කුස්කුස්' (Khaskhas) හෙවත් 'පොෂ්ටදාන' (Poppy seeds) යනු *Papaveraceae* කුලයට අයත් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ වේ. මෙම බීජවල 'මෝ' (Maw) හෝ 'පොපි තෙල්' (Poppy Oil) ලෙස හැඳින්වෙන, විශේෂ රසයක් හෝ ගන්ධයක් නොමැති තෙල් වර්ගයක් විශාල ප්‍රතිශතයක් අඩංගු වේ. මෙම බීජ ශරීර අභ්‍යන්තර පටල සිනිඳු කරන (demulcent), පෝෂණ ගුණයෙන් යුත් සහ මෘදු සංකෝචක (astringent) ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයකි. ආයුර්වේද සාහිත්‍යයට අනුව, මේවා සතුව ඉතා වැදගත් චිකිත්සක ගුණාංග පවතී. මෙම ලිපිය මගින්, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, මෙම ශාකය හමුවන ස්ථාන (වාසස්ථාන) සහ එහි ශාක රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
https://jaims.in/index.php/jaims/article/view/793?utm_source=chatgpt.com


 2. පොපි ඇට අබිං පොපි (පැපවර් සොම්නිෆෙරම් එල්) වලින් ලබා ගනී. ඒවා ආහාර 
 ලෙස සහ ආහාරයට ගත හැකි තෙල් නිපදවීමට භාවිතා කරයි. අබිං පොපි ශාකයේ 
 මෝෆීන් සහ කෝඩීන් වැනි මත්ද්‍රව්‍ය ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු වේ. පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු නොවන නමුත් පළිබෝධ හානි හේතුවෙන් සහ අස්වැන්න නෙළීමේදී 
 ඇල්කලෝයිඩ් වලින් දූෂිත විය හැක. යුරෝපීය කොමිසම පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කරන ලෙස EFSA වෙතින් ඉල්ලා 
 සිටියේය. තක්සේරුව පොපි ඇට සාම්පලවල මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබයින්, ඔරිපවයින්, 
 නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් පිළිබඳ දත්ත මත පදනම් වේ. CONTAM පැනලය ශරීර බර 
 කිලෝග්‍රෑමයකට (bw) 10 μg මෝෆීන් හි උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD) තහවුරු කරන අතර 
 පොපි ඇට සාම්පලවල කෝඩීන් සාන්ද්‍රණය 0.2 ක සාධකයක් භාවිතා කරමින් කෝඩීන් 
 මෝෆීන් සමාන බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් සැලකිල්ලට ගත යුතු බව නිගමනය කළේය. 
 එබැවින් ARfD යනු මෝෆීන් සහ කෝඩීන් සඳහා වන ARfD කාණ්ඩයකි, එය මෝෆීන් 
 සමාන වලින් ප්‍රකාශ වේ. බොහෝ වයස් කාණ්ඩවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් (එනම්, ඖෂධ 
 භාවිතය සඳහා වගා කරන ලද ප්‍රභේදවල පොපි ඇට) ඉහළ මට්ටමක පවතින බව 
 සැලකෙන පොපි ඇටවලින් මෝෆීන් සමාන ද්‍රව්‍යවලට මධ්‍යන්‍ය සහ ඉහළ මට්ටමේ ආහාර නිරාවරණය ARfD ඉක්මවා යයි. සාපේක්ෂව අඩු සාන්ද්‍රණයක් ඇති බව සැලකෙන පොපි ඇට සඳහා (එනම්, ආහාර භාවිතය සඳහා ප්‍රභේද), බොහෝ සමීක්ෂණවල ආහාර නිරාවරණයේ ඉහළ මට්ටම්වලදී ARfD හි යම් ඉක්මවා යාමක් ද දක්නට ලැබේ. නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් සඳහා, පවතින දත්ත උපද්‍රව ලක්ෂණයක් කිරීමට ඉඩ නොදේ. කෙසේ වෙතත්, නිර්දේශිත චිකිත්සක මාත්‍රාවලට ආහාර නිරාවරණය සංසන්දනය කිරීමෙන් මෙම ඇල්කලෝයිඩ් සඳහා සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ඇති බව යෝජනා නොවේ. තෙබයින් සහ ඔරිපවයින් සඳහා, ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති නිසා අවදානම් ලක්ෂණයක් සිදු කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, තෙබයින් සඳහා, සීමිත සාක්ෂි මගින් මෝෆීන් වලට වඩා ඉහළ උග්‍ර මාරාන්තික බවක් පෙන්නුම් කරන අතර ඇස්තමේන්තුගත නිරාවරණය සෞඛ්‍ය අවදානමක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

මූල පද: පොපි ඇට, අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD)

සාරාංශය

2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ආහාර දාමයේ දූෂක පිළිබඳ EFSA මණ්ඩලය (CONTAM) පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය සම්මත කළේය. එම මතය සඳහා, යුරෝපීය ආහාර සුරක්ෂිතතා අධිකාරිය (EFSA) පොපි ඇට, බේකරි නිෂ්පාදන සහ ෙබ්කිං අමුද්‍රව්‍ය සාම්පලවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, ප්‍රධාන වශයෙන් මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, පැපවෙරීන් සහ නොස්කැපයින් විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් ප්‍රතිඵල ලබා ගත්තේය. පොපි ඇටවල ඇති ඇල්කලෝයිඩ්වල සාපේක්ෂ ව්‍යාප්තිය සහ විශ්ලේෂණය කරන ලද ආහාර සාම්පල සහ ඒවායේ ඖෂධීය විභවය මත පදනම්ව, අවදානම් තක්සේරුව මෝෆීන් වලට ආහාර නිරාවරණය මත පමණක් පදනම් විය හැකි බව CONTAM මණ්ඩලය නිගමනය කළේය. CONTAM මණ්ඩලය විසින් 10 μg මෝෆීන්/kg ශරීර බර (bw) ක උග්‍ර යොමු මාත්‍රාවක් (ARfD) ස්ථාපිත කරන ලද අතර, අවම වශයෙන් දන්නා තනි මුඛ චිකිත්සක මාත්‍රාව 30 μg මෝෆීන්/kg bw මත පදනම්ව සහ අවම වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ලද බලපෑම් මට්ටමේ (LOEL) සිට නිරීක්ෂණය නොකළ බලපෑම් මට්ටම (NOEL) දක්වා නිස්සාරණය සඳහා 3 ක අවිනිශ්චිතතා සාධකයක් යොදන ලදී. LOEL සාමාන්‍ය ජනගහනයෙන් නොව රෝගීන්ගෙන් ලබාගත් බව සලකන විට.

2011 සිට EFSA වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද පොපි ඇට සාම්පලවල ඇල්කලෝයිඩ් පැතිකඩ සැලකිල්ලට ගනිමින්, පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මානව සෞඛ්‍ය අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කිරීම සඳහා යුරෝපීය කොමිසම EFSA වෙතින් ඉල්ලා සිටියේය. 

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009406/?utm_source=chatgpt.com</text>
      <sha1>ow9vv9xdn26ch6oyt9od4ayy1ad18lb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802638</id>
      <parentid>802602</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T10:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57351-71</username>
        <id>81816</id>
      </contributor>
      <origin>802638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25229" sha1="b337qo6ay8snscqmaefyz24378r8stk" xml:space="preserve">සුදු කසා කසා ඇට යනුවෙන්  භාවිතාවේ ඇති, ඒ සත්‍ය නාමය වන්නේ පොපි මලේ බීජයි.ඉංගිරිසි - Poppy Seeds ලෙසින් හැදින්වේ. 
එය කුළුබඩුවක් ලෙසින් සැලකෙන අතරින් මහගු ඖෂධීය ගුණයෙන් යුත් බීජ විශේෂයකි. එම බීජ ආහාරය සඳහා එකතු කරගනු ලබන්නේ, කුළු බඩුවක් ලෙසිනි. සාමාන්‍යයෙන්ම මස් වර්ග හා කිරට පිසින ආහාර සඳහා මෙම බීජ එකතු කර ගැනීම සිදුකෙරේ. 

එම බීජ වල ගුණාත්මකභාවය වන්නේ, ශරීර අභ්‍යන්තරයේ ඇති හර්මෝන හෙවත් අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථථීන්වලින් වැහැැරෙන විවිධාකාරයන් ශ්‍රාවයන් පාලනය කිරීමයි. 

විශේෂයෙන්ම, රුධිරයේ  සීනි මට්ටම පාලන කිරීම,  ොලොස්ට්‍රෝල් මට්ටම පාලනය කිරීම,  රුධිර පීඩනයේ  ඉහළ යාම යනාදී ක්‍රියාවන් පාලනයක් පොපි බීජ වලින් සිදු කරන බවට පරිපර්යේෂකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ. 

එහි ස්වභාවය 

 ලා කහ පැහැයට හුරු සුදු පැහැති බීජ විශේෂයක් වන අතර, ප්‍රමාණය ගත්කල,  අබ ඇටයට වඩා දෙතුන් ගුණෙකින් කුඩාය. හරියටම ලී දිරාපත්වී හැලෙනා  කුඩු විශේෂයක් සේය.  මෙම පොපි ශාක බීජය ද ඉතාමත් ශුද්‍ර ගණයේ බීජ වර්ගයකි.

සුදු කස්කස් ඇට 

සුදු කස්කස් ඇට යනු පොපි ශාකයේ (Papaver somniferum) බීජ වන අතර, ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් White Poppy Seeds ලෙසත් දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா (Vellai Kasakasa) ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ. දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ කුළුබඩුවක් සහ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත කරනු ලබයි.[1][2]

උද්භිද විද්‍යාත්මක හැඳින්වීම 

පොපි ශාකය Papaveraceae කුලයට අයත් ශාකයකි. එහි විද්‍යාත්මක නාමය Papaver somniferum වේ.[2] මෙම ශාකයේ බීජ කෝෂ තුළ හටගන්නා බීජ ඉතා කුඩා වන අතර, ඒවා සුදු, අළු, නිල් හෝ වෙනත් පැහැයන්ගෙන් යුක්ත විය හැකිය.[2]

සුදු පොපි බීජ සාමාන්‍යයෙන් කිරි පැහැයට හුරු සුදු පැහැයක් ගනී. ඒවායේ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩා වන අතර, ආහාර පිසීමේදී අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට අනුව භාවිත කරනු ලැබේ.[1][2]

භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය සහ වගාව 

පොපි ශාකය ඓතිහාසිකව යුරේසියානු කලාප සමඟ සම්බන්ධ වී ඇති අතර, වර්තමානයේ විවිධ රටවල වගා කරනු ලැබේ.[2] ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල් කිහිපයක පොපි බීජ ආහාර නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත වේ.[1]

ඉරානය ඇතුළු බටහිර හා මධ්‍යම ආසියානු කලාපවල ආහාර සංස්කෘතීන් තුළ ද පොපි බීජ පිළිබඳ භාවිතයන් දක්නට ලැබේ.[1] කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙළෙඳපොළේ අලෙවි කරන සුදු කස්කස් ඇටවල ආනයනික රට තහවුරු කිරීම සඳහා නිෂ්පාදන ඇසුරුම්, ආනයන වාර්තා හෝ වෙළෙඳ දත්ත පරිශීලනය කළ යුතුය. ඒවා සියල්ලම ඉරානයෙන් පැමිණෙන බවට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැතිව නිගමනය කළ නොහැකිය.

ආහාර සංස්කෘතිය තුළ භාවිතය 

පොපි බීජ විවිධ ආහාර සංස්කෘතීන්හි කුළුබඩුවක් හෝ ආහාර අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිත වේ.[1][2] විශේෂයෙන්ම දකුණු ආසියානු ආහාර පිසීමේ ඇතැම් ක්‍රමවලදී ඒවා ව්‍යංජන, සෝස් සහ ග්‍රේවි සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.[1]

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ වෙනත් අමුද්‍රව්‍ය සමඟ මිශ්‍ර කිරීමෙන් ආහාරයේ ඝනකම, රසය සහ ස්වභාවය වැඩිදියුණු කරගැනීමට හැකිය. භාවිත කරන ප්‍රමාණය සහ පිසීමේ ක්‍රමය අනුව අවසාන ආහාරයේ ලක්ෂණ වෙනස් වේ.

මස් ව්‍යංජන සඳහා භාවිතය 

ඇතැම් දකුණු ආසියානු ආහාර සම්ප්‍රදායන්හි පොපි බීජ මස් ව්‍යංජන සකස් කිරීමේදී භාවිත කරනු ලැබේ.[1] හරක් මස්, කුකුළු මස් සහ එළු මස් වැනි මස් වර්ගවලින් සකස් කරන ව්‍යංජන සඳහා වෙනත් කුළුබඩු සමඟ මෙම බීජ එකතු කළ හැකිය.

බීජ ඇඹරීමෙන් හෝ කුළුබඩු මිශ්‍රණයක කොටසක් ලෙස යෙදීමෙන් ව්‍යංජනයේ ඝනකම සහ රසය වෙනස් කළ හැකිය. එහෙත් සෑම මස් ව්‍යංජනයකම පොපි බීජ භාවිත නොකරන අතර, එය ප්‍රදේශය, ආහාර වට්ටෝරුව සහ පවුල් සම්ප්‍රදාය අනුව වෙනස් වේ.

එළවළු ආහාර සඳහා භාවිතය 

අර්තාපල්, කොස් සහ බෝංචි වැනි ඇතැම් එළවළු ආහාර සකස් කිරීමේදී ද පොපි බීජ භාවිත කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම බීජ ඇඹරීමෙන් සකස් කරන මිශ්‍රණ සමහර ව්‍යංජනවල රසය සහ ඝනකම වැඩිදියුණු කිරීමට උපකාරී වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් පවුල්වල භාවිත වන මෙවැනි ආහාර පිසීමේ ක්‍රම පිළිබඳ තොරතුරු පවුල්වල අත්දැකීම්, සාම්ප්‍රදායික වට්ටෝරු සහ ආහාර සංස්කෘතිය පිළිබඳ ප්‍රකාශිත අධ්‍යයන මඟින් තවදුරටත් ලේඛනගත කළ හැකිය.

පෝෂණීය සංයුතිය 

පොපි බීජවල මේද, ප්‍රෝටීන සහ ආහාරමය තන්තු අඩංගු වේ. කැල්සියම්, මැග්නීසියම්, පොස්ෆරස් සහ යකඩ වැනි ඛනිජ පෝෂක ද ඒවායේ අඩංගු විය හැකිය.[3]

මෙම පෝෂක ශරීරයේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වයට දායක වේ. එහෙත් පොපි බීජ ආහාරයට ගැනීමෙන් පමණක් දියවැඩියාව, අධික කොලෙස්ටරෝල් හෝ අධි රුධිර පීඩනය සුව වන බව හෝ පාලනය වන බව ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් සායනික සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ.

ආහාර සඳහා භාවිත කරන බීජ සහ ආරක්ෂාව 

ආහාර සඳහා අලෙවි කරන පොපි බීජ සහ පොපි ශාකයේ වෙනත් කොටස් අතර සංයුතියේ වෙනස්කම් පවතී. පොපි ශාකයේ ඇතැම් කොටස්වල වෛද්‍ය විද්‍යාවට අදාළ ඇල්කලොයිඩ් සංයෝග අඩංගු විය හැකිය.[2][4] ආහාර බීජවල ද එම සංයෝගවල ඉතා සුළු අවශේෂ පැවතිය හැකි බැවින් නිෂ්පාදනයේ ගුණාත්මකභාවය සහ ආරක්ෂිත සැකසීම වැදගත් වේ.[4]

එසේම, පොපි බීජවල නීතිමය තත්ත්වය සහ ආනයන සීමා රට අනුව වෙනස් විය හැකිය. එබැවින් රටක නීතිමය තත්ත්වය පිළිබඳ නිගමනවලට එළඹීමේදී එම රටේ නිල නීති සහ රෙගුලාසි පරිශීලනය කළ යුතුය.[4]

ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් වෙළෙඳසල්වල සුදු කස්කස් ඇට යන නාමයෙන් මෙම බීජ අලෙවි කරනු ලබන බවට පාරිභෝගික අත්දැකීම් පවතී. දෙමළ භාෂාවෙන් வெள்ளை கசகசா යන නාමය ද භාවිත වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතැම් මුස්ලිම් පවුල්වල ආහාර පිසීමේදී මෙම බීජ භාවිත කරන බවට පෞද්ගලික අත්දැකීම් සහ වාචික තොරතුරු ලේඛනගත කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙම භාවිතය එක් ආගමික ප්‍රජාවකට පමණක් සීමා වී ඇති බවට නිගමනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් ජනවාර්ගික හෝ ආහාර සංස්කෘතික පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර කියවීම Spices Board India — පොපි බීජ සහ කුළුබඩු පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.indianspices.com/ Encyclopaedia Britannica — පොපි ශාකය සහ එහි උද්භිද විද්‍යාත්මක පසුබිම: https://www.britannica.com/plant/poppy-plant United States Department of Agriculture (USDA) — ආහාරවල පෝෂණ සංයුතිය සෙවීම සඳහා: https://fdc.nal.usda.gov/ Codex Alimentarius — ආහාර සුරක්ෂිතතා ප්‍රමිතීන් සහ ආහාර දූෂක පිළිබඳ තොරතුරු: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/ 

සංස්කරණ සටහන: විකිපීඩියාවට ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර, ඉහත මූලාශ්‍රවල අදාළ පිටු විවෘත කර නිශ්චිත කරුණු සනාථ කළ යුතුය. මෙම මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුව වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා වන ආරම්භක මාර්ගෝපදේශයකි; ලිපියේ සෑම ප්‍රකාශයක්ම ඒවායෙන් දැනටමත් තහවුරු වී ඇති බවක් අදහස් නොවේ.


අධ්‍යායනයන්


1.ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින් 'කුස්කුස්' (Khuskhus/Khaskhas) - එනම් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ - පිළිබඳ සමාලෝචනයක් කර්තෘවරුන්: වෛද්‍ය රීටා ඒ. රවුට් (Vd. Rita A. Raut) - පශ්චාත් උපාධි ශිෂ්‍යාව, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. වෛද්‍ය අපර්ණා එම්. ගොටන්කාර් (Dr. Aparna M. Ghotankar) - මහාචාර්ය සහ ප්‍රධානී, ද්‍රව්‍යගුණ දෙපාර්තමේන්තුව, සී.එස්.එම්.එස්.එස්. (CSMSS) ආයුර්වේද මහා විද්‍යාලය, කාංචන්වාඩි, අවුරංගාබාද්, මහාරාෂ්ට්‍ර, ඉන්දියාව. DOI: https://doi.org/10.21760/jaims.v4i06.793 මූල පද: කුස්කුස් (Khuskhus/Khaskhas), ආයුර්වේදය, අහිෆේන (Ahiphena), ශාක රසායන විද්‍යාව (Phytochemistry). සාරාංශය ආයුර්වේදය යනු ඉන්දියානු වෛද්‍ය ක්‍රමයට අයත් ඉතා පැරණි සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියකි. ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ ශාකමය ඖෂධ විශාල ප්‍රමාණයක් සඳහන් වන අතර, ඉන් එකක් වන්නේ *Papaver somniferum* Linn. ශාකයයි; මෙය ආයුර්වේදයේ 'අහිෆේන' (Ahiphena) ලෙස හැඳින්වේ. ඖෂධීය අරමුණු සඳහා ශාකවල සම්පූර්ණ කොටස් හෝ මුල්, කඳ, පොත්ත, පත්‍ර, මල්, ඵල සහ බීජ වැනි විවිධ කොටස් ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ. 'කුස්කුස්' (Khaskhas) හෙවත් 'පොෂ්ටදාන' (Poppy seeds) යනු *Papaveraceae* කුලයට අයත් *Papaver somniferum* Linn. ශාකයේ බීජ වේ. මෙම බීජවල 'මෝ' (Maw) හෝ 'පොපි තෙල්' (Poppy Oil) ලෙස හැඳින්වෙන, විශේෂ රසයක් හෝ ගන්ධයක් නොමැති තෙල් වර්ගයක් විශාල ප්‍රතිශතයක් අඩංගු වේ. මෙම බීජ ශරීර අභ්‍යන්තර පටල සිනිඳු කරන (demulcent), පෝෂණ ගුණයෙන් යුත් සහ මෘදු සංකෝචක (astringent) ගුණ සහිත ද්‍රව්‍යයකි. ආයුර්වේද සාහිත්‍යයට අනුව, මේවා සතුව ඉතා වැදගත් චිකිත්සක ගුණාංග පවතී. මෙම ලිපිය මගින්, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවට විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, මෙම ශාකය හමුවන ස්ථාන (වාසස්ථාන) සහ එහි ශාක රසායනික සංයුතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
https://jaims.in/index.php/jaims/article/view/793?utm_source=chatgpt.com


 2. පොපි ඇට අබිං පොපි (පැපවර් සොම්නිෆෙරම් එල්) වලින් ලබා ගනී. ඒවා ආහාර 
 ලෙස සහ ආහාරයට ගත හැකි තෙල් නිපදවීමට භාවිතා කරයි. අබිං පොපි ශාකයේ 
 මෝෆීන් සහ කෝඩීන් වැනි මත්ද්‍රව්‍ය ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු වේ. පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් අඩංගු නොවන නමුත් පළිබෝධ හානි හේතුවෙන් සහ අස්වැන්න නෙළීමේදී 
 ඇල්කලෝයිඩ් වලින් දූෂිත විය හැක. යුරෝපීය කොමිසම පොපි ඇටවල අබිං 
 ඇල්කලෝයිඩ් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කරන ලෙස EFSA වෙතින් ඉල්ලා 
 සිටියේය. තක්සේරුව පොපි ඇට සාම්පලවල මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබයින්, ඔරිපවයින්, 
 නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් පිළිබඳ දත්ත මත පදනම් වේ. CONTAM පැනලය ශරීර බර 
 කිලෝග්‍රෑමයකට (bw) 10 μg මෝෆීන් හි උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD) තහවුරු කරන අතර 
 පොපි ඇට සාම්පලවල කෝඩීන් සාන්ද්‍රණය 0.2 ක සාධකයක් භාවිතා කරමින් කෝඩීන් 
 මෝෆීන් සමාන බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් සැලකිල්ලට ගත යුතු බව නිගමනය කළේය. 
 එබැවින් ARfD යනු මෝෆීන් සහ කෝඩීන් සඳහා වන ARfD කාණ්ඩයකි, එය මෝෆීන් 
 සමාන වලින් ප්‍රකාශ වේ. බොහෝ වයස් කාණ්ඩවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් (එනම්, ඖෂධ 
 භාවිතය සඳහා වගා කරන ලද ප්‍රභේදවල පොපි ඇට) ඉහළ මට්ටමක පවතින බව 
 සැලකෙන පොපි ඇටවලින් මෝෆීන් සමාන ද්‍රව්‍යවලට මධ්‍යන්‍ය සහ ඉහළ මට්ටමේ ආහාර නිරාවරණය ARfD ඉක්මවා යයි. සාපේක්ෂව අඩු සාන්ද්‍රණයක් ඇති බව සැලකෙන පොපි ඇට සඳහා (එනම්, ආහාර භාවිතය සඳහා ප්‍රභේද), බොහෝ සමීක්ෂණවල ආහාර නිරාවරණයේ ඉහළ මට්ටම්වලදී ARfD හි යම් ඉක්මවා යාමක් ද දක්නට ලැබේ. නොස්කැපයින් සහ පැපවෙරීන් සඳහා, පවතින දත්ත උපද්‍රව ලක්ෂණයක් කිරීමට ඉඩ නොදේ. කෙසේ වෙතත්, නිර්දේශිත චිකිත්සක මාත්‍රාවලට ආහාර නිරාවරණය සංසන්දනය කිරීමෙන් මෙම ඇල්කලෝයිඩ් සඳහා සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් ඇති බව යෝජනා නොවේ. තෙබයින් සහ ඔරිපවයින් සඳහා, ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති නිසා අවදානම් ලක්ෂණයක් සිදු කර නොමැත. කෙසේ වෙතත්, තෙබයින් සඳහා, සීමිත සාක්ෂි මගින් මෝෆීන් වලට වඩා ඉහළ උග්‍ර මාරාන්තික බවක් පෙන්නුම් කරන අතර ඇස්තමේන්තුගත නිරාවරණය සෞඛ්‍ය අවදානමක් ඉදිරිපත් කළ හැකිය.

මූල පද: පොපි ඇට, අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, උග්‍ර යොමු මාත්‍රාව (ARfD)

සාරාංශය

2011 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ආහාර දාමයේ දූෂක පිළිබඳ EFSA මණ්ඩලය (CONTAM) පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මහජන සෞඛ්‍යයට ඇති අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය සම්මත කළේය. එම මතය සඳහා, යුරෝපීය ආහාර සුරක්ෂිතතා අධිකාරිය (EFSA) පොපි ඇට, බේකරි නිෂ්පාදන සහ ෙබ්කිං අමුද්‍රව්‍ය සාම්පලවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ්, ප්‍රධාන වශයෙන් මෝෆීන්, කෝඩීන්, තෙබේන්, පැපවෙරීන් සහ නොස්කැපයින් විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් ප්‍රතිඵල ලබා ගත්තේය. පොපි ඇටවල ඇති ඇල්කලෝයිඩ්වල සාපේක්ෂ ව්‍යාප්තිය සහ විශ්ලේෂණය කරන ලද ආහාර සාම්පල සහ ඒවායේ ඖෂධීය විභවය මත පදනම්ව, අවදානම් තක්සේරුව මෝෆීන් වලට ආහාර නිරාවරණය මත පමණක් පදනම් විය හැකි බව CONTAM මණ්ඩලය නිගමනය කළේය. CONTAM මණ්ඩලය විසින් 10 μg මෝෆීන්/kg ශරීර බර (bw) ක උග්‍ර යොමු මාත්‍රාවක් (ARfD) ස්ථාපිත කරන ලද අතර, අවම වශයෙන් දන්නා තනි මුඛ චිකිත්සක මාත්‍රාව 30 μg මෝෆීන්/kg bw මත පදනම්ව සහ අවම වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ලද බලපෑම් මට්ටමේ (LOEL) සිට නිරීක්ෂණය නොකළ බලපෑම් මට්ටම (NOEL) දක්වා නිස්සාරණය සඳහා 3 ක අවිනිශ්චිතතා සාධකයක් යොදන ලදී. LOEL සාමාන්‍ය ජනගහනයෙන් නොව රෝගීන්ගෙන් ලබාගත් බව සලකන විට.

2011 සිට EFSA වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද පොපි ඇට සාම්පලවල ඇල්කලෝයිඩ් පැතිකඩ සැලකිල්ලට ගනිමින්, පොපි ඇටවල අබිං ඇල්කලෝයිඩ් පැවතීම හා සම්බන්ධ මානව සෞඛ්‍ය අවදානම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක මතය යාවත්කාලීන කිරීම සඳහා යුරෝපීය කොමිසම EFSA වෙතින් ඉල්ලා සිටියේය. ...

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009406/?utm_source=chatgpt.com</text>
      <sha1>b337qo6ay8snscqmaefyz24378r8stk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:අංගංගල පුරාණ රජමහා විහාරය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>197545</id>
    <revision>
      <id>802582</id>
      <timestamp>2026-10-26T17:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Talk header}}' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>802582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="6ujz0t3lkt6jsf7d1r360l6l7wj3njb" xml:space="preserve">{{Talk header}}</text>
      <sha1>6ujz0t3lkt6jsf7d1r360l6l7wj3njb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉන්ඩිනාවිර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197546</id>
    <revision>
      <id>802588</id>
      <timestamp>2026-10-26T18:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502697|Indinavir]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>802588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5248" sha1="sryclc2xk5syuu6sy7tbsbyp0o5qqzf" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =changed
|verifiedrevid    =477168143
|image            =Indinavir structure.svg
|width            =251
|image2           =Indinavir ball-and-stick.png

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Crixivan
|synonyms         =Indinavir sulfate
|IUPAC_name       =(2''S'')-1-[(2''S'',4''R'')-4-benzyl-2-hydroxy-4-&lt;nowiki/&gt;{[(1''S'',2''R'')-2-hydroxy-2,3-dihydro-1''H''-inden-1-yl]carbamoyl}butyl]-''N-tert''-butyl-4-(pyridin-3-ylmethyl)piperazine-2-carboxamide

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_US     =C
|routes_of_administration=By mouth
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|indinavir-sulfate}}
|MedlinePlus      =a696028

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_status     =
|licence_US       =Indinavir
|licence_EU       =yes

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =~65%
|protein_bound    =60%
|metabolism       =[[Liver]] via [[CYP3A4]]
|elimination_half-life=1.8 ± 0.4 hours

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =36
|H                =47
|N                =5
|O                =4
|smiles           =CC(C)(C)NC(=O)[C@@H]1CN(CCN1C[C@H](C[C@@H](Cc2ccccc2)C(=O)N[C@H]3c4ccccc4C[C@H]3O)O)Cc5cccnc5
|StdInChI         =1S/C36H47N5O4/c1-36(2,3)39-35(45)31-24-40(22-26-12-9-15-37-21-26)16-17-41(31)23-29(42)19-28(18-25-10-5-4-6-11-25)34(44)38-33-30-14-8-7-13-27(30)20-32(33)43/h4-15,21,28-29,31-33,42-43H,16-20,22-24H2,1-3H3,(H,38,44)(H,39,45)/t28-,29+,31+,32-,33+/m1/s1
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =CBVCZFGXHXORBI-PXQQMZJSSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
}}

'''ක්‍රික්සිවාන් යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''ඉන්ඩිනාවිර්''' ('''IDV'''), අනෙකුත් ඖෂධ සමඟ [[ඒඩ්ස්|HIV/AIDS]] සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Indinavir Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/indinavir.html|website=Drugs.com|access-date=26 November 2021|language=en|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824142343/https://www.drugs.com/monograph/indinavir.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  මෙම ඖෂධය පළමු පෙළ ප්‍රතිකාරයක් නොවේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් ගනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතර ඔක්කාරය, උදර වේදනාව, හිසරදය සහ වකුගඩු වල ගල් ඇති වීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ අතර අක්මා ගැටළු, [[දියවැඩියාව]] සහ ශරීරයේ මේදය නැවත බෙදා හැරීම ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී ආරක්ෂාව පැහැදිලි නැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Indinavir (Crixivan) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/indinavir.html|website=Drugs.com|access-date=26 November 2021|language=en|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128005135/https://www.drugs.com/pregnancy/indinavir.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය ප්‍රෝටීස් නිෂේධකයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

ඉන්ඩිනාවිර් ඖෂධය සඳහා 1991 දී පේටන්ට් බලපත්‍රය ලබා ගත් අතර 1996 දී එක්සත් ජනපදයේ සහ යුරෝපයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Fis2006&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Fischer|first=Jnos|last2=Ganellin|first2=C. Robin|name-list-style=vanc|title=Analogue-based Drug Discovery|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=9783527607495|page=509|url=https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&amp;pg=PA509|language=en|access-date=2021-08-05|archive-date=2021-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620183330/https://books.google.com/books?id=FjKfqkaKkAAC&amp;pg=PA509|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EPAR2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Crixivan|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/crixivan|access-date=26 November 2021|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415091049/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/crixivan|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2021 වන විට එක්සත් ජනපදයේ මසකට ඇමරිකානු ඩොලර් 450 ක් පමණ වැය වේ &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Indinavir Sulfate Prices, Coupons &amp; Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/indinavir-sulfate|website=GoodRx|access-date=26 November 2021}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]</text>
      <sha1>sryclc2xk5syuu6sy7tbsbyp0o5qqzf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලිෆයිටෙග්‍රාස්ට්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197547</id>
    <revision>
      <id>802591</id>
      <timestamp>2026-10-26T18:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458022|Lifitegrast]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>802591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5985" sha1="4nt5n45fta25u737rsanqr2dejke7m5" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|image            =Lifitegrast skeletal.svg
|alt              =
|caption          =

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =Xiidra
|synonyms         =SAR-1118
|IUPAC_name       =''N''-{[2-(1-Benzofuran-6-ylcarbonyl)-5,7-dichloro-1,2,3,4-tetrahydro-6-isoquinolinyl]carbonyl}-3-(methylsulfonyl)-&lt;small&gt;L&lt;/small&gt;-phenylalanine

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =B1
|pregnancy_US     =N
|pregnancy_category=
|routes_of_administration=[[Ophthalmic drug administration|Eye drops]]
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|lifitegrast}}
|MedlinePlus      =a616039

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =S4
|legal_CA         =&lt;!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal_UN         =&lt;!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--&gt;
|legal_UK         =&lt;!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM / Class A, B, C --&gt;
|legal_US         =Rx-only
|legal_status     =

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =
|protein_bound    =
|metabolism       =
|elimination_half-life=
|excretion        =

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =29
|Cl               =2
|H                =24
|N                =2
|O                =7
|S                =1
|smiles           =CS(=O)(=O)c1cccc(c1)C[C@@H](C(=O)O)NC(=O)c2c(cc3c(c2Cl)CCN(C3)C(=O)c4ccc5ccoc5c4)Cl
|StdInChI         =1S/C29H24Cl2N2O7S/c1-41(38,39)20-4-2-3-16(11-20)12-23(29(36)37)32-27(34)25-22(30)13-19-15-33(9-7-21(19)26(25)31)28(35)18-6-5-17-8-10-40-24(17)14-18/h2-6,8,10-11,13-14,23H,7,9,12,15H2,1H3,(H,32,34)(H,36,37)/t23-/m0/s1
|StdInChIKey      =JFOZKMSJYSPYLN-QHCPKHFHSA-N
}}

'''ෂියිඩ්‍රා යන''' වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරන '''ලිෆයිටෙග්‍රාස්ට්''', ඇස් වේලීමේ රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lifitegrast Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/lifitegrast.html|website=Drugs.com|access-date=22 November 2021|language=en|archive-date=5 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305202642/https://www.drugs.com/monograph/lifitegrast.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම ඖෂධය භාවිතා කිරීමෙන් ලැබෙන ප්‍රතිලාභ එය භාවිතයෙන් සිදු වන හානියට වඩා වැඩිද යන්න පැහැදිලි නැත.&lt;ref name=&quot;SP2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lifitegrast|url=https://www.sps.nhs.uk/medicines/lifitegrast/|website=SPS - Specialist Pharmacy Service|access-date=23 November 2021|date=8 February 2016|archive-date=11 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211115806/https://www.sps.nhs.uk/medicines/lifitegrast/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EPAR2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Xiidra: Withdrawal of the marketing authorisation application|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/withdrawn-applications/xiidra|access-date=23 November 2021|archive-date=14 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114013120/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/withdrawn-applications/xiidra|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය ඇසට දමන බිංදු ලෙස භාවිතා කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතරට පැහැදිලිව නොපෙනීම, ඇස් රතු වීම, [[හිසරදය]], රසය වෙනස් වීම සහ කැසීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී ආරක්ෂාව පැහැදිලි නැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lifitegrast ophthalmic (Xiidra) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/lifitegrast-ophthalmic.html|website=Drugs.com|access-date=23 November 2021|language=en|archive-date=28 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128003728/https://www.drugs.com/pregnancy/lifitegrast-ophthalmic.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එය [[T සෛල]] නිෂේධනය කිරීමෙන් [[ප්‍රදාහ|දැවිල්ල]] අඩු කරයි.&lt;ref name=&quot;SP2021&quot; /&gt;

2016 දී එක්සත් ජනපදයේ වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා ලිෆයිටෙග්‍රාස්ට් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt; එය එක්සත් රාජධානියේ හෝ යුරෝපයේ අනුමත කර නොමැත.&lt;ref name=&quot;SP2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EPAR2021&quot; /&gt; එක්සත් ජනපදයේ 2021 වන විට මෙම ඖෂධය සඳහා මසකට ඇමරිකානු ඩොලර් 580 ක් පමණ වැය විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lifitegrast Prices, Coupons &amp; Savings Tips - GoodRx|url=https://www.goodrx.com/lifitegrast|website=GoodRx|access-date=23 November 2021|archive-date=28 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028191320/http://www.goodrx.com/lifitegrast|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|refs=&lt;ref name=&quot;Tauber&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Tauber J, Karpecki P, Latkany R, Luchs J, Martel J, Sall K, Raychaudhuri A, Smith V, Semba CP | display-authors = 6 | title = Lifitegrast Ophthalmic Solution 5.0% versus Placebo for Treatment of Dry Eye Disease: Results of the Randomized Phase III OPUS-2 Study | journal = Ophthalmology | volume = 122 | issue = 12 | pages = 2423–31 | date = December 2015 | pmid = 26365210 | doi = 10.1016/j.ophtha.2015.08.001 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;}}
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]</text>
      <sha1>4nt5n45fta25u737rsanqr2dejke7m5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පොපි ⁣මල් බීජ හෙවත් සුදු කස කසා ඇට / poppy seeds</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197548</id>
    <redirect title="පොපි ⁣මල් බීජ" />
    <revision>
      <id>802603</id>
      <timestamp>2026-10-27T02:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>IDB.S විසින් [[පොපි ⁣මල් බීජ හෙවත් සුදු කස කසා ඇට / poppy seeds]] සිට [[පොපි ⁣මල් බීජ]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී: moved to more clear title</comment>
      <origin>802603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="6xi0yj021dgdot14o3c3uscjddd2vfs" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[පොපි ⁣මල් බීජ]]</text>
      <sha1>6xi0yj021dgdot14o3c3uscjddd2vfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:කතක්</title>
    <ns>1</ns>
    <id>197549</id>
    <revision>
      <id>802612</id>
      <timestamp>2026-10-27T07:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57181-21</username>
        <id>81814</id>
      </contributor>
      <comment>/* dance */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>802612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="15a0nwxan4qwmkc2baxzye241ndcvx9" xml:space="preserve">== dance ==
kathak narthanaya pelibada

[[විශේෂ:දායකත්ව/~2026-57181-21|~2026-57181-21]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:~2026-57181-21|talk]]) 07:01, 27 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>15a0nwxan4qwmkc2baxzye241ndcvx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802613</id>
      <parentid>802612</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <origin>802613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="fm9l2e446nw3avvsp342858wxq3r9de" xml:space="preserve">{{Talk header}}
{{Not a forum}}</text>
      <sha1>fm9l2e446nw3avvsp342858wxq3r9de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Green/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197550</id>
    <revision>
      <id>802615</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Create</comment>
      <origin>802615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="828" sha1="suktajb3w91em2dnbpbjsat2178g175" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;
{{high use|8447}}
== Usage ==
My {{tlx|green|color}} text. Produces:

My {{green|color}} text.

== Template data ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;TemplateData&gt;
{
        &quot;description&quot;: &quot;This template changes the color of any supplied text to green&quot;,
        &quot;params&quot;: {
                &quot;1&quot;: {
                        &quot;label&quot;: &quot;Text&quot;,
                        &quot;description&quot;: &quot;The text that should be colored green.&quot;,
                        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
                        &quot;required&quot;: true
                }
        }
}
&lt;/TemplateData&gt;

== See also ==
{{Text color templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{subpage other||
[[Category:Text color templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>suktajb3w91em2dnbpbjsat2178g175</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Text color templates see also</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197551</id>
    <revision>
      <id>802616</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3146" sha1="smzesnto92azlmhok4whlzfebnlbpl7" xml:space="preserve">&lt;!-- This is transcluded into all these templates' /doc pages to save time.
--&gt;&lt;div style=&quot;float: right; padding: 0 1em;&quot;&gt;{{navbar|Text color templates see also|plain=y}}&lt;/div&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! template code !! style=&quot;width:150px;&quot; | color palette
|-
| {{tl|aqua}}                              || style=&quot;color:inherit;background:#00FFFF;&quot; |
|-
| {{tl|azure}}                             || style=&quot;color:inherit;background:#0080FF;&quot; |
|-
| {{tl|black}}                             || style=&quot;color:inherit;background:#000000;&quot; |
|-
| {{tl|blue}}                              || style=&quot;color:inherit;background:#0000FF;&quot; |
|-
| {{tl|brown}}                             || style=&quot;color:inherit;background:#964B00;&quot; |
|-
| {{tl|burgundy}}                          || style=&quot;color:inherit;background:#800020;&quot; |
|-
| {{tl|cyan}}                              || style=&quot;color:inherit;background:#00CCCC;&quot; |
|-
| {{tl|dark red}}                          || style=&quot;color:inherit;background:#8B0000;&quot; |
|-
| {{tl|fuchsia}}                           || style=&quot;color:inherit;background:#FF00FF;&quot; |
|-
| {{tl|gold}}                              || style=&quot;color:inherit;background:#FFD700;&quot; |
|-
| {{tl|gray}} or &lt;nowiki&gt;{{grey}}&lt;/nowiki&gt; || style=&quot;color:inherit;background:#808080;&quot; |
|-
| {{tl|green}}                             || style=&quot;color:inherit;background:#008000;&quot; |
|-
| {{tl|verdyre}}                           || style=&quot;color:inherit;background:#789922;&quot; |
|-
| {{tl|lime}}                              || style=&quot;color:inherit;background:#00FF00;&quot; |
|-
| {{tl|link blue}}                         || style=&quot;color:inherit;background:#0645AD;&quot; |
|-
| printer's {{tl|magenta}}                 || style=&quot;color:inherit;background:#FF0090;&quot; |
|-
| {{tl|maroon}}                            || style=&quot;color:inherit;background:#800000;&quot; |
|-
| {{tl|navy (color)}}                      || style=&quot;color:inherit;background:#000080;&quot; |
|-
| {{tl|olive}}                             || style=&quot;color:inherit;background:#808000;&quot; |
|-
| {{tl|orange}}                            || style=&quot;color:inherit;background:#FFA500;&quot; |
|-
| hot {{tl|pink}}                          || style=&quot;color:inherit;background:#FF69B4;&quot; |
|-
| {{tl|purple}}                            || style=&quot;color:inherit;background:#800080;&quot; |
|-
| {{tl|red}}                               || style=&quot;color:inherit;background:#FF0000;&quot; |
|-
| {{tl|silver}}                            || style=&quot;color:inherit;background:#C0C0C0;&quot; |
|-
| {{tl|teal}}                              || style=&quot;color:inherit;background:#008080;&quot; |
|-
| {{tl|white}}                             || style=&quot;color:inherit;background:#FFFFFF;&quot; |
|-
| {{tl|yellow}}                            || style=&quot;color:inherit;background:#FFFF00;&quot; |
|}

=== Color templates ===
* {{tl|Background color}} ''or'' {{tl|bg}} – sets background color
* {{tl|Color}} ''or'' {{tl|Red}} etc. – sets text color
* {{tl|Colored link}} – sets link color
* {{tl|Font color}} – sets both text and background color
* {{tl|Color contrast ratio}}
* {{tl|Talk quote inline}}
* {{clc|Color templates}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>smzesnto92azlmhok4whlzfebnlbpl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Text color templates see also/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197552</id>
    <revision>
      <id>802617</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="920" sha1="n5a2ucfslyxnlgiqpm9ywrwel65k208" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Categories go at the bottom of this page and interwikis go in Wikidata. --&gt;

== Usage ==
This documentation sub-template is for transclusion in the &quot;See also&quot; sections of the main templates of [[:Category:Text color templates]]. There are no parameters:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
=== See also ===
{{Text color templates see also}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

The section can provide more information, preferably in the same format with intro, such as:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
=== See also ===
; Related templates: 
{{Text color templates see also}}

; Useful pages:
* [[Wikipedia:Accessibility]]
* [[Semantic HTML]]
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== See also ==
* [[:Category:Text color templates]]

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Categories go here and interwikis go in Wikidata. --&gt;
[[Category:Text color templates| ]]
[[Category:Documentation see also templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>n5a2ucfslyxnlgiqpm9ywrwel65k208</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Maroon/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197553</id>
    <revision>
      <id>802618</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="g0vfhz188xmbm7a2cei5i1e24ckvmgx" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --&gt;

== Usage ==
My {{tlx|maroon|color}} text. Produces:

My {{maroon|color}} text.

== Template data ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;TemplateData&gt;
{
        &quot;description&quot;: &quot;This template changes the color of any supplied text to maroon&quot;,
        &quot;params&quot;: {
                &quot;1&quot;: {
                        &quot;label&quot;: &quot;Text&quot;,
                        &quot;description&quot;: &quot;The text that should be colored maroon.&quot;,
                        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
                        &quot;required&quot;: true
                }
        }
}
&lt;/TemplateData&gt;

== See also ==
{{Text color templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||&lt;!--
++++ PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS BELOW THIS LINE, INSIDE INCLUDEONLY TAGS, THANK YOU. --&gt;

&lt;!-- categories --&gt;
[[Category:Text color templates|{{PAGENAME}}]]

&lt;!-- interwiki --&gt;
[[pt:Predefinição:Bordô]]
[[zh:Template:Maroon]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>g0vfhz188xmbm7a2cei5i1e24ckvmgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Purple/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197554</id>
    <revision>
      <id>802619</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="g9h5fzbtht1wmz8d01b2bb9bqsu71w3" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --&gt;

== Usage ==
My {{tlx|purple|color}} text. Produces:

My {{purple|color}} text.

== Template data ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;TemplateData&gt;
{
        &quot;description&quot;: &quot;This template changes the color of any supplied text to purple&quot;,
        &quot;params&quot;: {
                &quot;1&quot;: {
                        &quot;label&quot;: &quot;Text&quot;,
                        &quot;description&quot;: &quot;The text that should be colored purple.&quot;,
                        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
                        &quot;required&quot;: true
                }
        }
}
&lt;/TemplateData&gt;

== See also ==
{{Text color templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||&lt;!--
++++ PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS BELOW THIS LINE, INSIDE INCLUDEONLY TAGS, THANK YOU. --&gt;

&lt;!-- categories --&gt;
[[Category:Text color templates|{{PAGENAME}}]]

&lt;!-- interwiki --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>g9h5fzbtht1wmz8d01b2bb9bqsu71w3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197555</id>
    <revision>
      <id>802620</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1282062553|Martín del Barco Centenera]]&quot;</comment>
      <origin>802620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3908" sha1="g04vpoh4pp4onvl4it02wph7fll5mgh" xml:space="preserve">
1535 සිට 1602 පමණ තෙක් විසූ '''මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා''' ස්පාඤ්ඤ පූජකයෙක්, ගවේෂකයෙක් හා කතුවරයෙක් විය. 

ආර්ජන්ටිනාවේ [[බුවනෝස් අයර්ස්|බුවෙනෝස් අයිරෙස්]] නගරයේ ඔහු නමින් වීදියෙකි.

== දිවිය ==
හේ 1535 දී ස්පාඤ්ඤයේ එක්ස්ත්‍රෙමදූරා කලාපයේ ප්ලසෙන්සියා රදගුරු පදවියේ ලොග්‍රොසාන්හි ඉපිද 1602 දී  පමණ මිය ගියේ ය. ලෞකික පූජකයකු බවට පත් වූ හේ 1572 දී දකුණු ඇමරිකාවේ රියෝ දෙ ලා ප්ලාතාවට කෙරුණු හුවාන් ඔර්තීස් දෙ සාරාතේ ගේ ගවේෂණයට දේවගැතිවරයකු ලෙස සහභාගී විය. හේ සූවිසි (24) වසක් ආර්ජන්ටිනාවේ ස්පාඤ්ඤ ගවේෂණයේ විචලනයන් නොබිය ව හා දිරියෙන් අනුගමනය? කළේය. 

සෙන්තෙනේරා පාරගුවානු පල්ලියේ ආර්ක්ඩීකන් (අනු නා?) පදවියට පත් කෙරිණි. හේ 1582 දී ලීමා වෙත ගොස් එ නගරයේ පැවති තුන් වන කවුන්සිලයේ ලේකම් ලෙස කටයුතු කළේය. 

හේ ආපසු යුරෝපයට ගොස් ඔහු විසින් පෘතුගාලයේ වයිස්රෝයිට (ස්පාඤ්ඤයේ හැබ්ස්බර්ග් රජු III වන පිලිප්ට) කැප කෙරුණු &quot;ලා අර්හෙන්තීනා&quot; ලෙස දන්නා ඔහු ගේ කාව්‍යමය කෘතිය අවසන් කළේ ය. එය 1602 දී පළ කැරිණි. දෙල් බර්කො වැඩි කල් නොගොස් මිය ගියේය. 

== කාර්යය ==
එහි ඓතිහාසික වටිනාකම සැලකිය යුතු ය. හේ බොහෝ දුරට ඔහු ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවකු වුණු ආර්ජන්ටිනාවේත් යාබද රටවලත් ස්පාඤ්ඤ උත්සාහවල අඩකට නුදුරු කලක් විස්තර කරමින්,  එසේ නොවන්නට එතරම් නොදත්, එම කාලපරිච්ඡේදයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපගේ දැනුමේ සැලකිය යුතු හිස්තැනක් පුරවයි. 

[[ෆ්‍රැන්සිස් ‍ඩ්රේක්|ෆ්‍රැන්සිස් ඩ්‍රේක්]] හා තෝමස් කැවෙන්ඩිෂ් විසින් කෙරුණු ඉංග්‍රීසි මුහුදු කොල්ලකෑම් මෙන් ම වයිස්රෝයි තොලේදෝ පරිපාලනය අතරතුර පේරුහි වැදගත් සිදුවීම් ගැන ද හේ  සඳහන් කරයි. සෑම විටම දිනයන් සම්බන්ධයෙන් නිවැරදි නොවෙතත් එ කල පැවති ප්‍රචණ්ඩ භූමිකම්පා කිහිපයක් ද සඳහන් කර විස්තර කරනු ලැබ ඇත. 

== ආශ්රිත ==</text>
      <sha1>g04vpoh4pp4onvl4it02wph7fll5mgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802628</id>
      <parentid>802620</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added reflist</comment>
      <origin>802628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4138" sha1="oxt2gjjrazkbc11zbmp7m7bks99yjzs" xml:space="preserve">
1535 සිට 1602 පමණ තෙක් විසූ '''මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා''' ස්පාඤ්ඤ පූජකයෙක්, ගවේෂකයෙක් හා කතුවරයෙක් විය.&lt;ref name=CE&gt;{{Catholic Encyclopedia |wstitle=Martin del Barco Centenera |volume=2 |first=Adolph Francis Alphonse |last=Bandelier |inline=1}}&lt;/ref&gt;

ආර්ජන්ටිනාවේ [[බුවනෝස් අයර්ස්|බුවෙනෝස් අයිරෙස්]] නගරයේ ඔහු නමින් වීදියෙකි.

== දිවිය ==
හේ 1535 දී ස්පාඤ්ඤයේ එක්ස්ත්‍රෙමදූරා කලාපයේ ප්ලසෙන්සියා රදගුරු පදවියේ ලොග්‍රොසාන්හි ඉපිද 1602 දී  පමණ මිය ගියේ ය. ලෞකික පූජකයකු බවට පත් වූ හේ 1572 දී දකුණු ඇමරිකාවේ රියෝ දෙ ලා ප්ලාතාවට කෙරුණු හුවාන් ඔර්තීස් දෙ සාරාතේ ගේ ගවේෂණයට දේවගැතිවරයකු ලෙස සහභාගී විය. හේ සූවිසි (24) වසක් ආර්ජන්ටිනාවේ ස්පාඤ්ඤ ගවේෂණයේ විචලනයන් නොබිය ව හා දිරියෙන් අනුගමනය? කළේය.&lt;ref name=CE/&gt;

සෙන්තෙනේරා පාරගුවානු පල්ලියේ ආර්ච්ඩීකන් (අනු නා?) පදවියට පත් කෙරිණි. හේ 1582 දී ලීමා වෙත ගොස් එ නගරයේ පැවති තුන් වන කවුන්සිලයේ ලේකම් ලෙස කටයුතු කළේය.&lt;ref name=CE/&gt; 

හේ ආපසු යුරෝපයට ගොස් ඔහු විසින් පෘතුගාලයේ වයිස්රෝයිට (ස්පාඤ්ඤයේ හැබ්ස්බර්ග් රජු III වන පිලිප්ට) කැප කෙරුණු &quot;ලා අර්හෙන්තීනා&quot; ලෙස දන්නා ඔහු ගේ කාව්‍යමය කෘතිය අවසන් කළේ ය. එය 1602 දී පළ කැරිණි. දෙල් බර්කො වැඩි කල් නොගොස් මිය ගියේය.&lt;ref name=CE/&gt;

== කාර්යය ==
එහි ඓතිහාසික වටිනාකම සැලකිය යුතු ය. හේ බොහෝ දුරට ඔහු ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවකු වුණු ආර්ජන්ටිනාවේත් යාබද රටවලත් ස්පාඤ්ඤ උත්සාහවල අඩකට නුදුරු කලක් විස්තර කරමින්,  එසේ නොවන්නට එතරම් නොදත්, එම කාලපරිච්ඡේදයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපගේ දැනුමේ සැලකිය යුතු හිස්තැනක් පුරවයි.&lt;ref name=CE/&gt; 

[[ෆ්‍රැන්සිස් ‍ඩ්රේක්|ෆ්‍රැන්සිස් ඩ්‍රේක්]] හා තෝමස් කැවෙන්ඩිෂ් විසින් කෙරුණු ඉංග්‍රීසි මුහුදු කොල්ලකෑම් මෙන් ම වයිස්රෝයි තොලේදෝ පරිපාලනය අතරතුර පේරුහි වැදගත් සිදුවීම් ගැන ද හේ  සඳහන් කරයි. සෑම විටම දිනයන් සම්බන්ධයෙන් නිවැරදි නොවෙතත් එ කල පැවති ප්‍රචණ්ඩ භූමිකම්පා කිහිපයක් ද සඳහන් කර විස්තර කරනු ලැබ ඇත.&lt;ref name=CE/&gt; 

==මුලාශ්‍ර==
{{reflist}}</text>
      <sha1>oxt2gjjrazkbc11zbmp7m7bks99yjzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Orange</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197556</id>
    <revision>
      <id>802623</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="8mgljbhc9an959nnpftd6sv2o24jium" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;color:orange&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8mgljbhc9an959nnpftd6sv2o24jium</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Orange/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197557</id>
    <revision>
      <id>802624</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="t1062am5lb0mtq81aduhgzrb95mijau" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --&gt;

== Usage ==
My {{tlx|{{BASEPAGENAME}}|color}} text. Produces:

My {{{{BASEPAGENAME}}|color}} text.

== Template data ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;TemplateData&gt;
{
        &quot;description&quot;: &quot;This template changes the color of any supplied text to orange&quot;,
        &quot;params&quot;: {
                &quot;1&quot;: {
                        &quot;label&quot;: &quot;Text&quot;,
                        &quot;description&quot;: &quot;The text that should be colored orange.&quot;,
                        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
                        &quot;required&quot;: true
                }
        }
}
&lt;/TemplateData&gt;

== See also ==
{{Text color templates see also}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||&lt;!--
++++ PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS BELOW THIS LINE, INSIDE INCLUDEONLY TAGS, THANK YOU. --&gt;

&lt;!-- categories --&gt;
[[Category:Text color templates|Orange]]

&lt;!-- interwikis --&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>t1062am5lb0mtq81aduhgzrb95mijau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 බටහිර ඉවුර වසා දැමීම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197558</id>
    <revision>
      <id>802629</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1382159539|2026 West Bank lockdown]]&quot;</comment>
      <origin>802629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="4tse0vgvy0l0e89h0cjq87ik0t41ge0" xml:space="preserve">{{Infobox military operation|name=2026 බටහිර ඉවුර වසා දැමීම|subtitle=|image=|image_upright=|alt=|caption=|scope=|type=|location=[[West Bank]]|location2=&lt;!-- 2 through 10 for more locations --&gt;|coordinates=|coordinates2=&lt;!-- 2 through 10 for more locations --&gt;|planned=|planned_by=|commanded_by=|objective=|target=|date=23 October 2026 – present|time=|timezone=|executed_by={{military|Israel}}|outcome=|casualties=|fatalities=|injuries=9 Palestinians}}

2026 ඔක්තෝබර් 23 වන දින, [[හෙබ්‍රොන්]] (Hebron) හි පිහිටි මුරපොලකදී පලස්තීන තුවක්කුකරුවන් දෙදෙනෙකු විසින් එල්ල කරන ලද වෙඩි තැබීමකින් ඊශ්‍රායල සෙබළුන් දෙදෙනෙකු මියගොස් තවත් තිදෙනෙකු තුවාල ලැබීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඊශ්‍රායල අග්‍රාමාත්‍ය [[බෙන්ජමින් නෙතනියාහු]] විසින් [[බටහිර ඉවුර]] (West Bank) [[යුද්ධ නීතිය|සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීමට]] (full lockdown) නියෝග කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 October 2026 |title=Israel orders 'full lockdown' of West Bank after military kills 2 accused of attack |url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/israel-orders-west-bank-lockdown-hebron-shooting-attack-rcna605176 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023091805/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/israel-orders-west-bank-lockdown-hebron-shooting-attack-rcna605176 |archive-date=23 October 2026 |access-date=23 October 2026 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Israel preparing full lockdown of occupied West Bank after Hebron gunfight |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/israel-arrests-36-palestinians-in-the-west-bank-attacks-on-farmers-ramp-up |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023130149/https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/israel-arrests-36-palestinians-in-the-west-bank-attacks-on-farmers-ramp-up |archive-date=23 October 2026 |access-date=23 October 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt; ඉන් අනතුරුව [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා|ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදා]] (IDF) විසින් හෙබ්‍රොන් ප්‍රදේශය වසා දමන බව ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එදිනම පසුව මහා පරිමාණ මෙහෙයුමක් ආරම්භ කරන ලදී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස යටිතල පහසුකම් විශාල වශයෙන් විනාශ වූ අතර පලස්තීනුවන් 4,000 කට ආසන්න පිරිසක් අවතැන් විය. බටහිර ඉවුරේ අනෙකුත් නගර ඉලක්ක කර ගනිමින් සිදුකළ වැටලීම්වලදී අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 80 දෙනෙකුවත් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>4tse0vgvy0l0e89h0cjq87ik0t41ge0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802634</id>
      <parentid>802629</parentid>
      <timestamp>2026-10-27T08:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>Added more content</comment>
      <origin>802634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23015" sha1="7hsjb5hsm04kowoz7pss1b8185vrgoo" xml:space="preserve">{{Infobox military operation|name=2026 බටහිර ඉවුර වසා දැමීම|subtitle=|image=|image_upright=|alt=|caption=|scope=|type=|location=[[බටහිර ඉවුර]]|location2=&lt;!-- 2 through 10 for more locations --&gt;|coordinates=|coordinates2=&lt;!-- 2 through 10 for more locations --&gt;|planned=|planned_by=|commanded_by=|objective=|target=|date=2026 ඔක්තෝබර් 23 – වර්තමානය|time=|timezone=|executed_by={{Flagicon image|Flag of the Israel Defense Forces.svg|15px}} [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා]]|outcome=|casualties=|fatalities=|injuries=පලස්තීනුවන් 9 දෙනෙක්}}

2026 ඔක්තෝබර් 23 වන දින, [[හෙබ්‍රොන්|හෙබ්‍රොන්හි]] පිහිටි මුරපොලක දී පලස්තීන තුවක්කුකරුවන් දෙදෙනෙකු විසින් එල්ල කරන ලද වෙඩි තැබීමකින් ඊශ්‍රායල සෙබළුන් දෙදෙනෙකු මියගොස් තවත් තිදෙනෙකු තුවාල ලැබීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඊශ්‍රායල අග්‍රාමාත්‍ය [[බෙන්ජමින් නෙතනියාහු]] විසින් [[බටහිර ඉවුර]] [[යුද්ධ නීතිය|සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීමට]] ({{බස-en|Full lockdown}}) නියෝග කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 October 2026 |title=Israel orders 'full lockdown' of West Bank after military kills 2 accused of attack |url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/israel-orders-west-bank-lockdown-hebron-shooting-attack-rcna605176 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023091805/https://www.nbcnews.com/world/middle-east/israel-orders-west-bank-lockdown-hebron-shooting-attack-rcna605176 |archive-date=23 October 2026 |access-date=23 October 2026 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Israel preparing full lockdown of occupied West Bank after Hebron gunfight |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/israel-arrests-36-palestinians-in-the-west-bank-attacks-on-farmers-ramp-up |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023130149/https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/israel-arrests-36-palestinians-in-the-west-bank-attacks-on-farmers-ramp-up |archive-date=23 October 2026 |access-date=23 October 2026 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt; ඉන් අනතුරුව [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා|ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදා]] (IDF) විසින් හෙබ්‍රොන් ප්‍රදේශය වසා දමන බව ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එදිනම පසුව මහා පරිමාණ මෙහෙයුමක් ආරම්භ කරන ලදී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස යටිතල පහසුකම් විශාල වශයෙන් විනාශ වූ අතර පලස්තීනුවන් 4,000 කට ආසන්න පිරිසක් අවතැන් විය. බටහිර ඉවුරේ අනෙකුත් නගර ඉලක්ක කර ගනිමින් සිදුකළ වැටලීම්වලදී අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 80 දෙනෙකුවත් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.

== පසුබිම ==

=== යෙහුඩා හන්දියේ දී වෙඩි තැබීම ===
උදෑසන 07:30 ට පමණ ([[UTC+02:00|UTC+2]]), [[හෙබ්‍රොන්|හෙබ්‍රොන්හි]] සිට පැමිණි 27 හැවිරිදි පලස්තීන තුවක්කුකරුවන් දෙදෙනෙකු වන මොහොමඩ් ජාබා සහ ෆිරාස් ජාබා, යෙහුඩා හන්දියේ [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා|ඊශ්‍රායල හමුදා]] (IDF) මුරපොල වෙත ගිය අතර, එහිදී හෝම් ෆ්‍රන්ට් කමාන්ඩ් හි 775 වන &quot;අරි&quot; සෙවුම් සහ මුදාගැනීමේ බලඇණියේ සොල්දාදුවන් හතර දෙනෙකු පමණ නගරයෙන් පිටවන වාහන සඳහා නිතිපතා සෝදිසි කිරීම් සිදු කරමින් සිටියහ. M16 රයිෆලයක් සහ පිස්තෝලයක් අතැතිව සිටි තුවක්කුකරුවන්, ඔවුන්ගේ මෝටර් රථය වීදිය අයිනේ තබා, අසල ගොඩනැගිලිවලට මුවා වී, මුරපොලට වෙඩි තැබූහ.&lt;ref name=&quot;News-1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/israel-shooting-west-bank-election-f6646718072b4ff6929cff43297edd05|title=Israeli military says 2 soldiers were killed in the West Bank attack that also left 2 gunmen dead|date=23 October 2026|work=Associated Press|access-date=23 October 2026}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වෙඩි හුවමාරුව මිනිත්තු 20 කට වඩා වැඩි කාලයක් පැවති අතර පසුව තුවක්කුකරුවන් පසුබැස ගියහ. ප්‍රහාරයෙන් සොල්දාදුවන් දෙදෙනෙකු මිය ගිය අතර තවත් තිදෙනෙකු තුවාල ලැබීය. ඉන්පසු වෙඩික්කරුවන් දෙපසට වූ අරි බලඇණියේ සහ 35 වන පැරෂුට් බළකායේ 101 වන බලඇණියේ නිලධාරීන් විසින් වෙඩි තබා ඝාතනය කරන ලදී. IDF ඇස්තමේන්තු කරන්නේ තුවක්කුකරුවන් 35 වන අධිවේගී මාර්ගයේ විශාල ප්‍රහාරයක් සැලසුම් කළ නමුත් මුරපොල හමුවීමෙන් පසු ඔවුන්ගේ සැලසුම් අතහැර දැමූ බවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Bob |first=Yonah Jeremy |last2=Jasper |first2=Tzvi |last3=Stein |first3=Amichai |date=23 October 2026 |title=After Hamas West Bank shooting attack wounds five, Benjamin Netanyahu blocks off travel |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-912642 |access-date=23 October 2026 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;News-2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/5-injured-2-critically-in-west-bank-shooting-idf-believes-gunmen-planned-larger-attack/|title=2 soldiers killed in West Bank shooting; IDF believes Palestinian gunmen planned larger attack|work=The Times of Israel|access-date=23 October 2026|language=en-US|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

=== වසා දැමීම ===
වෙඩි තැබීමෙන් පසු, ඊශ්‍රායල අගමැති [[බෙන්ජමින් නෙතනියාහු|බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු]], IDF ප්‍රධානී ඊයල් සමීර්, ආරක්ෂක අමාත්‍ය ඊශ්‍රායල කැට්ස්, ෂින් බෙට් ප්‍රධානී ඩේවිඩ් සිනි, සැමුවෙල් බෙනෙස්රා සහ අවී බ්ලූත් ඇතුළු ඔහුගේ ආරක්ෂක ප්‍රධානීන් හමුවිය. ඉන්පසු නෙතන්යාහු බටහිර ඉවුර සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීමට නියෝග කළ අතර, 1967 දින [[දින හයේ යුද්ධය|සය දින යුද්ධයෙන්]] පසු එම ප්‍රදේශය තුළ ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදාව තම විශාලතම හමුදා මෙහෙයුම සිදු කිරීමට සූදානම් වන බව නිවේදනය කළේය. වෙඩික්කරුවන් පැමිණි අසල්වැසි ප්‍රදේශය විනාශ කිරීමට සහ බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කිරීමට ද නෙතන්යාහු නියෝග කළේය.&lt;ref name=&quot;News-22&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/5-injured-2-critically-in-west-bank-shooting-idf-believes-gunmen-planned-larger-attack/|title=2 soldiers killed in West Bank shooting; IDF believes Palestinian gunmen planned larger attack|work=The Times of Israel|access-date=23 October 2026|language=en-US|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Israel orders home demolitions after soldiers killed in West Bank |url=https://www.dw.com/en/israel-orders-home-demolitions-after-soldiers-killed-in-west-bank/a-79739292 |access-date=23 October 2026 |website=dw.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/23/five-israelis-wounded-shooting-hebron-checkpoint-hamas-claims-responsibility/|title=Netanyahu vows vast West Bank military operation after Hamas kills two Israeli soldiers|last=Shih|first=Gerry|date=23 October 2026|work=The Washington Post|access-date=23 October 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261023154240/https://www.washingtonpost.com/world/2026/10/23/five-israelis-wounded-shooting-hebron-checkpoint-hamas-claims-responsibility/|archive-date=23 October 2026|last2=Soroka|first2=Lior|language=en-US|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;

හෙබ්‍රොන්හි වෙඩික්කරුවන්ගේ නිවාස වැටලූ ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක අංශ, හෙබ්‍රොන් සහ ඒ අවට ප්‍රජාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමන බව නිවේදනය කළේය.&lt;ref name=&quot;News-23&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/5-injured-2-critically-in-west-bank-shooting-idf-believes-gunmen-planned-larger-attack/|title=2 soldiers killed in West Bank shooting; IDF believes Palestinian gunmen planned larger attack|work=The Times of Israel|access-date=23 October 2026|language=en-US|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt; බටහිර ඉවුරේ සිදු කළ මෙහෙයුම් දුසිම් ගනනකදී, ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක හමුදා විසින් [[හමාස්]] සහ [[පලස්තීන ඉස්ලාමීය ජිහාඩ්]] සංවිධානයට සම්බන්ධ සමහරුන් ඇතුළුව පලස්තීන ජාතිකයන් දුසිම් ගනනක් අත්අඩංගුවට ගත් අතර M16 රයිෆල් සහ සබ්මැරීන් තුවක්කු ඇතුළු ආයුධ අත්අඩංගුවට ගත්හ.&lt;ref name=&quot;News-12&quot;&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/israel-shooting-west-bank-election-f6646718072b4ff6929cff43297edd05|title=Israeli military says 2 soldiers were killed in the West Bank attack that also left 2 gunmen dead|date=23 October 2026|work=Associated Press|access-date=23 October 2026}}&lt;/ref&gt; දහවල් වන විට, ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක අංශ හෙබ්‍රොන්හි ගොඩනැගිලි කඩා දැමීම ආරම්භ කර තිබුණි. ගොඩනැගිලි ඩෝසර් කර බිම හෙළන ලද ෆාර්ෂ් අල්-හවා නගරයෙන් පලස්තීනුවන්ට ඉවත් කිරීමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 October 2026 |title=Israeli forces begin demolishing Palestinian buildings in Hebron after two Israeli soldiers shot dead |url=https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1p974wxko |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023122325/https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1p974wxko |archive-date=23 October 2026 |access-date=23 October 2026 |website=BBC |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

එදිනම පසුව, සටන්කාමී යටිතල පහසුකම් විනාශ කිරීම සහ සැකකරුවන්ගෙන් ප්‍රශ්න කිරීම අරමුණු කරගත් ප්‍රධාන [[ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ග|ත්‍රස්ත විරෝධී]] මෙහෙයුමක් දියත් කරන බව IDF නිවේදනය කළ අතර, එය දින කිහිපයක් ගතවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බවත් එය හෙබ්‍රොන් ප්‍රදේශයට පමණක් සීමා වූ බවත් පැවසීය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/idf-launches-major-operation-in-hebron-after-soldiers-killed-in-shooting-attack/|title=IDF launches major op in Hebron after two soldiers killed in shooting attack|last=Fabian|first=Emanuel|work=The Times of Israel|access-date=2026-10-24|language=en-US|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt; ඔක්තෝබර් 24 වන විට පලස්තීනුවන් 2,200 කට වැඩි පිරිසක් අවතැන් වී සිටියහ; ජෙනින්, නැබ්ලස්, රමල්ලා, අල්-බිරේ, බර්සෙයිට්, [[බෙත්ලෙහෙම|බෙත්ලෙහෙම්]] සහ [[නැගෙනහිර ජෙරුසලෙම]] ඇතුළු නගර 15 ක් ඉලක්ක කරගත් IDF වැටලීම් හේතුවෙන් 70 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=More than 2,000 forced from homes in Hebron amid Israel’s West Bank raids |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/10/24/more-than-2000-forced-from-homes-in-hebron-amid-israels-west-bank-raids |access-date=2026-10-24 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt; හෙබ්‍රොන් මෙහෙයුම ප්‍රධාන වශයෙන් අයින් ඩීර් බහා සහ ෆාර්ෂ් අල්-හවා අසල්වැසි ප්‍රදේශ ඉලක්ක කරගත් අතර නිවාස, ව්‍යාපාර සහ කාර්මික ස්ථාන වැනි යටිතල පහසුකම් විනාශ කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2026-10-24 |title=Palestinian families displaced as Israeli forces demolish Hebron home |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqd09k1k7532o |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024202242/https://www.bbc.com/news/articles/cqd09k1k7532o |archive-date=24 October 2026 |access-date=2026-10-24 |website=BBC |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; හෙබ්‍රොන් නාගරික රජය පැවසුවේ {{Convert|35|ha}} පමණ කඩා දමා හෝ කඩා දැමීම සඳහා සලකුණු කර ඇති බවයි. වාර්තා වන පරිදි ප්‍රදේශයේ නිවසක් තාවකාලික හමුදා කඳවුරක් බවට පත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/24/israel-soldiers-raze-west-bank-neighbourhood-hebron-families-from-homes|title=Israeli soldiers raze neighbourhood in Hebron, driving families from homes|last=Borger|first=Julian|date=2026-10-24|work=The Guardian|access-date=2026-10-24|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; තම මෙහෙයුම් වලට බාධාවක් වන &quot;නීති විරෝධී ලෙස ඉදිකරන ලද&quot; යටිතල පහසුකම් විනාශ කළ බව IDF තහවුරු කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Bob |first=Yonah Jeremy |date=2026-10-24 |title=IDF demolishes illegal structures in Hebron after attack {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-912714 |access-date=2026-10-24 |website=The Jerusalem Post |language=en}}&lt;/ref&gt; හල්හුල් හිදී ඊශ්‍රායල සොල්දාදුවන් විසින් දියත් කරන ලද [[කදුළු ගෑස්|කඳුළු ගෑස්]] ආශ්වාස කිරීමෙන් පසු හුස්ම හිරවීම සඳහා ළමුන් හය දෙනෙකු ඇතුළු පලස්තීන ජාතිකයින් නව දෙනෙකුට ප්‍රතිකාර කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/six-palestinian-children-treated-tear-gas-suffocation-hebron|title=Six Palestinian children treated for tear gas suffocation in Hebron|work=Middle East Eye|access-date=2026-10-25|language=en}}&lt;/ref&gt; ඔක්තෝබර් 26 වන විට ඊශ්‍රායලය හෙබ්‍රොන් හරහා මුරපොලවල් 120 ක් සහ ගේට්ටු 128 ක් ඉදිකර තිබූ අතර, අවතැන් වූ පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාව 3,971 දක්වා ඉහළ ගියේය. පලස්තීන සිරකරුවන්ගේ සමාජය ද නිවේදනය කළේ 80 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newarab.com/news/israels-hebron-raid-displaces-nearly-4000-palestinians|title=Israel's Hebron raid displaces nearly 4,000 Palestinians as homes turned into military outposts|date=26 October 2026|work=The New Arab|access-date=26 October 2026}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රතිචාර ==
පලස්තීන [[සංචරණ නිදහස|නිදහසේ ගමන් කිරීමට]] වසා දැමීමේ බලපෑම පිළිබඳව [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මහලේකම්|එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම්]] [[ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස්]] කනස්සල්ල පළ කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 October 2026 |title=West Bank: Guterres alarmed as Israel imposes sweeping closures after deadly Hebron attack |url=https://news.un.org/en/story/2026/10/1168660 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023200028/https://news.un.org/en/story/2026/10/1168660 |archive-date=23 October 2026 |access-date=24 October 2026 |website=[[UN News]] |publisher=[[United Nations]] |language=}}&lt;/ref&gt; මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය ප්‍රකාශයක් මගින් ඊශ්‍රායල මෙහෙයුම පලස්තීනුවන්ට එරෙහි &quot; සාමූහික දඬුවම් රටාවක කොටසක්&quot; ලෙස විස්තර කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.un.org/en/story/2026/10/1168660|title=West Bank: Guterres alarmed as Israel imposes sweeping closures after deadly Hebron attack|date=October 23, 2026|access-date=October 23, 2026|publisher=[[United Nations]]}}&lt;/ref&gt; ඊශ්‍රායල රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් වන බී'ට්සෙලම්, හෙබ්‍රොන්හි [[ජනවාර්ගික පාරිශුද්ධකරණය|වාර්ගික පිරිසිදු කිරීමක්]] සිදු කළ බවට ඊශ්‍රායලයට චෝදනා කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Israeli rights group warns of 'ethnic cleansing' in Hebron |url=https://en.yenisafak.com/world/israeli-rights-group-warns-of-ethnic-cleansing-in-hebron-3724782 |access-date=2026-10-27 |website=Yeni Şafak English |language=en}}&lt;/ref&gt; ආරක්ෂක අමාත්‍ය ඊශ්‍රායල් කැට්ස් පලස්තීන දේපළ සමූහ වශයෙන් කඩා ඉවත් කිරීමට සහ බලහත්කාරයෙන් අවතැන් කිරීමට පොරොන්දු වන අතරතුර, අන්ත දක්ෂිණාංශික අමාත්‍ය බෙසලෙල් ස්මොට්‍රිච් නිවසක් කඩා දමන බුල්ඩෝසරයක් ඉදිරිපිට තමා සිටින වීඩියෝවක් පළ කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2026/oct/23/netanyahu-orders-very-extensive-operation-west-bank-two-israeli-soldiers-killed|title=Israel launches collective punishment campaign in Hebron after two soldiers killed|last=Graham-Harrison|first=Emma|date=October 23, 2026|work=[[The Guardian]]|access-date=October 23, 2026|last2=Tondo|first2=Lorenzo}}&lt;/ref&gt;

ඔක්තෝබර් 26 වන දින ඊශ්‍රායල මහජන විකාශන සංස්ථාව වාර්තා කළේ, නෙතන්යාහු ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක මාණ්ඩලික ප්‍රධානී ලුතිනන් ජෙනරාල් අයල් සමීර් විසින් දින දෙකකට පෙර [[2026 Israeli legislative election|ක්නෙසෙට් මැතිවරණයට]] පෙර වසා දැමීම ඉවත් කරන ලෙස කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළ බවයි. නමුත් අරමුණු දැනටමත් සපුරා ඇති බවට ඔහු කළ පැහැදිලි කිරීම නොතකා.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/report-idf-chief-tells-netanyahu-theres-no-justification-for-keeping-palestinians-from-their-homes-but-pm-orders-hebron-op-to-continue/|title=Report: IDF chief tells Netanyahu there’s no justification for keeping Palestinians from their homes, but PM orders Hebron op to continue|date=26 October 2026|work=[[The Times of Israel]]}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>7hsjb5hsm04kowoz7pss1b8185vrgoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Military</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197559</id>
    <revision>
      <id>802630</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="iw1x3k4su7sfi80jmpdze3a4jl47o1d" xml:space="preserve">{{country data {{{1}}} 
| Military/core
| variant = {{{variant|{{{2|}}}}}}
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}} 
}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iw1x3k4su7sfi80jmpdze3a4jl47o1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Military/ලේඛය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>197560</id>
    <revision>
      <id>802631</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>create</comment>
      <origin>802631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1037" sha1="cy49ezlcl7k3e1w4yxwuhzjtaogd6ea" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata --&gt;
{{Redirects|Template:Military|the WikiProject template|Template:WikiProject Military history|the infobox|Template:Infobox national military|the navbox|Template:Military and war}}
{{shortcut|Military|template=1}}
Examples:
{{nowiki template demo|format=inline|output=nowiki+|code=&lt;nowiki&gt;{{armed forces|United States}}&lt;/nowiki&gt;}}
{{nowiki template demo|format=inline|output=nowiki+|code=&lt;nowiki&gt;{{armed forces|USA}}&lt;/nowiki&gt;}}

Multiple uses of this template can increase the [[Wikipedia:Post-expand include size|Post-expand include size]] of the page. The following alternative can be used instead:

* {{tlx|armed forces|USA}} → {{armed forces|USA}} (426b)
* {{mlx|1=flagg|2=main|3=usl|4=avar=military|5=USA}} → {{#invoke:flagg|main|usl|avar=military|USA}} (287b)


&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line and interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Flag template system]]

}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cy49ezlcl7k3e1w4yxwuhzjtaogd6ea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඊශ්‍රායලය Armed Forces</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197561</id>
    <redirect title="ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා" />
    <revision>
      <id>802632</id>
      <timestamp>2026-10-27T08:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment> [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>802632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="iyb1mihoa83r0dijn5yblpygfkmzx8k" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ඊශ්‍රායල සන්නද්ධ හමුදා]]</text>
      <sha1>iyb1mihoa83r0dijn5yblpygfkmzx8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චර්ම ඡේදනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197562</id>
    <revision>
      <id>802637</id>
      <timestamp>2026-10-27T09:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1501229|Circumcision]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>802637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25697" sha1="92ddwnrw1tun2otm0qo0qg55wzb6fyz" xml:space="preserve">{{Interventions infobox
|Name             =චර්ම ඡේදනය
|Image            =Circumcision central Asia2.jpg
|Caption          =මධ්‍යම ආසියාවේ සිදු කරන ලද සුන්නත් කිරීමක්, {{circa|1865{{endash}}1872}}
|ICD10            =0VBT
|ICD9             ={{ICD9|V50.2}}
|MeshID           =D002944
|OPS301           ={{OPS301|5–640}}.2
|OtherCodes       =
|MedlinePlus      =002998
|eMedicine        =1015820
}}

'''චර්ම ඡේදනය''' (සුන්නත් කිරීම) යනු මිනිස් ශිෂ්ණයෙන් [[පෙරහම|පෙර සම]] ඉවත් කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;rudolph_2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=Rudolph C, Rudolph A, Lister G, First L, Gershon A|title=Rudolph's Pediatrics, 22nd Edition|page=188|date=18 March 2011|publisher=McGraw-Hill Companies, Incorporated|isbn=978-0-07-149723-7|url=https://books.google.com/books?id=or15PgAACAAJ|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=or15PgAACAAJ|archive-date=18 January 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sawyer_2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Sawyer S|title=Pediatric Physical Examination &amp; Health Assessment|pages=555–556|date=November 2011|publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers|isbn=978-1-4496-7600-1|url=https://books.google.com/books?id=W6eRUtlujbkC&amp;pg=PA555|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=W6eRUtlujbkC&amp;pg=PA555|archive-date=2016-01-18}}&lt;/ref&gt; මේ ක්‍රමවේදයේදී, පෙරසම විවෘත කර, එහි ඇති ඇලීම් ඉවත් කොට, පෙරසම [[ශිශ්න මුණ්ඩය|ශිෂ්ණ මුණ්ඩයෙන්]] වෙන් කරනු ලැබේ. ඉන් අනතුරුව, චර්මච්ඡේදනය කිරීමේ උපකරණයක් යොදා, පෙරසම කපා ඉවත් කරනු ලැබේ. වේදනාව සහ කායික ආතතිය අඩු කිරීම සඳහා බාහිරව ආලේප කරන හෝ දේශීයව එන්නත් කරන නිර්වින්දක භාවිතා කෙරේ.&lt;ref name=&quot;AAP_2012&quot;&gt;{{Cite journal|last=American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision|title=Technical Report|journal=Pediatrics|volume=130|issue=3|year=2012|pages=e756–e785|issn=0031-4005|pmid=22926175|doi=10.1542/peds.2012-1990|url=http://pediatrics.aappublications.org/content/130/3/e756.full|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120920054623/http://pediatrics.aappublications.org/content/130/3/e756.full|archive-date=2012-09-20|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; මෙම ක්‍රියාවලිය බොහෝ විට ආගමික හෝ සංස්කෘතික හේතූන් මත ළදරුවන් සහ ළමුන් සඳහා සිදුකරන වෛකල්පිත සැත්කමකි.&lt;ref name=&quot;WHO_2007_GTDPSA&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability|year=2007|publisher=World Health Organization|url=http://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/jc1360_male_circumcision_en_0.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222194858/http://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/jc1360_male_circumcision_en_0.pdf|archive-date=2015-12-22}}&lt;/ref&gt;  වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව, වෙනත් ප්‍රතිකාර මගින් සුව නොවන ෆයිමෝසිස් සහ බැලනොපොස්ටයිටිස් වැනි ගැටලුකාරී අවස්ථා සඳහාත්, නිදන්ගත මුත්‍රා ආසාදන (UTIs) සඳහාත් චර්මඡේදනය ප්‍රතිකාර විකල්පයක් ලෙස භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;lissauer_2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=Lissauer T, Clayden G|title=Illustrated Textbook of Paediatrics, Fourth edition|pages=352–353|date=October 2011|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7234-3565-5|quote=Although routine neonatal circumcision is still common in some Western countries such as the USA, the arguments generally used to justify on medical grounds have been discredited and no national or international medical association currently advocates routine neonatal circumcision.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hay_2012&gt;{{cite book |vauthors=Hay W, Levin M |title=Current Diagnosis and Treatment Pediatrics 21/E |pages=18–19 |date=25 June 2012 |publisher=McGraw Hill Professional |isbn=978-0-07-177971-5 |url=https://books.google.com/books?id=V8lMJniWK_QC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=V8lMJniWK_QC |archive-date=18 January 2016 }}&lt;/ref&gt; ඇතැම් ලිංගික ව්‍යුහයේ අසාමාන්‍යතා හෝ දුර්වල සෞඛ්‍ය තත්ත්වයන් පවතින අවස්ථාවලදී මෙය සිදු කිරීම අනුමත නොකෙරේ.&lt;ref name=rudolph_2011&gt;{{cite book |vauthors=Rudolph C, Rudolph A, Lister G, First L, Gershon A |title=Rudolph's Pediatrics, 22nd Edition |page=188 |date=18 March 2011 |publisher=McGraw-Hill Companies, Incorporated |isbn=978-0-07-149723-7 |url=https://books.google.com/books?id=or15PgAACAAJ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=or15PgAACAAJ |archive-date=18 January 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hay_2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=Hay W, Levin M|title=Current Diagnosis and Treatment Pediatrics 21/E|pages=18–19|date=25 June 2012|publisher=McGraw Hill Professional|isbn=978-0-07-177971-5|url=https://books.google.com/books?id=V8lMJniWK_QC|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=V8lMJniWK_QC|archive-date=18 January 2016}}&lt;/ref&gt;

ලොව ප්‍රධාන වෛද්‍ය සංවිධානවල චර්මඡේදනය කිරීම පිළිබඳ ස්ථාවරයන්, ළදරුවන් සහ දරුවන්ගේ තෝරාගත් චර්මච්ඡේදනයට ලක් කිරීම, සැලකිය යුතු අවදානම් ගෙන දෙන අතර කිසිදු වෛද්‍ය ප්‍රතිලාභයක් ලබා නොදෙන බවට විශ්වාසයක සිට, ක්‍රියා පටිපාටිය කුඩා අවදානම් ඉක්මවා යන මධ්‍යස්ථ සෞඛ්‍ය ප්‍රතිලාභයක් ඇත යන විශ්වාසය දක්වා වූ පරාසයක පවතී.&lt;ref name=Bolnick_2012_ch1&gt;{{cite book |last1=Jacobs|first1=Micah |last2=Grady |first2=Richard |author2-link=&lt;!--Not the Olympic athlete. Do not link--&gt;|last3=Bolnick |first3= David A. |year= 2012 |chapter= Current Circumcision Trends and Guidelines|editor1-last=Bolnick |editor1-first=David A. |editor2-last=Koyle |editor2-first=Martin |editor3-last=Yosha |editor3-first=Assaf |title=Surgical Guide to Circumcision |location= London |publisher=Springer |pages=3–8 |doi=10.1007/978-1-4471-2858-8_1 |isbn=978-1-4471-2857-1|quote= Outside of strategic regions in sub-Saharan Africa, no call for routine circumcision has been made by any established medical organizations or governmental bodies. Positions on circumcision include &quot;some medical benefit/parental choice&quot; in the United States, &quot;no medical benefit/parental choice&quot; in Great Britain, and &quot;no medical benefit/physical and psychological trauma/parental choice&quot; in the Netherlands. }}&lt;/ref&gt; කිසිදු ප්‍රධාන වෛද්‍ය සංවිධානයක් සියලුම පිරිමින් චර්මඡේදනය කළ යුතු යැයි නිර්දේශ නොකරන අතර, කිසිදු ප්‍රධාන වෛද්‍ය සංවිධානයක් මෙම ක්‍රියාවලිය තහනම් කළ යුතු යැයි ද නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;Bolnick_2012_ch1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Jacobs|first=Micah|last2=Grady|first2=Richard|author-link2=&lt;!--Not the Olympic athlete. Do not link--&gt;|last3=Bolnick|first3=David A.|year=2012|chapter=Current Circumcision Trends and Guidelines|editor-last=Bolnick|editor-first=David A.|editor-last2=Koyle|editor-first2=Martin|editor-last3=Yosha|editor-first3=Assaf|title=Surgical Guide to Circumcision|location=London|publisher=Springer|pages=3–8|doi=10.1007/978-1-4471-2858-8_1|isbn=978-1-4471-2857-1|quote=Outside of strategic regions in sub-Saharan Africa, no call for routine circumcision has been made by any established medical organizations or governmental bodies. Positions on circumcision include &quot;some medical benefit/parental choice&quot; in the United States, &quot;no medical benefit/parental choice&quot; in Great Britain, and &quot;no medical benefit/physical and psychological trauma/parental choice&quot; in the Netherlands.}}&lt;/ref&gt; වෛද්‍යමය නොවන හේතූන් මත ළදරුවන් සහ දරුවන් චර්මච්ඡේදනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් එකඟතාව සහ [[මානව අයිතිවාසිකම්|මානව හිමිකම්]] පිළිබඳ සදාචාරාත්මක සහ නීතිමය ප්‍රශ්න මතු වී ඇත; මෙම හේතූන් නිසා, ක්‍රියා පටිපාටිය මතභේදාත්මක ය.&lt;ref name=&quot;pinto_2012&quot;&gt;{{Cite journal|last=Pinto K|title=Circumcision controversies|journal=Pediatric Clinics of North America|volume=59|issue=4|pages=977–986|date=August 2012|doi=10.1016/j.pcl.2012.05.015|pmid=22857844}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;caga-anan_2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=Caga-anan EC, Thomas AJ, Diekema DS, Mercurio MR, Adam MR|title=Clinical Ethics in Pediatrics: A Case-Based Textbook|page=43|date=8 September 2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-17361-2|url=https://books.google.com/books?id=C1T6NrSPD_AC&amp;pg=PA43|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=C1T6NrSPD_AC&amp;pg=PA43|archive-date=18 January 2016}}&lt;/ref&gt;

පුරුෂ චර්ම ඡේදනය උප සහරානු අප්‍රිකාවේ විෂමලිංගික පුරුෂයන් අතර [[ඒඩ්ස්|HIV ආසාදනය වීමේ]] අවදානම අඩු කරයි.&lt;ref name=&quot;krieger_2011&quot;&gt;{{Cite journal|last=Krieger JN|title=Male circumcision and HIV infection risk|journal=World Journal of Urology|volume=30|issue=1|pages=3–13|date=May 2011|pmid=21590467|doi=10.1007/s00345-011-0696-x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;siegfried_Cochrane_2009&quot;&gt;{{Cite journal|last=Siegfried|first=N|last2=Muller|first2=M|last3=Deeks|first3=JJ|last4=Volmink|first4=J|title=Male circumcision for prevention of heterosexual acquisition of HIV in men|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD003362|year=2009|pmid=19370585|doi=10.1002/14651858.CD003362.pub2|editor-last=Siegfried|editor-first=Nandi}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]] (WHO) නිර්දේශ කරන්නේ HIV ඉහළ අනුපාතයක් ඇති ප්‍රදේශවල පුළුල් HIV නිවාරණ වැඩසටහනක කොටසක් ලෙස චර්මච්ඡේදනය සලකා බැලිය යුතු බවයි.&lt;ref name=&quot;WHO_HIV_2007&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=WHO and UNAIDS announce recommendations from expert consultation on male circumcision for HIV prevention|publisher=World Health Organization|date=March 2007|url=http://www.who.int/hiv/mediacentre/news68/en/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130312062808/http://www.who.int/hiv/mediacentre/news68/en/index.html|archive-date=2013-03-12}}&lt;/ref&gt; සංවර්ධිත රටවල HIV වැළැක්වීම සඳහා චර්මච්ඡේදනය භාවිතා කිරීමේ ඵලදායීතාවය අපැහැදිලිය; &lt;ref name=&quot;kim_2010&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kim|first=Howard H|last2=Li|first2=Philip S|last3=Goldstein|first3=Marc|date=November 2010|title=Male circumcision: Africa and beyond?|journal=Current Opinion in Urology|volume=20|issue=6|pages=515–9|doi=10.1097/MOU.0b013e32833f1b21|pmid=20844437}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, චර්මච්ඡේදනය මගින් පිරිමින් සමඟ ලිංගිකව හැසිරෙන පිරිමින්ට HIV ආසාදන අවදානම අඩු කරන බවට ඇතැම් සාක්ෂි තිබේ.&lt;ref name=&quot;Shar2017&quot;&gt;{{Cite journal|last=Sharma|first=SC|last2=Raison|first2=N|last3=Khan|first3=S|last4=Shabbir|first4=M|last5=Dasgupta|first5=P|last6=Ahmed|first6=K|title=Male Circumcision for the Prevention of HIV Acquisition: A Meta-Analysis|journal=BJU International|volume=121|issue=4|pages=515–526|date=12 December 2017|doi=10.1111/bju.14102|pmid=29232046|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; චර්මච්ඡේදනය මගින් පිළිකා ඇති කරන [[මානව පැපිලෝමා වෛරසය|මානව පැපිලෝමා වයිරසය]] (HPV),&lt;ref name=&quot;larke_HPV_2011&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Larke N, Thomas SL, Dos Santos Silva I, Weiss HA|title=Male circumcision and human papillomavirus infection in men: a systematic review and meta-analysis|journal=J. Infect. Dis.|volume=204|issue=9|pages=1375–90|date=November 2011|pmid=21965090|doi=10.1093/infdis/jir523|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rehmeyer_2011&quot;&gt;{{Cite journal|last=Rehmeyer C|first=CJ|year=2011|title=Male Circumcision and Human Papillomavirus Studies Reviewed by Infection Stage and Virus Type|journal=J Am Osteopath Assoc|volume=111|issue=3 suppl 2|pages=S11–S18|pmid=21415373}}&lt;/ref&gt; සහ මුත්‍රා මාර්ගයේ ආසාදන (UTIs) ඇතිවීමේ සීඝ්‍රතාවය අඩු වීම සමඟ ද සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;AAP_2012&quot; /&gt; එය ෆයිමෝසිස් තත්ත්වය ඵලදායී ලෙස සුව කිරීම මගින් ශිෂ්ණ පිළිකා ඇතිවීමේ අවදානම ද අඩු කරයි.&lt;ref name=AAP_2012&gt;{{cite journal |author=American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision |title=Technical Report |journal=Pediatrics |volume=130 |issue=3 |year=2012 |pages=e756–e785 |issn=0031-4005 |pmid=22926175 |doi=10.1542/peds.2012-1990 |url=http://pediatrics.aappublications.org/content/130/3/e756.full |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120920054623/http://pediatrics.aappublications.org/content/130/3/e756.full |archive-date=2012-09-20 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; බටහිර ලෝකයේ, මෙම තත්ත්වයන් වැළැක්වීම, ළදරුවන්ගේ සාමාන්‍ය චර්මඡේදනය සඳහා සාධාරණීකරණයක් ලෙස නොසැලකේ.&lt;ref name=&quot;lissauer_2012&quot; /&gt; [[ලිංගාශ්‍රිත රෝග|ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන අනෙකුත් ආසාදන]] පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්ගෙන් ද, පිරිමින් සමඟ ලිංගිකව හැසිරෙන පිරිමින් ද ඇතුළුව, චර්මඡේදනය ආරක්ෂිත බවට යෝජනා කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Yuan|first=Tanwei|last2=Fitzpatrick|first2=Thomas|last3=Ko|first3=Nai-Ying|last4=Cai|first4=Yong|last5=Chen|first5=Yingqing|last6=Zhao|first6=Jin|last7=Li|first7=Linghua|last8=Xu|first8=Junjie|last9=Gu|first9=Jing|date=April 2019|title=Circumcision to prevent HIV and other sexually transmitted infections in men who have sex with men: a systematic review and meta-analysis of global data|journal=The Lancet Global Health|volume=7|issue=4|pages=e436–e447|doi=10.1016/S2214-109X(18)30567-9|issn=2214-109X|pmid=30879508|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 2010 වසරේ සිදු කළ සමාලෝචනයකට අනුව, වෛද්‍යවරුන් විසින් සිදුකරන චර්මඡේදනයන්හිදී ළදරුවන් සඳහා 1.5% ක සහ වැඩිමහල් දරුවන් සඳහා 6% ක සාමාන්‍ය සංකූලතා අනුපාතයක් ඇති බව සොයාගෙන ඇති අතර, දරුණු සංකූලතා වාර්තා වී ඇත්තේ ස්වල්පයකි.&lt;ref name=weiss_2010_complications&gt;{{cite journal |last1=Weiss |first1=HA |title=Complications of circumcision in male neonates, infants and children: a systematic review |journal=BMC Urol |volume=10 |pages=2 |year=2010 |pmid=20158883 |pmc=2835667 |doi=10.1186/1471-2490-10-2|last2=Larke |first2=N |last3=Halperin |first3=D |last4=Schenker |first4=I }}&lt;/ref&gt; ලේ ගැලීම, ආසාදනය සහ පෙරසම අධික ලෙස හෝ ඉතා අඩුවෙන් ඉවත් කිරීම වඩාත් සුලබව ඇතිවන ක්ෂණික සංකූලතා වේ.&lt;ref name=weiss_2010_complications /&gt; මීටල් ස්ටෙනෝසිස් (මුත්‍රා විවරය පටු වීම) යනු වඩාත් සුලභ දිගු කාලීන සංකූලතාවයි.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Selekman|first=Rachel|title=Campbell Walsh Wein Urology|last2=Copp|first2=Hillary|publisher=Elsevier|year=2020|isbn=9780323672276|editor-last=Partin|editor-first=Alan|edition=12th|location=|pages=388–402|chapter=Urologic Evaluation of the Child|editor-last2=|editor-first2=}}&lt;/ref&gt; අද්දැකීම් අඩු අයෙකු විසින්, විෂබීජහරණය නොකළ තත්වයන් යටතේ, හෝ වැඩිමහල් දරුවන්ට මෙම ක්‍රියාවලිය සිදු කළ විට සංකූලතා අනුපාතය ඉහළ යයි.&lt;ref name=&quot;weiss_2010_complications&quot;&gt;{{Cite journal|last=Weiss|first=HA|title=Complications of circumcision in male neonates, infants and children: a systematic review|journal=BMC Urol|volume=10|pages=2|year=2010|pmid=20158883|pmc=2835667|doi=10.1186/1471-2490-10-2|last2=Larke|first2=N|last3=Halperin|first3=D|last4=Schenker|first4=I}}&lt;/ref&gt; චර්ම ඡේදනය ලිංගික ක්‍රියාකාරීත්වය කෙරෙහි අහිතකර බලපෑමක් ඇති කරන බවක් නොපෙනේ.&lt;ref name=&quot;Morris et al. 2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Morris|first=BJ|last2=Krieger|first2=JN|title=Does male circumcision affect sexual function, sensitivity, or satisfaction?--a systematic review|journal=The Journal of Sexual Medicine|date=November 2013|volume=10|issue=11|pages=2644–57|pmid=23937309|doi=10.1111/jsm.12293|citeseerx=10.1.1.693.6628}}&lt;/ref&gt;

ලොව පුරා පිරිමින්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ චර්මච්ඡේදනය කර ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;WHO_2007_GTDPSA&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;weiss_2010_complications&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO_2010_neonatal_child_MC&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.who.int/hiv/pub/malecircumcision/neonatal_child_MC_UNAIDS.pdf|title=Neonatal and child male circumcision: a global review|access-date=12 April 2015|year=2010|publisher=[[World Health Organization]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224325/http://www.who.int/hiv/pub/malecircumcision/neonatal_child_MC_UNAIDS.pdf|archive-date=2016-01-18}}&lt;/ref&gt; චර්මච්ඡේදනය වඩාත් සුලභ වන්නේ [[මුස්ලිම්|මුස්ලිම්වරුන්]] සහ [[යුදෙවුවෝ|යුදෙව්වන්]] අතර (ඔවුන්ගේ ආගමික හේතූන් මත මෙය විශ්වීයව පාහේ සිදු වේ), සහ එක්සත් ජනපදය, අග්නිදිග ආසියාවේ සමහර ප්‍රදේශ සහ අප්‍රිකාවේ ය.&lt;ref name=WHO_2007_GTDPSA&gt;{{cite web |title=Male circumcision: Global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability |year=2007 |publisher=World Health Organization |url=http://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/jc1360_male_circumcision_en_0.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222194858/http://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/jc1360_male_circumcision_en_0.pdf |archive-date=2015-12-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|last=Owings|first=Maria|title=Products - Health E Stats - Trends in Circumcision Among Male Newborns Born in U.S. Hospitals: 1979–2010|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hestat/circumcision_2013/Circumcision_2013.htm|website=www.cdc.gov|publisher=The Centers for Disease Control|access-date=1 May 2019|archive-date=23 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140123154548/http://www.cdc.gov/nchs/data/hestat/circumcision_2013/circumcision_2013.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ආගමික නොවන හේතූන් මත යුරෝපයේ, ලතින් ඇමරිකාවේ, දකුණු අප්‍රිකාවේ සමහර ප්‍රදේශවල සහ ආසියාවේ බොහෝ රටවල මෙය සාපේක්ෂව දුර්ලභ ය.&lt;ref name=WHO_2007_GTDPSA /&gt; චර්මච්ඡේදනයේ ආරම්භය නිශ්චිතවම නොදනී; ඒ සඳහා පැරණිතම ලේඛනගත සාක්ෂි [[පුරාතන මිසරය|පුරාණ ඊජිප්තුවෙන්]] හමු වේ.&lt;ref name=WHO_2007_GTDPSA /&gt;&lt;ref name=&quot;Doy2005&quot;&gt;{{Cite journal|last=Doyle D|title=Ritual male circumcision: a brief history|journal=The Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh|volume=35|issue=3|pages=279–285|date=October 2005|pmid=16402509}}&lt;/ref&gt; එහි ආරම්භය පිළිබඳව විවිධ න්‍යායන් ඉදිරිපත් වී ඇති අතර, ආගමික පූජාවක් ලෙස සහ පිරිමි ළමයෙකු වැඩිහිටි වියට පා තැබීම සනිටුහන් කරන චාරිත්‍රයක් ලෙසද එය යෝජනා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;alanis_2004&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Alanis MC, Lucidi RS|title=Neonatal circumcision: a review of the world's oldest and most controversial operation|journal=Obstet Gynecol Surv|volume=59|issue=5|pages=379–95|date=May 2004|pmid=15097799|doi=10.1097/00006254-200405000-00026}}&lt;/ref&gt; එය [[ජුදා ආගම|යුදෙව් ආගමේ]] ආගමික නීතියේ කොටසක් වන අතර &lt;ref name=&quot;glass_1999&quot;&gt;{{Cite journal|last=Glass JM|title=Religious circumcision: a Jewish view|journal=[[BJU International|BJUI]]|volume=83 Suppl 1|pages=17–21|date=January 1999|pmid=10349410|doi=10.1046/j.1464-410x.1999.0830s1017.x}}&lt;/ref&gt; [[ඉස්ලාම්]] දහම, [[ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ කොප්ටික ඕර්තඩොක්ස් සභාව|කොප්ටික් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය]] සහ ඉතියෝපියානු ඕතඩොක්ස් පල්ලිය තුළ ස්ථාපිත පිළිවෙතකි.&lt;ref name=WHO_2007_GTDPSA /&gt;&lt;ref name=&quot;Columbia_encyc_2011_circ&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|year=2011|title=Circumcision|encyclopedia=Columbia Encyclopedia|publisher=Columbia University Press|url=http://www.infoplease.com/encyclopedia/science/circumcision.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924051012/http://www.infoplease.com/encyclopedia/science/circumcision.html|archive-date=2015-09-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;clark_2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Clark M|title=Islam For Dummies|page=170|date=10 March 2011|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-118-05396-6|url=https://books.google.com/books?id=zPXu561ZpvgC&amp;pg=PA178|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118224324/https://books.google.com/books?id=zPXu561ZpvgC&amp;pg=PA178|archive-date=18 January 2016}}&lt;/ref&gt; චර්මඡේදනය සඳහා ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ යෙදෙන &quot;circumcision&quot; යන වචනය &quot;වටේට කැපීම&quot; යන අරුත දෙන ලතින් භාෂාවේ &quot;circumcidere&quot; යන වචනයෙන් පැවත එන්නකි.&lt;ref name=WHO_2007_GTDPSA /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:සෞඛ්‍යය]]</text>
      <sha1>92ddwnrw1tun2otm0qo0qg55wzb6fyz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>