විකිපීඩියා:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2940</id>
    <revision>
      <id>802921</id>
      <parentid>798599</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T07:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81811</id>
      </contributor>
      <comment>/*  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>802921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15744" sha1="puwwr9ohys75d4av0cgxg3vyjftrzlp" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.</text>
      <sha1>puwwr9ohys75d4av0cgxg3vyjftrzlp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802923</id>
      <parentid>802921</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T07:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81811</id>
      </contributor>
      <comment>/* නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක්තී. */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>802923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16386" sha1="q1owg4sr4bklc3jjv5p5yzo0gt0wtap" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක්තී. ==
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</text>
      <sha1>q1owg4sr4bklc3jjv5p5yzo0gt0wtap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802924</id>
      <parentid>802923</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T07:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81811</id>
      </contributor>
      <comment>/* නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක්තී. */</comment>
      <origin>802924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16381" sha1="8wdyphb93ppcy2op5qz5d8uzckm8ppx" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . ==
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</text>
      <sha1>8wdyphb93ppcy2op5qz5d8uzckm8ppx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802928</id>
      <parentid>802924</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T08:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . */</comment>
      <origin>802928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16482" sha1="brmw1fcicul011tzw702f9sssw6xie2" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . ==
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen
{{unsigned2| 13:13, 30 ඔක්තෝබර් 2026 |Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen}}</text>
      <sha1>brmw1fcicul011tzw702f9sssw6xie2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802929</id>
      <parentid>802928</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T08:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . */</comment>
      <origin>802929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16786" sha1="pp090dht41r5zmjerrhm20i8r0ww1zw" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . ==
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen
{{unsigned2| 13:13, 30 ඔක්තෝබර් 2026 |Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen}}

:ඔබ සෑදීමට උත්සාහ කළ පිටුව [[විකිපීඩියා:Red link|රතු සබැඳියක්]] ලෙස දැක්විය හැකි ද? --[[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:48, 30 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>pp090dht41r5zmjerrhm20i8r0ww1zw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802934</id>
      <parentid>802929</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>එකම ගැටළුව?</comment>
      <origin>802934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16788" sha1="bmixjge62ack5hfr6y1sbb5ais91uws" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

=== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . ===
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen
{{unsigned2| 13:13, 30 ඔක්තෝබර් 2026 |Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen}}

:ඔබ සෑදීමට උත්සාහ කළ පිටුව [[විකිපීඩියා:Red link|රතු සබැඳියක්]] ලෙස දැක්විය හැකි ද? --[[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:48, 30 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>bmixjge62ack5hfr6y1sbb5ais91uws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4135</id>
    <revision>
      <id>802879</id>
      <parentid>744877</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T14:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57717-94</username>
        <id>81871</id>
      </contributor>
      <origin>802879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85718" sha1="7x0y0x7y2prug8c7ygn2jce0xvfkidm" xml:space="preserve">{{ශ්‍රී ලංකාව හි දේශපාලනය}}
මෙම ලිපියෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුගත කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ බහු-පක්ෂ දේශපාලන ක්‍රමයක් ඇත. 1950 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට, ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනය බොහෝ දුරට දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් සහ ඒවායේ සන්ධාන මගින් ආධිපත්‍යය දැරීය:
* මධ්‍යම-වාම සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]
* මධ්‍යම-දකුණු ලිබරල් කොන්සර්වේටිව් [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
කෙසේ වෙතත්, මෑතකදී, පක්ෂ දෙකෙහි බලපෑම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇත. 2016 දී, හිටපු ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් දක්ෂිණාංශික ජනප්‍රියවාදී [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් වෙන් වූ අතර, [[ශ්‍රී ලාංකික පළාත් පාලන මැතිවරණය, 2018|2018 පළාත් පාලන මැතිවරණයේ]] පෙරලිකාර ජයග්‍රහණයකින් පසුව, [[2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය|2019 ජනාධිපතිවරණයේ]] සහ [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ]] ජයග්‍රහණයන්ගෙන් පසු පාලක පක්ෂය බවට පත්විය. එමගින් පෙර පැවති [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] දැරු ස්ථානය ප්‍රතිස්ථාපනය විය.

මේ අතර, [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට]] පෙර [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] තමන්ගේම බෙදීමකට ලක් වූ අතර, නියෝජ්‍ය නායක [[සජිත් ප්‍රේමදාස]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් වෙන් වී මැතිවරණයට තරඟ කිරීම සඳහා [[සමගි ජන බලවේගය]] පිහිටුවා ගත්තේය. මෙම [[සමගි ජන බලවේගය]] සහිත සන්ධානය මැතිවරණයෙන් 2 වන වැඩිම ආසන සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත් අතර, එමඟින් ප්‍රධාන විපක්ෂ පක්ෂය බවට පත් වූ අතර, [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව|ජාතික ලැයිස්තු]] ආසනයක් පමණක් දිනා ගනිමින් දැවැන්ත පරාජයක් ලැබීය.

2022 ශ්‍රී ලාංකික විරෝධතා මධ්‍යයේ සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලන පක්ෂ කෙරෙහි පුළුල් අතෘප්තියෙන් පසුව, 2024 දී, [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] විසින් මෙහෙයවන ලද දේශපාලන සන්ධානයක් වන වාමාංශික [[ජාතික ජන බලවේගය]], කෙරෙහි ජන ආකර්ෂණය වැඩිවිය. කලින් තුන්වන පක්ෂයක් වූ [[ජාතික ජන බලවේගය]], එම වසරේ [[ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2024|ජනාධිපතිවරණ]] සහ [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2024|පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ]] දෙකම ජයග්‍රහණය කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වාමාංශික පක්ෂය ලෙස ඉස්මතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Jayasinghe |first=Uditha |date=November 15, 2024 |title=Sri Lankan president's coalition wins big majority in general election |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sri-lankan-presidents-coalition-set-victory-snap-election-2024-11-15/ |access-date=November 15, 2024 |agency=Reuters }}&lt;/ref&gt;

අනෙකුත් කැපී පෙනෙන පක්ෂ අතර දෙමළ ජාතිකවාදී [[ඉලංගෙයි තමිළ් අරසු කච්චි|ඉලංකෙයි තමිල් අරසු කච්චි]] සහ ඉස්ලාමීය [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]] ඇතුළත් වේ.

==සන්ධාන==
===පාර්ලිමේන්තු සන්ධාන===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|සන්ධානය
! සලකුණ 
! දේශපාලන දිශානතිය
! දේශපාලන මතවාදය
! ආරම්භය
! නායකයා
! [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු]]
! [[පළාත් සභා|පළාත් සභා මන්ත්‍රිවරු]] 
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන|පළාත් පාලන මන්ත්‍රිවරු]]
|-
| style=&quot;background:{{party color|National People's Power}};&quot;|
| [[ජාතික ජන බලවේගය]] &lt;br /&gt; {{lang|en|National People's Power}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|தேசிய மக்கள் சக்தி}}
| [[File:Election_Symbol_Jathika_Jana_Balawegaya_Sri_Lanka.png|centre|75px]] 
| මධ්‍ය වාමාංශික (වාමාංශික)
| [[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[වාමාංශික ජනතාවාදය]]&lt;br&gt;[[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[ප්‍රතිසංස්කරණවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2019|format=dmy}}
| [[අනුර කුමාර දිසානායක]]
| {{composition bar|159|225|{{party color|National People's Power}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|National People's Power}}}}
| {{Sort|3942|{{composition bar|3942|8741|{{party color|National People's Power}}}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|Samagi Jana Balawegaya}};&quot;|
| [[සමගි ජන බලවේගය ]] &lt;br /&gt; {{lang|en|Samagi Jana Balawegaya}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் சக்தி}}
| [[File:Election Symbol Samagi Jana Balawegaya Sri Lanka.png|centre|75px]] 
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික 
| [[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]
| align=&quot;left&quot;|{{Dts|2020|format=dmy}}
| [[සජිත් ප්‍රේමදාස]]
| {{composition bar|40|225|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{Sort|1773|{{composition bar|1773|8741|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ]] &lt;br /&gt; {{lang|en|New Democratic Front}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|புதிய சனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol New Democratic Front Sri lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික
| [[නව ලිබරල්වාදය]]&lt;br&gt;[[ආර්ථික ලිබරල්වාදය]]
| align=&quot;left&quot;|{{Dts|1995|format=dmy}}
| [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| {{Composition bar|5|225|{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}}}}
| {{Composition bar|0|455|{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}}}}
| {{Composition bar|0|8741|{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}}}}
|-
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}|
| [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Podujana Peramuna}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை பொதுஜன முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Podujana Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය වාමාංශික (වාමාංශික)
| [[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය]]
| {{dts|2016|format=dmy}}
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| {{Composition bar|3|225|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|0|455|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|745|8741|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
|-
| bgcolor=&quot;#072E6E&quot; |
| [[සර්වජන බලය]]&lt;br /&gt; {{lang|en|Sarvajana Balaya}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|சர்வஜன அதிகாரம்}}
| [[File:Election Symbol Sarva Jana Balaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය වාමාංශික (වාමාංශික)
| [[Big tent]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය|සිංහල ‌බෞද්ධ ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2024|format=dmy}}
| [[දිලිත් ජයවීර]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|226|8741|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|Democratic Tamil National Alliance}};&quot;|
| ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දෙමළ ජාතික සන්ධානය &lt;br/&gt; {{lang|en|Democratic Tamil National Alliance}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|சனநாயக தமிழ் தேசிய கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Jananayaka Tamil Thesiya Kuttani_Sri_Lanka.png|centre|75px]] 
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2023|format=dmy}}
| සෙල්වම් අඩෙයිකලනාදන්
| {{composition bar|1|225|{{party color|Democratic Tamil National Alliance}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Democratic Tamil National Alliance}}}}
| {{composition bar|106|8741|{{party color|Democratic Tamil National Alliance}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil National People's Front}};&quot;|
| ද්‍රවිඩ ජාතික ජනතා පෙරමුණ &lt;br/&gt; {{lang|en|Tamil National People's Front}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|தமிழ் தேசிய மக்கள் முன்னணி}}
| {{N/A}}  
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2010|format=dmy}}
| [[Gajendrakumar Ponnambalam]] 
| {{composition bar|1|225|{{party color|Tamil National People's Front}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Tamil National People's Front}}}}
| {{composition bar|101|8741|{{party color|Tamil National People's Front}}}}
|}

===වෙනත් සන්ධාන===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|සන්ධානය
! සලකුණ
! දේශපාලන දිශානතිය
! දේශපාලන මතවාදය
! ආරම්භය
! නායකයා
! [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු]]
! [[පළාත් සභා|පළාත් සභා මන්ත්‍රිවරු]] 
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන|පළාත් පාලන මන්ත්‍රිවරු]]
! සටහන්
|-
| style=&quot;background:orange;&quot;|
| දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය&lt;br/&gt;{{lang|en|Tamil Progressive Alliance}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழ் முற்போக்கு கூட்டணி }}
| [[File:Election Symbol Tamil Progressive Alliance Sri Lanka.png|center|75px]]
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]&lt;br&gt;[[Indian Tamils of Sri Lanka|ඉන්දියානු දෙමළ ජනප්‍රියවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2015|format=dmy}}
| මනෝ ගනේෂන්
| {{Composition bar|3|225|{{party color|Tamil Progressive Alliance}}}}
| {{Composition bar|0|455|{{party color|Tamil Progressive Alliance}}}}
| {{Composition bar|14|8741|{{party color|Tamil Progressive Alliance}}}}
| [[සමගි ජන බලවේගය]] සමග සන්ධානගත විය.
|}

==පක්ෂ==
===පාර්ලිමේන්තුවේ ලියාපදිංචි පක්ෂ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|-
! align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; |පක්ෂය
! සලකුණ
! දේශපාලන දිශානතිය
! දේශපාලන මතවාදය
! ආරම්භය
! නායකයා
! [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු]]
! [[පළාත් සභා|පළාත් සභා මන්ත්‍රිවරු]] 
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන|පළාත් පාලන මන්ත්‍රිවරු]]
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;purple&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''ජාතික ජන බලවේගය (JJB)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}|
| [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Janatha Vimukthi Peramuna}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் விடுதலை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Janatha Vimukthi Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| වාමාංශිත
| [[සමාජවාදය]]&lt;br&gt;[[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[අධිරාජ්‍ය විරෝධය]]
| {{Dts|1965|format=dmy}}
| [[අනුර කුමාර දිසානායක]]
| {{composition bar|159|225|{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}}}
| {{Sort|3942|{{composition bar|3942|8741|{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;green&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''සමගි ජන බලවේගය (SJB)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Samagi Jana Balawegaya}}|
| [[සමගි ජන බලවේගය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Samagi Jana Balawegaya}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் சக்தி}}
| [[File:Election Symbol Samagi Jana Balawegaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික
| [[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]
| {{Dts|2020|format=dmy}}
| [[සජිත් ප්‍රේමදාස]]
| {{composition bar|32|225|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{Sort|1773|{{composition bar|1773|8741|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}|
| [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය ]]&lt;br/&gt; {{lang|en|Sri Lanka Muslim Congress}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சிறீலங்கா முஸ்லிம் காங்கிரசு}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Muslim Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය
| [[Islam in Sri Lanka|මුස්ලිම්]] ජාතිකවාදී දේශපාලනය
| {{Dts|1981|format=dmy}}
| [[රවුෆ් හකීම්]]
| {{composition bar|5|225|{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}}}
| {{composition bar|43|8741|{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}}}
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Makkal Congress}}|
| [[සමස්ත ලංකා මහජන කොංග්‍රසය]]&lt;br /&gt;{{lang|en|All Ceylon Makkal Congress}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை மக்கள் காங்கிரஸ்}}
| [[File:Electon Symbol All Ceylon makkal Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය
| [[Islam in Sri Lanka|මුස්ලිම්]] ජාතිකවාදී දේශපාලනය
| {{Dts|2005|format=dmy}}
| [[රිෂාද් බදියුදීන්]] 
| {{composition bar|3|225|{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}}}
| {{composition bar|60|8741|{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}}}
|-
|bgcolor={{party color|Sri Lanka Freedom Party}}|
|[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (දයාසිරි පාර්ශවය)&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Freedom Party}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சுதந்திரக் கட்சி}}
|[[File:Election Symbol Sri Lanka Freedom Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|[[මධ්‍ය වාමාංශික]]
|[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය]]&lt;br&gt;[[වාමාංශික ජාතිකවාදය]]
|{{Dts|1951|format=dmy}}
|[[Dayasiri Jayasekara]]{{efn|name=SLFP|[[Sri Lanka Freedom Party#Internal crisis|Disputed]] since 2024.}}
|{{composition bar|1|225|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|0|455|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|0|8741|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Democratic People's Front}}|
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Democratic People's Front}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்களாட்சி மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic Peoples Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centrism|Centre]]
| [[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
| {{Dts|2000|format=dmy}}
| [[Mano Ganesan]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Democratic People's Front}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Democratic People's Front}}}}
| {{composition bar|9|8741|{{party color|Democratic People's Front}}}}
|-
| bgcolor={{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}|
| [[ජාතික කම්කරු සංගමය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|National Union of Workers}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தொழிலாளர் தேசிய சங்கம்}}
| [[File:Election Symbol Workers National Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centrism|Centre]]
| [[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
| {{Dts|1965|format=dmy}}
| [[Palani Digambaran]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}}}
| {{composition bar|1|8741|{{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Up-Country People's Front}}|
| [[කඳුරට ජනතා පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Up-Country People's Front}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மலையக மக்கள் முன்னணி}}
| [[ගොනුව:Indian Election Symbol football.jpg|මධ්‍යය|76x76පික්]]
| [[Centrism|Centre]]
| [[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
| {{Dts|1989|format=dmy}}
| [[Velusami Radhakrishnan|V. Radhakrishnan]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Up-Country People's Front}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Up-Country People's Front}}}}
| {{composition bar|4|8741|{{party color|Up-Country People's Front}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;green&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (NDF)'''&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#7b0a24&quot;|
| පොදු ජන එක්සත් නිදහස් සන්ධානය &lt;br/&gt; {{lang|en|People's United Freedom Alliance}} &lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் ஐக்கிய சுதந்திரக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Podujana Eksath Nidahas Sandhanaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Syncretic politics|Syncretic]]
| [[Big tent]]
| {{Dts|2024|format=dmy}}
| [[දිනේෂ් ගුණවර්ධන]] 
| {{composition bar|2|225|#7b0a24}}
| {{composition bar|0|455|#7b0a24}}
| {{composition bar|1|8741|#7b0a24}}
|-
|bgcolor={{party color|Sri Lanka Freedom Party}}|
|[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (නිමල් පාර්ශ්වය)&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Freedom Party}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சுதந்திரக் கட்சி}}
|[[File:Election Symbol Sri Lanka Freedom Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|[[Centre-left]]
|[[Social democracy]]&lt;br&gt;[[Sinhalese nationalism]]&lt;br&gt;[[Left-wing nationalism]]
|{{Dts|1951|format=dmy}}
|[[Nimal Siripala de Silva]]{{efn|name=SLFP}}
|{{composition bar|2|225|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|0|455|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|302|8741|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|-
| bgcolor={{party color|United National Party}}|
| [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]&lt;br/&gt; {{lang|en|United National Party}} &lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசியக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol United National Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික]]
| [[Liberal conservatism]]&lt;br&gt;[[Economic liberalism]]
| {{Dts|1946|format=dmy}}
| [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]] 
| {{composition bar|1|225|{{party color|United National Party}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|United National Party}}}}
| {{composition bar|381|8741|{{party color|United National Party}}}}
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Ceylon Workers' Congress}}&quot; |
|[[ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය ]]&lt;br /&gt;{{lang|en|Ceylon Workers' Congress}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை தொழிலாளர் காங்கிரஸ்}}
|[[File:Election Symbol Ceylon Worker's Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
|[[Centrism|Centre]]
|[[Agrarian socialism]]&lt;br&gt;[[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
|{{Dts|1939|format=dmy}}
|[[Jeewan Thondaman]]
|{{composition bar|1|225|{{party color|Ceylon Workers' Congress}}}}
|{{composition bar|0|455|{{party color|Ceylon Workers' Congress}}}}
|{{composition bar|54|8741|{{party color|Ceylon Workers' Congress}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#072E6E&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''	සර්වජන බලය (SB)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#072E6E&quot; |
| [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය]]&lt;br /&gt;{{lang|en|Mawbima Janatha Pakshaya}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தாய்நாடு ஜனதா கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Maubima Janatha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centre-left politics|Centre-left]]
| [[Big tent]]&lt;br&gt;[[Sinhalese nationalism]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2023|format=dmy}}
| [[Dilith Jayaweera]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|0|8741|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දෙමළ ජාතික සන්ධානය (DTNA)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}|
| [[Tamil Eelam Liberation Organization]]&lt;br/&gt;{{lang|en|ද්‍රවිඩ ඊලම් විමුක්ති සංවිධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழீழ விடுதலை இயக்கம்}}
| [[File:Election Symbol Tamil Ealam Liberation Organization Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Syncretic politics|Syncretic]]
| [[Tamil nationalism]]
| {{Dts|1979|format=dmy}}
| [[Selvam Adaikalanathan]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}}}
| {{composition bar|0|8741|{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}&quot; | &lt;span style=&quot;color:Black;&quot;&gt; '''ද්‍රවිඩ ජාතික ජනතා පෙරමුණ (TNPF)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Tamil Congress}}|
| [[සමස්ත ලංකා දෙමළ කොංග්‍රසය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|All Ceylon Tamil Congress}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கைத் தமிழ்க் காங்கிரஸ்}}
| [[File:Election Symbol Akila Ilankai Thamil Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]
| {{Dts|1944|format=dmy}}
| [[Gajendrakumar Ponnambalam]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}}}
| {{composition bar|101|8741|{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}}} 
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''වෙනත් පක්ෂ'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}|
| [[ඉලංගෙයි තමිළ් අරසු කච්චි]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Ilankai Tamil Arasu Kachchi}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கைத் தமிழரசுக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Ilankai Tamil Arusu Kachchi Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]
| {{Dts|1949|format=dmy}}
| [[S. Shritharan]]
| {{composition bar|8|225|{{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}}}
| {{composition bar|377|8741|{{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}|
| [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Podujana Peramuna}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை பொதுஜன முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Podujana Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Right-wing]]
| [[Neoconservatism]]&lt;br&gt;[[Sinhalese nationalism]]&lt;br&gt;[[Right-wing populism]]
| {{dts|2016|format=dmy}}
| [[Mahinda Rajapaksa]]
| {{Composition bar|3|225|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|0|455|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|745|8741|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
|-
| bgcolor=#0C9DD4|
| [[ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Labour Party}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீலங்கா தொழிலாளர் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Labour Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Left-wing]]
| 
| {{dts|1998|format=dmy}}
| [[A. S. P. Liyanage]]
| {{Composition bar|1|225|hex=#0C9DD4}}
| {{Composition bar|0|455|hex=#0C9DD4}}
| {{Composition bar|26|8741|hex=#0C9DD4}}
|-
| bgcolor={{party color|Independent}}|
|ස්වාධීන කණ්ඩායම් {{lang|en|Independent groups }}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சுயாதீன குழுக்கள்}}
| [[File:Independent Disc.png|centre|60px]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{Composition bar|1|225|hex={{party color|Independent}}}}
| {{Composition bar|0|455|hex={{party color|Independent}}}}
| {{Composition bar|322|8741|hex={{party color|Independent}}}}
|}

===Other registered parties===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|-
!align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; |Party
!Election Symbol
!Founded
!Current leader
![[Sri Lankan Parliament|MPs]]
![[Provinces of Sri Lanka|MPCs]]
![[Local government in Sri Lanka|MLGs]]
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|All Ceylon Tamil Mahasabha}}&quot; |
| All Ceylon Tamil Mahasabha{{Efn|Formerly All Lanka Tamil United Front.}}&lt;br/&gt;{{lang|si|සමස්ත ලංකා දෙමළ මහාසභා}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை தமிழர் மகாசபை}}
| [[File:Election Symbol Ahila Ilangai Tamil Maha Sabha Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2005|format=dmy}}
| K. Vigneswaran
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Our Power of People's Party}}&quot; |
| [[Our Power of People's Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|අපේ ජන බල පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|நமது மக்கள் சக்தி கட்சி }}
| [[File:Election Symbol Ape Jana Bala Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| [[Galagoda Aththe Gnanasara|Ven.Galgodaatte Gnanasara Thero]]
|
| 
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Independent Front}}&quot; |
| New Independent Front{{Efn|Formerly Okkoma Wesiyo Okkoma Rajawaru Sanvidhanaya.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|අභිනව නිවහල් පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|புதிய சுதந்திர முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Abhinava Niwahal Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| M. B. Thaminimulla
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Arunalu People's Front}}&quot; |
| Arunalu People's Front&lt;br/&gt;{{lang|si|අරුණළු ජනතා පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அருணலு மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Arunalu Janatha Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eros Democratic Front}}&quot; |
| Eros Democratic Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊරෝස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈரோஸ் ஜனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eros Democratic Front Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eelam People's Democratic Party}}&quot; |
| [[Eelam People's Democratic Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழ மக்களாட்சி கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Ealam People's Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1987|format=dmy}}
| [[Douglas Devananda]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eelam People's Revolutionary Liberation Front}}&quot; |
| [[Eelam People's Revolutionary Liberation Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழமக்கள் புரட்சிகர விடுதலை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eelam People's Revolutionary Liberation Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1980|format=dmy}}
| [[K. Pathmanabha]]&lt;br /&gt;[[Varatharajah Perumal]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Republican Front}}&quot; |
| [[United Republican Front]]&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ජනරජ පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய குடியரசு முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eksath Janaraja Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2023|format=dmy}}
| [[Patali Champika Ranawaka]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United National Freedom Front}}&quot; |
| United National Freedom Front&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ජාතික නිදහස් පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசிய சுதந்திர முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eksath Jathika Nidahas Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United National Alliance}}&quot; |
| United National Alliance{{Efn|Formerly Muslim National Alliance.}}&lt;br /&gt;එක්සත් ජාතික සන්ධානය&lt;br/&gt;ஐக்கிய தேசிய கூட்டமைப்பு
| [[File:Election Symbol United National Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic Unity Alliance}}&quot; |
| [[Democratic Unity Alliance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக ஐக்கிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic Unity Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2004|format=dmy}}
| Z. A. Naseer Ahamed
|
| 
|  
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Democratic Voice}}&quot; |
| United Democratic Voice&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හඬ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய ஜனநாயகக் குரல்}}
| [[File:Election Symbol United Democratic Voice Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| [[Ranjan Ramanayake]]
|
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United People's Party}}&quot; |
| United People's Party&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් මහජන පක්‍ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol United People's Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Left Front}}&quot; |
| United Left Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් වාමාංශික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய இடது முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol United Left Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| [[Jayampathy Wickramaratne]]
| 
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Socialist Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[United Socialist Party (Sri Lanka)|United Socialist Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් සමාජවාදි පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய சோசலிச கட்சி}}
| [[File:Election Symbol United Socialist Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Peace Alliance}}&quot; |
| United Peace Alliance{{Efn|Formerly Muslim Liberation Front.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් සාම සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய சமாதான முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol United Peace Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Struggle Alliance}}&quot; |
| People's Struggle Alliance&lt;br /&gt;{{lang|si|ජන අරගල සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|மக்கள் போராட்டக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Jana Aragala Sandhanaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Servants Party}}&quot; |
| People's Servants Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ජනතා සේවක පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் சேவகர்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol People's Servant Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2015|format=dmy}}
| 
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Janasetha Peramuna}}&quot; |
| People's Welfare Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ජන සෙත පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனசெத பெரமுண}}
| [[File:Election Symbol Jana Setha Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Congress (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[National Congress (Sri Lanka)|National Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய காங்கிரஸ்}}
| [[File:Election Symbol National Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| [[A. L. M. Athaullah]]
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National People's Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| National People's Party&lt;br /&gt;{{lang|si|ජාතික ජනතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசிய மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol National People's Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
| {{composition bar|1|8741|{{party color|National People's Party (Sri Lanka)}}}}
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Freedom Front}}&quot; |
| [[Jathika Nidahas Peramuna]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික නිදහස් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய சுதந்திர முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Freedom Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2008|format=dmy}}
| [[Wimal Weerawansa]]
|
| 
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Democratic Front}}&quot; |
| National Democratic Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| Aruna de Zoysa
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Development Front}}&quot; |
| National Development Front&lt;br /&gt;{{lang|si|ජාතික සංවර්ධන පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசிய அபிவிருத்தி முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Jathika Sanwardhana Peramuna Sri lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2000|format=dmy}}
| Dr. Sarath Bandaranayake
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Peace Front}}&quot; |
| National Peace Front&lt;br /&gt;{{lang|si|ජාතික සමගි පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசிய ஒற்றுமை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Unity Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil People's Alliance}}&quot; |
| [[Tamil People's Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|දෙමළ ජනතා සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழ் மக்கள் கூட்டணி }}
| [[File:Election Symbol Tamil Makkal Kuttani Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| [[C. V. Wigneswaran]]
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil Makkal Viduthalai Pulikal}}&quot; |
| [[Tamil Makkal Viduthalai Pulikal]]&lt;br/&gt;{{lang|si|තමිළ් මක්කල් විඩුදලෛප් පුළිකල්}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழ் மக்கள் விடுதலைப் புலிகள்}}
| [[File:Election Symbol Tamil Makkal Viduthalai Pulikal Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2004|format=dmy}}
| [[S. Chandrakanthan]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil Social Democratic Party}}&quot; |
| Tamil Social Democratic Party&lt;br /&gt;{{lang|si|දෙමළ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍ර පක්‍ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தமிழ் சமூக ஜனநாயக கட்சி}} 
| [[File:Election Symbol Social Democratic Party of Tamils Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Devana Parapura}}&quot; |
| The Second Generation&lt;br /&gt;{{lang|si|දෙවන පරපුර}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இரண்டாம் தலைமுறை}} 
| [[File:Election Symbol Devana Parapura Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
|
| Uvindu Wijeweera
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Patriotic People's Power}}&quot; |
| Patriotic People's Power&lt;br /&gt;{{lang|si|දේශප්‍රේමී ජනතා බලවේගය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசபக்தி மக்கள் சக்தி}} 
| [[File:Election Symbol Deshapremi Jana Balawegaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Desha Vimukthi Janatha Pakshaya}}&quot; |
| [[Desha Vimukthi Janatha Pakshaya]]&lt;br /&gt;{{lang|si|දේශ විමුක්ති ජනතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேச விமுக்தி ஜனதா பக்ஷய}}
| [[File:Election Symbol Desha Vimukthi Janatha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1988|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil United Liberation Front}}&quot; |
| [[Tamil United Liberation Front]]{{Efn|Formerly Tamil United Front.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தமிழர் விடுதலைக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Tamil United Liberation Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1972|format=dmy}}
| [[V. Anandasangaree]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Democratic Marxist–Leninist Party}}&quot; |
| [[New Democratic Marxist–Leninist Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී ලෙනින්වාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய ஜனநாயக மார்க்சிஸ்ட் லெனினிஸ்ட் கட்சி }}
| [[File:Election Symbol New Democratic Marxist Leninist Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Lanka Freedom Party}}&quot; |
| [[New Lanka Freedom Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ලංකා නිදහස් පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய இலங்கை சுதந்திரக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol New Lanka Freedom Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2020|format=dmy}}
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Nava Sama Samaja Party}}&quot; |
| [[Nava Sama Samaja Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|නව සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|நவ சம சமாஜக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Nawa Sama Samaja Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1977|format=dmy}}
| [[Vikramabahu Karunaratne]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Sinhala Heritage}}&quot; |
| [[New Sinhala Heritage]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නව සිහළ උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|நவ சிஹல உறுமய}}
| [[File:Election Symbol New Sinhala Heritage Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2006|format=dmy}}
| Sarath Manamendra 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Freedom People's Front}}&quot; |
| [[Freedom People's Front]]&lt;br /&gt;{{lang|si|නිදහස් ජනතා පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சுதந்திர மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Freedom People's Front Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2022|format=dmy}}
| [[Nalaka Godahewa]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Pivithuru Hela Urumaya}}&quot; |
| Pivithuru Hela Urumaya&lt;br/&gt;{{lang|si|පිවිතුරු හෙළ උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|பிவிதுரு ஹெல உருமய}}
| [[File:Election Symbol Pivithuru Hela Urumaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| [[Udaya Gammanpila]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Frontline Socialist Party}}&quot; |
| [[Frontline Socialist Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|முன்னிலை சோசலிசக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Frontline Socialist Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2012|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Alliance (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[People's Alliance (Sri Lanka)|People's Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|பொது ஜன முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol People's Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1994|format=dmy}}
| 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic United National Front}}&quot; |
| [[Democratic United National Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக ஐக்கிய தேசிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic United National Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1990|format=dmy}}
| Ariyawansa Dissanayake 
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic People's Liberation Front}}|
| [[Democratic People's Liberation Front]]&lt;br/&gt; {{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கட்தலை மக்கள் விடுதலை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic People's Liberation Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1988|format=dmy}}
| [[D. Siddarthan]] 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic National Alliance (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Democratic National Alliance (Sri Lanka)|Democratic National Alliance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|மக்களாட்சி தேசியக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic National Alliance Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2009|format=dmy}}
| 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Democratic Party (Sri Lanka)|Democratic Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சனநாயகக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Democratic Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2013|format=dmy}}
| [[Sarath Fonseka]]
|
| 
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic Left Front (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Democratic Left Front (Sri Lanka)|Democratic Left Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்களாட்சி இடதுசாரி முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Left &amp; Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1999|format=dmy}}
| [[Vasudeva Nanayakkara]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Mahajana Eksath Peramuna}}&quot; |
| [[Mahajana Eksath Peramuna]]&lt;br/&gt;{{lang|si|මහජන එක්සත් පෙරමුණ‍}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மகாஜன எக்சத் பெரமுன}}
| [[File:Election Symbol Mahajana Eksath Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1959|format=dmy}}
| [[Dinesh Gunawardena]]
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United National Front for Good Governance}}&quot; |
| [[United National Front for Good Governance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|යහපාලනය සඳහා වූ ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|நல்லாட்சிக்கான ஐக்கிய தேசிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Front for Good Govenance Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| Abdul Rahman
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Lanka Sama Samaja Party}}&quot; |
| [[Lanka Sama Samaja Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා සම සමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சமசமாஜக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Lanka Sama Samaja Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1935|format=dmy}}
| [[Tissa Vitharana]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{Party color|Liberal Democratic Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Liberal Democratic Party (Sri Lanka)|Liberal Democratic Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|லிபரல் சனநாயகக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Liberal Democratic Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1987|format=dmy}}
| Kamal Nissanka
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Sri Lanka Mahajana Pakshaya}}&quot; |
| [[Sri Lanka People's Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා මහජන පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஶ்ரீ லங்கா மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Mahajana Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{dts|1984|format=dmy}}
| [[Asanka Nawaratne]]
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Sri Lanka}}&quot; |
| [[Communist Party of Sri Lanka]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை இனவாத கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Communist Party of Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1943|format=dmy}}
| [[D. E. W. Gunasekera]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Social Democratic Party of Sri Lanka}}&quot; |
| [[Social Democratic Party of Sri Lanka]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை சமூக ஜனநாயகக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Social Democratic Party of Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2017|format=dmy}}
| Rohan Pallewatta
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Socialist Party of Sri Lanka}}&quot; |
| [[Socialist Party of Sri Lanka]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා සමාජවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை சோசலிஸ்ட் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Socialist Party of Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2006|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Samabima Party}}&quot; |
| Samabima Party&lt;br/&gt;{{lang|si|සමබිම පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சமபிம கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Samabima Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Socialist Equality Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Socialist Equality Party (Sri Lanka)|Socialist Equality Party]]{{Efn|Formerly Revolutionary Communist League.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சோசலிச சமத்துவக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Socialist Equality Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1968|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Sinhaladeepa Jathika Peramuna}}&quot; |
| Sinhaladeepa Jathika Peramuna&lt;br /&gt;{{lang|si|සිංහලදීප ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சிங்களதீப தேசிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sinhaladeepa Jathika Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eelam Revolutionary Organisation of Students}}&quot; |
| [[Eelavar Democratic Front]]{{Efn|Political wing of [[Eelam Revolutionary Organisation of Students]].}}&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලවර් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழவர் ஜனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Elavar Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1975|format=dmy}}
| [[Eliyathamby Ratnasabapathy]]&lt;br&gt;[[V. Balakumaran (Tamil activist)|V. Balakumaran]]&lt;br&gt;[[Shankar Rajee]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot; |
| [[United People's Freedom Alliance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் சுதந்திரக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol United People's Freedom Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2004|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Lanka People's Party}}&quot; |
| United Lanka People's Party&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා පොදුජන පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|எக்சத் லங்கா பொதுஜன பக்ஷய}}
| [[File:Election Symbol Eksath Lanka Podujana Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Lanka Mahasabha}}&quot; |
| United Lanka Mahasabha&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා මහා සභාව}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய இலங்கை மகா சபை}}
| [[File:Election Symbol Eksath Lanka Maha Sabha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| Nath Amarakone
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Lanka People's Party}}&quot; |
| Lanka People's Party{{Efn|Formerly [[Sinhala Ravaya]].}}&lt;br /&gt;{{lang|si|ලංකා ජනතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Lanka Janatha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Liberation Front (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Sri Lanka Progressive Front]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රගතිශීලී පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீலங்கா முற்போக்கு முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Progressive Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1996|format=dmy}}
| J. A. Peter Nelson Perera 
|
|
| 
|}

===Unregistered parties===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|-
!align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; |Party
!Election Symbol
!Founded
!Current leader
!Alliance
|-
| bgcolor={{party color|Freedom People's Congress}}|
| [[Freedom People's Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නිදහස ජනතා සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சுதந்திர மக்கள் காங்கிரஸ்}}
| {{N/A}}
| {{Dts|2022|format=dmy}}
| [[Dullas Alahapperuma]]
| [[Samagi Jana Balawegaya|SJB]]
|-
| bgcolor={{party color|Democratic National Front}}|
| Democratic National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக தேசிய முன்னணி}}
|
|
| [[Praba Ganesan]]
| [[Democratic National Alliance (Sri Lanka)|DNA]]
|-
| bgcolor={{party color|Jathika Hela Urumaya}}|
| [[Jathika Hela Urumaya]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික හෙළ උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜாதிக எல உறுமய}}
| 
| {{Dts|2004-02|format=dmy}}
| Ven.Omalpe Sobhitha Thero
| [[Samagi Jana Balawegaya|SJB]]
|-
| bgcolor={{party color|Our National Front}}|
| Our National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|අපේ ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|எமது தேசிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2009|format=dmy}}
| Upulangani Malagamuwa 
|
|-
| bgcolor={{party color|United Lanka National Front}}|
| United Lanka National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய இலங்கை தேசிய முன்னணி}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor={{party color|Buddhist People's Front}}|
| Buddhist People's Front&lt;br/&gt;{{lang|si|බොදු ජන පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|பௌத்த மக்கள் முன்னணி}}
| 
| 
| 
|
|-
| bgcolor={{party color|Ceylon Communist Party (Maoist)}}|
| [[Ceylon Communist Party (Maoist)]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)}}
|
| align=left|{{Dts|1964|format=dmy}}
| 
|   
|-
| bgcolor={{party color|Ceylon Democratic Unity Alliance}}|
| [[Ceylon Democratic Unity Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை ஜனநாயக ஐக்கிய கூட்டணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2002|format=dmy}}
| T. V. Chennan
|  
|-
| bgcolor={{party color|Democratic People's Congress}}|
| Democratic People's Congress&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக மக்கள் காங்கிரஸ்}}
| 
| 
| [[Praba Ganesan]]
| align=left|DTNF
|-
| bgcolor={{party color|Eelam National Democratic Liberation Front}}|
| [[Eelam National Democratic Liberation Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊළාම් ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழ தேசிய ஜனநாய விடுதலை முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|1987|format=dmy}}
| 
|   
|-
| bgcolor={{party color|Muslim Tamil National Alliance}}|
| Muslim Tamil National Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|මුස්ලිම් දෙමළ ජාතික සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|si|முஸ்லிம் தமிழ் தேசிய கூட்டமைப்பு}}
|
|
| [[Azath Salley]]
|
|-
| bgcolor={{party color|People's Freedom Front}}|
| [[People's Freedom Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජනතා නිදහස් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் சுதந்திர முன்னணி}}
|
| align=left|{{Dts|1991|format=dmy}}
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|People's Liberation Solidarity Front}}|
| People's Liberation Solidarity Front&lt;br/&gt;{{lang|si|මහජන විමුක්ති සහයෝගිතා පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் விடுதலை ஒற்றுமை முன்னணி}}
|
| align=left|{{Dts|1997|format=dmy}}
| Kamal Karunadasa
|  
|-
| bgcolor={{party color|People's Tamil Congress}}|
| [[People's Tamil Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|මහජන දෙමළ කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் தமிழ் காங்கிரஸ்}}
|
| 
| L. P. Shanmuganathan
|
|-
| bgcolor={{party color|Revolutionary Workers Party (Sri Lanka)}}|
| [[Revolutionary Workers Party (Sri Lanka)|Revolutionary Workers Party]]{{Efn|Formerly Revolutionary Samasamaja Party.}}&lt;br/&gt;{{lang|si|විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புரட்சிகர தொழிலாளர் கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1968|format=dmy}}
| 
|   
|-
| bgcolor={{party color|United Citizens’ Front}}|
| United Citizens’ Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් පුරවැසි පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய குடிமக்கள் முன்னணி}}
| 
| 
| [[Tissa Attanayake]]
|  
|-
| bgcolor={{party color|United National Alternative Front}}|
| United National Alternative Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ජාතික විකල්ප පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசிய மாற்று முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2000|format=dmy}}
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|Upcountry National Front}}|
| [[Upcountry National Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|කඳුරට ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மலையக தேசிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2000|format=dmy}}
| Rishi Senthil Raj
| 
|-
| bgcolor={{party color|Green Party of Sri Lanka}}|
| Green Party of Sri Lanka&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා හරිත පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை பசுமைக் கட்சி}}
| 
|
| 
|    
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka National Force}}|
| Sri Lanka National Force{{Efn|Formerly Patriotic National Front.}}&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා ජාතික බලය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீ லங்கா தேசிய சக்தி}}
| 
| 
| 
|     
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Vanguard Party}}|
| Sri Lanka Vanguard Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා පෙරටුගාමී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta| இலங்கை முன்னிலை கட்சி}}
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor={{party color|Progressive Tamil Party}}|
| Progressive Tamil Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රගතිශීලී දෙමළ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|முற்போக்குத்த தமிழர் கச்சி}}
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Vijaya Dharani National Council}}|
| Vijaya Dharani National Council&lt;br/&gt;{{lang|si|විජය ධරණි ජාතික සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|விஜய தரணி தேசிய கவுன்சில்}}
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|Eelam People's Revolutionary Liberation Front}}|
| [[Eelam People's Revolutionary Liberation Front]](Suresh Wing)&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழ மக்கள் புரட்சிகர விடுதலை முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2000|format=dmy}}
| [[Suresh Premachandran]]
| 
|-
| bgcolor={{party color|Ealam Tamil Self Rule Party}}|
| Ealam Tamil Self Rule Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් තමිලර් සුයාට්ච්චි කච්චි}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழத் தமிழர் சுயாட்சிக் கட்சி}}
| 
| 
| [[Ananthi Sasitharan]]
|
|-
| bgcolor={{party color|Tamil National Party}}|
| Tamil National Party&lt;br/&gt;{{lang|si|දෙමළ ජාතික පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழரசுக் கட்சி}}
|
|
| [[M. K. Shivajilingam]]&lt;br/&gt;[[N. Srikantha]]
|
|-
| bgcolor={{party color|Democratic Tamil National Front}}|
| [[Democratic Tamil National Front]]&lt;br/&gt;ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දෙමළ ජාතික පෙරමුණ&lt;br/&gt;மக்களாட்சி தமிழ்த் தேசிய முன்னணி  
| 
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2016|05|04|format=dmy}}
| [[V. Anandasangaree]]
| 
|-
| bgcolor={{party color|Muslim National Alliance}}|
| Muslim National Alliance&lt;br /&gt;මුස්ලිම් ජාතික සන්ධානය&lt;br/&gt;முஸ்லிம் தேசிய கூட்டமைப்பு
| 
|
| 
|
|}

==අතීත==
===සන්ධාන===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|Alliance
! Political position
! Ideology
! Founded
! Dissolved
! Notes

|-
| style=&quot;background:{{party color|Left Liberation Front}};&quot;| 
| [[වාමාංශික විමුක්ති පෙරමුණ]]{{Efn|කලින් නව වාමාංශික පෙරමුණ, වාමාංශික පෙරමුණ.}}&lt;br/&gt;Left Liberation Front&lt;br/&gt;இடது விடுதலை முன்னணி
| වාමාංශික
| [[කොමියුනිස්ට්වාදය]]&lt;br&gt;[[ට්‍රොට්ස්කිවාදය]]
| align=center|{{Dts|1998|format=dmy}}
| 
| 
|-
| style=&quot;background:{{party color|United Front (Ceylon)}};&quot;| 
| [[සමගි පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;United Front&lt;br/&gt;ஐக்கிய முன்னணி
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[Big tent]]
| align=center|{{Dts|1968|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|1977|format=dmy}}
| 
|-
| style=&quot;background:{{party color|People's Alliance (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;People's Alliance&lt;br/&gt;மக்கள் கூட்டணி
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[Big tent]]
| align=center|{{Dts|1994|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2004|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]ට එක්විය.
|-
| style=&quot;background:{{party color|National Unity Alliance}};&quot; |
| [[ජාතික සමගි සන්ධානය]]&lt;br/&gt;National Unity Alliance&lt;br /&gt;தேசிய ஐக்கியக் கூட்டமைப்பு
| කේන්ද්‍රවාදය
| [[මුස්ලිම් ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|1999|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2010|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]ට එක්විය.
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil National Liberation Alliance}};&quot; |
| [[දෙමළ ජාතික විමුක්ති සන්ධානය]]&lt;br/&gt;Tamil National Liberation Alliance&lt;br/&gt;தமிழ் தனிநாடு விடுதலை கூட்டணி
|
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]
| align=center|{{Dts|2010-02-22|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2011-06-25|format=dmy}}
|සාමාජිකයින් දෙමළ ජාතික සන්ධානයට එක්විය.
|-
| style=&quot;background:{{party color|Democratic National Alliance (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය]]&lt;br/&gt;Democratic National Alliance&lt;br/&gt;ஜனநாயகக் கட்சி
| 
| [[Big tent]]
| align=center|{{Dts|2009-11-22|format=dmy}}
|
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|United National Front (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;United National Front&lt;br/&gt;ஐக்கிய தேசிய முன்னணி
| දක්ෂිණාංශික
| [[ගතානුගතිකවාදය]]
| align=center|{{Dts|2001-10-21|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2020|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[සමගි ජන බලවේගය]] හා එක් විය
|-
| style=&quot;background:{{party color|United People's Freedom Alliance}};&quot;|
| [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]&lt;br/&gt;United People's Freedom Alliance&lt;br/&gt;ஐக்கிய மக்கள் சுதந்திரக் கூட்டணி
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය | සිංහල ජාතිකවාදය]]
| align=center|{{Dts|2004-01-20|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2019-12-9|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය]] හා එක් විය.
|-
| bgcolor={{party color|Joint Opposition (Sri Lanka)}}|
| [[ඒකාබද්ධ විපක්ෂය]]&lt;br/&gt;Joint Opposition&lt;br/&gt;கூட்டு எதிர்ப்பு
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික
| [[දක්ෂිණාංශික ජනතාවාදය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය | සිංහල ජාතිකවාදය]]&lt;br&gt;[[ෆෙඩරල්වාදය]]ට විරුද්ධ වීම&lt;br /&gt;[[අධිරාජ්‍ය විරෝධී]]
| align=center|{{Dts|2015|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2018|format=dmy}}
| Most members joined the SLPFA
|-
| bgcolor={{party color|Socialist Alliance (Sri Lanka)}}|
| [[Socialist Alliance (Sri Lanka)|Socialist Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සමාජවාදී සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சோசலிஸ்ட் கூட்டணி}}
| [[Left-wing]] to [[far-left]]
| [[Socialism]]&lt;br&gt;[[Communism]]
| align=center|{{Start date|2006|df=y}}
| align=center|{{Start date|2021|df=y}}
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|Sri Lanka People's Freedom Alliance}};&quot;|
| [[Sri Lanka People's Freedom Alliance]] &lt;br/&gt; {{lang|si|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|ஶ்ரீ லங்கா பொதுஜன சுதந்திர கூட்டமைப்பு}}
| [[Big tent]]
| [[Social democracy]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://businesstoday.lk/cover_page.php?article=8884|title=BUSINESS TODAY -I Believe in the SLFP|website=businesstoday.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/100627/Columns/eco.html |title = Re-nationalizing: New economic policy}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Sinhalese Buddhist nationalism|Sinhalese nationalism]]&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Perera|first1=Jehan|title=Prevent Vicious Cycle From Re-Emerging After Election|url=http://www.peace-srilanka.org/media-centre/political-commentary/item/518-prevent-vicious-cycle-from-re-emerging-after-election-jehan-perera|website=peace-srilanka.org|publisher=The National Peace Council of Sri Lanka|accessdate=30 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Anti-[[federalism]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Politics of Demonizing Federalism and Depicting It as Separatism|url=http://www.dailymirror.lk/opinion/The-Politics-of-Demonizing-Federalism-and-Depicting-It-as-Separatism/172-162818/|publisher=Daily Mirror|accessdate=31 October 2019|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Anti-imperialism]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Paradox of Pohottuwa's anti-Americanism with US soft diplomacy in Lankan politics|url=http://www.sundaytimes.lk/190825/sunday-times-2/paradox-of-pohottuwas-anti-americanism-with-us-soft-diplomacy-in-lankan-politics-365030.html/|publisher= The Sunday Times|accessdate=31 October 2019|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Pro-[[Rajapaksa family|Rajapaksa politics]]
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2019|10|31|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2022|04|05|format=dmy}}
| Many members joined the opposition
|-
| style=&quot;background:{{party color|Freedom People's Alliance}};&quot;|
| [[Freedom People's Alliance]] &lt;br/&gt; {{lang|si|නිදහස් ජනතා සන්ධානය}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|சுதந்திர மக்கள் கூட்டணி}}
| [[Centre-left]] to [[far-left]]
| [[Social democracy]]&lt;br&gt;[[Sinhalese Buddhist nationalism|Sinhalese nationalism]]&lt;br&gt;Anti-[[Rajapaksa family|Rajapaksa politics]]
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2023|01|11|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2024|format=dmy}}
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil People's National Alliance}};&quot;|
| [[Tamil People's National Alliance]] &lt;br/&gt; {{lang|si|දෙමළ ජනතා ජාතික සන්ධානය}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|தமிழ் மக்கள் தேசிய கூட்டணி}}
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2020|02|09|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2024|format=dmy}}
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil National Alliance}};&quot;|
| [[Tamil National Alliance]] &lt;br /&gt; {{lang|si|දෙමළ ජාතික සන්ධානය}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|தமிழ்த் தேசியக் கூட்டமைப்பு}}
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]&lt;br&gt;[[Federalism]]
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2001-10-20|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2024|format=dmy}}
|Most members joined the DTNA
|}

===Parties===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|Party
! Symbol
! Founded
! Dissolved
! leader
! Notes
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Islamic United Front}}|
| [[All Ceylon Islamic United Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සමස්ත ලංකා ඉස්ලාමීය එක්සත් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை இஸ்லாமிய ஐக்கிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|1960|format=dmy}}
| 
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Malay Political Union}}|
| [[All Ceylon Malay Political Union]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සමස්ත ලංකා මැලේ දේශපාලන සංගමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை மலாய் அரசியல் ஒன்றியம்}}
|
| align=left|{{Dts|1944|format=dmy}}
| 
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|Aziz Democratic Workers Congress}}|
| [[Aziz Democratic Workers Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|අසීස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அஜீஸ் ஜனநாயக தொழிலாளர் காங்கிரஸ்}}
| 
|
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|Bolshevik Samasamaja Party}}|
| [[Bolshevik Samasamaja Party]]{{Efn|Formerly [[Bolshevik-Leninist Party of India, Ceylon and Burma]].}}&lt;br/&gt;{{lang|si|බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|போல்ஷிவிக் சமசமாஜ கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1948|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|1950|format=dmy}}
| 
| Absorbed into the [[Lanka Sama Samaja Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Buddhist Republican Party}}|
| [[Buddhist Republican Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|බෞද්ධ ජනරජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புத்த குடியரசு கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1952|format=dmy}}
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|Ceylon National Congress}}|
| [[Ceylon National Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා ජාතික කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை தேசிய காங்கிரஸ்}}
| 
| align=left|{{Dts|1919-12-11|format=dmy}}
| 
| 
|
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Democratic Party}}|
| [[Lanka Democratic Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சனநாயகக் கட்சி}}
| 
| 
| 
| 
| Absorbed into the [[Sri Lanka Freedom Socialist Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Mahajana Sabha}}|
| [[Lanka Mahajana Sabha]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා මහජන සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|லங்கா மகாஜன சபை}}
| 
| align=left|{{Dts|1919|format=dmy}}
| 
|
| 
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Sama Samaja Party (Alternative Group)}}|
| [[Lanka Sama Samaja Party (Alternative Group)]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (විකල්ප කණ්ඩායම)}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|லங்கா சமசமாஜ கட்சி (மாற்றுக் குழு)}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Sama Samaja Party (Revolutionary)}}|
| [[Lanka Sama Samaja Party (Revolutionary)]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (විප්ලවවාදී)}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|லங்கா சமசமாஜ கட்சி (புரட்சிகர)}}
| 
| align=left|{{Dts|1964|format=dmy}}
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Muslim United Liberation Front}}|
| Muslim United Liberation Front&lt;br/&gt;{{lang|si|මුස්ලිම් එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|முஸ்லிம் ஐக்கிய விடுதலை முன்னணி}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|National Alliance}}|
| National Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசியக் கூட்டணி}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|National Democratic Movement}}|
| National Democratic Movement&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக இயக்கம்}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|National Democratic Party}}|
| National Democratic Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக கட்சி}}
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor={{party color|National Democratic People's Alliance}}|
| National Democratic People's Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக மக்கள் கூட்டமைப்பு}}
| 
| align=left|{{Dts|2008-02-04|format=dmy}}
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|National Liberation Front (Ceylon)}}|
| [[National Liberation Front (Ceylon)|National Liberation Front]]&lt;br&gt;{{lang|si|ජාතික විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய விடுதலை முன்னணி}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|New Democratic Party}}|
| New Democratic Party&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய ஜனநாயகக் கட்சி}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|New National Front}}|
| New National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய தேசிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2011|format=dmy}}
|
|
| 
|-
| bgcolor={{party color|People's Front of Liberation Tigers}}|
| [[People's Front of Liberation Tigers]]&lt;br/&gt;{{lang|si|විඩුතලෛප් පුලිකල් මක්කල් මුන්නනි}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|விடுதலைப் புலிகள் மக்கள் முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|1989|format=dmy}}
|
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|Sinhala Heritage}}|
| Sinhala Heritage&lt;br/&gt;{{lang|si|සිංහල උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சிங்கள உறுமய}}
| 
|
|
|
| Absorbed into the [[Jathika Hela Urumaya]]
|-
| bgcolor={{party color|Sinhala Maha Sabha}}|
| [[Sinhala Maha Sabha]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සිංහල මහා සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சிங்கள மகா சபை}}
|
| align=left|{{Dts|1936|format=dmy}}
| 
| 
| Absorbed into the [[United National Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Freedom Socialist Party}}|
| [[Sri Lanka Freedom Socialist Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් සමාජවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீலங்கா சுதந்திர சோசலிச கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1964|format=dmy}}
| 
| 
| Absorbed into the [[United National Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka National Congress}}|
| Sri Lanka National Congress&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை தேசிய காங்கிரஸ்}}
| 
| align=left|{{Dts|2009|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|2011|format=dmy}}
|
| Absorbed into the [[Sri Lanka Freedom Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Sama Samaja Party}}|
| [[Sri Lanka Sama Samaja Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சம சமாஜ கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1982|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|1983|format=dmy}}
| 
| Absorbed into the [[Sri Lanka Freedom Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Swaraj Party}}|
| Swaraj Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ස්වරාජ් පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்வராஜ் கட்சி}}
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor={{party color|United Lanka Congress}}|
| [[United Lanka Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய லங்கா காங்கிரஸ்}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|United Muslim People's Alliance}}|
| United Muslim People's Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් මුස්ලිම් ජනතා සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய முஸ்லிம் மக்கள் கூட்டமைப்பு}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|United National Alliance}}|
| United National Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ජාතික සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசியக் கூட்டமைப்பு}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Viplavakari Lanka Sama Samaja Party}}|
| [[Viplavakari Lanka Sama Samaja Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|විප්ලවකාරි ලංකා සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|விப்லவகாரி லங்கா சம சமாஜ கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1950|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|1959|format=dmy}}
| 
| Absorbed into the [[Mahajana Eksath Peramuna]]
|-
| bgcolor={{party color|Workers' Liberation Front}}|
| [[Workers' Liberation Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|කම්කරු විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தொழிலாளர் விடுதலை முன்னணி}}
| 
| 
| 
| 
|
|}

==පක්ෂ==
&lt;!--:''The general rule on naming applies. That means: the parties are named in the English translation and the original native name is placed on the first line of the article unless the native form is more commonly used in English than the English form. Rationale and specifics: See: [[Wikipedia:Naming conventions (use English)]]''.--&gt;

===පාර්ලිමේන්තු පක්ෂ===
*[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]
**[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] 
**[[ශ්‍රී ලංකා මහජන පක්ෂය]] 
**[[මුස්ලිම් ජාතික එක්සත් පෙරමුණ]]
**[[මහජන එක්සත් පෙරමුණ]] 
**[[දේශවිමුක්ති ජනතා පක්ෂය]]
**[[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
**[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]]
**[[ලංකා සම සමාජ පක්ෂය]] 
*එක්සත් ජාතික පෙරමුණ
**[[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] 
**[[බස්නාහිර ජනතා පෙරමුණ]]
**[[ලංකා කම්කරු කොන්ග්‍රසය]]
**[[ජාතික හෙළ උරුමය]] 
**[[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොන්ග්‍රසය]]
*[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
*[[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]] 
**[[සමස්ත ලංකා දෙමළ කොන්ග්‍රසය]]
**[[ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ]] (සුරේෂ්)
**[[දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති සංවිධානය]]
**[[දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ]] (පූර්වයෙහි ෆෙඩරල් පක්ෂය)
*[[කඳුරට ජනතා පෙරමුණ]]
*[[ඊලාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය]]

===අනෙකුත් පක්ෂ===
*[[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]
*[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය]]
*[[බහුජන නිදහස් පෙරමුණ]] 
*[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
*[[එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය]]
*[[නව වාමාංශීක පෙරමුණ]]
**[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශීක පෙරමුණ]]
**[[ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය (ශ්‍රී ලංකාව)|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය]]
**[[නව සමසමාජ පක්ෂය]] 
**[[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ ලිබරල් පක්ෂය]]
*[[විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය]]
*[[ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය]]
*[[සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය]]

==සටහන්==
{{Notelist|30em}}

==මූලාශ්‍ර==
* {{cite web|url=http://www.slelections.gov.lk/pp.html |title=Political parties |publisher=Department of Elections, Sri Lanka |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120805182845/http://www.slelections.gov.lk/pp.html |archive-date=2012-08-05 }} 
* {{cite web|url=http://www.broadleft.org/lk.htm|title=Sri Lanka|date=22 June 2004|publisher=Leftist Parties of the World|access-date=11 March 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001203344/http://www.broadleft.org/lk.htm|archive-date=1 October 2011|url-status=dead}}
* {{cite web|url=http://www.jpp.co.jp/lanka/gov/govr/govre/gov03e.htm|title=The List of Political Party/Group in Sri Lanka (1945-2004)|publisher=Sri Lanka Statistics}}
{{Reflist}}
==ආශ්‍රිත==

*http://www.broadleft.org/lk.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001203344/http://www.broadleft.org/lk.htm |date=2011-10-01 }}

{{ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ}}

[[ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව|ශ්‍රී ලංකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ| ]]</text>
      <sha1>7x0y0x7y2prug8c7ygn2jce0xvfkidm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802910</id>
      <parentid>802879</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T04:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-57717-94|~2026-57717-94]] ([[User talk:~2026-57717-94|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Not Wlwtn|Not Wlwtn]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>744877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85702" sha1="fwpx779uf8jp7ymjcfx7lije9uuss1x" xml:space="preserve">{{ශ්‍රී ලංකාව හි දේශපාලනය}}
මෙම ලිපියෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුගත කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ බහු-පක්ෂ දේශපාලන ක්‍රමයක් ඇත. 1950 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට, ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනය බොහෝ දුරට දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් සහ ඒවායේ සන්ධාන මගින් ආධිපත්‍යය දැරීය:
* මධ්‍යම-වාම සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]
* මධ්‍යම-දකුණු ලිබරල් කොන්සර්වේටිව් [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]
කෙසේ වෙතත්, මෑතකදී, පක්ෂ දෙකෙහි බලපෑම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇත. 2016 දී, හිටපු ජනාධිපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂගේ]] නායකත්වයෙන් යුත් දක්ෂිණාංශික ජනප්‍රියවාදී [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]] ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයෙන් වෙන් වූ අතර, [[ශ්‍රී ලාංකික පළාත් පාලන මැතිවරණය, 2018|2018 පළාත් පාලන මැතිවරණයේ]] පෙරලිකාර ජයග්‍රහණයකින් පසුව, [[2019 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය|2019 ජනාධිපතිවරණයේ]] සහ [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේ]] ජයග්‍රහණයන්ගෙන් පසු පාලක පක්ෂය බවට පත්විය. එමගින් පෙර පැවති [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] දැරු ස්ථානය ප්‍රතිස්ථාපනය විය.

මේ අතර, [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2020|2020 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයට]] පෙර [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] තමන්ගේම බෙදීමකට ලක් වූ අතර, නියෝජ්‍ය නායක [[සජිත් ප්‍රේමදාස]] එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් වෙන් වී මැතිවරණයට තරඟ කිරීම සඳහා [[සමගි ජන බලවේගය]] පිහිටුවා ගත්තේය. මෙම [[සමගි ජන බලවේගය]] සහිත සන්ධානය මැතිවරණයෙන් 2 වන වැඩිම ආසන සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත් අතර, එමඟින් ප්‍රධාන විපක්ෂ පක්ෂය බවට පත් වූ අතර, [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] [[ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්, ශ්‍රී ලංකාව|ජාතික ලැයිස්තු]] ආසනයක් පමණක් දිනා ගනිමින් දැවැන්ත පරාජයක් ලැබීය.

2022 ශ්‍රී ලාංකික විරෝධතා මධ්‍යයේ සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලන පක්ෂ කෙරෙහි පුළුල් අතෘප්තියෙන් පසුව, 2024 දී, [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] විසින් මෙහෙයවන ලද දේශපාලන සන්ධානයක් වන වාමාංශික [[ජාතික ජන බලවේගය]], කෙරෙහි ජන ආකර්ෂණය වැඩිවිය. කලින් තුන්වන පක්ෂයක් වූ [[ජාතික ජන බලවේගය]], එම වසරේ [[ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2024|ජනාධිපතිවරණ]] සහ [[ශ්‍රී ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 2024|පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ]] දෙකම ජයග්‍රහණය කරමින් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වාමාංශික පක්ෂය ලෙස ඉස්මතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Jayasinghe |first=Uditha |date=November 15, 2024 |title=Sri Lankan president's coalition wins big majority in general election |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sri-lankan-presidents-coalition-set-victory-snap-election-2024-11-15/ |access-date=November 15, 2024 |agency=Reuters }}&lt;/ref&gt;

අනෙකුත් කැපී පෙනෙන පක්ෂ අතර දෙමළ ජාතිකවාදී [[ඉලංගෙයි තමිළ් අරසු කච්චි|ඉලංකෙයි තමිල් අරසු කච්චි]] සහ ඉස්ලාමීය [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]] ඇතුළත් වේ.

==සන්ධාන==
===පාර්ලිමේන්තු සන්ධාන===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|සන්ධානය
! සලකුණ 
! දේශපාලන දිශානතිය
! දේශපාලන මතවාදය
! ආරම්භය
! නායකයා
! [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු]]
! [[පළාත් සභා|පළාත් සභා මන්ත්‍රිවරු]] 
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන|පළාත් පාලන මන්ත්‍රිවරු]]
|-
| style=&quot;background:{{party color|National People's Power}};&quot;|
| [[ජාතික ජන බලවේගය]] &lt;br /&gt; {{lang|en|National People's Power}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|தேசிய மக்கள் சக்தி}}
| [[File:Election_Symbol_Jathika_Jana_Balawegaya_Sri_Lanka.png|centre|75px]] 
| මධ්‍ය වාමාංශික (වාමාංශික)
| [[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[වාමාංශික ජනතාවාදය]]&lt;br&gt;[[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[ප්‍රතිසංස්කරණවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2019|format=dmy}}
| [[අනුර කුමාර දිසානායක]]
| {{composition bar|159|225|{{party color|National People's Power}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|National People's Power}}}}
| {{Sort|3942|{{composition bar|3942|8741|{{party color|National People's Power}}}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|Samagi Jana Balawegaya}};&quot;|
| [[සමගි ජන බලවේගය ]] &lt;br /&gt; {{lang|en|Samagi Jana Balawegaya}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் சக்தி}}
| [[File:Election Symbol Samagi Jana Balawegaya Sri Lanka.png|centre|75px]] 
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික 
| [[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]
| align=&quot;left&quot;|{{Dts|2020|format=dmy}}
| [[සජිත් ප්‍රේමදාස]]
| {{composition bar|40|225|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{Sort|1773|{{composition bar|1773|8741|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ]] &lt;br /&gt; {{lang|en|New Democratic Front}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|புதிய சனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol New Democratic Front Sri lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික
| [[නව ලිබරල්වාදය]]&lt;br&gt;[[ආර්ථික ලිබරල්වාදය]]
| align=&quot;left&quot;|{{Dts|1995|format=dmy}}
| [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| {{Composition bar|5|225|{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}}}}
| {{Composition bar|0|455|{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}}}}
| {{Composition bar|0|8741|{{party color|New Democratic Front (Sri Lanka)}}}}
|-
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}|
| [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Podujana Peramuna}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை பொதுஜன முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Podujana Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය වාමාංශික (වාමාංශික)
| [[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය]]
| {{dts|2016|format=dmy}}
| [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| {{Composition bar|3|225|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|0|455|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|745|8741|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
|-
| bgcolor=&quot;#072E6E&quot; |
| [[සර්වජන බලය]]&lt;br /&gt; {{lang|en|Sarvajana Balaya}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|சர்வஜன அதிகாரம்}}
| [[File:Election Symbol Sarva Jana Balaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය වාමාංශික (වාමාංශික)
| [[Big tent]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය|සිංහල ‌බෞද්ධ ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2024|format=dmy}}
| [[දිලිත් ජයවීර]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|226|8741|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|Democratic Tamil National Alliance}};&quot;|
| ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දෙමළ ජාතික සන්ධානය &lt;br/&gt; {{lang|en|Democratic Tamil National Alliance}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|சனநாயக தமிழ் தேசிய கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Jananayaka Tamil Thesiya Kuttani_Sri_Lanka.png|centre|75px]] 
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2023|format=dmy}}
| සෙල්වම් අඩෙයිකලනාදන්
| {{composition bar|1|225|{{party color|Democratic Tamil National Alliance}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Democratic Tamil National Alliance}}}}
| {{composition bar|106|8741|{{party color|Democratic Tamil National Alliance}}}}
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil National People's Front}};&quot;|
| ද්‍රවිඩ ජාතික ජනතා පෙරමුණ &lt;br/&gt; {{lang|en|Tamil National People's Front}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|தமிழ் தேசிய மக்கள் முன்னணி}}
| {{N/A}}  
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2010|format=dmy}}
| [[Gajendrakumar Ponnambalam]] 
| {{composition bar|1|225|{{party color|Tamil National People's Front}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Tamil National People's Front}}}}
| {{composition bar|101|8741|{{party color|Tamil National People's Front}}}}
|}

===වෙනත් සන්ධාන===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|සන්ධානය
! සලකුණ
! දේශපාලන දිශානතිය
! දේශපාලන මතවාදය
! ආරම්භය
! නායකයා
! [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු]]
! [[පළාත් සභා|පළාත් සභා මන්ත්‍රිවරු]] 
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන|පළාත් පාලන මන්ත්‍රිවරු]]
! සටහන්
|-
| style=&quot;background:orange;&quot;|
| දෙමළ ප්‍රගතිශීලී සන්ධානය&lt;br/&gt;{{lang|en|Tamil Progressive Alliance}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழ் முற்போக்கு கூட்டணி }}
| [[File:Election Symbol Tamil Progressive Alliance Sri Lanka.png|center|75px]]
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]&lt;br&gt;[[Indian Tamils of Sri Lanka|ඉන්දියානු දෙමළ ජනප්‍රියවාදය]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2015|format=dmy}}
| මනෝ ගනේෂන්
| {{Composition bar|3|225|{{party color|Tamil Progressive Alliance}}}}
| {{Composition bar|0|455|{{party color|Tamil Progressive Alliance}}}}
| {{Composition bar|14|8741|{{party color|Tamil Progressive Alliance}}}}
| [[සමගි ජන බලවේගය]] සමග සන්ධානගත විය.
|}

==පක්ෂ==
===පාර්ලිමේන්තුවේ ලියාපදිංචි පක්ෂ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|-
! align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; |පක්ෂය
! සලකුණ
! දේශපාලන දිශානතිය
! දේශපාලන මතවාදය
! ආරම්භය
! නායකයා
! [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව|පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රිවරු]]
! [[පළාත් සභා|පළාත් සභා මන්ත්‍රිවරු]] 
! [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාලන ආයතන|පළාත් පාලන මන්ත්‍රිවරු]]
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;purple&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''ජාතික ජන බලවේගය (JJB)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}|
| [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Janatha Vimukthi Peramuna}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் விடுதலை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Janatha Vimukthi Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| වාමාංශිත
| [[සමාජවාදය]]&lt;br&gt;[[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[අධිරාජ්‍ය විරෝධය]]
| {{Dts|1965|format=dmy}}
| [[අනුර කුමාර දිසානායක]]
| {{composition bar|159|225|{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}}}
| {{Sort|3942|{{composition bar|3942|8741|{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;green&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''සමගි ජන බලවේගය (SJB)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Samagi Jana Balawegaya}}|
| [[සමගි ජන බලවේගය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Samagi Jana Balawegaya}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் சக்தி}}
| [[File:Election Symbol Samagi Jana Balawegaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික
| [[ප්‍රගතිශීලීත්වය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]
| {{Dts|2020|format=dmy}}
| [[සජිත් ප්‍රේමදාස]]
| {{composition bar|32|225|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}
| {{Sort|1773|{{composition bar|1773|8741|{{party color|Samagi Jana Balawegaya}}}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}|
| [[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය ]]&lt;br/&gt; {{lang|en|Sri Lanka Muslim Congress}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சிறீலங்கா முஸ்லிம் காங்கிரசு}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Muslim Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය
| [[Islam in Sri Lanka|මුස්ලිම්]] ජාතිකවාදී දේශපාලනය
| {{Dts|1981|format=dmy}}
| [[රවුෆ් හකීම්]]
| {{composition bar|5|225|{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}}}
| {{composition bar|43|8741|{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}}}
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Makkal Congress}}|
| [[සමස්ත ලංකා මහජන කොංග්‍රසය]]&lt;br /&gt;{{lang|en|All Ceylon Makkal Congress}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை மக்கள் காங்கிரஸ்}}
| [[File:Electon Symbol All Ceylon makkal Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| මධ්‍ය
| [[Islam in Sri Lanka|මුස්ලිම්]] ජාතිකවාදී දේශපාලනය
| {{Dts|2005|format=dmy}}
| [[රිෂාද් බදියුදීන්]] 
| {{composition bar|3|225|{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}}}
| {{composition bar|60|8741|{{party color|All Ceylon Makkal Congress}}}}
|-
|bgcolor={{party color|Sri Lanka Freedom Party}}|
|[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (දයාසිරි පාර්ශවය)&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Freedom Party}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சுதந்திரக் கட்சி}}
|[[File:Election Symbol Sri Lanka Freedom Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|[[මධ්‍ය වාමාංශික]]
|[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය]]&lt;br&gt;[[වාමාංශික ජාතිකවාදය]]
|{{Dts|1951|format=dmy}}
|[[Dayasiri Jayasekara]]{{efn|name=SLFP|[[Sri Lanka Freedom Party#Internal crisis|Disputed]] since 2024.}}
|{{composition bar|1|225|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|0|455|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|0|8741|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Democratic People's Front}}|
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Democratic People's Front}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்களாட்சி மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic Peoples Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centrism|Centre]]
| [[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
| {{Dts|2000|format=dmy}}
| [[Mano Ganesan]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Democratic People's Front}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Democratic People's Front}}}}
| {{composition bar|9|8741|{{party color|Democratic People's Front}}}}
|-
| bgcolor={{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}|
| [[ජාතික කම්කරු සංගමය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|National Union of Workers}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தொழிலாளர் தேசிய சங்கம்}}
| [[File:Election Symbol Workers National Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centrism|Centre]]
| [[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
| {{Dts|1965|format=dmy}}
| [[Palani Digambaran]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}}}
| {{composition bar|1|8741|{{party color|National Union of Workers (Sri Lanka)}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Up-Country People's Front}}|
| [[කඳුරට ජනතා පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Up-Country People's Front}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மலையக மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Up Country People's Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centrism|Centre]]
| [[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
| {{Dts|1989|format=dmy}}
| [[Velusami Radhakrishnan|V. Radhakrishnan]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Up-Country People's Front}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Up-Country People's Front}}}}
| {{composition bar|4|8741|{{party color|Up-Country People's Front}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;green&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ (NDF)'''&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;background:#7b0a24&quot;|
| පොදු ජන එක්සත් නිදහස් සන්ධානය &lt;br/&gt; {{lang|en|People's United Freedom Alliance}} &lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் ஐக்கிய சுதந்திரக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Podujana Eksath Nidahas Sandhanaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Syncretic politics|Syncretic]]
| [[Big tent]]
| {{Dts|2024|format=dmy}}
| [[දිනේෂ් ගුණවර්ධන]] 
| {{composition bar|2|225|#7b0a24}}
| {{composition bar|0|455|#7b0a24}}
| {{composition bar|1|8741|#7b0a24}}
|-
|bgcolor={{party color|Sri Lanka Freedom Party}}|
|[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] (නිමල් පාර්ශ්වය)&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Freedom Party}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சுதந்திரக் கட்சி}}
|[[File:Election Symbol Sri Lanka Freedom Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|[[Centre-left]]
|[[Social democracy]]&lt;br&gt;[[Sinhalese nationalism]]&lt;br&gt;[[Left-wing nationalism]]
|{{Dts|1951|format=dmy}}
|[[Nimal Siripala de Silva]]{{efn|name=SLFP}}
|{{composition bar|2|225|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|0|455|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|{{Composition bar|302|8741|{{party color|Sri Lanka Freedom Party}}}}
|-
| bgcolor={{party color|United National Party}}|
| [[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]&lt;br/&gt; {{lang|en|United National Party}} &lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசியக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol United National Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික]]
| [[Liberal conservatism]]&lt;br&gt;[[Economic liberalism]]
| {{Dts|1946|format=dmy}}
| [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]] 
| {{composition bar|1|225|{{party color|United National Party}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|United National Party}}}}
| {{composition bar|381|8741|{{party color|United National Party}}}}
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Ceylon Workers' Congress}}&quot; |
|[[ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය ]]&lt;br /&gt;{{lang|en|Ceylon Workers' Congress}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை தொழிலாளர் காங்கிரஸ்}}
|[[File:Election Symbol Ceylon Worker's Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
|[[Centrism|Centre]]
|[[Agrarian socialism]]&lt;br&gt;[[Sri Lanka Tamils (Indian origin)|Indian Tamil interests]]
|{{Dts|1939|format=dmy}}
|[[Jeewan Thondaman]]
|{{composition bar|1|225|{{party color|Ceylon Workers' Congress}}}}
|{{composition bar|0|455|{{party color|Ceylon Workers' Congress}}}}
|{{composition bar|54|8741|{{party color|Ceylon Workers' Congress}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#072E6E&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''	සර්වජන බලය (SB)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor=&quot;#072E6E&quot; |
| [[මව්බිම ජනතා පක්ෂය]]&lt;br /&gt;{{lang|en|Mawbima Janatha Pakshaya}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தாய்நாடு ஜனதா கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Maubima Janatha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centre-left politics|Centre-left]]
| [[Big tent]]&lt;br&gt;[[Sinhalese nationalism]]
| align=&quot;left&quot; |{{Dts|2023|format=dmy}}
| [[Dilith Jayaweera]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
| {{composition bar|0|8741|{{party color|Mawbima Janatha Pakshaya}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දෙමළ ජාතික සන්ධානය (DTNA)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}|
| [[Tamil Eelam Liberation Organization]]&lt;br/&gt;{{lang|en|ද්‍රවිඩ ඊලම් විමුක්ති සංවිධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழீழ விடுதலை இயக்கம்}}
| [[File:Election Symbol Tamil Ealam Liberation Organization Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Syncretic politics|Syncretic]]
| [[Tamil nationalism]]
| {{Dts|1979|format=dmy}}
| [[Selvam Adaikalanathan]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}}}
| {{composition bar|0|8741|{{party color|Tamil Eelam Liberation Organization}}}}
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}&quot; | &lt;span style=&quot;color:Black;&quot;&gt; '''ද්‍රවිඩ ජාතික ජනතා පෙරමුණ (TNPF)'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Tamil Congress}}|
| [[සමස්ත ලංකා දෙමළ කොංග්‍රසය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|All Ceylon Tamil Congress}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கைத் தமிழ்க் காங்கிரஸ்}}
| [[File:Election Symbol Akila Ilankai Thamil Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]
| {{Dts|1944|format=dmy}}
| [[Gajendrakumar Ponnambalam]]
| {{composition bar|1|225|{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}}}
| {{composition bar|101|8741|{{party color|All Ceylon Tamil Congress}}}} 
|-
| colspan=&quot;10&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt; '''වෙනත් පක්ෂ'''&lt;/span&gt;
|-
| bgcolor={{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}|
| [[ඉලංගෙයි තමිළ් අරසු කච්චි]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Ilankai Tamil Arasu Kachchi}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கைத் தமிழரசுக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Ilankai Tamil Arusu Kachchi Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]
| {{Dts|1949|format=dmy}}
| [[S. Shritharan]]
| {{composition bar|8|225|{{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}}}
| {{composition bar|0|455|{{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}}}
| {{composition bar|377|8741|{{party color|Illankai Tamil Arasu Kachchi}}}}
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}|
| [[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Podujana Peramuna}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை பொதுஜன முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Podujana Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Right-wing]]
| [[Neoconservatism]]&lt;br&gt;[[Sinhalese nationalism]]&lt;br&gt;[[Right-wing populism]]
| {{dts|2016|format=dmy}}
| [[Mahinda Rajapaksa]]
| {{Composition bar|3|225|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|0|455|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
| {{Composition bar|745|8741|hex={{party color|Sri Lanka Podujana Peramuna}}}}
|-
| bgcolor=#0C9DD4|
| [[ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය]]&lt;br/&gt;{{lang|en|Sri Lanka Labour Party}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீலங்கா தொழிலாளர் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Labour Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| [[Left-wing]]
| 
| {{dts|1998|format=dmy}}
| [[A. S. P. Liyanage]]
| {{Composition bar|1|225|hex=#0C9DD4}}
| {{Composition bar|0|455|hex=#0C9DD4}}
| {{Composition bar|26|8741|hex=#0C9DD4}}
|-
| bgcolor={{party color|Independent}}|
|ස්වාධීන කණ්ඩායම් {{lang|en|Independent groups }}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சுயாதீன குழுக்கள்}}
| [[File:Independent Disc.png|centre|60px]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{Composition bar|1|225|hex={{party color|Independent}}}}
| {{Composition bar|0|455|hex={{party color|Independent}}}}
| {{Composition bar|322|8741|hex={{party color|Independent}}}}
|}

===Other registered parties===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|-
!align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; |Party
!Election Symbol
!Founded
!Current leader
![[Sri Lankan Parliament|MPs]]
![[Provinces of Sri Lanka|MPCs]]
![[Local government in Sri Lanka|MLGs]]
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|All Ceylon Tamil Mahasabha}}&quot; |
| All Ceylon Tamil Mahasabha{{Efn|Formerly All Lanka Tamil United Front.}}&lt;br/&gt;{{lang|si|සමස්ත ලංකා දෙමළ මහාසභා}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை தமிழர் மகாசபை}}
| [[File:Election Symbol Ahila Ilangai Tamil Maha Sabha Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2005|format=dmy}}
| K. Vigneswaran
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Our Power of People's Party}}&quot; |
| [[Our Power of People's Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|අපේ ජන බල පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|நமது மக்கள் சக்தி கட்சி }}
| [[File:Election Symbol Ape Jana Bala Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| [[Galagoda Aththe Gnanasara|Ven.Galgodaatte Gnanasara Thero]]
|
| 
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Independent Front}}&quot; |
| New Independent Front{{Efn|Formerly Okkoma Wesiyo Okkoma Rajawaru Sanvidhanaya.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|අභිනව නිවහල් පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|புதிய சுதந்திர முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Abhinava Niwahal Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| M. B. Thaminimulla
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Arunalu People's Front}}&quot; |
| Arunalu People's Front&lt;br/&gt;{{lang|si|අරුණළු ජනතා පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அருணலு மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Arunalu Janatha Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eros Democratic Front}}&quot; |
| Eros Democratic Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊරෝස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈரோஸ் ஜனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eros Democratic Front Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eelam People's Democratic Party}}&quot; |
| [[Eelam People's Democratic Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழ மக்களாட்சி கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Ealam People's Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1987|format=dmy}}
| [[Douglas Devananda]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eelam People's Revolutionary Liberation Front}}&quot; |
| [[Eelam People's Revolutionary Liberation Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழமக்கள் புரட்சிகர விடுதலை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eelam People's Revolutionary Liberation Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1980|format=dmy}}
| [[K. Pathmanabha]]&lt;br /&gt;[[Varatharajah Perumal]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Republican Front}}&quot; |
| [[United Republican Front]]&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ජනරජ පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய குடியரசு முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eksath Janaraja Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2023|format=dmy}}
| [[Patali Champika Ranawaka]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United National Freedom Front}}&quot; |
| United National Freedom Front&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ජාතික නිදහස් පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசிய சுதந்திர முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Eksath Jathika Nidahas Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United National Alliance}}&quot; |
| United National Alliance{{Efn|Formerly Muslim National Alliance.}}&lt;br /&gt;එක්සත් ජාතික සන්ධානය&lt;br/&gt;ஐக்கிய தேசிய கூட்டமைப்பு
| [[File:Election Symbol United National Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic Unity Alliance}}&quot; |
| [[Democratic Unity Alliance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக ஐக்கிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic Unity Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2004|format=dmy}}
| Z. A. Naseer Ahamed
|
| 
|  
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Democratic Voice}}&quot; |
| United Democratic Voice&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හඬ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய ஜனநாயகக் குரல்}}
| [[File:Election Symbol United Democratic Voice Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| [[Ranjan Ramanayake]]
|
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United People's Party}}&quot; |
| United People's Party&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් මහජන පක්‍ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol United People's Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Left Front}}&quot; |
| United Left Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් වාමාංශික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய இடது முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol United Left Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| [[Jayampathy Wickramaratne]]
| 
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Socialist Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[United Socialist Party (Sri Lanka)|United Socialist Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් සමාජවාදි පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய சோசலிச கட்சி}}
| [[File:Election Symbol United Socialist Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Peace Alliance}}&quot; |
| United Peace Alliance{{Efn|Formerly Muslim Liberation Front.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් සාම සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய சமாதான முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol United Peace Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Struggle Alliance}}&quot; |
| People's Struggle Alliance&lt;br /&gt;{{lang|si|ජන අරගල සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|மக்கள் போராட்டக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Jana Aragala Sandhanaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Servants Party}}&quot; |
| People's Servants Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ජනතා සේවක පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் சேவகர்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol People's Servant Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2015|format=dmy}}
| 
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Janasetha Peramuna}}&quot; |
| People's Welfare Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ජන සෙත පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனசெத பெரமுண}}
| [[File:Election Symbol Jana Setha Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Congress (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[National Congress (Sri Lanka)|National Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய காங்கிரஸ்}}
| [[File:Election Symbol National Congress Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| [[A. L. M. Athaullah]]
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National People's Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| National People's Party&lt;br /&gt;{{lang|si|ජාතික ජනතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசிய மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol National People's Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
| {{composition bar|1|8741|{{party color|National People's Party (Sri Lanka)}}}}
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Freedom Front}}&quot; |
| [[Jathika Nidahas Peramuna]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික නිදහස් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய சுதந்திர முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Freedom Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2008|format=dmy}}
| [[Wimal Weerawansa]]
|
| 
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Democratic Front}}&quot; |
| National Democratic Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| Aruna de Zoysa
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Development Front}}&quot; |
| National Development Front&lt;br /&gt;{{lang|si|ජාතික සංවර්ධන පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசிய அபிவிருத்தி முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Jathika Sanwardhana Peramuna Sri lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2000|format=dmy}}
| Dr. Sarath Bandaranayake
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|National Peace Front}}&quot; |
| National Peace Front&lt;br /&gt;{{lang|si|ජාතික සමගි පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசிய ஒற்றுமை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Unity Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil People's Alliance}}&quot; |
| [[Tamil People's Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|දෙමළ ජනතා සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழ் மக்கள் கூட்டணி }}
| [[File:Election Symbol Tamil Makkal Kuttani Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| [[C. V. Wigneswaran]]
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil Makkal Viduthalai Pulikal}}&quot; |
| [[Tamil Makkal Viduthalai Pulikal]]&lt;br/&gt;{{lang|si|තමිළ් මක්කල් විඩුදලෛප් පුළිකල්}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழ் மக்கள் விடுதலைப் புலிகள்}}
| [[File:Election Symbol Tamil Makkal Viduthalai Pulikal Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2004|format=dmy}}
| [[S. Chandrakanthan]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil Social Democratic Party}}&quot; |
| Tamil Social Democratic Party&lt;br /&gt;{{lang|si|දෙමළ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍ර පක්‍ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தமிழ் சமூக ஜனநாயக கட்சி}} 
| [[File:Election Symbol Social Democratic Party of Tamils Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Devana Parapura}}&quot; |
| The Second Generation&lt;br /&gt;{{lang|si|දෙවන පරපුර}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இரண்டாம் தலைமுறை}} 
| [[File:Election Symbol Devana Parapura Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
|
| Uvindu Wijeweera
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Patriotic People's Power}}&quot; |
| Patriotic People's Power&lt;br /&gt;{{lang|si|දේශප්‍රේමී ජනතා බලවේගය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேசபக்தி மக்கள் சக்தி}} 
| [[File:Election Symbol Deshapremi Jana Balawegaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Desha Vimukthi Janatha Pakshaya}}&quot; |
| [[Desha Vimukthi Janatha Pakshaya]]&lt;br /&gt;{{lang|si|දේශ විමුක්ති ජනතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தேச விமுக்தி ஜனதா பக்ஷய}}
| [[File:Election Symbol Desha Vimukthi Janatha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1988|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Tamil United Liberation Front}}&quot; |
| [[Tamil United Liberation Front]]{{Efn|Formerly Tamil United Front.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|ද්‍රවිඩ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|தமிழர் விடுதலைக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Tamil United Liberation Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1972|format=dmy}}
| [[V. Anandasangaree]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Democratic Marxist–Leninist Party}}&quot; |
| [[New Democratic Marxist–Leninist Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්වාදී ලෙනින්වාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய ஜனநாயக மார்க்சிஸ்ட் லெனினிஸ்ட் கட்சி }}
| [[File:Election Symbol New Democratic Marxist Leninist Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Lanka Freedom Party}}&quot; |
| [[New Lanka Freedom Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ලංකා නිදහස් පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய இலங்கை சுதந்திரக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol New Lanka Freedom Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2020|format=dmy}}
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Nava Sama Samaja Party}}&quot; |
| [[Nava Sama Samaja Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|නව සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|நவ சம சமாஜக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Nawa Sama Samaja Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1977|format=dmy}}
| [[Vikramabahu Karunaratne]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|New Sinhala Heritage}}&quot; |
| [[New Sinhala Heritage]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නව සිහළ උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|நவ சிஹல உறுமய}}
| [[File:Election Symbol New Sinhala Heritage Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2006|format=dmy}}
| Sarath Manamendra 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Freedom People's Front}}&quot; |
| [[Freedom People's Front]]&lt;br /&gt;{{lang|si|නිදහස් ජනතා පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சுதந்திர மக்கள் முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Freedom People's Front Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2022|format=dmy}}
| [[Nalaka Godahewa]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Pivithuru Hela Urumaya}}&quot; |
| Pivithuru Hela Urumaya&lt;br/&gt;{{lang|si|පිවිතුරු හෙළ උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|பிவிதுரு ஹெல உருமய}}
| [[File:Election Symbol Pivithuru Hela Urumaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| [[Udaya Gammanpila]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Frontline Socialist Party}}&quot; |
| [[Frontline Socialist Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|முன்னிலை சோசலிசக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Frontline Socialist Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2012|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Alliance (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[People's Alliance (Sri Lanka)|People's Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|பொது ஜன முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol People's Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1994|format=dmy}}
| 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic United National Front}}&quot; |
| [[Democratic United National Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக ஐக்கிய தேசிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic United National Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1990|format=dmy}}
| Ariyawansa Dissanayake 
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic People's Liberation Front}}|
| [[Democratic People's Liberation Front]]&lt;br/&gt; {{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கட்தலை மக்கள் விடுதலை முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic People's Liberation Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1988|format=dmy}}
| [[D. Siddarthan]] 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic National Alliance (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Democratic National Alliance (Sri Lanka)|Democratic National Alliance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|மக்களாட்சி தேசியக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol Democratic National Alliance Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2009|format=dmy}}
| 
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Democratic Party (Sri Lanka)|Democratic Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சனநாயகக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Democratic Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2013|format=dmy}}
| [[Sarath Fonseka]]
|
| 
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Democratic Left Front (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Democratic Left Front (Sri Lanka)|Democratic Left Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்களாட்சி இடதுசாரி முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Left &amp; Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1999|format=dmy}}
| [[Vasudeva Nanayakkara]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Mahajana Eksath Peramuna}}&quot; |
| [[Mahajana Eksath Peramuna]]&lt;br/&gt;{{lang|si|මහජන එක්සත් පෙරමුණ‍}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மகாஜன எக்சத் பெரமுன}}
| [[File:Election Symbol Mahajana Eksath Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1959|format=dmy}}
| [[Dinesh Gunawardena]]
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United National Front for Good Governance}}&quot; |
| [[United National Front for Good Governance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|යහපාලනය සඳහා වූ ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|நல்லாட்சிக்கான ஐக்கிய தேசிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol National Front for Good Govenance Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| Abdul Rahman
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Lanka Sama Samaja Party}}&quot; |
| [[Lanka Sama Samaja Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා සම සමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சமசமாஜக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Lanka Sama Samaja Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1935|format=dmy}}
| [[Tissa Vitharana]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{Party color|Liberal Democratic Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Liberal Democratic Party (Sri Lanka)|Liberal Democratic Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|லிபரல் சனநாயகக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Liberal Democratic Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1987|format=dmy}}
| Kamal Nissanka
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Sri Lanka Mahajana Pakshaya}}&quot; |
| [[Sri Lanka People's Party]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා මහජන පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஶ்ரீ லங்கா மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Mahajana Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{dts|1984|format=dmy}}
| [[Asanka Nawaratne]]
| 
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Sri Lanka}}&quot; |
| [[Communist Party of Sri Lanka]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை இனவாத கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Communist Party of Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1943|format=dmy}}
| [[D. E. W. Gunasekera]]
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Social Democratic Party of Sri Lanka}}&quot; |
| [[Social Democratic Party of Sri Lanka]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை சமூக ஜனநாயகக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Social Democratic Party of Sri Lanka.jpg|centre|75px]]
| {{Dts|2017|format=dmy}}
| Rohan Pallewatta
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Socialist Party of Sri Lanka}}&quot; |
| [[Socialist Party of Sri Lanka]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා සමාජවාදී පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை சோசலிஸ்ட் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Socialist Party of Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2006|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Samabima Party}}&quot; |
| Samabima Party&lt;br/&gt;{{lang|si|සමබිම පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சமபிம கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Samabima Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Socialist Equality Party (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Socialist Equality Party (Sri Lanka)|Socialist Equality Party]]{{Efn|Formerly Revolutionary Communist League.}}&lt;br /&gt;{{lang|si|සමාජවාදී සමානතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சோசலிச சமத்துவக் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Socialist Equality Party Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1968|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Sinhaladeepa Jathika Peramuna}}&quot; |
| Sinhaladeepa Jathika Peramuna&lt;br /&gt;{{lang|si|සිංහලදීප ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|சிங்களதீப தேசிய முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sinhaladeepa Jathika Peramuna Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Eelam Revolutionary Organisation of Students}}&quot; |
| [[Eelavar Democratic Front]]{{Efn|Political wing of [[Eelam Revolutionary Organisation of Students]].}}&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලවර් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழவர் ஜனநாயக முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Elavar Democratic Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1975|format=dmy}}
| [[Eliyathamby Ratnasabapathy]]&lt;br&gt;[[V. Balakumaran (Tamil activist)|V. Balakumaran]]&lt;br&gt;[[Shankar Rajee]]
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot; |
| [[United People's Freedom Alliance]]&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய மக்கள் சுதந்திரக் கூட்டணி}}
| [[File:Election Symbol United People's Freedom Alliance Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|2004|format=dmy}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Lanka People's Party}}&quot; |
| United Lanka People's Party&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා පොදුජන පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|எக்சத் லங்கா பொதுஜன பக்ஷய}}
| [[File:Election Symbol Eksath Lanka Podujana Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
| 
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|United Lanka Mahasabha}}&quot; |
| United Lanka Mahasabha&lt;br /&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා මහා සභාව}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய இலங்கை மகா சபை}}
| [[File:Election Symbol Eksath Lanka Maha Sabha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
| Nath Amarakone
|
|
| 
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Lanka People's Party}}&quot; |
| Lanka People's Party{{Efn|Formerly [[Sinhala Ravaya]].}}&lt;br /&gt;{{lang|si|ලංකා ජනතා පක්ෂය}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|இலங்கை மக்கள் கட்சி}}
| [[File:Election Symbol Lanka Janatha Pakshaya Sri Lanka.png|centre|75px]]
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Liberation Front (Sri Lanka)}}&quot; |
| [[Sri Lanka Progressive Front]]&lt;br /&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රගතිශීලී පෙරමුණ}}&lt;br /&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீலங்கா முற்போக்கு முன்னணி}}
| [[File:Election Symbol Sri Lanka Progressive Front Sri Lanka.png|centre|75px]]
| {{Dts|1996|format=dmy}}
| J. A. Peter Nelson Perera 
|
|
| 
|}

===Unregistered parties===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|-
!align=&quot;left&quot; colspan=&quot;2&quot; |Party
!Election Symbol
!Founded
!Current leader
!Alliance
|-
| bgcolor={{party color|Freedom People's Congress}}|
| [[Freedom People's Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|නිදහස ජනතා සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சுதந்திர மக்கள் காங்கிரஸ்}}
| {{N/A}}
| {{Dts|2022|format=dmy}}
| [[Dullas Alahapperuma]]
| [[Samagi Jana Balawegaya|SJB]]
|-
| bgcolor={{party color|Democratic National Front}}|
| Democratic National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக தேசிய முன்னணி}}
|
|
| [[Praba Ganesan]]
| [[Democratic National Alliance (Sri Lanka)|DNA]]
|-
| bgcolor={{party color|Jathika Hela Urumaya}}|
| [[Jathika Hela Urumaya]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික හෙළ උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜாதிக எல உறுமய}}
| 
| {{Dts|2004-02|format=dmy}}
| Ven.Omalpe Sobhitha Thero
| [[Samagi Jana Balawegaya|SJB]]
|-
| bgcolor={{party color|Our National Front}}|
| Our National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|අපේ ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|எமது தேசிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2009|format=dmy}}
| Upulangani Malagamuwa 
|
|-
| bgcolor={{party color|United Lanka National Front}}|
| United Lanka National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய இலங்கை தேசிய முன்னணி}}
|
|
|
|
|-
| bgcolor={{party color|Buddhist People's Front}}|
| Buddhist People's Front&lt;br/&gt;{{lang|si|බොදු ජන පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|பௌத்த மக்கள் முன்னணி}}
| 
| 
| 
|
|-
| bgcolor={{party color|Ceylon Communist Party (Maoist)}}|
| [[Ceylon Communist Party (Maoist)]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை கம்யூனிஸ்ட் கட்சி (மாவோயிஸ்ட்)}}
|
| align=left|{{Dts|1964|format=dmy}}
| 
|   
|-
| bgcolor={{party color|Ceylon Democratic Unity Alliance}}|
| [[Ceylon Democratic Unity Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை ஜனநாயக ஐக்கிய கூட்டணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2002|format=dmy}}
| T. V. Chennan
|  
|-
| bgcolor={{party color|Democratic People's Congress}}|
| Democratic People's Congress&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஜனநாயக மக்கள் காங்கிரஸ்}}
| 
| 
| [[Praba Ganesan]]
| align=left|DTNF
|-
| bgcolor={{party color|Eelam National Democratic Liberation Front}}|
| [[Eelam National Democratic Liberation Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊළාම් ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழ தேசிய ஜனநாய விடுதலை முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|1987|format=dmy}}
| 
|   
|-
| bgcolor={{party color|Muslim Tamil National Alliance}}|
| Muslim Tamil National Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|මුස්ලිම් දෙමළ ජාතික සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|si|முஸ்லிம் தமிழ் தேசிய கூட்டமைப்பு}}
|
|
| [[Azath Salley]]
|
|-
| bgcolor={{party color|People's Freedom Front}}|
| [[People's Freedom Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ජනතා නිදහස් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் சுதந்திர முன்னணி}}
|
| align=left|{{Dts|1991|format=dmy}}
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|People's Liberation Solidarity Front}}|
| People's Liberation Solidarity Front&lt;br/&gt;{{lang|si|මහජන විමුක්ති සහයෝගිතා පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் விடுதலை ஒற்றுமை முன்னணி}}
|
| align=left|{{Dts|1997|format=dmy}}
| Kamal Karunadasa
|  
|-
| bgcolor={{party color|People's Tamil Congress}}|
| [[People's Tamil Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|මහජන දෙමළ කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மக்கள் தமிழ் காங்கிரஸ்}}
|
| 
| L. P. Shanmuganathan
|
|-
| bgcolor={{party color|Revolutionary Workers Party (Sri Lanka)}}|
| [[Revolutionary Workers Party (Sri Lanka)|Revolutionary Workers Party]]{{Efn|Formerly Revolutionary Samasamaja Party.}}&lt;br/&gt;{{lang|si|විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புரட்சிகர தொழிலாளர் கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1968|format=dmy}}
| 
|   
|-
| bgcolor={{party color|United Citizens’ Front}}|
| United Citizens’ Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් පුරවැසි පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய குடிமக்கள் முன்னணி}}
| 
| 
| [[Tissa Attanayake]]
|  
|-
| bgcolor={{party color|United National Alternative Front}}|
| United National Alternative Front&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ජාතික විකල්ප පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசிய மாற்று முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2000|format=dmy}}
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|Upcountry National Front}}|
| [[Upcountry National Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|කඳුරට ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|மலையக தேசிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2000|format=dmy}}
| Rishi Senthil Raj
| 
|-
| bgcolor={{party color|Green Party of Sri Lanka}}|
| Green Party of Sri Lanka&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා හරිත පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை பசுமைக் கட்சி}}
| 
|
| 
|    
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka National Force}}|
| Sri Lanka National Force{{Efn|Formerly Patriotic National Front.}}&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා ජාතික බලය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீ லங்கா தேசிய சக்தி}}
| 
| 
| 
|     
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Vanguard Party}}|
| Sri Lanka Vanguard Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා පෙරටුගාමී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta| இலங்கை முன்னிலை கட்சி}}
| 
| 
|
|
|-
| bgcolor={{party color|Progressive Tamil Party}}|
| Progressive Tamil Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ප්‍රගතිශීලී දෙමළ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|முற்போக்குத்த தமிழர் கச்சி}}
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Vijaya Dharani National Council}}|
| Vijaya Dharani National Council&lt;br/&gt;{{lang|si|විජය ධරණි ජාතික සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|விஜய தரணி தேசிய கவுன்சில்}}
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|Eelam People's Revolutionary Liberation Front}}|
| [[Eelam People's Revolutionary Liberation Front]](Suresh Wing)&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழ மக்கள் புரட்சிகர விடுதலை முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2000|format=dmy}}
| [[Suresh Premachandran]]
| 
|-
| bgcolor={{party color|Ealam Tamil Self Rule Party}}|
| Ealam Tamil Self Rule Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ඊලාම් තමිලර් සුයාට්ච්චි කච්චි}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஈழத் தமிழர் சுயாட்சிக் கட்சி}}
| 
| 
| [[Ananthi Sasitharan]]
|
|-
| bgcolor={{party color|Tamil National Party}}|
| Tamil National Party&lt;br/&gt;{{lang|si|දෙමළ ජාතික පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தமிழரசுக் கட்சி}}
|
|
| [[M. K. Shivajilingam]]&lt;br/&gt;[[N. Srikantha]]
|
|-
| bgcolor={{party color|Democratic Tamil National Front}}|
| [[Democratic Tamil National Front]]&lt;br/&gt;ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දෙමළ ජාතික පෙරමුණ&lt;br/&gt;மக்களாட்சி தமிழ்த் தேசிய முன்னணி  
| 
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2016|05|04|format=dmy}}
| [[V. Anandasangaree]]
| 
|-
| bgcolor={{party color|Muslim National Alliance}}|
| Muslim National Alliance&lt;br /&gt;මුස්ලිම් ජාතික සන්ධානය&lt;br/&gt;முஸ்லிம் தேசிய கூட்டமைப்பு
| 
|
| 
|
|}

==අතීත==
===සන්ධාන===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|Alliance
! Political position
! Ideology
! Founded
! Dissolved
! Notes

|-
| style=&quot;background:{{party color|Left Liberation Front}};&quot;| 
| [[වාමාංශික විමුක්ති පෙරමුණ]]{{Efn|කලින් නව වාමාංශික පෙරමුණ, වාමාංශික පෙරමුණ.}}&lt;br/&gt;Left Liberation Front&lt;br/&gt;இடது விடுதலை முன்னணி
| වාමාංශික
| [[කොමියුනිස්ට්වාදය]]&lt;br&gt;[[ට්‍රොට්ස්කිවාදය]]
| align=center|{{Dts|1998|format=dmy}}
| 
| 
|-
| style=&quot;background:{{party color|United Front (Ceylon)}};&quot;| 
| [[සමගි පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;United Front&lt;br/&gt;ஐக்கிய முன்னணி
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[Big tent]]
| align=center|{{Dts|1968|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|1977|format=dmy}}
| 
|-
| style=&quot;background:{{party color|People's Alliance (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;People's Alliance&lt;br/&gt;மக்கள் கூட்டணி
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[Big tent]]
| align=center|{{Dts|1994|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2004|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]ට එක්විය.
|-
| style=&quot;background:{{party color|National Unity Alliance}};&quot; |
| [[ජාතික සමගි සන්ධානය]]&lt;br/&gt;National Unity Alliance&lt;br /&gt;தேசிய ஐக்கியக் கூட்டமைப்பு
| කේන්ද්‍රවාදය
| [[මුස්ලිම් ජාතිකවාදය]]
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|1999|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2010|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]]ට එක්විය.
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil National Liberation Alliance}};&quot; |
| [[දෙමළ ජාතික විමුක්ති සන්ධානය]]&lt;br/&gt;Tamil National Liberation Alliance&lt;br/&gt;தமிழ் தனிநாடு விடுதலை கூட்டணி
|
| [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජාතිකවාදය|දෙමළ ජාතිකවාදය]]
| align=center|{{Dts|2010-02-22|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2011-06-25|format=dmy}}
|සාමාජිකයින් දෙමළ ජාතික සන්ධානයට එක්විය.
|-
| style=&quot;background:{{party color|Democratic National Alliance (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය]]&lt;br/&gt;Democratic National Alliance&lt;br/&gt;ஜனநாயகக் கட்சி
| 
| [[Big tent]]
| align=center|{{Dts|2009-11-22|format=dmy}}
|
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|United National Front (Sri Lanka)}};&quot;|
| [[එක්සත් ජාතික පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]]&lt;br/&gt;United National Front&lt;br/&gt;ஐக்கிய தேசிய முன்னணி
| දක්ෂිණාංශික
| [[ගතානුගතිකවාදය]]
| align=center|{{Dts|2001-10-21|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2020|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[සමගි ජන බලවේගය]] හා එක් විය
|-
| style=&quot;background:{{party color|United People's Freedom Alliance}};&quot;|
| [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]&lt;br/&gt;United People's Freedom Alliance&lt;br/&gt;ஐக்கிய மக்கள் சுதந்திரக் கூட்டணி
| මධ්‍ය වාමාංශික
| [[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය | සිංහල ජාතිකවාදය]]
| align=center|{{Dts|2004-01-20|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2019-12-9|format=dmy}}
| බොහෝ සාමාජිකයින් [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය]] හා එක් විය.
|-
| bgcolor={{party color|Joint Opposition (Sri Lanka)}}|
| [[ඒකාබද්ධ විපක්ෂය]]&lt;br/&gt;Joint Opposition&lt;br/&gt;கூட்டு எதிர்ப்பு
| මධ්‍ය දක්ෂිණාංශික
| [[දක්ෂිණාංශික ජනතාවාදය]]&lt;br&gt;[[සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය]]&lt;br&gt;[[සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදය | සිංහල ජාතිකවාදය]]&lt;br&gt;[[ෆෙඩරල්වාදය]]ට විරුද්ධ වීම&lt;br /&gt;[[අධිරාජ්‍ය විරෝධී]]
| align=center|{{Dts|2015|format=dmy}}
| align=center|{{Dts|2018|format=dmy}}
| Most members joined the SLPFA
|-
| bgcolor={{party color|Socialist Alliance (Sri Lanka)}}|
| [[Socialist Alliance (Sri Lanka)|Socialist Alliance]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සමාජවාදී සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சோசலிஸ்ட் கூட்டணி}}
| [[Left-wing]] to [[far-left]]
| [[Socialism]]&lt;br&gt;[[Communism]]
| align=center|{{Start date|2006|df=y}}
| align=center|{{Start date|2021|df=y}}
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|Sri Lanka People's Freedom Alliance}};&quot;|
| [[Sri Lanka People's Freedom Alliance]] &lt;br/&gt; {{lang|si|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පොදුජන සන්ධානය}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|ஶ்ரீ லங்கா பொதுஜன சுதந்திர கூட்டமைப்பு}}
| [[Big tent]]
| [[Social democracy]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://businesstoday.lk/cover_page.php?article=8884|title=BUSINESS TODAY -I Believe in the SLFP|website=businesstoday.lk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://www.sundaytimes.lk/100627/Columns/eco.html |title = Re-nationalizing: New economic policy}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Sinhalese Buddhist nationalism|Sinhalese nationalism]]&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Perera|first1=Jehan|title=Prevent Vicious Cycle From Re-Emerging After Election|url=http://www.peace-srilanka.org/media-centre/political-commentary/item/518-prevent-vicious-cycle-from-re-emerging-after-election-jehan-perera|website=peace-srilanka.org|publisher=The National Peace Council of Sri Lanka|accessdate=30 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Anti-[[federalism]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Politics of Demonizing Federalism and Depicting It as Separatism|url=http://www.dailymirror.lk/opinion/The-Politics-of-Demonizing-Federalism-and-Depicting-It-as-Separatism/172-162818/|publisher=Daily Mirror|accessdate=31 October 2019|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Anti-imperialism]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Paradox of Pohottuwa's anti-Americanism with US soft diplomacy in Lankan politics|url=http://www.sundaytimes.lk/190825/sunday-times-2/paradox-of-pohottuwas-anti-americanism-with-us-soft-diplomacy-in-lankan-politics-365030.html/|publisher= The Sunday Times|accessdate=31 October 2019|location=Colombo, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Pro-[[Rajapaksa family|Rajapaksa politics]]
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2019|10|31|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2022|04|05|format=dmy}}
| Many members joined the opposition
|-
| style=&quot;background:{{party color|Freedom People's Alliance}};&quot;|
| [[Freedom People's Alliance]] &lt;br/&gt; {{lang|si|නිදහස් ජනතා සන්ධානය}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|சுதந்திர மக்கள் கூட்டணி}}
| [[Centre-left]] to [[far-left]]
| [[Social democracy]]&lt;br&gt;[[Sinhalese Buddhist nationalism|Sinhalese nationalism]]&lt;br&gt;Anti-[[Rajapaksa family|Rajapaksa politics]]
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2023|01|11|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot;|{{Dts|2024|format=dmy}}
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil People's National Alliance}};&quot;|
| [[Tamil People's National Alliance]] &lt;br/&gt; {{lang|si|දෙමළ ජනතා ජාතික සන්ධානය}} &lt;br/&gt; {{lang|ta|தமிழ் மக்கள் தேசிய கூட்டணி}}
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2020|02|09|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2024|format=dmy}}
|
|-
| style=&quot;background:{{party color|Tamil National Alliance}};&quot;|
| [[Tamil National Alliance]] &lt;br /&gt; {{lang|si|දෙමළ ජාතික සන්ධානය}} &lt;br /&gt; {{lang|ta|தமிழ்த் தேசியக் கூட்டமைப்பு}}
| [[Centre-left]]
| [[Tamil nationalism]]&lt;br&gt;[[Federalism]]
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2001-10-20|format=dmy}}
| align=&quot;center&quot; |{{Dts|2024|format=dmy}}
|Most members joined the DTNA
|}

===Parties===
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2|Party
! Symbol
! Founded
! Dissolved
! leader
! Notes
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Islamic United Front}}|
| [[All Ceylon Islamic United Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සමස්ත ලංකා ඉස්ලාමීය එක්සත් පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை இஸ்லாமிய ஐக்கிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|1960|format=dmy}}
| 
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|All Ceylon Malay Political Union}}|
| [[All Ceylon Malay Political Union]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සමස්ත ලංකා මැලේ දේශපාලන සංගමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அகில இலங்கை மலாய் அரசியல் ஒன்றியம்}}
|
| align=left|{{Dts|1944|format=dmy}}
| 
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|Aziz Democratic Workers Congress}}|
| [[Aziz Democratic Workers Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|අසීස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කම්කරු කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|அஜீஸ் ஜனநாயக தொழிலாளர் காங்கிரஸ்}}
| 
|
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|Bolshevik Samasamaja Party}}|
| [[Bolshevik Samasamaja Party]]{{Efn|Formerly [[Bolshevik-Leninist Party of India, Ceylon and Burma]].}}&lt;br/&gt;{{lang|si|බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|போல்ஷிவிக் சமசமாஜ கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1948|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|1950|format=dmy}}
| 
| Absorbed into the [[Lanka Sama Samaja Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Buddhist Republican Party}}|
| [[Buddhist Republican Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|බෞද්ධ ජනරජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புத்த குடியரசு கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1952|format=dmy}}
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|Ceylon National Congress}}|
| [[Ceylon National Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා ජාතික කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை தேசிய காங்கிரஸ்}}
| 
| align=left|{{Dts|1919-12-11|format=dmy}}
| 
| 
|
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Democratic Party}}|
| [[Lanka Democratic Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சனநாயகக் கட்சி}}
| 
| 
| 
| 
| Absorbed into the [[Sri Lanka Freedom Socialist Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Mahajana Sabha}}|
| [[Lanka Mahajana Sabha]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා මහජන සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|லங்கா மகாஜன சபை}}
| 
| align=left|{{Dts|1919|format=dmy}}
| 
|
| 
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Sama Samaja Party (Alternative Group)}}|
| [[Lanka Sama Samaja Party (Alternative Group)]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (විකල්ප කණ්ඩායම)}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|லங்கா சமசமாஜ கட்சி (மாற்றுக் குழு)}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Lanka Sama Samaja Party (Revolutionary)}}|
| [[Lanka Sama Samaja Party (Revolutionary)]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (විප්ලවවාදී)}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|லங்கா சமசமாஜ கட்சி (புரட்சிகர)}}
| 
| align=left|{{Dts|1964|format=dmy}}
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Muslim United Liberation Front}}|
| Muslim United Liberation Front&lt;br/&gt;{{lang|si|මුස්ලිම් එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|முஸ்லிம் ஐக்கிய விடுதலை முன்னணி}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|National Alliance}}|
| National Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசியக் கூட்டணி}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|National Democratic Movement}}|
| National Democratic Movement&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக இயக்கம்}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|National Democratic Party}}|
| National Democratic Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக கட்சி}}
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor={{party color|National Democratic People's Alliance}}|
| National Democratic People's Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய ஜனநாயக மக்கள் கூட்டமைப்பு}}
| 
| align=left|{{Dts|2008-02-04|format=dmy}}
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|National Liberation Front (Ceylon)}}|
| [[National Liberation Front (Ceylon)|National Liberation Front]]&lt;br&gt;{{lang|si|ජාතික විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தேசிய விடுதலை முன்னணி}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|New Democratic Party}}|
| New Democratic Party&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய ஜனநாயகக் கட்சி}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|New National Front}}|
| New National Front&lt;br/&gt;{{lang|si|නව ජාතික පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|புதிய தேசிய முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|2011|format=dmy}}
|
|
| 
|-
| bgcolor={{party color|People's Front of Liberation Tigers}}|
| [[People's Front of Liberation Tigers]]&lt;br/&gt;{{lang|si|විඩුතලෛප් පුලිකල් මක්කල් මුන්නනි}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|விடுதலைப் புலிகள் மக்கள் முன்னணி}}
| 
| align=left|{{Dts|1989|format=dmy}}
|
|
|  
|-
| bgcolor={{party color|Sinhala Heritage}}|
| Sinhala Heritage&lt;br/&gt;{{lang|si|සිංහල උරුමය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சிங்கள உறுமய}}
| 
|
|
|
| Absorbed into the [[Jathika Hela Urumaya]]
|-
| bgcolor={{party color|Sinhala Maha Sabha}}|
| [[Sinhala Maha Sabha]]&lt;br/&gt;{{lang|si|සිංහල මහා සභාව}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|சிங்கள மகா சபை}}
|
| align=left|{{Dts|1936|format=dmy}}
| 
| 
| Absorbed into the [[United National Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Freedom Socialist Party}}|
| [[Sri Lanka Freedom Socialist Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා නිදහස් සමාජවාදී පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்ரீலங்கா சுதந்திர சோசலிச கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1964|format=dmy}}
| 
| 
| Absorbed into the [[United National Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka National Congress}}|
| Sri Lanka National Congress&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා ජාතික කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை தேசிய காங்கிரஸ்}}
| 
| align=left|{{Dts|2009|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|2011|format=dmy}}
|
| Absorbed into the [[Sri Lanka Freedom Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Sri Lanka Sama Samaja Party}}|
| [[Sri Lanka Sama Samaja Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|ශ්‍රී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|இலங்கை சம சமாஜ கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1982|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|1983|format=dmy}}
| 
| Absorbed into the [[Sri Lanka Freedom Party]]
|-
| bgcolor={{party color|Swaraj Party}}|
| Swaraj Party&lt;br/&gt;{{lang|si|ස්වරාජ් පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஸ்வராஜ் கட்சி}}
|
|
|
|
|
|-
| bgcolor={{party color|United Lanka Congress}}|
| [[United Lanka Congress]]&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ලංකා කොංග්‍රසය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய லங்கா காங்கிரஸ்}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|United Muslim People's Alliance}}|
| United Muslim People's Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් මුස්ලිම් ජනතා සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய முஸ்லிம் மக்கள் கூட்டமைப்பு}}
| 
| 
| 
| 
|  
|-
| bgcolor={{party color|United National Alliance}}|
| United National Alliance&lt;br/&gt;{{lang|si|එක්සත් ජාතික සන්ධානය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|ஐக்கிய தேசியக் கூட்டமைப்பு}}
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| bgcolor={{party color|Viplavakari Lanka Sama Samaja Party}}|
| [[Viplavakari Lanka Sama Samaja Party]]&lt;br/&gt;{{lang|si|විප්ලවකාරි ලංකා සමසමාජ පක්ෂය}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|விப்லவகாரி லங்கா சம சமாஜ கட்சி}}
| 
| align=left|{{Dts|1950|format=dmy}}
| align=left|{{Dts|1959|format=dmy}}
| 
| Absorbed into the [[Mahajana Eksath Peramuna]]
|-
| bgcolor={{party color|Workers' Liberation Front}}|
| [[Workers' Liberation Front]]&lt;br/&gt;{{lang|si|කම්කරු විමුක්ති පෙරමුණ}}&lt;br/&gt;{{lang|ta|தொழிலாளர் விடுதலை முன்னணி}}
| 
| 
| 
| 
|
|}

==පක්ෂ==
&lt;!--:''The general rule on naming applies. That means: the parties are named in the English translation and the original native name is placed on the first line of the article unless the native form is more commonly used in English than the English form. Rationale and specifics: See: [[Wikipedia:Naming conventions (use English)]]''.--&gt;

===පාර්ලිමේන්තු පක්ෂ===
*[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]
**[[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] 
**[[ශ්‍රී ලංකා මහජන පක්ෂය]] 
**[[මුස්ලිම් ජාතික එක්සත් පෙරමුණ]]
**[[මහජන එක්සත් පෙරමුණ]] 
**[[දේශවිමුක්ති ජනතා පක්ෂය]]
**[[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]]
**[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ]]
**[[ලංකා සම සමාජ පක්ෂය]] 
*එක්සත් ජාතික පෙරමුණ
**[[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] 
**[[බස්නාහිර ජනතා පෙරමුණ]]
**[[ලංකා කම්කරු කොන්ග්‍රසය]]
**[[ජාතික හෙළ උරුමය]] 
**[[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොන්ග්‍රසය]]
*[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
*[[දෙමළ ජාතික සන්ධානය]] 
**[[සමස්ත ලංකා දෙමළ කොන්ග්‍රසය]]
**[[ඊලාම් ජනතා විප්ලවවාදී විමුක්ති පෙරමුණ]] (සුරේෂ්)
**[[දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති සංවිධානය]]
**[[දෙමළ එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ]] (පූර්වයෙහි ෆෙඩරල් පක්ෂය)
*[[කඳුරට ජනතා පෙරමුණ]]
*[[ඊලාම් ජනතා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය]]

===අනෙකුත් පක්ෂ===
*[[ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ]]
*[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය]]
*[[බහුජන නිදහස් පෙරමුණ]] 
*[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]
*[[එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය]]
*[[නව වාමාංශීක පෙරමුණ]]
**[[ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාමාංශීක පෙරමුණ]]
**[[ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය (ශ්‍රී ලංකාව)|ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යාපාරය]]
**[[නව සමසමාජ පක්ෂය]] 
**[[නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ ලිබරල් පක්ෂය]]
*[[විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය (ශ්‍රී ලංකාව)|විප්ලවවාදී කම්කරු පක්ෂය]]
*[[ශ්‍රී ලංකා කම්කරු පක්ෂය]]
*[[සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය]]

==සටහන්==
{{Notelist|30em}}

==මූලාශ්‍ර==
* {{cite web|url=http://www.slelections.gov.lk/pp.html |title=Political parties |publisher=Department of Elections, Sri Lanka |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120805182845/http://www.slelections.gov.lk/pp.html |archive-date=2012-08-05 }} 
* {{cite web|url=http://www.broadleft.org/lk.htm|title=Sri Lanka|date=22 June 2004|publisher=Leftist Parties of the World|access-date=11 March 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001203344/http://www.broadleft.org/lk.htm|archive-date=1 October 2011|url-status=dead}}
* {{cite web|url=http://www.jpp.co.jp/lanka/gov/govr/govre/gov03e.htm|title=The List of Political Party/Group in Sri Lanka (1945-2004)|publisher=Sri Lanka Statistics}}
{{Reflist}}
==ආශ්‍රිත==

*http://www.broadleft.org/lk.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001203344/http://www.broadleft.org/lk.htm |date=2011-10-01 }}

{{ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ}}

[[ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව|ශ්‍රී ලංකාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ| ]]</text>
      <sha1>fwpx779uf8jp7ymjcfx7lije9uuss1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6999</id>
    <revision>
      <id>802860</id>
      <parentid>802673</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>802860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83815" sha1="rmmxsqlk18ofb2vltb0zff38qiuok2c" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|150px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.


ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය. 

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>rmmxsqlk18ofb2vltb0zff38qiuok2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802861</id>
      <parentid>802860</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව */</comment>
      <origin>802861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85023" sha1="nepems1gb60eppe6alukqjwhmaqz2se" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.


ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය. 

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>nepems1gb60eppe6alukqjwhmaqz2se</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802862</id>
      <parentid>802861</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* ධර්ම ප්‍රචාරය */</comment>
      <origin>802862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87133" sha1="pulf8l590waoi1sg9n2oar9ij8lp6tr" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>pulf8l590waoi1sg9n2oar9ij8lp6tr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802863</id>
      <parentid>802862</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය */</comment>
      <origin>802863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89259" sha1="7py3yqc65xkjcoscy1h8976meann3t0" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>7py3yqc65xkjcoscy1h8976meann3t0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802864</id>
      <parentid>802863</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල */</comment>
      <origin>802864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90372" sha1="ptfraph3n7cpz1e2sfb9h18fjels5ke" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== [[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල]] ==

'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>ptfraph3n7cpz1e2sfb9h18fjels5ke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802865</id>
      <parentid>802864</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල */</comment>
      <origin>802865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90445" sha1="jc26xtij9n0fkqnnupekspbusaft3p8" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{Main:මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>jc26xtij9n0fkqnnupekspbusaft3p8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802866</id>
      <parentid>802865</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල */</comment>
      <origin>802866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90459" sha1="deyb8v96rzqnbyn8r9hy00vb6qtuxak" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>deyb8v96rzqnbyn8r9hy00vb6qtuxak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802867</id>
      <parentid>802866</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල */</comment>
      <origin>802867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90462" sha1="byqmarqxef5q9orwjqbkg6s2botvg9z" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර අවධානයට ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>byqmarqxef5q9orwjqbkg6s2botvg9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802868</id>
      <parentid>802867</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* අමතර ලිපි */</comment>
      <origin>802868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90654" sha1="g9fp7bxpsht6pvlui5qfri0oczchn2c" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර ලිපි ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
* [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
* [[විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>g9fp7bxpsht6pvlui5qfri0oczchn2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802869</id>
      <parentid>802868</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය */</comment>
      <origin>802869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91038" sha1="67l1eaajrz7m9pt6bdzph4q0uqhw5tv" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

[[File:Goutam Bouddha at Bandaranaike International Airport.jpg|thumb|250px|කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළෙහි මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය විසින් තැන්පත් කර ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ]]

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර ලිපි ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
* [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
* [[විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>67l1eaajrz7m9pt6bdzph4q0uqhw5tv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802870</id>
      <parentid>802869</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය */</comment>
      <origin>802870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91032" sha1="3rocq46wczw64tm845n825fjwtpy7cc" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි. මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

[[File:Goutam Bouddha at Bandaranaike International Airport.jpg|thumb|250px|කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළෙහි මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය විසින් තැන්පත් කර ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ]]

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර ලිපි ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
* [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
* [[විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>3rocq46wczw64tm845n825fjwtpy7cc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802872</id>
      <parentid>802870</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>802872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91280" sha1="hthivuwlu1zz9pw15eimmn8kisbsqrp" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි.ජනප්‍රිය වශයෙන් '''අසපු සංචිතය''' ලෙස ප්‍රචලිත මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] මේ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුසසුන]] තුළ දීම අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

[[File:Goutam Bouddha at Bandaranaike International Airport.jpg|thumb|250px|කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළෙහි මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය විසින් තැන්පත් කර ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ]]

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර ලිපි ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
* [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
* [[විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>hthivuwlu1zz9pw15eimmn8kisbsqrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802873</id>
      <parentid>802872</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>802873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91286" sha1="frack6y23wa2xptnpjcukdstn9eoovz" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංවිධානය
| name =&lt;big&gt; මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/big&gt;
| native_name = '''අමරපුර ‍ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව'''
| image = [[ගොනුව:Mahamevnawalogo-800x590.png|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ලාංඡනය]]
&lt;br&gt; [[ගොනුව:Mahamevnawa-Flag-800x534.png|350px|thumb|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල ධජය]]
| size = 200px
| caption         = 
| abbreviation    = මහමෙව්නාව 
| motto = ගෞතම බුදුසසුන තුළ සනාතන රැකවරණය ලබමු
| type = සෙනසුන් සංවිධානයකි
| purpose = පිරිසිදු ථේරවාද ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොව පුරා ප්‍රචාරය සහ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව
| headquarters = [[පොල්ගහවෙල]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| location =දේශිය ශාඛා 80+ &lt;br&gt;විදේශීය ශාඛා 50+ &lt;br&gt;සමස්ත ශාඛා 130+
| region_served = ලොව පුරා
| membership = බොදු මඟෙහි හැසිරෙන්නන්
| leader_title = නිර්මාතෘ
| leader_name = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title2 = ප්‍රධාන අනුශාසක 
| leader_name2 =  [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| leader_title3 = මහෝපාධ්‍යාය 
| leader_name3 = ●අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ නිකායේ මහානායක ස්ථවිර&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;[[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමි]]&lt;br&gt;(2004 - 2022)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;↳&lt;small&gt;දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි&lt;br&gt;(2024 සිට)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
●හිනිදුම නන්ද නාහිමි&lt;br&gt;&lt;small&gt; (2022 සිට)&lt;/small&gt;
| leader_title4 =  නිකාය
| leader_name4 = [[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකාය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]]
| formation = 1999 අගෝස්තු 14
| website = සිංහල-{{URL|https://www.mahamevnawa.lk/}}&lt;br&gt;
ඉංග්‍රීසි-{{URL|https://www.mahamevnawa.org/}}&lt;br&gt;
හින්දි-{{URL|https://www.buddharashmi.in/}}&lt;br&gt;
දමිළ-{{URL|https://www.tamilbuddhist.com/}}
}}

'''මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය''' යනු [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ]] ඉගැන්වීම් ඇසුරින් ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ළඟා කර ගැනීමේ අරමුණින් [[ථේරවාදය|ථේරවාද]] බුදුදහම පදනම් කරගෙන පිහිටුවන ලද බෞද්ධ සෙනසුන් සංවිධානයකි.ජනප්‍රිය වශයෙන් '''අසපු සංචිතය''' ලෙස ප්‍රචලිත මෙම සංවිධානයේ මූලික අරමුණ වන්නේ බුදුදහමේ පරමාර්ථය වන [[නිවන|චතුරාර්ය සත්‍යය]] මේ [[ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ|ගෞතම බුදුසසුන]] තුළ දීම අවබෝධ කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධර්ම අධ්‍යාපනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආධ්‍යාත්මික මඟපෙන්වීම ලබාදීමයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය - මහමෙව්නාව බොදු සෙනසුනෙහි]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ අරමුණ]&lt;/ref&gt;

මෙම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාව සහ විදේශ රටවල පිහිටි අසපු ශාඛා 130කට ආසන්න සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වන අතර, වනාන්තරගත, ග්‍රාමීය, අර්ධ නාගරික සහ නාගරික පරිසරයන් නියෝජනය වන පරිදි එම ආරාම පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුව]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt; මීට අමතරව විශාල ස්ථූප කේන්ද්‍ර කරගත් මහා විහාර සම්ප්‍රදායේ විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ථේරවාද බෞද්ධ ධර්මායතන ලෙස සැලකෙන මෙම සංවිධානයේ ප්‍රධාන මූලස්ථානය සහ ආරම්භක ආරාමය වන්නේ [[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]යි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/polgahawela/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය – පොල්ගහවෙල]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සහ මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන අනුශාසක ධුරය දරන්නේ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ]] වන අතර, උන්වහන්සේ &quot;පින්වත් ලොකු ස්වාමීන් වහන්සේ&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ද ප්‍රචලිතව සිටී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/ මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ]&lt;/ref&gt; උන්වහන්සේගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් ත්‍රිපිටක ධර්මය, විනය සහ භාවනා පුහුණුව ලබන අතර එසේ එකම ආචාර්යවරයෙකු යටතේ වැඩිම ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්‍රමාණයක් පරිපාලනය වන ලෝකයේ එකම බෞද්ධ ධර්මායතනය වන්නේ ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය යි.&lt;ref&gt;[https://buddhameditationdc.org/wp-content/uploads/2026/01/Program-Evaluation-Survey-Full-Results-Program-Information-Buddha-Meditation-Center-of-Greater-Washington-DC-1-3.pdf Our Story – Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Maligawa-front1.jpg|thumb|300px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &quot;සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&quot; නම් විහාර මන්දිරය]]

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පුහුණුව සහ උපසම්පදා විනය කර්මය සඳහා මාතර අපරැක්ක ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] නමින් ඉන්දියාවේ නාලන්දා මහා විහාරය සහ අනුරාධපුර මහා විහාර සම්ප්‍රදාය ආදර්ශයට ගෙන සැලසුම් කර ඇති වනාන්තරගත භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/mathara/ මහමෙව්නාව මහා විහාරය – මාතර]&lt;/ref&gt; ඉන්දීය ශිෂ්‍ය භික්ෂූන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමඟ ඉන්දියාවේ නාග්පූර් ප්‍රදේශයේ ද මේ හා සමාන භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ආරම්භ කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches – India]&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාවේ මහමෙව්නාව ආරාම, සැලසුම් සහගතව හා ඒකාකාර ගෘහනිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සංවර්ධනය කරන ලද භාවනා ආරාම සංකීර්ණ ලෙස ද ප්‍රචලිතය.

කළුතර ප්‍රදේශයේ ගිලන් භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා විශේෂයෙන් ඉදිකරන ලද ගිලන් භික්ෂු රෝහල් සංකීර්ණයක් ද මෙම සංවිධානය සතුව පවතී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/gilan-bhikshu-rohala/ මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල]&lt;/ref&gt; ඊට අමතරව ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]] නමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සෘජු පරිපාලනයෙන් වෙන් වූ නමුත් උන්වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන විද්‍යුත් මාධ්‍ය ජාලයක් සහ ''මහාමේඝ ප්‍රකාශන'' නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shraddha.lk/dhamma-resources/ ධර්ම සම්පත් සහ මහමෙව්නාව අන්තර්ජාල සේවාවන්]&lt;/ref&gt; මෙම ආයතන මඟින් සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ වෙනත් භාෂා රැසකින් ථේරවාද බුදුදහම ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා පොත්, රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය භාවිතා කරයි.

මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අනුශාසකත්වය යටතේ ''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල'' නමින් බෞද්ධ පාසල් ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ. සංවිධානයට අනුබද්ධ බැතිමතුන් ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු විවිධ රටවල විසිරී සිටින අතර, විදේශ රටවල ද බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ ධර්ම මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම මඟින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද සිය ක්‍රියාකාරකම් ව්‍යාප්ත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/ Worldwide Mahamevnawa Branches]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව==
මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන්නේ මහමෙව්නාව සංඝ සභාව විසිනි.එය අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය යටතේ පවතින, එහෙත් අභ්‍යන්තර පරිපාලන කටයුතු ස්වාධීනව සිදුකරන සංඝ සභාවකි. මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘ [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් 2006 වර්ෂයේදී අසපු සංචිතයේ පරිපාලන කටයුතු තමන්ගෙන් වෙන් කර සංඝ සභාව වෙත පැවරීමේ අරමුණින් මෙම සංඝ සභාව පිහිටුවන ලදී. ඒ සඳහා අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ කාරක සංඝ සභාවේ අනුමැතිය හිමි වූ අතර, මහමෙව්නාව සංඝයා සඳහා වෙනම උපසම්පදා විනය කර්මය පැවැත්වීමේ අවසරය ද ලබා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා දහසකට ආසන්න පිරිසක් මෙම සංඝ සභාවේ සාමාජිකත්වය දරන අතර, එහි රැස්වීම් පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේදී පැවැත්වේ. සංඝ සභාවේ සභාපති, උපසභාපති, මහාලේඛකාධිකාරී සහ නියෝජ්‍ය ලේඛකාධිකාරී ඇතුළු පරිපාලන තනතුරු ක්‍රියාත්මක වන අතර, නියමිත කාලසටහනකට අනුව මාස හයකට වරක් සංඝ සභාව රැස්වීම එහි පරිපාලන ක්‍රමවේදයේ අංගයකි. එම රැස්වීම්වලදී අසපු සංචිතයේ ප්‍රධාන පරිපාලන තීරණ ගැනීම මෙන්ම අසපු ශාඛා අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ස්ථාන මාරු කිරීම් ද සිදු කරනු ලැබේ.මෙම ස්ථාන මාරු කිරීම &quot;මහා සංඝ මාරුව&quot; ලෙස විශේෂිත නමකින් හදුන්වන අතර එය මහමෙව්නාව සංඝ සභාව තුළ පමණක් දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී කරුණකි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංඝ සභාවේ සියලු භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ධර්මාචාර්යත්වය [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් යටතේ පවතී. කෙසේ වෙතත්, සංඝ සභාව පිහිටුවීමට පෙර 1999 සිට 2006 දක්වා කාලසීමාවේ ඇතැම් ශිෂ්‍ය භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යත්වය [[සේරුවිල සරණකිත්ති හිමි]] සහ [[මුංහේනේ මෙත්තාරාම හිමි]] ඇතුළු සේරුවිල සඟ පරපුරේ ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දරන ලද අවස්ථා ද වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

[[File:mahamewnawa polgahawela.jpg|thumb|center|250px|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානයේ පිහිටි සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සාම්ප්‍රදායිකව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් විසින් දැරීම සිදු වී ඇත. ඒ අනුව [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි|දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි උත්තරීතර මහානායක හිමියන්]] 2004 වර්ෂයේ පැවති ප්‍රථම උපසම්පදා මහෝත්සවයේ සිට 2022 දක්වා එම ධුරය දැරූහ. 2022 වර්ෂයේදී උන්වහන්සේ තාවකාලිකව එම ධුරයෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු අසපු සංචිතයේම ජ්‍යේෂ්ඨ භික්ෂුවක් වන  [[හිනිඳුම නන්ද හිමි]] මහෝපාධ්‍යාය ධුරයට පත් කරන ලදී. 2024 වර්ෂයේ [[දොඩම්පහල චන්ද්‍රසිරි හිමි]] අපවත් වීමෙන් අනතුරුව අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක ධුරයට පත් [[දෙවිනුවර සිරිසුනන්ද මහානායක හිමි]] මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ තුන්වන මහෝපාධ්‍යාය ධුරය සඳහා තේරී පත්වූහ.&lt;ref&gt;[https://www.itnnews.lk/2025/02/17/665604/ අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ මහානායක හිමියන් පිළිබඳ පුවත් වාර්තාව — ITN]&lt;/ref&gt;

නවක භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා අදියර කිහිපයකින් සමන්විත පුහුණු ක්‍රමවේදයක් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මඟින් ක්‍රියාත්මක කරයි. පැවිදි කිරීමට පෙර අපේක්ෂකයන් නේවාසික පුහුණුවකට සහභාගි වන අතර, පැවිද්දෙන් පසු ඔවුන් [[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ]] භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය වෙත යොමු කරනු ලැබේ. එහිදී විනය, භාවනා, ත්‍රිපිටක ධර්මය, මහමෙව්නාව මඟින් සම්පාදිත සරල සිංහල ධර්ම ග්‍රන්ථ, සරල සිංහල සූත්‍ර පිටක පරිවර්තන, බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය සහ අටුවා ග්‍රන්ථ ඇසුරින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කරයි. අවශ්‍යතාව අනුව පාලි භාෂාව සහ අභිධර්මය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයන සඳහා ද අවස්ථාව ලබා දේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයෙහි ආරම්භය සහ කටයුතු — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සියලු ශාඛාවල දෛනික කටයුතු පොදු කාලසටහනකට අනුව සංවිධානය කර ඇති අතර, දාන වළඳා ගැනීම, වන්දනා, සූත්‍ර සජ්ඣායනය, ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනා වැඩසටහන් ඒ අනුව ක්‍රියාත්මක වේ. එමෙන්ම සිවුරු පැළදීම, සිවුරේ වර්ණය, වත්පිළිවෙත්, සජ්ඣායන ක්‍රමය සහ වන්දනා ක්‍රමය සම්බන්ධයෙන් ද සියලු අසපු අතර පොදු ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය==

&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;max-width:850px; margin:1em auto; padding:1.5em; border:1px solid #3366cc; background-color:#f0f4f8; font-family:sans-serif;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight:bold; font-size:115%; background-color:#3366cc; color:white; padding:10px; border-radius:4px; margin-bottom:20px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.1);&quot;&gt;
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ සංවිධාන ව්‍යුහය
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; margin-bottom:15px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#d0e1fd; padding:6px 15px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අනුශාසක හිමි සහ මහෝපාධ්‍යාය හිමිවරුන්&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;අමරපුර ශ්‍රී  කළ්‍යාණිවංශ නිකායික මහමෙව්නාව සංඝ සභාව &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;සභාපති ඇතුලු නිලධාරී මණ්ඩලය&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:16px; color:#3366cc; margin:3px 0;&quot;&gt;⬇️&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; background:#fff; padding:5px 10px; border:1px solid #3366cc; display:inline-block; border-radius:4px;&quot;&gt;සමාජික භික්ෂූන් (1000+)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px dashed #3366cc; margin:15px 0;&quot;&gt;

{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''දේශීය අසපු (70+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය &lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ගිලන් භික්ෂු රෝහල&lt;/small&gt;
:: ↳ &lt;small&gt;කලුතර බෝඹුවල මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වෙනත් ප්‍රධාන අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඥණ භාවනා අසපුව &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''විදේශීය අසපු (45+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නවසීලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඇමරිකාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉන්දියාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;නාග්පූර් ඉන්දීය භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;එංගලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අයර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ස්කොට්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජර්මනිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රංශය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ඉතාලිය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;නෙදර්ලන්තය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;සයිප්‍රසය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;දකුණු කොරියාව&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ජපානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අරාබි අර්ධද්වීපය&lt;/small&gt;


| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''අනගාරිකා අසපු (10+)'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;දේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මුතුගල මූලස්ථානය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;වැදගත් අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;උඩුපිල යශෝධරා මහා සෑ විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;විදේශීය අනගාරිකා අසපු&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැනඩාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ඕස්ට්‍රේලියාව&lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් වැදගත් අසපු'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;ප්‍රචලිත බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;පොල්ගහවෙල සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑය&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කුඹල්වෙල අසපුව&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මාළඹේ බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;අසපු ශාඛා නොවන අනුබද්ධිත විහාර&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන&lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;විල්ගම්වෙහෙර &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;මොණරාගල &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;හබරණ &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;දහිරකිනාකන්ද &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;බතලයාය &lt;/small&gt;
:: ↳&lt;small&gt;කැබිතිගොල්ලෑව &lt;/small&gt;

| width=&quot;25%&quot; style=&quot;background:#ffffff; border:1px solid #99b3e6; border-radius:6px; padding:10px; box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);&quot; |
&lt;center&gt;'''වෙනත් ආයතන'''&lt;/center&gt;
&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:1px solid #99b3e6; margin:5px 0;&quot;&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Shraddha Tv&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;Lakviru Fm&lt;/small&gt;
::↳&lt;small&gt;අන්තර්ජාල අවකාශ&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ප්‍රකාශන&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මහාමේඝ ධර්ම යාත්‍රා&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;මූර්ති කලායතනය&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;&lt;small&gt;(සැ.යු.:මේ ආයතන සංඝ සභාවෙන් පරිබාහිරව ගිහි කාර්ය මණ්ඩල යටතේ පරිපාලනය වේ)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
|}

&lt;/div&gt;

==ධර්ම ප්‍රචාරය==
===ධර්ම දේශනා හා සූත්‍ර ප්‍රචාරය===

20 වන සියවසේ අගභාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථානවල ජාතක කතා, ධම්මපද ගාථා,මව්පිය වන්දනා,කාලීන දේශනා සහ අනාගත මෛත්‍රී බුදු සසුන පිළිබඳ සංකල්ප මූලික කරගත් ධර්ම දේශනා බහුලව පැවති අතර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය එම ප්‍රවණතාවයෙන් වෙනස් වූ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදයක් ආරම්භ කළේය. එහිදී ගෞතම බුදු සසුන තුළම චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධය පරමාර්ථ කරගනිමින් සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ සමඟම සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එම ග්‍රන්ථ පහසුවෙන් කියවා තේරුම් ගත හැකි වීම නිසා ධර්මය හදාරන ජනතාව අතර වේගයෙන් ජනප්‍රිය විය.එකල බෞද්ධ ජනතාවට ගැළපෙන ආචාර කිරීමේ ක්‍රමයක් සුලබව භාවිතා නොවූ අතර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ත්‍රිපිටකය තුල සඳහන් &quot;නමෝ බුද්ධාය!&quot; යන වදන නිරන්තරයෙන් භාවිතා කරනු ලැබීය.පසුව එය ප්‍රචලිත වූ අතර උන්වහන්සේගේ දේශනා ඇසූ බොහෝ බෞද්ධයන් එකිනෙකා හමුවන විට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන්න පැවසීමට හුරු විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයින පුරා ධර්ම දේශනා පවත්වමින් වැඩම කළ අතර, උන්වහන්සේගේ දේශනා බෞද්ධ ජනතාව අතර ඉතා කෙටි කාලයකින් ප්‍රචලිත විය. එක් ධර්ම දේශනාවක් ශ්‍රවණය කිරීම සඳහා දහස් ගණනක් ජනතාව සහභාගි වූ අතර, විවිධ ප්‍රදේශවලින් බස් රථ මඟින් වන්දනා නඩ පැමිණීම ද සාමාන්‍ය සිදුවීමක් විය. පසුව එම දේශනා පොත්, කැසට්පට සහ සංයුක්ත තැටි (CD) ලෙස ද නිකුත් වූ අතර, රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය වීම ආරම්භ විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ තරුණයන් මහමෙව්නාව සංඝ සභාව වෙත පැවිදි වීමට පෙළඹුණු අතර, පොල්ගහවෙල මූලස්ථානයේ ඉඩකඩ ප්‍රමාණවත් නොවීමත් සමඟ බෞද්ධ ජනතාවගේ ඉඩම් පරිත්‍යාග මත දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල නව මහමෙව්නාව ආරාම පිහිටුවන ලදී. එම ආරාමවල ද දෛනික, සතිපතා සහ මාසික ධර්ම වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/buddhist-book-shop/ Dhamma Publications — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

===වන්දනා හා සජ්ඣායන සම්ප්‍රදාය===

මහමෙව්නාව සංඝ සභාවට ආවේණික සජ්ඣායන සහ වන්දනා ක්‍රමයක් ද ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය. එහිදී අධික ලෙස මන්දගාමී හෝ වේගවත් නොවන මධ්‍යස්ථ උච්චාරණ ශෛලියකන් පාලි සජ්ඣායනය කිරීම ප්‍රචලිත විය. පාලි පාඨවල අර්ථය ජනතාවට අවබෝධ කර දීම සඳහා &quot;මහමෙව්නාවේ පාලි–සිංහල පිරිවානා පොත&quot; සම්පාදනය කර පාලි පාඨ සමඟ සිංහල පරිවර්තනය ද එක්ව සජ්ඣායනය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී.මෙම ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ මීට පෙර භාවිතා නොවූ බැවින් මුල් කාලයේ බෞද්ධ සමාජය තුළ ඒ පිළිබඳ විවිධ අදහස් හා වාද විවාද ද ඇති විය. පසුව මෙම ග්‍රන්ථය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ද පරිවර්තනය කළ අතර, විදේශීය බෞද්ධයන් අතර ද එය ජනප්‍රිය විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

සිංහල අර්ථ සහිත සජ්ඣායනය බොහෝ ජනතාවක් පැමිණෙන පිරිත් සජ්ඣායන වලදී පමණක් භාවිතා වූ අතර සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි භාෂාව වැටහෙන බැවින් මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සූත්‍ර සජ්ඣායනයේ දී සිංහල සජ්ඣායනය අවම වශයෙන් සිදු කෙරුණි.කෙසේ නමුත් ඔවුන්ට ආවේණික වචන උච්චාරණ සම්ප්‍රදාය දිගටම භාවිතා වුණි.වර්ෂ 2006,2007 සහ 2008 වසර වලදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන මහෝත්සවය සඳහා මහමෙව්නාවේ භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්බන්ධ වූ අතර [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන් එහි ප්‍රධානී ධුරය දරනු ලැබීය.එහිදී ද භාවිතා කරනු ලැබූවේ ඔවුන්ට ආවේණික උච්චාරණ ක්‍රමය වේ.මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ සජ්ඣායන ක්‍රමය පසුකාලීනව සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඉන්දියානු බෞද්ධයන් අතර ජනප්‍රිය වූ අතර වර්ෂ 2024,2025 ආදී වර්ෂ වල පැවති බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන උත්සවයේදි ඉන්දියානු භික්ෂූන් වහන්සේලා එම උච්චාරණ විලාසය භාවිතා කරන ප්‍රවණතාවක් ද දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===නව වන්දනා වැඩසටහන්===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය රුවන්වැලිසෑය, සෝමාවතිය, සේරුවිල, පොලොන්නරුව සහ මිහින්තලය ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවල මහා පරිමාණ වන්දනා වැඩසටහන් සංවිධානය කළ අතර, ඒවාට ලක්ෂ ගණනින් බැතිමතුන් සහභාගි වූහ. සෝමාවතිය සෑය වන්දනාව සඳහා එක් අවස්ථාවක සහභාගිත්වය ලක්ෂ 12 ඉක්මවා ඇති බවට ඇස්තමේන්තු පළ විය. එමෙන්ම බෞද්ධයන්ට තිසරණය සහ බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නය කෙරෙහි විශ්වාසය ශක්තිමත් කර ගැනීමේ වැදගත්කම නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කරන ලද අතර වෙනත් දේවල් පසුපස නොයා තිසරණයම සරණ යෑමේ මූලික බෞද්ධ අංගය වඩාත් ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawaperth.org.au/who-we-are/ Who We Are — Mahamevnawa Buddhist Meditation Monastery of Perth]&lt;/ref&gt;

ඒ සමඟම පඬුරු ගැටගැසීම, දේවාල හා කෝවිල්වල කන්නලව් කිරීම සහ ග්‍රහ අපල සංකල්ප මත පදනම් වූ බෝධි වන්දනා ක්‍රමවලින් ඉවත්ව, බුදුගුණ, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සහ තිසරණය මූලික කරගත් නව වන්දනා කවි සහ බෝධි වන්දනා ක්‍රම හඳුන්වා දෙන ලදී. කාලයත් සමඟ බොහෝ බෞද්ධයන් මෙම නව වන්දනා ක්‍රම භාවිතයට හුරු වූ අතර, රහතන් වහන්සේලාගේ ගුණ සිහි කරමින් වන්දනා කිරීම ද ව්‍යාප්ත විය. එසේම ශතවර්ෂ 8 කට පමණ පසු සර්වරාත්‍රික ධර්ම දේශනා සම්ප්‍රදාය ද නැවත ආරම්භ කරමින් මහමෙව්නාව විසින් ධර්ම දේශනා වැඩසටහන් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ළමා, තරුණ හා බෞද්ධ අධ්‍යාපන වැඩසටහන්===

මෙම කාලය තුළ ළමුන් සඳහා වෙනම ධර්ම වැඩසටහන්, තරුණයන් සඳහා විශේෂ වැඩසටහන්, බෞද්ධ චිත්‍රකතා ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් අධ්‍යාපනික ප්‍රකාශන ද ආරම්භ කරන ලදී. ඒවා මඟින් විවිධ වයස් කාණ්ඩ සඳහා ධර්ම අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළ තවදුරටත් පුළුල් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ නවතම සදහම් ප්‍රකාශන — මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]&lt;/ref&gt;

===2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය හා උරුම සංරක්ෂණය===

2012 වර්ෂයේ 2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය නිමිත්තෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මඟින් ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන, පිණ්ඩපාත චාරිකා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ සීල-භාවනා වැඩසටහන් විශාල වශයෙන් සංවිධානය කරන ලදී. එමෙන්ම අඩි 100 ඉක්මවන ස්ථූප, බුද්ධ මන්දිර සහ අනෙකුත් පූජනීය ගොඩනැගිලි කෙටි කාලයක් තුළ ඉදිකිරීම ද ජනතා අවධානයට ලක් විය. මෙම වැඩසටහන් බොහොමයක් විවිධ රූපවාහිනී නාලිකා මඟින් ද ප්‍රචාරය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

ඊට අමතරව මහාවංශය, ධාතු වංශය ඇතුළු ඓතිහාසික බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සරල සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. ඒ සමඟම වසර 800කට පමණ පසු ශ්‍රී මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිහි කරන &quot;ශ්‍රී මිහිඳු පුර අටවක&quot; සැමරුම නැවත ආරම්භ කළ අතර, මිහින්තලයේ උත්තිය රජු විසින් ඉදිකරන ලද මිහිඳු මහා සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව සංඝ සභාව මූලික විය. විල්ගම්වෙහෙර,සේරුවිල ඇතුළු පුරාණ බෞද්ධ ස්මාරක නැවත සංරක්ෂණය සඳහා ද බෞද්ධ ජනතාවගේ දායකත්වයෙන් අරමුදල් රැස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://www.defence.lk/Article/view_article/2450 Restoration of Mihindu Maha Stupa, Mihindu Cave and Relics House — Ministry of Defence, Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙවැනි නව ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රම, වන්දනා සම්ප්‍රදායන්, ප්‍රකාශන, අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ උරුම සංරක්ෂණ කටයුතු හේතුවෙන් මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය කෙටි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ජනතාව අතර පුළුල් ලෙස ප්‍රචලිත විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/founder/ Our Founder — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
{{වැඩිදුර|ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය}}

2012 වර්ෂයේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් පුළුල් කිරීමේ අරමුණින්, ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරන ලදී. ඒ යටතේ ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය සහ ලක්විරු ගුවන්විදුලිය ගිහි කාර්ය මණ්ඩලයක සහාය ඇතිව ක්‍රියාත්මක වූ අතර, පැය විසිහතර පුරා ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, වන්දනා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කරමින් ධර්ම දානය සිදු කරයි. මෙම ධර්ම දේශනා සියල්ලම මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් සිදු කරනු ලබන අතර, බොහෝ වැඩසටහන් කිරිබත්ගොඩ–කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපු පරිශ්‍රයේදී පටිගත කෙරේ. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාවලින් එකක් වන අතර, වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආවරණ ජාලය හිමි බෞද්ධ රූපවාහිනී නාලිකාව ලෙස ද සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shraddha_TV Shraddha TV — ඉතිහාසය සහ විකාශන තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ධර්ම ප්‍රචාරය පුළුල් කළේය. ඒ අනුව සිංහල, ඉංග්‍රීසි, දෙමළ, හින්දි සහ චීන ඇතුළු භාෂා රැසකින් යූටියුබ් නාලිකා ආරම්භ කරන ලදී. Shraddha TV, Lakviru Radio, Buddhism, Buddha Rashmi, Tamil Buddhist, Muniwar, Colombo Dhamma Friends සහ තරුණයන් ඉලක්ක කරගත් අහස්ගව්ව වැනි නාලිකා ඒ අතර ප්‍රධාන වේ. මෙම නාලිකා අතරින් Shraddha TV යූටියුබ් නාලිකාව ග්‍රාහක සංඛ්‍යාව මිලියනය ඉක්මවා ඇති අතර, Buddhism නාලිකාව ග්‍රාහකයින් මිලියන දෙකකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද, Buddha Rashmi නාලිකාව ග්‍රාහකයින් ලක්ෂ පහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ද හිමි කරගෙන ඇත. මෙම බහුභාෂාමය ධර්ම ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හේතුවෙන් මහමෙව්නාව ලොව පුරා විවිධ භාෂාවලින් ධර්මය ප්‍රචාරණය කරන ප්‍රමුඛ බෞද්ධ ධර්මායතනයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් විය.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

මෙම ධර්ම ප්‍රචාරක ව්‍යාපෘතිවලට සමගාමීව මහාමේඝ ප්‍රකාශකයෝ නමින් බෞද්ධ ප්‍රකාශන ආයතනයක් ආරම්භ කර, මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය මගින් නිකුත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ප්‍රකාශන මුද්‍රණය කර අඩු මිලකට ජනතාව අතර බෙදාහැරීම සිදු කරන ලදී. එමෙන්ම මහාමේඝ නමින් මාසික බෞද්ධ සඟරාවක් ද ප්‍රකාශයට පත් කෙරේ. මෙවැනි ලාභ නොලබන ආයතන පිහිටුවීම මගින් මහමෙව්නාව සංඝ සභාවේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු තවදුරටත් ශක්තිමත් වූ අතර, විදේශීය රටවල ද මහමෙව්නාව අසපු ශාඛා එරට ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයන්ගේ උපකාර මත ආරම්භ කර ඒ ඒ රටවල භාෂාවලින් ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ බෞද්ධ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/ මහාමේඝ සඟරාවේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මහමෙව්නාව ස්වාමීන් වහන්සේලා විසින් නොමිලේ බෞද්ධ භාවනා ක්‍රම ඉගැන්වීම හේතුවෙන් විදේශිකයන් විශාල පිරිසක් මහමෙව්නාව ආරාම වෙත පැමිණ භාවනාව හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන්නට පෙළඹුණහ. ඒ සමඟම මහමෙව්නාව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන බෞද්ධ ග්‍රන්ථ ඉංග්‍රීසි ඇතුළු විදේශීය භාෂාවලට පරිවර්තනය කිරීම ද සිදු වූ අතර, එමගින් විදේශිකයන් අතර මහමෙව්නාව ආරාම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධිය සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ රටවලින් පැවිදි වීම සඳහා මහමෙව්නාව වෙත පැමිණෙන විදේශිකයන්ගේ සංඛ්‍යාව ද ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය. ඉන්දියාවේ සිදු කළ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු හේතුවෙන් එරට බෞද්ධයන්ගේ ඉල්ලීම මත මහමෙව්නාව ශාඛා ආරම්භ කරන ලද අතර, ඉන්දීය භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම සඳහා ඉන්දියාව තුළම වෙනම ථේරවාද භික්ෂු පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් ද පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මහමෙව්නාව|publisher=මහමෙව්නාව - ටොරන්ටෝ  නුවර |url=http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |access-date=26 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503053215/http://www.gautamabuddha.ca/Service.aspx |archive-date=3 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/about-us/ About Us — Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;

== ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හා කලා ශෛලිය ==

මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ බොහෝ ආරාම ශාඛා පොදු ගෘහ නිර්මාණ සංකල්පයකට අනුව සැලසුම් කර ඉදිකර ඇත. ඒවා භාවනා ආරාම සම්ප්‍රදායට අයත් වුවද, ස්ථූපය, බෝධි මණ්ඩපය, පිළිමගෙය සහ ධර්ම ශාලාව වැනි ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානවල දක්නට ලැබෙන මූලික අංග ද ඒවායේ අන්තර්ගත වේ. මීට අමතරව විශාල ස්ථූප සහිත මහා විහාර සම්ප්‍රදායට අයත් විහාරස්ථාන කිහිපයක් ද සංචිතය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ නිල වෙබ් අඩවිය — මූලස්ථානය සහ අසපු ශාඛා]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරාමවල ඉදිකරන ස්ථූප සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් නිර්මාණය කරනු ලබන අතර, ධාතූන් වහන්සේලා සතරැස් කොටුව තුළ පමණක් නිධන් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික සම්ප්‍රදායට අමතරව, ගර්භය සහ සතරැස් කොටුව යන දෙකෙහිම අලංකාර ධාතු ගර්භයක් නිර්මාණය කර ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කිරීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරයි. බෝධි මණ්ඩප ද සාමාන්‍යයෙන් විශාල පරිමාණයෙන් ඉදිකරනු ලබන අතර, ප්‍රධාන බෝධීන් වහන්සේ වටා පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලා සිව්නමක් රෝපණය කිරීම මෙහි බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබෙන සැලසුම් ලක්ෂණයකි. බෝධි මණ්ඩපවල බුද්ධ ප්‍රතිමා බොහෝ විට භූමිස්පර්ශ මුද්‍රාවෙන් නිර්මාණය කර ඇති අතර, කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ බෝධිය ලෙස සැලකෙන නුග වෘක්ෂයක් පිහිටුවන ලද කුඩා බෝධි මණ්ඩප ද ඇතැම් ආරාමවල දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය — සිරි ගෞතම බෝධි මණ්ඩපය සහ සිරි ගෞතම දම්සක් මහා සෑය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ වර්ණ හා අලංකරණය සම්බන්ධයෙන් ද මහමෙව්නාව ආරාමවල යම් පොදු ලක්ෂණ පවතී. සුදු පැහැයට අමතරව රන්, මැටි, ක්‍රීම් සහ ලා රෝස වැනි වර්ණ භාවිතා කර ඇති අතර, කැටයම්, උද්‍යාන අලංකරණය සහ බොන්සායි ශාක භාවිතයෙන් ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වූ ආරාම පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කර ඇත. සදකඩපහණ, මුරගල් සහ වෙනත් සම්ප්‍රදායික විහාර අංග භාවිතා කිරීමත් සමඟ සිංහ, හස්ති, හංස සහ මොණර රූප ද අලංකරණ අංග ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

ආගමික සංකේත සහ වන්දනා ස්ථාන සැලසුම් කිරීමේදී ද පොදු රටාවක් අනුගමනය කර ඇත. බොහෝ ආරාමවල ධර්ම ශාලාව තුළ ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාවෙන් යුතු බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් හෝ ධර්මචක්‍ර සංකේතයක් ස්ථාපනය කර ඇති අතර, විහාර භූමියට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවේ විහාරස්ථානයේ නාමය වෙනුවට &quot;නමෝ බුද්ධාය&quot; යන පාඨය යෙදීම ද බොහෝ ආරාමවල දක්නට ලැබේ. ආරාම පරිශ්‍රය තුළ &quot;මහමෙව්නාව&quot; යන නාම පුවරුවක් සහ මහජනතාව සඳහා ධර්ම ග්‍රන්ථ ලබාගත හැකි ''සදහම් පොත් මැදුරක්'' ද සාමාන්‍යයෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.සාම්පදායික විහාරස්ථාන වල දක්නට ලැබෙන හින්දු දේව ප්‍රතිමා සඳහා වෙනම දේවාල ඉදිකිරීම වෙනුවට, රහතන් වහන්සේලා සහ බෞද්ධ චරිත නිරූපණය කරන ප්‍රතිමා මණ්ඩප සහ බෞද්ධ දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රතිමා ඇතැම් නිර්මාණවල අන්තර්ගත කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.lk/about-us/ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය — නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawa.org/kaduwela/ Day Visit to Kaduwela Mahamevnawa Buddhist Monastery]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය තමන්ටම ආවේණික බුද්ධ ප්‍රතිමා ශෛලියක් ද හඳුන්වා දී ඇති අතර, එය ජනප්‍රිය වශයෙන් &quot;අසපු ප්‍රතිමා&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. ආරම්භක කාලයේ රන් පැහැයෙන් යුතු, ඉන්දියාවේ බුද්ධගයා ප්‍රදේශයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරු යුගයේ තිවංක ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායෙන් ආභාස ලැබූ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කරන ලදී.පසුව එම ශෛලිය තවදුරටත් සංවර්ධනය කරමින් නව ප්‍රතිමා ආකෘති හඳුන්වා දෙන ලදී.&lt;ref&gt;[https://exploresrilanka.lk/mahamevnawa-serenity-amidst-the-wilderness/ Mahamevnawa: Serenity amidst the Wilderness — Explore Sri Lanka]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://buddhisthalton.org/grand-temple-of-the-gautama-buddha/ Grand Temple of the Gautama Buddha — Buddha Meditation Centre of Halton]&lt;/ref&gt;

මෙම කලා කටයුතු සඳහා ''මූර්ති කලායතනය'' නමින් ආරාමයට පරිබාහිරව ලාභ නොලබන ආයතනයක් ලෙස විශේෂිත මූර්ති නිර්මාණ ආයතනයක් පිහිටුවන ලද අතර, එහි නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ ප්‍රතිමා හා මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා මහමෙව්නාව ආරාමවලට අමතරව වර්තමානයේ වෙනත් බෞද්ධ විහාරස්ථානවල ද භාවිතයට ගනු ලබනු දක්නට තිබේ. එම ප්‍රතිමා ශෛලියට අයත් බුද්ධ ප්‍රතිමා දෙකක් [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] සහ [[මත්තල රාජපක්ෂ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] තුළ ස්ථාපනය කිරීම සඳහා ද මහමෙව්නාව මූලික දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.වර්තමානයේ මේ ප්‍රතිමා සඳහා ඇති ප්‍රචලිත බව නිසා වෙනත් ලංකාවේ වෙනත් මූර්ති නිර්මාණ ආයතන ද මෙම ශෛලියේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයට වර්තමානය වන විට යොමුව තිබෙනු දක්නට තිබේ.&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — News Archives: New Buddha Statue Unveiled at Bandaranaike International Airport, 8 August 2011]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.airport.lk/aasl/news/news_archives Airport and Aviation Services (Sri Lanka) — Airport news archives]&lt;/ref&gt;

[[File:Goutam Bouddha at Bandaranaike International Airport.jpg|thumb|250px|කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළෙහි මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය විසින් තැන්පත් කර ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ]]

==මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන්==

===දේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ දේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=දේශීය මහමෙව්නාව භාවනා අසපු ශාඛාවන් |url=https://mahamevnawa.lk/mahamevnawa-local-branches/ |date= |access-date=2025-08-03 |website=මහමෙව්නාව}}&lt;/ref&gt;

==== '''වයඹ පළාත''' ====
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව|පොල්ගහවෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපු මූලස්ථානය]]
*ආනමඩුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*ඉබ්බාගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*උයන්දන මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගිරිබාව මහමෙව්නාව තිසරණ සරණ සමාධි භාවනා අසපුව 
*තඹකන්ද මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොතුහැර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොල්පිතිගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය| බෝවත්ත ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑ විහාරය]]
*මහව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*දඹදෙණිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාස්පොත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[ගොනුව:AngulimalaSeya.jpg|thumb|right|200px|බෝවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි &lt;br&gt;ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]

==== '''බස්නාහිර පළාත''' ====
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව|මාළඹේ මහමෙව්නාව බුදු පසේබුදු අරහන්තක මහා විහාරය]]
*කඩුවෙල මහමෙව්නාව බෝධිඤාණ භාවනා අසපුව -[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය | ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ මූලස්ථානය]]
*අවිස්සාවේල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කොච්චිකඩේ මහමෙව්නාව තිසරණ භාවනා අසපුව(මහමෙව්නාව බුද්ධගයා මහා විහාරය)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;හිනිදුම නන්ද විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*කෝට්ටේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගම්පහ,නැදුන්ගමුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුලත්සිංහල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සේරුපිට මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හුණුමුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හොරණ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*නිට්ටඹුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*කලුතර මහමෙව්නාව චිත්ත විවේක සෙනසුන (බෝඹුවල මහමෙව්නාව ගිලන් භික්ෂු රෝහල)
*සියඹලාපේ මාවරමණ්ඩිය සිරි ගෞතම විහාරය&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;පොල්පිටිමූකලානේ පඤ්ඤාසිරි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින ශාඛාවකි.&lt;/ref&gt;
*අගලවත්ත මහමෙව්නාව නිධන්ගල ආරණ්‍ය සේනාසනය

==== '''දකුණු පළාත''' ====
*[[මහමෙව්නාව මහා විහාරය, අපරැක්ක|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරය]] 
*ගාල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ඇල්පිටිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව (ශ්‍රී රාහුල මහා සෑ විහාරය)
*වළස්මුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*සූරියවැව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හිනිඳුම තලංගල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*තිස්සමහාරාමය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බෙලිඅත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Mahamevnawa maha viharaya 3.jpg|thumb|right|200x|මාතර මහමෙව්නාව මහා විහාරයේ ධර්ම ශාලාවෙහි තැන්පත් කර ඇති සමාධි බුද්ධ ප්‍රථිමාව]]

==== '''මධ්‍යම පළාත''' ====
*කුණ්ඩසාල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*මාතලේ මඩවල උල්පත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*රත්තොට මහමෙව්නාව සාරිපුත්ත ආරණ්‍ය සේනාසනය 
*නුවරඑළිය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ශ්‍රී මහාසේන මහමෙව්නාව වන සෙනසුන-මොරගහකන්ද
*ලග්ගල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පොරමඩුල්ල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*පූඬලුඔය මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 

==== '''ඌව පළාත''' ====
*කතරගම මහමෙව්නාව අමාසිසිල භාවනා අසපුව
*[[කුඹල්වෙල අසපුව|කුඹල්වෙල ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑ විහාරය (ඇල්ල කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව බෝධිගිරි වනසෙනසුන)]]
*බිබිල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*බුත්තල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*මහියංගණය මහමෙව්නාව ශ්‍රී මහා සුමන භාවනා අසපුව
*මාරිඅරාව මහමෙව්නාව දහරකිනා කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනය
*මුල්ලේගම මහමෙව්නාව රන්පහන වන සෙනසුන
*මොණරාගල මහමෙව්නාව තඹලවින්නආර තපෝවනය
*වැලිමඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව

[[File:Kumbalwela,_Mahamevnawa_Buddhist_Monastery,_2025-07_CN-01.jpg|thumb|right|200px|කුඹල්වෙල මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවේ සුපිහිටි&lt;br&gt; ශ්‍රී සත්බුදු මහා සෑය ඇතුලු සත්බුදු මන්දිරය]]

==== '''උතුරුමැද පළාත''' ====
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ධම්මචේතිය භාවනා අසපුව
*අනුරාධපුර සිරි වාසව භාවනා උද්‍යානය 
*මිහින්තලේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*ගල්නෑව ශ්‍රී ආනන්ද මහා සෑ විහාරය
*පොළොන්නරුව මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව
*හබරණ මහමෙව්නාව ශ්‍රී බෝධිරාජ භාවනා අසපුව
*කැබිතිගොල්ලෑව මහමෙව්නාව භාතියගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය (භාතියගිරි රජමහා විහාරය)
*කහටගස්දිගිලිය මහමෙව්නාව ධම්මගිරි ආරණ්‍ය සේනාසනය
*ගලෙන්බිඳුණුවැව මහමෙව්නාව සදහම් සෙනසුන භාවනා අසපුව

==== '''සබරගමුව පළාත''' ====
*එරත්න මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*කහවත්ත මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*බලංගොඩ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*සිරිපාගම මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව 
*පින්නවල මහමෙව්නාව අමාදහර භාවනා අසපුව
*කුකුළේගම මහමෙව්නාව වන සෙනසුන

==== '''නැගෙනහිර පළාත''' ====
*අම්පාර මහමෙව්නාව ශ්‍රී සද්ධාතිස්ස භාවනා අසපුව
*කන්තලේ මහමෙව්නාව ධම්මගිරි භාවනා අසපුව
*[[සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය|සේරුවිල විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය (විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරය)]]
*[[සේරුවාවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]](අනුබද්ධිත)&lt;ref group=&quot;විස්තර&quot;&gt;මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ ශාඛාවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවේ,අලුදෙණියේ සුබෝධි විහාරාධිපති ස්ථවිර යටතේ පවතින මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයට අනුබද්ධිත විහාරයක් පමණි.විහාරයේ පරිපූර්ණ පරිපාලනය අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ පාර්ශවය සතු වේ.&lt;/ref&gt;
*[[ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය]]&lt;br&gt; (2010 සිට 2016 තෙක්)

[[File:wilgamwehera somawathi stupa.jpg|thumb|right|200px|මහමෙව්නාව විල්ගම්වෙහෙර රජ මහා විහාරයේ සුපිහිටි සේරුවිල පැරණි සෝමාවතිය මහා සෑය]]

===විදේශීය අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ විදේශීය අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;https://mahamevnawa.org/worldwide-mahamevnawa-branches/&lt;/ref&gt;

==== '''කැනඩාව''' ====
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*විනිපෙග් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*සස්කැටූන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*එඩ්මන්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*වැන්කොවුවර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව
*ඇක්ටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කැනඩාව

==== '''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''' ====
*වොෂින්ටන්, ඩී.සී. මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් ජර්සි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*කැලිෆෝනියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ෆ්ලොරීඩා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*නිව් යෝර්ක් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ටෙක්සාස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
*ඇට්ලාන්ටා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය

==== '''ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය''' ====
*ඇඩ්ලේඩ් (Adelaide) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බටහිර මෙල්බර්න් නුවර මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව ජේතවන භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*පර්ත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*සිඩ්නි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*බ්‍රිස්බන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, ඕස්ට්‍රේලියාව
*ඕක්ලන්ඩ් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, නවසීලන්තය

==== '''යුරෝපය''' ====
[[File:Mahamevnawa London.jpg|right|thumb|ලන්ඩන් අසපුව]]
*බැසිල්ඩන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- එක්සත් රාජධානිය
*ලිවර්පූල්/වොරිංටන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- උතුරු එංගලන්තය, එක්සත් රාජධානිය 
*ස්ටැන්මෝර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ලන්ඩන් අසපුව)-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*සවුත් වේල්ස් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එක්සත් රාජධානිය 
*ඩන්ඩී(Dundee) මහමෙව්නාව ජාත්‍යන්තර භාවනා අසපුව-ස්කොට්ලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එෂර්(Esher) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*එක්ස්බිරිජ්(Axbridge)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-එංගලන්තය,එක්සත් රාජධානිය 
*පහළ ක්ලිෂන්රෝ(Kilshanroe Downs)මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-ක්ලිෂන්චෝ(Kilshanchoe), අයර්ලන්තය 
*නිකෝෂියා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*ලිමැසෝල් (Limassol) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව-සයිප්‍රස්
*මහමෙව්නාව ථේරවාද බෞද්ධ භාවනා මධ්‍යස්ථානය- ප්‍රංශය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ජර්මනිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- ඉතාලිය
*මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව- නෙදර්ලන්තය

===='''ඉන්දියානු උප මහද්වීපය'''====
*බුද්ධගයා මහමෙව්නාව බුදුනුවණ භාවනා අසපුව - ගයාව,බිහාර්
*නාග්පූර් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බ්හිවුකුණ්ඩ් මහමෙව්නාව බුද්ධ රශ්මි ථේරවාද බෞද්ධ පුහුණු මධ්‍යස්ථානය - මහාරාෂ්ඨ
*දිල්ලි මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දිල්ලිය 
*ගාසියාබාත් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - මහාරාෂ්ඨ 
*බුල්දානා මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - මහාරාෂ්ඨ

===='''නැගෙනහිර ආසියානු කලාපය'''====
*අන්සාන් මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*දීඝු (Daegu) මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ගිම්හේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව - දකුණු කොරියාව
*ඔසාකා මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව(ඔසාකා මහා විහාරය) - ඔසාකා නගරය,ජපානය
*ඉබරකි මහමෙව්නාව බෞද්ධ ආරාමය - කසමා,ඉබරකි නගරය,ජපානය 

===='''ආරාබි අර්ධද්වීපය(මධ්‍යය ආසියානු කලාපය)'''====

*[[මහමෙව්නාව බෞද්ධ විහාරය - ඩුබායි]],එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (2026 වසරේ සිට වසා ඇත)

[[File:Mahamevnawa Dubai.jpg|thumb|250px|මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ඩුබායි]]
===මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු ශාඛාවන්===
පහත දැක්වෙන්නේ අනගාරිකා අසපු ශාඛා ලැයිස්තුවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව |url=https://mahamevnawa.lk/anagarika-asapuwa/ |access-date=2026-03-18 |website=Mahamevnawa Bhawana Asapuwa}}&lt;/ref&gt;

'''දේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*දඹදෙණිය මුතුගල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව (අනගාරිකා අසපු මූලස්ථානය)
*[[සිරි යශෝධරා මහා සෑය|උඩුපිල සිරි යශෝධරා මහා සෑ විහාරය (උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව)]]
*කොළඹ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*නුගේගොඩ මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව 
*වරකාපොල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කිඹුලාපිටිය මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*හක්මන මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*අනුරාධපුර මහමෙව්නාව ස්වර්ණමාලී අනගාරිකා අසපුව 
*හලාවත මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*මාවතගම මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව 
*කඩුගන්නාව මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව
*කුලියාපිටිය මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව 


'''විදේශීය මහමෙව්නාව අනාගරිකා භාවනා අසපු ශාඛා'''
*ටොරොන්ටෝ මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,කැනඩාව  
*මෙල්බර්න් මහමෙව්නාව අනාගරිකා අසපුව,ඕස්ට්‍රේලියාව

== මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල ==
{{වැඩිදුර|මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල}}
'''මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල''' යනු මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ අනුශාසක [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]යන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ආරම්භ කරන ලද අර්ධ රාජ්‍ය පෞද්ගලික බෞද්ධ පාසල් ජාලයකි.මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වය යටතේ ගුණධර්ම අධ්‍යාපනය, විධිමත් අධ්‍යාපනය සහ විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් සමබරව ක්‍රියාත්මක වන පාසල් පද්ධතියක් පිහිටුවීම එහි අරමුණ ලෙස සංවිධානය සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ නැණ ගුණවත් දරු පරපුරක් බිහි කිරීමට වෙර දරන මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් ජාලයේ පළමු විද්‍යාලය 2018 පෙබරවාරි 28 වන දින ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම ප්‍රදේශයේ රජයේ අනුමත පෞද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. ඒ සඳහා මැලේසියාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක, ක්වාලාලම්පූර්හි සෙන්තෝල් බෞද්ධ විහාරයේ විහාරාධිපති සහ ථේරවාද බෞද්ධ කවුන්සිලයේ අනුශාසක [[බූටෑවත්තේ සරණංකර හිමි]]යන් විසින් උන්වහන්සේට අයත් ගොඩනැගිලි සහිත ඉඩම පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;[https://mahamegha.lk/2018/12/14/mahamevnawa-buddhist-college/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය — මහමෙඝ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnawacollege.lk/home-page-3/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලයේ නිල වෙබ් අඩවිය]&lt;/ref&gt;

සංවිධානයට අනුව, බෞද්ධ වටිනාකම් මත පදනම් වූ පාසල් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමේ අරමුණින් මෙම පාසල් ජාලය ක්‍රියාත්මක වන අතර, නිදහසෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරම්භ වූ ප්‍රථම බෞද්ධ පාසල් ජාලය ලෙස එය හඳුන්වා දෙනු ලබයි. පසුව දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට එහි ශාඛා ව්‍යාප්ත වූ අතර, දැනට පහත විද්‍යාල ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/inquiries/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — විමසීම් සහ ශාඛා තොරතුරු]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mahamevnacollege.lk/about-us/ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාල — අප ගැන]&lt;/ref&gt;

* දෙල්ගොඩ, දෙමාළගම මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* සඳලංකාව මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* වැලිමඩ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය
* මාළඹේ මහමෙව්නාව බෞද්ධ විද්‍යාලය

මීට අමතරව කඩුවෙල, කිරිබත්ගොඩ, මාළඹේ, සඳලංකාව, දෙල්ගොඩ සහ වැලිමඩ යන ප්‍රදේශවල '''මහමෙව්නාව බෞද්ධ පෙර පාසල්''' ජාලයක් ද ක්‍රියාත්මක වේ.

== සවිස්තරාත්මක සටහන් ==
&lt;references group=&quot;විස්තර&quot; /&gt;

== අමතර ලිපි ==
* [[බුදු දහම]]
* [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
* [[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
* [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය]]
* [[විල්ගම්වෙහෙර සෝමාවතී රජ මහා විහාරය, සේරුවිල]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
*[https://mahamevnawa.lk/new-publications/ මහමෙව්නාව සදහම් ප්‍රකාශන]</text>
      <sha1>frack6y23wa2xptnpjcukdstn9eoovz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7022</id>
    <revision>
      <id>802874</id>
      <parentid>802457</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>802874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60684" sha1="oncee5odhx8yogokqhiioohruqn74ra" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{තොරතුරුකොටුව ආගමික චරිතාපදානය
| background         = #FFD202
| name               = &lt;small&gt;අතිපූජ්‍ය&lt;/small&gt; &lt;br&gt;කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද&lt;br&gt;&lt;small&gt;අනුනායක ස්වාමීන් වහන්සේ&lt;/small&gt;
| image              = [[Image:Ven Kiribathgoda Gnananda Thero.jpg|220px|කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| caption            = කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි
| religion           = [[බෞද්ධ]]
| school             = [[ථේරවාද]]
| sect               = [[අමරපුර නිකාය]]
| order              = ශ්‍රී කල්යාණිවංශ නිකාය
| title              = {{bulleted list|අමරපුර ශ්‍රී කලයාණිවංශ නිකායේ හිටපු අනුනායක හිමි|මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාවේ ප්‍රධාන අනුශාසක සහ නිර්මාතෘ}}
| birth_date         = {{bda|1961|07|01|df=y}}
| birth_place        = ඊරියවැටිය, [[කිරිබත්ගොඩ]], [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| nationality        = [[සිංහල]]
| teacher            = [[දඹගස්ආරේ ශ්‍රී සුමේධංකර හිමි|අතිපූජ්‍ය දඹගස්ආරේ ශ්‍රී සුමේධංකර මහා නාහිමි]] සහ පූජ්‍ය. දික්වැල්ලේ පණ්නානන්ද හිමි
| initiation         = [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]
| website            = [https://www.mahamevnawa.lk mahamevnawa.lk]
}}
{{Infobox officeholder
| office1         = අතිපූජ්‍ය අනුනායක ස්ථවිර&lt;br&gt;[[අමරපුර නිකාය| අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ මහා නිකාය]] 
| term_start1     = 2019 අගෝස්තු
| term_end1       = 2022 අගෝස්තු
| office2         = නිර්මාතෘ සහ ප්‍රධාන අනුශාසක&lt;br&gt;[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය|අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ නිකායික&lt;br&gt; මහමෙව්නාව සංඝ සභාව&lt;br&gt;සහ&lt;br&gt;මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]]
| term_start2     = මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය : 1999 - අද දක්වා&lt;br&gt;මහමෙව්නාව සංඝ සභාව : 2006 
| term_end2       = අද දක්වා
| office3         = නිර්මාතෘ සහ ප්‍රධාන අනුශාසක&lt;br&gt;[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය]]
| term_start3     = 2012 සැප්තැම්බර්
| term_end3       = අද දක්වා 
| office4         = බුද්ධගයා ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායන සමුළුවෙහි ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම් ප්‍රධානී
| term_start4     = 2008
| term_end4       = 2010
}}

'''කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි''' (උපත 1961 ජූලි 1) ශ්‍රී ලාංකික [[ථේරවාද බුද්ධාගම|ථේරවාදී බෞද්ධ]] භික්ෂුවක් වන අතර [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ]] සහ [[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය|ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලයේ]] නිර්මාතෘවරයා වේ.එසේම උන්වහන්සේ  [[අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය|අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ]] අනුනායක හිමියන් ලෙස ද කලක් කටයුතු කළ හිමිනමකි. උන්වහන්සේ බුද්ධ දේශනා සිංහල භාෂාවෙන් සරලව ඉදිරිපත් කිරීම, [[පාලි]] [[ත්‍රිපිටකය|ත්‍රිපිටකයේ]] සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහලට පරිවර්තනය කිරීම, ධර්ම ග්‍රන්ථ රචනා කිරීම,ධර්ම දේශනා,භාවනා සහ වන්දනා වැඩසටහන් පැවැත්වීම ඇතුළු ආගමික කටයුතුවල තුළින් දේශීය සහ විදේශීය වශයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇති භික්ෂූන් වහන්සේ නමකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=අප ගැන |url=https://mahamevnawa.lk/about-us/ |website=මහමෙව්නාව භාවනා අසපු |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Founder |url=https://mahamevnawa.org/founder/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

1999 අගෝස්තු මාසයේදී [[පොල්ගහවෙල]] වඩුවාව ප්‍රදේශයේ [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව, දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල ධර්ම දේශනා සහ ධර්ම වැඩසටහන් පැවැත්වීමට උන්වහන්සේ කටයුතු කර ඇත. මහමෙව්නාව ආශ්‍රිතව ශ්‍රී ලංකාවේ මෙන්ම විදේශයන්හිද භික්ෂු ආරාම හා ධර්ම මධ්‍යස්ථාන ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර, එමගින් බෞද්ධ ධර්මය පිළිබඳ අධ්‍යයනය සහ භාවනා පුහුණුව සඳහා අවස්ථා සපයනු ලැබේ.උන්වහන්සේ විසින් ශාසනයට ඇතුළු කරන ලද ශිෂ්‍ය භික්ෂු සංඛ්‍යාව 2000 ආසන්න වන අතර උන්වහන්සේගේ ධර්මාචාර්යත්වය යටතේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයේ වැඩ වාසය කරන ශිෂ්‍ය භික්ෂු සංඛ්‍යාව 1000 කට ආසන්න වන වේ.එය දකුණු ආසියාව තුළ ඕනෑම ථේරවාද බෞද්ධ භික්ෂුවක් යටතේ සිටින වැඩිම ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව ද වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Starting of the Monastery |url=https://mahamevnawa.org/about-us/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

උන්වහන්සේගේ ධර්ම සේවයේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස සරල සිංහල භාෂාවට [[සූත්‍ර පිටකය|සූත්‍ර පිටකයේ]] දේශනා පරිවර්තනය කිරීම සහ ඒවා සාමාන්‍ය පාඨකයන්ට පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම දැක්විය හැකිය. එමෙන්ම බුද්ධ දේශනා පදනම් කරගත් ග්‍රන්ථ රැසක් රචනා කර ඇති අතර, ධර්ම දේශනා, වන්දනා වැඩසටහන් සහ වෙනත් මාධ්‍ය ඔස්සේ බුද්ධ ධර්මය ප්‍රචාරය කිරීමට  ද විශාල ලෙස දායක වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Propagation of Dhamma |url=https://mahamevnawa.org/about-us/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Founder |url=https://mahamevnawa.org/founder/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

==මුල් ජීවිතය==
කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි 1961 ජූලි 1 දින [[කිරිබත්ගොඩ]] ඉරියවැටිය ප්‍රදේශයේදී ක්‍රිස්ටි කබ්රාල් සහ වයලට් පෙරේරා යන දෙපළට දාව උපත ලැබීය. උන්වහන්සේ උපත ලබන විට පවුල [[රෝමානු කතෝලික]] ආගමට අයත්ව සිටි අතර, උන්වහන්සේ උපත ලබා මාස හයක් පමණ ගතවීමෙන් පසු පවුලේ සාමාජිකයන් [[බුද්ධාගම]] වැළඳගෙන ඇත. එතැන් සිට උන්වහන්සේ බෞද්ධ පරිසරයක හැදී වැඩුණු අතර, කුඩා අවධියේ සිටම බෞද්ධ ආගමික ඉගැන්වීම් හා වත්පිළිවෙත් ඇසුරට පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Founder |url=https://www.mahamevnawa.us/home/about/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Spiritual Journey of Most Ven. Kiribathgoda Gnānānanda Thero |url=https://dhammawoodmeditation.org/the-spiritual-journey/ |website=Dhammawood Meditation Center |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

උන්වහන්සේගේ පවුලේ ආගමික පසුබිම වෙනස් වීමත් සමඟ බෞද්ධ ජීවන රටාව කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු වූ අතර, පවුලේ ජීවනෝපායද බෞද්ධ ආචාරධර්මවලට අනුකූල වන පරිදි වෙනස් කළ බව සඳහන් වේ. කුඩා අවධියේ සිට ලැබුණු මෙම බෞද්ධ පරිසරය පසුකාලීනව උන්වහන්සේගේ ආගමික ජීවිතයට බලපෑ පසුබිමක් ලෙස දැක්වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Most Venerable Kiribathgoda Gnānānanda Thero |url=https://mahamevnawaimc.org/founder_dev.html |website=Mahamevnawa International Meditation Centre |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

==පැවිදි දිවිය==
වයස අවුරුදු 17 දී, 1979 මාර්තු 26 දින [[සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරය|සේරුවිල මංගල රජ මහා විහාරයේදී]] කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි පැවිදි දිවියට ඇතුළත් වූහ. එවකට [[අමරපුර ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය|ශ්‍රී කල්‍යාණිවංශ මහා නිකායේ]] මහානායක සහ සේරුවිල මංගල රාජමහා විහාරයේ විහාරාධිපතිව වැඩ සිටි අතිපූජ්‍ය දඹගස්ආරේ ශ්‍රී සුමේධංකර හිමියන්ගේ ආචාර්යත්වය යටතේ පැවිදි වූ අතර, දීක්වැල්ලේ පඤ්ඤානන්ද හිමියන්ද උන්වහන්සේගේ පැවිදි දිවියේ ආචාර්යවරයෙකු ලෙස සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=මහමෙව්නාව අසපු සංචිතයේ නිර්මාතෘවරයාණෝ
 |url=https://mahamevnawa.lk/founder-of-mahamevnawa/
 |website=මහමෙව්නාව භාවනා අසපු
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Our Founder
 |url=https://www.mahamevnawa.ca/our-founder.html
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

පැවිදි වීමෙන් අනතුරුව උන්වහන්සේ සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂු අධ්‍යාපනය ලබාගත් අතර, බෞද්ධ ධර්මය, විනය සහ පාලි භාෂාව ඇතුළු විෂයයන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයෙහි නිරත වූහ. ඉන් අනතුරුව [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය|ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයට]] ඇතුළත්ව සිංහල ගෞරව උපාධිය හැදෑරීමට කටයුතු කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Our Founder
 |url=https://www.mahamevnawa.ca/our-founder.html
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

===ධර්ම අධ්‍යයනය හා ආරණ්‍යගත ජීවිතය===
විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටියදී පාලි ත්‍රිපිටකයේ අන්තර්ගත බුද්ධ දේශනා සමඟ වැඩි වශයෙන් සම්බන්ධ වීමට අවස්ථාව ලැබීමෙන් පසු, ධර්මය පිළිබඳ ගැඹුරු අධ්‍යයනයක් සහ ප්‍රායෝගික භාවනාවක් කෙරෙහි උන්වහන්සේගේ අවධානය යොමු විය. විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනයෙන් තමන් අපේක්ෂා කළ අරමුණු සාක්ෂාත් කරගත නොහැකි බව අවබෝධ කරගැනීමෙන් පසු එම අධ්‍යාපන කටයුතු අත්හැර ධර්මය ප්‍රායෝගිකව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා භාවනා මධ්‍යස්ථාන සහ ආරණ්‍ය සේනාසන ආශ්‍රය කිරීමට යොමු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Home Page – Our Founder / About Mahamevnawa
 |url=https://www.mahamevnawa.us/home/about/
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Our Founder
 |url=https://www.mahamevnawa.ca/our-founder.html
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

පසුව වසර ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ආරණ්‍ය හා භාවනා මධ්‍යස්ථාන ආශ්‍රය කරමින් භාවනා පුහුණුවේ සහ ධර්ම අධ්‍යයනයේ නිරත වූහ. පාලි ත්‍රිපිටකය පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්‍යයනය කරමින් බුද්ධ දේශනා ගැඹුරින් අවබෝධ කරගැනීමට උත්සාහ කළ උන්වහන්සේගේ මෙම කාලපරිච්ඡේදය ධර්මය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය හා භාවනා පුහුණුව එකට සම්බන්ධ වූ අවධියක් විය.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Our Founder
 |url=https://www.mahamevnawa.us/home/about/
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

ධර්ම අධ්‍යයනයේදී පාලි ත්‍රිපිටකයට විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ උන්වහන්සේ, එහි අන්තර්ගත බුද්ධ දේශනා සාමාන්‍ය ජනතාවට අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව පිළිබඳවද අවධානය යොමු කළහ. මෙම කාලය තුළ පාලි ත්‍රිපිටකය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් ලද දැනුම සහ විවිධ භාවනා මධ්‍යස්ථාන හා ආරණ්‍යවල ගත කළ ජීවිතයෙන් ලද අත්දැකීම් පසුකාලීනව උන්වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා සහ ධර්ම ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා පදනමක් විය.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Most Venerable Kiribathgoda Gnanananda Thero
 |url=https://mahamevnawaimc.org/founder_dev.html
 |website=Mahamevnawa International Meditation Centre
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

උන්වහන්සේගේ ආරණ්‍යගත ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් සීමා නොවූ අතර, [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[හිමාලය]] ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලද වැඩ වාසය කරමින් භාවනා පුහුණුවේ හා ධර්ම අධ්‍යයනයේ නිරත වූහ. එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ [[ශ්‍රී පාදය|ශ්‍රී පාද]] ප්‍රදේශයේ වනාන්තර ආශ්‍රිතවද කාලයක් ගත කරමින් ආරණ්‍යගත ජීවිතය සහ භාවනා පුහුණුව අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන ගියහ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Home Page – Our Founder / About Mahamevnawa
 |url=https://www.mahamevnawa.us/home/about/
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Most Ven. Kiribathgoda Gnānānanda Thero
 |url=https://dhammawoodmeditation.org/most-ven-kiribathgoda-gnanananda-thero/
 |website=Dhammawood Meditation Center
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

පාලි ත්‍රිපිටකය පිළිබඳ දීර්ඝකාලීන අධ්‍යයනය, භාවනා පුහුණුව සහ ආරණ්‍යගත ජීවිතය තුළින් ලද අත්දැකීම් සමඟ උන්වහන්සේ පසුව ධර්ම දේශනා කිරීම හා බුද්ධ දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාව අතරට ගෙන යාමට වැඩි වශයෙන් යොමු වූහ. එම කටයුතු ක්‍රමයෙන් සංවිධානාත්මක ධර්ම සේවාවක් බවට පත්වෙමින්, 1999 වසරේදී මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ආරම්භ කිරීමට පසුබිම සකස් විය.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Our Founder
 |url=https://www.mahamevnawa.ca/our-founder.html
 |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery
 |access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

===වකුගඩු පරිත්‍යාගය===

මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය ආරම්භ කිරීමට පෙර කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් වකුගඩු රෝගයකින් පෙළුණු කාන්තාවකට සිය වකුගඩුවක් පරිත්‍යාග කර තිබේ.පසුකාලීනව උන්වහන්සේව හමු වීමට පැමිණි ලෝක ප්‍රසිද්ධ BBC ඉංග්‍රීසී මාධ්‍ය ජාලය ද මෙම සිදුවීම වාර්තා කර තිබූ අතර
එහිදී උන්වහන්සේ BBC වෙත අදහස් දක්වා තිබුණේ පරිත්‍යාගය බෞද්ධ ඉගැන්වීම්වල එන දාන සංකල්පය හා සම්බන්ධ වන බවත්,බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පෙර ආත්මයන් පිළිබඳ ජාතක කථාවල ඇතුළත් ශරීර අවයව පවා පරිත්‍යාග කිරීමේ ආදර්ශ, අන්‍යයන් වෙනුවෙන් පරිත්‍යාග කිරීමට බෞද්ධයන් තුළ පෙළඹවීමක් ඇති කරන බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Would you donate a kidney to a stranger? |url=https://www.bbc.com/news/magazine-35410148 |website=BBC News}}&lt;/ref&gt;

==මහමෙව්නාව අසපු සංචිතය සහ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු ඇරඹීම==

===මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය ආරම්භ කිරීම===
1999 අගෝස්තු මාසයේදී කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් [[පොල්ගහවෙල]] වඩුවාව ප්‍රදේශයේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව ආරම්භ කරන ලදී. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනා පාලි ත්‍රිපිටකය ඇසුරින් අධ්‍යයනය කිරීම, ඒවා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කිරීම සහ භාවනා පුහුණුව සඳහා අවස්ථා සැලසීම එහි ප්‍රධාන අරමුණු අතර විය. මහමෙව්නාව ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව උන්වහන්සේ දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල ධර්ම දේශනා සහ භාවනා වැඩසටහන් පවත්වමින් එම ධර්ම සේවාව පුළුල් කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Founder |url=https://mahamevnawa.org/founder/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

මහමෙව්නාව ආරම්භයේදී ධර්මය අධ්‍යයනය කිරීම සහ භාවනා කිරීම සඳහා භික්ෂූන් වහන්සේලාට හා ගිහි පිරිස්වලට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමටද කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් අවධානය යොමු කළහ. පසුව උන්වහන්සේගේ මූලිකත්වයෙන් මහමෙව්නාව ආශ්‍රිත භික්ෂු සංවිධාන ව්‍යුහයක් වර්ධනය වූ අතර, මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව සහ මහමෙව්නාව බෞද්ධ භික්ෂු සංවිධානය ඒ ආශ්‍රිතව ගොඩනැගුණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Most Venerable Kiribathgoda Gnanananda Thero |url=https://mahamevnawaimc.org/founder_dev.html |website=Mahamevnawa International Meditation Centre |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===මුල් කාලයේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු===
මහමෙව්නාව ආරම්භ කිරීමෙන් පසු කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවලට වැඩම කරමින් බුද්ධ දේශනා පිළිබඳ ධර්ම දේශනා සහ භාවනා වැඩසටහන් පැවැත්වූහ. උන්වහන්සේගේ දේශනාවලදී පාලි ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර දේශනා සිංහල භාෂාවෙන් සරලව පැහැදිලි කිරීම කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු කළ අතර, එමඟින් බුද්ධ දේශනා සාමාන්‍ය ජනතාව අතරට ගෙන යාමට කටයුතු කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Founder |url=https://mahamevnawa.org/founder/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ මහමෙව්නාව ආශ්‍රිත භාවනා මධ්‍යස්ථාන සහ අසපු සංචිතයද වර්ධනය විය. භික්ෂූන් වහන්සේලා පුහුණු කිරීම, ගිහි පිරිස් සඳහා භාවනා වැඩසටහන් පැවැත්වීම සහ දිවයිනේ විවිධ ස්ථානවල ධර්ම වැඩසටහන් සංවිධානය කිරීම එම ව්‍යාප්තියේ කොටස් බවට පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Mahamevnawa |url=https://mahamevnawa.org/about-us/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව===
මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ එයට අනුබද්ධ භික්ෂු පිරිස සංවිධානය කිරීම සඳහා මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව ගොඩනැගීමට කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් මූලිකත්වය ගත්හ. එම සංවිධාන ව්‍යුහය යටතේ මහමෙව්නාව ආශ්‍රිත භික්ෂූන් වහන්සේලා ධර්ම දේශනා, භාවනා වැඩසටහන් සහ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Most Venerable Kiribathgoda Gnanananda Thero |url=https://mahamevnawaimc.org/founder_dev.html |website=Mahamevnawa International Meditation Centre |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ මහමෙව්නාව ආශ්‍රිත භික්ෂූන් වහන්සේලා දිවයිනේ විවිධ ප්‍රදේශවල ධර්ම දේශනා සහ භාවනා වැඩසටහන් පැවැත්වීමට යොමු වූහ. පසුව එම සංවිධානය ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටතද ව්‍යාප්ත වූ අතර, විදේශ රටවල මහමෙව්නාව භාවනා මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම හරහා ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු ජාත්‍යන්තර මට්ටමටද ගෙන යන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Mahamevnawa |url=https://mahamevnawa.org/about-us/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===මුද්‍රිත මාධ්‍ය හා ග්‍රන්ථ රචනය===
කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතුවල ප්‍රධාන අංගයක් වූයේ බුද්ධ දේශනා ඇසුරින් ග්‍රන්ථ රචනා කිරීම සහ පාලි ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර දේශනා සරල සිංහල භාෂාවෙන් ඉදිරිපත් කිරීමයි. උන්වහන්සේ විසින් බුද්ධ දේශනා පදනම් කරගත් ග්‍රන්ථ විශාල සංඛ්‍යාවක් රචනා කර ඇති අතර, මහමෙව්නාව මගින් ඒවා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. උන්වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා ඇසුරින්ද ග්‍රන්ථ විශාල සංඛ්‍යාවක් පසුව ප්‍රකාශයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Mahamevnawa |url=https://mahamevnawa.org/about-us/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

පාලි සූත්‍ර පිටකයේ දේශනා සිංහල පාඨකයන්ට පහසුවෙන් අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරයෙන් පරිවර්තනය කිරීමද උන්වහන්සේගේ ධර්ම සේවාවේ ප්‍රධාන අංගයක් විය. මෙම කටයුතු සමඟ ධර්ම දේශනා අඩංගු ශ්‍රව්‍ය පටි, සීඩී සහ වෙනත් ප්‍රකාශනද ජනතාව අතරට ගෙන යන ලදී. මහමෙව්නාවට සම්බන්ධ ''මහාමේඝ'' ප්‍රකාශනයද ධර්ම කරුණු පුළුල් පාඨක පිරිසක් වෙත ගෙන යාම සඳහා භාවිත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information Practices of the Buddhist Temple Mahamewnawa Asapuwa |url=https://opus.lib.uts.edu.au/bitstream/10453/159784/2/02whole.pdf |website=University of Technology Sydney |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===රූපවාහිනී හා විද්‍යුත් මාධ්‍ය ධර්ම ප්‍රචාරය===
කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් ධර්ම ප්‍රචාරය මුද්‍රිත ග්‍රන්ථවලට පමණක් සීමා නොකර රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය වෙතද ව්‍යාප්ත කළහ. 2012 ජනවාරි 19 දින සිට ''නමෝ බුද්ධාය'' ධර්ම සාකච්ඡා මාලාව TNL රූපවාහිනිය ඔස්සේ විකාශය වීම ආරම්භ වූ අතර, එහිදී කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් බෞද්ධ ධර්මය සම්බන්ධ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ලබාදෙමින් ධර්ම කරුණු සාකච්ඡා කළහ. එම වැඩසටහන් මාලාවේ සාකච්ඡා 54ක් විකාශය වූ අතර අවසාන සාකච්ඡා 18 මහමෙව්නාවට අයත් ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය ඔස්සේ විකාශය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=නමෝ බුද්ධාය |url=https://mahamevnawa.lk/namo-buddhaya-dhamma-discussion/ |website=මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය===
2012 වසරේදී කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය ආරම්භ කරමින් බුද්ධ ධර්මය රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ අන්තර්ජාල මාධ්‍ය ඔස්සේ ජනතාව වෙත ගෙන යාම තවදුරටත් පුළුල් කරන ලදී. ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය මගින් ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, භාවනා වැඩසටහන් සහ වෙනත් බෞද්ධ වැඩසටහන් විකාශය කිරීම සිදු කෙරේ. එම මාධ්‍ය ජාලය හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ පමණක් නොව විදේශගත ශ්‍රී ලාංකිකයන් වෙතද ධර්ම වැඩසටහන් ලබාදීමට කටයුතු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About us |url=https://www.shraddha.lk/about-us/ |website=ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය සමඟ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ සජීවී ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා සහ අනෙකුත් බෞද්ධ වැඩසටහන් ප්‍රචාරය කිරීමද සිදු විය. මේ ආකාරයෙන් කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් ආරම්භ කළ ධර්ම ප්‍රචාරක ක්‍රමවේදය සාම්ප්‍රදායික විහාරස්ථාන හා ධර්ම ශාලාවලින් ඔබ්බට රූපවාහිනී, ගුවන්විදුලි සහ ඩිජිටල් මාධ්‍ය වෙතද ව්‍යාප්ත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About us |url=https://www.shraddha.lk/about-us/ |website=ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===විශාල පිරිසක් සහභාගී වූ ධර්ම හා වන්දනා වැඩසටහන්===
කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් සංවිධානය කළ සහ මෙහෙයවූ ධර්ම දේශනා, ශීල-භාවනා වැඩසටහන් සහ වන්දනා වැඩසටහන් සඳහා විශාල ජන සහභාගීත්වයක් ඇති විය. අනුරාධපුර [[ශ්‍රී රුවන්වැලි මහා සෑය|රුවන්වැලි මහා සෑය]] ආශ්‍රිතව පැවැත්වූ වන්දනා හා ධර්ම වැඩසටහන්, සෝමාවතී මහා සෑය ආශ්‍රිත වැඩසටහන් සහ [[පොළොන්නරුව]] රන්කොත් වෙහෙර ආශ්‍රිත වන්දනා වැඩසටහන් ඒ අතරට ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Who We Are - Great Worshiping Ceremonies |url=https://mahamevnawaadelaide.org/who-we-are/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery of Adelaide |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

2008 වසරේ අනුරාධපුර ස්වර්ණමාලි මහා සෑය ආශ්‍රිතව කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් විසින් මෙහෙයවන ලද විශේෂ වන්දනා හා ධර්ම දේශනා වැඩසටහනකට විශාල බැතිමතුන් පිරිසක් සහභාගී වූ බව මහමෙව්නාව ආශ්‍රිත වාර්තා සඳහන් කරයි. එම වැඩසටහන් මාලාවෙන් පසුවද සෝමාවතී මහා සෑය සහ රන්කොත් වෙහෙර ආශ්‍රිතව විශාල පිරිසක් සහභාගී වූ වන්දනා වැඩසටහන් පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Who We Are - Great Worshiping Ceremonies |url=https://mahamevnawaadelaide.org/who-we-are/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery of Adelaide |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===මහමෙව්නාවේ පළමු උපසම්පදා උත්සවය===
මහමෙව්නාව ආශ්‍රිතව භික්ෂු සංඝයාගේ සංවිධානය වර්ධනය වීමෙන් පසු, භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා උපසම්පදා ලබාදීමේ වැඩපිළිවෙළක්ද ක්‍රියාත්මක විය. මහමෙව්නාව භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පළමු උපසම්පදා උත්සවය 2004 වසරේ [[ගෝතම තපෝවනය]] ආශ්‍රිතව පැවැත්වූ අතර, එම අවස්ථාවට කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් සහභාගී වූහ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ven. Ajahn Sumedho Dhamma sermon on December 12 in Kaduwela |url=https://www.dailymirror.lk/news-features/Ven-Ajahn-Sumedho-Dhamma-sermon-on-December-in-Kaduwela/131-141911 |work=Daily Mirror |date=2017-12-11 |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

එම පළමු උපසම්පදා උත්සවයට [[අජාන් සුමේධෝ]] හිමියන් ද සහභාගී වූහ. ථේරවාදී භාවනා සම්ප්‍රදායේ ප්‍රකට භික්ෂුවක වූ අජාන් සුමේධෝ හිමියන් සහ කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් අතර පැවති සම්බන්ධතාවය මෙම අවස්ථාවෙන්ද පැහැදිලි වේ. පසුව අජාන් සුමේධෝ හිමියන් මහමෙව්නාව කඩුවෙල භාවනා අසපුවේදී ධර්ම දේශනයක් සහ ධර්ම සාකච්ඡාවක්ද පවත්වා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ven. Ajahn Sumedho Dhamma sermon on December 12 in Kaduwela |url=https://www.dailymirror.lk/news-features/Ven-Monk-firmly-extolls-the-virtues-of-the-dhamma/131-141911 |work=Daily Mirror |date=2017-12-11 |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතුවල ව්‍යාප්තිය===
කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ වූ මහමෙව්නාව ධර්ම සේවාව කාලයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලටත් විදේශ රටවලටත් ව්‍යාප්ත විය. මහමෙව්නාව ආශ්‍රිත භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් විවිධ ප්‍රදේශවල භාවනා වැඩසටහන් සහ ධර්ම දේශනා පවත්වාගෙන යාමට කටයුතු කළ අතර, විදේශ රටවලද මහමෙව්නාව මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Mahamevnawa |url=https://mahamevnawa.org/about-us/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

මෙලෙස මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය, මහමෙව්නාව මහා සංඝ සභාව, ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශන, ධර්ම දේශනා, වන්දනා හා භාවනා වැඩසටහන් සහ ශ්‍රද්ධා මාධ්‍ය ජාලය යන විවිධ මාධ්‍ය ඔස්සේ කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු ව්‍යාප්ත විය. පාලි ත්‍රිපිටකයේ දේශනා සරල සිංහලෙන් ජනතාවට ඉදිරිපත් කිරීම එම කටයුතුවල මූලික ලක්ෂණයක් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Our Founder |url=https://mahamevnawa.org/founder/ |website=Mahamevnawa Buddhist Monastery |access-date=2026-10-03}}&lt;/ref&gt;

===අනුනායක පදවිය===

2019 වසරේදී කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් [[අමරපුර මහා නිකාය|ශ්‍රී අමරපුර මහා නිකායේ]] විසින් සිදු කරන ලද දේශීය විදේශීය ධර්ම ප්‍රචාරය සහ ථේරවාද බුදුදහමට සිදු කළ අමිල මෙහෙවර හේතුවෙන් උන්වහන්සේ අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වයේ අනුනායක පදවියට පත් කරන ලදී. එම පදවිය [[මහානායක]] පදවියට පසුව එම නිකායේ ඇති ප්‍රධාන තනතුරක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Kiribathgoda Gnanananda Thera
|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kiribathgoda_Gnanananda_Thera
|website=Wikipedia
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

2022 මැයි මාසයේදී උන්වහන්සේ එම අනුනායක පදවියෙන් ඉවත් වූ අතර, ඉන් අනතුරුවද මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය හා සම්බන්ධ ධර්ම ප්‍රචාරක සහ ශාසනික කටයුතු අඛණ්ඩව සිදු කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Kiribathgoda Gnanananda Thera
|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kiribathgoda_Gnanananda_Thera
|website=Wikipedia
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

==අගය කිරීම් හා ප්‍රතිචාර==

කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ ආගමික හා ශාසනික කටයුතු සම්බන්ධයෙන් විවිධ භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ රාජ්‍ය නිලධාරීන් ඇතුළු පුද්ගලයන් විසින් අවස්ථා කිහිපයකදී ප්‍රශංසාත්මක අදහස් පළ කර ඇත. විශේෂයෙන් සිරි ගෞතම සම්බුද්ධ රාජ මාළිගාව ඉදිකිරීම හා ඒ ආශ්‍රිත ආගමික කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ මහානායක හිමිවරුන් කිහිප නමක් උන්වහන්සේගේ මූලිකත්වය සහ සංවිධාන කටයුතු අගය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

===මහානායක හිමිවරුන්ගේ ඇගයීම්===

[[රාමඤ්ඤ මහා නිකාය|ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායේ]] මහානායක අතිපූජ්‍ය වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර හිමියන්, සිරි ගෞතම සම්බුද්ධ රාජ මාළිගාව ඉදිකිරීම කෙටි කාලයක් තුළ සම්පූර්ණ කිරීම පිළිබඳව අදහස් දක්වමින්, එය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ සංවිධාන හැකියාව සහ මෙරට හා විදේශයන්හි බැතිමතුන්ගේ කැපවීම පිළිබිඹු කරන බව සඳහන් කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

{{blockquote|text=“The completion of this incomparable temple, which is bound to provide joy to all devotees, in such a short time is in itself a marvel and a demonstration of the amazing acumen of the venerable Kiribathgoda Gnanananda thero and the greatness of the devotion of devotees here and abroad.”
&lt;br&gt;
සිංහල පරිවර්තනය:
 “සියලු බැතිමතුන්ට සතුට ගෙන දීමට නියමිත මෙම අසමසම විහාරය මෙතරම් කෙටි කාලයක් තුළ නිම කිරීමම විස්මයජනක කරුණක් වන අතර, එය අතිපූජනීය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ විශිෂ්ට සංවිධාන හැකියාවත්, මෙරට සහ විදේශයන්හි බැතිමතුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවේ විශාලත්වයත් පෙන්නුම් කරයි.”

|author=අතිපූජ්‍ය වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර හිමි&lt;br&gt;රාමඤ්ඤ නිකායේ 18 වන ශ්‍රීමත් මහානායක&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;}}

[[අමරපුර මහා සංඝ සභාව|අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ]] තුන්වන [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]]යන් වූ කොටුගොඩ ධම්මාවාස මහානායක හිමියන්, කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ ආගමික කටයුතු සහ සිරි ගෞතම සම්බුද්ධ රාජ මාළිගාව සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශංසාත්මක අදහස් පළ කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

{{blockquote|text=“In this land of Buddhism his way is an example to others who also aspire to serve.”
&lt;br&gt;
'''සිංහල පරිවර්තනය:''' “මෙම බෞද්ධ දේශයේ ශාසනයට සේවය කිරීමට අපේක්ෂා කරන අනෙකුත් අයටද උන්වහන්සේගේ ක්‍රියාමාර්ගය ආදර්ශයකි.|author=අතිපූජ්‍ය [[කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි]] &lt;br&gt;ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ තුන්වන උත්තරීතර මහානායක හිමි}}”&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;}}

[[අමරපුර මහා සංඝ සභාව|අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ]] සිව්වන [[උත්තරීතර මහානායක හිමි]]යන් වූ අතිපූජ්‍ය [[දොඩම්පහළ චන්ද්‍රසිරි හිමි]]යන්, සිරි ගෞතම සම්බුද්ධ රාජ මාළිගාව ඉදිකිරීමේදී කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් දැක්වූ මූලිකත්වය සහ දායකත්වය අගය කරමින් අදහස් පළ කර ඇත.එසේම උන්වහන්සේ සමස්ත මහමෙව්නාව සංඝවෙහිම මහෝපාධ්‍යාය ධුරය ද හොබවනු ලැබීය.
&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

{{blockquote|text=“Most venerable Kiribathgoda Gnanananda Thero is the shining light that serves as a beacon to guide and encourage the disciple to realize the dream of constructing the magnificent Gauthama Buddha Palace to celebrate 2600 years since enlightenment.”

&lt;br&gt;
සිංහල පරිවර්තනය:
 “2600 වසරක සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය සැමරීම සඳහා අතිවිශිෂ්ට ගෞතම බුද්ධ රාජ මාළිගාව ඉදිකිරීමේ සිහිනය සාක්ෂාත් කරගැනීමට ශ්‍රාවකයන්ට මඟපෙන්වමින් හා දිරිගන්වමින් ආලෝකයක් මෙන් කටයුතු කරන තැනැත්තා අතිපූජනීය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියෝ වෙති.”|author=අතිපූජ්‍ය [[දොඩම්පහළ චන්ද්‍රසිරි හිමි]]&lt;br&gt;ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ සිව්වන උත්තරීතර මහානායක}}&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;}}

===රාජ්‍ය නායකයන්ගේ ඇගයීම්===

2012 වසරේ ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයාව සිටි [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] මහතාද කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන්ගේ ආගමික හා ශාසනික සේවාව පිළිබඳ ප්‍රශංසාත්මක අදහස් පළ කර ඇත. එහිදී උන්වහන්සේගේ ආගමික සේවාව බුද්ධ ශාසනයේ පැවැත්ම, ආරක්ෂාව සහ පෝෂණය සඳහා යොමු වී ඇති බව සඳහන් කරමින්, සාධාරණ සහ ජනහිතකාමී සමාජයක් ගොඩනැගීම සඳහා උන්වහන්සේ දරන උත්සාහය අගය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

{{blockquote|text=“The Venerable Kiribathgoda Gnanananda Thero conducts his religious services for the continued sustenance, protection and nurturing of the Sambuddha Sasana with the serene intent of attaining Nibbana. I value very much the Venerable Thero's untiring efforts to build a just and people friendly society.”
&lt;br&gt;
'''සිංහල පරිවර්තනය:'''
 “කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් නිර්වාණය සාක්ෂාත් කරගැනීමේ සන්සුන් අරමුණින් සම්බුද්ධ ශාසනයේ අඛණ්ඩ පැවැත්ම, ආරක්ෂාව සහ පෝෂණය සඳහා සිය ආගමික සේවාව සිදු කරයි. සාධාරණ සහ ජනහිතකාමී සමාජයක් ගොඩනැගීම සඳහා උන්වහන්සේ දරන වෙහෙස නොබලා සිදුකරන උත්සාහය මම ඉතා අගය කරමි.”|author=[[මහින්ද රාජපක්ෂ]] මහතා, ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති (2012)}}&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Sacred Commendations
|url=https://sambuddharajamaligawa.lk/testimonials
|website=Siri Gautama Sambuddha Raja Maligawa
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

===පාලි ත්‍රිපිටක සජ්ඣායනා හා ධර්ම අධ්‍යයනය පිළිබඳ ඇගයීම===

2006 වසරේ [[බුද්ධගයා]]වේ පැවැත්වූ ජාත්‍යන්තර ත්‍රිපිටක සජ්ඣායනා වැඩසටහන සඳහා කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් පාලි සජ්ඣායනා පුහුණුකරුවෙකු ලෙස කටයුතු කළ අතර, ශ්‍රී ලංකා, බංග්ලාදේශ, ඉන්දියා සහ නේපාල භික්ෂූන් වහන්සේලාගෙන් සමන්විත කණ්ඩායමක් මෙහෙයවූහ. මාස තුනක වස් කාලයක් තුළ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පාලි සජ්ඣායනා පුහුණුව ලබාදුන් බව එම වැඩසටහන පිළිබඳ වාර්තාවේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Pali Tipitaka Chanting: Oral Tradition of Theravada Buddhism
|url=https://ignca.gov.in/PDF_data/IGNCA_buddhagaya_report.pdf
|website=Indira Gandhi National Centre for the Arts
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

එම වාර්තාවේ කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමියන් පාලි පිළිබඳ දැනුමක් ඇති භික්ෂුවක ලෙසත්, ජනප්‍රිය හා වැදගත් පාලි සූත්‍ර කිහිපයක් සිංහලට පරිවර්තනය කළ අයෙකු ලෙසත් සඳහන් කර ඇත. එම කටයුතු හේතුවෙන් පාලි සජ්ඣායනා සම්ප්‍රදාය තුළ නව ප්‍රවණතාවක් ඇති වූ බවද එහි සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Pali Tipitaka Chanting: Oral Tradition of Theravada Buddhism
|url=https://ignca.gov.in/PDF_data/IGNCA_buddhagaya_report.pdf
|website=Indira Gandhi National Centre for the Arts
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

{{blockquote|text=“Venerable K. Gnanananda is a Pali scholar of his own credit. He has translated some popular and important Pali suttas into Sinhala. He has composed a few gathas also in Sinhala. Thus he has set a new trend in chanting tradition.”
&lt;br&gt;

:'''සිංහල පරිවර්තනය:'''
 “පූජ්‍ය කේ. ඤාණානන්ද හිමියන් ස්වකීය හැකියාවෙන් පාලි පිළිබඳ විද්වතෙකි. උන්වහන්සේ ජනප්‍රිය හා වැදගත් පාලි සූත්‍ර කිහිපයක් සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත. එමෙන්ම සිංහලෙන් ගාථා කිහිපයක්ද රචනා කර ඇත. ඒ අනුව උන්වහන්සේ සජ්ඣායනා සම්ප්‍රදාය තුළ නව ප්‍රවණතාවක් ඇති කර ඇත.”|author=බුද්ධගයා ත්‍රිපිටක සජ්ඣායනා වැඩසටහන් වාර්තාව&lt;br&gt;ඉන්දිරා ගාන්ධි ජාතික කලා ආයතනය, ඉන්දියාව}}&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Pali Tipitaka Chanting: Oral Tradition of Theravada Buddhism
|url=https://ignca.gov.in/PDF_data/IGNCA_buddhagaya_report.pdf
|website=Indira Gandhi National Centre for the Arts
|access-date=2026-10-03
}}&lt;/ref&gt;

==සුප්‍රසිද්ධ පණිවිඩ==

{{cquote|අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වන, භාග්‍යවත් බුදු රජාණන් වහන්සේ වදාළේ මිනිසත් බව ලැබීම ම ඉතා දුලබ අවස්ථාවක් බවයි. වාසනාවකට, අපි සියලු දෙනා එම දුලබ අවස්ථාව දැන් ලබා සිටිමු.  එනමුත්, මිනිසාගේ උසස් බව ඔහුගේ ජාතිය, කුලය, ගෝත්‍රය හෝ වෙනත් එවන් ලක්‍ෂණ මත රඳා නොපවතින බැව්‍ පසක් කළ යුතුය. ඔහුගේ ශ්‍රෙෂ්ටත්වය රඳා පවතින්නේ ඔහු ගේ හැසිරීම මත ම පමණි.  මිනිසකු සැප සහ දුක අත්විඳින ආකාරය පවා සබැඳී ඇත්තේ ඔහු මනස, වචනය සහ කය යන තුන් දොරින් ක්‍රියා කරන ආකාරය මත ය.

භාග්‍යවත් බුදු රජාණන් වහන්සේ සිය දිවියම කැප කළේ මිනිසාව දුකින් මුදවා ගැනීම උදෙසාම ය. අපි උන් වහන්සේ ගේ අනුගාමිකයෝ වෙමු; අපගේ එකම පැතුම මෙසේ දුකින් අත්මිදුනු මිනිසුන්ගෙන් පිරි ලොවක් දැකීම ය.

මිනිස් වර්ගයාගේ අසිරිමත් ප්‍රඥා නිධානය නම් භාග්‍යවත් බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ඉගැන්වීමයි. මෙම දහම අපගේ ජීවිත ආලෝකවත් කරන්නේ සතුට ප්‍රමෝදය ළඟා කර දෙමිනි. ඔබම මෙම අසිරිමත් ධර්මය සොයා යන්න; ඒ අනුවම ජීවිතය හසුරුවා ගන්න; සියළු දුකින් අත් මිදෙන්න; උතුම් සැපත (නිවන) පසක් කර ගත් වාසනාවන්ත පිරිසට එක් වන්න|300px|50px| '''පූජ්‍ය ඤාණානන්ද හිමියන්ගෙන් පණිවිඩයක්'''&lt;ref&gt;&lt;br/&gt;'''සටහන''': ඤාණානන්ද හිමියන් ගේ ඉංග්‍රීසි බසින් පළ කර තිබූ ප්‍රකාශයක සිංහල අනුවාදයකි. &lt;/ref&gt;}}

==අමතර ලිපි==
*[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]]
*[[ශ්‍රද්ධා රූපවාහිනිය]]
*[[ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාව]]
*[[අමරපුර ශ්‍රී කළ්‍යාණිවංශ පාර්ශ්වය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist}}
==බාහිර සබැඳි==
'''මහමෙව්නාව'''
* [https://mahamevnawa.lk/news/ බ්ලොග් අඩවිය]
* [https://mahamevnawa.lk/ නිල වෙබ් අඩවිය]

[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:බුදු දහම]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූහූ]]
[[ප්‍රවර්ගය:හිමිවරුන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]</text>
      <sha1>oncee5odhx8yogokqhiioohruqn74ra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ළමා සොල්දාදුවෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8025</id>
    <revision>
      <id>802949</id>
      <parentid>800323</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12739" sha1="1549zevqs4py0f6265b9hso3y434coj" xml:space="preserve">{{wikify|date=දෙසැම්බර් 2011}}
{{Unreferenced}}

==ඉතිහාසය==
ලොව පුරා බොහෝ රටවල යුද්ධය උදෙසා ඝෘජු සහ වක්‍ර ලෙස ළමුන් යොදවා ගන්නා ආකාරය දක්නට ලැබේ. එවන් පසුබිමක් තුල ළමුන් යුද්ධයේ යොදවා ගැනීම පිළිබඳව මෙහි විවරණය කෙරේ. ළමුන් යුධ සේවයේ යොදවා ගැනීම අතීතයේ සිට පැවත එන්නකි. එනයින්ම ඉතිහාසය දෙස බැලීම දගත්ය.ඉතිහාසය තුල බොහෝ සංස්කෘතීන් තුලදී ළමුන් යුධමය කටයුතු වල යොදවා ගැනීම දක්නට ලැබේ. බයිබලය තුල මෙන්ම හිට්ටි සහ ඊජිප්තුයානු කලාකෘති (චිත්‍ර) තුලද නිරූපණය කෙරේ. ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධ සමයේ ළමා සොල්දාදුවන් යොදාගෙන ඇත. 
[[රූපය:Histoy.jpg|right|200px]]

===මධ්‍යතන යුගය යුරෝපය===

වර්ෂ 1212 දී දහස් ගණන් ළමුන් යුධ සේවයේ යොදවා ගෙන ඇත.
*British Royal Navy
*Boer Way
*Robert Baden- Powell

===දෙවන ලෝක යුධ සමය ===
හිට්ලර්ගේ හමුදාව තුල දක්නට විය. 
*Battle of Berlin
[[රූපය:Sudan-child-soldier.jpg|right|100px]]
==ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් නීතිය ==
ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් සහ ප්‍රකාශනයන් මෙන්ම බොහෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක හා මහා මණ්ඩල නිර්දේශයන් දක්නට ලැබේ.

===ප්‍රඥප්තීන්===
* Genewa Convention Additional Protocal 1 International Armed Conflict,1997
* Genewa Convention Additional Protocol 2 Non - International Armed Conflict, 1977
* Internationl Convention on the Rights of Child,1989
* African Charter on the Rights and Welfare of the Child, 1999
* Worst forms of Child labour Convention,1999
* Rome Statute of the International Criminal Court, 1998

===එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්‍ෂක මණ්ඩල යෝජනා===
* යෝජනා අංක 1261,  (1999)
* යෝජනා අංක 1314,  (2000) 
* යෝජනා අංක 1379,  (2001)  
* යෝජනා අංක 1460,  (2003) 
* යෝජනා අංක 1539,  (2004) 
* යෝජනා අංක 1612,  (2005)

===අනෙකුත් යෝජනාවන්===
* Cape Town Principles  and Best Practice on the Prevention of Recruitment of Children in to the Armed Forces, 1977
* European Parliament Resolution on Child Soldiers, 1998
* Maputo Declaration on the use of Child Soldiers, 1999
* Montevideo Declaration on the Use of Child Soldiers, 1999
* Amman Declaration on the Use of Child Soldiers, 2001
* Paris Principle, 2007

==ජාත්‍යන්තර මානුෂවාදී නීතිය==
1977 ජිනීවා සම්මුතියෙහි 77 වගන්තිය තුලින් ළමුන් යුධ සේවයෙහි යොදවා ගැනීමට එරෙහිව ප්‍රතිපාදන දක්වාලයි. 
 
==ජාත්‍යන්තර කම්කරු නීතිය==
බලහත්කාරයෙන් හෝ අනිවාර්ය ලෙස ළමුන් යුද්ධයට යොදවා ගැනීමට එරෙහිව සම්මුතීන් නිර්මාණය කොට ඇත. 
*International Labour Organisation Worstforms of Child Labour Convention, 1999
මෙම සම්මුතියට පාර්ශව වූ සෑම රාජ්‍යක්ම ළමුන් යුධ කටයුතු වල යෙදවීම වරදක් කොට දක්වා එහිදි දණ්ඩනයන් දක්වාලිය යුතු වේ. 

==අද දවස තුල ලොව පුරා ළමා සොල්දාදුවන්==
[[රූපය:World_map.jpg|right|200px]]
&amp;nbsp;&amp;nbsp;වර්තමානය වන විට 300,000 කට අධික ලෙස වයස අවුරදු 18 ට අඩු දරුවන් ලොව පුරා රටවල් 30 ක පමණ යුධ සේවයෙහි යෙදී සිටී. ඔවුන්ගෙන් සමහරු ළමුන් වයස අවුරුදු 8 ටත් අඩුය.
===අප්‍රිකාව===
අප්‍රිකානු මහද්වීපය තුල 200,000 කට අධික දරුවන් යුධ සේවයෙහි නියුක්ත වේ. බෲනායි,චැඩ් කොංගෝ රාජ්‍යය, රුවන්ඩා, සියරාලියෝන්, සෝමාලියා, සුඩානය හා උගන්ඩාව දැක්විය හැකිය. උගන්ඩාව තුල Lord Resistance Army ලෙස දක්වයි.
 
=== ආසියාව===
ආසියාව තුල දහස් ගණනක් ළමුන් යුධ සේවයෙහි යෙදී සිටී. ලාඕසය, මියන්මාරය, ඇෆ්ඝනිස්ථානය, ඉන්දුනීසියාව, ශ්‍රි ලංකාව, පිලීපීනය, තුල දක්නට ලැබේ. මොවුන් දුරට රාජ්‍ය විරෝධි කුමන්ත්‍රණ ත්‍රස්ත්‍රවාදීන්ගේ යුධ කටයුතුවල යුක්ත වේ.
 
====ශ්‍රි ලංකාව====
දහස් ගණන් දරුවන් එල්.ටි.ටි.ඊ ත්‍රස්තයින් යටතේ යුධ කටයුතු වල නිරත වේ. මොවුන්ව අන්වර්ථ නාමයෙන් Baby Battalian ලෙස දක්වාලයි.

====වියට්නාමය====
වියට්නාම යුධ සමයේ ඇමරිකානු හමුදාවන්ට එරෙහිව ළමුන් යුධ සේවයේ නිරත විය.

===යුරෝපය===
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට (British Army) ඇතුල්වීමට අවම වයස ලෙස අවුරුදු 16 දක්වාලයි. ඒ උදෙසා දෙමාපිය අවසරය අවශ්‍ය වේ. 40% ක් පමණ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවන්ට ඒකාග්‍ර වන්නේ මෙම වයස තුලදී බව දක්වාලයි. නමුත් එය ස්වෙච්ඡා සේවාවකි.

===මැද පෙරදිග===
====ඉරාන- ඉරාක  යුද්ධය====
වර්තමාන වාර්තා අනුවද මෙම දෙපාර්ශවයම ළමුන් යුධ කටයුතු වල යොදා ගනී.
====පලස්තීනය====

===උතුරු ඇමරිකාව===
====ඇමරිකාව==== 
යුධ සේවයට බැදීමට අවම වයස අවුරුදු 17 කී

===ලතින් ඇමරිකාව===
ලතින් ඇමරිකාව තුල 11000 ට අධික ළමුන් පිරිසක් යුධ කටයුතු වල නිරත වන බවට දක්වාලයි. එහිදි කොළොම්බියාව ප්‍රධාන කොට ගනී. ගරිල්ලා හා අනෙකුත් රාජ්‍ය විරෝධි කණ්ඩායම් ළමුන් යොදවා ගැනීම දක්නට ලැබේ. බොලීවියාව තුලද 40% ක් පමණ අවුරුදු 18 ට අඩු ළමුන් යුධ කටයුතු වල නිරත වේ.

===පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල්===
පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල ස්වෙච්ඡාවෙන් යුද්ධයට බැදීමේ වයස අවුරුදු 16 බව දක්වාලයි. එහිදි ඕස්ට්‍රේලියාව, කැනඩාව, සිංගප්පූරුව මේ අනුව උදාහරණ ලෙස දක්වාලිය හැකියි.
නවසීලන්තය තුලද අවම වයස අවුරුදු 17 ලෙස දැක්වූවද නමුත් වෙඩි තැබීමට හැකියාව ලැබෙනුයේ වයස අවුරුදු 18 ට පසුවීමෙන් අනතුරුවය.

==ළමුන් යුධ කටයුතු වල නිරත වීම වලක්වාලීම==
ළමුන් යුධ කටයුතු වල යෙදීම වලක්වාලීම උදෙසා ලොව පුරා යාන්ත්‍රණයන් ක්‍රියාත්මක වනු දක්නට ලැබේ.
උදාහරණ ලෙස Coalation to Stop the Use of Child Soldiers

යුද්ධයෙන් අනතුරුව එම දරුවන් සමාජය විවෘත කරලීමේදී ප්‍රධාන ලෙසම ගැටලු මතුවනු දක්නට ලැබේ.

* නිසි අධ්‍යාපනයක් නොවීම
* පවුලේ සාමාජිකයින් නොවීම 
* ප්‍රචණ්ඩත්වයට නැඹුරු වීම

මෙම තත්ත්වය තුල ඔවුන් පුනුරුත්තාපනයට ලක් කිරීම අවශ්‍ය වේ.

==ශ්‍රි ලංකාවේ තත්ත්වය==
L.T.T.E සංවිධානය තුල ළමුන් යුධ සේවයට යොදා ගන්නා ලදී.

===ශ්‍රි ලංකාව අපරානුමත කර ඇති සම්මුතීන්===
* Convention on the Rights of the Child.
* Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on the involvement of the Children in armed conflict

===දේශීය නීතිය තුල===

*1998 අංක 50 දරණ ජාතික ළමා ආරක්ෂණ අධිකාරි පනත.
*1939 ළමයින් හා තරුණයින් පිළිබඳ පනත.

===කලාපීය එකඟතා===
* Saarc Conention on the Regional Arragement for the promotion of Child Welfare in the South Africa.

==වැදගත් නඩු තීරණයන්==
*2006 Armed Activities on the Territoy of the Congo vs Uganda
[[රූපය:Child_conclusion.jpg]]
==මූලාශ්‍ර==
#International Comparative of Human Rights Law-  Fr Noel Dias
#Sri Lankan Journal of International Law Vol -06 1994
#Sri Lankan Journal of International Law Vol 15 - 2003
#Winning Peace U.N.D.P Magazine
#Sources UNESCO Magazine&lt;br&gt;
=='''පිංතූර ගැලරිය'''==
&lt;gallery&gt;
රූපය:Child_humantarian.jpg|
රූපය:Child_image.jpg|
රූපය:Child_sri_lanka.jpg|
රූපය:Child_soldiier2.jpg|
රූපය:Child_soldiers_africa.jpg|අප්‍රිකාවේ ළමා සොල්දාදුවන්
රූපය:Child_06.jpg|ලොව පුරා ළමා සොල්දාදුවන් 
රූපය:Child_soldier_2.jpg
රූපය:Child-soldier_one.jpg|
&lt;/gallery&gt;&lt;br&gt;
==මේවාද බලන්න== 
*[[මානව අයිතිවාසිකම්]]
*[[මානව අයිතිවාසිකම් 1945 ට පෙර හා පසු]]
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා අයිතිවාසිකම්]]

==බාහිර සබැඳි==
*[https://web.archive.org/web/20080723194253/http://www.hrw.org/campaigns/crp/facts.htm]ළමා සොල්දාදුවන්&lt;br&gt;
*[https://web.archive.org/web/20080917233421/http://www.amnestyusa.org/children/child-soldiers/page.do?id=1051047&amp;n1=3&amp;n2=78&amp;n3=1270]ළමා සොල්දාදුවන්  &lt;br&gt; 
*[http://www.bbc.co.uk/worldservice/people/features/childrensrights/childrenofconflict/soldier.shtml]ළමා සොල්දාදුවන් &lt;br&gt;


{{uncategorized|date=දෙසැම්බර් 2011}}</text>
      <sha1>1549zevqs4py0f6265b9hso3y434coj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වාග් විද්‍යාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10793</id>
    <revision>
      <id>802913</id>
      <parentid>801171</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T05:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8452" sha1="qgear2qx2wd63gquq0viizmd3t2celb" xml:space="preserve">{{පිළිබඳ|විෂයය|පොත|වාග්විද්‍යාව (පොත)||වාග්විද්‍යාව (බහුරුත්හරණය)}}
{{පිටපත සංස්කරණය|date=අගෝස්තු 2023}}
{{Linguistics}}

වාග් විද්‍යාව යනු භාෂාව පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයයි. සාමාන්‍ය (හෝ න්‍යායාත්මක) වාග් විද්‍යාව තුළ භාෂාවේ සංයුතිය (ව්‍යාකරණය) සහ අර්ථය (ශබ්චාර්, විද්‍යාව) වැනි උප ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් අන්තර්ගත ව්‍යාකරණ අධ්‍යයනය කුල රූප විද්‍යාව (වචන නිර්මාණය සහ වෙනස්විම්) සහ පද ගැලපුම (වාක්‍ය ඛණ්ඩයන් සහ වාක්‍ය ලෙස වචන එකතුවන ආකාරය නිශ්චය කරනු ලබන රීතින් ඇතුලත් වේ). මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අනෙකුත් කොටස් වනුයේ ශබ්ද ක්‍රම සහ සාරාංශ ශබ්ද ඒකක අධ්‍යනය කරන ශබ්ද විද්‍යාව සහ කථන ශබ්ද ඒකක අධ්‍යනය කරන ශබ්ද විද්‍යාව සහ කථන ශබ්දයන්හි අඩංගු මුලික ලක්ෂණ (ඇමතුම්) භාෂා නොවන ශබ්දයන් සහ ඒවා නිපැයන්නේ සහ තේරුම් ගන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබද අධ්‍යයනය කිරිමයි. 

වාග් විද්‍යාව භාෂාවක් සංසන්දනය කරන අතර, සංසන්දනාත්මක වාග් විද්‍යාව(භාෂාවෙහි විශ්ව ගුණාංගයන් සොයා ගැනිමට සහ ඒවායේ මුලාරම්භය හා සංවර්ධනයට හේතු දැක්විම) සදහා ඒවායේ ඉතිහාසය ගවේෂණය කරයි. ව්‍යවහාරික වාග් විද්‍යාව මගින් විදේශ භාෂා ඉගැන්විම , කථන චිකිත්සාව, පරිවර්තනය සහ කථන ව්‍යාධිවේදය යනාදි අංශයන්හි වාග් විද්‍යව න්‍යයායන් භාවිතයේ යෙදවේ. මෙම විෂය අධ්‍යයනය කරන්නෙක් වාග් විද්‍යඥ‍යෙක් ලෙස හැදින්වේ.

වාග් විද්‍යාත්මක විමර්ශනය විශාල ලෙස වෙනත් විශේෂඥතාවයන් දරන්නන් විසින් සිදු කල හැකිය. රස් රයිමර් විසින් කර ඇති පහත ප්‍රකාශයෙන් දැක්වෙන පරිදි ඒ සියළු දෙන අතර එකමුතු එකතාවයක් නොතිබිය හැකිය.

&quot;ශාස්ත්‍රිය විෂයයන් අතරින් වාග් විද්‍යාව යනු ඉතාමත් උණුසුම් ලෙස වාද විවාද කරන ලද විෂයක් වෙයි. එය භාෂා විද්‍යාඥයන්ගේ ලබාගත හැකි ඕනෑම ලේ ප්‍රමාණයක් සමග, කවීන්ගේ දේව ධර්මයන්ගේ, දර්ශනවදි‍න්ගේ, වාග් විද්‍යාඥයින්ගේ, මානසික විද්‍යායින්ගේ, ජිව විද්‍යාඥයින්ගේ, මානව විද්‍යාඥයින්ගේ සහ ස්නායු විද්‍යාඥයින්ගේ ලේ වලින් තෙත් වී ඇත.-Russ Rymer Annals of Science, &quot; A silent Childhood The new York , April 13, 1992 P. 48

== සටහන් ==
මිනිස් භාෂා පිළිබඳව [[විද්‍යාව|විද්‍යාත්මක]] අධ්‍යයනය, '''වාග් විද්‍යාව''' ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

== අමතර අවධානයට ==
{{portal|Linguistics|Language}}
{{div col}}
* {{Annotated link |Articulatory synthesis}}
* {{Annotated link |Axiom of categoricity}}
* {{Annotated link |Critical discourse analysis}}
* {{Annotated link |Cryptanalysis}}
* {{Annotated link |Decipherment}}
* {{Annotated link |Global language system}}
* {{Annotated link |Hermeneutics}}
* {{Annotated link |Integrational linguistics}}
* {{Annotated link |Integrationism}}
* {{Annotated link |Interlinguistics}}
* {{Annotated link |Language engineering}}
* {{Annotated link |Language geography}}
* {{Annotated link |Linguistic rights}}
* {{Annotated link |Metalinguistics}}
* {{Annotated link |Metacommunicative competence}}
* {{Annotated link |Microlinguistics}}
* {{Annotated link |Onomastics}}
* {{Annotated link |Reading}}
* {{Annotated link |Speech processing}}
* {{Annotated link |Stratificational linguistics}}
* [[Outline of linguistics|Outline]] and lists
** {{Annotated link |Index of linguistics articles}}
** {{Annotated link |List of departments of linguistics}}
** {{Annotated link |List of summer schools of linguistics}}
** {{Annotated link |List of schools of linguistics}}
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|2}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|wikititle=linguistics}}
* {{cite web
  |url=https://kurupitaassaji.blogspot.com/2015/06/
  |title=වාග්විද්‍යාව
  |work=කුරුපිට අස්සජිතිස්ස හිමි, බ්ලොග් අඩවිය
  |access-date=2024-02-15
  }}
* [https://linguistlist.org/ The Linguist List], a global online linguistics community with news and information updated daily
* [http://www.sil.org/linguistics/GlossaryOfLinguisticTerms/index.htm Glossary of linguistic terms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130210081627/http://www.sil.org/linguistics/GlossaryOfLinguisticTerms/index.htm |date=10 February 2013 }} by [[SIL International]] (last updated 2004)
* [https://web.archive.org/web/20080515192756/http://www.glottopedia.org/ Glottopedia], MediaWiki-based encyclopedia of linguistics, under construction
* [https://web.archive.org/web/20071126121113/http://www.lsadc.org/info/ling-fields.cfm Linguistic sub-fields] – according to the Linguistic Society of America
* Linguistics and language-related [[wiki]] articles on [http://www.scholarpedia.org/article/Language Scholarpedia] and [http://en.citizendium.org/wiki/Linguistics Citizendium]
* [https://web.archive.org/web/20080906110954/http://www.unizar.es/departamentos/filologia_inglesa/garciala/bibliography.html &quot;Linguistics&quot; section] – A Bibliography of Literary Theory, Criticism and Philology, ed. J.A. García Landa (University of Zaragoza, Spain)
* {{cite book | first=Daniela | last=Isac | author2=Charles Reiss | title=I-language: An Introduction to Linguistics as Cognitive Science| edition=2nd | url=https://archive.org/details/ilanguageintrodu00dani | year=2013 | publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-953420-3 }}
* {{curlie|Science/Social_Sciences/Linguistics}}

{{Philosophy of language}}
{{Communication studies}}
{{Social sciences}}
{{Nonverbal communication}}
{{Sister bar|auto=1|d=yes}}
{{Authority control}}

[[Category:Cognitive science]]
[[Category:Communication studies]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු නව නිපැයුම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:භාෂාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:වාග්වේදය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කථනය]]
[[ප්‍රවර්ගය:භාෂා සහ කථන චිකිත්සාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:භාෂා]]
[[ප්‍රවර්ගය:සමාජවේද]]</text>
      <sha1>qgear2qx2wd63gquq0viizmd3t2celb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බුර්කිනා ෆාසෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20464</id>
    <revision>
      <id>802903</id>
      <parentid>802238</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T03:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256705" sha1="kuq0epxvtz8bgvpt0p7x5mwd3h5qzdb" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව රට
| native_name            = බුර්කිනා ෆාසෝ
| common_name            = බුර්කිනා ෆාසෝ
| image_flag             = Flag of Burkina Faso.svg
| image_coat             = Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg
| national_motto         = {{ස්වදේශීය නම|fr|&quot;Unité&amp;ndash;Progrès&amp;ndash;Justice&quot;|italics=off}}&lt;br/&gt;{{කුඩා|&quot;සමගිය&amp;ndash;දියුණුව&amp;ndash;යුක්තිය&quot;}}
| national_anthem        = {{නොඑතුම|{{ස්වදේශීය නම|fr|[[Une Seule Nuit]] / Ditanyè|nolink=yes}}&lt;br/&gt;{{කුඩා|''එක් තනි රැයක් / ජයග්‍රහණයේ ගීතිකාව''}}}}
| image_map              = Location Burkina Faso AU Africa.svg
| map_caption            = {{සිතියම් සටහන |countryprefix= |location_color=තද නිල් |region=[[අප්‍රිකාව]] |region_color=තද අළු |subregion= [[අප්‍රිකානු සංගමය]] |subregion_color=ලා නිල් |legend=Location Burkina Faso AU Africa.svg}}
| official_languages     = [[ප්‍රංශ භාෂාව |ප්‍රංශ]]
| regional_languages     = {{බුලට් නොයෙදූ ලැයිස්තුව |[[මෝර් භාෂාව |මෝර්]] |[[මන්ඩින්කා භාෂාව|මන්ඩින්කා]] |[[බම්බාරා භාෂාව|බම්බාරා]]}}
| demonym                = {{තිරස්ලැයිස්තුව |බුර්කිනබේ }}
| ethnic_groups          = {{බුලට් නොයෙදූ ලැයිස්තුව
  | 47.9% [[මොසි ජනයා |මොසි]]
  | 10.3% [[ෆුලා ජනයා |ෆුලානි]]
  |  6.9% [[ලොබි ජනයා |ලොබි]]
  |  6.9% [[බොබො ජනයා |බොබො]]
  |  6.7% [[මොන්ඩෙ ජනයා|මොන්ඩෙ]]
  |  5.3% [[සෙනුෆො ජනයා|සෙනුෆො]]
  |  5.0% [[ගුරුන්සි]]
  |  4.8% [[ගූර්මා ජනයා|ගුර්මා]]
  |  3.1% [[ට්වාරෙග් ජනයා| ට්වාරෙග්]]
 }}
| ethnic_groups_year     = 1995
| capital                = [[ඔවාගාඩුගූ]]
| latd                   = 12
| latm                   = 20
| latNS                  = N
| longd                  = 1
| longm                  = 40
| longEW                 = W
| largest_city           = අගනුවර
| government_type        = {{නොඑතුම|[[අර්ධ-ජනාධිපතිමය ක්‍රමය|අර්ධ-ජනාධිපතිමය]] [[ජනරජය]]}}
| leader_title1          = [[රාජ්‍ය නායක]]
| leader_name1           = [[බර්කිනා ෆාසෝහී ජනාධිපතිවරයා |ජනාධිපති]]
| leader_title2          = [[ආණ්ඩු ප්‍රධානී]]
| leader_name2           = [[බර්කිනා ෆාසෝහී අග්‍රාමාත්‍යවරයා |අග්‍රාමාත්‍ය]]
| legislature            = [[ජාතික මන්ත්‍රණ සභාව (බර්කිනා ෆාසෝ)|ජාතික මන්ත්‍රණ සභාව]]
| sovereignty_type       = [[නිදහස]]
| established_event1     = [[ප්‍රංශය]] වෙතින්
| established_date1      = 5 අගෝස්තු 1960
| area_km2               = 274,200
| area_sq_mi             = 105,869 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank              = 74වන
| area_magnitude         = 1 E11
| percent_water          = 0.146%
| population_estimate    = 15,730,977&lt;ref name=&quot;INSD&quot;&gt;[http://www.insd.bf/fr/ INSD Burkina Faso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901021928/http://www.insd.bf/fr/ |date=2014-09-01 }} {{in lang|fr}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2010
| population_estimate_rank = 64වන
| population_census      = 14,017,262
| population_census_year = 2006
| population_density_km2 = 57.4
| population_density_sq_mi = 148.9 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = 145වන
| GDP_PPP_year           = 2012
| GDP_PPP                = $24.293&amp;nbsp;බිලියන&lt;ref name=imf2&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&amp;pr.y=9&amp;sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=748&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |title=බර්කිනා ෆාසෝ |publisher=ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල |accessdate=17 අප්‍රේල් 2013}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank           = 
| GDP_PPP_per_capita     = $1,399&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal            = $10.464&amp;nbsp;බිලියන&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_year       = 2012
| GDP_nominal_per_capita = $602&lt;ref name=imf2/&gt;
| HDI_year               = 2007
| HDI_change             = වැඩිකරන්න &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                    = 0.389 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_ref                = 
| HDI_rank               = 177වන
| Gini_year              = 2007
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini                   = 39.5 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |title=ඩිස්ට්‍රිබ්‍යුෂන් ඔෆ් ෆැමිලි ඉන්කම් – ගිනි ඉන්ඩෙක්ස් |work=ච වර්ල්ඩ් ෆැක්ට්බුක් |publisher=සීඅයිඒ |accessdate=1 සැප්තැම්බර් 2009}}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              = 
| currency               = [[බටහිර අප්‍රිකානු ෆ්‍රෑන්ක්]]&lt;ref&gt;CFA Franc BCEAO. Codes: XOF / 952 [http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/currency_codes/currency_codes_list-1.htm ISO 4217 කරන්සි නේම්ස් ඇන්ඩ් කෝඩ් එලිමන්ට්ස්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524153331/http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/currency_codes/currency_codes_list-1.htm |date=2012-05-24 }}. ISO. සම්ප්‍රවේශය  8 මැයි  2009.&lt;/ref&gt;
| currency_code          = XOF
| time_zone              = 
| utc_offset             = +0
| time_zone_DST          = නැත
| utc_offset_DST         = 
| drives_on              = දකුණු
| calling_code           = [[+226]]
| cctld                  = [[.bf]]
| footnotes              = මෙහි එන දත්ත  වසර 2005 සඳහා ඇස්තමේන්තුවක් වන අතර  2005 අප්‍රේල් හිදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් සිදු කෙරිණි.
}}

'''බුර්කිනා ෆාසෝ''' යනු බටහිර අප්‍රිකාවේ ගොඩබිම් වලින් වටවූ වර්ග කිලෝ මීටර 274,200 ක (වර්ග සැතපුම් 105,900) රටකි. වයඹ දෙසින් [[මාලි]], ඊසාන දෙසින් [[නයිජර්]], ගිනිකොන දෙසින් [[බෙනින්]], දකුණින් [[ටෝගෝ]] සහ [[ඝානාව]] සහ නිරිත දෙසින් [[අයිවරි කෝස්ට්]] මායිම් වේ. 2021 වන විට, රටේ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනය 20,321,378 විය.&lt;ref name=&quot;worldpopulationreview.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso Population 2021 (Demographics, Maps, Graphs) |url=https://worldpopulationreview.com/countries/burkina-faso-population |website=worldpopulationreview.com}}&lt;/ref&gt; මීට පෙර ඉහළ වෝල්ටා ජනරජය (1958-1984) ලෙස හැඳින්වූ එය ජනාධිපති තෝමස් සංකාරා විසින් බුර්කිනා ෆාසෝ ලෙස නම් කරන ලදී. එහි පුරවැසියන් බර්කිනාබේස් (/bɜːrˈkiːnəbeɪ/ bur-KEE-nə-beh) ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ඔවාගඩෝගු වේ.

බුර්කිනා ෆාසෝ හි විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන්නේ 11 වන සහ 13 වන සියවස්වල ප්‍රදේශය පදිංචි කළ මොසි ජනතාවයි. ඔවුන්ඔවාගඩෝගු, ටෙන්කොඩෝගෝ සහ යටෙන්ගා වැනි බලවත් රාජධානි පිහිටුවන ලදී. 1896 දී එය ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකාවේ කොටසක් ලෙස [[ප්‍රංශය]] විසින් යටත් විජිතයක් බවට පත් කරන ලදී. 1958 දී ඉහළ වෝල්ටා ප්‍රංශ ප්‍රජාව තුළ ස්වයං පාලන යටත් විජිතයක් බවට පත් විය. 1960 දී මොරිස් යමියෝගෝ ජනාධිපති ලෙස එය සම්පූර්ණ නිදහස ලබා ගත්තේය. නිදහසින් පසු දශක ගණනාවක් පුරා රට අස්ථාවරත්වයට, නියඟයට, සාගතයට හා දූෂණයට ලක් විය. 1966, 1980, 1982, 1983, 1987, සහ 2022 දී දෙවතාවක්, (ජනවාරි සහ සැප්තැම්බර් මාසවලදී) මෙන්ම 1989 දී සහ 2015 දී තවත් උත්සාහයක් ලෙසද රට තුළ විවිධ කුමන්ත්‍රණ සිදුවී ඇත.

තෝමස් සංකාරා 1982 සිට 1987 බ්ලේස් කොම්පාරේගේ නායකත්වයෙන් යුත් කුමන්ත්‍රණයෙන් මිය යන තෙක්ම රටේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස සේවය කළේය, ඔහු ජනාධිපති වී 2014 ඔක්තෝබර් 31 වන දින ඔහු ඉවත් කරන තෙක් රට පාලනය කළේය. සංකාර රට පුරා සාක්ෂරතා ව්‍යාපාරයක් ඇතුළත් අභිලාෂකාමී සමාජ ආර්ථික වැඩසටහනක් පවත්වා ඇත. ගොවීන්ට ඉඩම් යලි බෙදා හැරීම, දුම්රිය මාර්ග සහ මාර්ග ඉදිකිරීම, සහ කාන්තා ලිංගික ඡේදනය, බලහත්කාර විවාහ සහ බහු විවාහය නීති විරෝධී කිරීම සිදු කලේය.

2010 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට සහේල්හි ඉස්ලාමීය ත්‍රස්තවාදයේ නැගීම නිසා බුර්කිනා ෆාසෝ දැඩි ලෙස බලපා ඇත. [[ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය|ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය (අයිඑස්)]] හෝ [[අල්-කයිඩා|අල්-කයිඩාව]] සමඟ අර්ධ වශයෙන් මිත්‍රශීලී සටන්කාමීන් කිහිපයක් බුර්කිනා ෆාසෝ සහ [[මාලිගාතැන්න ආරණ්‍ය සේනාසනය|මාලි]] සහ [[නයිජර්]] දේශසීමා හරහා ක්‍රියාත්මක වේ. රටේ මිලියන 21 ක ජනගහනයෙන් මිලියනයකට වැඩි පිරිසක් අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූවන් ය. බුර්කිනා ෆාසෝගේ හමුදාව 2022 ජනවාරි 23-24 දිනවල කුමන්ත්‍රණයකින් බලය අල්ලා ගත්තේ ජනාධිපති රොච් මාක් කබෝරේ බලයෙන් පහ කරමිනි. ජනවාරි 31 දින, මිලිටරි ජුන්ටාව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කළ අතර, සැප්තැම්බර් 30 වැනි දින දෙවන කුමන්ත්‍රණයකින් ඔහුම බලයෙන් පහ කර, හමුදා කපිතාන් ඊබ්‍රාහිම් ට්‍රෝරේ විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද අතර, පෝල්-හෙන්රි සඳඕගෝ දමිබා අන්තර්වාර ජනාධිපති ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso restores constitution, names coup leader president |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/31/burkina-faso-restores-constitution-names-coup-leader-president |access-date=31 January 2022 |website=www.aljazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ යනු ඩොලර් බිලියන 16.226 ක දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයක් සහිත අවම සංවර්ධිත රටවලින් එකකි. එහි ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් සියයට 63.8ක් [[ඉස්ලාම්|ඉස්ලාම් ආගම]] අදහන අතර සියයට 26.3ක් [[ක්‍රිස්තියානි ආගම]] අදහති.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-15 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; රටේ රාජ්‍ය භාෂාව සහ ව්‍යාපාරික භාෂාව [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]] වේ. බුර්කිනාබේ රජය විසින් නිල වශයෙන් පිළිගත් දේශීය භාෂා 60 ක් ඇත, වඩාත් පොදු භාෂාව වන මුවර්, ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා කතා කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Brion |first1=Corinne |date=November 2014 |title=Global voices Burkina Faso: Two languages are better than one |url=https://kappanonline.org/global-voices-burkina-faso-two-languages-brion/ |access-date=12 October 2020 |website=Phi Delta Kappan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIAWorldFactBook2020&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|section=People and Society|access-date=11 March 2020|year=2020}}&lt;/ref&gt; විධායක, ව්‍යවස්ථාදායක සහ අධිකරණ බලතල සහිත අර්ධ ජනාධිපති ජනරජයක් ලෙස රට පාලනය වේ. බුර්කිනා ෆාසෝ යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි සහ ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි. එය දැනට ECOWAS සහ අප්‍රිකානු සංගමයෙන් අත්හිටුවා ඇත.

== නිරුක්තිය ==

කලින් ඉහළ වෝල්ටා ජනරජය වූ අතර, 1984 අගෝස්තු 4 වන දින එවකට ජනාධිපති තෝමස් සංකාරා විසින් රට &quot;බුර්කිනා ෆාසෝ&quot; ලෙස නම් කරන ලදී. &quot;බුර්කිනා&quot; සහ &quot;ෆාසෝ&quot; යන වචන රට තුළ කතා කරන විවිධ භාෂාවලින් පැන නගී: &quot;බුර්කිනා&quot; යනු මොසී වෙතින් වන අතර එහි තේරුම &quot;කෙළින්&quot; යන්නයි, මිනිසුන් ඔවුන්ගේ අඛණ්ඩතාව ගැන ආඩම්බර වන ආකාරය පෙන්වන අතර &quot;ෆාසෝ&quot; පැමිණෙන්නේ ඩියුලා භාෂාවෙන් ( N'Ko හි ලියා ඇති පරිදි: &quot;බුර්කිනාබේ&quot; යන යක්ෂ නාමය සෑදීමට &quot;-බී&quot; උපසර්ගය &quot;බුර්කිනා&quot; වෙත එකතු කරන ලද්දේ ෆුලා භාෂාවෙන් වන අතර එහි තේරුම &quot;කාන්තාවන් හෝ පිරිමින්&quot; යන්නයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 September 2013 |title=Why the name: Burkina Faso? |url=https://afrolegends.com/2013/09/12/why-the-name-burkina-faso/ |work=afrolegends.com}}&lt;/ref&gt; සීඅයිඒ නිරුක්තිය සාරාංශ කරන්නේ &quot;අවංක (නොදිරන) මිනිසුන්ගේ දේශය&quot; ලෙසයි.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|date=21 December 2018|access-date=16 January 2019|year=2018}}&lt;/ref&gt;

ඉහළ වෝල්ටා හි ප්‍රංශ යටත් විජිතය වෝල්ටා ගංගාවේ (කළු, රතු සහ සුදු වෝල්ටා) ඉහළ මායිම්වල පිහිටීම සඳහා නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=by3eqBwNRyIC&amp;pg=PA21|title=iAfrica – Ancient History UNTOLD|publisher=Forbidden Fruit Books LLC|pages=21|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

=== මුල් ඉතිහාසය ===
වර්තමාන බුර්කිනා ෆාසෝ හි වයඹ දිග ප්‍රදේශය ක්‍රි.පූ. 1973 දී පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් මගින් සීරීම්, උදලු සහ ඊතල ඇතුළු ඔවුන්ගේ මෙවලම් සොයා ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |date=23 October 2019 |title=Burkina Faso |url=https://www.smoketreemanor.com/burkina-faso/ |access-date=30 May 2020 |website=Smoke Tree Manor |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ක්‍රි.පූ. 3600 සහ 2600 අතර කෘෂිකාර්මික ජනාවාස පිහිටුවන ලදී.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=23 October 2019 |title=Burkina Faso |url=https://www.smoketreemanor.com/burkina-faso/ |access-date=30 May 2020 |website=Smoke Tree Manor |language=en-US}}&lt;/ref&gt; බුරා සංස්කෘතිය යනු නූතන නයිජර් හි නිරිතදිග කොටසේ සහ සමකාලීන බුර්කිනා ෆාසෝ හි ගිනිකොන දෙසින් කේන්ද්‍රගත වූ යකඩ යුගයේ ශිෂ්ටාචාරයකි.&lt;ref name=&quot;whc.unesco.org&quot;&gt;UNESCO World Heritage Centre. [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5045/ &quot;Site archéologique de Bura&quot;]. UNESCO.&lt;/ref&gt; යකඩ කර්මාන්තය, උණු කිරීම සහ මෙවලම් සහ ආයුධ සඳහා ව්‍යාජ ලෙස සකස් කිරීම, ක්‍රි.පූ. 1200 වන විට උප සහරා අප්‍රිකාවේ දියුණු වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Miller|first1=D. E.|last2=Van Der Merwe|first2=N. J.|year=2009|title=Early Metal Working in Sub-Saharan Africa: A Review of Recent Research.|journal=The Journal of African History|volume=35|issue=1|pages=1–36|doi=10.1017/S0021853700025949|jstor=182719|s2cid=162330270}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Stuiver|first1=Minze|last2=van der Merwe|first2=Nicolaas J.|year=1968|title=Radiocarbon Chronology of the Iron Age in Sub-Saharan Africa|url=https://archive.org/details/sim_current-anthropology_1968-02_9_1/page/54|journal=Current Anthropology|volume=9|issue=1|pages=54–58|doi=10.1086/200878|jstor=2740446|s2cid=145379030}}&lt;/ref&gt; අද වන විට, බුර්කිනා ෆාසෝහි යකඩ උණු කිරීම පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂිය ක්‍රි.පූ. 800 සිට 700 දක්වා දිවෙන අතර එය පුරාණ ෆෙරස් ලෝහ විද්‍යාව ලෝක උරුම අඩවියේ කොටසකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ancient Ferrous Metallurgy Sites of Burkina Faso |url=http://whc.unesco.org/en/list/1602 |access-date=21 March 2021 |website=UNESCO World Heritage List |publisher=UNESCO}}&lt;/ref&gt; ක්‍රි.ව. 3 සිට 13 වැනි සියවස දක්වා, වර්තමාන ගිනිකොනදිග බුර්කිනා ෆාසෝ සහ නිරිතදිග නයිජර් ප්‍රදේශයේ යකඩ යුගයේ බුරා සංස්කෘතිය පැවතුනි. වර්තමාන බුර්කිනා ෆාසෝහි විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්, එනම් මොසි, ෆුලා සහ ඩියෝලා වැනි, 8 වන සහ 15 වන සියවස් අතර අනුප්‍රාප්තික රැල්ලට පැමිණියහ. 11 වන ශතවර්ෂයේ සිට මොසි ජනයා වෙනම රාජධානි කිහිපයක් පිහිටුවා ගත්හ.

=== 8 වන සියවසේ සිට 18 වන සියවස දක්වා ===

බුර්කිනා ෆාසෝහි බොහෝ වාර්ගික කණ්ඩායම් එම ප්‍රදේශයට පැමිණි නිශ්චිත දිනයන් පිළිබඳව විවාදයක් පවතී. ප්රෝටෝ-මොසි අද බුර්කිනා ෆාසෝ හි ඈත පෙරදිග කොටසට පැමිණියේ 8 වන සහ 11 වන සියවස් අතර කාලය තුළය,&lt;ref&gt;[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&amp;nbsp;27&lt;/ref&gt; සැමෝ 15 වන සියවසේදී පමණ පැමිණියේය,&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&amp;nbsp;28&lt;/ref&gt; ඩොගොන් බුර්කිනා ෆාසෝ හි උතුරු සහ වයඹ දිග ප්‍රදේශවල ජීවත් විය. 15 වැනි හෝ 16 වැනි සියවස් වලදී&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Shoup|first=John A.|url=https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&amp;q=the+dogon+lived+in+burkina+faso+in+15th+century&amp;pg=PA86|title=Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO, 2011|year=2011|isbn=9781598843620}}&lt;/ref&gt; සහ රටේ ජනගහනයෙන් සැදුම් ලත් අනෙකුත් බොහෝ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් මෙම කාලය තුළ කලාපයට පැමිණියහ.

මෝසි රාජධානිවල අශ්වාරෝහක බලගතු මාලි අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව පවා සතුරු ප්‍රදේශයට ගැඹුරින් වැටලීමේ ප්‍රවීණයන් විය. 1892 අප්‍රේල් මාසයේදී ප්‍රංශ ගවේෂක ලුවී-ගුස්ටාව් බිංගර් සියාට (බොබෝ-ඩියුලස්සෝ) ඇතුළු වීම සන්නද්ධ මිනිසුන් වළක්වයි.

මධ්‍යතන යුගයේදී, මොසී විසින් ටෙන්කොඩෝගෝ, යාටෙන්ගා, සැන්ඩෝමා සහ ඔවාගඩෝගු ඇතුළු වෙනම රාජධානි කිහිපයක් ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Nations 2014&quot;&gt;&quot;Encyclopedia of the Nations.&quot; History. Advameg, Inc., n.d. Web. 8 October 2014.&lt;/ref&gt; 1328 සහ 1338 අතර කාලය තුළ මොස්සි රණශූරයන් ටිම්බක්ටු වෙත කඩා වැදුණු නමුත් 1483 දී මාලි හි කෝබි සටනේදී සොන්හායි හි සෝනි අලි විසින් මෝසි පරාජය කරන ලදී.&lt;ref&gt;[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvioi&lt;/ref&gt;

16 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී සොන්හායි අද බුර්කිනා ෆාසෝ ප්‍රදේශයට වහල් වැටලීම් රාශියක් සිදු කළේය.&lt;ref name=&quot;ReferenceA2&quot;&gt;[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p.&amp;nbsp;28&lt;/ref&gt; 18 වන ශතවර්ෂයේදී ග්විරිකෝ අධිරාජ්‍යය බොබෝ ඩියුලස්සෝ හි ස්ථාපිත කරන ලද අතර ඩියන්, ලෝබි සහ බිරිෆෝර් වැනි ජනවර්ග කළු වෝල්ටාව ඔස්සේ පදිංචි විය.&lt;ref&gt;[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], p. xxvix&lt;/ref&gt;

=== යටත් විජිතයේ සිට නිදහස දක්වා (1890-1958) ===
[[File:Africa_de_l'Oèst_en_1875-es.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Africa_de_l'O%C3%A8st_en_1875-es.svg|thumb|බටහිර අප්‍රිකාව 1875 දී පමණ]]
[[File:Boukary Koutou, also known as Wobgho, Mossi King of Ouagadougou with cavalry, Burkina Faso, 1892.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boukary Koutou, also known as Wobgho, Mossi King of Ouagadougou with cavalry, Burkina Faso, 1892.jpg|thumb|මෝසි රාජධානිවල අශ්වාරෝහක බලගතු මාලි අධිරාජ්‍යයට එරෙහිව පවා සතුරු ප්‍රදේශයට ගැඹුරින් වැටලීමේ ප්‍රවීණයන් විය.]]
[[File:Pg381_Des_hommes_sur_les_toits_s'opposent.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pg381_Des_hommes_sur_les_toits_s'opposent.jpg|thumb|1892 අප්‍රේල් මාසයේදී ප්‍රංශ ගවේෂක ලුවී-ගුස්ටාව් බිංගර් සියාට (බොබෝ-ඩියුලස්සෝ) ඇතුළු වීම සන්නද්ධ මිනිසුන් වළක්වයි.]]
[[File:French_West_Africa_1913_map.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:French_West_Africa_1913_map.png|thumb|1913 දී පමණ ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකාව]]
[[File:Mittelholzer-ouagadougou.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mittelholzer-ouagadougou.jpg|thumb|1930 දී ඔවාගඩෝගු අගනුවර]]
1890 ගණන්වල මුල් භාගයේ අප්‍රිකාව සඳහා යුරෝපීය පොරබැදීමේදී යුරෝපීය හමුදා නිලධාරීන් මාලාවක් අද බුර්කිනා ෆාසෝහි කොටස් වලට හිමිකම් කීමට උත්සාහ කළහ. සමහර අවස්ථාවලදී මෙම යටත්විජිතවාදීන් සහ ඔවුන්ගේ හමුදාවන් දේශීය ජනතාව සමඟ සටන් කළහ. සමහර අවස්ථාවලදී ඔවුන් සමඟ සන්ධානගත වී ගිවිසුම් ඇති කර ගත්හ. යටත්විජිතවාදී නිලධාරීන් සහ ඔවුන්ගේ ගෘහ ආන්ඩු ද ඔවුන් අතර ගිවිසුම් ඇති කර ගත්හ. බුර්කිනා ෆාසෝ ප්‍රදේශය [[ප්‍රංශය]] විසින් ආක්‍රමණය කරන ලද අතර 1896 දී ප්‍රංශ ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශයක් බවට පත් විය.&lt;ref&gt;[[Burkina Faso#Rupley|Rupley]], pp.&amp;nbsp;30–33&lt;/ref&gt;

ප්‍රබල පාලක සමෝරි ටූරේගේ හමුදාවන්ට එරෙහිව ගැටුමක් ඇති වූ නැගෙනහිර සහ බටහිර ප්‍රදේශ 1897 දී ප්‍රංශ ආක්‍රමණයට යටත් විය. 1898 වන විට බුර්කිනා ෆාසෝට අනුරූප වූ භූමි ප්‍රදේශයෙන් බහුතරය නාමිකව යටත් කර ගන්නා ලදී. කෙසේ වෙතත්, බොහෝ කොටස්වල ප්‍රංශ පාලනය අවිනිශ්චිතව පැවතුනි.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite web |date=23 October 2019 |title=Burkina Faso |url=https://www.smoketreemanor.com/burkina-faso/ |access-date=30 May 2020 |website=Smoke Tree Manor |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

1898 ජුනි 14 ප්‍රංශ-බ්‍රිතාන්‍ය සම්මුතිය රටේ නූතන දේශසීමා නිර්මාණය කළේය. ප්‍රංශ භූමිය තුළ, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන්ට සහ දේශපාලන බලවතුන්ට එරෙහිව ජයග්‍රහණය කිරීමේ යුද්ධය වසර පහක් පමණ අඛණ්ඩව පැවතුනි. 1904 දී, ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකානු යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයේ ප්‍රතිසංවිධානයේ කොටසක් ලෙස වෝල්ටා ද්‍රෝණියේ බොහෝ දුරට සාමකාමී වූ ප්‍රදේශ ප්‍රංශ බටහිර අප්‍රිකාවේ ඉහළ සෙනගල් සහ නයිජර් ජනපදයට ඒකාබද්ධ කරන ලදී. යටත් විජිතයේ අගනුවර වූයේ බමාකෝ හි ය.

ආදිවාසී ජනගහනය බෙහෙවින් වෙනස් කොට සැලකීමට ලක් විය. නිදසුනක් වශයෙන්, අප්‍රිකානු ළමයින්ට බයිසිකල් පැදීමට හෝ ගස් වලින් පලතුරු නෙලීමට ඉඩ නොදී, යටත් විජිතවාදීන්ගේ දරුවන් සඳහා වෙන් කර ඇති &quot;වරප්‍රසාද&quot;. මෙම රෙගුලාසි උල්ලංඝනය කිරීම දෙමාපියන් සිරගත කළ හැකිය.&lt;ref&gt;Figures de la révolution africaine, de Kenyatta à Sankara, La Découverte, 2014, p. 271-288.&lt;/ref&gt;

පළමු ලෝක සංග්‍රාමයේ යුරෝපීය පෙරමුණු සඳහා [[සෙනගල්|සෙනගාලියානු]] රයිෆල් බලඇණිවල භූමියේ කෙටුම්පත්කරුවන් සහභාගී විය. 1915 සහ 1916 අතර, වර්තමාන බුර්කිනා ෆාසෝ හි බටහිර කොටසේ දිස්ත්‍රික්ක සහ මාලි මාලියේ නැගෙනහිර මායිම යටත් විජිත ආන්ඩුවට වඩාත්ම වැදගත් සන්නද්ධ විරුද්ධත්වයේ වේදිකාව බවට පත්විය: වෝල්ටා-බානි යුද්ධය.&lt;ref&gt;Mahir Saul and Patrick Royer, ''West African Challenge to Empire,'' 2001&lt;/ref&gt;

ප්‍රංශ රජය අවසානයේ ව්‍යාපාරය මර්දනය කළ නමුත් පරාජයන් විඳීමෙන් පසුවය. කැරැල්ල මැඩපැවැත්වීම සඳහා රට තුළට යැවීම සඳහා එහි යටත් විජිත ඉතිහාසයේ විශාලතම ගවේෂණ බලකාය සංවිධානය කිරීමට ද එයට සිදු විය. ඩෝරි කලාපයේ ටුවාරෙග් සහ මිත්‍ර කණ්ඩායම් ආන්ඩුව සමඟ සටන් විරාමය අවසන් කළ විට සන්නද්ධ විපක්ෂය සහේලියන් උතුර විනාශ කළේය.

ප්‍රංශ ඉහළ වෝල්ටා 1919 මාර්තු 1 දින පිහිටුවන ලදී. ප්‍රංශ සන්නද්ධ නැගිටීමක් නැවත ඇති වේ යැයි බිය වූ අතර ඊට අදාළ ආර්ථික සලකා බැලීම් ද විය. එහි පරිපාලනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, යටත් විජිත ආන්ඩුව ඉහළ සෙනගල් සහ නයිජර් වලින් වත්මන් බුර්කිනා ෆාසෝ ප්‍රදේශය වෙන් කළේය.

නව ජනපදය හොට් වෝල්ටා ලෙස නම් කරන ලද අතර, වෝල්ටා ගඟේ (කළු, රතු සහ සුදු වෝල්ටා) ඉහළ මායිම්වල පිහිටීම සඳහා නම් කරන ලද අතර, ප්‍රංශුවායි චාල්ස් ඇලෙක්සිස් එඩ්වඩ් හෙස්ලිං එහි පළමු ආණ්ඩුකාරයා බවට පත් විය. හෙස්ලිං යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා අභිලාෂකාමී මාර්ග සෑදීමේ වැඩසටහනක් ආරම්භ කළ අතර අපනයනය සඳහා කපු වර්ධනය ප්‍රවර්ධනය කළේය. බලහත්කාරය මත පදනම් වූ කපු ප්‍රතිපත්තිය අසාර්ථක වූ අතර, යටත් විජිතය විසින් ජනනය කරන ලද ආදායම එකතැන පල් විය. [[අයිවරි කෝස්ට්]], ප්‍රංශ සුඩානය සහ [[නයිජර්]] යන ප්‍රංශ යටත් විජිත අතර බෙදී ගිය මෙම ජනපදය 1932 සැප්තැම්බර් 5 වන දින විසුරුවා හරින ලදී. අයිවරි කෝස්ට් විශාලතම කොටස ලබා ගත් අතර, එහි ජනගහනයෙන් වැඩි කොටසක් මෙන්ම ඔවාගඩෝගු සහ බොබෝ-ඩියුලස්සෝ නගරද අඩංගු විය.

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේ අවසානයෙන් පසුව ඇති වූ දැඩි යටත් විජිත විරෝධී උද්ඝෝෂණ සමයේදී [[ප්‍රංශය]] මෙම වෙනස ආපසු හැරවිය. 1947 සැප්තැම්බර් 4 වන දින, එය ප්‍රංශ සංගමයේ කොටසක් ලෙස එහි පෙර මායිම් සමඟ ඉහළ වෝල්ටා ජනපදය නැවත පණ ගැන්වීය. ප්‍රංශ ජාතිකයන් සිය ජනපද යුරෝපීය මහාද්වීපයේ ප්‍රංශයේ අගනගරයේ දෙපාර්තමේන්තු ලෙස නම් කරන ලදී.

1958 දෙසැම්බර් 11 වන දින යටත් විජිතය ඉහළ වෝල්ටා ජනරජයක් ලෙස ස්වයං පාලනයක් ලබා ගත්තේය. එය ප්‍රංශ-අප්‍රිකානු ප්‍රජාවට සම්බන්ධ විය. 1956 ජූලි 23 වැනි දින මූලික නීතිය (ලෝයි කේඩරය) සම්මත වීමත් සමඟ ප්‍රංශ එතෙර ප්‍රදේශ සංවිධානය කිරීමේ සංශෝධනයක් ආරම්භ විය. මෙම පනතෙන් පසු විශාල ස්වයං-සාධකයක් සහතික කිරීම සඳහා 1957 මුල් භාගයේ ප්‍රංශ පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කරන ලද ප්‍රතිසංවිධාන ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. තනි ප්‍රදේශ සඳහා රජය. 1958 දෙසැම්බර් 11 වන දින ඉහළ වෝල්ටා ප්‍රංශ ප්‍රජාව තුළ ස්වාධීන ජනරජයක් බවට පත් විය. ප්‍රංශයෙන් පූර්ණ නිදහස 1960 දී ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;WDL1&quot;&gt;{{cite web |title=More (Language of the Moose people) Phrase Book |url=http://www.wdl.org/en/item/635 |access-date=16 February 2013 |publisher=[[World Digital Library]]}}&lt;/ref&gt;

=== ඉහළ වෝල්ටා (1958-1984) ===
[[File:Maurice_Yaméogo_and_Louis_Jacquinot_exchanging_instruments_of_ratification_for_the_independence_of_the_Upper_Volta.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Maurice_Yam%C3%A9ogo_and_Louis_Jacquinot_exchanging_instruments_of_ratification_for_the_independence_of_the_Upper_Volta.jpg|thumb|ඉහළ වෝල්ටා හි පළමු ජනාධිපති මොරිස් යමියෝගෝ, 1960 දී රටේ නිදහස අනුමත කිරීමට අදාළ ලියකියවිලි පරීක්ෂා කරයි.]]
ඉහළ වෝල්ටා ජනරජය (ප්‍රංශ: République de Haute-Volta) ප්‍රංශ ප්‍රජාව තුළ ස්වයං පාලන යටත් විජිතයක් ලෙස 1958 දෙසැම්බර් 11 දින පිහිටුවන ලදී. ඉහළ වෝල්ටා යන නම වෝල්ටා ගඟේ ඉහළ ප්‍රදේශය දිගේ ජාතියේ පිහිටීම හා සම්බන්ධ වේ. ගඟේ අතු ගංගා තුන කළු, සුදු සහ රතු වෝල්ටා ලෙස හැඳින්වේ. මේවා කලින් ජාතික කොඩියේ වර්ණ තුනෙන් ප්‍රකාශ විය.

ස්වාධීනත්වය ලබා ගැනීමට පෙර, එය ප්රංශ ඉහළ වෝල්ටා සහ ප්රංශ සංගමයේ කොටසක් විය. 1960 අගෝස්තු 5 වන දින එය ප්‍රංශයෙන් පූර්ණ නිදහස ලබා ගත්තේය. පළමු ජනාධිපති මොරිස් යමියෝගෝ වෝල්ටයික් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංගමයේ (යූඩීවී) නායකයා විය. 1960 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින් ජනාධිපතිවරයෙකුගේ සර්වජන ඡන්ද බලයෙන් සහ වසර පහක ධුර කාලයක් සඳහා ජාතික සභාවකින් තේරී පත් විය. බලයට පත් වූ විගසම Yaméogo UDV හැර අනෙකුත් සියලුම දේශපාලන පක්ෂ තහනම් කළේය. ආන්ඩුව 1966 දක්වා පැවතුනි. ශිෂ්‍යයන්, කම්කරු සංගම් සහ සිවිල් සේවකයන්ගේ මහජන පෙලපාලි සහ වැඩ වර්ජන ඇතුලු බොහෝ නොසන්සුන්තාවයෙන් පසුව, මිලිටරිය මැදිහත් විය.

==== ලමිසානාගේ පාලනය සහ බහු කුමන්ත්‍රණ ====
1966 හමුදා කුමන්ත්‍රණය මගින් යමියෝගෝ බලයෙන් පහ කර, ව්‍යවස්ථාව අත්හිටුවා, ජාතික සභාව විසුරුවා හැර, ලුතිනන් කර්නල් සංගුලේ ලමිසානා ජ්‍යෙෂ්ඨ හමුදා නිලධාරීන්ගේ ආණ්ඩුවක ප්‍රධානියා ලෙස පත් කළේය. හමුදාව වසර හතරක් බලයේ සිටියේය. 1976 ජූනි 14 දින, වෝල්ටන්වරු නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් අනුමත කරන ලද අතර එය සම්පූර්ණ සිවිල් පාලනයක් කරා වසර හතරක සංක්‍රාන්ති කාලයක් ස්ථාපිත කරන ලදී. 1970 ගනන් පුරා ලැමිසානා මිලිටරි හෝ මිශ්ර සිවිල්-මිලිටරි ආන්ඩුවල සභාපති ලෙස බලයේ සිටියේය. ඉහළ වෝල්ටා සහ අසල්වැසි රටවලට විනාශකාරී බලපෑමක් ඇති කළ සහෙල් නියඟයේ සහ සාගතයේ ආරම්භය සමඟ ලමිසානාගේ පාලනය සමපාත විය. 1976 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ගැටුමෙන් පසුව, 1977 දී නව ව්‍යවස්ථාවක් ලියා අනුමත කරන ලදී. 1978 දී විවෘත මැතිවරණයකින් ලමිසානා නැවත තේරී පත් විය.

ලමිසානා ගේ රජය රටේ සම්ප්‍රදායිකව බලවත් වෘත්තීය සමිති සමඟ ගැටලුවලට මුහුණ දුන් අතර, 1980 නොවැම්බර් 25 වන දින කර්නල් සයේ සර්බෝ විසින් ලේ රහිත කුමන්ත්‍රණයකින් ජනාධිපති ලමිසානා බලයෙන් පහ කළේය. කර්නල් සර්බෝ විසින් 1977 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මුලිනුපුටා දමමින් උත්තරීතර රාජ්‍ය අධිකාරිය ලෙස ජාතික ප්‍රගතිය සඳහා ප්‍රතිසාධන හමුදා කමිටුව පිහිටුවන ලදී.

කර්නල් සර්බෝ ද වෘත්තීය සමිතිවල ප්‍රතිරෝධයට මුහුණ දුන් අතර වසර දෙකකට පසුව මේජර් ආචාර්ය ජීන්-බැප්ටිස්ට් ඔඩ්‍රෝගෝ සහ ජනප්‍රිය ගැලවීමේ කවුන්සිලය (CSP) විසින් 1982 ඉහළ වෝල්ටන් කුමන්ත්‍රණයේදී බලයෙන් පහ කරන ලදී. CSP විසින් දේශපාලන පක්ෂ සහ සංවිධාන තහනම් කිරීමට දිගටම කටයුතු කළ නමුත් සිවිල් පාලනයට සංක්‍රමණයක් සහ නව ව්‍යවස්ථාවක් සඳහා පොරොන්දු විය.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vqEHU3iW2i0C&amp;pg=PA137|title=Revolutionary Overthrow of Constitutional Orders in Africa|last=Anyangwe|first=Carlson|date=2012|publisher=African Books Collective|isbn=9789956727780|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso's history, also called Upper Volta, endured between 1960 and 1987, 6 military coups and the establishment of 3 republics. |url=https://www.blaisecompaore.com/en/political-and-military-career/1960-1983-engagement/ |access-date=5 November 2020 |website=Blaise Compaore |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

=== 1983 කුමන්ත්‍රණය ===
CSP හි දකුණු සහ වම් කන්ඩායම් අතර ගැටුම් වර්ධනය විය. වාමාංශික නායක කපිතාන් තෝමස් සංකාරා 1983 ජනවාරි මාසයේදී අගමැති ලෙස පත් කරන ලද නමුත් පසුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. කපිතාන් බ්ලේස් කොම්පෝරේ විසින් මෙහෙයවන ලද ඔහුව නිදහස් කර ගැනීමට දරන උත්සාහය 1983 අගෝස්තු 4 වන දින හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් ඇති කළේය.

කුමන්ත්‍රණය සංකාරා බලයට ගෙන ආ අතර ඔහුගේ රජය විශාල එන්නත්, යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම්, කාන්තා අයිතීන් පුළුල් කිරීම, ගෘහස්ථ කෘෂිකාර්මික පරිභෝජනය දිරිගැන්වීම සහ කාන්තාරකරණ විරෝධී ව්‍යාපෘති ඇතුළත් විප්ලවීය වැඩසටහන් මාලාවක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පටන් ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;UprightDVD&quot;&gt;''[[Thomas Sankara: the Upright Man]]'' by ''[[California Newsreel]]''&lt;/ref&gt;

=== බුර්කිනා ෆාසෝ (1984 සිට) ===
{{Infobox former country
| conventional_long_name = ඉහළ වෝල්ටා ජනරජය {{small|{{nobold|(1983–1984)}}&lt;br /&gt;''République de Haute-Volta''}}&lt;hr /&gt;බුර්කිනා ෆාසෝ {{small|{{nobold|(1984–1987)}}}}
| common_name            = බුර්කිනා ෆාසෝ
| image_flag             = Flag of Upper Volta.svg
| image_flag2            = Flag of Burkina Faso.svg
| image_coat             = Coat of arms of Burkina Faso (1984–1997).svg
| national_motto         = {{native phrase|fr|&quot;Unité–Progrès–Justice&quot;|italics=off}}&lt;br /&gt;{{small|&quot;සමගිය-ප්‍රගතිය-යුක්තිය&quot;}}
| national_anthem        = {{nowrap|{{native phrase|fr|[[Une Seule Nuit]] / Ditanyè|nolink=yes}}&lt;br /&gt;{{small|''එක තනි රැයක් / ජයග්‍රහණයේ ගීතිකාවක්''}}}}&lt;br /&gt;{{center| }}
| capital                = ඔවාගඩෝගු
| official_languages     = ප්‍රංශ
| national_languages     = මෝරේ&lt;br /&gt; 
ෆුලා&lt;br /&gt;
ඩියෝලා&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{Cite journal|last=André|first=Géraldine|date=31 May 2007|title=École, langues, cultures et développement|journal=Cahiers d'Études Africaines|language=fr|volume=47|issue=186|pages=221–247|doi=10.4000/etudesafricaines.6960|issn=0008-0055|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = {{hlist|බුර්කිනාබේ}}
| government_type        = හමුදා ජුන්ටාවක් යටතේ වූ ඒකීය, මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී, එක් පක්ෂ, සමාජවාදී රාජ්‍යය
| legislature            = 
| established            = 1983 අගෝස්තු 4
| area_km2               = 274,200
| area_rank              = 
| GDP_PPP                = ඇ.ඩො. බිලියන 2.036
| GDP_PPP_year           = 1986
| HDI                    = 
| HDI_year               = 
| currency               = බටහිර අප්‍රිකානු CFA ෆ්‍රෑන්ක්&lt;ref name=&quot;auto4&quot;/&gt;
| currency_code          = XOF
| year_end               = 1987
| year_start             = 1983
| title_leader           = ජනාධිපති
| year_leader1           = 1983–1987
| leader1                = තෝමස් සංකර
| event_start            = 1983 බුර්කිනාබේ කුමන්ත්‍රණය
| event1                 = අගචර් ස්ට්‍රිප් යුද්ධය
| date_event1            = 1985 දෙසැම්බර් 25
| event2                 = 1987 බුර්කිනාබේ කුමන්ත්‍රණය
| date_event2            = 1987 ඔක්තෝබර් 15
| today                  = 
}}

1984 අගෝස්තු 2 වන දින, ජනාධිපති සංකාරාගේ මූලිකත්වයෙන්, රටේ නම &quot;ඉහළ වෝල්ටා&quot; සිට &quot;බුර්කිනා ෆාසෝ&quot; හෝ අවංක මිනිසුන්ගේ දේශය ලෙස වෙනස් විය. (වචන පරිවර්තනය අවංක මිනිසුන්ගේ දේශයයි.)&lt;ref&gt;[https://www.wdl.org/en/item/635/ More (Language of the Mossi Tribe) Phrase Book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123122514/https://www.wdl.org/en/item/635/ |date=2018-11-23 }} – &quot;Burkina Faso is a former French colony, which became the independent state of Upper Volta in 1960. In 1984 the country adopted its present name, meaning 'Land of Incorruptible People.'&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kingfisher Geography Encyclopedia. {{ISBN|1-85613-582-9}}. Page 170&lt;/ref&gt;{{qn|date=March 2020}}&lt;ref&gt;{{cite book|last=Manning|first=Patrick|title=Francophone Sub-Saharan Africa: 1880–1995|year=1998|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|url=https://books.google.com/books?id=i4bPWSPutYcC|isbn=9780521645195|page=126|quote=The name of the country was chnged to Burkina Faso, and Sankara launched it on an aggressive, populist program of self-help.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The name is an [[Amalgamation (linguistics)|amalgam]] of [[More language|More]] ''burkina'' (&quot;honest&quot;, &quot;upright&quot;, or &quot;incorruptible men&quot;) and [[Dioula language|Jula]] ''faso'' (&quot;homeland&quot;; literally &quot;father's house&quot;). The &quot;-be&quot; suffix in the name for the people – Burkinabe – comes from the Fula plural suffix for people, ''-ɓe''.&lt;/ref&gt; ජනාධිපති නියෝගය අගෝස්තු 4 වන දින ජාතික සභාව විසින් තහවුරු කරන ලදී. බුර්කිනා ෆාසෝහි මිනිසුන් සඳහා වන යක්ෂ නාමය, &quot;බුර්කිනාබේ&quot;, විදේශිකයන් හෝ බුර්කිනාබේ සම්භවයක් ඇති මිනිසුන්ගෙන් පැවත එන්නන් ඇතුළත් වේ.

සංකාරාගේ රජය විප්ලවය සඳහා වූ ජාතික කවුන්සිලයෙන් (CNR – ප්‍රංශ: Conseil national revolutionnaire) සමන්විත වූ අතර, එහි සභාපති ලෙස සංකාරා, සහ විප්ලවයේ ආරක්ෂාව සඳහා ජනප්‍රිය කමිටු (CDRs) පිහිටුවන ලදී. විප්ලවයේ පුරෝගාමීන් තරුණ වැඩසටහන ද පිහිටුවන ලදී.

සංකාරා වෙනස් කිරීම සඳහා අභිලාෂකාමී සමාජ ආර්ථික වැඩසටහනක් දියත් කරන ලද අතර එය අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ මෙතෙක් සිදු කර ඇති විශාලතම වැඩසටහනකි.&lt;ref name=&quot;UprightDVD2&quot;&gt;''[[Thomas Sankara: the Upright Man]]'' by ''[[California Newsreel]]''&lt;/ref&gt; ඔහුගේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති අධිරාජ්‍ය විරෝධී මත කේන්ද්‍රගත වූ අතර, ඔහුගේ ආන්ඩුව සියලු විදේශ ආධාර ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, පිළිකුල් සහගත ණය අඩු කිරීම් සඳහා තල්ලු කිරීම, සියලු ඉඩම් සහ ඛනිජ සම්පත් ජනසතු කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සහ ලෝක බැංකුවේ බලය සහ බලපෑම වැලැක්වීම සමඟ ය. ඔහුගේ දේශීය ප්‍රතිපත්තිවලට රටපුරා සාක්ෂරතා ව්‍යාපාරයක්, ගොවීන්ට ඉඩම් යලි බෙදා හැරීම, දුම්රිය සහ මාර්ග ඉදිකිරීම සහ කාන්තා ලිංගික ඡේදනය, බලහත්කාර විවාහ සහ බහු විවාහය නීති විරෝධී කිරීම ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;UprightDVD3&quot;&gt;''[[Thomas Sankara: the Upright Man]]'' by ''[[California Newsreel]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grila2&quot;&gt;{{Cite web |date=28 November 2007 |title=Commemorating Thomas Sankara] by Farid Omar, ''Group for Research and Initiative for the Liberation of Africa'' |url=http://www.zcommunications.org/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124093433/http://www.zcommunications.org/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar |archive-date=24 January 2012 |work=GRILA}}&lt;/ref&gt;

සංකාර කෘෂිකාර්මික ස්වයංපෝෂිතභාවය සඳහා තල්ලු කළ අතර මෙනින්ජයිටිස්, කහ උණ සහ සරම්ප වලට එරෙහිව ළමුන් 2,500,000 එන්නත් කිරීමෙන් මහජන සෞඛ්‍යය ප්‍රවර්ධනය කළේය.&lt;ref name=&quot;Grila22&quot;&gt;{{Cite web |date=28 November 2007 |title=Commemorating Thomas Sankara] by Farid Omar, ''Group for Research and Initiative for the Liberation of Africa'' |url=http://www.zcommunications.org/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124093433/http://www.zcommunications.org/commemorating-thomas-sankara-by-farid-omar |archive-date=24 January 2012 |work=GRILA}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ ජාතික න්‍යාය පත්‍රයට සහේල් කාන්තාරකරණය නැවැත්වීම සඳහා ගස් 10,000,000කට වඩා සිටුවීම ද ඇතුළත් විය. සංකාර සෑම ගමකටම වෛද්‍ය බෙහෙත් ශාලාවක් ඉදිකරන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර ප්‍රජාවන් 350කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඔවුන්ගේම ශ්‍රමයෙන් පාසල් ඉදිකරන ලදී.&lt;ref name=&quot;UprightDVD4&quot;&gt;''[[Thomas Sankara: the Upright Man]]'' by ''[[California Newsreel]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://thomassankara.net/resurrecting-thomas-sankara/?lang=en|title=Resurrecting Thomas Sankara – My Blog|last=X|first=Mr|date=28 October 2015|work=My Blog|access-date=25 April 2017}}&lt;/ref&gt;

1980 ගණන් වලදී, පාරිසරික දැනුවත්භාවය තවමත් ඉතා අඩු මට්ටමක පවතින විට, පරිසර සංරක්ෂණය ප්‍රමුඛතාවයක් ලෙස සැලකූ අප්‍රිකානු නායකයින් කිහිප දෙනාගෙන් තෝමස් සංකාර ද කෙනෙකි. ඔහු ප්‍රධාන සටන් තුනක නිරත විය: බුෂ් ලැව් ගිනිවලට එරෙහිව &quot;අපරාධ ලෙස සලකනු ලබන අතර දඬුවම් ලැබෙනු ඇත&quot;; &quot;නොසැලකිලිමත් සතුන් ස්වභාවධර්මය විනාශ කරන නිසා මිනිසුන්ගේ අයිතීන් උල්ලංඝනය කරන&quot; ගවයන් සැරිසැරීමට එරෙහිව; සහ අරාජික දර කැපීමට එරෙහිව &quot;කාගේ වෘත්තිය සංවිධානය කර නියාමනය කිරීමට සිදුවනු ඇත&quot;. ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් සම්බන්ධ සංවර්ධන වැඩසටහනක කොටසක් ලෙස, විප්ලවය අතරතුර බුර්කිනා ෆාසෝහි මාස පහළොවක් තුළ ගස් මිලියන දහයක් රෝපණය කරන ලදී. ඉදිරියට යන කාන්තාරයට සහ නැවත ඇති වන නියඟයට මුහුණ දීම සඳහා, තෝමස් සංකාර ද නැගෙනහිර සිට බටහිරට රට හරහා කිලෝමීටර් පනහක පමණ වනාන්තර තීරු සිටුවීමට යෝජනා කළේය. පසුව ඔහු මෙම වෘක්ෂලතා තීරය වෙනත් රටවලට ව්‍යාප්ත කිරීමට කල්පනා කළේය. 1983 ට පෙර ටොන් බිලියන 1.1 කට ආසන්න වූ ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය 1987 දී ටොන් බිලියන 1.6 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කරන ලදී. ආහාර සඳහා ඇති අයිතිය පිළිබඳ [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] හිටපු විශේෂ වාර්තාකරු ජීන් සීග්ලර් පැවසුවේ රට &quot;ආහාර ස්වයංපෝෂිත වී ඇති&quot; බවයි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/01/03/thomas-sankara-l-ecologiste_6024742_3212.html|title=Thomas Sankara, l'écologiste|last=Lepidi|first=Pierre|date=3 January 2020|newspaper=[[Le Monde]]|location=Paris|language=fr}}&lt;/ref&gt;

==== 1987 කුමන්ත්‍රණය ====
1987 ඔක්තෝම්බර් 15 දින, සංකාරා සහ තවත් නිලධාරීන් දොළොස් දෙනෙකු සමග, සංකාරාගේ හිටපු සගයෙකු වූ බ්ලේස් කොම්පාරේ විසින් සංවිධානය කරන ලද කුමන්ත්‍රණයකදී ඝාතනය කරන ලදී, ඔහු 1987 ඔක්තෝම්බර් සිට 2014 ඔක්තෝබර් දක්වා බුර්කිනා ෆාසෝ හි ජනාධිපති ලෙස කටයුතු කරනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/06/reviving-thomas-sankara-spirit-150603104633020.html|title=Reviving Thomas Sankara's spirit|last1=Aidi|first1=Hisham|access-date=25 April 2017|publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව සහ සංකාර මිය ගොස් ඇති බව දැන සිටියද, සමහර CDRs දින කිහිපයක් හමුදාවට සන්නද්ධ ප්‍රතිරෝධයක් එල්ල කළහ.{{citation needed|date=July 2014}} බුර්කිනාබේ පුරවැසියන්ගෙන් බහුතරයක් ප්‍රංශයේ විදේශ අමාත්‍යාංශය, ක්වායි ඩි ඕර්සේ, කුමන්ත්‍රණය සංවිධානය කිරීමේදී කොම්පාරේ පිටුපසින්{{citation needed|date=July 2014}} කුමන්ත්‍රණයට ප්‍රංශයේ සහාය දැක්වීමට යම් සාක්ෂි තිබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jaffré |first=Bruno |date=9 September 2009 |title=Assassination of Thomas Sankara: evidence of a documentary by RAI 3 involve France, CIA and Blaise Compaoré |url=https://www.thomassankara.net/assassination-of-thomas-sankara-evidence-of-a-documentary-by-rai-3-involve-france-cia-and-blaise-compaore/?lang=en |access-date= |work=www.thomassankara.net}}&lt;/ref&gt;

අසල්වැසි රටවල් සමඟ සබඳතා පිරිහීම කුමන්ත්‍රණයට එක් හේතුවක් ලෙස කොම්පාරේ ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kasuka|first1=Bridgette|title=African Leaders|date=2011|publisher=Bankole Kamara Taylor|location=3rd Paragraph|isbn=978-1468114362|page=13|url=https://books.google.com/books?id=80SvCmSTxGoC&amp;pg=PA128}}&lt;/ref&gt; කොම්පාරේ තර්ක කළේ සංකාරා හිටපු යටත් විජිත බලය (ප්‍රංශය) සහ අසල්වැසි අයිවරි කෝස්ට් සමඟ විදේශ සබඳතා අනතුරේ හෙළා ඇති බවයි.&lt;ref name=&quot;ReutersChe2&quot;&gt;{{Cite web |author=Mathieu Bonkoungou |date=17 October 2007 |title=Burkina Faso Salutes &quot;Africa's Che&quot; Thomas Sankara |url=https://www.reuters.com/assets/print?aid=USL17577712 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt; කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු කොම්පාරේ වහාම ජනසතු කිරීම් ආපසු හැරවීය, සංකාරාගේ ප්‍රතිපත්ති සියල්ලම පාහේ පෙරලා දමා, රට නැවත IMF ගොඩට ගෙන, අවසානයේ සංකාරාගේ බොහෝ උරුමයන් ප්‍රතික්ෂේප කළේය. 1989 දී සිදු වූ කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නයකින් පසුව, කොම්පාරේ විසින් 1990 දී සීමිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දෙන ලදී. නව (1991) ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ, 1991 දෙසැම්බර් මාසයේදී කොම්පාරේ විපක්ෂයකින් තොරව නැවත තේරී පත් විය. 2004 දී, ජනාධිපති කොම්පාරේ ට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණයක් සැලසුම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයන් 13 දෙනෙකුට නඩු පවරා ඇති අතර කුමන්ත්‍රණයේ ප්‍රධාන මොළකරුට ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඬුවම් නියම විය.&lt;ref&gt;&quot;Burkina Faso Profile.&quot; Burkina Faso Profile. BBC NEWS AFRICA, 21 March 2014. Web. 24 September 2014.&lt;/ref&gt; 2014 වන විට, බුර්කිනා ෆාසෝ ලෝකයේ අඩුම සංවර්ධිත රටවලින් එකක් ලෙස පැවතුනි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=United Nation |year=2016 |title=List of Least Developed Countries |url=https://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301020225/http://www.un.org/en/development/desa/policy/cdp/ldc/ldc_list.pdf |archive-date=1 March 2011 |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

2010-11 අයිවෝරියානු අර්බුදය, අන්තර්-ටෝගෝලීය සංවාදය (2007) සහ 2012 මාලියන් අර්බුදය ඇතුළු බටහිර අප්‍රිකානු ආරවුල් කිහිපයකදී කොම්පාරේ ගේ රජය සාකච්ඡා කරන්නාගේ භූමිකාව ඉටු කළේය.

2011 පෙබරවාරි සහ අප්‍රේල් අතර කාලයේ පාසල් සිසුවෙකුගේ මරණය හමුදා කැරැල්ලක් හා මහේස්ත්‍රාත් වැඩ වර්ජනයක් සමඟින් රට පුරා විරෝධතා ඇවිලවිය.

==== 2014 ඔක්තෝබර් විරෝධතා ====
2014 ඔක්තෝබර් 28 දින සිට විරෝධතාකරුවන් ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමට සහ ඔහුගේ 27 වසරක පාලනය දීර්ඝ කිරීමට සූදානමින් පෙනී සිටි{{citation needed|date=July 2014}} ජනාධිපති බ්ලේස් කොම්පාරේට එරෙහිව ඔවාගඩෝගු හි පෙළපාලි යාමට සහ පෙළපාලි යාමට පටන් ගත්හ. ඔක්තෝබර් 30 දින සමහර විරෝධතාකරුවන් පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ලට ගිනි තබා&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29831262|title=Burkina Faso parliament set ablaze|date=30 October 2014|newspaper=BBC News|access-date=30 October 2014}}&lt;/ref&gt; ජාතික රූපවාහිනී මූලස්ථානය අත්පත් කර ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 October 2014 |title=Burkina Faso protesters set parliament on fire, take over state TV and march on presidency |url=https://www.smh.com.au/world/burkina-faso-protesters-set-parliament-on-fire-take-over-state-tv-and-march-on-presidency-20141031-11emg3.html |access-date=30 October 2014 |work=The Sydney Morning Herald}}&lt;/ref&gt; ඔවාගඩෝගු ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වසා දැමූ අතර මන්ත්‍රීවරුන් ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කිරීම පිළිබඳ ඡන්දය අත්හිටුවන ලදී (මෙම වෙනස කොම්පාරේ හට 2015 දී නැවත මැතිවරණයකට ඉදිරිපත් වීමට ඉඩ දෙනු ඇත). පසුව දවසේ හමුදාව විසින් සියලුම රාජ්‍ය ආයතන විසුරුවා හැර ඇඳිරි නීතිය පැනවීය.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gongo |first1=Simon |last2=Bax |first2=Pauline |name-list-style=amp |title=Burkina Faso General Takes Power After President Resigns |url=http://www.businessweek.com/news/2014-10-30/burkina-faso-president-dissolves-government-as-protests-escalate |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102122055/http://www.businessweek.com/news/2014-10-30/burkina-faso-president-dissolves-government-as-protests-escalate |archive-date=2 January 2015 |work=Bloomberg BusinessWeek}}&lt;/ref&gt;

2014 ඔක්තෝම්බර් 31 දින, වැඩිවන පීඩනයට මුහුණ දුන් ජනාධිපති කොම්පාරේ , වසර 27ක ධුර කාලයෙන් පසු ඉල්ලා අස්විය.&lt;ref&gt;Herve, Taoko and Cowelloct, Alan (31 October 2014) [https://www.nytimes.com/2014/11/01/world/africa/burkina-faso-unrest-blaise-compaore.html?_r=0 Burkina Faso's President Resigns, and General Takes Reins]. ''The New York Times''.&lt;/ref&gt; ලුතිනන් කර්නල් අයිසැක් සිඩා පැවසුවේ සැලසුම් කර ඇති 2015 ජනාධිපතිවරණයට පෙර රටෙහි සංක්‍රාන්ති කාලපරිච්ඡේදය තුළ ඔහු නායකත්වය දෙනු ඇති බවයි, නමුත් හිටපු ජනාධිපතිවරයා සමඟ ඔහුගේ සමීප සබඳතා පිළිබඳව කනස්සල්ලක් ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-29863004|title=Army backs new Burkina Faso leader Isaac Zida|date=November 2014|newspaper=BBC News}}&lt;/ref&gt; 2014 නොවැම්බරයේදී විරුද්ධ පක්ෂ, සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම් සහ ආගමික නායකයින් බුර්කිනා ෆාසෝ මැතිවරණයට මඟ පෙන්වීම සඳහා සංක්‍රාන්ති අධිකාරියක් සඳහා සැලැස්මක් සම්මත කර ගත්හ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-burkina-politics-idUSKCN0IT0U320141109|title=Burkina Faso talks agree on plan for return to civilian rule|work=Reuters|access-date=9 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110231047/http://www.reuters.com/article/2014/11/09/us-burkina-politics-idUSKCN0IT0U320141109|archive-date=10 November 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; සැලැස්ම යටතේ මයිකල් කෆන්ඩෝ බුර්කිනා ෆාසෝ හි සංක්‍රාන්ති ජනාධිපති බවට පත් වූ අතර ලුතිනන් කර්නල් සිඩා වැඩ බලන අගමැති සහ ආරක්ෂක ඇමති බවට පත්විය.

==== 2015 කුමන්ත්‍රණය ====
2015 සැප්තැම්බර් 16 දින, ජනාධිපති ආරක්ෂක රෙජිමේන්තුව (ආර්එස්පී) රටේ ජනාධිපතිවරයා සහ අගමැති අල්ලා ගත් අතර පසුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ජාතික සභාව නව ජාතික රජය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|title=Burkina Faso coup: military says it now controls country after arresting leaders: live|author=Raziye Akkoc|date=17 September 2015|newspaper=The Daily Telegraph|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|archive-date=10 January 2022|others=agencies|url-access=subscription|url-status=live}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, 2015 සැප්තැම්බර් 22 දින, කුමන්ත්‍රණ නායක ගිල්බට් ඩයින්ඩරේ සමාව අයැද සිවිල් රජය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරන බවට පොරොන්දු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/22/442441403/burkina-faso-leader-apologizes-to-nation-for-seizing-power-in-a-coup|title=Burkina Faso Leader Apologizes To Nation For Seizing Power in a Coup|last1=Andrusewicz|first1=Marie|date=22 September 2015|newspaper=NPR|access-date=23 September 2015}}&lt;/ref&gt; 2015 සැප්තැම්බර් 23 දින අගමැති සහ අන්තර්වාර ජනාධිපතිවරයා බලයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/23/442826830/1-week-after-coup-burkina-fasos-interim-president-back-in-power|title=A Week After Coup, Burkina Faso's Interim President Back in Power|last1=Wagner|first1=Laura|date=23 September 2015|newspaper=NPR|access-date=23 September 2015}}&lt;/ref&gt;

==== 2015 නොවැම්බර් මැතිවරණය ====
2015 නොවැම්බර් 29 වැනි දින බුර්කිනා ෆාසෝ හි මහ මැතිවරණය පැවැත්විණි. රොච් මාක් ක්‍රිස්ටියන් කබෝරේ පළමු වටයේදී 53.5% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් 29.7% ලබා ගත් ව්‍යාපාරික සෙෆිරින් ඩයබ්රේ පරාජය කරමින් මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/23/442826830/1-week-after-coup-burkina-fasos-interim-president-back-in-power|title=A Week After Coup, Burkina Faso's Interim President Back in Power|last1=Wagner|first1=Laura|date=23 September 2015|newspaper=NPR|access-date=23 September 2015}}&lt;/ref&gt; කබෝරේ 2015 දෙසැම්බර් 29 දින ජනාධිපති ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;swears in new president&quot;&gt;{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/burkina-faso-swears-president-capping-transition-161614791.html|title=Burkina Faso swears in new president, capping transition|date=29 December 2015|work=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

==== 2020 නොවැම්බර් මැතිවරණය ====
2020 මහ මැතිවරණයේදී, ජනාධිපති රොච් මාක් ක්‍රිස්ටියන් කබෝරේ නැවත තේරී පත් විය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ පක්ෂය Mouvement du People MPP, නිරපේක්ෂ පාර්ලිමේන්තු බහුතරයක් ලබා ගැනීමට අසමත් විය. එය මුළු ආසන 127 න් 56 ක් ලබා ගත්තේය. හිටපු ජනාධිපති බ්ලේස් කොම්පෝරේ ගේ පක්ෂය වන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ ප්‍රගතිය සඳහා වූ කොංග්‍රසය (CDP) ආසන 20 ක් ලබා ගනිමින් දෙවැනි විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 November 2020 |title=Burkina Faso elections: Kabore's party fails to clinch majority parliamentary seats |url=https://www.africanews.com/2020/11/30/burkina-faso-elections-kabore-s-party-fails-to-win-majority-parliamentary-seats/}}&lt;/ref&gt;

==== ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර ====
2016 පෙබරවාරි මාසයේදී ඔවාගඩෝගු මධ්‍යයේ පිහිටි ස්ප්ලෙන්ඩිඩ් හොටෙල් සහ කැපුචිනෝ කැෆේ-බාර් හි ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයක් සිදු විය: පුද්ගලයින් 30 දෙනෙකු මිය ගියේය. එතෙක් බොහෝ දුරට අසල්වැසි මාලි හි ක්‍රියාත්මක වූ අල්-කයිඩා ඉන් ද ඉස්ලාමීය මාග්‍රෙබ් (AQIM) සහ අල්-මුරබිටවුන් යන කණ්ඩායම් දෙකක් ප්‍රහාරයේ වගකීම භාර ගත්හ. එතැන් සිට, සමාන කණ්ඩායම් රටේ උතුරු හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල ප්‍රහාර ගණනාවක් සිදු කර ඇත. එක් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයක් 2019 ඔක්තෝම්බර් 11 සිකුරාදා සවස මාලි දේශ සීමාවට ආසන්න සල්මොසි ගම්මානයේ මුස්ලිම් පල්ලියකට සිදු වූ අතර, 16 දෙනෙකු මිය ගිය අතර දෙදෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත.&lt;ref name=&quot;France 24&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.france24.com/en/20191012-16-killed-in-burkina-faso-mosque-attack-security-sources|title=16 killed in Burkina Faso mosque attack: security sources|date=12 October 2019|access-date=13 October 2019|publisher=France 24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-50028315|title=Deadly attack on Burkina Faso mosque|date=12 October 2019|work=BBC|access-date=13 October 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 ජුලි 8 වෙනිදා, හියුමන් රයිට්ස් වොච් වාර්තාවකින් අවම වශයෙන් සිරුරු 180ක් සහිත සමූහ මිනීවළවල් හෙළිදරව් වීමෙන් පසුව, උතුරු බුර්කිනා ෆාසෝහි සොල්දාදුවන් ජිහාඩ්වාදීන්ට එරෙහිව සටන් කරමින් සිටියදී සොයා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=8 July 2020 |title=U.S. Embassy Ouagadougou Statement on Human Rights Watch Report (July 8): Burkina Faso Allegations of Extrajudicial Killings |url=https://bf.usembassy.gov/u-s-embassy-ouagadougou-statement-on-human-rights-watch-report-july-8-burkina-faso-allegations-of-extrajudicial-killings/ |access-date=8 July 2020 |website=U.S. Embassy in Burkina Faso}}&lt;/ref&gt;

2021 ජුනි 4 වන දින, ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් වාර්තා කළේ බුර්කිනා ෆාසෝ රජයට අනුව, [[නයිජර්]] දේශසීමාව අසල උතුරු බුර්කිනා ෆාසෝ හි සොල්හාන් ගම්මානයේ තුවක්කුකරුවන් අවම වශයෙන් පුද්ගලයින් 100 දෙනෙකුවත් මරා දැමූ බවයි. ප්‍රාදේශීය වෙළෙඳපොළක් සහ නිවාස කිහිපයක් ද ගිනිබත් වී ඇත. රජයේ ප්‍රකාශකයෙක් [[ජිහාඩ්වාදය|ජිහාඩ්වාදීන්ට]] චෝදනා කළේය. වසර පහකට පමණ පෙර බටහිර අප්‍රිකානු රට අල්-කයිඩා සහ [[ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය|ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයට]] සම්බන්ධ ජිහාඩ්වාදීන් විසින් යටපත් කිරීමෙන් පසු බුර්කිනා ෆාසෝ හි වාර්තා වූ මාරාන්තික ප්‍රහාරය මෙය බව සන්නද්ධ ගැටුම් ස්ථානය සහ සිදුවීම් දත්ත ව්‍යාපෘතියේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පර්යේෂක හේනි නසයිබියා පැවසීය.&lt;ref&gt;Portland Press Herald, 5 June 2021&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ හි කිතුනුවන් අවස්ථා ගණනාවකදීම විශේෂයෙන් ඉලක්ක කර ඇත. කතෝලික පූජක ජොයෙල් යූග්බාරේ 2019 දී පැහැරගෙන ගොස් ඇති අතර 2022 නොවැම්බර් වන විට නැවත අසන්නට නොලැබුණු අතර ඇමරිකානු සහෝදරිය සුලීන් ටෙනිසන් 2022 අප්‍රේල් මාසයේදී පැහැරගෙන ගොස් අගෝස්තු මාසයේදී නිදහස් කරන ලදී. ක්‍රිස්තියානි ඉලක්ක වෙත එල්ල වූ වෙනත් ප්‍රහාර මාලාවකින් පසුව, බර්කිනාබේ පූජකයෙක් Aid to the Church in Need වෙත පැවසුවේ කිතුනුවන්ට සෘජු හිංසා පීඩා රට තුළ වැඩි වෙමින් පවතින බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2022-11-10 |title=Terrorism gains ground in Burkina Faso |url=https://acninternational.org/terrorism-gains-ground-in-burkina-faso/ |access-date=2022-11-21 |website=ACN International |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==== 2022 කුමන්ත්‍රණය ====
2022 ජනවාරි 24 දින සාර්ථක කුමන්ත්‍රණයකින් කැරලිකාර සොල්දාදුවන් වෙඩි තැබීමෙන් පසු ජනාධිපති රොච් මාර්ක් ක්‍රිස්ටියන් කබෝරේ අත්අඩංගුවට ගෙන බලයෙන් පහ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-president-kabore-detained-military-camp-sources-tell-reuters-2022-01-24/|title=Burkina Faso President Kabore detained at military camp, security sources say|last1=Ndiaga|first1=Thiam|date=24 January 2022|work=Reuters|access-date=24 January 2022|last2=Mimault|first2=Anne|language=en}}&lt;/ref&gt; ලුතිනන් කර්නල් පෝල්-හෙන්‍රි සැන්ඩගෝ ඩැමීබා විසින් නායකත්වය දෙන ලද,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ZEIT ONLINE {{!}} Lesen Sie zeit.de mit Werbung oder im PUR-Abo. Sie haben die Wahl. |url=https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2Fpolitik%2Fausland%2F2022-01%2Fburkina-faso-militaerputsch-machtuebernahme-soldaten-praesident-kabore |access-date=25 January 2022 |website=www.zeit.de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60118993|title=Burkina Faso military says it has seized power|date=24 January 2022|work=BBC News|access-date=25 January 2022|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; හමුදාව විසින් සහාය දක්වන ලද ආරක්‍ෂාව සහ ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා වූ දේශප්‍රේමී ව්‍යාපාරය (MPSR) බලයේ සිටින බව ප්‍රකාශ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60164531|title=Burkina Faso coup: New leader Damiba gives first speech|date=28 January 2022|work=BBC News|access-date=29 January 2022|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; ජනවාරි 31 වන දින, මිලිටරි ජුන්ටාව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කර දමිබා අන්තර්වාර ජනාධිපති ලෙස පත් කරන ලදී. කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව, ECOWAS සහ අප්‍රිකානු සංගමය බුර්කිනා ෆාසෝගේ සාමාජිකත්වය අත්හිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ECOWAS suspends Burkina Faso over military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/28/ecowas-suspends-burkina-faso-after-coup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128173758/https://www.aljazeera.com/news/2022/1/28/ecowas-suspends-burkina-faso-after-coup |archive-date=28 January 2022 |access-date=28 January 2022 |website=www.aljazeera.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AU suspends Burkina Faso after coup as envoys head for talks |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/31/africa-union-suspends-burkina-faso-after-coup-as-envoys-head-for-talks |access-date=31 January 2022 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt; පෙබරවාරි 10 දින, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව විසින් දමිබා බුර්කිනා ෆාසෝ හි සභාපති ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=AfricaNews |date=10 February 2022 |title=Burkina Faso: Lt Col Damiba declared president by the Constitutional Council |url=https://www.africanews.com/2022/02/10/burkina-faso-lt-col-damiba-declared-president-by-the-constitutional-council/ |access-date=28 March 2022 |website=Africanews |language=en}}&lt;/ref&gt; ඔහු පෙබරවාරි 16 වැනි දින ජනාධිපති ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=AfricaNews |date=16 February 2022 |title=Burkina Faso's junta sworn in as president |url=https://www.africanews.com/2022/02/16/burkina-faso-s-junta-sworn-in-as-president/ |access-date=28 March 2022 |website=Africanews |language=en}}&lt;/ref&gt; 2022 මාර්තු 1 වන දින, ජුන්ටාව වසර 3ක මිලිටරි නායකත්වයෙන් යුත් සංක්‍රාන්තියකට ඉඩ සලසන ප්‍රඥප්තිය අනුමත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=1 March 2022 |title=Burkina Faso approves charter for 3-year transition |url=https://www.dw.com/en/burkina-faso-approves-charter-for-3-year-transition/a-60954556 |access-date=6 October 2022 |website=Deutsche Welle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; මැතිවරණ පැවැත්වීම මගින් අනුගමනය කළ යුතු සංක්‍රාන්ති ක්‍රියාවලිය සඳහා ප්‍රඥප්තිය සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso approves three-year transition before elections |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/1/three-year-transition-before-elections-approved-in-burkina-faso |access-date=28 March 2022 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt; හමුදා ජුන්ටාව බලයට පත් වූ දා සිට රඳවාගෙන සිටි ජනාධිපති කබෝරේ 2022 අප්‍රේල් 6 වන දින නිදහස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 April 2022 |title=Burkina Faso: l'ex-président Roch Marc Christian Kaboré libéré |url=https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20220406-burkina-faso-l-ex-pr%C3%A9sident-roch-marc-christian-kabor%C3%A9-lib%C3%A9r%C3%A9 |access-date=20 April 2022 |website=RFI |language=fr}}&lt;/ref&gt;

සැප්තැම්බර් 30 දින, කපිතාන් ඊබ්‍රාහිම් ට්‍රෝරේගේ නායකත්වයෙන් යුත් හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් දමිබා බලයෙන් පහ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-faso-army-captain-announces-overthrow-military-government-2022-09-30/|title=Burkina Faso army captain announces overthrow of military government|date=30 September 2022|work=Reuters|access-date=30 September 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ouagadougou |first=Staff and agencies in |date=30 September 2022 |title=Burkina Faso's military leader ousted in second coup this year |url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/30/burkina-fasos-military-leader-ousted-in-second-coup-this-year |access-date=30 September 2022 |website=the Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙය සිදු වූයේ දමිබා බලය අල්ලා මාස අටකට පසුවය. කුමන්ත්‍රණය සඳහා ට්‍රෝරේ විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද තර්කය වූයේ ඉස්ලාමීය කැරැල්ලක් සමඟ කටයුතු කිරීමට පෝල්-හෙන්‍රි සැන්ඩගෝ ඩැමීබා හට ඇති නොහැකියාවයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63098217|title=Burkina Faso unrest: Military officers remove leader Damiba|last=Wright|first=George|date=30 September 2022|work=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; දමිබා ඉල්ලා අස්වී රට හැර ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/burkina-fasos-self-declared-military-leader-says-situation-is-under-control-2022-10-02/|title=Burkina Faso president resigns on condition coup leader guarantees his safety|last1=Ndiaga|first1=Thiam|date=3 October 2022|work=Reuters|last2=Mimault|first2=Anne|language=en}}&lt;/ref&gt; 2022 ඔක්තෝබර් 6 වන දින කපිතාන් ඊබ්‍රාහිම් ට්‍රෝරේ බුර්කිනා ෆාසෝ හි ජනාධිපති ලෙස නිල වශයෙන් පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.france24.com/en/africa/20221006-traore-officially-appointed-as-president-of-burkina-faso-after-coup|title=Traore officially appointed as transitional president of Burkina Faso after coup|date=6 October 2022|work=France 24|language=en}}&lt;/ref&gt; ඇපලිනෙයාර් ජෝකිම් කයිලෙම් ද ටැඹේලා 2022 ඔක්තෝබර් 21 දින අන්තර්වාර අගමැති ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-24 |title=Com Kyélem de Tambèla, Burkina Faso está se voltando para a França? |url=https://lejournaldelafrique.com/pt/com-kyelem-de-tambela-o-burkina-faso-se-volta-para-a-fran%C3%A7a/ |access-date=2022-12-02 |website=Le Journal de l'Afrique |language=pt}}&lt;/ref&gt;

== ආණ්ඩුව ==
[[File:Blaise_Compaoré_2014_White_House.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Blaise_Compaor%C3%A9_2014_White_House.png|thumb|ජනාධිපති බ්ලේස් කොම්පෝරේ 1987 දී කුමන්ත්‍රණයකින් පාලනය ලබා 2014 දී බලය අහිමි වන තෙක් බුර්කිනා ෆාසෝ පාලනය කළේය.]]
[[ප්‍රංශය|ප්‍රංශ]] සහාය ඇතිව, බ්ලේස් කොම්පෝරේ 1987 දී කුමන්ත්‍රණයකින් බලය අල්ලා ගත්තේය. ඔහු කුමන්ත්‍රණයෙන් මිය ගිය ඔහුගේ දිගුකාලීන මිතුරා සහ සගයා වූ තෝමස් සංකාරා බලයෙන් පහ කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13101197|title=Burkina Faso's Blaise Compaore sacks his government|date=15 April 2011|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

1991 ජූනි 2 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අර්ධ-ජනාධිපති රජයක් ස්ථාපිත කළේය: එහි පාර්ලිමේන්තුව වසර හතක ධුර කාලයක් සඳහා තේරී පත් වීමට නියමිත ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා විසින් විසුරුවා හැරිය හැකිය. 2000 දී ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කර ජනාධිපති ධූර කාලය වසර පහක් දක්වා අඩු කිරීමටත් ධුර කාලය දෙකට සීමා කිරීමටත්, එක දිගට නැවත තේරී පත්වීම වළක්වන ලදී. 2005 මැතිවරණ සමයේදී මෙම සංශෝධනය බලාත්මක විය. කලින් සම්මත වූයේ නම්, එය කොම්පෝරේ නැවත තේරී පත්වීම වළක්වනු ඇත.

අනෙකුත් ජනාධිපති අපේක්ෂකයෝ මැතිවරණ ප්‍රතිඵලවලට අභියෝග කළහ. නමුත් 2005 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ව්‍යවස්ථා සභාව විසින් තීන්දු කළේ, 2000 දී කොම්පෝරේ වාඩිවී සිටින ජනාධිපතිවරයා වූ නිසා, ඔහුගේ දෙවන ධූර කාලය අවසන් වන තුරු එම සංශෝධනය ඔහුට අදාළ නොවන බවයි. මෙය 2005 මැතිවරණයේදී ඔහුගේ අපේක්ෂකත්වයට මග පෑදීය. 2005 නොවැම්බර් 13 දින, බෙදී ගිය දේශපාලන විරුද්ධත්වයක් නිසා, කොම්පාරේ නායයාමකින් නැවත තේරී පත් විය.

2010 ජනාධිපතිවරණයේ දී ජනාධිපති කොම්පෝරේ නැවත තේරී පත් විය. 10 ගුණයක විශාලත්වයකින් යුත් මුළු ජනගහනයෙන් බුර්කිනාබේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කළේ මිලියන 1.6 ක් පමණි.

2011 බුර්කිනාබේ විරෝධතා යනු කොම්පෝරේ ඉල්ලා අස්වීම, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ, හමුදා සහ රාජ්‍ය සේවකයින් සඳහා ඉහළ වැටුප් සහ ආර්ථික නිදහස ඉල්ලා සිටි ජනප්‍රිය විරෝධතා මාලාවකි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=182823|title=Burkina opposition calls anti-president demo|date=23 April 2011|work=The Daily Star|access-date=24 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/04/28/world/africa/28burkina.html|title=Mayor's Home Burned as Burkina Faso Protests Continue|last1=Taoko|first1=Hervé|date=27 April 2011|work=The New York Times|access-date=30 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430114102/http://www.nytimes.com/2011/04/28/world/africa/28burkina.html|archive-date=30 April 2011|last2=Nossiter|first2=Adam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2011-04-28/burkina-faso-riot-police-join-wave-of-protests-after-government-dissolved.html|title=Burkina Faso Riot Police Join Wave of Protests After Government Dissolved|last=Gongo|first=Simon|date=28 April 2011|access-date=30 April 2011|publisher=Bloomberg L.P.}}&lt;/ref&gt; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආණ්ඩුකාරවරුන් වෙනුවට රාජ්‍ය සේවකයන්ගේ වැටුප් වැඩි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13542959|title=Burkina Faso teachers' strike: Union agrees deal|date=25 May 2011|work=BBC News|access-date=28 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110527020543/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13542959|archive-date=27 May 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.taiwannews.com.tw/etn/news_content.php?id=1623195|title=Burkina Faso government replaces its governors|date=9 June 2011|work=Taiwan News|access-date=11 June 2011|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115622/http://www.taiwannews.com.tw/etn/news_content.php?id=1623195|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Assemblee_Nationale_Burkina_Faso.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Assemblee_Nationale_Burkina_Faso.jpg|thumb|ඔවාගඩෝගු නගරයේ ජාතික සභා ගොඩනැගිල්ල]]
පාර්ලිමේන්තුව ජාතික සභාව ලෙස හැඳින්වෙන එක් සභා ගර්භයකින් සමන්විත වූ අතර, එහි ආසන 111 ක් තිබූ අතර, පස් අවුරුදු ධුර කාලයක් සඳහා තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් සමන්විත විය. සාමාජිකයන් දස දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ ව්‍යවස්ථාමය කුටියක් ද, එහි කාර්යභාරය තනිකරම උපදේශනාත්මක වූ ආර්ථික හා සමාජ සභාවක් ද විය. 1991 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ද්වි-මණ්ඩල පාර්ලිමේන්තුවක් නිර්මාණය කළ නමුත් ඉහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලය (නියෝජිත මණ්ඩලය) 2002 දී අහෝසි කරන ලදී.

කොම්පෝරේ පරිපාලනය එහි බලතල සමහරක් කලාප සහ නාගරික අධිකාරීන් වෙත බෙදා හැරීමෙන් බලය විමධ්‍යගත කිරීමට කටයුතු කර ඇත. එහෙත් දේශපාලඥයින් කෙරෙහි පුලුල්ව පැතිරුනු අවිශ්වාසය සහ බොහෝ නිවැසියන්ගේ දේශපාලන මැදිහත් වීමක් නොමැතිකම මෙම ක්‍රියාවලිය සංකීර්ණ කළේය. මෙය දෙමුහුන් විමධ්‍යගත කිරීමක් ලෙස විචාරකයෝ විස්තර කළහ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Tiendrebeongo, Aristide |date=March 2013 |title=Failure Likely |url=http://www.dandc.eu/en/article/decentralisation-burkina-faso-coming-against-obstacles-because-local-people-are-distrustful |publisher=dandc.eu}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ හි දේශපාලන නිදහස දැඩි ලෙස සීමා කර ඇත. මාධ්‍යවේදීන්ට සහ සමාජයේ අනෙකුත් දේශපාලනිකව ක්‍රියාකාරී සාමාජිකයින්ට එරෙහිව රාජ්‍ය අනුග්‍රහය දක්වන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා රාශියක් සම්බන්ධයෙන් මානව හිමිකම් සංවිධාන කොම්පෝරේ පරිපාලනය විවේචනය කර තිබුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Africa's human rights court and the limits of justice |url=http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2017/01/africa-human-rights-court-limits-justice-170107092107153.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232853/http://www.aljazeera.com/programmes/talktojazeera/2017/01/africa-human-rights-court-limits-justice-170107092107153.html |archive-date=27 October 2017 |access-date=27 October 2017 |publisher=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2015 |title=Burkina Faso 2015 Human Rights Report |url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/252867.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/252867.pdf |archive-date=2022-10-09 |access-date=3 June 2018 |publisher=[[United States Department of State]]}}&lt;/ref&gt;

2015 සැප්තැම්බර් මැද භාගයේදී ජනාධිපති ආරක්ෂක රෙජිමේන්තුව (ආර්එස්පී) විසින් කරන ලද කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නයකින් කෆන්ඩෝ ආන්ඩුව, 2014 ඔක්තෝම්බර් ‍වෙන් පසු ඉතිරි දේශපාලන පර්යාය ද සමගින් තාවකාලිකව පෙරලා දමන ලදී.&lt;ref name=&quot;DailyTelegraph&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders.html|title=Burkina Faso coup: military says it now controls country after arresting leaders|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|date=17 September 2015|newspaper=[[The Daily Telegraph]] (Online edition)|access-date=17 September 2015|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011213120/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/burkinafaso/11870962/Burkina-Faso-coup-military-says-it-now-controls-country-after-arresting-leaders-live.html|archive-date=11 October 2017|location=United Kingdom|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් ගිල්බට් ඩියන්ඩෙරේව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ නව ජාතික කවුන්සිලයේ සභාපති ලෙස පත් කළේය. 2015 සැප්තැම්බර් 23 දින, අගමැති සහ අන්තර්වාර ජනාධිපතිවරයා නැවත බලයට පත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;npr-back&quot;&gt;{{cite web |date=23 September 2015 |title=A Week After Coup, Burkina Faso's Interim President Back in Power |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/23/442826830/1-week-after-coup-burkina-fasos-interim-president-back-in-power |access-date=23 September 2015 |publisher=[[NPR]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;npr-apology&quot;&gt;{{Cite web |date=22 September 2015 |title=Burkina Faso Leader Apologizes To Nation For Seizing Power in a Coup |url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/09/22/442441403/burkina-faso-leader-apologizes-to-nation-for-seizing-power-in-a-coup |access-date=23 September 2015 |publisher=NPR}}&lt;/ref&gt; ජාතික මැතිවරණය පසුව නොවැම්බර් 29 දිනට කල් තැබිණි.

පළමු වටයේ ඡන්ද විමසීමේදී කබෝරේ ජයග්‍රහණය කළ අතර, දෙවන ස්ථානයට පත් අපේක්ෂකයා වූ සෙෆිරින් ඩයබ්රේ සඳහා 29.7% ට එරෙහිව 53.5% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Kabore wins2&quot;&gt;Mathieu Bonkoungou and Nadoun Coulibaly, [https://news.yahoo.com/kabore-wins-burkina-faso-presidential-vote-electoral-commission-003634457.html &quot;Kabore wins Burkina Faso presidential election&quot;], Reuters, 1 December 2015.&lt;/ref&gt; ඔහු 2015 දෙසැම්බර් 29 දින ජනාධිපති ලෙස දිවුරුම් දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;swears in new president2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/burkina-faso-swears-president-capping-transition-161614791.html|title=Burkina Faso swears in new president, capping transition|date=29 December 2015|work=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt; [[බීබීසී|බීබීසීය]] ජනාධිපතිවරයා විස්තර කළේ &quot;ප්‍රංශ උගත් බැංකුකරුවෙකු ලෙස... [ඔහු] තමා සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදියෙකු ලෙස සලකන අතර තරුණ විරැකියාව අවම කිරීමට, අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍ය සේවා වැඩි දියුණු කිරීමට සහ හයට අඩු ළමුන් සඳහා නොමිලේ සෞඛ්‍ය ප්‍රතිපාදන ලබා දීමට ප්‍රතිඥා දී ඇත&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13072774|title=Burkina Faso profile|date=5 March 2018|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

අගමැතිවරයා රජයේ ප්‍රධානියා වන අතර ජාතික සභාවේ අනුමැතිය ඇතිව ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ. ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කිරීම සඳහා කැබිනට් මණ්ඩලයක් නිර්දේශ කිරීමේ වගකීම ඔහු සතුය. පෝල් කබා තිබා 2016 මුලදී අගමැති ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 January 2018 |title=Burkina Faso |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/burkina-faso |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072317/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/burkina-faso |archive-date=7 January 2019 |access-date=6 January 2019}}&lt;/ref&gt;

2018 අග භාගයේ [[ලෝක බැංකුව|ලෝක බැංකු]] වාර්තාවකට අනුව දේශපාලන වාතාවරණය ස්ථාවර විය; වැටුප් වැඩිකිරීම් සහ සමාජ ප්‍රතිලාභ ඉල්ලා ආර්ථික අංශ කිහිපයක වෘත්තීය සමිති විසින් සංවිධානය කරන ලද ප්‍රධාන වැඩ වර්ජන සහ විරෝධතා මගින් සලකුණු කරන ලද සමාජ අතෘප්තියට ආන්ඩුව මුහුන දී සිටියේය. 2020 බුර්කිනාබේ මහ මැතිවරණයේදී කබෝරේ සහ MPP 57.7% ඡන්ද ලබා ගනිමින් නැවත තේරී පත් විය.

=== ව්‍යවස්ථාව ===
2015 දී කබෝරේ 1991 ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමට පොරොන්දු විය. සංශෝධනය 2018 දී අවසන් කරන ලදී. එක් කොන්දේසියක් මඟින් ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට වසර දහයකට වැඩි කාලයක් අඛණ්ඩව හෝ වරින් වර ජනාධිපති ලෙස කටයුතු කිරීම වළක්වන අතර ජනාධිපතිවරයෙකුට දෝෂාභියෝගයක් සඳහා ක්‍රමවේදයක් සපයයි. පස්වන ජනරජය සඳහා වන ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක් 2019 මාර්තු 24 දිනට නියමිත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 August 2018 |title=Burkina Faso: Referendum on new constitution set for March 2019 |url=http://apanews.net/en/news/burkina-faso-referendum-new-constitutional-set-for-march-2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107015849/http://apanews.net/en/news/burkina-faso-referendum-new-constitutional-set-for-march-2019 |archive-date=7 January 2019 |access-date=6 January 2019 |website=Danube Travel}}&lt;/ref&gt;

සංශෝධිත වචනවල ඇතැම් අයිතිවාසිකම් ද අන්තර්ගත කර ඇත: පානීය ජලය සඳහා ප්‍රවේශය, යහපත් නිවාස සඳහා ප්‍රවේශය සහ සිවිල් අකීකරුකම සඳහා ඇති අයිතිය පිළිගැනීම. යෝජිත පාඨය අනුමත කිරීම පාර්ලිමේන්තුවේ විරුද්ධ පක්ෂ ප්‍රතික්ෂේප කළ නිසා ජනමත විචාරණය අවශ්‍ය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2018 |title=Burkina Faso: Le référendum constitutionnel prévu le 24 mars 2019 – Radio France Internationale |url=http://www.rfi.fr/afrique/20180827-burkina-faso-le-referendum-constitutionnel-prevu-le-24-mars-2019}}&lt;/ref&gt;

=== විදේශ සබඳතා ===
බුර්කිනා ෆාසෝ G5 සහෙල්, සහෙල්-සහරාන් ජනපද ප්‍රජාව, ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි, ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය සහ [[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය|එක්සත් ජාතීන්ගේ]] සාමාජිකයෙකි. එය දැනට ECOWAS සහ අප්‍රිකානු සංගමයෙන් අත්හිටුවා ඇත.

=== හමුදාමය ===
හමුදාව ස්වේච්ඡා සේවයේ යෙදී සිටින මිනිසුන් 6,000කින් පමණ සමන්විත වන අතර, හමුදා සහ සිවිල් රාජකාරි යන දෙඅංශයෙන්ම පුහුණු වූ වයස අවුරුදු 25ත් 35ත් අතර සිවිල් වැසියන්ගෙන් සමන්විත අර්ධකාලීන ජාතික මහජන හමුදාවක් විසින් වැඩි දියුණු කරන ලදී. Jane's Sentinel Country Risk Assessment අනුව, බුර්කිනා ෆාසෝගේ හමුදාව එහි බල ව්‍යුහය සහ දුර්වල ලෙස සන්නද්ධ වීම නිසා අඩුවෙන් සන්නද්ධව ඇත, නමුත් සැහැල්ලු සන්නාහ වාහන රෝද ධාවනය කර ඇත, [[ලයිබීරියාව|ලයිබීරියාවේ]] සහ අප්‍රිකාවේ වෙනත් තැන්වල මැදිහත්වීම් හරහා ප්‍රයෝජනවත් සටන් විශේෂඥතාවක් වර්ධනය කර ගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Online |first=Peace FM |title=Coup Underway In Burkina Faso, President Detained By Military |url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459323.php |access-date=24 January 2022 |website=Peacefmonline.com - Ghana news}}&lt;/ref&gt;

පුහුණුව සහ උපකරණ සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ජනාධිපති ආරක්‍ෂක රෙජිමේන්තුව (ප්‍රංශ: Regiment de la Sécurité Présidentielle – RSP) සම්බන්ධයෙන් නිත්‍ය හමුදාව නොසලකා හරිනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. වැටුප් සහ කොන්දේසි සම්බන්ධයෙන් මෑත වසරවල ආරවුල් වාර්තා වී ඇත.&lt;ref&gt;''[https://web.archive.org/web/20100827071950/http://www.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-West-Africa/Army-Burkina-Faso.html Jane's Sentinel Security Assessment – West Africa]'', 15 April 2009&lt;/ref&gt; මෙහෙයුම් ගුවන් යානා 19 ක් පමණ ගුවන් හමුදාවක් ඇත, නමුත් රට ගොඩබිම් සහිත බැවින් නාවික හමුදාවක් නොමැත. හමුදා වියදම් ජාතියේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 1.2% ක් පමණ වේ.

2011 අප්‍රේල් මාසයේදී හමුදා කැරැල්ලක් ඇති විය. ජනාධිපතිවරයා විසින් නව කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානීන් නම් කරන ලද අතර, ඔවාගඩෝගු හි ඇඳිරි නීතිය පනවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13107109|title=Burkina Faso capital under curfew after army mutiny|date=16 April 2011|work=BBC News|access-date=17 April 2011}}&lt;/ref&gt;

=== නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම ===
බුර්කිනා ෆාසෝ බොහෝ පොලිස් සහ ආරක්ෂක හමුදා සේවයේ යොදවයි, සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රංශ පොලිසිය විසින් භාවිතා කරන සංවිධාන අනුව හැඩගැසී ඇත. ප්‍රංශය පොලිස් හමුදාවන්ට සැලකිය යුතු සහයෝගයක් සහ පුහුණුවක් ලබා දෙයි. ජෙන්ඩර්මරි නැෂනල් සංවිධානය කර ඇත්තේ හමුදා මාර්ග ඔස්සේ වන අතර, බොහෝ පොලිස් සේවාවන් බළසේනා මට්ටමින් සපයනු ලැබේ. ජෙන්ඩර්මරි ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයාගේ අධිකාරිය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන අතර, එහි සාමාජිකයින් ප්‍රධාන වශයෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල සහ දේශසීමා ආශ්‍රිතව සේවයේ යොදවා ඇත.&lt;ref name=&quot;Das, pp.&amp;nbsp;139–141&quot;&gt;Das, Dilip K. and Palmiotto, Michael J. (2005) ''World Police Encyclopedia'', Routledge, {{ISBN|0-415-94250-0}}. pp.&amp;nbsp;139–141&lt;/ref&gt;

භෞමික පරිපාලන අමාත්‍යාංශය මගින් පාලනය වන නාගරික පොලිස් බලකායක් ඇත; ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය මගින් පාලනය වන ජාතික පොලිස් බලකායක්; සහ ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයාගේ ආරක්ෂාව සඳහා කැප වූ 'මාලිගා ආරක්ෂකයෙකු' (Régiment de la Sécurité Présidentielle, හෝ RSP) ස්වාධීන ජනාධිපති ආරක්ෂක රෙජිමේන්තුවක්. ජෙන්ඩර්මරි සහ ජාතික පොලිසිය යන දෙකම පරිපාලන සහ අධිකරණ පොලිස් කාර්යයන් දෙකටම බෙදා ඇත; පළමුවැන්න මහජන සාමය ආරක්ෂා කිරීම සහ ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා සවිස්තරාත්මක වන අතර, දෙවැන්න අපරාධ පරීක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Das, pp.&amp;nbsp;139–1412&quot;&gt;Das, Dilip K. and Palmiotto, Michael J. (2005) ''World Police Encyclopedia'', Routledge, {{ISBN|0-415-94250-0}}. pp.&amp;nbsp;139–141&lt;/ref&gt;

සියලුම විදේශිකයන් සහ පුරවැසියන් ඡායාරූප හැඳුනුම්පත්, හෝ වෙනත් ආකාරයේ හඳුනාගැනීම් හෝ දඩයකට මුහුණ දීමට අවශ්‍ය වන අතර, ඔටෝ, බුෂ්-ටැක්සි හෝ බස්රථවල ගමන් කරන පුද්ගලයන් සඳහා පොලිස් ස්ථාන හඳුනාගැනීමේ පරීක්‍ෂණ සාමාන්‍ය දෙයක් වේ.&lt;ref&gt;U.S. Dept. of State, [https://web.archive.org/web/20131114034455/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1075.html Burkina Faso: Country Specific Information]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Foreign and Commonwealth Office,{{cite web |title=Sub-Saharan Africa: Burkina Faso |url=http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/burkina-faso |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827125629/http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/burkina-faso |archive-date=27 August 2009 |access-date=13 August 2009}} . Government of the United Kingdom&lt;/ref&gt;

=== පරිපාලන අංශ ===
රට පරිපාලන කලාප 13 කට බෙදා ඇත. මෙම කලාප පළාත් 45 ක් සහ දෙපාර්තමේන්තු 301 කින් සමන්විත වේ. සෑම කලාපයක්ම ආණ්ඩුකාරවරයෙකු විසින් පාලනය කරනු ලැබේ.

== භූගෝලීය ==
[[File:Burkina_sat.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burkina_sat.png|thumb|බුර්කිනා ෆාසෝ හි චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපය]]
[[File:Burkina_Faso_Map.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burkina_Faso_Map.jpg|thumb|බුර්කිනා ෆාසෝ සිතියම]]
[[File:WP_35,_SDr9776.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:WP_35,_SDr9776.JPG|දකුණ|thumb|ගවුවා සිට බටී දක්වා මාර්ගයේ ග්බෝම්බ්ලෝරා දෙපාර්තමේන්තුව අසල සවානා]]
[[File:Koppen-Geiger_Map_BFA_present.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koppen-Geiger_Map_BFA_present.svg|thumb|Köppen දේශගුණික වර්ගීකරණයේ සිතියම]]
[[File:Wreckage_of_a_dam_(Dourtenga,_2008).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wreckage_of_a_dam_(Dourtenga,_2008).jpg|thumb|2007 දී ඩූර්ටෙන්ගා ගංවතුරෙන් සිදු වූ හානිය]]
බුර්කිනා ෆාසෝ බොහෝ දුරට පිහිටා ඇත්තේ අක්ෂාංශ 9° සහ 15° N (කුඩා ප්‍රදේශයක් 15°ට උතුරින්) සහ දේශාංශ 6° W සහ 3° E අතර ය.

එය ගම්බද ප්‍රධාන වර්ග දෙකකින් සමන්විත වේ. රටේ විශාල ප්‍රදේශය අර්ධද්වීපයකින් ආවරණය වී ඇති අතර, සමහර ප්‍රදේශවල හුදකලා කඳු කිහිපයක්, ප්‍රාකේම්බ්‍රියානු ස්කන්ධයක අවසාන ශේෂයන් සහිත මෘදු රැළි සහිත භූ දර්ශනයක් සාදයි. අනෙක් අතට, රටේ නිරිත දෙසින් වැලිගල් ස්කන්ධයක් සාදයි, එහිදී උසම කඳු මුදුන වන ටෙනකූරෝ මීටර් 749 (අඩි 2,457) ක උන්නතාංශයක දක්නට ලැබේ. මෙම ස්කන්ධය මීටර් 150 (අඩි 492) දක්වා උසකින් යුත් පාෂාණවලින් මායිම් වී ඇත. බුර්කිනා ෆාසෝ හි සාමාන්‍ය උන්නතාංශය මීටර් 400 (අඩි 1,312) වන අතර ඉහළම සහ පහළම භූමි අතර වෙනස මීටර් 600 (අඩි 1,969) ට වඩා වැඩි නොවේ. එබැවින් බුර්කිනා ෆාසෝ යනු සාපේක්ෂව පැතලි රටකි.

ඉහළ වෝල්ටා යන පැරණි නාමය රට හරස් කරන ගංගා තුනකට ණයගැතියි: කළු වෝල්ටා (හෝ මවුහූන්), සුදු වෝල්ටා (නාකම්බේ) සහ රතු වෝල්ටා (නාසිනොන්). කළු වෝල්ටා යනු වසර පුරා ගලා යන රටේ එකම ගංගා දෙකෙන් එකක් වන අතර අනෙක නිරිත දෙසින් ගලා යන කොමෝයි. නයිජර් ගංගා ද්‍රෝණිය ද රටේ මතුපිටින් 27%ක් ජලය බැස යයි.

නයිජර්හි අතු ගංගා - බෙලි, ගොරෝවුල්, ගුඩෙබෝ සහ ඩාර්ගෝල් - සෘතුමය දිය පහරවල් වන අතර ඒවා ගලා බසින්නේ වසරකට මාස හතරක් හෝ හයක් පමණි. කෙසේ වෙතත්, ඔවුන් තවමත් ගංවතුර හා පිටාර ගැලීම කළ හැකිය. රටෙහි විල් රාශියක් ද ඇත - ප්‍රධාන ඒවා වන්නේ ටින්ග්‍රේලා, බාම් සහ ඩෙම් ය. රටෙහි විශාල පොකුණු ද, අපේ, බෙලි, යොම්බෝලි සහ මාර්කෝයි වැනි ද ඇත. විශේෂයෙන් රටේ උතුරේ ජල හිඟය බොහෝ විට ගැටලුවකි.

බුර්කිනා ෆාසෝ භෞමික පරිසර කලාප දෙකක් තුළ පිහිටා ඇත: සහේලියන් ඇකේසියා සැවානා සහ බටහිර සුඩාන සවානා.&lt;ref name=&quot;DinersteinOlson2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|year=2017|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|pages=534–545|doi=10.1093/biosci/bix014|issn=0006-3568|pmc=5451287|pmid=28608869|doi-access=free|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad}}&lt;/ref&gt;

=== දේශගුණය ===
බුර්කිනා ෆාසෝහි ප්‍රධාන වශයෙන් නිවර්තන දේශගුණයක් ඇති අතර එය ඉතා වෙනස් සෘතු දෙකක් ඇත. වැසි සමයේදී, රටට මිලිමීටර් 600 සහ 900 (අඟල් 23.6 සහ 35.4) වර්ෂාපතනයක් ලැබේ; වියළි කාලවලදී, හර්මැටන් - සහරා සිට උණුසුම් වියළි සුළඟක් හමයි. වැසි සමය ආසන්න වශයෙන් මාස හතරක්, මැයි/ජුනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා පවතින අතර, රටේ උතුරේ කෙටි වේ. දේශගුණික කලාප තුනක් අර්ථ දැක්විය හැක: සහෙල්, සුඩාන්-සහෙල් සහ සුඩාන්-ගිනියාව. උතුරේ සහේල් ප්‍රදේශයට සාමාන්‍යයෙන් වසරකට මිලිමීටර් 600 (අඟල් 23.6)&lt;ref name=&quot;relationship&quot;&gt;{{cite web |title=SIM Country Profile: Burkina Faso |url=http://www.sim.org/country.asp?fun=1&amp;CID=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309142111/http://www.sim.org/country.asp?CID=18&amp;fun=1 |archive-date=9 March 2008 |access-date=5 August 2006}}&lt;/ref&gt; ට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර ඉහළ උෂ්ණත්වයන් 5–47 °C (41–117 °F) ඇත.

සාපේක්ෂ වශයෙන් වියළි නිවර්තන සැවානාවක් වන සහෙල් බුර්කිනා ෆාසෝ දේශසීමාවෙන් ඔබ්බට, අප්‍රිකාවේ අං සිට අත්ලාන්තික් සාගරය දක්වා විහිදෙන අතර සහරා එහි උතුරින් සහ දකුණින් [[සුඩානය|සුඩානයේ]] සාරවත් කලාපයට මායිම් වේ. උතුරු අක්ෂාංශ 11° 3′ සහ 13° 5′ අතර පිහිටා ඇති සුඩානය-සහෙල් කලාපය වර්ෂාපතනය සහ උෂ්ණත්වය සම්බන්ධයෙන් සංක්‍රාන්ති කලාපයකි. තව දුරටත් දකුණට, සුඩාන්-ගිනියා කලාපයට සෑම වසරකම මිලිමීටර් 900 (අඟල් 35.4)&lt;ref name=&quot;relationship2&quot;&gt;{{cite web |title=SIM Country Profile: Burkina Faso |url=http://www.sim.org/country.asp?fun=1&amp;CID=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309142111/http://www.sim.org/country.asp?CID=18&amp;fun=1 |archive-date=9 March 2008 |access-date=5 August 2006}}&lt;/ref&gt; ට වැඩි වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර සිසිල් සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයක් ඇත.

බුර්කිනා ෆාසෝ හි ආහාර අනාරක්ෂිත භාවයට දායක වීම සඳහා භූගෝලීය සහ පාරිසරික හේතූන් ද සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Reardon|first=Thomas|year=1996|title=Agroclimatic Shock, Income Inequality, and Poverty: Evidence from Burkina Faso|url=https://archive.org/details/sim_world-development_1996-05_24_5/page/901|journal=World Development|volume=24|issue=5|pages=901–914|doi=10.1016/0305-750x(96)00009-5}}&lt;/ref&gt; රට පිහිටා ඇත්තේ සහෙල් ප්‍රදේශයේ බැවින්, දරුණු ගංවතුරේ සිට අධික නියඟය දක්වා ලෝකයේ වඩාත්ම රැඩිකල් දේශගුණික විචල්‍යයන් බුර්කිනා ෆාසෝ අත්විඳියි.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ostergaard Nielsen|first=Jonas|date=February 2010|title=Cultural barriers to climate change adaptation: A case study from Northern Burkina Faso|journal=Global Environmental Change|volume=20|pages=142–152|doi=10.1016/j.gloenvcha.2009.10.002}}&lt;/ref&gt; බුර්කිනා ෆාසෝ පුරවැසියන් බොහෝ විට මුහුණ දෙන අනපේක්ෂිත දේශගුණික කම්පනය හේතුවෙන් කෘෂිකාර්මික ක්‍රම මත විශ්වාසය තැබීමට සහ ධනය රැස්කර ගැනීමට හැකි වීමේදී දැඩි දුෂ්කරතා ඇති වේ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Barbier|display-authors=etal|year=2009|title=Human Vulnerability to Climate Variability in the Sahel: Farmers' Adaptation Strategies in Northern Burkina Faso|url=https://archive.org/details/sim_environmental-management_2009-05_43_5/page/790|journal=Environmental Management|volume=43|issue=5|pages=790–803|bibcode=2009EnMan..43..790B|doi=10.1007/s00267-008-9237-9|pmid=19037691|s2cid=9634833}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ දේශගුණය එහි වගාවන් කෘමි ප්‍රහාරවලට ගොදුරු කරයි, පළඟැටියන් සහ කිකිළියන්ගේ ප්‍රහාර ඇතුළුව, බෝග විනාශ කරන අතර ආහාර නිෂ්පාදනය තවදුරටත් වළක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Groten|first1=S. M. E.|year=1993|title=NDVI—crop monitoring and early yield assessment of Burkina Faso|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-remote-sensing_1993-05-20_14_8/page/1495|journal=International Journal of Remote Sensing|volume=14|issue=8|pages=1495–1515|bibcode=1993IJRS...14.1495G|doi=10.1080/01431169308953983}}&lt;/ref&gt; බුර්කිනා ෆාසෝහි ජනගහනයෙන් බහුතරයක් ආදායම් මාර්ගයක් ලෙස කෘෂිකර්මාන්තය මත යැපෙනවා පමණක් නොව, ඔවුන් සෘජුවම ගෘහස්ථ පෝෂණය කරන ආහාර සඳහා කෘෂිකාර්මික අංශය මත රඳා සිටිති.&lt;ref name=&quot;Coping&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Reardon|first1=Thomas|last2=Matlon|first2=Peter|last3=Delgado|first3=Christopher|date=September 1988|title=Coping with household-level food insecurity in drought-affected areas of Burkina Faso|url=http://oar.icrisat.org/7395/1/WorldDev_16_9_1065-1074_1988.pdf|journal=World Development|volume=16|issue=9|pages=1065–1074|doi=10.1016/0305-750X(88)90109-X|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924211604/http://oar.icrisat.org/7395/1/WorldDev_16_9_1065-1074_1988.pdf|archive-date=2021-09-24|access-date=2023-03-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; කෘෂිකාර්මික අවදානම හේතුවෙන්, වැඩි වැඩියෙන් පවුල්වලට ගොවිපල නොවන ආදායම් මාර්ග සෙවීමට සිදු වන අතර,&lt;ref&gt;{{Cite journal|authors=Roncoli, Ingram, and Kirshen|year=2001|title=The costs and risks of coping with drought: livelihood impacts and farmers' responses in Burkina Faso|journal=Climate Research|volume=19|pages=119–132|bibcode=2001ClRes..19..119R|doi=10.3354/cr019119|doi-access=free|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට රැකියාවක් සොයා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ කලාපීය කලාපයෙන් පිටත ගමන් කිරීමට සිදු වේ.&lt;ref name=&quot;Coping2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Reardon|first1=Thomas|last2=Matlon|first2=Peter|last3=Delgado|first3=Christopher|date=September 1988|title=Coping with household-level food insecurity in drought-affected areas of Burkina Faso|url=http://oar.icrisat.org/7395/1/WorldDev_16_9_1065-1074_1988.pdf|journal=World Development|volume=16|issue=9|pages=1065–1074|doi=10.1016/0305-750X(88)90109-X|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924211604/http://oar.icrisat.org/7395/1/WorldDev_16_9_1065-1074_1988.pdf|archive-date=2021-09-24|access-date=2023-03-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ස්වභාවික සම්පත් ===
බුර්කිනා ෆාසෝහි ස්වභාවික සම්පත් අතර රන්, මැංගනීස්, හුණුගල්, කිරිගරුඬ, පොස්පේට්, පෑම් සහ ලුණු ඇතුළත් වේ.

=== වනජීවී ===
බටහිර අප්‍රිකාවේ බොහෝ රටවලට වඩා බුර්කිනා ෆාසෝහි අලි ඇතුන් සංඛ්‍යාව විශාලය. සිංහයන්, දිවියන් සහ මී හරකුන් ද මෙහි දක්නට ලැබේ, වාමන හෝ රතු මී හරක්, කුඩා රතු-දුඹුරු සතෙකු වන අතර එය දරුණු කෙටි කකුල් සහිත එළදෙනක් මෙන් පෙනේ. චීටා, කැරකල් හෝ අප්‍රිකානු ලින්ක්ස්, තිත් හයිනා සහ අප්‍රිකානු වල් බල්ලා වැනි අනෙකුත් විශාල විලෝපිකයන් බුර්කිනා ෆාසෝ හි ජීවත් වෙති.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Geography &amp; Wildlife |url=http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf |work=www.our-africa.org}}{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf |access-date=3 March 2023 |archive-date=3 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903210757/http://www.our-africa.org/burkina-faso/geography-wildlife?ref=nf }}. our-africa.org&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝහි සත්ත්ව හා ශාක ජාතික වනෝද්යාන හතරක ආරක්ෂා කර ඇත:

* බුර්කිනා ෆාසෝ, බෙනින් සහ නයිජර් පසුකර යන නැගෙනහිරින් පිහිටි ඩබ්ලිව් ජාතික වනෝද්‍යානය
* අර්ලි වනජීවී රක්ෂිතය (නැගෙනහිර අර්ලි ජාතික වනෝද්යානය)
* බටහිරින් ලෙරාබා-කොමෝ වර්ගීකරණය කරන ලද වනාන්තරය සහ වනජීවී අර්ධ රක්ෂිතය
* බටහිරින් මාරේ ඕක්ස් හිපපොටේම්ස්

== ආර්ථිකය ==
[[File:Burkina_Faso_Product_Exports_(2019).svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burkina_Faso_Product_Exports_(2019).svg|දකුණ|thumb|බුර්කිනා ෆාසෝ අපනයනවල සමානුපාතික නියෝජනයක්, 2019]]
[[File:GDP_per_capita_development_of_Burkina_Faso.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GDP_per_capita_development_of_Burkina_Faso.svg|thumb|1950 සිට බුර්කිනා ෆාසෝහි ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය]]
බුර්කිනා ෆාසෝ හි අපනයනවල වටිනාකම 2011 දී ඩොලර් බිලියන 2.77 සිට 2012 දී ඩොලර් මිලියන 754 දක්වා පහත වැටුණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=OEC: Products exported by Bulgaria (2012) |url=http://atlas.media.mit.edu/explore |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029104824/http://atlas.media.mit.edu/explore |archive-date=29 October 2012 |access-date=30 October 2014 |work=The Observatory of Economic Complexity}}&lt;/ref&gt; කෘෂිකර්මාන්තය එහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 32% ක් නියෝජනය කරන අතර වැඩ කරන ජනගහනයෙන් 80% ක් වාසය කරයි. එය බොහෝ දුරට පශු සම්පත් ඇතිකිරීමෙන් සමන්විත වේ. විශේෂයෙන් දකුණේ සහ නිරිතදිග ප්‍රදේශවල ජනතාව [[බඩ ඉරිඟු]], මුතු මෙනේරි, බඩ ඉරිඟු (ඉරිඟු), [[රටකජු]], [[සහල්]] සහ කපු වැනි බෝග වගා කරන අතර විකිණීමට ඇති අතිරික්තයන් ඇත. රන් ලෝපස් බහුලව තිබුණද රටේ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වලින් විශාල කොටසක් ජාත්‍යන්තර ආධාර මගින් අරමුදල් සපයයි.

2017 වසරේ ඉහළම අපනයන භාණ්ඩ පහ වූයේ, වැදගත්කම අනුව: මැණික් සහ වටිනා ලෝහ, ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.9 (මුළු අපනයනයෙන් 78.5%), කපු, ඩොලර් මිලියන 198.7 (8.3%), ලෝපස්, ස්ලැග්, අළු, ඩොලර් මිලියන 137.6 (5.8%) ), පලතුරු, ඇට වර්ග: ඩොලර් මිලියන 76.6 (3.2%) සහ තෙල් බීජ: ඩොලර් මිලියන 59.5 (2.5%).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 January 2019 |title=Burkina Faso's Top 10 Exports |url=http://www.worldstopexports.com/burkina-fasos-top-10-exports/}}&lt;/ref&gt;

[[ලෝක බැංකුව|ලෝක බැංකුවේ]] දෙසැම්බර් 2018 වාර්තාවක් පෙන්වා දෙන්නේ 2017 දී ආර්ථික වර්ධනය 6.4% දක්වා 2017 (2016 දී 5.9% එදිරිව) දක්වා වැඩි වී ඇත්තේ මූලික වශයෙන් රන් නිෂ්පාදනය සහ යටිතල පහසුකම් සඳහා ආයෝජනය වැඩි කිරීම හේතුවෙනි. වැටුප් බිල්පත් වර්ධනයට සම්බන්ධ පරිභෝජනයේ වැඩිවීම ද ආර්ථික වර්ධනයට සහාය විය. උද්ධමනය එම වසරේ 0.4% ලෙස අඩු මට්ටමක පැවති නමුත් රාජ්‍ය හිඟය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 7.7% දක්වා වර්ධනය විය (2016 දී 3.5%ට සාපේක්ෂව). රජය දිගින් දිගටම ණය ලබා ගැනීම සඳහා මූල්‍ය ආධාර සහ ණය ලබා ගනිමින් සිටියේය. රාජ්‍ය හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා රජය සහනාධාර සහ කලාපීය වෙළෙඳපොළේ ණය ගැනීම් ඒකාබද්ධ කළේය. ඍණාත්මක ලෙස බලපෑ හැකි වුවද, කෙටි හා මධ්‍ය කාලීන වශයෙන් ආර්ථික දැක්ම යහපත් මට්ටමක පවතින බව ලෝක බැංකුව ප්‍රකාශ කළේය. අවදානම් අතරට ඉහළ තෙල් මිල (ආනයන), රත්‍රන් සහ කපු (අපනයන) අඩු මිල මෙන්ම ත්‍රස්තවාදී තර්ජන සහ කම්කරු වැඩ වර්ජන ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web |date=26 November 2017 |title=Burkina Faso |url=https://www.worldbank.org/en/country/burkinafaso/overview |access-date=6 January 2019 |website=Danube Travel}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ බටහිර අප්‍රිකානු මූල්‍ය හා ආර්ථික සංගමයේ (UMEOA) කොටසක් වන අතර CFA ෆ්‍රෑන්ක් සම්මත කර ඇත. මෙය නිකුත් කරනු ලබන්නේ සෙනගාලයේ ඩකාර් හි පිහිටි බටහිර අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන්ගේ මහ බැංකුව (BCEAO) විසිනි. BCEAO සාමාජික රටවල මුදල් හා සංචිත ප්‍රතිපත්තිය කළමනාකරණය කරන අතර මූල්‍ය අංශයේ සහ බැංකු ක්‍රියාකාරකම්වල නියාමනය සහ අධීක්ෂණය සපයයි. බලපත්‍ර, බැංකු ක්‍රියාකාරකම්, ආයතනික සහ ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා, පරීක්ෂණ සහ සම්බාධක (සියල්ල සංගමයේ සියලුම රටවලට අදාළ) සම්බන්ධ නීතිමය රාමුවක් ක්‍රියාත්මක වන අතර, 1999 දී සැලකිය යුතු ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇත. ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතන ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය නියාමනය කරන වෙනම නීතියක් මගින් පාලනය වේ. සියලුම WAEMU රටවල ක්‍රියාකාරකම්. රක්ෂණ අංශය නියාමනය කරනු ලබන්නේ රක්ෂණ වෙළෙඳපොළ පිළිබඳ අන්තර්-අප්‍රිකානු සමුළුව (CIMA) මගිනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Burkina Faso Financial Sector Profile |url=http://www.mfw4a.org/burkina-faso/burkina-faso-financial-sector-profile.html |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210114640/https://www.mfw4a.org/burkina-faso/burkina-faso-financial-sector-profile.html |archive-date=10 December 2014 |access-date=11 June 2015}}, MFW4A&lt;/ref&gt;

2018 දී, රටේ විශාල ප්‍රදේශවල සංචාරක ව්‍යාපාරය නොතිබූ තරම්ය. එක්සත් ජනපද ආන්ඩුව (සහ අනෙකුත්) තම පුරවැසියන්ට බුර්කිනා ෆාසෝහි විශාල ප්‍රදේශවලට නොයන ලෙස අනතුරු අඟවයි: &quot;උතුරු සහේල් දේශසීමා කලාපය අපරාධ සහ ත්‍රස්තවාදය හේතුවෙන් මාලි සහ නයිජර් සමඟ බෙදා ගත්හ. නැගෙනහිර ක්මොන්ජරි, තපෝවා, කොම්පියෙන්ගා සහ ගුර්මා පළාත් අපරාධ සහ ත්‍රස්තවාදය හේතුවෙන් කලාපය&quot;.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |date=11 October 2016 |title=Burkina Faso Travel Advisory |url=https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/traveladvisories/burkina-faso-travel-advisory.html |access-date=6 January 2019 |website=Government of USA}}&lt;/ref&gt;
[[File:Essakane_Mill_in_Burkina_Faso.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Essakane_Mill_in_Burkina_Faso.jpg|thumb|බුර්කිනා ෆාසෝ හි එසකානේ පතලෙහි සැකසුම් පහසුකම්]]
2018 CIA World Factbook මෙම යාවත්කාලීන සාරාංශය සපයයි. &quot;බුර්කිනා ෆාසෝ යනු ප්‍රමාණවත් වර්ෂාපතනයක් මත යැපෙන දිළිඳු, ගොඩබිම් සහිත රටකි. අක්‍රමවත් වර්ෂාපතන රටාව, දුර්වල පස සහ ප්‍රමාණවත් සන්නිවේදන සහ වෙනත් යටිතල පහසුකම් නොමැතිකම ආර්ථිකය බාහිර කම්පනවලට ගොදුරු වීමට දායක වේ. ජනගහනයෙන් 80% ක් පමණ නියැලී සිටිති. යැපුම් ගොවිතැන සහ කපු ප්‍රධාන මුදල් බෝගයයි.රටේ ස්වභාවික සම්පත් ස්වල්පයක් සහ දුර්වල කාර්මික පදනමක් ඇත. කපු සහ රත්‍රන් බුර්කිනා ෆාසෝ හි ප්‍රධාන අපනයන වේ. රට රන් ගවේෂණය, නිෂ්පාදනය සහ අපනයනයන්හි ඉහළ යෑමක් දැක තිබේ.

දේශපාලන අර්බුදයේ අවසානය බුර්කිනා ෆාසෝ ආර්ථිකයට ධනාත්මක වර්ධනයක් නැවත ආරම්භ කිරීමට ඉඩ දී ඇති අතර, රටේ බිඳෙනසුලු ආරක්ෂක තත්ත්වය මෙම ජයග්‍රහණ අවදානමට ලක් කළ හැකිය. අසල්වැසි මාලි හි දේශපාලන අනාරක්ෂිත භාවය, විශ්වාස කළ නොහැකි බලශක්ති සැපයුම් සහ දුර්වල ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා දිගු කාලීන අභියෝග මතු කරයි.&quot; &quot;අයවැය හිඟය අඩු කිරීම සහ සමාජ වියදම් සඳහා තීරනාත්මක වියදම් සුරැකීමේ රජයේ සැලැස්ම ඇතුළුව, 2018-2020 ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වැඩසටහන ද වාර්තාව ඉස්මතු කරයි. සේවා සහ ප්‍රමුඛතා රාජ්‍ය ආයෝජන&quot;.&lt;ref name=&quot;auto12&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Burkina Faso|date=21 December 2018|access-date=16 January 2019|year=2018}}&lt;/ref&gt;

අප්‍රිකානු සංවර්ධන බැංකු සමූහයේ 2018 වාර්තාවක් සාර්ව ආර්ථික පරිණාමයක් ගැන සාකච්ඡා කළේය: &quot;අයවැය හිඟයට එකතු වන සමාජ සේවා සහ ආරක්ෂාව සඳහා ඉහළ ආයෝජන සහ අඛණ්ඩ වියදම්&quot;. මෙම කණ්ඩායමේ 2018 අනාවැකිය පෙන්නුම් කළේ අයවැය හිඟය 2018 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 4.8% දක්වා සහ 2019 දී 2.9% දක්වා අඩු වනු ඇති බවයි. ජාතික ආර්ථික හා සමාජ සංවර්ධන සැලැස්මට සම්බන්ධ රාජ්‍ය ණය 2017 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 36.9% ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 March 2019 |title=Burkina Faso Economic Outlook |url=https://www.afdb.org/en/countries/west-africa/burkina-faso/burkina-faso-economic-outlook/}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ යනු අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීම සඳහා වූ සංවිධානයේ (OHADA) සාමාජිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=OHADA.com: The business law portal in Africa |url=http://www.ohada.com/index.php |access-date=22 March 2009}}&lt;/ref&gt; රට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල, ලෝක බැංකුව සහ ලෝක වෙළඳ සංවිධානයට ද අයත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2834.htm |work=2009-2017.state.gov}}&lt;/ref&gt;

=== පතල් කැණීම ===
[[තඹ]], [[යකඩ]], [[මැංගනීස්]], [[රන්]], [[කැසිටරයිට්]] (ටින් ලෝපස්) සහ [[පොස්පේට්]] කැණීම් සිදු වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Profile – Burkina Faso |url=http://www.inadev.org/profile_-_burkina_faso.htm |work=www.inadev.org}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.inadev.org/profile_-_burkina_faso.htm |access-date=6 March 2023 |archive-date=26 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426083538/http://www.inadev.org/profile_-_burkina_faso.htm }}. Inadev.org. Retrieved 5 April 2014.&lt;/ref&gt; මෙම මෙහෙයුම් රැකියා සපයන අතර ජාත්‍යන්තර ආධාර උත්පාදනය කරයි. [[දකුණු අප්‍රිකාව]], [[මාලි]] සහ [[ඝානාව|ඝානාවට]] පසුව, බර්කිනා ෆාසෝ අප්‍රිකාවේ සිව්වන විශාලතම රන් නිෂ්පාදකයා බවට පත් කරමින්, රන් ආකර ස්ථාන හයකින් 2011 දී රන් නිෂ්පාදනය 32% කින් වැඩි විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/iamgolds-growing-investment-in-burkina-faso/article4103071/|title=Iamgold's growing investment in Burkina Faso|last=York|first=Jeoffrey|date=15 April 2012|work=The Globe and Mail|location=Toronto}}&lt;/ref&gt;

2018 වාර්තාවක් පෙන්නුම් කළේ එම වසරේ දී රට විසින් වාර්තාගත රත්‍රන් ටොන් 55ක් අපේක්ෂා කරන බවත්, එය 2013 වසරට වඩා තුනෙන් දෙකක වැඩිවීමක් බවත්ය. ඔමරු ඉඩානි ට අනුව, වඩා වැදගත් කාරණයක් තිබේ. &quot;අපි නිෂ්පාදනය විවිධාංගීකරණය කළ යුතුයි. අපි වැඩිපුරම නිෂ්පාදනය කරන්නේ රත්තරන් පමණයි, නමුත් අපට [[මැංගනීස්]], [[සින්ක්]], [[ඊයම්]], [[තඹ]], නිකල් සහ [[හුණු ගල්|හුණුගල්]] වල විශාල විභවයක් තිබෙනවා&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shiny future for Burkina Faso's gold-mining industry |url=https://www.businesslive.co.za/bd/business-and-economy/2018-02-17-shiny-future-for-burkina-fasos-gold-mining-industry/ |work=www.businesslive.co.za}}&lt;/ref&gt;

== ආහාර අනාරක්ෂිත බව ==
ගෝලීය කුසගිනි දර්ශකය (Global Hunger Index) අනුව, රටක කුසගින්න මට්ටම මැනීමට සහ නිරීක්ෂණය කිරීමට භාවිතා කරන බහුමාන මෙවලමක්,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Hunger Index {{!}} IFPRI |url=http://www.ifpri.org/topic/global-hunger-index |access-date=20 November 2015 |website=ifpri.org}}&lt;/ref&gt; බුර්කිනා ෆාසෝ 2013 දී රටවල් 78 කින් 65 වැනි ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;Know About Hunger&quot;&gt;{{Cite web |title=UN World Food Program |url=https://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012201025/http://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |archive-date=12 October 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt; දැනට බුර්කිනා ෆාසෝ හි ආහාර අනාරක්ෂිත භාවයේ අවදානමට ලක්ව ඇති ළමුන් මිලියන 1.5 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සිටින බව ගණන් බලා ඇති අතර, හදිසි වෛද්‍ය ආධාර අවශ්‍ය ළමුන් 350,000 ක් පමණ සිටින බව ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;Know About Hunger2&quot;&gt;{{Cite web |title=UN World Food Program |url=https://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012201025/http://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |archive-date=12 October 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, මෙම දරුවන්ගෙන් තුනෙන් එකකට පමණ ප්‍රමාණවත් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලැබෙනු ඇත.&lt;ref name=&quot;Cost of Hunger&quot;&gt;{{Cite web |title=The Cost of Hunger in Africa: Burkina Faso 2015 |url=http://documents.wfp.org/stellent/groups/public/documents/newsroom/wfp275851.pdf |publisher=African Union Commission}}&lt;/ref&gt; වයස අවුරුදු දෙකට අඩු ළමුන්ගෙන් සියයට 11.4කට පමණක් දෛනික නිර්දේශිත ආහාර ප්‍රමාණය ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Know About Hunger3&quot;&gt;{{Cite web |title=UN World Food Program |url=https://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012201025/http://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |archive-date=12 October 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt; ආහාර අනාරක්‍ෂිතතාවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්ධනය අඩාල වීම බුර්කිනා ෆාසෝ හි දරුණු ගැටලුවක් වන අතර එය 2008 සිට 2012 දක්වා ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකටවත් බලපායි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Statistics |url=http://www.unicef.org/infobycountry/burkinafaso_statistics.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121150726/http://www.unicef.org/infobycountry/burkinafaso_statistics.html |archive-date=21 November 2015 |access-date=19 October 2015 |website=UNICEF}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, වර්ධනය අඩාල වූ දරුවන් සාමාන්‍යයෙන් සාමාන්‍ය වර්ධන වර්ධනයක් ඇති දරුවන්ට වඩා අඩුවෙන් පාසල් සම්පූර්ණ කිරීමට නැඹුරු වන අතර,&lt;ref name=&quot;Cost of Hunger2&quot;&gt;{{Cite web |title=The Cost of Hunger in Africa: Burkina Faso 2015 |url=http://documents.wfp.org/stellent/groups/public/documents/newsroom/wfp275851.pdf |publisher=African Union Commission}}&lt;/ref&gt; බුර්කිනා ෆාසෝ ජනගහනයේ අඩු අධ්‍යාපනයට තවදුරටත් දායක වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Education of Marginalized Populations in Burkina Faso |url=http://www.prb.org/Publications/Articles/2014/education-in-burkina-faso.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121081936/http://www.prb.org/Publications/Articles/2014/education-in-burkina-faso.aspx |archive-date=21 November 2015 |access-date=20 November 2015}}&lt;/ref&gt;

2015 දී බුර්කිනා ෆාසෝ හි වයස අවුරුදු 5 ට අඩු ළමුන් 500,000 ක් පමණ උග්‍ර මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙනු ඇතැයි යුරෝපීය කොමිසම අපේක්ෂා කරයි, එයින් 149,000 ක් පමණ එහි මාරාන්තික ස්වරූපයෙන් පෙළෙනු ඇත.&lt;ref name=&quot;ECHO Factsheet&quot;&gt;{{Cite web |date=3 October 2013 |title=ECHO Factsheet – Burkina Faso |url=http://ec.europa.eu/echo/files/aid/countries/factsheets/burkina_faso_en.pdf |publisher=European Commission}}&lt;/ref&gt; ක්ෂුද්‍ර පෝෂක ඌනතා අනුපාතය ද ඉහළ මට්ටමක පවතී.&lt;ref name=&quot;DHS Program&quot;&gt;{{Cite journal|date=April 2012|title=The DHS Program – Burkina Faso: DHS, 2010 – Final Report (French)|url=http://dhsprogram.com/publications/publication-FR256-DHS-Final-Reports.cfm|access-date=19 October 2015|website=dhsprogram.com|archive-date=5 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005174420/http://www.dhsprogram.com/publications/publication-FR256-DHS-Final-Reports.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ජනගහන සහ සෞඛ්‍ය සමීක්ෂණයට (DHS 2010) අනුව, කාන්තාවන්ගෙන් සියයට 49ක් සහ වයස අවුරුදු පහට අඩු ළමුන්ගෙන් සියයට 88ක් රක්තහීනතාවයෙන් පෙළෙනවා.&lt;ref name=&quot;DHS Program2&quot;&gt;{{Cite journal|date=April 2012|title=The DHS Program – Burkina Faso: DHS, 2010 – Final Report (French)|url=http://dhsprogram.com/publications/publication-FR256-DHS-Final-Reports.cfm|access-date=19 October 2015|website=dhsprogram.com|archive-date=5 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005174420/http://www.dhsprogram.com/publications/publication-FR256-DHS-Final-Reports.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ළදරු මරණවලින් සියයට හතළිහක් මන්දපෝෂණයට හේතු විය හැකි අතර, අනෙක් අතට, මෙම ළදරු මරණ අනුපාතිකය බුර්කිනා ෆාසෝ හි සමස්ත ශ්‍රම බලකාය සියයට 13.6 කින් අඩු කර ඇති අතර, ආහාර සුරක්ෂිතතාවය සෞඛ්‍යයට ඔබ්බෙන් ජීවිතයේ බොහෝ අංශ කෙරෙහි බලපාන ආකාරය පෙන්නුම් කරයි.&lt;ref name=&quot;Know About Hunger4&quot;&gt;{{Cite web |title=UN World Food Program |url=https://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012201025/http://www.wfp.org/stories/10-things-know-about-hunger-burkina-faso |archive-date=12 October 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt;

ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා ප්‍රවේශය බෙහෙවින් සීමිත වන අතර දරුවන්ගේ පෝෂණ අවශ්‍යතා පිළිබඳ දැනුවත්භාවය සහ අධ්‍යාපනය අඩු බැවින්, මෙම ඉහළ ආහාර අනාරක්ෂිත භාවය සහ ඒ ආශ්‍රිත බලපෑම් නාගරික ජනතාව හා සසඳන විට ග්‍රාමීය ජනතාව තුළ ඊටත් වඩා බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 March 2014 |title=Gains and losses as Burkina Faso fights child hunger |url=http://www.irinnews.org/report/99767/gains-and-losses-as-burkina-faso-fights-child-hunger |access-date=19 October 2015 |agency=IRIN}}&lt;/ref&gt;

USAid විසින් 2018 ඔක්තෝම්බර් මස වාර්තාවක නියඟය සහ ගංවතුර ගැටළු සහගතව පවතින බවත්, &quot;ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ අනාරක්ෂිත භාවය බුර්කිනා ෆාසෝ හි සමහර උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල වෙළඳපල, වෙළඳාම සහ ජීවනෝපාය ක්‍රියාකාරකම් කඩාකප්පල් කරන&quot; බවත් සඳහන් කළේය. 954,300 කට අධික පිරිසකට ආහාර සුරක්ෂිතතා සහාය අවශ්‍ය බව වාර්තාව ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, UNICEF ට අනුව, &quot;අවුරුදු 5 ට අඩු ළමුන් 187,200 ක් දරුණු උග්‍ර මන්දපෝෂණයකට මුහුණ දෙනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇත&quot;. එකල ආධාර සපයන ආයතනවලට USAID හි සාමය සඳහා වන ආහාර කාර්යාලය (FFP) [[එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන]], එන්ජීඕ ඔක්ස්ෆෑම් ඉන්ටර්මොන් සහ ACDI/VOCA සමඟ කටයුතු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 October 2018 |title=Food Assistance Fact Sheet – Burkina Faso &amp;#124; U.S. Agency for International Development |url=https://www.usaid.gov/burkina-faso/food-assistance}}&lt;/ref&gt;

=== ආහාර සුරක්ෂිතතාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රවේශයන් ===

==== ලෝක ආහාර වැඩසටහන ====
එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන බුර්කිනා ෆාසෝ හි ආහාර සුරක්‍ෂිතතාව වැඩි කිරීම සඳහා සකස් කරන ලද වැඩසටහන් සඳහා වැඩ කර ඇත. දිගුකාලීන සහන සහ ප්‍රතිසාධන මෙහෙයුම 200509 (PRRO) පිහිටුවන ලද්දේ 2012 දී ඇති වූ ආහාර සහ පෝෂණ අර්බුදයෙන් පසුව බුර්කිනා ෆාසෝ හි ඉහළ මට්ටමේ මන්දපෝෂණයට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා ය.&lt;ref name=&quot;World Food Programme&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso {{!}} WFP {{!}} United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |url=https://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910072256/http://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |archive-date=10 September 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt; මෙම ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රයත්නයන් බොහෝ දුරට මන්දපෝෂණයට ප්‍රතිකාර කිරීම සහ වැළැක්වීම සඳහා යොමු කර ඇති අතර මන්දපෝෂණයෙන් ප්‍රතිකාර ලබන දරුවන්ගේ භාරකරුවන් සඳහා නිවසට සලාක ලබා දීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;World Food Programme5&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso {{!}} WFP {{!}} United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |url=https://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910072256/http://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |archive-date=10 September 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, මෙම මෙහෙයුමේ ක්‍රියාකාරකම් අනාගත ආහාර අර්බුදවලට ඔරොත්තු දීමේ පවුල්වල හැකියාවන්ට දායක වේ. වඩාත් අවදානමට ලක්විය හැකි කණ්ඩායම් දෙක අතර වඩා හොඳ පෝෂණය, කුඩා දරුවන් සහ ගර්භනී කාන්තාවන්, නියඟය වැනි ආහාර සුරක්ෂිතතාව අඩාල වන කාලවලදී වඩා හොඳින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකි වීමට ඔවුන් සූදානම් කරයි.&lt;ref name=&quot;World Food Programme2&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso {{!}} WFP {{!}} United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |url=https://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910072256/http://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |archive-date=10 September 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt;

රට වැඩසටහන (CP) කොටස් දෙකකින් සමන්විත වේ: HIV/AIDS සහිත පුද්ගලයින් සඳහා ආහාර සහ පෝෂණ ආධාර, සහ සහෙල් කලාපයේ සියලුම ප්‍රාථමික පාසල් සඳහා පාසල් පෝෂණය කිරීමේ වැඩසටහනකි.&lt;ref name=&quot;Brief&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso Brief |url=http://documents.wfp.org/stellent/groups/public/documents/ep/wfp272247.pdf |publisher=World Food Programme}}&lt;/ref&gt; HIV/AIDS පෝෂණ වැඩසටහන HIV/AIDS සමඟ ජීවත් වන අයගේ පෝෂණ ප්‍රකෘතිය යහපත් කිරීම සහ අවදානම් සහිත දරුවන් සහ අනාථයන් මන්දපෝෂණයෙන් සහ ආහාර සුරක්ෂිතතාවයෙන් ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;Brief2&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso Brief |url=http://documents.wfp.org/stellent/groups/public/documents/ep/wfp272247.pdf |publisher=World Food Programme}}&lt;/ref&gt; පාසල් පෝෂණය කිරීමේ සංරචකයේ කොටසක් ලෙස, රට වැඩසටහනේ ඉලක්ක වන්නේ ජාතික සාමාන්‍යයට වඩා අඩුවෙන් ඇතුළත් වීමේ අනුපාත සහේල් කලාපයේ පාසල්වලට ඇතුළත් වීම සහ පැමිණීම වැඩි කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;World Food Programme4&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso {{!}} WFP {{!}} United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |url=https://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910072256/http://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |archive-date=10 September 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt; තවද, මෙම වැඩසටහන මගින් මෙම පාසල්වල ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතා අනුපාත වැඩිදියුණු කිරීම, ප්‍රාථමික පාසලේ අවසන් වසර දෙක තුළ ඉහළ පැමිණීමක් ඇති ගැහැණු ළමයින්ට නිවෙස්වලට ධාන්‍ය සලාක ලබා දීම, ඔවුන්ගේ ගැහැණු ළමයින් පාසල් යැවීමට ඔවුන් දිරිමත් කිරීම අරමුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;World Food Programme3&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso {{!}} WFP {{!}} United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |url=https://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910072256/http://www.wfp.org/countries/burkina-faso/overview |archive-date=10 September 2015 |access-date=19 October 2015 |website=wfp.org}}&lt;/ref&gt;

'ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී, එක්සත් සහ එක්සත් ජාතියක්, එහි ආර්ථිකයේ ව්‍යුහය පරිවර්තනය කිරීම සහ තිරසාර පරිභෝජනය සහ නිෂ්පාදන රටාවන් හරහා ශක්තිමත් සහ ඇතුළත් වර්ධනයක් ළඟා කර ගැනීම' යන රජයේ දැක්මට සහාය දැක්වීම සඳහා WFP විසින් 2018 අගෝස්තු මාසයේදී පසුව අනුමත කරන ලද සැලැස්මක් සැකසීම අවසන් කරන ලදී. ' 2030 වන විට රජයට සහ ප්‍රජාවන්ට ආහාර සහ පෝෂණ ආරක්ෂණ වැඩසටහන් අයිති කර ගැනීමට, කළමනාකරණය කිරීමට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකි වන පරිදි ශක්තිමත් කරන ලද ජාතික සහ ප්‍රාදේශීය හැකියාවන් සඳහා WFP හි නව උපාය මාර්ගික දිශානතියෙහි වැදගත් පියවර ගනු ඇත&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso Transitional ICSP (January – December 2018) &amp;#124; World Food Programme |url=https://www1.wfp.org/operations/bf01-burkina-faso-transitional-icsp-january-december-2018 |work=www1.wfp.org}}&lt;/ref&gt;

==== ලෝක බැංකුව ====
[[ලෝක බැංකුව]] 1944 දී පිහිටුවන ලද අතර, 2030 වන විට අන්ත දරිද්‍රතාවය අවසන් කිරීම සහ සෑම රටකම සියයට හතළිහකට අඩු ආදායම් වර්ධනයක් ඇති කිරීම මගින් හවුල් සමෘද්ධිය ප්‍රවර්ධනය කිරීම යන හවුල් අරමුණු සහිත ආයතන පහකින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What We Do |url=http://www.worldbank.org/en/about/what-we-do |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; බුර්කිනා ෆාසෝ හි ආහාර අනාරක්ෂිත භාවය අවම කිරීම සඳහා ලෝක බැංකුව ක්‍රියාත්මක කරන ප්‍රධාන ව්‍යාපෘතිවලින් එකක් වන්නේ කෘෂිකාර්මික ඵලදායිතා සහ ආහාර සුරක්ෂිතතා ව්‍යාපෘතියයි.&lt;ref name=&quot;AgProdFSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; ලෝක බැංකුවට අනුව, මෙම ව්‍යාපෘතියේ පරමාර්ථය වන්නේ &quot;ආහාර නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවීම සඳහා දිළිඳු නිෂ්පාදකයින්ගේ ධාරිතාව වැඩි දියුණු කිරීම සහ ග්‍රාමීය වෙළඳපල තුළ ආහාර නිෂ්පාදන වැඩි දියුණු කිරීම සහතික කිරීම.&quot;&lt;ref name=&quot;AgProdFSP2&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; කෘෂිකාර්මික ඵලදායිතා සහ ආහාර සුරක්ෂිතතා ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන තුනක් ඇත. කොටස්. එහි ප්‍රථම අංගය වන්නේ මූල්‍ය ප්‍රදාන සහ 'වැඩ සඳහා වවුචර්' වැඩසටහන් සැපයීම ඇතුළුව ආහාර නිෂ්පාදනය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ක්‍රියා කිරීම, තම දායකත්වය මුදලින් ගෙවිය නොහැකි නිවාස සඳහාය.&lt;ref name=&quot;AgProdFSP7&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; ව්‍යාපෘතියේ මීළඟ අංගය වන්නේ විශේෂයෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ආහාර නිෂ්පාදනවල හැකියාව වැඩිදියුණු කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;AgProdFSP3&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; මෙයට ආහාර නිෂ්පාදන අලෙවියට සහාය වීම ඇතුළත් වන අතර, ප්‍රාදේශීය සහ ජාතික මට්ටමින් ආහාර නිෂ්පාදන සහ සැපයුම්වල විචල්‍යතාවය පාලනය කිරීමට පාර්ශවකරුවන්ගේ හැකියාවන් ශක්තිමත් කිරීම අරමුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;AgProdFSP4&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; අවසාන වශයෙන්, මෙම ව්‍යාපෘතියේ තුන්වන අංගය ආයතනික සංවර්ධනය සහ ධාරිතාව ගොඩනැගීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. එහි ඉලක්කය වන්නේ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී විශේෂයෙන් සම්බන්ධ වී සිටින සේවා සපයන්නන්ගේ සහ ආයතනවල හැකියාවන් ශක්තිමත් කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;AgProdFSP6&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; ව්‍යාපෘතියේ ක්‍රියාකාරකම් මගින් සේවා සපයන්නන්ගේ හැකියාවන් ගොඩනැගීම, ආහාර නිෂ්පාදක සංවිධානවල ධාරිතාව ශක්තිමත් කිරීම, කෘෂිකාර්මික යෙදවුම් සැපයුම් ක්‍රම ශක්තිමත් කිරීම සහ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාකාරකම් කළමනාකරණය සහ ඇගයීම අරමුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;AgProdFSP5&quot;&gt;{{Cite web |title=Projects : Agricultural Productivity and Food Security Project {{!}} The World Bank |url=http://www.worldbank.org/projects/P114236/agricultural-productivity-food-security-project?lang=en |access-date=2 November 2015 |publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt;

[[ලෝක බැංකුව]] විසින් 2018 දෙසැම්බර් වාර්තාව පෙන්වා දුන්නේ 2009 සහ 2014 අතර දරිද්‍රතා අනුපාතය 46% සිට තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතින 40.1% දක්වා සුළු වශයෙන් පහත වැටී ඇති බවයි. වාර්තාව රටේ සංවර්ධන අභියෝග පිළිබඳ මෙම යාවත්කාලීන සාරාංශය සපයන ලදී: &quot;බුර්කිනා ෆාසෝ වර්ෂාපතන රටාවේ වෙනස්වීම් සහ ලෝක වෙළඳපොලේ අපනයන භාණ්ඩවල මිල උච්චාවචනයන් සම්බන්ධ දේශගුණික කම්පනවලට ගොදුරු විය හැකිය. එහි ආර්ථික හා සමාජීය සංවර්ධනය යම් දුරකට සිදුවනු ඇත. , රටෙහි සහ උප කලාපයේ දේශපාලන ස්ථාවරත්වය, ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම සඳහා එහි විවෘතභාවය සහ අපනයන විවිධාංගීකරණය කෙරෙහි අවධානයෙන් සිටින්න&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Overview |url=http://www.worldbank.org/en/country/burkinafaso/overview |work=www.worldbank.org}}&lt;/ref&gt;

== යටිතල පහසුකම් සහ සේවා ==

=== ජලය ===
[[File:Grand_marché_de_Koudougou.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Grand_march%C3%A9_de_Koudougou.jpg|thumb|බුර්කිනා ෆාසෝ හි කූඩෝගු හි මහා පාගමන]]
සේවාවන් ඌන සංවර්ධිතව පවතින අතර, වාණිජමය මාර්ග ඔස්සේ පවත්වාගෙන යනු ලබන රජය සතු උපයෝගිතා සමාගමක් වන ජලය සහ සනීපාරක්ෂාව සඳහා වූ ජාතික කාර්යාලය (ONEA) අප්‍රිකාවේ හොඳම කාර්ය සාධනය සහිත උපයෝගිතා සමාගමක් ලෙස නැගී සිටියි.&lt;ref name=&quot;ODI1&quot;&gt;Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&amp;title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]&lt;/ref&gt; ඉහළ මට්ටමේ ස්වයං පාලනයක් සහ නිපුණ සහ කැපවූ කළමනාකාරීත්වයක්, පිරිසිදු ජලය නිෂ්පාදනය සහ ප්‍රවේශය වැඩිදියුණු කිරීමට ONEA හි හැකියාව තල්ලු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;ODI12&quot;&gt;Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&amp;title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]&lt;/ref&gt;

2000 සිට, රටේ ප්‍රධාන නාගරික මධ්‍යස්ථාන හතරේ තවත් මිලියන 2කට ආසන්න පිරිසකට ජලය ලබා ගැනීමට හැකියාව තිබේ. සමාගම යටිතල පහසුකම්වල ගුණාත්මක භාවය ඉහළ මට්ටමක තබා ඇත (ජලයෙන් 18% කට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් කාන්දු වීම හරහා අහිමි වේ - උප සහරා අප්‍රිකාවේ අඩුම එකක්), මූල්‍ය වාර්තාකරණය වැඩිදියුණු කර, එහි වාර්ෂික ආදායම සාමාන්‍යයෙන් 12% කින් වැඩි කර ඇත (හොඳයි උද්ධමනයට ඉහලින්).&lt;ref name=&quot;ODI14&quot;&gt;Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&amp;title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]&lt;/ref&gt; එහි යටිතල පහසුකම් ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර ආධාර මත යැපීමේ අවශ්‍යතාවය සමඟ සේවා සඳහා ගෙවීමේ දී සමහර පාරිභෝගිකයන් අතර ඇති දුෂ්කරතා ඇතුළු අභියෝග පවතී.&lt;ref name=&quot;ODI15&quot;&gt;Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&amp;title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]&lt;/ref&gt; රජය සතු, වාණිජමය වශයෙන් පවත්වාගෙන යන ව්‍යාපාරය, ජලය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල සිය සහශ්‍ර සංවර්ධන ඉලක්කය (MDG) ඉලක්ක කරා ළඟා වීමට ජාතියට උපකාර කර ඇති අතර, ශක්‍ය සමාගමක් ලෙස වර්ධනය වී ඇත.&lt;ref name=&quot;ODI13&quot;&gt;Peter Newborne 2011. [https://web.archive.org/web/20120526073427/http://www.odi.org.uk/work/regions-countries/details.asp?id=222&amp;title=burkina-faso ''Pipes and People: Progress in Water Supply in Burkina Faso's Cities''], London: [[Overseas Development Institute]]&lt;/ref&gt;

කෙසේ වෙතත්, පසුගිය වසර 28 තුළ පානීය ජලය සඳහා ප්රවේශය වැඩිදියුණු වී ඇත. යුනිසෙෆ් ආයතනයට අනුව, 1990 සහ 2015 අතර ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල පානීය ජලය සඳහා ප්‍රවේශය 39 සිට 76% දක්වා වැඩි වී ඇත. මෙම කාල සීමාව තුළ, නාගරික ප්‍රදේශවල පානීය ජලය සඳහා ප්‍රවේශය 75 සිට 97% දක්වා වැඩි විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Burkina Faso: Programme Overview: Water, Sanitation &amp; Hygiene (WASH) |url=https://www.unicef.org/bfa/english/bfa_wsh_programme-overview2016.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503041104/https://www.unicef.org/bfa/english/bfa_wsh_programme-overview2016.pdf |archive-date=3 May 2018 |access-date=1 May 2018 |website=UNICEF}}&lt;/ref&gt;

=== විදුලිය ===
ඔවාගඩෝගු අසල සග්ටූලි හි මෙගාවොට් 33ක සූර්ය බලාගාරයක් 2017 නොවැම්බර් මස අගදී අන්තර්ජාලයට පැමිණියේය. එය ඉදිකරන විට එය බටහිර අප්‍රිකාවේ විශාලතම [[සූර්ය බලශක්තිය|සූර්ය බලශක්ති]] පහසුකම විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.euractiv.com/section/development-policy/news/burkina-faso-launches-sahel-regions-largest-solar-power-plant/|title=Burkina Faso launches Sahel region's largest solar power plant|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|date=27 November 2017|work=EURACTIV|access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt;

=== අනිකුත් ===
බුර්කිනා ෆාසෝ හි වර්ධන වේගය ඉහළ මට්ටමක පවතින නමුත් එය දූෂණය සහ [[මාලි]] සහ [[නයිජර්]] වෙතින් ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම්වල ආක්‍රමණ වලින් දිගින් දිගටම පීඩා විඳිති.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Burkina Faso |url=http://www.worlddiplomacy.org/Countries/BurkinaFaso/InfoBur.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006140324/http://www.worlddiplomacy.org/Countries/BurkinaFaso/InfoBur.html |archive-date=6 October 2014 |access-date=17 October 2014}}&lt;/ref&gt;

=== ප්‍රවාහනය ===
[[File:Sudanese_Style_Railway_Station_Bobo_Dioulasso_Burkina_Faso.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sudanese_Style_Railway_Station_Bobo_Dioulasso_Burkina_Faso.jpg|thumb|බොබෝ ඩියුලස්සෝ හි දුම්රිය ස්ථානය යටත් විජිත යුගයේ ඉදිකරන ලද අතර එය ක්‍රියාත්මක වේ.]]
බුර්කිනා ෆාසෝ හි ප්‍රවාහනය සාපේක්ෂව ඌන සංවර්ධිත යටිතල පහසුකම් මගින් සීමා වේ.

2014 ජූනි වන විට ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වන ඔවාගඩෝගු ගුවන් තොටුපළ බටහිර අප්‍රිකාවේ මෙන්ම පැරිස්, බ්‍රසල්ස් සහ ඉස්තාන්බුල් හි බොහෝ ගමනාන්ත වෙත නිතිපතා ගුවන් ගමන් සැලසුම් කර ඇත. අනෙක් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වන බොබෝ ඩියුලස්සෝ ගුවන්තොටුපළට ඔවාගඩෝගුසහ අබිඩ්ජන් වෙත ගුවන් ගමන් ඇත.

බුර්කිනා ෆාසෝ හි දුම්රිය ප්‍රවාහනය කායා සිට අයිවරි කෝස්ට් හි අබිඩ්ජාන් දක්වා ඔවාගඩෝගු, කූඩෝගු, බොබෝ ඩියුලස්සෝ සහ බැන්ෆෝරා හරහා දිවෙන තනි මාර්ගයකින් සමන්විත වේ. සිතාරයිල් මාර්ගය ඔස්සේ සතියකට තුන් වතාවක් මගී දුම්රියක් ධාවනය කරයි.&lt;ref&gt;European Rail Timetable, Summer&amp;nbsp;2014 Edition&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ හි මාර්ග කිලෝමීටර් 15,000 ක් ඇති අතර, එයින් කිලෝමීටර් 2,500 ක් කාපට් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Burkina Faso Road Network |url=https://dlca.logcluster.org/display/public/DLCA/2.3+Burkina+Faso+Road+Network |access-date=4 August 2018 |website=Logistics Capacity Assessments (LCAs)}}&lt;/ref&gt;

== විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය ==
2009 දී, බුර්කිනා ෆාසෝ බටහිර අප්‍රිකාවේ අඩුම අනුපාතවලින් එකක් වන පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන (R&amp;D) සඳහා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.20%ක් වියදම් කළේය. 2010 දී ජනගහනයෙන් මිලියනයකට පර්යේෂකයන් 48 ක් (පූර්ණ කාලීන සමානකම් වලින්) සිටි අතර, එය උප සහරා අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍ය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය (2013 දී ජනගහනය මිලියනයකට 20) සහ ඝානාව සහ නයිජීරියාවේ (39) අනුපාතයට වඩා වැඩි ය. කෙසේ වෙතත්, එය සෙනගල් (ජනගහන මිලියනයකට 361) සඳහා වන අනුපාතයට වඩා බෙහෙවින් අඩු ය. 2010 දී බුර්කිනා ෆාසෝ හි පර්යේෂකයන්ගෙන් 46% ක් සෞඛ්‍ය අංශයේ ද, 16% ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ද, 13% ස්වාභාවික විද්‍යාවන්හි ද, 9% කෘෂිකාර්මික විද්‍යාවන්හි ද, 7% ක් මානව ශාස්ත්‍රවල ද සහ 4% සමාජ විද්‍යාවන්හි ද සේවය කළහ.&lt;ref name=&quot;UNESCO Science Report&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472–497}}&lt;/ref&gt; බුර්කිනා ෆාසෝ 2021 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 115 වැනි ස්ථානයට පත් වූ අතර එය 2020 දී 118 වැනි ස්ථානයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Innovation Index 2021 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021/ |access-date=5 March 2022 |work=[[World Intellectual Property Organization]] |publisher=[[United Nations]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Release of the Global Innovation Index 2020: Who Will Finance Innovation? |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |access-date=2 September 2021 |website=www.wipo.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global Innovation Index 2019 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |access-date=2 September 2021 |website=www.wipo.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RTD - Item |url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |access-date=2 September 2021 |website=ec.europa.eu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 October 2013 |title=Global Innovation Index |url=https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101622/https://knowledge.insead.edu/entrepreneurship-innovation/global-innovation-index-2930 |archive-date=2 September 2021 |access-date=2 September 2021 |website=INSEAD Knowledge |language=en}}&lt;/ref&gt;

2011 ජනවාරි මාසයේදී රජය විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ හා නවෝත්පාදන අමාත්‍යාංශය නිර්මාණය කළේය. එතෙක් විද්‍යාව, තාක්‍ෂණය සහ නවෝත්පාදන කළමනාකරණය ද්විතීයික හා උසස් අධ්‍යාපන හා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ දෙපාර්තමේන්තුව යටතට පත් විය. මෙම අමාත්‍යාංශය තුළ, පර්යේෂණ සහ අංශ සංඛ්‍යාලේඛන පිළිබඳ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා සැලසුම් කිරීමේ වගකීම දරයි. වෙනම ආයතනයක්, විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ, තාක්ෂණ සහ නවෝත්පාදන අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්, පර්යේෂණ සම්බන්ධීකරණය කරයි. මෙය තවත් බොහෝ බටහිර අප්‍රිකානු රටවල තනි ශරීරයක් කාර්යයන් දෙකම ඉටු කරන රටාවෙන් බැහැරවීමකි. මෙම පියවර මගින් විද්‍යාව සහ තාක්‍ෂණය සංවර්ධන ප්‍රමුඛතාවයක් බවට පත් කිරීමේ රජයේ අභිප්‍රාය සංඥා කරයි.&lt;ref name=&quot;UNESCO Science Report2&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472–497}}&lt;/ref&gt;

2012 දී, බුර්කිනා ෆාසෝ විසින් විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික පර්යේෂණ සඳහා ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් සම්මත කරන ලද අතර, එහි උපායමාර්ගික අරමුණු වන්නේ පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන සංවර්ධනය සහ පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල යෙදීම සහ වාණිජකරණය කිරීමයි. අමාත්‍යාංශයේ ක්‍රමෝපායික සහ මෙහෙයුම් හැකියාවන් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා ද ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිපාදන සලසා ඇත. කෘෂිකාර්මික හා පාරිසරික විද්‍යාවන්හි ධාරිතාව ඉහළ නැංවීම මගින් ආහාර සුරක්ෂිතතාව සහ ස්වයංපෝෂිතභාවය වැඩිදියුණු කිරීම ප්‍රධාන ප්‍රමුඛතාවයන්ගෙන් එකකි. ලෝක බැංකු ව්‍යාපෘතිය තුළ ඔවාගඩෝගු හි ජාත්‍යන්තර ජල හා පාරිසරික ඉංජිනේරු ආයතනයේ 2014 දී විශිෂ්ටතා මධ්‍යස්ථානයක් නිර්මාණය කිරීම මෙම ප්‍රමුඛතා ක්ෂේත්‍රවල ධාරිතාව ගොඩනැගීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය අරමුදල් සපයයි.&lt;ref name=&quot;UNESCO Science Report3&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472–497}}&lt;/ref&gt;

ද්විත්ව ප්‍රමුඛතාවයක් වන්නේ නව්‍ය, ඵලදායී සහ ප්‍රවේශ විය හැකි සෞඛ්‍ය පද්ධති ප්‍රවර්ධනය කිරීමයි. සමාන්තරව ව්‍යවහාරික විද්‍යාව සහ තාක්‍ෂණය සහ සමාජ හා මානව විද්‍යාවන් දියුණු කිරීමට රජය අපේක්ෂා කරයි. ජාතික පර්යේෂණ ප්‍රතිපත්තියට අනුපූරක ලෙස රජය විසින් තාක්ෂණ, නව නිපැයුම් සහ නවෝත්පාදන ජනප්‍රිය කිරීමේ ජාතික උපාය මාර්ගයක් (2012) සහ ජාතික නවෝත්පාදන උපාය මාර්ගයක් (2014) සකස් කර ඇත. ද්විතීයික සහ උසස් අධ්‍යාපන සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ (2010), ආහාර සහ පෝෂණ සුරක්ෂිතතාව පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය (2014) සහ ග්‍රාමීය අංශය සඳහා වන ජාතික වැඩසටහන (2011) වැනි අනෙකුත් ප්‍රතිපත්තිවලට විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;UNESCO Science Report4&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472–497}}&lt;/ref&gt;

2013 දී, බුර්කිනා ෆාසෝ විසින් පර්යේෂණ සහ නවෝත්පාදන සඳහා මූල්‍යකරණය සඳහා යාන්ත්‍රණ තුනක් ස්ථාපිත කරමින් විද්‍යා, තාක්ෂණ සහ නවෝත්පාදන පනත සම්මත කරන ලද අතර එය ඉහළ මට්ටමේ කැපවීම පිළිබඳ පැහැදිලි ඇඟවීමකි. මෙම යාන්ත්‍රණයන් වන්නේ අධ්‍යාපනය සහ පර්යේෂණ සඳහා ජාතික අරමුදල, සංවර්ධනය සඳහා පර්යේෂණ සහ නවෝත්පාදන සඳහා ජාතික අරමුදල සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සහ තාක්ෂණික නවෝත්පාදන සංසදය.&lt;ref name=&quot;UNESCO Science Report5&quot;&gt;{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|pages=472–497}}&lt;/ref&gt;

== ජනවිකාසය ==
[[File:Ouagadougou_(3839513403).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ouagadougou_(3839513403).jpg|thumb|ඔවාගඩෝගු හි බුර්කිනාබෙ ටුවාරෙග් මිනිසෙක්]]
බුර්කිනා ෆාසෝ යනු ජනවාර්ගික වශයෙන් ඒකාබද්ධ වූ ලෞකික රාජ්‍යයක් වන අතර බොහෝ මිනිසුන් දකුණේ සහ මධ්‍යයේ සංකේන්ද්‍රණය වී සිටින අතර, ඔවුන්ගේ ඝනත්වය සමහර විට වර්ග කිලෝමීටරයකට (120/වර්ග සැතපුම්) වැසියන් 48 ඉක්මවයි. ප්‍රධාන වශයෙන් සෘතුමය කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා බුර්කිනාබේ සිය දහස් ගණනක් අයිවරි කෝස්ට් සහ ඝානාව වෙත නිතිපතා සංක්‍රමණය වේ. කම්කරුවන්ගේ මෙම ප්‍රවාහයන් බාහිර සිදුවීම් මගින් බලපායි; 2002 සැප්තැම්බරයේ අයිවරි කෝස්ට්හි කුමන්ත්‍රණ ප්‍රයත්නය සහ ඉන් පසුව ඇති වූ සටන් වලින් අදහස් කළේ බුර්කිනාබේ සිය දහස් ගණනක් නැවත බුර්කිනා ෆාසෝ වෙත පැමිණි බවයි. ඔවුන්ට වැඩ කිරීමට නොහැකි වූ විට කලාපීය ආර්ථිකය පීඩාවට පත් විය.&lt;ref name=&quot;bn&quot;&gt;{{citation-attribution|[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2834.htm &quot;Burkina Faso&quot;], U.S. Department of State, June 2008.}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;2&quot; |ජනගහනය
|-
!වසර
!මිලියන
|-
|1950
|4.3
|-
|2000
|11.6
|-
|2021
|22.1
|}
2015 දී, ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් &quot;බටහිර අප්‍රිකානු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් දෙකෙන් එකකි: වෝල්ටයික් සහ මැන්ඩේ. වෝල්ටයික් මොසි ජනගහනයෙන් 50% ක් පමණ වන අතර 1100 දී පමණ ඝානාවේ සිට ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වූ රණශූරයන්ගෙන් පැවත එන්නන් වේ. වසර 800කට වැඩි කාලයක් පැවති අධිරාජ්‍යයක් පිහිටුවීම&quot;.&lt;ref name=&quot;worldpopulationreview.com2&quot;&gt;{{Cite web |title=Burkina Faso Population 2021 (Demographics, Maps, Graphs) |url=https://worldpopulationreview.com/countries/burkina-faso-population |website=worldpopulationreview.com}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ හි සමස්ථ සශ්‍රීකත්ව අනුපාතය එක් කාන්තාවකට උපදින දරුවන් 5.93කි (2014 ඇස්තමේන්තු අනුව), එය ලොව හයවන ඉහළම අගයයි.&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burkina-faso/ Burkina Faso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210111020045/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burkina-faso |date=2021-01-11 }}. ''The World Factbook''&lt;/ref&gt;

2009 දී එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ පුද්ගල ජාවාරම් පිළිබඳ වාර්තාව වාර්තා කළේ බුර්කිනා ෆාසෝහි වහල්භාවය දිගටම පවතින බවත් බුර්කිනාබේ දරුවන් බොහෝ විට ගොදුරු වූ බවත්ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Country Narrative – Burkina Faso |url=http://gvnet.com/humantrafficking/BurkinaFaso-2.htm |website=gvnet.com}}&lt;/ref&gt; සාමාන්‍යයෙන් සහේල් ප්‍රාන්තවල වහල්භාවය යනු ට්‍රාන්ස්-සහාරා වහල් වෙළඳාම දක්වා දිවෙන දිගු ඉතිහාසයක් සහිත මුල් බැසගත් ආයතනයකි.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7693397.stm &quot;West Africa slavery still widespread]&quot;. BBC News. 27 October 2008.&lt;/ref&gt; 2018 දී, ගෝලීය වහල් දර්ශකයට අනුව, රටේ ඇස්තමේන්තුගත පුද්ගලයන් 82,000ක් &quot;නූතන වහල්භාවය&quot; යටතේ ජීවත් වෙති.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Country Data |url=https://www.globalslaveryindex.org/2018/data/country-data/burkina-faso/ |website=www.globalslaveryindex.org}}&lt;/ref&gt;{{Largest cities|country=බුර්කිනා ෆාසෝ|stat_ref=2006 සංගණනයට අනුව&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/burkinafaso/cities/|title=Burkina Faso: Regions, Cities &amp; Urban Localities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|website=www.citypopulation.de}}&lt;/ref&gt;|list_by_pop=|div_name=කලාපය|div_link=|city_1=ඔවාගඩෝගු|div_1=මධ්‍යම|pop_1=1,475,223|img_1=LAICO QUAGA 2000 HOTEL.2 - panoramio.jpg|city_2=බොබෝ-ඩියුලස්සෝ|div_2=හෝට්ස් -බාසින්|pop_2=489,967|img_2=Bobo-Dioulasso Mosque.jpg|city_3=කූඩෝගු|div_3=මධ්‍යම-ඕස්ට්|pop_3=88,184|img_3=Marché de koudougou.jpg|city_4=බන්ෆෝරා|div_4=කැස්කේඩ්ස්|pop_4=75,917|img_4=Maarten van der Bent Banfora.jpg|city_5=ඕවාහිගුයා|div_5=නෝර්ඩ්|pop_5=73,153|city_6=පුයිටෙන්ගා|div_6=මධ්‍යම-එස්ට්|pop_6=60,618|city_7=කයා|div_7=මධ්‍යම-නෝර්ඩ්|pop_7=54,365|city_8=ටෙන්කොඩොගො|div_8=මධ්‍යම-එස්ට්|pop_8=44,491|city_9=ෆාඩා එන්ගෝර්මා|div_9=එස්ට්|pop_9=41,785|city_10=හවුන්ඩේ|div_10=හෝට්ස් -බාසින්|pop_10=39,458}}

=== ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ===
බුර්කිනා ෆාසෝ හි මිලියන 17.3 ක ජනතාව බටහිර අප්‍රිකානු ප්‍රධාන ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් දෙකකට අයත් වේ - වෝල්ටයික් සහ මැන්ඩේ (ඔවුන්ගේ පොදු භාෂාව ඩියෝලා). වෝල්ටයික් මොසි ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ වේ. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1100 දී පමණ උතුරු ඝානාවේ සිට වර්තමාන බුර්කිනා ෆාසෝ වෙත සංක්‍රමණය වූ රණශූරයන්ගෙන් පැවත එන බව මොසී කියා සිටී. ඔවුන් වසර 800කට වඩා වැඩි කාලයක් පැවති අධිරාජ්‍යයක් පිහිටුවා ගත්හ. ප්‍රධාන වශයෙන් ගොවීන්, මෝසි රාජධානිය මෙහෙයවනු ලබන්නේ ඔවාගාඩූගෝ හි පිහිටි මෝගෝ නාබා විසිනි.&lt;ref name=&quot;bn2&quot;&gt;{{citation-attribution|[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2834.htm &quot;Burkina Faso&quot;], U.S. Department of State, June 2008.}}&lt;/ref&gt;

=== භාෂා ===
{{bar box|title=බුර්කිනා ෆාසෝහි ස්වදේශීය භාෂා|titlebar=#ddd|left1=භාෂා|right1=ප්‍රතිශත|float=right|bars={{bar percent|මොසි|darkgreen|40.5}}
{{bar percent|ෆුලා|purple|29.3}}
{{bar percent|ගෝර්මන්චේ|red|6.1}}
{{bar percent|බඹරා|black|4.9}}
{{bar percent|බිස්ස|orange|3.2}}
{{bar percent|බවමු|green|2.1}}
{{bar percent|දාගරා|darkblue|2}}
{{bar percent|සැන්|white|1.9}}
{{bar percent|ලොබිරි|darkred|1.8}}
{{bar percent|ලයිල්|gray|1.7}}
{{bar percent|බොබෝ|tan|1.4}}
{{bar percent|සෙනූෆෝ|lime|1.4}}
{{bar percent|නූනි|violet|1.2}}
{{bar percent|ඩැෆිං|darkblue|1.1}}
{{bar percent|ටමාෂේක්|yellow|1}}
{{bar percent|කස්සම්|brown|0.7}}
{{bar percent|ගොයින්|darkbrown|0.4}}
{{bar percent|ඩොගොන්|amber|0.3}}
{{bar percent|සොංහයි|bronze|0.3}}
{{bar percent|ගෞරවුන්සි|corn|0.3}}
{{bar percent|කෝ|maroon|0.1}}
{{bar percent|කවුසාසේ|charcoal|0.1}}
{{bar percent|සෙම්බ්ලා|wheat|0.1}}
{{bar percent|සියාමු|crimson|0.1}}
{{bar percent|වෙනත් ජාතික|khaki|5}}
{{bar percent|වෙනත් අප්‍රිකානු|Magenta|0.2}}
{{bar percent|ප්‍රංශ|cyan|1.3}}
{{bar percent|වෙනත් දේශීය නොවන|olive|0.1}}}}බුර්කිනා ෆාසෝ බහුභාෂා රටකි. රාජ්‍ය භාෂාව ප්‍රංශ භාෂාව වන අතර එය යටත් විජිත සමයේ හඳුන්වා දෙන ලදී. ප්‍රංශ යනු පරිපාලන, දේශපාලන සහ අධිකරණ ආයතන, රාජ්‍ය සේවා සහ පුවත්පත් වල ප්‍රධාන භාෂාවයි. නීති, පරිපාලනය සහ උසාවි සඳහා ඇති එකම භාෂාව එයයි. සමස්තයක් වශයෙන්, ඇස්තමේන්තුගත භාෂා 69ක් රට තුළ කතා කරන අතර,&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=BF Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, 16th&amp;nbsp;edition. Dallas, Tex.: SIL International.] (Page on &quot;Languages of Burkina Faso.&quot;)&lt;/ref&gt; ඉන් භාෂා 60ක් පමණ ස්වදේශීය වේ. මුවර් භාෂාව යනු බුර්කිනා ෆාසෝ හි වැඩිපුරම කතා කරන භාෂාව වන අතර, ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ කතා කරන, ප්‍රධාන වශයෙන් අගනුවර වන ඔවාගඩෝගු අවට මධ්‍යම කලාපයේ.

2006 සංගණනයට අනුව, බුර්කිනා ෆාසෝහි ස්වදේශිකව කතා කරන භාෂා ජනගහනයෙන් 40.5% කින් මුවර්, 29.3% ෆුලා, 6.1% කින් ගෝර්මන්චේ, බඹරා 4.9%, බිසා 3.2%, බ්වාමු 2.1%, ඩගාරා 2. %, සැන් 1.9%, ලොබිරි 1.8%, ලයිලේ 1.7%, බොබො සහ සෙනූෆෝ 1.4% බැගින්, නුනි 1.2%, ඩැෆිං 1.1%, මෂේක්1 %, කැසෙම් 0.7%, ගූයින් 0.4%, ඩොගොන්, සොන්ග්හායි සහ ගුරොවුන්සි0.3% බැගින්, කො, කූසාසේ, සෙම්බලා සහ සියාමු 0.1% බැගින්, අනෙකුත් ජාතික භාෂා 5% කින්, අනෙකුත් අප්‍රිකානු භාෂා 0.2% කින්, ප්‍රංශ (නිල භාෂාව) 1.3% කින් සහ වෙනත් දේශීය නොවන භාෂා 0.1% කින්.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ouedraogo |first1=Mathieu |last2=Ripama |first2=Toubou |title=RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITATION (RGPH) DE 2006. ANALYSE DES RESULTATS DEFINITIFS. THEME 2: ETAT ET STRUCTURE DE LA POPULATION |url=http://www.insd.bf/n/contenu/enquetes-recensements/rgph_bf/themes_en_demographie/Theme2-Etat_et_structure_de_la_population.pdf |url-status=dead |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20131113161626/http://www.insd.bf/n/contenu/enquetes-recensements/rgph_bf/themes_en_demographie/Theme2-Etat_et_structure_de_la_population.pdf |archive-date=13 November 2013 |publisher=MINISTÈRE DE L’ÉCONOMIE ET DES FINANCES, BURKINA FASO}}&lt;/ref&gt;

බටහිරින්, මැන්ඩේ භාෂා බහුලව කතා කරන අතර, වඩාත්ම ප්‍රමුඛ වන්නේ ඩියෝලා (ජුලා හෝ ඩියුලා ලෙසද හැඳින්වේ), බොබෝ, සැමෝ සහ මාර්කා ඇතුළු අනෙකුත් ඒවාය. ෆුලා බහුලව පැතිරී ඇත, විශේෂයෙන් උතුරේ. ගෝර්මන්චේ නැඟෙනහිරෙන් කතා කරන අතර, බිස්ස දකුණේ කතා කරයි.

=== සෞඛ්‍ය ===
2016 දී, සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාව පිරිමින් සඳහා 60 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා 61 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. 2018 දී වයස අවුරුදු පහට අඩු මරණ අනුපාතිකය සහ ළදරු මරණ අනුපාතය සජීවී උපත් 1000කට 76ක් විය.&lt;ref name=&quot;WHO&quot;&gt;{{cite web |title=Statistics in Burkina Faso |url=https://www.who.int/countries/bfa/en/ |publisher=[[World Health Organization]]}}&lt;/ref&gt; 2014 දී එහි වැසියන්ගේ මධ්‍ය වයස අවුරුදු 17ක් වූ අතර ඇස්තමේන්තුගත ජනගහන වර්ධන වේගය 3.05%ක් විය.&lt;ref name=&quot;cia2&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burkina-faso/ Burkina Faso] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210111020045/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burkina-faso |date=2021-01-11 }}. ''The World Factbook''&lt;/ref&gt;

2011 දී සෞඛ්‍ය වියදම් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 6.5% කි; මාතෘ මරණ අනුපාතය සජීවී උපත් 100000කට මරණ 300ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර වෛද්‍ය ඝනත්වය ජනගහනය 1000කට 0.05ක් ලෙස 2010 දී ඇස්තමේන්තු කර ඇත. 2012 දී වැඩිහිටි HIV ව්‍යාප්තිය අනුපාතය (වයස අවුරුදු 15-49) 1.0% ලෙස ගණන් බලා ඇත.&lt;ref&gt;[http://www.unaids.org/en/regionscountries/countries/burkinafaso/ UN AIDS: HIV/AIDS – adult prevalence rate]. Retrieved 25 July 2014.&lt;/ref&gt; 2011 UNAIDS වාර්තාවට අනුව, ප්‍රසව සායනවලට සහභාගී වන ගර්භනී කාන්තාවන් අතර HIV ව්‍යාප්තිය අඩුවෙමින් පවතී.&lt;ref&gt;{{citation|title=UNAIDS World AIDS Day Report 2011|url=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601011732/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf|publisher=UNAIDS|access-date=29 March 2012|archive-date=1 June 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2005 ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ වාර්තාවකට අනුව, බුර්කිනා ෆාසෝහි ගැහැණු ළමයින් සහ කාන්තාවන්ගෙන් 72.5%ක් සාම්ප්‍රදායික චාරිත්‍රානුකූලව පාලනය කරන ලද කාන්තා ලිංගික ඡේදනය කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://swap.stanford.edu/20091018142724/http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/prevalence/en/index.html Female genital mutilation and other harmful practices], WHI.int&lt;/ref&gt;

2001 දී සෞඛ්‍ය සඳහා මධ්‍යම රජයේ වියදම් 3%කි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Globalis – an interactive world map – Burkina Faso – Central government expenditures on health |url=http://globalis.gvu.unu.edu/indicator_detail.cfm?IndicatorID=142&amp;Country=BF |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516041014/http://globalis.gvu.unu.edu/indicator_detail.cfm?IndicatorID=142&amp;Country=BF |archive-date=16 May 2011 |access-date=1 October 2009 |publisher=Globalis.gvu.unu.edu}}&lt;/ref&gt; 2009 වන විට, අධ්‍යයනවලින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ පුද්ගලයන් 100,000කට වෛද්‍යවරුන් 10ක් වැනි සුළු පිරිසක් සිටින බවයි.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |title=WHO Country Offices in the WHO African Region – WHO &amp;#124; Regional Office for Africa |url=http://www.afro.who.int/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1018&amp;Itemid=2045&amp;lang=en |access-date=20 June 2010 |publisher=Afro.who.int}}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, පුද්ගලයන් 100,000 කට හෙදියන් 41 ක් සහ වින්නඹු මාතාවන් 13 ක් සිටියහ.&lt;ref name=&quot;autogenerated12&quot;&gt;{{cite web |title=WHO Country Offices in the WHO African Region – WHO &amp;#124; Regional Office for Africa |url=http://www.afro.who.int/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1018&amp;Itemid=2045&amp;lang=en |access-date=20 June 2010 |publisher=Afro.who.int}}&lt;/ref&gt; ජනවිකාස සහ සෞඛ්‍ය සමීක්ෂණ 1993 සිට බුර්කිනා ෆාසෝ හි සමීක්ෂණ තුනක් සම්පූර්ණ කර ඇති අතර තවත් සමීක්ෂණයක් 2009 දී සිදු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Burkina Surveys&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20110816011006/http://www.measuredhs.com/countries/country_main.cfm?ctry_id=50&amp;c=Burkina%20Faso Burkina Faso DHS Surveys], measuredhs.com&lt;/ref&gt;

2016 වසරේ ඩෙංගු උණ රෝගයකින් රෝගීන් 20 දෙනෙකු මිය ගියා. ඔවාගඩෝගු හි දිස්ත්‍රික්ක 12න්ම මෙම රෝගයේ සිද්ධීන් වාර්තා විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-38078754|title=Dengue fever kills 20 in Burkina Faso|date=23 November 2016|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== ආගම් ===
[[File:Cathedrale_Ouagadougou.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cathedrale_Ouagadougou.jpg|වම|thumb|නිර්මල පිළිසිඳ ගැනීමේ ආසන දෙව්මැදුර - ඔවාගඩෝගු]]
බුර්කිනා ෆාසෝහි ආගම පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛන නොමඟ යවන සුළු විය හැක්කේ ඉස්ලාම් සහ ක්‍රිස්තියානි ආගම බොහෝ විට ස්වදේශික ආගමික විශ්වාසයන් සමඟ සමපාත වන බැවිනි. බුර්කිනා ෆාසෝගේ 2019 සංගණනයේ රජය වාර්තා කළේ ජනගහනයෙන් 63.8% ක් ඉස්ලාම් ආගම අදහන බවත්, මෙම කණ්ඩායමේ බහුතරය සුන්නි ශාඛාවට අයත් වන බවත්,&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-15 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;report2010&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148665.htm International Religious Freedom Report 2010: Burkina Faso]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (17 November 2010). ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''&lt;/ref&gt; කුඩා සුළුතරයක් ෂියා ඉස්ලාමයට අනුගත වන බවත්ය.&lt;ref&gt;[http://www.pewforum.org/files/2009/10/Shiarange.pdf Mapping the Global Muslim Population. Estimate Range of Shia by Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161215111357/http://www.pewforum.org/files/2009/10/Shiarange.pdf|date=15 December 2016}}. Pew Forum, 2010&lt;/ref&gt; සුන්නි මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ටිජානියා සුෆි පිළිවෙල සමඟ හඳුනා ගනී.

2019 සංගණනයට අනුව ජනගහනයෙන් 26.3% ක් ක්‍රිස්තියානීන් (20.1% රෝමානු කතෝලිකයන් සහ 6.2% රෙපරමාදු නිකායන්හි සාමාජිකයන්); 9.0%ක් ඩොගොන් ආගම වැනි සාම්ප්‍රදායික ස්වදේශික විශ්වාසයන් අනුගමනය කරයි, 0.2%ක් වෙනත් ආගම් ඇති අතර 0.7%කට කිසිවක් නැත.&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-15 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;report20102&quot;&gt;[https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148665.htm International Religious Freedom Report 2010: Burkina Faso]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (17 November 2010). ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''&lt;/ref&gt;

ඇනිමිස්ට් යනු රටේ සුද්-ඔවෙස්ට් කලාපයේ විශාලතම ආගමික කණ්ඩායම වන අතර, එහි මුළු ජනගහනයෙන් 48.1% ක් වේ.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-15 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

=== අධ්‍යාපනය ===
[[File:Gando-School-Burkina-Faso.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gando-School-Burkina-Faso.JPG|thumb|ගාන්ඩෝ ප්‍රාථමික පාසල. එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා වන ඩිබෙඩෝ ෆ්‍රැන්සිස් කේරේ 2004 දී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සඳහා අගා ඛාන් සම්මානය ලබා ගත්තේය.]]
බුර්කිනා ෆාසෝ හි අධ්‍යාපනය ප්‍රාථමික, ද්විතියික සහ උසස් අධ්‍යාපනය ලෙස බෙදා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Education – Burkina Faso |url=http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burkina-Faso-EDUCATION.html |access-date=1 October 2009 |publisher=Nationsencyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; උසස් පාසල සඳහා වසරකට CFA 25,000 (US$50) පමණ වැය වන අතර එය බොහෝ බුර්කිනාබේ පවුල්වල මාධ්‍යයන්ට වඩා බෙහෙවින් වැඩි ය. පිරිමි ළමයින්ට පාසල් අධ්‍යාපනයේදී මනාප ලැබේ; එබැවින් ගැහැණු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සහ සාක්ෂරතා අනුපාතය ඔවුන්ගේ පිරිමි සගයන්ට වඩා බෙහෙවින් අඩු ය. බාලිකා පාසල්වල අධ්‍යාපනයේ වැඩි වීමක් දක්නට ලැබෙන්නේ ගැහැනු ළමයින්ට පාසල් අඩු මිලට ලබා දීම සහ ඔවුන්ට වැඩි ශිෂ්‍යත්ව ප්‍රදානය කිරීමේ රජයේ ප්‍රතිපත්තිය නිසාය.

ප්‍රාථමිකයේ සිට මධ්‍යම පාසලට, මධ්‍යම සිට උසස් පාසලට හෝ උසස් පාසලෙන් විද්‍යාලයට යාමට නම් ජාතික විභාග සමත් විය යුතුය. උසස් අධ්‍යාපන ආයතන අතරට ඔවාගඩෝගු විශ්ව විද්‍යාලය, බොබෝ-ඩියුලස්සෝ හි පොලිටෙක්නික් විශ්ව විද්‍යාලය සහ ගුරු පුහුණු ආයතනයක් වන කූඩෝගු විශ්ව විද්‍යාලය ඇතුළත් වේ. ඔවාගඩෝගු අගනුවර සමහර කුඩා පෞද්ගලික විද්‍යාල ඇත, නමුත් මේවා දැරිය හැකි වන්නේ ජනගහනයෙන් කුඩා කොටසකට පමණි.

ඔවාගඩෝගු හි පිහිටි ඇමරිකානු පදනම් වූ පුද්ගලික පාසලක් වන ඔවාගඩෝගු (ISO) ජාත්‍යන්තර පාසල ද ඇත.

1990 දී 12.8% ක් වූ සාක්ෂරතා අනුපාතය 2008 දී 25.3% දක්වා දෙගුණ කිරීමට දැඩි උත්සාහයක් දැරුවද, 2008 UN සංවර්ධන වැඩසටහන් වාර්තාව බුර්කිනා ෆාසෝ ලොව පහළම සාක්ෂරතාව ඇති රට ලෙස ශ්‍රේණිගත කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 2008 |title=UNDP Human Development Report 2007/2008 |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_20072008_EN_Complete.pdf |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429033726/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_20072008_EN_Complete.pdf |archive-date=29 April 2011 |access-date=13 January 2016}}. Palgrave Macmillan. 2007. {{ISBN|978-0-230-54704-9}}&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය ==
[[File:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_Nunuma_of_Winiama_maskerdanser_TMnr_20031569.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Een_Nunuma_of_Winiama_maskerdanser_TMnr_20031569.jpg|thumb|වෙස්මුහුණු විනියමා නර්තන ශිල්පියෙක්, 1970]]
[[File:Malika_slameuse.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malika_slameuse.jpg|thumb|මලිකා අවුට්තර, කවියා]]
බුර්කිනා ෆාසෝහි සාහිත්‍යය වැදගත් ලෙස පවතින වාචික සම්ප්‍රදාය මත පදනම් වේ. 1934 දී, ප්‍රංශ ආක්‍රමණය අතරතුර, ඩිම්-ඩොලොබ්සම් ඔවුඩ්‍රෝගෝ ඔහුගේ මැක්සිම්ස්, පෙන්සීස් සහ ඩිවිනෙට්ස් මොසි (මැක්සිම්ස්, සිතුවිලි සහ ප්‍රහේලිකා ඔෆ් ද මෝසි) ප්‍රකාශයට පත් කළේය, එය මොසි ජනයාගේ වාචික ඉතිහාසය පිළිබඳ වාර්තාවකි.&lt;ref name=&quot;KS&quot;&gt;{{cite book|last=Salhi|first=Kamal|title=Francophone Voices|publisher=Intellect Books|year=1999|page=37|url=https://books.google.com/books?id=G9u9TeDegXMC|isbn=978-1-902454-03-0|access-date=26 April 2014}}&lt;/ref&gt;

නාසි බොනි සහ රොජර් නිකීමා වැනි 1960 ගනන්වල නිදහසින් පසු බුර්කිනා ෆාසෝ හි බුර්කිනාබේ ලේඛකයින් කෙරෙහි වාචික සම්ප්‍රදාය දිගටම බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref name=&quot;TJA&quot;&gt;{{cite book|last=Allan|first=Tuzyline Jita|title=Women's Studies Quarterly: Teaching African Literatures in a Global Literary|publisher=[[Feminist Press]]|year=1997|page=86|url=https://books.google.com/books?id=QD8TgZVWugYC|isbn=978-1-55861-169-6|access-date=26 April 2014}}&lt;/ref&gt; 1960 ගණන්වල ප්‍රකාශයට පත් වූ නාට්‍ය රචකයින් සංඛ්‍යාවේ වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref name=&quot;KS2&quot;&gt;{{cite book|last=Salhi|first=Kamal|title=Francophone Voices|publisher=Intellect Books|year=1999|page=37|url=https://books.google.com/books?id=G9u9TeDegXMC|isbn=978-1-902454-03-0|access-date=26 April 2014}}&lt;/ref&gt; 1970 ගණන්වල සිට, බුර්කිනා ෆාසෝහි සාහිත්‍යය වර්ධනය වී ඇති අතර තවත් බොහෝ ලේඛකයින් ප්‍රකාශයට පත් විය.&lt;ref name=&quot;JM&quot;&gt;{{cite book|last=Marchais|first=Julien|title=Burkina Faso|publisher=Petit Futé|pages=91–92|url=https://books.google.com/books?id=6jsBLSzJWYsC|language=fr|isbn=978-2-7469-1601-2|year=2006|access-date=26 April 2014}}&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ රඟහල සම්ප්‍රදායික බුර්කිනාබේ රංගනය සහ යටත් විජිත බලපෑම් සහ පශ්චාත් යටත් විජිත ප්‍රයත්නයන් සමඟ ග්‍රාමීය ජනතාව සුවිශේෂී ජාතික රංග ශාලාවක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා දැනුවත් කරයි. බුර්කිනා ෆාසෝහි බොහෝ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල සම්ප්‍රදායික චාරිත්‍රානුකූල උත්සව දිගු කලක් වෙස්මුහුණු සමඟ නැටුම් සම්බන්ධ කර ඇත. ප්‍රංශ රංග කලාවේ දැඩි බලපෑමට යටත්ව යටත් විජිත සමයේ බටහිර පන්නයේ රංග කලාව පොදු විය. නිදහසත් සමඟම බුර්කිනා ෆාසෝ හි ග්‍රාමීය ජනතාව දැනුවත් කිරීම සහ විනෝදාස්වාදය ලබා දීම අරමුණු කරගත් සංසද රංග ශාලාවෙන් ආභාෂය ලැබූ නව රංග ශෛලියක් පැමිණියේය.{{Citation needed|date=October 2022}}

ස්ලැම් කවිය රට තුළ ජනප්‍රියත්වය වැඩි වෙමින් පවතින අතර, එය ස්ලාම් කිවිඳියක වන මලිකා අවුට්රාරාගේ උත්සාහය හේතුවෙනි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BURKINA FASO: On The Frontline Of The Struggle For Sexual Health And Rights In Burkina Faso |url=https://www.mewc.org/index.php/gender-issues/human-rights-of-women/9578-burkina-faso-on-the-frontline-of-the-struggle-for-sexual-health-and-rights-in-burkina-faso |access-date=23 February 2021 |website=www.mewc.org}}&lt;/ref&gt; ලේ පරිත්‍යාග කිරීම, ඇල්බිනිස්වාදය සහ COVID-19 හි බලපෑම වැනි ගැටළු පිළිබඳව දැනුවත් කිරීමට ඇය සිය කුසලතා භාවිතා කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=laguineenne |date=23 June 2019 |title=Malika La Slameuse, la reine des mots forts |url=https://www.laguineenne.net/malika-la-slameuse-la-reine-des-mots-forts/ |access-date=23 February 2021 |website=La Guinéenne |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:42&quot;&gt;{{Cite web |title=Don de sang : Malika la Slameuse et ses fans se mobilisent pour sauver des vies - leFaso.net |url=https://lefaso.net/spip.php?article99236 |access-date=23 February 2021 |website=lefaso.net |language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== කලා සහ අත්කම් ===
ජනතාව අතර පොහොසත් සාම්ප්‍රදායික කලාත්මක උරුමයන් කිහිපයකට අමතරව, බුර්කිනා ෆාසෝහි, විශේෂයෙන් ඔවාගඩුගු හි විශාල කලාකරුවන්ගේ ප්‍රජාවක් ඇත. නිෂ්පාදනය කරන බොහෝ අත්කම් රටේ වර්ධනය වන සංචාරක කර්මාන්තය සඳහා ය.

බුර්කිනා ෆාසෝ ජාත්‍යන්තර කලා හා අත්කම් ප්‍රදර්ශනය ඔවාගඩොගු ද පවත්වයි. එය SIAO, Le Salon International de l' Artisanat de Ouagadougou ලෙස එහි ප්‍රංශ නාමයෙන් වඩාත් ප්‍රකට වන අතර එය වඩාත් වැදගත් අප්‍රිකානු හස්ත කර්මාන්ත ප්‍රදර්ශන වලින් එකකි.

=== ආහාර පිසීම ===
[[File:Burkina_faso_artisan_painted_gourds.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burkina_faso_artisan_painted_gourds.jpg|වම|thumb|ඔවාගඩෝගු හි අලංකාර පින්තාරු කරන ලද කරවිල මාලය]]
බටහිර අප්‍රිකානු ආහාරවල සාමාන්‍ය, බුර්කිනා ෆාසෝගේ ආහාර පිසීම පදනම් වී ඇත්තේ බඩ ඉරිඟු, මෙනේරි, සහල්, බඩ ඉරිඟු, රටකජු, අර්තාපල්, බෝංචි, අල සහ බණ්ඩක්කා යන ප්‍රධාන ආහාර මත ය. සත්ව ප්‍රෝටීන් බහුලව ලැබෙන ප්‍රභවයන් වන්නේ කුකුල් මස්, කුකුල් බිත්තර සහ මිරිදිය මාළු ය. සාමාන්‍ය බුර්කිනාබේ පානයක් වන්නේ බන්ජි හෝ පාම් වයින් ය, එය පැසුණු තල් යුෂ වේ; සහ සූම්-කොම්, හෝ &quot;ධාන්‍ය ජලය&quot; බුර්කිනා ෆාසෝහි ජාතික පානය ලෙස සැලකේ. සූම්-කොම් කිරි වැනි පෙනුමක් සහ සුදු පැහැයක් ගනී, ජලය සහ ධාන්‍ය පදනමක් ඇති, අයිස් කැට සමඟ පානය කිරීම වඩාත් සුදුසුය. වඩාත් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල, බුර්කිනා ප්‍රදේශයේ, පැසුණු මෙනේරි වලින් සාදන ලද පානයක් වන ඩෝලෝ ඔබට හමුවනු ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=article in French on Burkinabe Zoom-kom |url=http://sinotables.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1217:lhumeur-de-dom-zoom-kom-la-boisson-star-des-burkinabes&amp;catid=48:encontinu-secondtwo-droite}}&lt;/ref&gt;

=== සිනමාව ===
බුර්කිනා ෆාසෝ සිනමාව බටහිර අප්‍රිකානු සහ අප්‍රිකානු චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ වැදගත් කොටසකි.&lt;ref&gt;Spaas, Lieve (2000) &quot;Burkina Faso,&quot; in ''The Francophone Film: A Struggle for Identity,'' pp.&amp;nbsp;232–246. Manchester: Manchester University Press, {{ISBN|0719058619}}.&lt;/ref&gt; 1969 දී චිත්‍රපට සතියක් ලෙස දියත් කරන ලද FESPACO (Festival Panafricain du Cinéma et de la Télévision de Ouagadougou) චිත්‍රපට උළෙල පිහිටුවීමත් සමඟ අප්‍රිකානු සිනමාවට බුර්කිනාගේ දායකත්වය ආරම්භ විය. රටේ බොහෝ සිනමාකරුවන් ජාත්‍යන්තරව ප්‍රසිද්ධ වී ඇති අතර ජාත්‍යන්තර ත්‍යාග දිනා ඇත.

වසර ගණනාවක් තිස්සේ පැනෆ්‍රිකානු චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ගේ සම්මේලනයේ (FEPACI) මූලස්ථානය ඔවාගඩෝගු හි පැවති අතර, 1983 දී ජනාධිපති සංකරාගේ උද්යෝගිමත් සහයෝගය සහ අරමුදල් මගින් අකර්මණ්‍ය වූ කාල පරිච්ඡේදයකින් ගලවා ගන්නා ලදී. (2006 දී FEPACI හි ලේකම් කාර්යාලය දකුණු අප්‍රිකාවට සංක්‍රමණය විය, නමුත් සංවිධානයේ මූලස්ථානය තවමත් ඔවාගඩෝගු හි ඇත.) බුර්කිනා ෆාසෝ හි හොඳම අධ්‍යක්ෂවරුන් අතර ගැස්ටන් කබෝරේ, ඉඩ්‍රිසා ඔවුඩ්රෝගෝ සහ ඩැනි කූයාතේ වේ.&lt;ref&gt;Turégano, Teresa Hoefert (2005) ''African Cinema and Europe: Close-Up on Burkina Faso'', Florence: European Press Academic, {{ISBN|888398031X}}.&lt;/ref&gt; බුර්කිනා විසින් ලෙස් බොබොඩියුෆ් වැනි ජනප්‍රිය රූපවාහිනී කතා මාලා නිෂ්පාදනය කරයි. ඔඩ්‍රෝගෝ, කබෝරේ, යාමියෝගෝ සහ කූයාතේ වැනි ජාත්‍යන්තරව ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින් ජනප්‍රිය රූපවාහිනී කතා මාලා නිෂ්පාදනය කරයි.

=== ක්‍රීඩා ===
[[File:Burkina_team.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burkina_team.png|දකුණ|thumb|බුර්කිනා ෆාසෝ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම තරඟයක් අතරතුර සුදු ඇඳුමින් සැරසී සිටී]]
බුර්කිනා ෆාසෝ හි ක්‍රීඩාව පුළුල්ව පැතිරී ඇති අතර පාපන්දු, පැසිපන්දු, පාපැදි, රග්බි සංගමය, අත්පන්දු, ටෙනිස්, බොක්සිං සහ සටන් කලාවන් ඇතුළත් වේ. පාපන්දු යනු බුර්කිනා ෆාසෝ හි වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාව වන අතර එය වෘත්තීයමය වශයෙන් සහ අවිධිමත් ලෙස රට පුරා නගර සහ ගම්වල ක්‍රීඩා කරයි. ජාතික කණ්ඩායම &quot;Les Etalons&quot; (&quot;stallions&quot;) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ යෙනෙන්ගා කුමරියගේ පුරාවෘත්ත අශ්වයා ගැන ය.

1998 දී බුර්කිනා ෆාසෝ විසින් අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය සඳහා සත්කාරකත්වය ලබා දුන් අතර ඒ සඳහා බොබෝ-ඩියුලස්සෝ හි ඔම්නිස්පෝර්ට් ක්‍රීඩාංගනය ඉදි කරන ලදී. බුර්කිනා ෆාසෝ 2013 දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානයට සුදුසුකම් ලබා අවසන් මහා තරගයට පැමිණි නමුත් පසුව නයිජීරියාව හමුවේ ගෝල 0-1ක් ලෙස පරාජයට පත් විය. රට දැනට FIFA ලෝක ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල 53 වැනි ස්ථානයේ පසුවන අතර, ඔවුන් කිසි දිනක FIFA ලෝක කුසලානයකට සුදුසුකම් නොලබන නමුත් මෑත වසරවලදී දියුණුවක් පෙන්නුම් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The FIFA/Coca-Cola World Ranking |url=https://www.fifa.com/worldranking/rankingtable/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007050949/http://www.fifa.com/worldranking/rankingtable/index.html |archive-date=7 October 2011 |access-date=4 February 2017 |publisher=FIFA}}&lt;/ref&gt;

බාස්කට්බෝල් යනු පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙඅංශයෙන්ම බොහෝ ජනප්‍රියත්වය ලබන තවත් ක්‍රීඩාවකි.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Keim|first=Marion|title=Sport and Development Policy in Africa – Results of collaborative study of selected country cases|publisher=SUN PRESS|date=2014|orig-year=1st pub. 2014|pages=206|chapter=COUNTRY PROFILE OF SPORT AND DEVELOPMENT – Sport and Popularity|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8jsrAwAAQBAJ&amp;q=burkina+faso+most+popular+sport&amp;pg=PA57|isbn=978-1-920689-20-9}}&lt;/ref&gt; මහාද්වීපයේ ප්‍රධාන පැසිපන්දු ඉසව්ව වන ඇෆ්‍රොබාස්කට් සඳහා සුදුසුකම් ලැබූ විට රටේ පිරිමි ජාතික කණ්ඩායම එහි වඩාත්ම සාර්ථක වසර 2013 දී තිබුණි.

2020 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී, මලල ක්‍රීඩක හියුස් ෆැබ්රිස් සැන්ගෝ පිරිමි තුන් පිම්ම ඉසව්වෙන් ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගනිමින් බුර්කිනා ෆාසෝගේ පළමු ඔලිම්පික් පදක්කම දිනා ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/sports/olympics/2021/08/05/hugues-fabrice-zango-burkina-faso-triple-jump-medal/|title=The thing about poignant triple-jump moments? They sneak up on you.|last1=Culpepper|first1=Chuck|date=5 August 2021|newspaper=The Washington Post|access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt; ක්‍රිකට් බුර්කිනා ෆාසෝහි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව ද වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර ක්‍රිකට් බුර්කිනා ෆාසෝ සමාජ 10 ලීගයක් පවත්වාගෙන යයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Cricket in Francophone Africa: Report from Burkina Faso and Côte d'Ivoire |url=https://emergingcricket.com/insight/cricket-in-francophone-africa-report-from-burkina-faso-and-cote-divoire/ |access-date=25 January 2022 |website=Emerging Cricket |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

=== සංගීතය ===
බුර්කිනා ෆාසෝ සංගීතයට විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 60 ක ජන සංගීතය ඇතුළත් වේ. ඔවාගඩෝගු අගනුවර කේන්ද්‍රගතව පිහිටා ඇති මොසි ජනතාව ජනගහනයෙන් 40%ක් වන අතර දකුණින් මොසි භාෂාවට සමීපව සම්බන්ධ ගුර් භාෂා කතා කරන ගුරුන්සි, ගුර්මා, දාගාබා සහ ලෝබි ජනගහනය වෙරළබඩ ප්‍රාන්ත දක්වා විහිදේ. උතුරු හා නැඟෙනහිර ප්‍රදේශවල සහේල්හි ෆුලානි ප්‍රමුඛ පෙළේ, දකුණේ සහ බටහිර ප්‍රදේශවල මැන්ඩේ භාෂා බහුලව දක්නට ලැබේ. ගුරුන්සි, ගුර්මා, දාගාබා සහ ලෝබි. බුර්කිනාබේ සාම්ප්‍රදායික සංගීතය අඛණ්ඩව දියුණු වී ඇති අතර සංගීත ප්‍රතිදානය බෙහෙවින් විවිධ වේ. ජනප්‍රිය සංගීතය බොහෝ දුරට ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ඇත: බුර්කිනා ෆාසෝ තවමත් විශාල පෑන්-අප්‍රිකානු සාර්ථකත්වයක් නිපදවා නැත.

=== ජනමාධ්‍ය ===
[[File:Burkina_Faso_media_2010.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burkina_Faso_media_2010.jpg|thumb|2010 දී බුර්කිනා ෆාසෝ හි ඔවාගඩෝගෝ හි කැමරා ශිල්පියෙකි]]
ජාතියේ ප්‍රධාන මාධ්‍ය ආයතනය වන්නේ එහි රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබන ඒකාබද්ධ රූපවාහිනී සහ ගුවන්විදුලි සේවාව වන Radiodiffusion-Télévision Burkina (RTB) ය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Radiodiffusion-Télévision Burkina |url=http://www.rtb.bf/ |access-date=1 October 2009 |publisher=Rtb.bf}}&lt;/ref&gt; RTB මධ්‍යම තරංග (AM) දෙකක් සහ FM සංඛ්‍යාත කිහිපයකින් විකාශනය කරයි. RTB වලට අමතරව, පුද්ගලික සතු ක්‍රීඩා, සංස්කෘතික, සංගීතය සහ ආගමික FM ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන ඇත. RTB 4.815 සහ 5.030 MHz මත 100 kW සම්ප්‍රේෂකයක් භාවිතා කරමින් ඔවාගඩෝගු අගනුවර සිට ප්‍රංශ භාෂාවෙන් ලොව පුරා කෙටි තරංග ප්‍රවෘත්ති විකාශනයක් (Radio Nationale Burkina) පවත්වාගෙන යයි.&lt;ref&gt;Radio Station World, ''[http://radiostationworld.com/locations/burkina_faso/ Burkina Faso: Governmental Broadcasting Agencies]''&lt;/ref&gt;

බුර්කිනා ෆාසෝ හි ස්වාධීන මාධ්‍ය සහ මාධ්‍ය වර්ධනය කිරීමට ගත් උත්සාහයන් අතරමැදි වී ඇත. 1998 දී ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදී නෝබට් සොන්ගෝ, ඔහුගේ සහෝදර අර්නස්ට්, ඔහුගේ රියදුරු සහ තවත් පුද්ගලයෙකු නාඳුනන ප්‍රහාරකයන් විසින් ඝාතනය කර සිරුරු පුළුස්සා දමන ලදී. අපරාධය කිසිදා විසඳුනේ නැත.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;Committee to Protect Journalists, [http://www.cpj.org/africa/burkina-faso/ ''Burkina Faso'']&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ස්වාධීන විමර්ශන කොමිෂන් සභාවක් පසුව නිගමනය කළේ නෝබට් සොන්ගෝ දේශපාලන හේතූන් මත මරා දැමුවේ ජනාධිපති බ්ලේස් කොම්පාරේගේ සොහොයුරා වන ෆ්‍රැන්සුවා කොම්පාරේගේ රියදුරුවරයෙකු වූ ඩේවිඩ් ඔවුඩ්‍රෝගෝගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් කළ විමර්ශන කටයුතු නිසා බවයි.&lt;ref name=&quot;en.rsf.org&quot;&gt;Reporters Sans Frontieres, ''[http://en.rsf.org/predator-what-s-happening-about-the-inquiry-into-norbert-zongo-s-death,2485.html What’s Happening About The Inquiry Into Norbert Zongo’s Death?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421082231/http://en.rsf.org/predator-what-s-happening-about-the-inquiry-into-norbert-zongo-s-death%2C2485.html|date=21 April 2014}}''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Outrageous Denial of Justice&quot;&gt;Reporters Sans Frontieres, ''[http://www.ifex.org/burkina_faso/2006/07/21/outrageous_denial_of_justice_in/ Outrageous Denial Of Justice]'' 21 July 2006&lt;/ref&gt;

1999 ජනවාරියේදී, 1998 ජනවාරි මාසයේදී වධහිංසා පැමිණවීමෙන් මිය ගිය ඩේවිඩ් ඔවුඩ්‍රෝගෝගේ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් ෆ්‍රැන්සුවා කොම්පාරේට චෝදනා එල්ල විය. පසුව අභියාචනයකින් පසුව හමුදා අධිකරණයක් විසින් එම චෝදනා ඉවත් කරන ලදී. 2000 අගෝස්තු මාසයේදී, ඔවුඩ්රෝගෝ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයාගේ පුද්ගලික ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන් පස් දෙනෙකුට (Regiment de la Sécurité Présidentielle, or RSP) චෝදනා එල්ල විය. RSP සාමාජිකයන් වන මාර්සෙල් කෆන්ඩෝ, එඩ්මන්ඩ් කෝමා, ඔසේනි යාරෝ සහනෝබට් සොන්ගෝ ඝාතනයේ සැකකරුවන් ලෙස විමර්ශනය කරන ලද අතර, ඔවුඩ්රෝගෝ නඩුවේ වරදකරුවන් වී දීර්ඝ සිර දඬුවම් නියම කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;en.rsf.org2&quot;&gt;Reporters Sans Frontieres, ''[http://en.rsf.org/predator-what-s-happening-about-the-inquiry-into-norbert-zongo-s-death,2485.html What’s Happening About The Inquiry Into Norbert Zongo’s Death?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421082231/http://en.rsf.org/predator-what-s-happening-about-the-inquiry-into-norbert-zongo-s-death%2C2485.html|date=21 April 2014}}''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Outrageous Denial of Justice2&quot;&gt;Reporters Sans Frontieres, ''[http://www.ifex.org/burkina_faso/2006/07/21/outrageous_denial_of_justice_in/ Outrageous Denial Of Justice]'' 21 July 2006&lt;/ref&gt;

නෝබට් සොන්ගෝගේ මරණයෙන් පසු, සොන්ගෝ විමර්ශනය සහ මාධ්‍යවේදීන්ට සැලකීම සම්බන්ධයෙන් විරෝධතා කිහිපයක් රජයේ පොලිසිය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් වළක්වා හෝ විසුරුවා හරින ලදී. 2007 අප්‍රේල් මාසයේදී, ජනප්‍රිය ගුවන්විදුලි රෙගේ ධාරකයෙකු වන කරීම් සාමාට, රෙගේ ගීත ඇතුළත් රජයේ අසාධාරණය සහ දූෂණය පිළිබඳ විවේචනාත්මක විවරණ ඇතුළත් කර ඇත, ඔහුට මරණ තර්ජන කිහිපයක් එල්ල විය.&lt;ref&gt;IFEX, ''[http://www.ifex.org/burkina_faso/2007/04/30/radio_station_temporarily_pulls/ Radio Station Temporarily Pulls Programme After Host Receives Death Threats]'', 26 April 2007&lt;/ref&gt;

පසුව සාමාගේ පුද්ගලික මෝටර් රථය Ouaga FM පුද්ගලික ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානයෙන් පිටතදී නාඳුනන විනාශකාරීන් විසින් පුළුස්සා දමන ලදී.&lt;ref&gt;FreeMuse.org, ''[http://freemuse.org/archives/928 Death threat against Reggae Radio Host] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140426215002/http://freemuse.org/archives/928|date=26 April 2014}}'', 3 May 2007&lt;/ref&gt; ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, මාධ්‍යවේදීන් ආරක්ෂා කිරීමේ කමිටුව (CPJ) ජනාධිපති කොම්පාරේ වෙත ලිපියක් යවමින්, රජය විවේචනය කළ බුර්කිනා ෆාසෝහි මාධ්‍යවේදීන්ට සහ ගුවන්විදුලි විචාරකයන්ට විද්‍යුත් තැපෑලෙන් මරණ තර්ජන යැවීම ගැන විමර්ශනය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.&lt;ref name=&quot;autogenerated22&quot;&gt;Committee to Protect Journalists, [http://www.cpj.org/africa/burkina-faso/ ''Burkina Faso'']&lt;/ref&gt; 2008 දෙසැම්බරයේදී, ඔවාගඩෝගු හි පොලිසිය, නොවිසඳුණු සොන්ගෝ ඝාතනය සම්බන්ධයෙන් නව විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටි විරෝධතා පා ගමනක නායකයින්ගෙන් ප්‍රශ්න කළේය. පෙළපාලි ගිය අය අතර බුර්කිනා ෆාසෝ හි මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංගමයේ සභාපති ජීන් ක්ලෝඩ් මෙඩා ද විය.&lt;ref&gt;Keita, Mohamed, ''[http://cpj.org/blog/2008/12/burkina-faso-police-question-zongo-protesters.php#more Burkina Faso Police Question Zongo Protesters]'', Committee to Protect Journalists, 15 December 2008&lt;/ref&gt;

=== සංස්කෘතික උත්සව සහ සිදුවීම් ===
සෑම වසර දෙකකට වරක්,  මහාද්වීපයේ විශාලතම අප්‍රිකානු සිනමා උළෙල (පෙබරවාරි, ඔත්තේ වසර) වන ඔවාගඩෝගු (FESPACO) හි පැනෆ්‍රිකානු චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී උළෙල පවත්වයි.

1988 සිට සෑම වසර දෙකකට වරක් පවත්වනු ලබන, ජාත්‍යන්තර කලා හා අත්කම් ප්‍රදර්ශනය, ඔවාගඩෝගු (SIAO), චිත්‍ර සහ හස්ත කර්මාන්ත සඳහා අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම වැදගත් වෙළඳ ප්‍රදර්ශනයකි (ඔක්තෝබර් අග - නොවැම්බර් මුල, වසර පවා).

එසේම සෑම වසර දෙකකට වරක්, ඔබ්රිටෙන්ගා පළාතේ ඔවාගඩෝගු සිට කිලෝමීටර් 35 (සැතපුම් 22) පමණ දුරින් පිහිටි අඩවියක Symposium de sculpture sur granit de Laongo පැවැත්වේ.

බුර්කිනා ෆාසෝහි ජාතික සංස්කෘතික සතිය, එහි ප්‍රංශ නාමය වන La Semaine Nationale de la culture (SNC) මගින් වඩාත් ප්‍රචලිත, බුර්කිනා ෆාසෝහි වඩාත් වැදගත් සංස්කෘතික ක්‍රියාකාරකම්වලින් එකකි. එය රටේ දෙවන විශාලතම නගරය වන බොබෝ ඩියුලස්සෝ හි සෑම වසර දෙකකට වරක් පැවැත්වෙන ද්විවාර්ෂික උත්සවයකි.

සාම්ප්‍රදායික වෙස් මුහුණු සැමරීමේ ජාත්‍යන්තර උත්සවය ජාත්‍යන්තර ඩෙස් මාස්ක් එට් ඩෙස් ආර්ට්ස් (ෆෙස්ටිමා) සෑම වසර දෙකකට වරක් ඩෙඩොගු හිදී පැවැත්වේ.

== යොමු කිරීම්==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|colwidth=30em}}{{අප්‍රිකාවේ ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ යැපෙන භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]</text>
      <sha1>kuq0epxvtz8bgvpt0p7x5mwd3h5qzdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>802893</id>
      <parentid>802596</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T21:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66810" sha1="2turqch0rwt2dn4ud997070ut8z1ihk" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>2turqch0rwt2dn4ud997070ut8z1ihk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උබුන්ටු (පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතිය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26509</id>
    <revision>
      <id>802891</id>
      <parentid>796774</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T20:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87569" sha1="8us0bob4pgctyqiu48adpe2dzhrvx8m" xml:space="preserve">{{Infobox OS
| name                   = උබුන්ටු
| logo                   = [[ගොනුව:Ubuntu-logo-2022.svg|Ubuntu logo|200px]]
| screenshot             = Ubuntu_18.04.png
| caption                = 
| developer              = [[Canonical Ltd.]], Ubuntu community
| family                 = [[Linux]]
| working_state          = Current
| source_model           = [[නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංග]] (with exceptions)
| marketing target       = [[Personal computer]]s, [[Server (computing)|Servers]], [[Tablet computer]]s ([[Ubuntu Touch]]), [[Smart TV]]s ([[Ubuntu TV]]), [[Smartphone]]s
| released               = {{Start date and age|2004|10|20|df=yes}}
| latest_release_version = Ubuntu 18.04 LTS Bionic Beaver|Ubuntu 18.04 LTS
 latest_release_date    = {{Start date and age|2018|04|26|df=yes|paren=yes}}
| latest_preview_version = &lt;!-- Avoid number until the actual &quot;year dot month&quot; of release has happened and is definite. --&gt; &lt;!-- Trusty Tahr Final Beta --&gt;
| latest_preview_date    = &lt;!-- {{Start date and age|2014|3|27|df=yes}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2014-March/000181.html |title=Ubuntu 14.04 LTS (Trusty Tahr) Final Beta released |author=Adam Conrad |date=27 March 2014 |work=Ubuntu Mailing Lists |accessdate=27 March 2014}}&lt;/ref&gt; --&gt;
| language               = More than 55 languages &lt;small&gt;by [[#Local communities (LoCos)|LoCos]]&lt;/small&gt;
| updatemodel            = [[Advanced Packaging Tool|APT]] ([[Software Updater]], [[Ubuntu Software Center]])
| package_manager        = [[dpkg]], Click packages
| supported_platforms    = [[IA-32]], [[x86-64]],&lt;ref name=&quot;supported_hardware&quot;&gt;{{cite web|url=https://help.ubuntu.com/12.04/installation-guide/i386/hardware-supported.html#idp3246048|title=Supported Hardware|accessdate=7 July 2012|work=Official Ubuntu Documentation}}&lt;/ref&gt; [[ARM architecture|ARMv7]]&lt;ref name=&quot;supported_hardware&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;the_inquirer_ubuntu_arm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/2115929/ubuntu-1110-support-arm-chips-fight-red-hat |title=Ubuntu 11.10 will support ARM processors to take on Red Hat|work=The Inquirer |date= 10 October 2011|accessdate=20 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ars_technica_ubuntu_1204&quot;&gt;{{cite web|url=http://arstechnica.com/business/2012/04/precise-pangolin-rolls-out-ubuntu-1204-released-introduces-unity-hud/|title=Precise Pangolin rolls out: Ubuntu 12.04 released, introduces Unity HUD|date=26 April 2012|accessdate=7 July 2012|first=Ryan|last=Paul|work=Ars Technica|publisher=[[Condé Nast Publications|Condé Nast]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;phoronix_ubuntu_arm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&amp;px=MTA0NzA|title=Ubuntu's Already Making Plans For ARM In 2014, 2015|first=Michael|last=Larabel|date=23 January 2012|accessdate=7 July 2012|work=Phoronix}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zdnet.com/blog/open-source/ubuntu-linux-bets-on-the-arm-server/9445|first=Steven J. |last=Vaughan-Nichols|title=Ubuntu Linux bets on the ARM server |publisher=ZDNet |date=22 August 2011 |accessdate=20 October 2011}}&lt;/ref&gt; [[ARM64]], [[Power Architecture|Power]]
| kernel_type            = [[Monolithic kernel|Monolithic]] ([[Linux kernel|Linux]])
| userland               = [[GNU Core Utilities|GNU]]
| ui                     = {{plainlist|
* [[Unity (user interface)|Unity]] (since [[Ubuntu 11.04]])
* [[GNOME]] (until [[Ubuntu 10.10]])}}
| license                = Mainly the [[GNU General Public License|GNU GPL]] and various other [[free software licenses]]
| website                = {{URL|www.ubuntu.com}}
}}
'''උබුන්ටු''' ({{pron-en|ʊˈbʊntuː}}&lt;!--Note the ubuntu.com source has it as &quot;oǒ'boǒntoō&quot;--&gt;) යනු [[Debian GNU/Linux|ඩේබියන් ජී.එන්.යූ /]] [[distribution|ලිනක්ස් බෙදාහැරීම]] මත පදනම් වූ පරිගණක [[මෙහෙයුම් පද්ධති|මෙහෙයුම් පද්ධතියකි]]. එය [[නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංගයක්]] ලෙස බෙදා හරිනු ලබන අතර ඒ සමඟ වානිජ මෘදුකාංග ද ඇත. 

[[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකානු]] [[උබුන්ටු (පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතිය)|උබුන්ටු]](&quot;ලෝකයාට දිගුවූ මනුෂ්‍යත්වයේ දෑත්&quot;) දර්ශන විද්‍යාවට අනුව මෙම නම ලැබී ඇත.&lt;ref&gt;[https://help.ubuntu.com/9.04/about-ubuntu/C/about-ubuntu-name.html Ubuntu Documentation: About the Name]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; විශේෂයෙන්ම උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණක සඳහා නිර්මාණය කර ඇති නමුත් [[නෙට්බුක්]] හා [[‍සේවාදායක පරිගණකය|සේවාදායක පරිගණක]] සඳහාද සංස්කරණයන් පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ubuntu.com/desktop/get-ubuntu |title=Get Ubuntu |publisher=ubuntu.com |accessdate=2010-10-17}}&lt;/ref&gt; අන්තර්ජාල දත්ත අනුව තම ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණකය සඳහා [[ලිනක්ස්]] භාවිතා කරන්නන්ගෙන් සියයට 50ක්&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://statowl.com/operating_system_market_share_by_os_version.php?1=1&amp;timeframe=last_6&amp;interval=month&amp;chart_id=4&amp;fltr_br=&amp;fltr_os=&amp;fltr_se=&amp;fltr_cn=&amp;limit%5B%5D=linux |title=Operating System Version Usage |publisher=statowl.com |accessdate=2010-04-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://stats.wikimedia.org/wikimedia/squids/SquidReportOperatingSystems.htm |title=Wikimedia Visitor Log Analysis Report - Operating Systems |publisher=Wikimedia |accessdate=2009-12-11}}&lt;/ref&gt; පමණ උබුන්ටු භාවිතා කරන අතර උබුන්ටු වෙබ් සේවාදායක පරිගණක &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://trends.builtwith.com/Server/Ubuntu|title=Ubuntu Usage Statistics |publisher=builtwith.com |accessdate=2010-04-19}}&lt;/ref&gt;භාවිතා කරන්නන්ගේ සංබ්‍යාවද දිනෙන් දින වැඩිවෙමින් පවතී. 

උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය ගොඩනැගීම සඳහා මෘදුකාංග පැකේජ බොහොමයක් භාවිතා කර ඇති අතර ඉන් බහුතරය [[free software license|නිදහස් මෘදුකාංග බලපත්‍රයක්]] ( [[open source|නිදහස් මූලාශ්‍ර]] ලෙසද හඳුන්වයි)යට‍තේ බෙදාහැරි මෘදුකාංග වේ. එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන්ම [[GNU General Public License]] (GNU GPL) බලපත්‍රය සමග [[GNU Lesser General Public License]] (GNU LGPL) භාවිතා කර ඇත. එම බලපත්‍ර මගින් පරිශීලකයන් හට මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය පරිහරණය කිරීමේ, පිටපත් කිරීමේ, බෙදාහැරීමේ, ගවේශනයේ, වෙනස් කිරීමේ හා ගොඩනැගීමේ අයිතිය පැහැදිලිවම ලබා දී ඇත. උබුන්ටු සඳහා [[දකුණු අප්‍රිකාව|දකුණු අප්‍රිකානු]] ව්‍යාපාරිකයකු වන [[Mark Shuttleworth|මාර්ක් ෂට්ල්වර්ත්]] ට අයත් [[Canonical Ltd|කැනොනිකල් ලිමිටඩ්]] යන එංගලන්ත ආයතනය අනුග්‍රහය දක්වයි. එකී කැනොනිකල් ලිමිටඩ් ආයතනය උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා [[technical support|තාක්ෂණික අවශ්‍යතාවයන්]] සහ සේවා සැපයීම මගින් ආදායම් ලබයි.

එසේම තවත් උබුන්ටු ව්‍යුත්පන්නයන් තුනක් සඳහා කැනොනිකල් ආයතනයේ අනුමැතිය හා සේවාවන් ලබාදේ: [[කුබුන්ටු]], [[Edubuntu|එඩියුබුන්ටු]] (උබුන්ටු අධ්‍යාපනික සංස්කරණය ලෙසද මෙය හඳුන්වයි) සහ උබුන්ටු සර්වර් සංස්කරණය. ඊට අමතරව ස්වභාෂිත සහ සමහර දෘ‍ඪාංග සඳහා සුවිශේෂිත වූ මෙහෙයුම් පද්ධති ඇතුළු තවත් ව්‍යුත්පන්නයන් කිහිපයක්ම පවතී.&lt;ref name=&quot;ubuntu_derivatives&quot; /&gt;

කැනොනිකල් ආයතනය සෑම මාස හයකට වරක් උබුන්ටු නව අනුවාදයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර මාස දහඅටක් ගතවන තුරු ආරක්ෂක ප්‍රතිස්ථාපනයන්, ක්‍රමලේඛයක, පද්ධතියක හෝ වැඩසටහනක ඇතිවන අවදානම් සහගත දෝෂ නිවාරණයන් හෝ [[Patch (computing)|සුළු නවීකරණයන්]] ඇතුළු අළුත්වැඩියාවන් සපයමින් සේවා දායකත්වය ලබාදේ. ඊට අමතරව සෑම අවුරුදු දෙකකට වරක්&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.markshuttleworth.com/archives/146 |authorlink=Mark Shuttleworth |title=The Art of Release |accessdate=2008-05-13 |last=Shuttleworth |first=Mark }}&lt;/ref&gt; දිගුකාලීන සේවා (දි.කා.සේ.) අනුවාදයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර එමගින් ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණ සඳහා අවුරුදු තුනකටද සර්වර් සංස්කරණ සඳහා අවුරුදු පහකටද සේවාවන් සපයනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ubuntu.com/news/ubuntu-8.04-lts-desktop |title=Ubuntu 8.04 LTS Desktop Edition Released |publisher=www.ubuntu.com |accessdate=2008-05-13}}&lt;/ref&gt; උබුන්ටු 10.10 අනුවාදය ([[Maverick Meerkat|මැවෙරික් මීර්කට්]]), 2010 ඔක්තෝම්බර් මස 10වන දින නිකුත් කරන ලදී.
උබුන්ටු නවතම අනුවාදය වන උබුන්ටු 11.10 ([[Oneiric Ocelot|ඔනිරික් ඔසිලට්]]), 2011 ඔක්තෝම්බර් මස 13 වන දින නිකුත් කරන ලදී.

==ඉතිහාසය සහ සංවර්ධන ක්‍රියාපටිපාටිය== &lt;!--History and development process--&gt;
[[ගොනුව:Sinhala in Edgy with apps.png|thumb|left||500px|සිංහල සමග උබුන්ටු 6.10 Edgy Eft]]
උබුන්ටු ආරම්භ වුයේ ඩේබියන් පාදක කරගෙනයි. මෙහි ඉලක්කය වුයේ සැම මාස 6 කට වරක්ම නව බෙදාහැරිමක් ලබාදිමයි. මෙහි අරමුණ පරිශීලකයන් වෙත සෑමවිටම නවතම තාක්ෂණය ලඟා කර දීමයි. මෙහි ප්‍රථම බෙදාහැරීම 2004-10-20 වැනිදා නිකුත් විය.

උබුන්ටු බෙදාහැරිම් සැමවිටම නවතම [[ජීනෝම්]] අතුරුමුහුණත සමඟ පැමිණේ. මෙය අනෙකුත් ඩේබියන් බෙදා හැරීම් වලට වඩා වෙනස් වන්නේ එබැවිනි. නාමිකව [[එම්පිස්]], [[ක්ඇන්ඩ්රෝස්]], [[ලින්ස්පියර්]], [[පොගෙන්සි]] හා [[ලිබානෙට්]]. මෙවා බොහෝ විට සංවෘත කේත හා මුල්‍යපාදක බෙදාහැරීම් විය. නමුත් උබුන්ටු, ඩේබියන් හි සංකල්පයට වඩාත්ම ගැලපෙන පරිදි බොහෝ විට නිදහස් මෘදුකාංග පමණක් භාවිතා කරයි.

==බෙදාහැරීම පිළිබඳව== &lt;!--The distribution--&gt;
උබුන්ටු ඩේබියන් ලිනක්ස් මත පදනම් වූ නිදහස් මෙහෙයුම් පද්ධතියකි. එහි නාමය '[[සූලූ]]' වචනයක් මත තීරණය වි ඇත. මෙහි අර්ථය, අන් අයට මානුෂිකත්වය ලෙස සරලව දැක්විය හැක. උබුන්ටු සංකල්පය වන්නේ, ''මා, මා වන්නෙ මා අවට සිටින අන්‍යයන් නිසාය'' ලෙස සමාජය පිලිබදව යහපත් ආකල්පයක් ලබා දීමයි.

උබුන්ටු වල මූලික අරමුණ නවතම ස්ථාවර මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සාමාන්‍ය භාවිත කරන්නන් වෙත ලබා දීමයි. මෙහිදි, පද්ධතියේ භාවිත කිරීමෙ පහසුවත්, ස්ථාපනය කිරීමෙ පහසුවත් පිළිබදව වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත. උබුන්ටු වඩාත්ම ප්‍රචලිත ලිනක්ස් බෙදාහැරීම ලෙස වාර්තාගත වී ඇත්තේ සියළුම මෙහෙයුම් පද්ධති භාවිත වලින් 30% පුමාණයකට හිමිකම් කීමෙනි.

උබුන්ටු [[නිදහස් හා ව්වෘත මෘදුකාංග]] එකතුවකි. එහි අර්ථය මෙය නිදහසේ බාගත කිරීමට, රිසි පරිදි භාවිතා කිරීමට, බෙදා හැරීමට හා නවීකරණයට ඔබට නීතිමය බාධාවක් නොමැති බවයි &lt;ref name=&quot;four-freedoms&quot;&gt;[http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html The Free Software Definition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980126185518/http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html |date=1998-01-26 }}, නිදහස් මෘදුකාංග අර්ථදැක්වීම.&lt;/ref&gt;. තවදුරටත් මෙහි කේත නොමිලේ ලබා ගැනීමට, දියුණු කර නැවත බෙදා හැරීමටද පුළුවන. උබුන්ටු සඳහා මූල්‍යමය ආධාර ලබා දෙනුයේ [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකානු]] [[කැනෝනිකල් ආයතනය]] මගිනි. මෙම ආයතනය දකුණු අප්‍රිකානු ව්‍යවසායකයකු වන [[මාක් ෂටල්වර්ත්]] මහතා සතු ආයතනයකි. කැනෝනිකල් ආයතනය උබුන්ටු මිලට දිමෙන් තොරව, මුදලට කාර්මික සහය ලබාදිමෙන් ලාභ අපේක්ෂා කරයි. මෙය නිදහස් මෘදුකාංගයක් නිසා ආයතනයට ලොව පුරා සිටින නිදහස් මෘදුකාංග පාර්ශ්වකරුවන්ගේ (ලිනක්ස්, ඩේබියන්, [[ජීඑන්යු]]) සහය ලබා ගත හැක. මෙ නිසා සම්පුර්ණ මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිර්මාණය කිරිමේ අවශ්‍යතාවයක් ඔවුන්ට නැත.

කැනෝනිකල් ආයතනය උබුන්ටු මත පදනම් වු බෙදාහැරීම් හතරකට කාර්මික සහය ලබා දේ.
නාමිකව [[කුබුන්ටු]], [[ක්සුබුන්ටු]], [[එඩියුබුන්ටු]], උබුන්ටු 'ජුස්'
සැම මාස 6 වරක්ම කැනෝනිකල් ආයතනය නව උබුන්ටු නිකුත්කිරිමක් හදුන්වා දේ. මෙම නිකුතු සඳහා මාස 18 කාලයක් දක්වා කැනොනිකල් මගින් යවත්කල් සපයයි. මෙහිදි ආරක්ෂක යවත්කල්, සංකිර්ණ නිවැරදි කිරීම් ආදිය පාරිභෝගිකයාට නොමිලයේ ලබා ගත හැක.

දැනට භාවිතා වන නවතම බෙදා හැරීම 11.10 වේ. (2011 ඔක්තෝම්බර් මස 13 වැනි දා)

== ඉතිහාසය හා ගොඩනැගීම ==
උබුන්ටු, [[Debian|ඩේබියන්]] ව්‍යාපෘතියේ කේත මූලධර්මයන්ගෙන් [[fork (software development)|පැවත එන්නකි.]] &lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;
{{cite web
  | url        = http://www.ubuntu.com/community/ubuntustory
  | title      = Ubuntu/history}}&lt;/ref&gt; නිරන්තර නවීකරණයන්ගෙන් යාවත්කාලීන වූ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම, සෑම මාස හයකට වරක්ම උබුන්ටු නව අනුවාදයක් නිකුත් කි‍රීමේ මූලික අරමුණයි. 2004 ඔක්තෝම්බර් මස 20 වන දින උබුන්ටු මංගල අනුවාදය එළිදක්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web
  | url        = https://wiki.ubuntu.com/TimeBasedReleases
  | title      = Time Based Releases
  | accessdate = 2008-06-02}}&lt;/ref&gt;

[[GNOME]] නව අනුවාදයක් නිකුත් කිරීමෙන් මසකට පමණ පසුව උබුන්ටු එළිදැක්වීමක් සිදුවේ.&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = https://wiki.ubuntu.com/Releases
  | title      = Releases
  | accessdate = 2008-06-02}}&lt;/ref&gt; සමහර [[proprietary software|වානිජ]] [[hardware drivers|දෘඪාංග ධාවක ]]හැරුණු විට, [[proprietary software|වානිජ]] සහ [[closed source software|රහස්‍ කේත]] වැඩසටහන් භාවිතා කරනු ලබන, ඩේබියන් ව්‍යාපෘතියෙන් පැවත එන්නාවූ අනෙකුත් ව්‍යාපෘති / නිකුතුවලට සාපේක්ෂව උබුන්ටු සඳහා මූලික වශයෙන් නිදහස් මෘදුකාංග භාවිතා කරයි].&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = http://www.ubuntu.com/project/about-ubuntu/licensing
  | title      = About Ubuntu. Licensing
  | publisher  = [[Canonical Ltd.]]
  | accessdate = 2010-08-31
  | quote      = All of the application software installed by default is free software. In addition, we install some hardware drivers that are available only in binary format, but such packages are clearly marked in the restricted component.}}&lt;/ref&gt;

ඩේබියන්හි[[Debian#Distributions|අස්ථායි අංශයන්ගෙන්]] සමන්විත පැකේජ, උබුන්ටු පැකේජ සඳහා පදනම වී ඇති අතර මෙම බෙදාහැරීම් දෙකම ඩේබියන්හි [[deb (file format)|deb]] [[Software package (installation)|පැකේජ]] ආකෘතිය සහ පැකේජ කළමනාකරණ මෙවලම් ([[Advanced Packaging Tool|APT]] සහ [[Synaptic Package Manager|Synaptic]]) භාවිතයට ගනු ලබයි. ඩේබියන් හා උබුන්ටු පැකේජ එකිනෙක කෙරෙහි [[binary compatible|ද්වීමය අනුරූපතාවයක්]] දැක්විය යුතු නැති නමුත් උබුන්ටු සමග භාවිතා කිරීම සඳහා .deb පැකේජයන්හී [[source code|කේත]] නැවත ගොඩනැගිය යුතු අවස්ථාද පැන නගී.&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = https://wiki.ubuntu.com/MarkShuttleworth#What%20about%20binary%20compatibility%20between%20distributions?
  | title      = MarkShuttleworth: What about binary compatibility between distributions?
  | work       = Ubuntu Team Wiki
  | accessdate = 2010-08-31}}&lt;/ref&gt; උබුන්ටු ගොඩනගන්නන්ගෙන් බොහෝදෙනෙකු ඩේබියන්හි ප්‍රධාන පැකේජ නඩත්තුකරන්නන් වේ. උබුන්ටු සඳහා ඩේබියන් ‍අන්‍යේන්‍යව උපකාරීවන අතරම සිදුවන වෙනස්කම් මගින් ඩේබියන්ද වෙනස්කම්වලට භාජනය වේ.&lt;ref name=autogenerated1&gt;
{{cite web
  | url        = https://bugs.launchpad.net/ubuntu-website/+bug/154274
  | title      = Website does not reference Debian visibly
  | work       = Ubuntu in Launchpad
  | accessdate = 2010-08-31}}&lt;/ref&gt; එනමුත් එය එසේ සිදුනොවන බවටද විවේචනයන් පවතී. කලකට ඉහත ඩේබියන් නිර්මාතෘ [[Ian Murdock|ඉයන් මර්ඩොක් ]]පවසා ඇත්තේ උබුන්ටුවල අනුරූපීයතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා [[Debian Sarge|ඩේබියන් සර්ජ්]] වලට වඩා උබුන්ටු පැකේජ කෙරෙහි අවධානය යොමුකිරීම වෙනස් මගක් ගන්නා බවයි.&lt;ref name=&quot;forking&quot;&gt;
{{cite web
  | url        = http://ianmurdock.com/debian/ubuntu-vs-debian-reprise/
  | title      = Ubuntu vs. Debian, reprise
  | accessdate = 2007-10-21
  | date       = 2005-04-20}}&lt;/ref&gt;
උබුන්ටු අනුවාදයක් නිකුත් කිරීමකට පෙර දිගින් දිගටම ලබාගන්නා [[Unstable (Debian)|ඩේබියන් අස්ථායි]] පැකේජ, උබුන්ටු සඳහා විශේෂිත වූ වෙනස්කම්වලට ලක්කරමින් එකිනෙක සම්බන්ධ කරනු ලබයි. සෑම නිකුතුවකටම මසකට පෙරාතුව පැකේජ [[feature freeze|නවත්වා]] ලබාගැනීම එසේ ලබාගත් පැකේජ ගැටළුවකින් තොරව එකිනෙක ක්‍රියාත්මක වනබවට තහවුරු කරගනී.

දැනට උබුන්ටු සඳහා [[Canonical Ltd.|කැනොනිකල් ලිමිටඩ්]] ආයතනය මගින් ආධාර සපයනු ලබයි. 2005 ජූලි මස 8වන දින [[Mark Shuttleworth|මාර්ක් ෂට්ල්වර්ත්]] සහ කැනොනිකල් සමාගම එක්ව [[Ubuntu Foundation|උබුන්ටු පදනමේ]] ආරම්භය ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 10ක ආරම්භක ආධාරයක්ද කරන ලදී. මෙම පදනම ආරම්භ කිරීමේ මූලික අරමුණවනුයේ ඉදිරි උබුන්ටු අනුවාදවල ගොඩනැගීම සහ සේවා සැපයීම තහවුරු කිරීමයි. මාර්ක් ෂට්ල්වර්ත් පවසන පරිදී මෙම පදනම &quot;හදිසි අරමුදලකි&quot;[කැනොනිකල් සමාගමේ දායකත්වය ඇනහිටි අවස්ථාවකදී ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට].&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2005-July/000025.html
  | title      = Announcing Launch of ($10&amp;nbsp;m) Ubuntu Foundation
  | accessdate = 2008-08-19
  | date       = 2005-07-08
  | last       = Hill
  | first      = Benjamin Mako}}&lt;/ref&gt;

දැනට පවතින දිගුකාලීන සේවා(දි.කා.සේ.) නිකුතුව වනුයේ 2010 අප්‍රියල් මස 29 වන දින නිකුත් කරන ලද උබුන්ටු 10.04 අනුවාදයයි.&lt;ref&gt;{{cite web
  | url        = http://wiki.ubuntu.com/Releases
  | title      = Support
  | accessdate = 2011-11-04
[...].}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
  | url        = http://news.softpedia.com/news/Mark-Shuttleworth-Wants-Synchronicity-Between-Linux-Distributions-85965.shtml
  | title      = Mark Shuttleworth Wants Synchronicity between Linux Distributions - Collaboration between major distros would bring a lot of benefits
  | accessdate = 2008-06-03
&lt;!--
  | author     = Daniel Voicu
--&gt;
  | last       = Voicu
  | first      = Daniel
  | date       = 2008-05-19
  | work       = [[Softpedia]]
  | quote      = Shuttleworth wrote that the next LTS release, Ubuntu 10.4 LTS, would be launched in April 2010[...].}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
  | url        = http://www.markshuttleworth.com/archives/146
  | title      = The Art of Release
  | accessdate = 2008-06-03
  | author     = Mark Shuttleworth
  | last       = Shuttleworth
  | first      = Mark
  | authorlink = Mark Shuttleworth
  | date       = 2008-05-12
  | work       = here be dragons
  | quote      = As a result, we can commit that the next LTS release of Ubuntu will be 12.04 LTS, in April 2012.}}&lt;/ref&gt; කැනොනිකල් සමාගම විසින් සෑම අවුරුදු දෙකකට වරක්ම දිගුකාලින සේවා අනුවාදයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර 2012 අප්‍රියල් මස නිකුත් කිරීමට නියමිත දිගුකාලින සේවා අනුවාදය Ubuntu 12.04 LTS,Precise Pangolin යන නමින් නම් කර අැත. එය 2017 අප්‍රියල් දක්වා සේවා සැපයීමට නියමිතය. 2011 ඔක්තෝම්බර් මස 13 දින නිකුත් කළ උබුන්ටු 11.10 ඔනිරික් ඔසිලට් දැනට පවතින නවීනතම සාමාන්‍ය සංස්කරණයයි.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url=https://wiki.ubuntu.com/Releases
 | title=Releases
 | work=Ubuntu Wiki
 | accessdate=2011-11-04
}}&lt;/ref&gt;

2009 මාර්තු මස 12වන දින උබුන්ටු ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ[[Amazon EC2]]හි භාවිතා වන පරිදී තුන්වන පාර්ශවීය [[cloud computing|ක්ලවුඩ්]] කළමනාකරණ වේදිකාවක් සඳහා වැඩසටහන්කරුවන්ගේ අවශ්‍යතාව මතුව ඇති බවයි.&lt;ref&gt;
{{cite web
 |url        = http://www.ubuntu.com/news/rightscale-cloud-management/
 |title      = RightScale Adds Full Support for Ubuntu Server to its Cloud Management Platform
 |accessdate = 2009-04-03
 |date       = 2009-03-12
 |work       = Canonical}}&lt;/ref&gt;

== විශේෂාංග ==
උබුන්ටු [[usability]]පරිහරණය කළ හැකිබව, ආරක්ෂිත බව සහ ස්ථිරභාවය&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.canonical.com/news/UbuntuFoundation |title=New Ubuntu Foundation Announced |publisher=Canonical Ltd. |accessdate=2010-09-03 }}&lt;/ref&gt; කෙරෙහි මූලිකවම අවධානය යොමු කරනු ලබයි. [[Live CD|සජී‍වී සංයුක්ත]] තැටියෙන් ක්‍රියාත්මකවන අවස්ථවක සිට පරිගණකය නැවත පණ ගැන්වීමකින් තොරව පරිගණක ස්ථිර මතකයේ උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම සඳහා උබික්විටි ස්ථාපිතකරණය මගින් ඉඩදෙනු ලැබේ. තවද උබුන්ටු හැකිතරම් මිනිසුන් අතරට ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා [[accessibility|සුලභ කිරීම]] හා [[internationalization|ජාත්‍යන්තරකරණය]] කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමුව ඇත. විවිධ රෝමානු නොවන අකුරු ලිවී‍මේ ක්‍රමයන්ට උපකාරීවන [[UTF-8]], උබුන්ටු ආරම්භය වූ 5.04 සිට පැවත එන නිත්‍ය [[character encoding|සංකේත කේතන]] &lt;ref name=&quot;hoary_release&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://wiki.ubuntu.com/HoaryGoals
 |title=HoaryGoals
 |accessdate=2010-09-03
 |work=Ubuntu Wiki
}}&lt;/ref&gt; ක්‍රමය වේ. ආරක්ෂක විශේෂාංගයක් ලෙස [[sudo|සූඩෝ]] මෙවලම පාවිච්චි කරන ලද අතර එමගින් පරිපාලන ක්‍රියාවලි සිදුකි‍රීම සඳහා තාවකාලික වරප්‍රසාද ලබාදීම, පරිපාලක ගිනුම ආරක්ෂාකාරීව පවත්වාගෙනයාම සහ පළපුරුදු නොවන පරිහරණය කරන්නන් නොදැනුවත්ව සිදුකරන වෙනස්කම්වලින් ‍හෝ ආරක්ෂක අගුළුවිවර කිරීම් වලින් පද්ධතිය ආරක්ෂා කරගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://wiki.ubuntu.com/RootSudo?highlight=%28sudo%29 |title=RootSudo |accessdate=2008-08-19}}&lt;/ref&gt; තවද පද්ධතිය පාලන කර ගැනීම සඳහා [[principle of least privilege|මඳ පරිපාලන මූලධර්මය]] යටතේ ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණයන්හී [[PolicyKit|පොලිසිකිට්]] මෙවලම ස්ථාපිත කර ඇත.

උබුන්ටු පරිගණකයේ ස්ථාපනයවීමේදී මාදිලි රැසක මෘදුකාංග ලැබේ. [[OpenOffice.org]], [[Mozilla Firefox|Firefox]], [[Empathy (software)|Empathy]] (උබුන්ටු 9.10 වලට කලින් සංස්කරණයන් හි[[Pidgin (software)|Pidgin]] ), [[Transmission (BitTorrent client)|Transmission]], [[GIMP]] (උබුන්ටු 10.04වලට කලින් නිකුත් වූ සංස්කරණයන් හි) සහ තවත් සරල පරිගණක ක්‍රීඩා ([[Sudoku|සුදොකු]] සහ [[chess|චෙස්]] වැනි) ඒ අතර වේ. මෙම පෙරනිමි මෘදුකාංග හැරුනු විට තවත් අමතර නිත්‍යනොවූ මෘදුකාංග බාගතකර ස්ථාපිත කරගත හැකි අතර ඒ සඳහා [[Ubuntu Software Center|උබුන්ටු මෘදුකාංග මධ්‍යස්ථානය]]&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ubuntu.com/desktop/features
|title=Ubuntu Desktop Features
|accessdate=2010-09-03
}}&lt;/ref&gt; හෝ [[Synaptic (software)|Synaptic]] පැකේජ කලමනාකරණය යොදාගත හැකිය. එම මෘදුකාංග දෙකම උබුන්ටු සමග ලැබෙන පෙරනිමි මෘදුකාංග වේ. උබුන්ටු සමග ලැබෙන [[Firewall (computing)|firewall]] මගින් [[TCP and UDP port|ජාලකරණ pots]] වැසීම සිදුකළ හැකිය. ඊට අමතරව පරිශීලකයාට රිසි පරිදී ports තෝරාගැනීමද සිදුකළ හැකිය. එසේම උබුන්ටු පරිශීලකයන් හට [[Gufw]] (සංකීර්ණ නොවූ Firewall සඳහා අතුරු මුහුණත්) මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කරගත හැකිය.&lt;ref&gt;[https://help.ubuntu.com/community/Gufw Gufw - Community Ubuntu Documentation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260917125319/https://help.ubuntu.com/community/Gufw |date=2026-09-17 }}. Retrieved 2010-02-08.&lt;/ref&gt; [[GNOME]] (දැනට පවතින පෙරනිමි ඩෙස්ක්ටොප්) ව්‍යවහාරික භාෂා 46කටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා පහසුකම් සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://library.gnome.org/misc/release-notes/2.22/#rni18 |title=GNOME 2.22 Release Notes - Internationalization |accessdate=2008-06-02 |publisher=[[GNOME Foundation]]}}&lt;/ref&gt; ‍මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සඳහා නිර්මාණය කරන ලද බොහොමයක් වැඩසටහන් (උදා [[Microsoft Office|මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස්]]) ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහාද උබුන්ටු පහසුකම් සපයයි. එය [[Wine (software)|Wine]] හරහා හෝ [[virtual machine|අතථ්‍ය යන්ත්‍රය]] භාවිතා කරමින්ද කළ හැකිය.(උදා [[VMware Workstation]] හෝ [[VirtualBox]]).

=== ස්ථාපනය ===
[[ගොනුව:Screenshot from 2018-01-11 22-03-08.png|thumb|Ubuntu 16.04 LTS Desktop]]
උබුන්ටු ස්ථාපනය සාමාන්‍යයෙන් [[Live CD|සජීවී සංයුක්ත තැටි]] උපයෝගී කරගනිමින් සිදුකරනු ලබයි. පරිගණක ප්‍රධාන මතකයේ ස්ථාපනය කිරීමකින් තොරව සජීවී සංයුක්ත තැටියෙන් ක්‍රියාත්මක කළ හැකිවීම මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතියේ විශේෂ ලක්ෂණයකි( නමුත් අඩු කාර්යක්ෂමතාවයකින්). එමගින් මෙහෙයුම් පද්ධතිය කොතෙක් දුරට දෘඪාංග සහ දෘඪාංග ධාවක සමග ගැලපෙන්නේදැයි පරිශීලකයන් හට පරීක්ෂා කර බැලිය හැකිය. ඊට අමතරව මෙම උබුන්ටු සංයුක්ත තැ‍ටියේ [[Ubiquity (software)|Ubiquity]] ස්ථාපිතකරණයද&lt;ref name=&quot;livecdinstall&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.easy-ubuntu-linux.com/ubuntu-installation-606-2.html |title=Installing Ubuntu from the Live CD |accessdate=2008-08-19 |publisher=Integrity Enterprises}}&lt;/ref&gt; අඩං‍ගුවේ. එමගින් පරිශීලකයන් හට මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථිර මතකයේ ගබඩා කිරීම සඳහා අවශ්‍ය මග පෙන්වනු ලබයි. දැනට පවතින හා කලින් පැවති සියළුම අනුවාදයන්හී [[CD image|සංයුක්ත තැටි අනුරු]] බාගත කර ගැනීම් සඳහා උබුන්ටු වෙබ් අඩවියේ පහසුකම් සපයා ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation |title=CD images of all current and past versions are available for download at the Ubuntu web site |url=http://www.ubuntu.com/GetUbuntu/download |access-date=2010-10-24 |archive-date=2009-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091009115011/http://www.ubuntu.com//getubuntu//download }}&lt;/ref&gt; මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය සංයුක්ත තැටියකින් ස්ථාපනය කරගැනීම සඳහා අවම වශයෙන් 256&amp;nbsp;[[Mb]] ක [[Random Access Memory|සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකය]]ක් අවශ්‍යවේ.

පරිශීලකයන් හට උබුන්ටු අනුරුවක්(.iso) බාගත කර සංයුක්ත තැටියකට හෝ DVD තැටියකට පිටපත් කරගත හැකිය. එසේ නොමැතිනම් පරිගණකයේ ස්ථිර මතකයේ සිට ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය([[UNetbootin]] හෝ [[GRUB]] ඔස්සේ). උබුන්ටු [[ARM architecture|ARM]], [[PowerPC]], [[SPARC]], සහ [[IA-64]] වේදිකාවන් හිදීද පවතී. නමුත් නිල වශයෙන් සේවා සපයන්නේ ARM සඳහා පමණි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cdimage.ubuntu.com/ports/releases/lucid/release/ |title=Ubuntu 10.04 LTS (Lucid Lynx) |publisher=Cdimage.ubuntu.com |date= |accessdate=2010-07-24}}&lt;/ref&gt;

කැනොනිකල් සමාගම විසින් කිසිදු අයකිරීමකින් තොරව‍, අවම වශයෙන් තැපැල් ගාස්තුවද නොගෙන ලොව බොහෝ රටවලට උබුන්ටු&lt;ref name=&quot;shipit-ubuntu&quot;&gt;{{cite web |url=https://shipit.ubuntu.com/ |title=Requesting an Ubuntu CD |accessdate=2009-04-17 |quote= a CD of the latest version (9.10 (Karmic Koala)) with no extra cost, but delivery may take up to ten weeks}}&lt;/ref&gt; හා කුබුන්ටු&lt;ref name=&quot;shipit-kubuntu&quot;&gt;{{cite web |url=https://shipit.kubuntu.org/ |title=Requesting CDs from ShipIt |accessdate=2009-04-17 |quote=pre-order CDs of Kubuntu 9.10 (Jaunty Jackalope)}}&lt;/ref&gt; සංයුක්ත තැටි බෙදාහරිනු ලබයි.(ShipIt නම් සේවාව ඔස්සේ).

ස්ථාපිත කරන ලද උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතියට දැනට[[Microsoft Windows|මයික්‍රොසොෆ්ට් ‍වින්ඩෝස්]] මෙහෙයුම් පද්ධතියේ පවත්නා පිටුසන, [[Computer wallpaper|ඩෙස්ක්ටොප් පසුතල]] ඇතුළු විවිධාකාර සිටුවම් ලබාගැනීම සඳහා Migration උපකාරකය (2007 අප්‍රියල් මස හඳුන්වා දුන්)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.easy-ubuntu-linux.com/ubuntu-feisty-installation.html |title=Ubuntu 7.04 Adds a Migration Tool |accessdate=2008-08-19 |publisher=Integrity Enterprises}}&lt;/ref&gt; නම් මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් උපාංගය භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://launchpad.net/migration-assistant |title=Migration Assistant in Launchpad |accessdate=2008-06-02 |publisher=Launchpad.net}}&lt;/ref&gt;

[[BIOS]] හි වෙනස්කම් සිදුකිරීම මගින් උබුන්ටු හා කුබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධති [[USB Flash drive|USB ෆ්ලෑෂ් ධාවකය]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.iium.edu.my/jaiz/2008/09/03/how-to-install-ubuntu-linux-without-optical-drive/ | title=How to Install Ubuntu Linux without Optical Drive | accessdate=2009-12-07 |publisher=Extra Reading Material}}&lt;/ref&gt;යොදාගෙන ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය. (ඒ සඳහා BIOS හි අදාල පහසුකම සපයා තිබිය යුතුය). USB මගින් ක්රිනයාත්මක කි‍රී‍මේ පහසුකම සහිත ඕනෑම පරිගණකයක උබුන්ටු ස්ථාපිත කිරී‍මකින් තොරව උබුන්ටු භාවිතා කිරීමේ හැකියාව එමගින් ලැබේ. &lt;ref name=&quot;pendriveinstall&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pendrivelinux.com/ubuntu-810-persistent-flash-drive-install-from-live-cd/ |title=Ubuntu 8.10 Persistent Flash Drive Installation |publisher=Pendrivelinux.com |accessdate=2009-09-05}}&lt;/ref&gt; උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය[[Live USB|USB ෆ්ලෑෂ් ධාවක]]යක ස්ථාපනය කිරීම සඳහා [[Ubuntu Live USB creator|USB creator]] නම් නවතම වැඩසටහනක් උබුන්ටු නවතම අනුවාද වල පවතී.(සජීවී සංයුක්ත තැටියක් සහිතව හෝ රහිතව)

[[Wubi (installer)|Wubi]] යනු සජීවී සංයුක්ත තැටිවල අඩංගුවන්නාවූ තවත් ‍විශේෂාංගයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wubi.sourceforge.net/faq.php |title=Wubi - Ubuntu Installer for Windows |publisher=wubi.sourceforge.net |accessdate=2008-05-14 |publisher=Sourceforge}}&lt;/ref&gt; මෙම විශේෂාංගය මගින් අතථ්‍ය වින්ඩෝස් [[loop device]] මත උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථාපනය කර ක්‍රියාත්මක කරයි. (මෙය [[Control Panel (Windows)|වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පැනලය]]) මගින් ක්‍රියාත්මකවන අනෙත් වින්ඩෝස් වැඩසටහන් මෙන් ක්‍රියාකරන විශාල අනුරුවක් මෙනි). මෙම ක්‍රමය භාවිතා කිරීමේදී වින්ඩෝස් පරිශීලකයාගේ [[hard drive|ප්‍රධාන මතකය]][[disk partition|කොටස්]]වලට බෙදිය යුතු නැත. තවද Wubi භාවිතයේදී පරිශිලකයාගේ වින්ඩෝස් සිටුවම් උබුන්ටු වෙත ලබාගැනීම සඳහා Migration උපකාරකය යොදාගැ‍නීමේ හැකියාවද ලැබේ. එම ක්‍රමය වින්ඩෝස පරිශිලකයන් සඳහා පමණක් වන අතර කාර්යක්ෂමතාවයේ සුළු අඩුවීමක් ද දැකගත හැකිය.

=== නව ආකෘති සැකසීම ===
{{මේවාත් බලන්න|නව ආකෘති සැකසීමේ මෘදුකාංග ලැයිස්තුව}}

පරිශිලකයාට ඇවසි පරිදී වෙනස් කරගත හැකි නව [[Software remastering|ආකෘති සැකසීමේ]] විවිධාකාර වූ වැඩසටහන් ([[remastersys]] සහ [[Reconstructor]] වැනි) උබුන්ටු සජීවී සංයුක්ත තැටිවල පවතී.

== පැකේජ වර්ගීකරණය සහ සේවා ==
බලපත්‍රවල වෙනස්කම් සහ සහය දැක්වීමේ ප්‍රභලතාව මත සියළු උබුන්ටු මෘදුකාංග ප්‍රධාන කොටස් හතරකට වෙන්කරයි.&lt;ref name=&quot;components&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ubuntu.com/project/about-ubuntu/components|title=Ubuntu/components |accessdate=2010-07-27}}&lt;/ref&gt; [[Canonical Ltd.|කැනොනිකල් ආයතනය]] මගින් සේවා සපයන්නේ නැති සමහර මෘදුකාංග සඳහා ප්‍රජාදායකත්වයෙන් යාවත්කාලීන කිරීම් සිදුකරනු ලබයි.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em auto 1em auto;&quot;
!!!නිදහස් මෘදුකාංග !!නිදහස්‍ නොවන මෘදුකාංග
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;right&quot; | '''සහය දක්වන''' || ප්‍රධාන|| සීමා සහිත
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;right&quot; | '''සහය දක්වන්නේ නැති''' || සමස්ථ|| අධිවිශ්ව
|}

[[Debian Free Software Guidelines|ඩේබියන් නිදහස් මෘදුකාංග මෙහෙයුම් නිර්ණායක]] සමග යම්තාක් දුරකට අනුරූපීවන, උබුන්ටු බලපත්‍ර අවශ්‍යතා&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ubuntu.com/project/about-ubuntu/licensing
|title=About Ubuntu. Licensing
|accessdate=2010-09-24
|publisher=Canonical Ltd.
}}&lt;/ref&gt; සපුරන ලද මෘදුකාංග පමණක් නිදහස් මෘදුකාංග ගණයට අයත්‍ වේ. නමුත් ප්‍රධාන ගණයට අයත් [[firmware]] සහ [[computer font|fonts]] වැඩිදියුණු කළ නොහැකි වුවද අවසරයකින් තොරව බෙදාහැරිය හැකිය.{{Citation needed|date=September 2010}}


නිදහස් නොවන මෘදුකාංග සඳහා සාමාන්‍යයෙන් සහය දක්වන්නේ නැත(අධිවිශ්ව). නමුත් සමහර වැදගත් නිදහස් නොවන මෘදුකාංග (සීමා සහිත) සඳහා එවැනි බාධාවක් නොමැත. සහය දක්වන නිදහස් නොවන මෘදුකාංග, දෘඪාංග ආම්පන්න ධාවක සඳහා භාවිතා වේ. උදාහරණයක් ලෙස binary-only [[graphics card]] [[device driver|ධාවක]] පෙන්වාදිය හැකිය. වැඩසටහන්කරුවන් හට [[source code|මූල කේත]]සඳහා අවසර නොමැති බැවින් සීමාසහිත කොටසට අයත් මෘදුකාංග සඳහා දක්වන දායකත්වය ප්‍රධාන කොටසට අයත් මෘදුකාංග සඳහා දක්වන දායකත්වයට වඩා අල්ප වේ. ජීඑන්යූ/ලිනක්ස් සාමාන්‍ය භාවිතය සඳහා වන සියළු මෘදුකාංග ප්‍රධාන හා සීමා සහිත යන ප්‍රභේද යටතේ පවතී.{{Citation needed|date=August 2010}} එම මෘදුකාංගවලින් සිදුකරන ලබන කාර්යයන්ම ඉටු කරගත හැකි විකල්ප මෘදුකාංග හා විශේෂිත වැඩසටහන් සමස්ථ හා අධිවිශ්ව ප්‍රභේද යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇත.

මූලික නිකුතුවකින් අනතුරුව මෘදුකාංග සඳහා [[feature freeze|නව විශේෂාංග]] නිකුත් කරන්නේ නැත. ''උබුන්ටු බැක්පෝර්ට්ස්'' යනු නිල වශයෙන් පිලිගත් ගබඩාවකි. එමගින් උබුන්ටු අනුවාදයක් නිකුත් කිරීම සඳහා නවතම මෘදුකාංග සපයනු ලබයි.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=https://help.ubuntu.com/community/UbuntuBackports
|title=UbuntuBackports
|work=Ubuntu Documentation
|accessdate=2010-09-24
}}&lt;/ref&gt; එම ගබඩාව පරිපූර්ණ වූවක් නොවේ. එය මූලික වශයෙන්ම පරිශිලකයා ඉල්ලුම් කරන්නාවූ, තත්ව සහතික ලත් පැකේජවලින් සමන්විත‍ වේ. බැක්පෝරට්ස් මෘදුකාංග සඳහා කැ‍නොනිකල් ආයතනයෙන් කිසිදු සේවාවක් සපයන්නේ නැති අතර මුළුමනින්ම ලොව පුරා විසිරී සිටින වැඩසටහන්කරුවන් විසින් දියුණු කරනු ලබයි.

&quot;යාවත්කාලීන ගබඩාවේ&quot;, උබුන්ටු ස්ථායි නිකුතුවකට අදාල මෘදුකාංග යාවත්කාලීනයන් අඩංගු‍‍ වේ. එම යාවත්කාලීනයන් උබුන්ටු යාවත්කාල-කලමනාකරණය යොදාගෙන ස්ථාපනය කරගත හැකිය. සෑම නිකුතුවකටම අදාල යාවත්කාලීනයන් එම ගබඩාවට ලබා ‍දේ.(උදා. intrepid-updates). ප්‍රධාන හා සීමා සහිත ප්‍රභේදයන්ට අයත් මෘදුකාංග සඳහා වන යාවත්කාලීන ගබඩාවට, [[Canonical Ltd.|කැ‍නොනිකල් ආයතනය]] විසින් සේවා සපයනු ලබයි. සමස්ථ හා අධිවිශ්ව පැකේජ සඳහා ප්‍රජා දායකත්වය ලැබේ. සෑම යාවත්කාලීනයක්ම ප්‍රජාවට නිකුත් කිරීමට ප්‍රථම යම් යම් අවශ්‍යතාවයන් සම්පූර්ණ කළයුතු අතරම යෝජිත ගබඩාව හරහාද ගමන්කල යුතුය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wiki.ubuntu.com/StableReleaseUpdates |title=StableReleaseUpdates |accessdate=2009-04-02 |publisher=Canonical Ltd.}}&lt;/ref&gt; එම නිකුතුවේ ජීවකාලය අවසන් වනතුරු යාවත් කාලීනයන්ද දිගන් දිගටම පවතී.

යාවත්කාලීන ගබඩාවට අමතරව අස්ථායි, යෝජිත ගබඩාවක් ද පවතී. යොජනාවූ නමුත් තහවුරු නොකරන ලද යාවත්කාලීනයන් එම ගබඩාව තුළ පවතී. සෑම යාවත්කාලීනයක්ම නිපදවීමෙන් අනතුරුව යෝජිත ගබඩාවට යැවිය යුතුය. එහිදී එම යාවත්කාලීනයන්ගෙන් සත්‍ය වශයෙන් මෘදුකාංග දෝෂ නිවරදිවේද යන්නත් [[Software regression|යාවත්කාලීනයන් නිසා වෙනත් දෝෂ]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wiki.ubuntu.com/StableReleaseUpdates#Verification |title=SRU Verification |accessdate=2009-04-02 |publisher=Canonical Ltd.}}&lt;/ref&gt; ඇති නොවන බවත් තහවුරු කරනු ලබයි. එම යෝජිත යාවත්කාලීනයන් කැනොනිකල් ආයතනය විසින් හෝ ප්‍රජාව විසින් සහතික කරනු ලබයි.

වානිජ මෘදුකාංග වෙලෙඳුන්ට තම නිෂ්පාදිතය උබුන්ටු පරිශිලකයන්ට නොමිලයේ ලබාදීම සඳහා කැනොනිකල් &quot;හවුල්කාර&quot; ගබඩාව පහසුකම් සලස්වා ඇත. එමගින් පරිශීලකයන්ට තමන්ට හුරු පුරුදු මෙවලම් ස්ථපනය කර පාවිච්චි කිරීමේ හැකියාව ලැබේ.&lt;ref name=&quot;partner_packaging&quot; /&gt; එසේ හවුල්කාර ගබඩාවේ පවතින මෘදුකාංග සඳහා ආරක්ෂක හා අනෙකුත් යාවත්කාලීනයන් නිලවශයෙන් ලබාදීමට අදාල වෙලෙඳුන් හට හැකියව ඇත. එම මෘදුකාංග උබුන්ටු පැකේජය තුළ අඩංගු කිරීම&lt;ref name=&quot;partner_packaging&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=723804 |title=Partner Repository Forum FAQ |author=Brian Thomason |accessdate=2010-08-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.canonical.com/support/services/support-features |title=Desktop support features |publisher=Canonical Ltd.| accessdate=2010-08-15}}&lt;/ref&gt; සහ එම වෙලෙඳුන් හට අවශ්‍යකරන මග පෙන්වී‍ම&lt;ref name=&quot;partner_packaging&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.canonical.com/engineering-services/certification/application-packaging |title=Application packaging |publisher=Canonical Ltd.| accessdate=2010-08-15}}&lt;/ref&gt; කැනොනිකල් සමාගමේ වගකීමකි. පෙරනිමි ලෙස හවුල්කාර ගබඩාව අක්‍රිය කර තැබෙන අතර, පරිශිලකයන් හට එය ක්‍රියාත්මක කරගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://help.ubuntu.com/community/Repositories/Ubuntu#Adding%20Canonical%20Partner%20Repositories |title=Repositories/Ubuntu: Adding Canonical Partner Repositories |accessdate=2010-08-15}}&lt;/ref&gt; [[Adobe Flash Player|ඇඩොබි ෆ්ලෑෂ් ප්ලේයර්]], [[Adobe Acrobat|ඇඩොබි රීඩර්]],[[Skype|ස්කයිප්]] සහ [[Java (software platform)|සන් ජාවා]] 2010 අගෝස්තු මාසය වනවිට එලෙස හවුල්කාර ගබඩාව හරහා බෙදා හැරි මෘදුකාංග කිහිපයකි. 

=== භාවිතයේ ඇති තුන්වන පාර්ශවීය මෘදුකාංග ===
{{See also|Medibuntu|Getdeb}}
තුන්වන පාර්ශවීය මෘදුකාංග සහතික කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් උබුන්ටු සතුව පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ubuntu.com/partners/softwareprogramme |title=Partners/certification/software |accessdate=2006-03-16 |publisher=Canonical Ltd.}}&lt;/ref&gt; උබුන්ටු අධිවිශ්ව ප්‍රභේදය තුළ ව්‍යාප්තිය සීමා නොවූ සමහර තුන්වන පාර්ශවීය ‍මෘදුකාංග ද ඇත. නීත්‍යානුකූලව සීමාකල හැකි මෘදුකාංග ''[[ubuntu-restricted-extras]|උබුන්ටු-restricted-extras]'' පැ‍කේජ තුළ පවතී. ඒ අතර [[MP3]] සහ [[DVD-Video|DVD]] ක්‍රියාකරවීම සඳහා වැඩසටහන් [[mscorefonts|මයික්‍රොසොෆ්ට් TrueType core fonts]], [[Sun Microsystems|සන්]] [[Java Virtual Machine|ජාවා runtime environment]], [[Adobe Systems|ඇඩෝබි]] [[Adobe Flash Player|ෆ්ලෑෂ් ‍ප්ලේයර්]] ප්ලිනය, බොහෝ audio/video [[codec|කොඩැක්ස්]] සහ unrar වේ. 

තවද තුන්වන පාර්ශවීය වැඩසටහන් මිලදී ගැනීමේ හැකියාවද කැනොනිකල් වෙබ් ගබඩාව ලබා‍ දේ.{{Citation needed|date=August 2010}} එහි DVD ප්ලේබැක් හා මීඩියා කොඩැක්ස් ඇතුළු තවත් මෘදුකාංග අන්තරගතවේ.

== නිකුතු ==
{{මූලික|උබුන්ටු නිකුතු ලැයිස්තුව}}
&lt;!--Keep the table short and tidy. If you want more information go to the main article for releases. Otherwise the table will get deleted again.--&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right;text-align:center; margin-left:1em;margin-right:0px;&quot;
|-
! rowspan=2 | Version
! rowspan=2 | Code name
! rowspan=2 | Release date
! colspan=2 | Supported until
|-
! Desktop
! Server
|-
| [[Warty Warthog|4.10]]
| Warty Warthog
| 2004-10-20
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2006-04-30
|-
| [[Hoary Hedgehog|5.04]]
| Hoary Hedgehog
| 2005-04-08
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2006-10-31
|-
| [[Breezy Badger|5.10]]
| Breezy Badger
| 2005-10-13
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2007-04-13
|-
| [[Ubuntu 6.06|6.06 LTS]]
| Dapper Drake
| 2006-06-01
| style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2009-07-14
| style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2011-06-01
|-
| [[Ubuntu 6.10|6.10]]
| Edgy Eft
| 2006-10-26
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2008-04-25
|-
| [[Feisty Fawn|7.04]]
| Feisty Fawn
| 2007-04-19
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2008-10-19
|-
| [[Gutsy Gibbon|7.10]]
| Gutsy Gibbon
| 2007-10-18
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2009-04-18
|-
| [[Ubuntu 8.04 Hardy Heron|8.04 LTS]]
| Hardy Heron
| 2008-04-24
| style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2011-05-12
| style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2013-04
|-
| [[Ubuntu 8.10 Intrepid Ibex|8.10]]
| Intrepid Ibex
| 2008-10-30
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2010-04-30
|-
| [[Ubuntu 9.04 jaunty jackalope|9.04]]
| Jaunty Jackalope
| 2009-04-23
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2010-10-23
|-
| [[Ubuntu 9.10 Karmic Koala|9.10]]
| Karmic Koala
| 2009-10-29
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2011-04-30
|-
| [[Ubuntu 10.04 Lucid Lynx|10.04 LTS]]
| Lucid Lynx
| 2010-04-29
| style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2013-04
| style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2015-04
|-
| [[Ubuntu 10.10 Maverick Meerkat|10.10]]
| Maverick Meerkat
| 2010-10-10
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2012-04-10
|-
| [[Ubuntu 11.04 Natty Narwhal|11.04]]
| Natty Narwhal
| 2011-04-28
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot; | 2012-10-28
|-
| [[Ubuntu 11.10 Oneiric Ocelot|11.10]]
| Oneiric Ocelot
| 2011-10-13
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2013-05-09
|-
| [[Ubuntu 12.04 Precise Pangolin|12.04 LTS]]
| Precise Pangolin
| 2012-04-26
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#90EE90&quot;| 2017-04
|-
| [[Ubuntu 12.10 Quantal Quetzal|12.10]]
| Quantal Quetzal
| 2012-10-18
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2014-05-16
|-
| [[Ubuntu 13.04 Raring Ringtail|13.04]]
| Raring Ringtail
| 2013-04-25
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2013-01-27
|-
| [[Ubuntu 13.10 Saucy Salamander|13.10]]
| Saucy Salamander
| 2013-10-17
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2014-07-17
|-
| [[Ubuntu 14.04 Trusty Tahr|14.04 LTS]]
| Trusty Tahr
| 2014-04-17
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#90EE90&quot;| 2019-04
|-
| [[Ubuntu 14.10 Utopic Unicorn|14.10]]
| Utopic Unicorn
| 2014-10-23
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2015-07
|-
| [[Ubuntu 15.04 Vivid Vervet|15.04]]
| Vivid Vervet
| 2015-04-23
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2016-01
|-
| [[Ubuntu 15.10 Wily werewolf|15.10]]
| Wily werewolf
| 2015-10-22
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| 2016-07
|-
| [[Ubuntu 16.04 Xenial Xerus|16.04 LTS]]	
| Xenial Xerus
| 2016-04-21
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#90EE90&quot;| 2021-04
|-
| [[Ubuntu 16.10 Yakkety Yak|16.10]]	
| Xenial Xerus
| 2016-10-13
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FFFF00&quot;| 2017-07
|-
| [[Ubuntu 17.04 Zesty Zapus|17.04]]	
| Xenial Xerus
| 2017-04-13
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#87CEEB&quot;| 2018-01
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Colour
! colspan=&quot;3&quot; | Meaning
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FA8072&quot;| Red
| colspan=&quot;3&quot; | Release no longer supported
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#90EE90&quot; | Green
| colspan=&quot;3&quot; | Release still supported
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FFFF00&quot;| Yellow
| colspan=&quot;3&quot; | Latest version
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#87CEEB&quot;| Blue
| colspan=&quot;3&quot; | Future release
|}

අවුරුද්දකට දෙවරක් උබුන්ටු නව අනුවාදයක් නිකුත්වේ. අවුරුද්ද සහ මාසය උබුන්ටු [[Software versioning|අනුවාද අංකය]] තීරණය කරනු ලබයි. උදාහරණ ලෙස ප්‍රථම නිකුතුව 2004 ඔක්තෝම්බර් 20 දින උබුන්ටු 4.01 ලෙස නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;warty_release&quot;&gt;{{cite mailing list
  | url         = https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2004-October/000003.html
  | title       = Ubuntu 4.10 announcement
  | date        = 2004-10-20
  | accessdate  = 2008-08-19
  | mailinglist = ubuntu-announce
  | last        = Shuttleworth
  | first       = Mark
  | authorlink  = Mark Shuttleworth}}&lt;/ref&gt; ඉදිරි නිකුතුවල අනුවාද අංකය පිළිබඳව අනාවැකි පල කළ නොහැක්කේ නිකුතුව ප්‍රමාද වුවහොත් අනුවාද අංකයද ඒ අනුව වෙනස්වන බැවිනි.

උබුන්ටු [[code name|සංකේත නාම]] සඳහා නාම විශේෂනයක් සහ සතකුගේ නාමයක් යොදා ඇත.(උදා, &quot;ඩැපර් ඩාර්ක්&quot; and &quot;ඉන්ටර්පිඩ් [[Ibex|ඉබෙක්ස්]] &quot;). මුල් නිකුතු තුන හැරුනුවිට අනෙත් නිකුතුවන්ගේ නාමයන් ඉංග්‍රීසි අකාරාදී පිළිවලින් පවති. නවතම නිකුතුව පිළිබඳව ඉඟියක් ඉන් ලබා දේ. සාමාන්‍යයෙන් උබුන්ටු අනුවාදය හැඳින්වීම සඳහා නාම විශේෂන කොටස පමණක් භාවිතා කරනු ලබයි.&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = https://wiki.ubuntu.com/DevelopmentCodeNames
  | title      = DevelopmentCodeNames - Ubuntu Wiki
  | publisher  = Wiki.ubuntu.com
  | date       =
  | accessdate = 2008-10-19}}&lt;/ref&gt;

GNOME නිකුතුවකින් මසකට පමණ පසු උබුන්ටු නිකුතුවක් සිදුවේ. ([[X.org]] නිකුකුවකින් මසකට පමණ පසුව GNOME නිකුතුවක් සිදුවේ) එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් සෑම උබුන්ටු නිකුතුවක් සමගම යාවත්කාලීන වූ GNOME හා X.org පවතී. තෝරාගත් නිකුතු (උදා [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 6.06 LTS (Dapper Drake)|6.06 Dapper Drake]], [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 8.04 LTS (Hardy Heron)|8.04 Hardy Heron]] සහ [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 10.04 LTS (Lucid Lynx)|10.04 Lucid Lynx]]) දිගු කාලීන සේවා(දිකාසේ) ලෙස නම් කර ඇත. එනම් එම නිකුතුවල ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණ සඳහා අවුරුදු තුනකද සර්වර් සංස්කරණයක්&lt;ref name=&quot;lts&quot;&gt;
{{cite web
  | url        = https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2006-April/000065.html
  | title      = Announcing Beta release of Ubuntu 6.06 LTS
  | accessdate = 2008-08-19
  | last       = Zimmerman
  | first      = Matt}}&lt;/ref&gt; as compared to the 18-month support period for non-LTS releases.&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = https://wiki.ubuntu.com/LTS
  | title      = LTS - Ubuntu Wiki}}&lt;/ref&gt; සඳහා අවුරුදු පහකද යාවත්කාලීන කිරීම් සහිත සේවා සැපයීමක් පවතී. ‍නමුත් කෙටි කාලීන සේවා ලැබෙනුයේ මාස 18ක කාලයක් පමණි.

දැනට පවතින අනුවාදය වන [[List of Ubuntu releases#Ubuntu 10.10 (Maverick Meerkat)|10.10 මෙවැරික් මීර්කට්]] 2010 ඔක්තෝම්බර් මස 10වන දින (10/10/10) නිකුත් කරන ලදී. මෙය සාම්ප්‍රදායික කාලසටහනට, එනම් ඔක්තෝම්බර් මස අවසානයේ නිකුත් කිරීමට පරිබාහිරව නිකුත් කරන ලද්දේ &quot;පරිපූර්ණ 10&quot; සනිටුහන් කිරීමටය.&lt;ref&gt;
{{cite web
  | url        = http://www.markshuttleworth.com/archives/336
  | title      = Shooting for the Perfect 10.10 with Maverick Meerkat
  | publisher  = Mark Shuttleworth
  | date       = 2010-04-02
  | accessdate = 2010-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
  | url        = https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-marketing/2010-May/003987.html
  | title      = ubuntu-marketing: 10.10.10
  | date       = 2010-05-11
  | last       = Shuttleworth
  | first      = Mark
  | authorlink = Mark Shuttleworth}}&lt;/ref&gt;

උබුන්ටු 11.04, 2011 අප්‍රියල් මස 28 වන දින එලි දැක්වීය. එහි නාමය &quot;නැටී නර්හෝල්&quot; ලෙස නම් කෙරින.

== ප්‍රභේද ==
[[ගොනුව:Kubuntu 10.04 main menu.png|thumb|right|[[KDE Software Compilation desktop environment|කේඩීඊ මෘදුකාංග සම්පාදන ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය]]භාවිතයට ගන්නා [[Kubuntu|කුබුන්ටු]], උබුන්ටු බෙදාහැරීමේ නිල ප්‍රභේදයකි.]]
{{See also|List of Linux distributions#Ubuntu-based|l1=උබුන්ටු පදනම් කරගත් ලිනක්ස් ව්‍යාප්ති ලැයිස්තුව}}
පහත දැක්වෙන්නේ කැනොනිකල් ආයතනය සහ උබුන්ටු ප්‍රජාව මගින් නිපදවා නඩත්තු කරගෙන යනු ලබන නිල උබුන්ටු සංස්කරණයන් වේ.&lt;ref name=&quot;ubuntu_derivatives&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.ubuntu.com/project/derivatives
|title=Ubuntu derivatives
|publisher=Canonical Ltd.
|accessdate=2010-09-10
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DerivativeTeam/Derivatives&quot;&gt;{{cite web
|url=https://wiki.ubuntu.com/DerivativeTeam/Derivatives
|title=DerivativeTeam/Derivatives
|work=Ubuntu Wiki
|accessdate=2010-09-10
}}&lt;/ref&gt;

* උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණය, ඩෙස්ක්ටොප් හා ලැප්ටොප් පරිගණක සඳහා නිපදවා ඇත.
* [[Ubuntu Netbook Edition|උබුන්ටු නෙට්බුක් සංස්කරණය]], (කලින් '''උබුන්ටු නෙට්බුක් රීමික්ස්''')&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13580_3-9950552-39.html
|title=Ubuntu to announce its mobile Linux in June
|accessdate=2008-08-19
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ubuntu.com/news/netbook-remix
|title=Ubuntu Netbook Remix
|accessdate=2008-06-10
}}&lt;/ref&gt; නෙට්බුක් හා අනෙකුත් කුඩා පරිගණක සඳහා නිර්මාණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ubuntu.com/netbook
|title=Ubuntu Netbook Edition
|publisher=Canonical Ltd.
|accessdate=2010-09-10
}}&lt;/ref&gt;
* උබුන්ටු සර්වර් සංස්කරණය, සර්වර් පරිගණක සඳහා නිපදවා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ubuntu.com/server
|title=Ubuntu Server Edition
|publisher=Canonical Ltd.
|accessdate=2010-09-10
}}&lt;/ref&gt;

උබුන්ටු නිල සංස්කරණය පදනම් කරගත් තවත් ‍බොහෝ [[List of Linux distributions#Ubuntu-based|උබුන්ටු ප්‍රභේද (හෝ ව්‍යුත්පන්නයන්)]] ඇත. මෙම උබුන්ටු ප්‍රභේද, නිල උබුන්ටු ව්‍යාප්තියට වඩා වෙනස් වූ පැකේජ සමූහයක් ස්ථාපනය කරනු ලබයි.

පහත දැක්වෙන්නේ උබුන්ටු ව්‍යාපෘතිය යටතේ කැනොනිකල් ආයතනයේ දායකත්වය දෙනු ලබන උබුන්ටු ප්‍රභේදයන්ය.&lt;ref name=&quot;ubuntu_derivatives&quot;/&gt;
* [[Edubuntu|එඩියුබුන්ටු]], GNOME පාදක කරගත් උප ව්‍යාපෘතියක් සහ උබුන්ටු සඳහා ඈඳුමක්වන අතර පාසල් පරිශිලකයන් හා සාමාන්‍ය නිවාස පරිශීලකයන් ඉලක්කකර නිර්මාණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=About Edubuntu
|url=http://www.edubuntu.org/about
|accessdate=2010-09-10
}}&lt;/ref&gt;
* [[Kubuntu|කුබුන්ටු]], [[GNOME]] ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය වෙනුවට මෙහි [[KDE Software Compilation|කේඩීඊ මෘදුකාංග සම්පාදක]] ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය භාවිතා කරනු ලබයි.
* [[Mythbuntu|මයිත්බුන්ටු]], ‍හෝම තියටර් පරිගණක පරිශිලකයන් ඉලක්ක කර නිපදවා ඇති මෙහි [[Xfce]] ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය භාවිතා කරනු ලබයි.
* [[Ubuntu Studio|උබුන්ටු ස්ටුඩියෝ]],වෘත්තීය රූපමය හා ශබ්ද සංස්කාරකයන් සඳහා නිපදවා ඇති මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතියේ සුවිශේෂී නිදහස් රූපමය හා ශබ්ද සංස්කරණ මෘදුකාංග අඩංගු කර ඇත. මෙය අනෙකුත් උබුන්ටු ‍ප්‍රභේද මෙන් සජීව සංයුක්ත තැටියක නොලැබෙන අතර DVD .iso අනුරුවක් ලෙස ලැබේ.
* [[Xubuntu|එක්සුබුන්ටු]], මෙයද GNOME ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය පාදක කරනොගන්නා අනුවාදයකි. මෙහි [[Xfce]] ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය යොදාගන්නා අතර අවම තත්ව යටතේ උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයකින් ක්‍රියාත්මක වේ. 

කැනොනිකල් ආයතනය විසින් මයිත්බුන්ටු, උබුන්ටු ස්ටුඩියෝ සහ එක්සුබුන්ටු සඳහා මූල්‍යමය දායකත්වයක් නොදක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://releases.ubuntu.com
|title=Ubuntu Releases
|publisher=Canonical Ltd.
|accessdate=2010-09-13
}}&lt;/ref&gt;

අනෙකුත් ප්‍රභේදයන් කැනොනිකල් ආයතනයෙන් පිටත, පෞද්ගලික සහ ආයතනික වශයෙන් නිපදවා නඩත්තු කරගෙන යනු ලබයි. එම ප්‍රභෙද ස්වයංව පාලනය වන අතර උබුන්ටු ප්‍රජාව සමග අඩු වැඩි වශයෙන් සමීප වනු ඇත.&lt;ref name=&quot;DerivativeTeam/Derivatives&quot;/&gt; [[LXDE]] භාවිතා කරන, සැහැල්ලු ප්‍රභේදයක් වන [[Lubuntu|ලුබුන්ටු]] වැනි සමහර ප්‍රභේදයන් හට කැනොනිකල් සමාගමේ අනුමැතිය ලබාගැනී‍මේ නිශ්චිත පරමාර්ථය පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Introduction to the Lubuntu Desktop project
|url=https://wiki.ubuntu.com/Lubuntu
|work=Ubuntu Wiki
|accessdate=2010-09-15
}}&lt;/ref&gt;

== පද්ධති අවශ්‍යතා ==
දැනට උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් අනුවාද [[Intel x86]], [[AMD64]], සහ[[ARM architecture|ARM]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.desktoplinux.com/news/NS8335306746.html |date=2009-04-20 |title=Jaunty Jackalope ARM'd and ready |accessdate=2009-07-25}}&lt;/ref&gt; යන නිර්මිත සඳහා සහය දක්වයි. සමහර සර්වර් අනුවාද [[SPARC]] නිර්මිතයටද සහය දක්වයි.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://old-releases.ubuntu.com/releases/7.10/ |title=Ubuntu 7.10 (Gutsy Gibbon)&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2008-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eweek.com/c/a/IT-Infrastructure/Ubuntu-to-Support-Sun-Niagara-Platform/ |title=Ubuntu to Support Sun 'Niagara' Platform}}&lt;/ref&gt; [[PowerPC]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2007-February/000098.html |title=Technical Board Decision - February 2007 |accessdate=2008-06-13}}&lt;/ref&gt; [[Itanium|IA-64 (Itanium)]] සහ [[PlayStation 3]] නිර්මිත, නිල නොවන අනුවාද සඳහා සහය දක්වයි.(සටහන: කෙසේවුවත් [[Sony]] සමාගම නිලවශයෙන් [[OtherOS]] සඳහා සහය දැක්වීම 2010 අප්‍රියල් මස 1 දින නිකුත් කළ PS3 මෘදුකාංග වලින් අනතුරුව නවතා ඇත).&lt;ref&gt;{{cite web|last=Reisinger |first=Don |url=http://news.cnet.com/8301-13506_3-10471356-17.html |title=Say good-bye to Linux on the PS3 &amp;#124; The Digital Home - CNET News |publisher=News.cnet.com |date=2010-03-29 |accessdate=2010-07-24}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! දැනට අවම අවශ්‍යතා&lt;ref name=&quot;SystemRequirements&quot;&gt;{{cite web |url=https://help.ubuntu.com/community/Installation/SystemRequirements |title=Ubuntu System Requirements |accessdate=2010-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SysReqServer&quot;&gt;{{cite web |url=https://help.ubuntu.com/9.10/serverguide/C/preparing-to-install.html |title=Preparing to Install |accessdate=2010-04-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SysReqDesktop&quot;&gt;{{cite web |url=https://help.ubuntu.com/9.10/installation-guide/i386/minimum-hardware-reqts.html |title=Meeting Minimum Hardware Requirements |accessdate=2010-04-19}}&lt;/ref&gt;
! [[Server (computing)|සර්වර්]]
! [[Desktop environment|ඩෙස්ක්ටොප්]]
|-
![[Central processing unit|සකසුව]] ([[IA-32|x86]])
| 300&amp;nbsp;MHz
| 1&amp;nbsp;GHz
|-
![[RAM|සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකය]]
| 128&amp;nbsp;[[MiB]]
| 512&amp;nbsp;MiB
|-
![[Hard disk drive|දෘඪ ඩිස්කය]] (free space)
| 1&amp;nbsp;[[gigabyte|GB]]
| 5&amp;nbsp;GB
|-
![[Computer monitor|තිර]] [[Display resolution|විභේදනය]]
| 640×480
| 1024×768
|}


සටහන: [[Compositing window manager|තිර දෘශ්‍ය ආචරණ]] ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සහය දක්වන [[Graphics processing unit|GPU]] අවශ්‍ය වේ..

== ගොඩනැගීම ==
[[ගොනුව:Maverick UDS Group Photo.jpg|thumb|UDS මැවෙරික් කණ්ඩායම් පින්තූරය]]
&quot;උබුන්ටු ගොඩනගන්නන්ගේ සමුළුව&quot; යනු නව උබුන්ටු අනුවාදයක් නිකුත් කිරීමට පෙර පවත්වනු ලබන මෘදුකාංග නිපදවන්නන්ගේ රැස්වීමකි.&lt;ref&gt;http://summit.ubuntu.com/&lt;/ref&gt;

නව ගොඩනැගීමක් ආරම්භයේදී, මීළඟ අනුවාදය කෙසේ විය යුතුද, කොපමන ගැඹුරකට ‍කළ යුතුද වැනි කරුණු ලෝකයේ හතර දිග් භාගයෙන්ම පැමිණි මෘදුකාංග නිපදවන්නන්ගේ රැස්වීමේදී සාකච්ඡා කරනු ලබයි. එම සමුළුව විවෘත සමුළුවක් වන අතර එය කි‍සිසේත්ම සම්මන්ත්‍රණයක්, ප්‍රදර්ශනයක් හෝ ප්‍රේක්ෂකයන් සඳහා කරනු ලබන සම්මේලනයක් වැනි දෙයක් නොවේ. එය අන්තර්ජාලය හරහා දැන හඳුනගත් මෘදුකාංග වැඩසටහන්කරුවන් හට එකට එකතු වී කටයුතු කළ හැකි අනගි අවස්ථාවකි.

== පිලිගැනීම ==
වර්ෂ 2005දී ලන්ඩනයේ පැවැත්වූ [[LinuxWorld Conference and Expo|ලෝක ලිනක්ස් සම්මන්ත්‍රණයේ]]දී හොඳම ලිනක්ස් බෙදාහැරීමට අදාල රීඩර් සම්මානය උබුන්ටු විසින් දිනා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://w3.linux-magazine.com/issue/61/Linuxworld_London_UK_2005.pdf |title=LinuxWorld Expo UK 2005 |format=PDF |accessdate=2008-08-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.linuxjournal.com/article/8253 |title=Linux in Government: Linux Desktop Reviews, Part 6 - Ubuntu |date=2005-04-19 |accessdate=2008-08-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=McAllister |first=Neil |publication-date=January 2008 |title=Gutsy Gibbon: Desktop Linux OS Made Easy |periodical=PC World |volume=26 |issue=1 |page=84}}&lt;/ref&gt; තවද වර්ෂ 2007 දී ''හොඳම නිදහස් මෘදුකාංග සේවා දායක මෙහෙයුම් පද්ධතියට'' හිමිවන Bossie සම්මානයද හිමිකරගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.infoworld.com/t/platforms/best-open-source-in-platforms-and-middleware-129 |title=Best of open source in platforms and middleware |accessdate=2008-06-13}}&lt;/ref&gt;

වර්ෂ 2007 අගෝස්තු මාසය වන විට DesktopLinux.com වෙත පැමිනි මිනිසුන් 38500න් 30.3%ක්ම උබුන්ටු පා‍විච්චි කිරීම අනුමත කළ අතර එය ජනප්‍රියතම ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය විය.&lt;ref name=&quot;Market Survey 2007&quot;&gt;{{cite web |title = 2007 [[Desktop Linux]] Market survey |url = http://www.desktoplinux.com/cgi-bin/survey/survey.cgi?view=archive&amp;id=0813200712407 |date = 2007-08-21 |accessdate = 2008-08-19 }}&lt;/ref&gt;

[[Macedonia (country)|මොසේඩියානු ජනරජයේ]] අධ්‍යාපන හා විද්‍යා අමාත්‍යංශය මගින් උබුන්ටු ජීඑන්යූ/ලිනක්ස් සහිත ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණක 180,000ක් ස්ථාපනය කළ අතර එමගන් උබුන්ටු පණ ගැන්වූ පරිගණක භාවිතයට පාසල් සිසුන් ‍යොමුකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ubuntu.com/news/macedonia-school-computers|title= Every Student in the Republic of Macedonia to Use Ubuntu-Powered Computer Workstations |publisher= Ubuntu |accessdate=2007-11-20}}&lt;/ref&gt;

උබුන්ටු වැරදි ලෙස ඇගයීමට ලක්වූ අවස්ථාද වාර්තාවේ. 2008 මුල් භාගයේදී ''[[PC World (magazine)|PC World]]'' මගින් උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් සංතුලිත ආචරණ කලමනාකරණය අ‍ඩංගු නොවන බවට චෝදනා එල්ල කරන ලදී. උබුන්ටු &quot;අද ලෝකයේ හොඳම ලිනක්ස් බෙදෘහැරීම&quot; ලෙස නම් කළද කලින් නැගූ චෝදනා වැළැක්විය නොහාකි විය.&lt;ref name=&quot;PCW Ubu V Fed&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.pcworld.com/article/146400/desktop_linux_faceoff_ubuntu_804_vs_fedora_9.html |title= Desktop Linux Face-Off: Ubuntu 8.04 vs. Fedora 9 |accessdate= 2008-08-19 |author= Robert Strohmeyer |last= Strohmeyer |first= Robert |date= 2008-06-02 |month= June |work= [[PC World (magazine)|PC World]] |publisher= [[IDG|International Data Group]]}}&lt;/ref&gt;

2009 ජනවාරි මාසයේ [[New York Times]] වාර්තා කල අන්දමට ලොවපුරා මිලියන 10කට අධික පරිශිලකයන් පිරිසක් සිට ඇත. 2009 ජූනි මස [[ZDNet]] වාර්තා කල අන්දමට ලොව පුරා මිලියන 13කට අධික සක්‍රීය උබුන්ටු පරිශිලකයන් පිරිසක් සිට ඇති අතර එම සංබ්‍යාව වැඩිවෙමින් පවතී.&lt;ref name=&quot;NYT10Jan09&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.nytimes.com/2009/01/11/business/11ubuntu.html?_r=2&amp;th&amp;emc=th |title = A Software Populist Who Doesn’t Do Windows |accessdate = 2009-02-22 |last = Vance |first = Ashlee |authorlink = |year = 2009 |month = January | work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dawson17Jun09&quot;&gt;{{cite web |url = http://education.zdnet.com/?p=2709 |title = Ubuntu a minor player? Not outside the States |accessdate = 2009-06-18 |last = Dawson |first = Christopher |authorlink = |year = 2009 |month = June}}&lt;/ref&gt;

== මේවත් බලන්න ==
{{Portal box|Free software|Linux}}
* [[ලිනක්ස් බෙදාහැරීම් ලැයිස්තුව]]
* [[List of Linux distributions#Ubuntu-based|උබුන්ටු පාදක කරගත් බෙදාහැරීම් ලැයිස්තුව]]
* [[Ubuntu Certified Professional]]
* [[උබුන්ටු අත්පොත]]

== යොමුව ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== වැඩිදුර පරිහරණයට ==
* {{Cite book
 | last = Gagne
 | first = Marcel 
 | title = Moving to Ubuntu Linux
 | url = https://archive.org/details/movingtoubuntuli0000gagn
 | year= 2006
 | isbn = 032142722X
}}
* {{Cite book
 | last = Grant
 | first= Rickford 
 | title = Ubuntu Linux for Non-Geeks
 | url = https://archive.org/details/ubuntulinuxforno0000gran
 | year= 2006
 | isbn = 1593271182
}}
* {{Cite book
 | last = Hill
 | first = Benjamin Mako 
 | coauthors = Jono Bacon, Corey Burger, Jonathan Jesse, Ivan Krstic
 | title = The Official Ubuntu Book
 | url = https://archive.org/details/officialubuntubo00benj
 | year= 2006
 | isbn = 0132435942
}}
* {{Cite book
 | last = Hudson
 | first = Andrew
 | coauthors = Paul Hudson
 | title = Ubuntu Unleashed
 | url = https://archive.org/details/ubuntuunleashed0000huds
 | year= 2006
 | isbn = 0672329093
}}
* {{Cite book
 | last = Keir
 | first = Thomas 
 | title = Beginning Ubuntu Linux: From Novice to Professional
 | year= 2006
 | isbn = 1590596277
}}
* {{Cite book
 | last = Oxer
 | first = Jonathan
 | coauthors = Kyle Rankin, Bill Childers
 | title = Ubuntu Hacks: Tips &amp; Tools for Exploring, Using, and Tuning Linux
 | url = https://archive.org/details/ubuntuhacks0000oxer_j5z1
 | year= 2006
 | isbn = 0596527209
}}
* {{Cite book
 | last = von Hagen
 | first = William 
 | title = Ubuntu Linux Bible
 | url = https://archive.org/details/ubuntulinuxbible0000vonh_f5m4
 | year= 2007
 | isbn = 0470038993
}}

== ඈඳිය ==
{{sisterlinks|Ubuntu|q=no|s=no}}
* {{official|http://www.ubuntu.com/}}
* {{dmoz|Computers/Software/Operating_Systems/Linux/Distributions/Ubuntu|Ubuntu}}
&lt;!--======================== {{No more links}} ============================
    | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia  |
    | is not a collection of links nor should it be used for advertising. |
    |                                                                     |
    |           Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED.         |
    | See [[Wikipedia:External links]] &amp; [[Wikipedia:Spam]] for details.  |
    |                                                                     |
    | If there are already plentiful links, please propose additions or   |
    | replacements on this article's discussion page, or submit your link |
    | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org)   |
    | and link back to that category using the {{dmoz}} template.         |
    ======================= {{No more links}} =============================--&gt;

{{Ubuntu}}
{{Linux distributions}}
{{Linux}}
{{Operating system}}


{{DEFAULTSORT:Ubuntu (Operating System)}}
[[ප්‍රවර්ගය:X86-64 Linux distributions]]
[[ප්‍රවර්ගය:PowerPC operating systems]]
[[ප්‍රවර්ගය:Launchpad consumers]]
[[ප්‍රවර්ගය:තොරතුරු තාක්ෂණය]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලිනක්ස්]]</text>
      <sha1>8us0bob4pgctyqiu48adpe2dzhrvx8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කොරියානු භාෂාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28788</id>
    <revision>
      <id>802894</id>
      <parentid>789504</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T22:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13696" sha1="2ilfwwt0423o3exzsx286r1x44ku6wg" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name             = කොරියානු භාෂාව
| altname          = Korean
| image            = Hangugeo-Chosonmal.svg
| imagesize        = 130px
| imagecaption     = The Korean language written in [[Hangul]]:&lt;br /&gt;South Korean: {{transl|ko|Hangugeo}} (left)&lt;br /&gt;North Korean: {{transl|ko|Chosŏnmal}} (right)
| nativename       = {{lang|ko|한국어}} (South Korea)&lt;br /&gt;{{lang|ko|조선말}} (North Korea)
| pronunciation    = {{IPA-ko|ha(ː)n.ɡu.ɡʌ}} (South Korea)&lt;br /&gt;{{IPA-ko|tso.sɔn.mal}} (North Korea)
| states           = [[Korea]]
| ethnicity        = [[Koreans]]
| speakers         = 80.4 million
| date             = 2020
| ref              = &lt;ref name=&quot;Ethnologue&quot;&gt;{{Ethnologue17|kor}}&lt;/ref&gt;
| familycolor      = Altaic
| fam1             = [[Koreanic languages|Koreanic]]
| ancestor         = [[Proto-Koreanic language|Proto-Koreanic]]
| ancestor2        = [[Old Korean]]
| ancestor3        = [[Middle Korean]]
| dialects         = [[Korean dialects]]
| sign             = 
| stand1           = [[South Korean standard language|Pyojuneo]] (South Korea)
| stand2           = [[North Korean standard language|Munhwa'ŏ]] (North Korea)
| script           = [[Hangul|Hangul / Chosŏn'gŭl]] (Korean script)&lt;br/&gt;[[Korean mixed script|Mixed script]]&lt;br/&gt;[[Romanization of Korean|Romaja]]&lt;br /&gt;[[Korean Braille]]&lt;br/&gt;&lt;br /&gt;Historically: &lt;br /&gt;[[Hanja|Hanja / Hancha]] ([[Chinese Characters]])
| nation           = {{flag|South Korea}}&lt;br /&gt;{{flag|North Korea}}&lt;br /&gt;{{flag|China}} ([[Yanbian Prefecture]] and [[Changbai County]])
| minority         = &lt;!-- Unsourced: {{flag|Russia}} ([[Primorsky Krai]]){{Citation needed|date=August 2020}} --&gt;
| agency           = {{plainlist|
*   [[National Institute of Korean Language]]&lt;br /&gt;({{lang|ko|국립국어원 / 國立國語院}})
*   The Language Research Institute, Academy of Social Science&lt;br /&gt;({{lang|ko|사회과학원 어학연구소}})
*   China Korean Language Regulatory Commission&lt;br /&gt;({{lang|ko|중국조선어규범위원회}} / {{lang|zh-Hans-CN|中国朝鲜语规范委员会}})
}}
| iso1             = ko
| iso2             = kor
| iso3             = kor
| linglist         = kor
| lingua           = 45-AAA-a
| map              = Map of Korean language.png
| mapcaption       = Countries with native Korean-speaking populations (established immigrant communities in green).
| notice           = IPA
| glotto           = kore1280
| glottorefname    = Korean
}}
{{Culture of Korea}}

'''කොරියානු''' (දකුණු කොරියානු: 한국어, හන්ගු(ක්)ගෝ; උතුරු කොරියානු: 조선말, ජෝසොන්ම්අල්) යනු මිලියන 80 ක පමණ ජනයාගේ [[මව් භාෂාව]]යි. [[කොරියානු]] භාෂා දේශීය කථිකයන්ගෙන්  වැඩි දෙනෙක් උතුරු හෝ දකුණු [[කොරියානුවන්]] ය. එය [[උතුරු කොරියාව|උතුරු කොරියාවේ]] සහ [[දකුණු කොරියාව|දකුණු කොරියාවේ]] නිල සහ ජාතික භාෂාව වේ. කොරියානු යුද්ධයත් සමග දෙරටක් බවට පත් වූ අතර දෙරට තුළ මහජනතාව විසින් භාවිතා කරන මෙම භාෂාවේ සමාජ- සංස්කෘතිකමය බලපෑම් මූලික කරගත් භාෂාමය වෙනස්කම් දැකිය හැකි වෙයි. නමුත් සමස්ථයක් වශයෙන් ගත්කල උතුරු කොරියාවත් දකුණු කොරියාවත් සමාජයක් ලෙස භාවිතාකරන මෙම කොරියානු භාෂාව වාග්විද්‍යාත්මක සමානත්වයක් පෙන්වා දෙයි. කොරියානු භාෂාව චීනයේ සමහර ප්රදේශවල, එනම් ජිලින් පළාතේ සහ යැන්බියන් ප්රාන්තයේ සහ චැං බාර් ප්රාන්තයේ පිළිගත් සුළුතර භාෂාවකි.එය රුසියානු දූපතක් වන සකාලින් සහ මධ්‍යම ආසියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල ද කතා කරනු ලැබේ.


කොරියාව කොරියානු බසින් ‘තේහන්මින්ගුක්’ යනුවෙන් හදුන්වන අතර රටේ නම කෙටිකර ‘හන්ගුක්’ යනුවෙන් ද හදුන්වනු ලැබේ. කොරියාවේ භාවිතා කරන භාෂාව ‘කොරියානු භාෂාව’ යන අර්ථය ඇති ‘හන්ගුක්ඕ’ ‘හන්ගුක්මල්’යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ. ඕ - මල් යනු පද ‘භාෂාව’ යන අර්ථය ගෙන දෙයි. කොරියානු භාෂාවේ අක්ෂර මාලාව ‘හන්ගල්’ අක්ෂර මාලාවයි. මෙහි අක්ෂර (ස්වර හා ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර ඇතුලත්ව) 40 ක් ඇත. 


===ස්වරාක්ෂර===
*1 - ආ, 1 - යා
*2 - ඔ, 2 - යො 
*3 - ඕ, 3 - යෝ
*4 - උ, 4 - යු 
*5 - _අ avishka

*6 - ඉ      

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Monophthongs
|{{IPA|/i/}} {{lang|ko|ㅣ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/e/}} {{lang|ko|ㅔ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ɛ/}} {{lang|ko|ㅐ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/a/}} {{lang|ko|ㅏ}}{{ref|ㅏ|*}}, &amp;nbsp;{{IPA|/o/}} {{lang|ko|ㅗ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/u/}} {{lang|ko|ㅜ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ə/}} {{lang|ko|ㅓ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ɯ/}} {{lang|ko|ㅡ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ø/}} {{lang|ko|ㅚ}}
|-
!Vowels preceded by intermediaries,&lt;br /&gt;or Diphthongs
|{{IPA|/je/}} {{lang|ko|ㅖ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/jɛ/}} {{lang|ko|ㅒ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ja/}} {{lang|ko|ㅑ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/wi/}} {{lang|ko|ㅟ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/we/}} {{lang|ko|ㅞ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/wɛ/}} {{lang|ko|ㅙ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/wa/}} {{lang|ko|ㅘ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ɰi/}} {{lang|ko|ㅢ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/jo/}} {{lang|ko|ㅛ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/ju/}} {{lang|ko|ㅠ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/jə/}} {{lang|ko|ㅕ}}, &amp;nbsp;{{IPA|/wə/}} {{lang|ko|ㅝ}}
|}
{{note|ㅏ|*}} ㅏ is closer to a [[near-open central vowel]] ({{IPA|[ɐ]}}), though {{angle bracket|a}} is still used for tradition.

===ව්‍යංජනාක්ෂර===
[[Image:Korean consonants.svg|thumb|right|කොරියානු ව්‍යංජනාක්ෂර]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; |
![[Bilabial consonant|ද්වි-ඕෂ්ඨජ]]
![[Alveolar consonant|මුර්ධජ]]
![[Postalveolar consonant|Post-&lt;br&gt;alveolar]]
![[Velar consonant|දිව මුල උපදින]]
![[Glottal consonant|කන්ටජ]]
|-
! colspan=2|[[නාසික්‍ය]]
| {{lang|ko|[[wikt:ㅁ|ㅁ]]}} {{IPA|/m/}} ම්
| {{lang|ko|[[wikt:ㄴ|ㄴ]]}} {{IPA|/n/}} න්
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅇ|ㅇ]]}} {{IPA|/ŋ/}}&lt;ref&gt;සංකේතයක් අගදී පමණි&lt;/ref&gt;
|
|-
! rowspan=3|[[Plosive consonant|ඕෂ්ඨජාක්ෂර]] &lt;br&gt; සහ&lt;br&gt;[[affricate consonant|Affricate]]
!&lt;small&gt;plain&lt;/small&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㅂ|ㅂ]]}} {{IPA|/p/ or /b/}} ප් හෝ බ්
| {{lang|ko|[[wikt:ㄷ|ㄷ]]}} {{IPA|/t/ or /d/}} ට් හෝ ඩ් 
| {{lang|ko|[[wikt:ㅈ|ㅈ]]}} {{IPA|/t͡ɕ/}} ජ් සහ ච් අතරමැද ශබ්දය  
| {{lang|ko|[[wikt:ㄱ|ㄱ]]}} {{IPA|/k/ or /g/}} ක් හෝ ග් 
|
|-
! &lt;small&gt;[[tenseness#Tenseness in consonants|tense]]&lt;/small&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㅃ|ㅃ]]}} {{IPA|/p͈/}} 
| {{lang|ko|[[wikt:ㄸ|ㄸ]]}} {{IPA|/t͈/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅉ|ㅉ]]}} {{IPA|/t͡ɕ͈/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㄲ|ㄲ]]}} {{IPA|/k͈/}} 
|
|-
! &lt;small&gt;මහා ප්‍රාණ&lt;/small&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㅍ|ㅍ]]}} {{IPA|/pʰ/}} 
| {{lang|ko|[[wikt:ㅌ|ㅌ]]}} {{IPA|/tʰ/}}
| {{lang|ko|[[wikt:ㅊ|ㅊ]]}} {{IPA|/t͡ɕʰ/}} ච් 
| {{lang|ko|[[wikt:ㅋ|ㅋ]]}} {{IPA|/kʰ/}}
|
|-
! rowspan=2|[[Fricative consonant|ඌශ්මාක්ශර]]
! &lt;small&gt;plain&lt;/small&gt;
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅅ|ㅅ]]}} {{IPA|/sʰ/}} ස් හෝ ශ් 
|
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅎ|ㅎ]]}} {{IPA|/h/}}
|-
! &lt;small&gt;tense&lt;/small&gt;
|
| {{lang|ko|[[wikt:ㅆ|ㅆ]]}} {{IPA|/s͈/}}
|
|
|
|-
! colspan=2|[[Liquid consonant|සෞම්‍ය අක්ෂර]]
| {{IPA|/w/}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| {{lang|ko|[[wikt:ㄹ|ㄹ]]}} {{IPA|/l/}} ල් හෝ ර් 
| {{IPA|/j/}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
|
|
|}

==ලිවීමේ ක්‍රමවේදය==  
{{Sidebar
|name = Korean writing
|width = auto
|topimage = [[File:Hunminjeongeumhaerye (cropped).jpg|130px]]
|title = [[Korean language#Writing system|Korean writing systems]]
|headingstyle = font-size:110%; padding-top:0.3em; padding-bottom:0.3em; border-top:1px solid #aaa;
|contentclass = plainlist

|heading1 = [[Hangul]]

|heading2 = [[Hanja]]
|content2 =
* [[Hyangchal]]
* [[Gugyeol]]
* [[Idu script|Idu]]

|heading3 = [[Korean mixed script|Mixed script]]

|heading4 = [[Korean Braille|Braille]]

|heading5 = [[Romanization of Korean|Transcription]]
|content5 =
* [[McCune–Reischauer]]
* [[Revised Romanization of Korean|Revised Romanization (South)]]
* [[Chosŏn Sahoe Kwahagwŏn|Sahoe Kwahagwŏn (North)]]
* [[Kontsevich system|Kontsevich]] (Cyrillic)

|heading6 = [[Romanization of Korean|Transliteration]]
|content6 =
* [[Yale romanization of Korean|Yale (scholar)]]
* [[Revised Romanization of Hangeul|RR (South)]]
* [[ISO/TR 11941]]
* [[SKATS]] (coding)

|below = {{{below|}}}
}}
[[Category:Korean writing system&lt;noinclude&gt;|τ&lt;/noinclude&gt;]]
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Writing system templates|{{PAGENAME}}]]
[[Category:Korea templates|Writing]]
&lt;/noinclude&gt;


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Consonants'''
|-
! [[Hangeul 한글]]
| ㅂ
| ㄷ
| ㅈ
| ㄱ
| ㅃ
| ㄸ
| ㅉ
| ㄲ
| ㅍ
| ㅌ
| ㅊ
| ㅋ
| ㅅ
| ㅎ
| ㅆ
| ㅁ
| ㄴ
| ㅇ
| ㄹ
|-
! [[Revised Romanization of Korean|RR]]
| ''b''
| ''d''
| ''j''
| ''g''
| ''pp''
| ''tt''
| ''jj''
| ''kk''
| ''p''
| ''t''
| ''ch''
| ''k''
| ''s''
| ''h''
| ''ss''
| ''m''
| ''n''
| ''ng''
| ''r'', ''l''
|-
! [[International Phonetic Alphabet|IPA]]
| {{IPA|p}}
| {{IPA|t}}
| {{IPA|t͡ɕ}}
| {{IPA|k}}
| {{IPA|p͈}}
| {{IPA|t͈}}
| {{IPA|t͡ɕ͈}}
| {{IPA|k͈}}
| {{IPA|pʰ}}
| {{IPA|tʰ}}
| {{IPA|t͡ɕʰ}}
| {{IPA|kʰ}}
| {{IPA|s}}
| {{IPA|h}}
| {{IPA|s͈}}
| {{IPA|m}}
| {{IPA|n}}
| {{IPA|ŋ}}
| {{IPA|ɾ}}, {{IPA|l}}
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Vowels'''
|-
! [[Hangeul 한글]]
| ㅣ
| ㅔ
| ㅚ
| ㅐ
| ㅏ
| ㅗ
| ㅜ
| ㅓ
| ㅡ
| ㅢ
| ㅖ
| ㅒ
| ㅑ
| ㅛ
| ㅠ
| ㅕ
| ㅟ
| ㅞ
| ㅙ
| ㅘ
| ㅝ
|-
! [[Revised Romanization of Korean|RR]]
| ''i''
| ''e''
| ''oe''
| ''ae''
| ''a''
| ''o''
| ''u''
| ''eo''
| ''eu''
| ''ui''
| ''ye''
| ''yae''
| ''ya''
| ''yo''
| ''yu''
| ''yeo''
| ''wi''
| ''we''
| ''wae''
| ''wa''
| ''wo''
|-
! [[International Phonetic Alphabet|IPA]]
| {{IPA|i}}
| {{IPA|e}}
| {{IPA|ø}}
| {{IPA|ɛ}}
| {{IPA|a}}
| {{IPA|o}}
| {{IPA|u}}
| {{IPA|ʌ}}
| {{IPA|ɯ}}
| {{IPA|ɰi}}
| {{IPA|je}}
| {{IPA|jɛ}}
| {{IPA|ja}}
| {{IPA|jo}}
| {{IPA|ju}}
| {{IPA|jʌ}}
| {{IPA|ɥi}}
| {{IPA|we}}
| {{IPA|wɛ}}
| {{IPA|wa}}
| {{IPA|wʌ}}
|}

නවීන කොරියන් භාෂාව වචන අතර හිස්තැන් සහිතව ලියනු ලබයි. එය ජපන් හෝ චීන බසෙහි දක්නට නොලැබෙන සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි. කොරියානු විරාම ලක්ෂණ, බටහිර විරාම ලක්ෂණ වලට අනුරුප වේ. සාම්ප්‍රධායිකව කොරියන් බස සිරස් පේළි ලෙස ලියනු ලැබුවද වර්තනාමනයේදී හරස් පේළි ලෙස, වමේ සිට දකුණට, ඉහල සිට පහලට ලියනු ලබයි.     

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

==භාහිර සබැඳි==
{{InterWiki|code=ko}}
{{sisterlinks|d=Q9176|display=Korean|voy=Korean phrasebook|wikt=Category:Korean language|b=Korean|v=Korean|s=no|m=no|mw=no|species=no|c=Category:Korean language|n=no|q=Korean language}}
* [http://www.wright-house.com/korean/korean-linguistics-origins.html Linguistic and Philosophical Origins of the Korean Alphabet (Hangul)]
* [https://web.archive.org/web/20040814002259/http://korean.sogang.ac.kr/ Sogang University free online Korean language and culture course]
* [http://www.easy-korean.com/ Beginner's guide to Korean for English speakers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330224954/http://www.easy-korean.com/ |date=2019-03-30 }}
* [https://www.livelingua.com/fsi-korean-course.php U.S. Foreign Service Institute Korean basic course]
* [http://www.asianreadings.com/introduction asianreadings.com], Korean readings with hover prompts
* [http://www.muturzikin.com/cartesasie/16.htm Linguistic map of Korea]
* [http://dongsa.net/ dongsa.net], Korean verb conjugation tool
* [https://web.archive.org/web/20180809000215/http://www.hanja.me/ Hanja Explorer], a tool to visualize and study Korean vocabulary
* {{Curlie|Science/Social_Sciences/Linguistics/Languages/Natural/Korean}}

{{Korean language}}
{{Koreanic languages}}
{{Portal bar|Language}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:කොරියානු භාෂාව]]</text>
      <sha1>2ilfwwt0423o3exzsx286r1x44ku6wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අයිෆෝන් (ප්‍රථම)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29443</id>
    <revision>
      <id>802888</id>
      <parentid>800070</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T19:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28585" sha1="gi8rl36ct3qyc6gwbkn0m5r4fwvc61k" xml:space="preserve">{{Infobox iPhone
| name = අයිෆෝන්
| logo = [[ගොනුව:IPhonelogo.svg]]
| image = Original iPhone docked.jpg
| imagesize = 250
| caption = Apple අයිෆෝන්
| developer = [[Apple Inc.]]
| manufacturer = [[Foxconn]] ([[Original equipment manufacturer|OEM]])
| type = [[Touchscreen mobile device|Slate]] [[smartphone]]
| releasedate = {{Start date|2007|06|29}}
| price = &lt;!--[[WP:NOPRICES]]--&gt;
| unitssold = 6.1 million 
| media =
| os = [[iOS (Apple)|iOS]] [[iOS version history#3.1.3|3.1.3]] (build 7E18)&lt;br /&gt;Released {{release date|2010|02|02}} OS no longer supported by Apple; third party operating systems available
| input = [[Multi-touch]] [[touchscreen]] display &lt;br /&gt; 3-axis [[accelerometer]] &lt;br /&gt; [[Proximity sensor]] &lt;br /&gt; [[Photodetector|Ambient light sensor]] &lt;br /&gt; [[Microphone]] &lt;br /&gt; [[iPhone#Audio and output|Headset controls]]
| camera = 2.0 [[megapixel|MP]] with [[geotagging]]
| power = Built-in rechargeable [[lithium-ion polymer battery|li-ion battery]] 3.7 [[Volt|V]] 1400 [[Ampere-hour|mAh]]
| cpu = [[Samsung]] [[32-bit]] [[Reduced instruction set computer|RISC]] [[ARM architecture|ARM]] 1176JZ(F)-S v1.0 620 [[Hertz|MHz]]&lt;br /&gt;[[Underclocking|Underclocked]] to 412 MHz
| graphics = [[PowerVR]] [[PowerVR#MBX|MBX]] Lite 3D [[Graphics processing unit|GPU]]
| storage = 4 [[gigabyte|GB]], 8 GB or 16 GB [[flash memory]]
| memory = 128 [[megabyte|MB]] [[eDRAM]]
| display = 3.5-inch screen (diagonally) &lt;br /&gt; 320-by-480-[[pixel]] [[Image resolution|resolution]] at 163 [[Pixel density|ppi]] &lt;br /&gt; 2:3 [[aspect ratio]] &lt;br /&gt; 18-bit (262,144-color) [[liquid crystal display|LCD]]
| audio = Two [[loudspeaker|speakers]] &lt;br /&gt; [[TRS connector#Aircraft headsets|TRRS headphone jack]], 20 Hz to 20 kHz [[frequency response]] (internal, headset) &lt;br /&gt; [[Microphone]]
| connectivity = [[Quad-band]] [[GSM]]/[[General Packet Radio Service|GPRS]]/[[Enhanced Data Rates for GSM Evolution|EDGE]] &lt;br /&gt; ([[GSM frequency bands|850 900 1800 1900]] [[Hertz|MHz]]) &lt;br /&gt; [[Wi-Fi]] ([[IEEE 802.11|802.11]] [[IEEE 802.11b-1999|b]]/[[IEEE 802.11g-2003|g]]) &lt;br /&gt; [[Bluetooth|Bluetooth 2.0]] &lt;br /&gt; [[Universal Serial Bus|USB 2.0]]/[[Dock connector]]
| service = [[App Store (iOS)|App Store]], [[iTunes Store]], [[MobileMe]], [[Safari (web browser)|Safari (Web Browser)]]
| dimensions = {{convert|115|mm|in|abbr=on}}&amp;nbsp;''(h)''&lt;br /&gt;{{convert|61|mm|in|abbr=on}}&amp;nbsp;''(w)''&lt;br /&gt;{{convert|11.6|mm|in|abbr=on}}&amp;nbsp;''(d)''
| weight = {{convert|135|g|oz|abbr=on}}
| predecessor =
| successor = [[iPhone 3G]]
| related = [[iPad]], [[iPod Touch]] ([[List of iOS devices|Comparison]])
| website = [http://www.apple.com/iphone/ Apple&amp;nbsp;– iPhone]
}}

'''iPhone''' ({{pron-en|ˈaɪfoʊn}}, {{respell|EYE|fohn}}) යනු '''Original iPhone''','''අයිෆෝන් 2ජී''' හෝ '''අයිෆෝන් EDGE''' ලෙස හැඳින්වෙන්නේ [[ඇපල් සමාගම]] මගින් නිර්මාණය කර බෙදාහරින [[List of iOS devices#iPhone|ප්‍රථම]] පරම්පරාවේ [[අයිෆෝනය|අයිෆෝන]] යයි.[[අයිෆෝන් 3ජී]]වෙළඳපොලට පැමිණියේ ඉන්පසුවයි. එය 2007 ජනවාරි 9 වන දින එළිදක්වන ලදී .එය යුරෝපියානු වෙළෙඳපොලේ එළිදැක්වීමට පෙර [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේදී]] 2007 ජුනි 29 වන දින නිකුත්කරන ලදී.එය [[සිවු-කලාප(quad-band)]] [[ජංගම සන්නිවේදනය සඳහා වන ලෝකව්‍යාප්ත පද්ධතිය(GSM)|ජී.එස්.එම්(GSM)]] ,[[General Packet Radio සේවාව(GPRS)|ජී.පී.ආර්.එස්(GPRS)]] සහ [[Enhanced Data Rates for GSM Evolution|එජ්(EDGE)]] තාක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විතය.

මෙම අයිෆෝනය සඳහා තවදුරටත් ඇපල් හි මෘදුකාංග යාවත්කාලීනයන් ලබාදෙනු නොලැබේ

== ඉතිහාසය ==
=== ප්‍රවර්ධනය ===
iPhoneහි ප්‍රවර්ධනය ආරම්භ වන්නේ [[ඇපල් සමාගම|ඇපල් සමාගමේ]], [[ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී]] [[ස්ටීව් ජොබ්ස්‍‍‍]] ගෙනි.ඔහු විසින් තිරයමත යතුරුලියනය කලහැකි [[බහු-ස්පර්ශ]] [[ස්පර්ශතිරය‍‍]]ක අදහස ඉදිරිපත් කරන ලදී.
මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන්ම ටැබ්ලට් පරිගණකයකට සමාන වන පරිදි [[පරිගණක යතුරුපුවරුව|යතුරුපුවරුව]] සහ [[පරිගණක මවුසය|මවුසය]] ඉවත් කරනු ලැබේ.

ජොබ්ස් විසින් මෙම අදහස පිලිබඳව පර්යේෂණය කිරීමේ උප ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඇපල්හි නවක ඉංජිනේරුවන්ගේ සහය ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news
 | last = Cohen
 | first = Peter
 | url = http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php
 | title = Macworld Expo Keynote Live Update
 | publisher = [[Macworld]]
 | date = 2007-01-09
 | accessdate = 2007-02-01
 | archive-date = 2007-01-27
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070127110536/http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; ජොබ්ස් විසින් මූලාකෘතිය සහ එහි[[පරිශීලක අතුරුමුහුණත]] පිළිබඳ විචාරනය කළවිට,ජංගම දුරකතන තුල මෙම තාක්ෂණ ක්‍රියාවට නැංවීමේ අදහස පහල විය.&lt;ref&gt;{{cite video
 | people = [[Walter Mossberg]]; [[Kara Swisher]]
 | date = 2010-06-02
 | title = D8: Steve Jobs on the iPhone's Origin
 | url = http://en.wikipedia.org/wiki/Template%3ACite_media
 | publisher = All Things Digital
 | accessdate = 2010-06-20
 | time = 0:20}}&lt;/ref&gt;

ඇපල් විසින් පෙරාතුව [[Cingular Wireless]] ලෙස හැඳින්වූ [[AT&amp;T Mobility|AT&amp;T]] සමග අයිෆෝනය පිළිබඳව රහස් සහයෝගිතාවයක් ඇතිකරගන්නා ලදී.මෙම සහයෝගිත්වය සඳහා වන ප්‍රවර්ධනය පිරිවැය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 150 ලෙස ඇස්තමේන්තු කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone
 | title = The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry
 | first = Fred
 | last = Vogelstein
 | date = 2008-01-09
 | work = [[Wired News]]
 | publisher = [[Condé Nast Publications]]
 | page = 3
 | page = 4
 | accessdate = 2008-01-10}}&lt;/ref&gt; 

over a thirty-month period. ඇපල් rejected the &quot;design by committee&quot; approach that had yielded the [[Motorola ROKR E1]], ‍a largely unsuccessful collaboration with [[Motorola]]. ඒවෙනුවෙන්, Cingular Wireless විසින් අයිෆෝනයේ දෘඩාංග සහ මෘදුකාංග වැඩි දියුණු කිරීමට අවසරය ඇපල් සමාගමටලබාදෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;CNN secrets&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://money.cnn.com/2007/01/10/commentary/lewis_fortune_iphone.fortune/index.htm
 | title = How Apple kept its iPhone secrets
 | last = Lewis
 | first = Peter
 | date = 2007-01-12
 | publisher = [[CNN|CNN Money]]
 | accessdate = 2009-01-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.wired.com/gadgets/wireless/magazine/16-02/ff_iphone
 | title = The Untold Story: How the iPhone Blew Up the Wireless Industry
 | first = Fred
 | last = Vogelstein
 | date = 2008-01-09
 | work = [[Wired News]]
 | publisher = [[Condé Nast Publications]]
 | page = 1
 | page = 4
 | accessdate = 2008-01-10}}&lt;/ref&gt;

2007 ජනවාරි 9 වන දින [[කැලිෆෝනියාව|කැලිෆෝනියාවේ]] [[සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ]] හි [[Moscone Center|Moscone West]] හි පැවති [[Macworld Conference &amp; Expo#2007|Macworld Conference &amp; Expo]] හිදී ස්ටීව් ජොබ්ස් විසින් ප්‍රථම අයිෆෝනය හඳුන්වාදෙන ලදී.
&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.macworld.com/article/54764/2007/01/liveupdate.html
 | title = Macworld Expo Keynote Live Update
 | first = Peter
 | last = Cohen
 | date = 2007-03-13
 | work = [[Macworld]]
 | accessdate = 2010-07-21}}&lt;/ref&gt; 

ජොබ්ස් විසින් ඔහුගේ කථාවේදී, &quot;මම මෙ අදහස පිළිබඳව වසර දෙකහමාරකට ආසන්න කාලයක් තිස්සේ ඇඟිලිගනිමින් සිටියෙමි &quot;, &quot;අද, ඇපල් විසින් දුරකතනය නැවත වරක් නිපදවීමට සූදානම්.&quot; ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.zdnet.com/blog/btl/jobs-today-apple-is-going-to-reinvent-the-phone/4249
 | title = Jobs: Today Apple is going to reinvent the phone
 | first = Dan
 | last = Farber
 | date = 2007-01-09
 | work = [[ZDNet]] &quot;Between the Lines&quot; blog
 | accessdate = 2010-06-20}}&lt;/ref&gt; 

ජොබ්ස් විසින් අයිෆෝනය &quot;ස්පර්ශ පාලක සහිත පුළුල්තිර අයිපොඩයක් &quot;; &quot;පෙරළිකාර ජංගම දුරකථනයක් &quot;; සහ &quot;වේගවත් අන්තර්ජාල සන්නිවේදකයක්&quot; යන උපාංග තුනෙහි එකතුවක් ලෙස හඳුන්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite video
 | people = Jobs, Steve
 | date = 2007-01-19
 | url = http://www.apple.com/quicktime/qtv/mwsf07/
 | title = Macworld San Francisco 2007 Keynote Address
 | location = San Francisco
 | publisher = Apple, Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== නිකුත් කිරීම ===
2007 ජුනි මස 29 වන දින අයිෆෝනය නිකුත් කිරීමට පෙරදින සිට සියගණනක් දෙනා [[Apple Store|ඇපල්]] සහ [[AT&amp;T]] හි වෙළඳසැල් ඉදිරියේ පෙළගැසී සිටින ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://images.apple.com/pr/pdf/q307data_sum.pdf
 | title = Apple Inc. Q3 2007 Unaudited Summary Data
 | accessdate = 2008-06-06
 | date = July 25, 2007
 | format = PDF
 | publisher = [[Apple Inc.]]}}&lt;/ref&gt; පැයක් ඇතුලතදී බොහෝ ස්ථාන වල තොග සියල්ල විකිණී අවසන් විය.[[ප්ලේස්ටේෂන් 3 නිකුත් කිරීම|ප්ලේස්ටේෂන් 3 නිකුත් කිරීමේදී]] සිදුවූ ආකාරයේ සොරකම් සහ වෙඩිතැබීම් වැලැක්වීම සඳහා වෙළඳසල් අසල රාත්‍රීකාලයේ සිටම පොලිස් රැකවල් යොදා තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite news
 | url = http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php
 | title = Macworld Expo Keynote Live Update
 | author = Hart, Kim; Valle Sabrina
 | date = 2007-06-30
 | publisher = The Washington Post
 | accessdate = 2007-02-01
 | archive-date = 2007-01-27
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070127110536/http://www.macworld.com/news/2007/01/09/liveupdate/index.php
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;[[එක්සත් රාජධානිය]], [[ප්‍රංශය]], [[කැනඩාව]] සහ [[ජර්මනිය]] යන රටවල්වල අයිෆෝනය එළිදක්වන ලද්දේ 2007 නොවැම්බර් මස වන අතර , [[අයර්ලන්තය]] සහ [[ඔස්ට්‍රියාව]] යන රටවල 2008 වසන්තය සෘතුවේදී එළිදක්වන ලදී .

=== පසුකාලීන නිකුත් කිරීම් ===
සන්නිවේදන,අන්තර්ජාල පහසුකම සහ අයිෆෝනයෙහි අතුරු මුහුණත සහිත, එහෙත් දුරකතනයක් නොවන ඇපල්හි [[අයිපොඩ් ටච්]] ස්පර්ශ තිර උපකරණය 2007 සැප්තැම්බර් 5 නිකුත් කරන ලදී.ඒ සමගම ,ඇපල් විසින් ගි.බ.8 මාදිළියේ මිල අඩුකර ගි.බ.4 මාදිළිය නිකුත්කිරීම නවතන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple Sets iPhone Price at $399 for this Holiday Season|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/09/05iphone.html|publisher=Apple|accessdate=21 June 2010}}&lt;/ref&gt; 
ඇපල් විසින් ඊට දින 5කට පසු,එනම් ප්‍රථම නිකුතුවෙන් දින 74කට පසු අයිෆෝන මිලියනයක් විකුණන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple Sells One Millionth iPhone|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/09/10iphone.html|publisher=Apple|accessdate=21 June 2010}}&lt;/ref&gt;

ගි.බ.16 මාදිළිය 2008 පෙබරවාරි මාසය 5 නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple Adds New iPhone &amp; iPod touch Models|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/02/05iphoneipodtouch.html|publisher=Apple|accessdate=21 June 2010}}&lt;/ref&gt; ඇපල් විසින් අයිෆෝනයෙහි [[අයිෆෝන් මෘදුකාංග ප්‍රවර්ධන කට්ටලය|මෘදුකාංග ප්‍රවර්ධන කට්ටලය(SDK)]] 2008 මාර්තු 6 නිකුත්කරන ලදී.එමගින් මෘදුකාංග ප්‍රවර්ධකයින්ට අයිෆෝනය සඳහා මෘදුකාංග තැනීමට අවස්ථාව ලබා දෙන ලදී. [[අයිෆෝන් 3ජී]] හි බෙදාහැරීම ජුලි 11 සිට අරඹන බව,ජුනි 9 දින ඇපල් විසින් නිවේදනය කරනලදී. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple Introduces the New iPhone 3G|url=http://www.apple.com/pr/library/2008/06/09iphone.html|publisher=Apple|accessdate=21 June 2010}}&lt;/ref&gt;ඒ වන විට ප්‍රථම අයිෆෝනය වෙළඳපොළට නිකුත් කිරීම නවතා තිබුණු අතර එතෙක් නිකුත්කල ඒකක සංඛ්‍යාව 6,124,000ක් විය.&lt;ref name=sales_data /&gt;

== නිර්මාණය ==
[[ගොනුව:Original iPhone rear.jpg|thumb|left|150px|මිශ්‍ර ලෝහ සහ ප්ලාස්ටික් පසුපස ප්‍රථම නිකුතුවේ අයිෆෝනයටම ආවේණිකය.]]
ප්‍රථම නිකුතුවේ අයිෆෝනයේ සැලැසුම {{convert|3.5|in|mm}} [[වීදුරු]] [[බහු-ස්පර්ශ]] [[ස්පර්ශතිරය]] කේන්ද්‍රීයව නිර්මාණය කරන ලදී.

ප්‍රථම අයිෆෝනය [[අයිෆෝනය#තිරය සහ ආදාන|බොත්තම්]] 5කින් සමන්විත වූ අතර එය නව මාදිළි වලද නොවෙනස්ව පවතී. (iPhone X - 2017 වලින් පසු Home බොත්තම ඉවත් විය. )  
එලෙසම මෙය ක්‍රෝමියම් ආලේපිත ලෝහ රාමුවකින් සමන්විතය.පසුපස කොටස කළු ප්ලාස්ටික් මූලික කරගත් [[ඔපදමන ලද ලෝහ|ඔපදමන ලද]] [[ඇලුමිනියම්]] වලින් නිමවා ඇත.මෙයට හේතුව වන්නේ ලෝහ මගින් දුරකතන සහ Wi-Fi සංඥා වලට [[විද්‍යුත්චුම්බක නිවාරණය|බාධා]] කරන බැවිනි.

අයිෆෝනයේ පසුපස, වම්පස උඩ කෙලවරේ කැමරාව පිහිටා ඇත.මෙහි ඉස් බණු (headphone) socket ආවරණය තුලට ගිල්ලවා ඇති බැවින් , අනුවර්තකයක්(adapter) නොමැති බොහෝ (headsets) සඳහා නොගැළපේ.අනිකුත් මාදිළි වල මෙම ගැටළුව නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.zdnet.com/Apple/?p=828|title=That damned recessed iPhone headphone jack|publisher=[[ZDNet]]|accessdate=2008-06-06}}&lt;/ref&gt;

විවිධ වර්ණ වලින් ලබාගත නොහැකි එකම අයිෆෝනය වන්නේද මෙම &quot;ඔරිජිනල් අයිෆෝනය&quot;යි.[[අයිෆෝන් 4]] හැරුණුකොට අන් සියලුම අයිෆෝන කළු සහ සුදු යනන වර්ණයන්ගෙන් ලබාගත හැකිය.

== මෘදුකාංග ==
නිකුත්කිරීම් අතරතුර,අයිෆෝනයෙහි&quot;OS X&quot; මෙභෙයුම් පද්ධතිය ධාවනය වන බව පවසන ලදී.නමුත් මෙභෙයුම් පද්ධතියේ නම iPhone 2.0 SDK බව පසුව තහවුරු කරන ලදී.ඇපල් විසින් ප්‍රථම අයිෆෝන ඒකක සමඟ ලබා දෙන නිකුතුවද ඇතුලුව අයිෆෝන් හි ප්‍රධාන මෘදුකාංග අනුවාද 4ක් නිකුත් කර තිබේ.

දැනට මෙම අයිෆෝනය සඳහා මෘදදුකාංග යාවත්‍කාලීන කිරීම් සිදුනොකෙරේ. 
කෙසේවෙතත් , බලපත්‍ර රහිත තෙවන පාර්ශව විසින් අයිෆෝනය සඳහා වෙනස්කරන ලද ස්ථීරාංග(custom firmwares) නිකුත්කරනු ලැබේ.උදාහරණයක් ලෙස අයිෆෝනය [[ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් මෙභෙයුම් පද්ධතිය‍]] මගින් ක්‍රියාකලහැකි ලෙස සැකසීම දැක්විය හැක.

=== මෘදුකාංග වල ඉතිහාසය ===
මූලික මෙභෙයුම් පද්ධති නිකුතුවේදෘශ්‍ය වොයිස්මේල්(Visual voicemail), බහු-ස්පර්ශ අභිනයන්(multi-touch gestures), HTML විද්‍යුත් තැපෑල, සෆාරි web browser,threaded කෙටි පණිවිඩ (threaded text messaging), and යූ ටියුබ් යන අංග ඇතුලත්වේ.කෙසේ වෙතත් එම්.එම්.එස්(MMS), තෙවන පාර්ශව යෙදුම් , පිටපත් කිරීම හා ඇලවීම යන බොහෝ අංග සඳහා මෙම නිකුතුව සහය නොදක්වන ලදී.මෙවැනි අංග අඩංගු නොවී තිබීම හැක් කරන්නන් අයිෆෝනය &quot;ජේල්බ්‍රේක් &quot; කිරීම සඳහා පොළඹවන ලදී.ඇපල් සමාගම සෙමින් මෙම අංග මෘදුකාංග යාවත්කාලීනයන්ට ඇතුලත් කරන ලදී.

'''අයිෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය 2.0''' (2008 ජුලි 11 නිකුතුව) තෙවන පාර්ශව යෙදුම් ,හුවමාරු සහය, විද්‍යුත් තැපැල් push සහ තවත් නව උපාංග හඳුන්වාදෙන ලදී.

'''අයිෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය 3.0''' (2009 ජුනි 17 නිකුතුව) පිටපත් කිරීම ,ඇලවීම සහ යූ ටියුබ් උපාංගය හඳුන්වාදෙන ලදී. අයිෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය 3.0 හි සියලුම උපාංග සඳහා ප්‍රථම නිකුතුවේ අයිෆෝන සහය දක්වන්නේ නැත. 

ප්‍රථම නිකුතුවේ අයිෆෝන සඳහා '''අයිෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය 3.0''' දෘඩාංගවල නොගැලපීම හේතුවෙන් [[අයිෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය (ඇපල්)|අයිෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ]] 4 මෘදුකාංග යාවත්කාලීනය ලබා නොදෙන ලදී.

=== බලපත්‍ර රහිත තෙවන පාර්ශව මෘදුකාංග සහ ජේල් බ්‍රේක් කිරීම ===
{{See also|Jailbreaking for iOS|iPhone Dev Team}}

අයිෆෝනයේ මෙභෙයුම් පද්ධතියේ ධාවනය කළ හැක්කේ ඇපල් සමාගම විසින් අනුමත කරන ලද [[කේත අත්සන් කිරීම|cryptographic මුද්‍රාව]] සහිත මෘදුකාංග පමණි. 
දුරකතනය &quot;ජේල්බ්‍රේක්&quot; කිරීම මගින් මෙම තහනම ඉවත්කලහැක.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-9806428-37.htm|title=iPhone jailbreak for the masses released|last=Krazit|first=Tom|date=October 19, 2007|publisher=CNET news|accessdate=May 14, 2009}}&lt;/ref&gt; මෙමගින් අයිෆෝනය [[ස්ථිරාංග (Firm Ware)|ස්ථීරාංග]] මුද්‍රා පරීක්ෂාව සිදුනොකරන පරිදි සුලු ලෙස විකෘති කරනලද අනුවාදයකට ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි.මෙය ඇපල්හි [[තාක්ෂණික ආරක්ෂණ ක්‍රියාමාර්ගය]] මඟ හැරීමට හේතුවක් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/politics/onlinerights/commentary/circuitcourt/2007/08/circuitcourt_0829|title=Legal or Not, IPhone Hacks Might Spur Revolution|last=Granick|first=Jennifer|date=August 28, 2007|work=Wired|accessdate=May 14, 2009|archiveurl=https://archive.is/beWq|archivedate=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; 

අයිෆෝන් ජේල්බ්‍රේක් කිරීම පද්ධ්ති මෘදුකාංග වල වෙනස්කිරීමක් බැවින් එය ප්‍රකාශන හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස ඇපල් සමාගම විසින් තම අයිතිවාසිකම් ඉදිරිපත් කරන බව [[ඇමෙරිකානු ප්‍රකාශන හිමිකම් කාර්‍යාලය]] වෙත නිවේදනය කරන ලදී.

&lt;ref name=&quot;iphone-dmca&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-10163675-37.html|title=Apple: iPhone jailbreaking violates our copyright|last=Krazit|first=Tom|date=February 23, 2009|publisher=News.com|accessdate=February 14, 2009}}&lt;/ref&gt; ජේල්බ්‍රේක් කරන ලද අයිෆෝන පරිගණක වෛරස වලට හසුවීමට ඉඩ තිබේ,එහෙත් වාර්තාවී තිබෙන්නේ එවැනි සිද්ධි කිහිපයක් පමණි.&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/news/stories/2009/11/09/2737673.htm Australian admits creating first iPhone virus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629160441/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/11/09/2737673.htm |date=2011-06-29 }}, Brigid Andersen, [[ABC Online]], November 9, 2009. Retrieved November 10, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.computerworld.com/s/article/9140560/Jailbreaking_puts_iPhone_owners_at_risk_says_researcher?taxonomyId=15 | title=Jailbreaking puts iPhone owners at risk, says researcher}}&lt;/ref&gt;කෙසේ වෙතත් ජේල්බ්‍රේක් කරන්නන්ට චෝදනා එල්ල නොකරන බවට ඇමෙරිකානු ප්‍රකාශන හිමිකම් කාර්‍යාලය විසින් ප්‍රකාශ කර තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.copyright.gov/1201/ |title=U.S. Copyright Office – Anticircumvention Rulemaking |publisher=Copyright.gov |date= |accessdate=2010-11-11}}&lt;/ref&gt;

== සම්මාන ==
''[[ද නිව්යෝක් ටයිම්ස්]]'' සහ ''[[ද වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල්]]'' විසින් අයිෆෝනය පිලිබඳ ධනාත්මක එහෙත් අවවාදාත්මක සමාලෝචනයක් පළ කරන ලදී.ඔවුන්ගේ ප්‍රධානතම විවේචනය වූයේ [[AT&amp;T]] ජාලයේ මන්දගාමී වේගය සහ [[3ජී]] සේවාව ඔස්සේ සම්බන්ධ විය නොහැකි වීමයි.

''[[ද වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල්|ද වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල්හි]]'' තාක්ෂණ තීරු ලේඛකයෙකු වන, [[වෝල්ට් මොස්බර්ග්]] විසින් &quot;සමහර අංග කිහිපයක් අඩුකිරීම හැරුණුකොට, අයිෆෝනය යනු සමබර,අලංකාර අතේගෙනයාහැකි පරිගණකයක්&quot; ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news
 | url = http://www.theaustralian.com.au/australian-it/iphone-rush-despite-mixed-reviews/story-e6frgalx-1111113871271
 | title = iPhone rush despite mixed reviews
 | date = 2007-07-03
 | publisher = [[The Australian]]
 | accessdate = 2007-02-01}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

''[[ටයිම් (සඟරාව)|ටයිම්]]'' සඟරාව විසින් අයිෆෝනය &quot;2007 වසරේ නිපැයුම&quot; ලෙස නම් කරන ලදී. .&lt;ref&gt;{{cite news
 | author = Grossman, Lev
 | title = Invention Of the Year: The iPhone
 | url = http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1678581,00.html
 | date = 2007-10-31
 | accessdate = 2008-06-06
 | archive-date = 2008-06-15
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080615155450/http://www.time.com/time/business/article/0%2C8599%2C1678581%2C00.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;

== කාලයත් සමග අයිෆෝන මාදිලිවල වෙනස් වීම ==
{{Timeline of iPhone models}}

== යොමුව ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|iPhone}}
* [http://www.apple.com/iphone/ Apple&amp;nbsp;– iPhone]

== අදාළ තොරතුරු ==
{{Portal box|Apple Inc.}}
{{Wikipedia-Books|Apple Inc.}}

{{iPhone}}
{{Apple hardware since 1998}}
{{Apple}}

{{DEFAULTSORT:Iphone (Original)}}

[[ප්‍රවර්ගය:අයිෆෝන්]]</text>
      <sha1>gi8rl36ct3qyc6gwbkn0m5r4fwvc61k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නිර්මාණශීලී පොදු බලපත්‍ර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31893</id>
    <revision>
      <id>802900</id>
      <parentid>598786</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T01:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14762" sha1="3pd2yp74o2zyjg66ik1hbq24ltmprbc" xml:space="preserve">[[File:Creative Commons and Commerce.ogg|thumb|350px|thumbtime=18|This video explains how Creative Commons licenses can be used in conjunction with commercial licensing arrangements.]]
[[File.logo.circle.svg|right]]
'''Creative Commons licenses''' are several [[copyright]] licenses that allow the distribution of copyrighted works. The licenses differ by several combinations that condition the terms of distribution. They were initially released on December 16, 2002 by [[Creative Commons]], a [[United States|U.S.]] [[Non-profit organization|non-profit]] corporation founded in 2001.

As of September, 2010, Creative Commons licenses have been &quot;[[Creative Commons jurisdiction ports|ported]]&quot; to 53 different jurisdictions worldwide, with 8 others under development.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/international/ |title=International |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=September 9, 2010}}&lt;/ref&gt;

== Original licenses ==
The original set of licenses all grant the &quot;baseline rights&quot;, such as the right to distribute the copyrighted work worldwide, without changes, at no charge.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wiki.creativecommons.org/Baseline_Rights |title=Baseline Rights |publisher=[[Creative Commons]] |date=June 12, 2008 |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt; The details of each of these licenses depends on the version, and comprises a selection of four conditions:
{| style = &quot;border-spacing:1em 1em;&quot;
|-
|  valign=&quot;top&quot; | [[File:Cc-by new.svg|40px|Attribution]]
|  valign=&quot;top&quot; | '''Attribution''' (by)
|  valign=&quot;top&quot; | Licensees may copy, distribute, display and perform the work and make derivative works based on it only if they give the author or licensor the credits in the manner specified by these.
|-
|  valign=&quot;top&quot; | [[File:Cc-nc.svg|40px|Non-commercial]]
|  valign=&quot;top&quot; | '''Noncommercial''' (nc)
|  valign=&quot;top&quot; | Licensees may copy, distribute, display, and perform the work and make derivative works based on it only for [[non-commercial|noncommercial]] purposes.
|-
|  valign=&quot;top&quot; | [[File:Cc-nd.svg|40px|Non-derivative]]
|  valign=&quot;top&quot; | '''No Derivative Works''' (nd)
|  valign=&quot;top&quot; | Licensees may copy, distribute, display and perform only verbatim copies of the work, not [[derivative work]]s based on it.
|-
|  valign=&quot;top&quot; | [[File:Cc-sa.svg|40px|Share-alike]]
|  valign=&quot;top&quot; | '''[[Share-alike]]''' (sa)
|  valign=&quot;top&quot; | Licensees may distribute derivative works only under a license identical to the license that governs the original work. (See also [[copyleft]].)
|}

===Combinations===
Mixing and matching these conditions produces sixteen possible combinations, of which eleven are valid Creative Commons licenses and five are not. Of the five invalid combinations, four include both the &quot;nd&quot; and &quot;sa&quot; clauses, which are mutually exclusive; and one includes none of the clauses. Of the eleven valid combinations, the five that lack the &quot;by&quot; clause have been retired because 98% of licensors requested Attribution, though they do remain available for reference on the website.&lt;ref name=&quot;retiredlicenses&quot;&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/retiredlicenses |title=Retired Licenses |accessdate=July 5, 2007 |publisher=[[Creative Commons]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;v2announcement&quot;&gt;{{Citation |title=Announcing (and explaining) our new 2.0 licenses |url=http://creativecommons.org/weblog/entry/4216 |access-date=2011-05-12 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107024035/https://creativecommons.org/2004/05/25/announcingandexplainingournew20licenses/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/licenses/ |title=Creative Commons Licenses |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt; This leaves six regularly used licenses:
# Attribution alone (by)
# Attribution + Noncommercial (by-nc)
# Attribution + NoDerivatives (by-nd)
# Attribution + ShareAlike (by-sa)
# Attribution + Noncommercial + NoDerivatives (by-nc-nd)
# Attribution + Noncommercial + ShareAlike (by-nc-sa)

For example, the Creative Commons Attribution (BY) license allows one to share and remix (create derivative works), even for commercial use, so long as attribution is given.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/us/ |title=Creative Commons — Attribution 3.0 United States |date=November 16, 2009 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt;

== Attribution ==

Since 2004,&lt;ref name=&quot;v2announcement&quot;/&gt; all current licenses require attribution of the original author. The attribution must be given to &quot;the best of [one's] ability using the information available&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wiki.creativecommons.org/FFAQ#How_do_I_properly_attribute_a_Creative_Commons_licensed_work.3F |title=Frequently Frequently Asked Questions |date=February 2, 2010 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt; Generally this implies the following:
*'''Include any copyright notices (if applicable)'''. If the work itself contains any copyright notices placed there by the copyright holder, those notices must be left intact, or reproduced in a way that is reasonable to the medium in which the work is being re-published.
*'''Cite the author's name, screen name, or user ID''', etc. If the work is being published on the Internet, it is nice to link that name to the person's profile page, if such a page exists.
*'''Cite the work's title or name (if applicable)''', if such a thing exists. If the work is being published on the Internet, it is nice to link the name or title directly to the original work.
*'''Cite the specific CC license the work is under'''. If the work is being published on the Internet, it is nice if the license citation links to the license on the CC website.
*'''Mention if the work is a derivative work or adaptation''', in addition to the above, one needs to identify that their work is a derivative work i.e., “This is a Finnish translation of [original work] by [author].” or “Screenplay based on [original work] by [author].”

== Applicable works ==

Work licensed under a Creative Commons License is governed by applicable copyright law.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/licenses/by/2.5/au/legalcode |title=Creative Commons Legal Code |date=January 9, 2008 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt; This allows Creative Commons licenses to be applied to all work falling under copyright, including: books, plays, movies, music, articles, photographs, blogs, and websites. Creative Commons does not recommend the use of Creative Commons licenses for software.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Creative Commons FAQ: Can I use a Creative Commons license for software? |url=http://wiki.creativecommons.org/FAQ#Can_I_use_a_Creative_Commons_license_for_software.3F |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127205528/http://wiki.creativecommons.org/FAQ#Can_I_use_a_Creative_Commons_license_for_software.3F |access-date=2011-05-12 |archive-date=2010-11-27}}&lt;/ref&gt;

However, application of a Creative Commons license may not modify the rights allowed by fair use or fair dealing or exert restrictions which violate copyright exceptions. Furthermore, Creative Commons Licenses are non-exclusive and non-revocable. Any work or copies of the work obtained under a Creative Commons license may continue to be used under that license.

In the case of works protected by multiple Creative Common Licenses, the user may choose either.

==Other licenses==

A number of additional licenses have been introduced, which are more specialized:
*[[Sampling (music)|Sampling]] licenses, with two options:
**'''Sampling Plus''': parts of the work can be copied and modified for any purpose other than advertising, and the entire work can be copied for noncommercial purposes&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/licenses/sampling+/1.0/ |title=Sampling Plus 1.0 |date=November 13, 2009 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt;
**'''Noncommercial Sampling Plus''': the whole work or parts of the work can be copied and modified for noncommercial purposes&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/licenses/nc-sampling+/1.0/ |title=Creative Commons — NonCommercial Sampling Plus 1.0|date=November 13, 2009 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt;

== Retired licenses ==

Due to either disuse or criticism, a number of previously offered Creative Commons licenses have since been retired,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/weblog/entry/7520 |title=Retiring standalone DevNations and one Sampling license |accessdate= July 5, 2007 |publisher=[[Creative Commons]] |date=June 4, 2007 |first=Lawrence |last=Lessig |authorlink=Lawrence Lessig}}&lt;/ref&gt; and are no longer recommended for new works. The retired licenses include all licenses lacking the Attribution element&lt;ref name=&quot;retiredlicenses&quot;/&gt; other than CC0, as well as two licenses not allowing at least non-commercial verbatim distribution worldwide:

*'''Sampling''': parts of the work can be used for any purpose other than advertising, but the whole work cannot be copied or modified
*'''DevNations''': a [[Developing nation|Developing Nation]]s license, which only applies to countries deemed by the [[World Bank]] as a &quot;non-high-income economy&quot;. Full copyright restrictions apply to people in other countries.

== Public domain tools ==

Besides licenses, Creative Commons also offers a way to release material into the [[public domain]] through '''CC0''',&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/choose/zero |title=CC0 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt; a legal tool for waiving as many rights as legally possible, worldwide. Development of CC0 began in 2007&lt;ref&gt;{{cite press release |url=http://creativecommons.org/press-releases/entry/7919 |title=Creative Commons Launches CC0 and CC+ Programs |date=December 17, 2007 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010 |archive-date=February 23, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100223053554/http://creativecommons.org/press-releases/entry/7919 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; and the tool was released in 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.earlham.edu/~peters/fos/2009/01/report-from-cc-board-meeting.html |title=Report from CC board meeting |first=Gavin |last=Baker |work=Open Access News |date=January 16, 2009 |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Expanding the Public Domain: Part Zero |url=http://creativecommons.org/weblog/entry/13304 |access-date=2011-05-12 |archive-date=2015-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905200345/https://creativecommons.org/weblog/entry/13304 }}&lt;/ref&gt;

In 2010, Creative Commons announced its Public Domain Mark,&lt;ref&gt;{{Citation |title=Marking and Tagging the Public Domain: An Invitation to Comment |url=http://creativecommons.org/weblog/entry/22940 |access-date=2011-05-12 |archive-date=2015-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916052628/http://creativecommons.org/weblog/entry/22940 }}&lt;/ref&gt; a tool for labeling works already in the public domain. Together, CC0 and the Public Domain Mark replace the ''Public Domain Dedication and Certification'',
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/licenses/publicdomain/ |title=Copyright-Only Dedication (based on United States law) or Public Domain Certification |date=August 20. 2009 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=February 22, 2010}}&lt;/ref&gt; which took a U.S.-centric approach and co-mingled distinct operations.

In 2011, [[Free Software Foundation]] added CC0 to its [[List of FSF approved software licenses|free software licenses]], making CC0 a recommended way of dedicating software to the public domain.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://creativecommons.org/weblog/entry/27081 |title=Using CC0 for public domain software |date=April 15. 2011 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=May 10, 2011}}&lt;/ref&gt;

== Partial list of projects that release contents under Creative Commons licenses ==
*[[Association for Progressive Communications]] (cc-by-sa)
*[[ccMixter]] (mostly cc-by-nc)
*[[Citizendium]] (cc-by-sa)
*[[The Freesound Project]] (Sampling Plus)
*[[Identi.ca]] (cc-by)
*[[knol]] (mostly, cc-by-sa or cc-by-nc-sa)
*[[Mushroom Observer]] (cc-by-sa or cc-by-nc-sa)
*[[Open Game Art]] (CC-By and -SA 3.0 without NC, CC0)
*[[Wikia]] (cc-by-sa, since June 2009)
*[[Wikinews]] (cc-by)
*[[Wikipedia]] (cc-by-sa, since June 2009)
*[[Wikitravel]] (cc-by-sa)

== See also ==
{{Portal|Free software}}

* [[BSD license]]
* [[Copyleft]]
* [[Copyright]]
* [[Creative Commons]]
* [[Creative Commons jurisdiction ports]]
* [[Free content]]
* [[Free software license]]
* [[GNU General Public License]]
* [[Model release]]. Images of individuals used for advertising, and sometimes other commercial uses, may need those individuals' consent.
* [[Non-commercial educational]]
* [[Open content]]
* [[Software licensing]]
* [[Wikipedia:Text of Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License]]

==References==
{{Reflist|2}}

==External links==
{{commonscat|Creative Commons}}
{{Wikisource|Creative Commons Attribution-ShareAlike License}}
* [http://www.creativecommons.org/ Official site]
* [http://www.creativecommons.org/about/licenses/ Full selection of licenses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106135603/http://www.creativecommons.org/about/licenses/ |date=2011-01-06 }}
* [http://www.creativecommons.org.tw/licwiz/english.html Creative Commons Licenses Compatibility Wizard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527084538/http://creativecommons.org.tw/licwiz/english.html |date=2011-05-27 }}
* [http://www.earlham.edu/~peters/fos/2006/09/first-swedish-dissertation-with-cc.html Doctoral dissertations published under Creative Commons license] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116062201/http://www.earlham.edu/~peters/fos/2006/09/first-swedish-dissertation-with-cc.html |date=2009-01-16 }}
* [http://www.newmediarights.org/guide/legal/copyright/licensing/creative_commons/citizens_legal_guide_using_creative_commons_licenses Citizen's guide to using Creative Commons licenses]
*[http://freedomdefined.org/Licenses/CC-BY-SA-2.5 A human readable summary of version 2.5 of the Creative Commons CC-BY-SA license.] (Retrieved 2010-04-10).
*[http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/legalcode Legal code of the CC-BY-SA 3.0 License.]

{{Creative Commons topic}}
{{Intellectual property activism}}

{{DEFAULTSORT:Creative Commons Licenses}}
[[Category:Creative Commons]]
[[Category:Open source licenses]]
[[Category:Free content licenses]]
[[Category:Copyleft licensing]]
[[Category:Computer law]]
[[Category:Copyright licenses]]

[[de:Creative Commons#Die sechs aktuellen Lizenzen]]</text>
      <sha1>3pd2yp74o2zyjg66ik1hbq24ltmprbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>.lk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33596</id>
    <revision>
      <id>802885</id>
      <parentid>779798</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T18:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6962" sha1="kb04p01x2w5vod9qsozzllaept2d93u" xml:space="preserve">{{Infobox Top level domain|
name=.lk|
background=#CCF|
image=|
introduced=1990|
type=[[ග්‍රාම්‍ය කේතී උසස්-මට්ටමේ වසම]]|
status=සක්‍රීය|
registry=[[LK Domain Registry|LK වසම් රෙස්ත්‍රාර්]]|
sponsor= LK වසම් ලේකඛාධිකාරය |
intendeduse={{flag|ශ්‍රී ලංකාව}} සමඟ සම්බන්ධ වූ වස්තු|
actualuse=ශ්‍රී ලංකාවෙහි ජනප්‍රියයි|
restrictions=Registrants must provide clear justification for registering particular name; some third-level names restricted by category|
structure=Registrations are made directly at the second level, or at the third level beneath second-level names|
document=[http://www.nic.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3&amp;Itemid=3&amp;lang=en Policy]|
disputepolicy=|
website={{url|වෙබ්.ලක්වසම.ලංකා}}|
dnssec=ඔව්}}

'''.lk''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව]] සඳහා වූ [[අන්තර්ජාලය|අන්තර්ජාල]] [[ග්‍රාම්‍ය කේතය|ග්‍රාම්‍ය කේතී]] [[උසස්-මට්ටමේ වසම]] ([[ccTLD]]) කි.
----

=== .lk අන්තර්ජාල වසම (ccTLD) ===
'''.lk''' යනු ශ්‍රී ලංකාව සඳහා වෙන් කර ඇති අන්තර්ජාල රටේ කේත ඉහළ මට්ටමේ වසම (country code top-level domain - ccTLD) වේ. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ නිල අන්තර්ජාල අනන්‍යතාවය නිරූපණය කරන අතර, එය පාලනය කරනු ලබන්නේ '''.lk වසම් ලියාපදිංචි කිරීමේ ආයතනය (LK Domain Registry)''' මගිනි.&lt;ref&gt;https://www.iana.org/domains/root/db/lk.html&lt;/ref&gt;

==== ප්‍රධාන වසම් වර්ගීකරණයන් ====
ශ්‍රී ලංකාව තුළ විවිධ අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් වසම් නාම කාණ්ඩ කිහිපයක් යටතේ ලියාපදිංචි කළ හැකිය:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://www.provider.lk/blog/how-to-get-your-lk-domain-fast-complete-registration-guide/&lt;/ref&gt;

* '''.lk''' – පොදු භාවිතය සඳහා (පුද්ගලික හෝ ව්‍යාපාරික).
* '''.com.lk''' – වාණිජ සහ ව්‍යාපාරික ආයතන සඳහා.
* '''.org.lk''' – ලාභ නොලබන සංවිධාන සඳහා.
* '''.edu.lk''' – අධ්‍යාපන ආයතන සඳහා.
* '''.hotel.lk''' – සංචාරක සහ හෝටල් ක්ෂේත්‍රය සඳහා.

==== සීමා සහිත විශේෂ වසම් නාම ====
ඇතැම් වසම් දිගු (Extensions) ලබාගත හැක්කේ ඒ සඳහා අනුමත විශේෂිත ආයතනවලට පමණි:&lt;ref&gt;https://www.domains.lk/lk-domain-naming-structure/&lt;/ref&gt;

* '''.gov.lk''' – ශ්‍රී ලංකා රජයේ දෙපාර්තමේන්තු සහ අමාත්‍යාංශ සඳහා (තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ නියෝජිතායතනය - ICTA මගින් කළමනාකරණය වේ).
* '''.ac.lk''' – පිළිගත් විශ්වවිද්‍යාල සහ අධ්‍යයන ආයතන සඳහා (LEARN ජාලය මගින් මෙහෙයවනු ලබයි).
* '''.sch.lk''' – දිවයිනේ පාසල් සඳහා (SchoolNet මගින් පාලනය වේ).

==== විශේෂ ලක්ෂණ ====

* '''දේශීය භාෂා සහාය (IDN):''' ශ්‍රී ලංකාවේ මව් භාෂා වන සිංහල සහ දෙමළ යන භාෂාවලින් ද වසම් නාම ලියාපදිංචි කිරීමේ හැකියාව පවතී (උදා: .ලංකා, .இலங்கை).
* '''නීතිමය ආරක්ෂාව:''' .lk වසමක් ලියාපදිංචි කිරීම හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිමය රාමුව යටතේ ව්‍යාපාරික නාමය හෝ වෙළඳ සන්නාමය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ.
* '''දේශීය සෙවුම් යන්ත්‍ර ප්‍රශස්තකරණය (SEO):''' ශ්‍රී ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන වෙබ් අඩවි සඳහා Google වැනි සෙවුම් යන්ත්‍රවල ප්‍රමුඛතාවයක් ලබා ගැනීමට මෙම වසම උපකාරී වේ.

==== ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ====
ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට හෝ ආයතනයකට .lk වසම් ලියාපදිංචි කිරීමේ ආයතනය හරහා හෝ ඔවුන් විසින් බලය පවරන ලද ලියාපදිංචි නියෝජිතයන් (Authorized Agents) මගින් වසම් නාම ලබාගත හැකිය&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.domains.lk/lk-domain-agents/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260310105147/https://www.domains.lk/lk-domain-agents/ |access-date=2026-02-14 |archive-date=2026-03-10}}&lt;/ref&gt;. ලියාපදිංචියේදී පුද්ගලික අනන්‍යතාවය තහවුරු කිරීමට ජාතික හැඳුනුම්පත හෝ ව්‍යාපාරයක් නම් ව්‍යාපාර ලියාපදිංචි සහතිකය (BR) ඉදිරිපත් කිරීම අවශ්‍ය වේ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== බාහිර සබැඳි ===

* [https://www.domains.lk/ .lk වසම් ලියාපදිංචි කිරීමේ ආයතනයේ නිල වෙබ් අඩවිය]
* [https://www.icta.lk/ ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණ නියෝජිතායතනය (ICTA)]
* [https://www.learn.ac.lk/ ලංකා අධ්‍යාපන සහ පර්යේෂණ ජාලය (LEARN)]
* [https://www.provider.lk/blog/how-to-get-your-lk-domain-fast-complete-registration-guide/ .lk වසම් ලියාපදිංචි කිරීම පිළිබඳ සම්පූර්ණ මාර්ගෝපදේශය]
{{DEFAULTSORT:ක,ල}}</text>
      <sha1>kb04p01x2w5vod9qsozzllaept2d93u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42645</id>
    <revision>
      <id>802919</id>
      <parentid>535751</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T07:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5557" sha1="0qr4j1h60wtb7vzc10n3i9da9qnrusz" xml:space="preserve">[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ]] [[ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව|ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට]] අනුව සෑම පුද්ගලයෙකුටම සිතීමේ නිදහස, හෘද සාක්ෂියේ නිදහස සහ කැමති ආගමක් ඇදහීමේ නිදහස ද හිමි වේ. එමෙන්ම නීතිය ඉදිරියේ සෑම පුද්ගලයෙකුම එක හා සමාන වේ.&lt;ref&gt;{{PDFlink|[https://www.parliament.lk/files/pdf/constitution-si.pdf ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව]}}; III වන පරිච්ඡේදය, 10 වන වගන්තිය&lt;/ref&gt;

{{ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනය පැතිතීරුව}}

[[ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය]]&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/region/sri-lanka ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය - ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් වාර්තාව]&lt;/ref&gt; සහ [[හියුමන් රයිට්ස් වොච්]]&lt;ref&gt;{{Citation |title=හියුමන් රයිට්ස් වොච් |url=https://www.hrw.org/doc?t=asia&amp;c=slanka |archive-url=https://web.archive.org/web/20081115065002/http://hrw.org/doc/?t=asia&amp;c=slanka |access-date=2022-03-14 |archive-date=2008-11-15}}&lt;/ref&gt; වැනි ප්‍රධාන මානව හිමිකම් පිළිබඳ කණ්ඩායම් මෙන්ම, [[එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව]] සහ [[යුරෝපියානු සංගමය]]&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20070910052109/http://ec.europa.eu/external_relations/sri_lanka/intro/index.htm#hr යුරෝපා සංගමයේ ශ්‍රී ලංකා සබඳතා – විශ්ලේෂණය]&quot;&lt;/ref&gt; ද ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් වල තත්වය ගැන කනස්සල්ල පළ කොට ඇත. [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන්]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dailymirror.lk/opinion/172-opinion/28002-the-british-duplicity-in-protecting-human-rights-in-sri-lanka.html|title=The British duplicity in protecting human rights in Sri Lanka (ශ්‍රී ලංකාවේ මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳ බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙබිඩි බව)|last=කීර්තිසිංහ|first=ලක්ෂ්මන්|date=11 April 2013|work=[[ද ඩේලි මිරර් (ශ්‍රී ලංකාව)|ඩේලි මිරර්]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021114438/http://www.dailymirror.lk/opinion/172-opinion/28002-the-british-duplicity-in-protecting-human-rights-in-sri-lanka.html|archive-date=21 October 2013|dead-url=}}&lt;/ref&gt;, [[ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය|ශ්‍රී ලංකා රජය]], බෙදුම්වාදී [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය]] සහ මාක්ස්වාදී [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුනෙහි]] කැරලිකරුවන් වෙත ද මානව හිමිකම් කඩකිරීම පිළිබඳ චෝදනා එල්ල වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{Cite report|publisher=ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය, එක්සත් ජනපදය|title=ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ වාර්ෂික වාර්තාව - 2006|url=http://www.amnestyusa.org/annualreport.php?id=ar&amp;yr=2006&amp;c=LKA|archive-url=https://web.archive.org/web/20081129192604/http://www.amnestyusa.org/annualreport.php?id=ar&amp;yr=2006&amp;c=LKA|archive-date=11 November 2008}}&lt;/ref&gt; 1976 සිටම ශ්‍රී ලංකාව විසින් නිළ වශයෙන් මරණ දඬුවම ක්‍රියාත්මක කොට නොමැති වුවද, රාජ්‍ය අනුග්‍රහය මත මත සිදුවූ 'අතුරුදන් කිරීම්' සහ මිනීමැරුම් ගැන වාර්තා වී ඇත.&lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://hrw.org/reports/2008/srilanka0308/srilanka0308web.pdf Recurring Nightmare: State Responsibility for &quot;Disappearances&quot; and Abductions in Sri Lanka]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sri Lanka – Out of the Silence|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402130723/http://www.freedomfromtorture.org/feature/out_of_the_silence/5979|url=http://www.freedomfromtorture.org/feature/out_of_the_silence/5979|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;

== '''ලංකාවේ මානව හිමිකම් වල ස්වාභාවය''' ==
{{reflist}}

{{SriLanka-stub}}</text>
      <sha1>0qr4j1h60wtb7vzc10n3i9da9qnrusz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඕපාදූප</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45863</id>
    <revision>
      <id>802892</id>
      <parentid>591600</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T21:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="nuyo2liaq0ujr0j0b235wdcbuftgxn1" xml:space="preserve">
[[ගොනුව:Pieter Brueghel the Younger - Proverbs (detail) - WGA03627.jpg|thumb|[[නෙදර්ලන්ත ප්‍රස්තාවපිරුළු|''වන් වයින්ඩ්ස් ඕන් ද ඩිස්ටාෆ් වට් දි අදර් ස්පින්ස්]]'' (දෙදෙනාම ඕපාදූප පතුරුවති) [[වැඩිමහළු පීටර් බෲග්ල්]] විසිනි]]

'''ඕපදූප''' යනු, තමන්ගේ පුද්ගලික දේවල් හෝ  අනුන්ගේ පෞද්ගලික දේවල් හෝ පිළිබඳ සිදු කෙරෙන නිෂ්ඵල කතා හෝ  [[කටකතා]] හෝ වෙයි. කරුණු කාරණා, අදහස් සහ අපවාද, හවුලේ පැතිරවීමට ඇති පැරණිතම සහ අතිශයින් බහුල භාවිතයේ පවතින ක්‍රම අතුරින් එකකි. සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙන [[තොරතුරු]] වලට දෝෂ සහ විචලනයන් එක් කිරීමට එය සතුව ඇති ප්‍රකීර්තිමත් හැකියාව නිසා මෙම පදය අවමානාත්මක ලෙසින් භාවිතා කෙරෙන අතර, පලක් නොමැති සල්ලාපය, පුද්ගලික හෝ නොවැදගත් හෝ කටකතාවක් විස්තර කිරීමටද භාවිතා වෙයි.

එහි [[පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාව| පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාත්මක]] සම්භවයන් සම්බන්ධයෙන්, විවිධ  පර්යේෂණයන්ට,  ඕපාදූප ලක්ව ඇත. &lt;ref name=science&gt;{{උපන්‍යාස පුවත්|title=ද සයන්ස් ඔෆ් ගොසිප්: වයි වී කාන්ට් ස්ටොප් අවර්සෙල්ව්ස් |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=the-science-of-gossip|date=ඔක්තොම්බර් 2008|work=[[සයන්ටිෆික් ඇමරිකන්]]|author=මැක්ඇන්ඩෲ, ෆ්‍රෑන්ක් ටී.}}&lt;/ref&gt; සහයෝගී [[කීර්තිනාමය|කීර්තිනාමයන්]] පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීමටද එනයින් පුළුල් ලෙසින් පැතිරුණු  [[අන්‍යෝන්‍යතාව (පරිණාමය)#අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාව | අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාවයක්]] පවත්වාගෙන යෑමටද, ඕපාදූප වැදගත් මගක් බවට මෙම පර්යේෂණ තුලින් හෙලිවී ඇත. &lt;ref&gt;සොමර්ෆෙල්ඩ් ආර්ඩී, ක්‍රම්බෙක් එච්ජේ, සෙම්මන් ඩී, මීලින්ෂී එම්. (2007). [http://www.pnas.org/content/104/44/17435.full.pdf ගොසිප් ඈස් ඇන් ඕල්ටර්නේටිව් ෆො ඩිරෙක්ට් ඔබ්සර්වේෂන් ඉන් ගේම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩිරෙක්ට් රෙසිපෝසිටි]. Proc Natl Acad Sci U S A. 104(44):17435-40. PMID 17947384&lt;/ref&gt; මෙහිදී අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාව අර්ථදක්වා ඇත්තේ, &quot;මම ඔබට උපකාර කරන අතර වෙනයම් කිසිවෙකු මට උපකාර කරනු ඇත” යනුවෙනි. පරිණාමීය ජීව විද්‍යාඥයෙකු වන [[රොබින් ඩන්බාර්]] විසින් ඕපාදූප හැඳින්වුණේ, විශාල කණ්ඩායම් තුල [[මානව  බැඳුම|සමාජීය බැඳුම්]] ලෙසිනි. &lt;ref&gt;ඩන්බාර් ආර්අයි. (2004). [http://attach.matita.net/ziorufus/Dunbar%20gossip.pdf ගොසිප් ඉන් රෙවලූෂනරි පර්ස්පෙක්ටිව්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723202726/http://attach.matita.net/ziorufus/Dunbar%20gossip.pdf |date=2011-07-23 }}. රිවිව් ඔෆ් ජෙනරල් සයිකොලජි 8: 100-110. [http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=15804371 abstract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728073002/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=15804371 |date=2013-07-28 }}&lt;/ref&gt; අන්තර්ජාලයේ ආගමනයත් හා සමගම, ඕපාදූප දැන් ක්ෂණික ලෙසින් පුළුල් පැතිරීමක් සහිත වන අතර, පෙරදී බොහෝ කාලයක් ගතවෙමින්, මට්ටමෙන් මට්ටමට පෙරහනට ලක්වෙමින්, ලොව එක් තැනක සිට තවත් තැනකට යොමු වූ මෙය, දැන් ක්ෂණිකව සිදු වෙයි.


==ආශ්‍රිත==
&lt;!--See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes for an explanation of how to [http://www.camfroger.com/ ]generate footnotes using the &lt;ref&gt; and &lt;/ref&gt; tags and the tag below --&gt;
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}</text>
      <sha1>nuyo2liaq0ujr0j0b235wdcbuftgxn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නැනෝ තාක්‍ෂණය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46772</id>
    <revision>
      <id>802878</id>
      <parentid>727468</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T14:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57705-65</username>
        <id>81869</id>
      </contributor>
      <comment>/* නැනෝ තාක්ෂණයේ ඉතිහාසය */ සහ සියලු විස්තර</comment>
      <origin>802878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32512" sha1="k2k815j4z7uokr8ynojejoxtsl81hgh" xml:space="preserve">{{නැනෝතාක්‍ෂණය}}
'''නැනෝ තාක්ෂණය''' වර්තමානයේ ලොව පුරාම අවධානයට, සාකච්ඡාවට, ප‍රීක්ෂණ වලට වගේම අභියෝගයට ලක්වී ඇති ක්ෂේත්‍රයකි. විවිධ ක්ෂේත්‍ර තුළ මේ ගැන ප‍රීක්ෂණ සිදු කෙරෙමින් පවතී. මෙය නිසා ලොව පුරාම විශාල වෙනසක්, පුදුම සහගත පෙරළියක් සිදුවෙතැයි සියළු දෙනා බලාපොරොත්තු වෙති. 
ගල් යුගයෙන් අරඹා, [[ගින්ද‍ර]] සොයාගෙන, [[රෝදය]] නිෂ්පාදනය කර, ක්‍රම ක්‍රමයෙන් දියුණු වී ලෝහ සොයා ගැනීමත් සමඟ කෘෂි කර්මාන්තයේ හා අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර වල විශාල දියුණුවක් සිදු විය. ඉන් පසු [[කාර්මික විප්ලවය]] සමඟ තවත් නව සොයා ගැනීම්, දියුණු කිරීම් සිදු විය. 
මේ එම කාර්මික විප්ලවයේ ඊළඟ අදියරයි, නැනෝ තාක්ෂණය හ‍රහා සිදු වීමට යන දියුණුව.නැනෝ යනු &quot;අගුටුමිටි&quot; යන අදහස දෙන වචනයකි.
නැනෝ තාක්ෂණය 1959 දී '''[[:en:Richard Feynman|රිචඩ් ෆෙයින්මාන්]]''' නම් [[භෞතික විද්‍යාව|භෞතික විද්‍යාඥයා]] හ‍රහා ආරම්භ විය. ඔහු ඒ සම්බන්ධයෙන් [[නොබෙල් ත්‍යාගය|නොබෙල් ත්‍යාගයෙන්]] ද පිදුම් ලැබුවේය.

කුඩා බව, වේගවත් බව හා ලාභදායිකම නිසා නැණෝ තාක්‍ෂණය ලොව පුරා ජනප‍්‍රියව පවතී. නැණෝ මීටරය එහි වූ මිණුම් දණ්ඩයි.

අප හඳුනන මීටරයකින් බිලියනයකින් එක් කොටසක් වූ නැණෝ මීටරයක විෂ්කම්භය අපගේ කෙස් ගසක විෂ්කම්භයට වඩා 50,000 වාරයකින් කුඩා ය. නැණෝ අංශුවක් එල්ලේ ක‍්‍රීඩා කරන පන්දුවක් සමඟ සසදා බලන්නේ නම් [[එල්ලේ]] පන්දුව නැණෝ අංශුව මෙන් 10&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; වාරයක් (10,000,0000) විශාලය.
[[File:Comparison_of_nanomaterials_sizes.jpg|thumb|333x333px|right|නැනෝ ප්‍රමාණ පිළිබද සංසන්දනයක්]]
ප‍්‍රමාණය එසේ වුවද, නැණෝ තාක්‍ෂණික නිමැයුම් හා ද්‍රව්‍ය ගැන සලකා බැලීමේ දී, ඒවායේ වු සැහැල්ලූ බව, ශක්තිමත් බව, විනිවිදභාවය සහ කි‍්‍රයාශීලිභාවය, ඉක්මන් ප‍්‍රතික‍්‍රියාකාරීභාවය වැනි ගුණාංග සහ වෙනත් ද්‍රව්‍ය හා මිශ‍්‍ර කිරීමෙන් පසු එකී ද්‍රව්‍යයන්ට ලබාදෙන අතිමහත් ශක්තිය හා කාර්යක්ෂම බව නැණෝ තාක්‍ෂණය කෙරේ ලෝකයේ ම අවධානය යොමු වීමට හේතු විය.

වර්ෂ 2015 දී සපුරා ගත යුතු ඉලක්ක කේන්ද්‍රකොට ගනිමින් වර්ෂ [[2010]] දී [[ජර්මනිය]] දියත් කළ පස් අවුරුදු නැණෝ තාක්‍ෂණ අභිවෘද්ධි කි‍්‍රයාන්විතය සඳහා වෙන් කරන ලද මුදල යුරෝ මිලියන 400 කි. මෙම මුදල නැණෝ තාක්‍ෂණය වැඩි දියුණු කිරීම උදෙසා බටහිර යුරෝපීය රටක් වෙන්කළ විශාලම මුදල සේ සැලකේ.

[[බලශක්තිය]], [[දේශගුණය]], සෞඛ්‍යය සහ ආහාර, ආරක්‍ෂාව සහ සංචලනය (mobility) යන ක්‍ෂ්ත‍්‍රයන්හි සංවර්ධනය සහ අධි තාක්‍ෂණික උපාය මාර්ග වැඩි දියුණු කිරීම, නැණෝ තාක්‍ෂණික ක‍්‍රමවේදයන් තුළින් තම දේශය වෙත දිනා ගැනීම එහි අපේක්‍ෂාව යි.

[[ජර්මනිය]] හැරුණ විට නැණෝ තාක්‍ෂණය උදෙසා විශාල මුදලක් වාර්ෂිකව වෙන් කරනු ලබන අනෙක් රට වන්නේ [[චීනය|චීනයයි]]. එම මුදල [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලර්|ඇමරිකානු ඩොලර්]] මිලියන 250 කි. රුසියාව වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 25 ක් ද, අපේ අසල්වැසි [[ඉන්දියාව]] වසරකට ඩොලර් මිලියන 23 ක්ද, නැණෝ පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතු සඳහා වැය කරයි.

== නැනෝ තාක්ෂණයේ ඉතිහාසය ==
වසර 50 කටත් වඩා පැරණි ඓතිහාසික සොයාගැනිම් වර්තමානයේදි අපි නැනෝ තාක්ෂණික නිමැවුම් ලෙස නම් කරනු ලබනවා.  එනම් නැනෝ තාක්ෂණය ලෙස හඳුන්වා නොදුන්නත් එය අතීතයේ සිටම භාවිතයට ගෙන තිබෙනවා. 10 වන ශතවර්ෂයේ තරම් ඈත අතීතයේදීත් නැනෝ පරිමාණයේ රත්‍රං යොදාගෙන වර්ණ ගැන්වු වීදුරැ හා පිගන් භාණ්ඩ නිෂ්පාදන කර්මාන්ත සිදුකල බව වාර්තා වී තිබෙනවා.  නමුත් එයට ශතවර්ෂ 10 කටත් පසුවයි නැනෝ පරිමාණයේ අංශු නිරීක්ෂණය කල හැකි අධි බලැති [[අන්වීක්ෂය|අන්වීක්ෂ]] සොයා ගනු ලැබුවේ.
ඒවාට උදාහරණ ලෙස
# ඉලෙක්ට්‍රෝන පරමාණුක බල අණ්වීක්ෂය ([[Atomic Force Microscope]]-[[AFM]])
# පරිලෝකන සෝදිසි අන්වීක්ෂය ([[Scanning Probe Microscope]]-[[SPM]])
# පරිලෝකන උමං අන්වීක්ෂය ([[Scanning Tunnelling Microscope]]-[[STM]])

දැන් අපි දන්නා හදුනන නැනෝ තාක්ෂණය ඇරඹුනේ මීට වසර 20 කට පමණ පෙරයි. එත් විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු විද්‍යාව නැනෝ පරිමාණයේ පර්යේෂණ කරා ව්‍යාප්ත වු අවධියේය.  සහශ්‍රකයේ ඇරඹුමත් සමග ඇමෙරිකානු හා වෙනත් රටවල පර්යේෂණ කලමණාකරුවන් විසින් අධ්‍යයනය කරනු ලැබුවේ ජීව විද්‍යාඥයන්, රසායනඥයන්, විද්‍යුත් ඉංජිනේරුවන්, දෘෂ්‍ය ඉංජිනේරුවන්, පදාර්ථ විද්‍යාඥයන් හා භෞතිකඥයන් තම පර්යේෂණ නැනෝ පරිමාණය භාවිත කරමින් මෙහෙයවනු ලබන බවයි.  නැනෝ පරිමාණයෙන් සිදු කරනු ලබන පර්යේෂණ අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් එක් එක් පර්යේෂණ වලට උපකාර වන බව අවබෝධ කරගත් ඔවුහු &quot;ඇමෙරිකානු ජාතික නැනෝ තාක්ෂණික මුලිකත්ව සංගමය&quot;
(US National Nanotechnology Initiative(NNI) ) නමින් සම්බන්ධීකරණ වැඩසටහනක් ඇරඹුහ.

== [[නැනෝ තාක්ෂණය පිලිබද දැනට පවතින පර්යේෂණ|නැනෝ]] පදාර්ථය ==
'''නැනෝ පදාර්ථය''' යන යෙදුම නැනෝ මීටර 1 ක් 100 ත් අතර ප්‍රමාණයේ
ද්‍රව්‍ය හැදින්වීමට භාවිත කරයි.  එයට මිනිසා විසින් නිර්මිත නැනෝ ප්‍රමාණයේ
ද්‍රව්‍ය ආගන්තුක නැනෝ අංශු හා ස්වභාවික පරිසරයේ හමුවන නැනෝ ප්‍රමාණයේ වස්තූන් අයත් වේ. 

අප විසින් අවශ්‍යතා සඳහා කෘතිමව නිපදවනු ලබන නැනෝ  පරිමාණයේ  අංශු ඉන්ජිනේරු ශිල්පීය නැනෝ අංශු&quot; ලෙස හදුන්වනවා.  මෙයට අමතරව නැනෝ අංශු ඇතිවීමේ තවත් ක්‍රම 2 ක් පවතියි.
*දහනය, කාර්මික නිශ්පාදන හා වෙනත් මිනිස් ක්‍රියාකාරම් වල අතුරු ඵල ලෙස නැනෝ අංශු නිර්මාණය වේ.  ඒවා &quot;ආගන්තුක නැනෝ අංශු&quot; නම් වේ. 
*මුහුදු ඛාදනය (sea spray), පස සෝදා යාම වැනි ස්වාභාවික ක්‍රියාවලි නිසාද නැනෝ අංශු නිර්මාණය වේ. 

සජීවීන්ගේ දේහ තුල සිදුවන බොහොමයක් ජීව ක්‍රියා සිදුවන්නේ නැනෝ පරිමාණයෙනි.  මිනිස් දේහය තුල [[ප්‍රෝටීන]] හා එවැනි ස්වාභාවික නැනෝ ප්‍රමාණයේ අණු භාවිත කරමින්, දේහයේ පද්ධති හා පද්ධති ආශ්‍රිත ජීව ක්‍රියාවලි පාලනය සිදු කරනු ලැබේ.  [[රුධිර සංසරණ පද්ධතිය]] තුල [[ඔක්සිජන්]] පරිවහනය කරන [[හිමොග්ලොබින්]] ප්‍රෝටීනය නැනෝ අංශුවේ. (විශ්කම්භය නැනෝමීටර 5 ක් පමණ වේ).

== නැනෝ ව්‍යුහික පදාර්ථ ==
නැනෝ ව්‍යුහික පදාර්ථයේ අභ්‍යන්තරික ව්‍යුහය සකස් වී තිබෙන්නේ නැනෝ පරිමාණයේ අංශු වලිනි.  නමුත් එම අංශු සියල්ලම සමස්ථ පද්ධතියක් ලෙස සලකන විට එය 100nm(නැනෝ මිටර් සීයයයි) ට වඩා විශාලත්වයෙන් වැඩිය.

== නැනෝ අංශු, නැනෝ නාලිකා, හා නැනෝ පටල == 
මෙසේ හදුන්වනු ලබන්නේ ඒවා එක එකෙහි හැඩය සහ සලකනු ලබන පරිමාණය අනුව නැනෝ පදාර්ථයට ලබා දෙන නාමයන්ය.  මෙය සරළවම කියන්නේ නම්, එම අංශු, නාලිකා හා පටල වල එක්මානයක් හෝ ඊට වැඩිමාන ගණනකක් නැනෝ පරිමාණයේ වේ.  නැනෝ අංශු යනු,  උස, දිග, පළල යන මාන වලින් එකක් හෝ වැඩි ගණනක් නැනෝ පරිමාණයේ පවතින පදාර්ථ ස්වල්පයකි. 
නැනෝ නාලිකා වල විශ්කම්භය නැනෝ පරිමාණයේ වේ.  නමුත් ඒවායේ දිග නැනෝමීටර සිය ගණනක් හෝ ඊට වැඩි ගණනකි.   නැනෝ ඵලක හෝ නැනෝ පටල වල ඝනකම නැනෝ පරිමාණයේ වේ.  නමුත් ඒවායේ අනෙක් මාන ඊට වඩා බෙහෙවින් විශාල විය හැක.  

==නැනෝ තාක්ෂණයේ භාවිතයන් කිහිපයක්==
===නැනෝ නාල===
1991 වර්ෂයේදී ජපන් විද්‍යාඥයෙකු විසින් සොයා ගැණුනු කාබන් නැනෝ නාල, දැන් විවිධ පරීක්ෂණ සඳහා මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය වෙයි.

===නැනෝ පෙරණ===
මෙතෙක් කල් භාවිත කරන ලද පෙරහන් හරහා කුඩා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට සංසරණය විය හැකිය, නමුත් මෙම නිනිති පෙරහණ්, කිසිදු ජීවියෙකුට යා නොහැකි පරිදි සකසා ඇත. මෑතකදී මහත් ආන්දෝලනයට පාත්‍ර වූ &quot;සාස්&quot; වයිරසය ශරීර ගතවූ රෝගීන් පරික්ෂාවේදී වෛද්‍ය කණ්ඩායම් මෙවැනි නැනෝ පෙරහන් භාවිතා කළහ.

==නැනෝ තාක්ෂණයේ යෙදවුම්==
[[නැනෝ  තාක්ෂණය]] අතිශය බහු ක්ෂේත්‍රීය වූ  ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර ව්‍යවහාරික භෞතික විද්‍යාව , ද්‍රව්‍ය විද්‍යාව ,  අතුරු  මුහුණත් හා කලිල  විද්‍යාව , උපකරණ  භෞතික විද්‍යාව , අති අණුක රසායන විද්‍යාව (අණුවල සහ සංයුජ නොවන බන්ධනමය අන්තර්ක්‍රියා අරමුණු කොට ඇති රසායන විද්‍යා කොටස වේ.)  ස්වයං ප්‍රතිගුණ යන්ත්‍ර සහ රොබෝතාක්ෂණය ,රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ,යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ජෛව  ඉංජිනේරු විද්‍යාව හා විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව, වෙෙද්‍ය විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවලින් නැනෝ තාක්ෂණයට දායක වේ. නැනෝ තාක්ෂණය යටතට  විද්‍යා ක්ෂේත්‍ර  කාණ්ඩ කිරීම නැනෝ පරිමාණයේ කටයුතු මෙහෙයවන විද්‍යාවන් වෙන්කර ගැනීමේ අපහසු කම ගැටළුවක් බවට පත්ව තිබේ.  විද්‍යාවේ සියලු ක්ෂෙත්‍රයන් අතර පොදු වන එකම තාක්ෂණික යෙදුම් කාණ්ඩය උපකරණ භාවිතය වේ. එය නොසලකා හැරී විට ඖෂධ නිෂ්පාදන සමාගම් සහ අර්ධ සන්නායක නිෂ්පාදන සමාගම් අතර වෙනත් සම්බන්ධතා නොතිබෙන අතර එසේ තිබීමේ අවශ්‍යතාවක්ද නොපවතී. නමුත් මෙම ක්ෂෙත්‍ර යුගලේම නැනෝ පරිමාණ හැසිරවීම්   සඳහා උපකරණ භාවිත වේ. තවද තම නිෂ්පාදනය නැනෝ තාක්ෂණය යැයි නම් කරන සමාගම් පවා සිය නිෂ්පාදන කිසියම් නිශ්චිත කාර්මික ක්ෂේත්‍රයකට පමණක් වෙළඳාම් කරනු ලබයි.
නැනෝ තාක්ෂණය ය‍ටතේ බොහෝ අංශු වල ගුණ මෙන්ම C  (nano fuhes)  හා අනෙකුත් කුඩා දිලිසෙන අංශු වල ගුණ අධ්‍යයනය කළ හැක.
ඉතා කුඩා පරිමාණයේ අංශු සාමාත්යිත යෙදුම් සදහා එනම් වාණිජමය ප්‍රයෝජන සදහා බහුලව යොදා ගනී.
නැනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව යටතේ මෙවැනි ක්ෂුද්‍ර අංශු වෛද්‍ය විද්‍යාව සදහා යොදා ගන්නා ආකාරය සලකා බලයි.
පතුලේ සිට ක්‍රමයෙන් සකස්වීමේ ක්‍රමය (Bottom up approachs) මෙහිදී කුඩා සංයෝග සංකීර්ණ සංයෝග දක්වා සකස් වීම සලකා බලයි..
 
=== කෘෂිකර්මාන්තය ===
කෘෂි කර්මාන්ත විෂයෙහිලා හඳුන්වා දී ඇති නැණෝ සෙන්සර් (nano sensors) නමැති සංවේදී උපකරණ මගින් කෘෂි කාර්මික බවභෝග වර්ධනයේ දී ඒවායේ නිරෝගී භාවය නිරීක්‍ෂණය කොට දත්ත ලබා දීමත්, සක‍්‍රීය නැණෝ අංශු මගින් පසෙහි වූ අහිතකරතාවයන් ඉවත් කරලීමත් සිදු කෙරේ. මෙබදු නැණෝ සෙන්සර් ජාලා පද්ධති මගින් භව භෝගයන්ට වෛරස් වර්ග මගින් වැළදිය හැකි රෝග කල්තියා හඳුනා ගැනීම, පසෙහි සරු බව සේම, භෝග වලට ඉතා කාර්යක්ෂමව, වර්ධනයට අවශ්‍ය පොහොර සහ කෘමි නාශක නැනෝ කැප්සුල (nano capsuls) මගිවන් නිශ්චිත ඉලක්කයටම ලබා දීම සැබැවින්ම විශ්ම ජනකය. තවද මේ වන විට ආහාර සැකසීම සේම සෞඛ්‍යාරක්‍ෂිතව ගුණාත්මක භාවයට හානි නොවන පරිදි ආහාර වර්ග ඇසුරුම් කිරීමට ද නැණෝ තාක්‍ෂණය වර්තමානයේ දී භාවිතා කෙරේ.

=== පශු සම්පත් සංවර්ධනය ===
මීට අමතරව පශු සම්පත සංවර්ධනය සඳහා ද වර්තමාන ලෝකය නැණෝ තාක්‍ෂණය භාවිතා කරයි. නැණෝ අංශු මගින් පශු සම්පත සඳහා වර්ධක හෝමෝන, එන්නත් සහ ජාන ඉංජිනේරු තාක්‍ෂණය සඳහා DNA භාවිතා කිරීමේ ක‍්‍රමවේද පහසු කොට තිබේ.

=== රෙදි පිළි කර්මාන්තය ===
රෙදි පිළි කර්මාන්තයෙහි නව මානයක් ඇති කරමින් රෙදි සේදීමේ දී වදයෙන් ඔබව මුදවා ගැනීමට දැන් නැණෝ තාක්‍ෂණයට හැකි වී තිබේ. නැණෝ පර්යේෂකයින් විසින් සාර්ථකව අත්හදා බලා ඇති පරිදි වූල් (wool) වර්ග සහ සිල්ක් (silk) වර්ග වල රෙදි, නැණෝ තාක්‍ෂණය ඇසුරෙන් නිපද වූ මේවා (nano fabric) එහි රැදෙන කුණු පැල්ලම් නැණෝ අංශු ම

=== පිරිසිදු කිරීම් ===
එසේම මේ අයුරින්ම නිපද වූ නැණෝ රසායනික දියර මගින් (ස්පේ‍්‍ර කිරීම මගින්) ඔබගේ මුළු තැන්ගෙයි ඇති දැලි කුණු සහමුලින්ම ඉවත් කර දමනවා පමණක් නොව ඒවා යලි එකතු වීමද වලකා දමයිiiii

&lt;big&gt;'''වෙෙද්‍ය විද්‍යාව'''&lt;/big&gt;

වෛද්‍ය විද්‍යාවෙ අප මුහුන දෙන ලොකුම අභියෝගයක්නේ පිළිකා කියන්නෙ. පිළිකා සුවපත් කිරීමෙදි වෛද්‍යවරු මුහුණ දෙන ලොකුම ගැටලුව තමයි එය පිළිකා විනාශ කිරීමට දෙන ඖෂධ වලින් සිරුරේ සාමාන්‍ය සෛලත් විනාශ වීම.නැනෝ තාක්ෂණයට පුලුවන් ආබාධය තියෙන සෛලය පමණක් සොයා ගෙන ගිහිල්ලා එය විනාශ කරන්න. පිළිකා වලදි විතරක් නොවෙයි එඩ්ස් වැනි වෙනත් බොහෝ රෝග වලදීත් ශරීරයේ වෙනත් කොටස් වලට බලපෑමක් නොකර අදාල රෝග කාරකය පමණක් විනාශ කරන්න පුලුවන් මේය හදුන්වන්නේ කියන්නෙ ඉලක්ක ගත ඖෂධ බෙදා හැරීම කියලා. 

ඔබ අසා අැති  නැනෝ රොබෝ වරු ගැන.අපේ ශරීරය තුලට අතුල් වෙලා නොයෙක් දේවල් කරන්න පුලුවන් නැනෝ රොබෝවරු ගැන විද්‍යාඥයෝ පරීක්ෂණ කරනවා.හිතන්න නැනෝ ප්‍රමාණයේ රොබෝ කෙනෙක් කියන්නේ රුධිර සෛලයකටත් වඩා පුංචියි නේ. රුධිර නාල තුලට ඇතුල් වෙලා එවාගේ තිබෙණ කොලෙස්ටරෝල් ඉවත් කරන නැනෝ රොබෝ වරු අනාගතයේ බිහිවෙන්න ඉඩ තියෙනවා. ඊලඟට රුධිර පද්ධතියට ඇතුළු වන අපද්‍රව්‍ය හා විෂ ද්‍රව්‍ය අවශෝෂණය කරගෙන ඒවා රුධිර පද්ධතියෙන් ඉවත් කරන නැනෝ ස්‌පොන්ජ ස්‌වයංක්‍රියව රුධිරයේ ග්ලූකෝස්‌ මට්‌ටම පාලනය කරන ඉන්සියුලින් රැගත් නැනෝ කැප්සියුල අපේ ලැයිස්තුවේ ඉන්නවා.ඒ වගේම නොයෙක් හන්දි රෝග වලටත් සමේ රෝග වල්ටත් අපූරු විසඳුම් නැනෝ තාක්ෂණයෙන් සොයා ගන්න පුලුවන්. එයින් එකක් තමයිගෙවී ගිය කාටිලේජ නැවත වර්ධනය කිරීමට නැනෝ තන්තු තැන්පත් කිරීම.

== නැනෝ තාක්ෂණයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ==
නැනෝ තාක්ෂණයේ භාවිතා කරන ප්‍රධාන ගොඩනැගුම් ආකාර දෙකක් ඇත. ‘පහළ සිට  ඉහළට’ ගොඩනැගුම් ක්‍රම‍යේදී  අණුක  හඳුනා ගැනීම්  මූල ධර්ම  අනුව රසායනිකව ස්වයංව එකලස් වන  අණුක කොටස්වලින් ද්‍රව්‍ය හා උපාංග නිපදවනු ලැබේ. ‘ඉහළ සිට  පහළට’ පිවිසුමේ දී විශාල වස්තූන්වලින් පරමාණුක මට්ටම් පාලනයකින් තොරව නිනිති - වස්තූන් ගොඩනගනු ලැබේ. අතුරු මුහුනත් හා කලිල විද්‍යාව පිළිබඳ ඇති වූ නව උනන්දුවක් , පරමාණුක බල අණ්වීක්ෂය [[:en:atomic force microscope|Atomic force microscope]] (AFM)හා පරිලෝකන උමං අන්වීක්ෂය [[:en:Scanning tunneling microscope|Scanning tunneling microscope]] (STM) ආදී නව පරම්පරාවේ විශ්ලේෂක උපකරණ නිසාත් නැනෝ තාක්ෂණය පිළිබඳ උනන්දුවක් ඇතිව තිබේ. වඩාත් සූක්ෂම තත්වයේ වන ඉලෙක්ට්‍රෝන කදම්භ මුද්‍රණ ක්‍රම සහ  molecular beam epitaxy, (තනි පළිඟු වෙන්කොට නිදන්ගත කර ගන්නා ලද ක්‍රමයකි) ආදිය සමග යෙදු විට ඉහත උපකරණ මගින් නැනෝ පරිමාණ ව්‍යුහයන්ට අවශ්‍ය පරිදි පාලනයට හා  වෙනස් කිරීමට හැකි අතර ඒ ඔස්සේ පෙර නොවූ විරූ පුදුමාකාර සංසිද්ධීන් නිරීක්ෂණයටද ඉඩ සැලසී තිබේ.

අණුක ව්‍යුහය මත පදනම්ව බහු අවයවික නිෂ්පාදනයන්, පෘෂ්ඨික විද්‍යාව පදනම් කරගනිමින් පරිගණක විද්‍යා උපාංග පිහිටුම් සැලසුම් කිරීම නැනෝ තාක්ෂණික යෙදුම් සඳහා උදාහරණ වේ. ක්වොන්ටම් ලප හා නැනෝ තල වැනි ක්වොන්ටම් තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳ දැඩි බලාපොරොත්තු තබා ඇති මුත් නැනෝ අංශු කලිල ආකාරයට සමූහ වශයෙන් භාවිතා වන සූර්ය රශ්මි ආලේපන(suntan lotion) සහ වෙනත් රූපලාවන්‍ය ආලේපන ආරක්ෂක ආලේපනයත් ඖෂධ පරිවාහක සහ කුණු පැල්ලම්වලට ප්‍රතිරෝධී ඇඳුම් පැළඳුම්  ආදියත් ප්‍රධාන වශයෙන්ම වාණිජමය වශයෙන් ප්‍රයෝජනවත් වූ නිපැයුම් බවට පත්ව තිබේ.

==බලශක්ති උත්පාදනය ==
මෙයට ඉතා කුඩා පරිමාණයේ ව්‍යුහ ඇති විශේෂ ගුණ සහිත අංශු වල ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් ඔස්සේ අධ්‍යයනය ඇතුලත් වේ..

== DNA නැනෝ පරීක්ෂණය ==
{{main| DNA නැනෝ තාක්ෂණය}}
මෙහිදී වොට්සන් හා ක්‍රික්ගේ  DNA වල ද්විත්ව හෙලික්සිය ව්‍යුහයේ භෂ්ම යුගල සකස්විම හා අනෙකුත් න්‍යෂ්ටික අමිල වල ව්‍යුහයේ විශේෂතා සලකා බලයි. 

== අණුවල විවිධ හැඩයන්ගෙන් යුත් සංයෝග රසායනිකව නිෂ්පාදනය කිරිම  සදහා පිවිසිම ==
අණු තනිව හෝ කිහිපයක් එකතු වී සකස් වීම උසස් අණුක රාසයනික විද්‍යාව  යන සංකල්පය යටතේ හැදෑරිය යුතු අතර එමගින් අණුවල සකස්විම සම්බන්ධ විශේෂ තොරතුරු හදුනාගත හැක.

== නැනෝ තාක්ෂණය පිලිබද දැනට පවතින පර්යේෂණ ==
{{main| නැනෝ තාක්ෂණය පිලිබද දැනට පවතින පර්යේෂණ}}

== නැනෝ පරිමාණයන්හි උපසර්ග සංකේත ==
*yocto 	(y) 	10&lt;sup&gt;-24&lt;/sup&gt;
*zepto 	(z) 	10&lt;sup&gt;-21&lt;/sup&gt;
*atto 	(a) 	10&lt;sup&gt;-18&lt;/sup&gt;
*femto  	(f) 	10&lt;sup&gt;-15&lt;/sup&gt;
*pico  	(p) 	10&lt;sup&gt;-12&lt;/sup&gt;
*Ångström 	(Å) 	10&lt;sup&gt;-10&lt;/sup&gt;
*nano   	(n) 	10&lt;sup&gt;-9&lt;/sup&gt;
*micro   	(μ) 	10&lt;sup&gt;-6&lt;/sup&gt;
*milli  	(m) 	10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt;
*centi    	(c) 	10&lt;sup&gt;-2&lt;/sup&gt;
*deci     	(d) 	10&lt;sup&gt;-1&lt;/sup&gt;
*(none)  	10&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;
*deka  	(D) 	10&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
*hecto  	(h) 	10&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
*kilo 	(k) 	10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
*mega 	(M) 10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
*giga 	(G) 	10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
*tera     	(T) 	10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
*peta 	(P) 	10&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt;
*exa     	(E) 	10&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt;
*zetta 	(Z) 	10&lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt;
*yotta 	(Y) 	10&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැදි==
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Nanotechnology නැනෝ තාක්ෂණය පිළිබද English විකියෙහි ඇති සටහන්]
*[http://www.nanotech-now.com/ නැනෝ තාක්ෂණය පිළිබද නවතම වාර්තා]
*[http://nanex-project.eu/ නැනෝ තාක්ෂනය පිළිබද NANEX ව්‍යාපෘතිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140411012612/http://nanex-project.eu/ |date=2014-04-11 }}

[[ප්‍රවර්ගය:නැනෝ තාක්‍ෂණය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>k2k815j4z7uokr8ynojejoxtsl81hgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802908</id>
      <parentid>802878</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T04:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-57705-65|~2026-57705-65]] ([[User talk:~2026-57705-65|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:IDB.S|IDB.S]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>727468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32403" sha1="63jbee9czrl4zwqs6fs0ou8kg2kapxh" xml:space="preserve">{{නැනෝතාක්‍ෂණය}}
'''නැනෝ තාක්ෂණය''' වර්තමානයේ ලොව පුරාම අවධානයට, සාකච්ඡාවට, ප‍රීක්ෂණ වලට වගේම අභියෝගයට ලක්වී ඇති ක්ෂේත්‍රයකි. විවිධ ක්ෂේත්‍ර තුළ මේ ගැන ප‍රීක්ෂණ සිදු කෙරෙමින් පවතී. මෙය නිසා ලොව පුරාම විශාල වෙනසක්, පුදුම සහගත පෙරළියක් සිදුවෙතැයි සියළු දෙනා බලාපොරොත්තු වෙති. 
ගල් යුගයෙන් අරඹා, [[ගින්ද‍ර]] සොයාගෙන, [[රෝදය]] නිෂ්පාදනය කර, ක්‍රම ක්‍රමයෙන් දියුණු වී ලෝහ සොයා ගැනීමත් සමඟ කෘෂි කර්මාන්තයේ හා අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර වල විශාල දියුණුවක් සිදු විය. ඉන් පසු [[කාර්මික විප්ලවය]] සමඟ තවත් නව සොයා ගැනීම්, දියුණු කිරීම් සිදු විය. 
මේ එම කාර්මික විප්ලවයේ ඊළඟ අදියරයි, නැනෝ තාක්ෂණය හ‍රහා සිදු වීමට යන දියුණුව.නැනෝ යනු &quot;අගුටුමිටි&quot; යන අදහස දෙන වචනයකි.
නැනෝ තාක්ෂණය 1959 දී '''[[:en:Richard Feynman|රිචඩ් ෆෙයින්මාන්]]''' නම් [[භෞතික විද්‍යාව|භෞතික විද්‍යාඥයා]] හ‍රහා ආරම්භ විය. ඔහු ඒ සම්බන්ධයෙන් [[නොබෙල් ත්‍යාගය|නොබෙල් ත්‍යාගයෙන්]] ද පිදුම් ලැබුවේය.

කුඩා බව, වේගවත් බව හා ලාභදායිකම නිසා නැණෝ තාක්‍ෂණය ලොව පුරා ජනප‍්‍රියව පවතී. නැණෝ මීටරය එහි වූ මිණුම් දණ්ඩයි.

අප හඳුනන මීටරයකින් බිලියනයකින් එක් කොටසක් වූ නැණෝ මීටරයක විෂ්කම්භය අපගේ කෙස් ගසක විෂ්කම්භයට වඩා 50,000 වාරයකින් කුඩා ය. නැණෝ අංශුවක් එල්ලේ ක‍්‍රීඩා කරන පන්දුවක් සමඟ සසදා බලන්නේ නම් [[එල්ලේ]] පන්දුව නැණෝ අංශුව මෙන් 10&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; වාරයක් (10,000,0000) විශාලය.
[[File:Comparison_of_nanomaterials_sizes.jpg|thumb|333x333px|right|නැනෝ ප්‍රමාණ පිළිබද සංසන්දනයක්]]
ප‍්‍රමාණය එසේ වුවද, නැණෝ තාක්‍ෂණික නිමැයුම් හා ද්‍රව්‍ය ගැන සලකා බැලීමේ දී, ඒවායේ වු සැහැල්ලූ බව, ශක්තිමත් බව, විනිවිදභාවය සහ කි‍්‍රයාශීලිභාවය, ඉක්මන් ප‍්‍රතික‍්‍රියාකාරීභාවය වැනි ගුණාංග සහ වෙනත් ද්‍රව්‍ය හා මිශ‍්‍ර කිරීමෙන් පසු එකී ද්‍රව්‍යයන්ට ලබාදෙන අතිමහත් ශක්තිය හා කාර්යක්ෂම බව නැණෝ තාක්‍ෂණය කෙරේ ලෝකයේ ම අවධානය යොමු වීමට හේතු විය.

වර්ෂ 2015 දී සපුරා ගත යුතු ඉලක්ක කේන්ද්‍රකොට ගනිමින් වර්ෂ [[2010]] දී [[ජර්මනිය]] දියත් කළ පස් අවුරුදු නැණෝ තාක්‍ෂණ අභිවෘද්ධි කි‍්‍රයාන්විතය සඳහා වෙන් කරන ලද මුදල යුරෝ මිලියන 400 කි. මෙම මුදල නැණෝ තාක්‍ෂණය වැඩි දියුණු කිරීම උදෙසා බටහිර යුරෝපීය රටක් වෙන්කළ විශාලම මුදල සේ සැලකේ.

[[බලශක්තිය]], [[දේශගුණය]], සෞඛ්‍යය සහ ආහාර, ආරක්‍ෂාව සහ සංචලනය (mobility) යන ක්‍ෂ්ත‍්‍රයන්හි සංවර්ධනය සහ අධි තාක්‍ෂණික උපාය මාර්ග වැඩි දියුණු කිරීම, නැණෝ තාක්‍ෂණික ක‍්‍රමවේදයන් තුළින් තම දේශය වෙත දිනා ගැනීම එහි අපේක්‍ෂාව යි.

[[ජර්මනිය]] හැරුණ විට නැණෝ තාක්‍ෂණය උදෙසා විශාල මුදලක් වාර්ෂිකව වෙන් කරනු ලබන අනෙක් රට වන්නේ [[චීනය|චීනයයි]]. එම මුදල [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ඩොලර්|ඇමරිකානු ඩොලර්]] මිලියන 250 කි. රුසියාව වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 25 ක් ද, අපේ අසල්වැසි [[ඉන්දියාව]] වසරකට ඩොලර් මිලියන 23 ක්ද, නැණෝ පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතු සඳහා වැය කරයි.

== නැනෝ තාක්ෂණයේ ඉතිහාසය ==
වසර 50 කටත් වඩා පැරණි ඓතිහාසික සොයාගැනිම් වර්තමානයේදි අපි නැනෝ තාක්ෂණික නිමැවුම් ලෙස නම් කරනු ලබනවා.  එනම් නැනෝ තාක්ෂණය ලෙස හඳුන්වා නොදුන්නත් එය අතීතයේ සිටම භාවිතයට ගෙන තිබෙනවා. 10 වන ශතවර්ෂයේ තරම් ඈත අතීතයේදීත් නැනෝ පරිමාණයේ රත්‍රං යොදාගෙන වර්ණ ගැන්වු වීදුරැ හා පිගන් භාණ්ඩ නිෂ්පාදන කර්මාන්ත සිදුකල බව වාර්තා වී තිබෙනවා.  නමුත් එයට ශතවර්ෂ 10 කටත් පසුවයි නැනෝ පරිමාණයේ අංශු නිරීක්ෂණය කල හැකි අධි බලැති [[අන්වීක්ෂය|අන්වීක්ෂ]] සොයා ගනු ලැබුවේ.
ඒවාට උදාහරණ ලෙස
# ඉලෙක්ට්‍රෝන පරමාණුක බල අණ්වීක්ෂය ([[Atomic Force Microscope]]-[[AFM]])
# පරිලෝකන සෝදිසි අන්වීක්ෂය ([[Scanning Probe Microscope]]-[[SPM]])
# පරිලෝකන උමං අන්වීක්ෂය ([[Scanning Tunnelling Microscope]]-[[STM]])

දැන් අපි දන්නා හදුනන නැනෝ තාක්ෂණය ඇරඹුනේ මීට වසර 20 කට පමණ පෙරයි. එත් විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු විද්‍යාව නැනෝ පරිමාණයේ පර්යේෂණ කරා ව්‍යාප්ත වු අවධියේය.  සහශ්‍රකයේ ඇරඹුමත් සමග ඇමෙරිකානු හා වෙනත් රටවල පර්යේෂණ කලමණාකරුවන් විසින් අධ්‍යයනය කරනු ලැබුවේ ජීව විද්‍යාඥයන්, රසායනඥයන්, විද්‍යුත් ඉංජිනේරුවන්, දෘෂ්‍ය ඉංජිනේරුවන්, පදාර්ථ විද්‍යාඥයන් හා භෞතිකඥයන් තම පර්යේෂණ නැනෝ පරිමාණය භාවිත කරමින් මෙහෙයවනු ලබන බවයි.  නැනෝ පරිමාණයෙන් සිදු කරනු ලබන පර්යේෂණ අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් එක් එක් පර්යේෂණ වලට උපකාර වන බව අවබෝධ කරගත් ඔවුහු &quot;ඇමෙරිකානු ජාතික නැනෝ තාක්ෂණික මුලිකත්ව සංගමය&quot;
(US National Nanotechnology Initiative(NNI) ) නමින් සම්බන්ධීකරණ වැඩසටහනක් ඇරඹුහ.

== නැනෝ පදාර්ථය ==
'''නැනෝ පදාර්ථය''' යන යෙදුම නැනෝ මීටර 1 ක් 100 ත් අතර ප්‍රමාණයේ
ද්‍රව්‍ය හැදින්වීමට භාවිත කරයි.  එයට මිනිසා විසින් නිර්මිත නැනෝ ප්‍රමාණයේ
ද්‍රව්‍ය ආගන්තුක නැනෝ අංශු හා ස්වභාවික පරිසරයේ හමුවන නැනෝ ප්‍රමාණයේ වස්තූන් අයත් වේ. 

අප විසින් අවශ්‍යතා සඳහා කෘතිමව නිපදවනු ලබන නැනෝ  පරිමාණයේ  අංශු ඉන්ජිනේරු ශිල්පීය නැනෝ අංශු&quot; ලෙස හදුන්වනවා.  මෙයට අමතරව නැනෝ අංශු ඇතිවීමේ තවත් ක්‍රම 2 ක් පවතියි.
*දහනය, කාර්මික නිශ්පාදන හා වෙනත් මිනිස් ක්‍රියාකාරම් වල අතුරු ඵල ලෙස නැනෝ අංශු නිර්මාණය වේ.  ඒවා &quot;ආගන්තුක නැනෝ අංශු&quot; නම් වේ. 
*මුහුදු ඛාදනය (sea spray), පස සෝදා යාම වැනි ස්වාභාවික ක්‍රියාවලි නිසාද නැනෝ අංශු නිර්මාණය වේ. 

සජීවීන්ගේ දේහ තුල සිදුවන බොහොමයක් ජීව ක්‍රියා සිදුවන්නේ නැනෝ පරිමාණයෙනි.  මිනිස් දේහය තුල [[ප්‍රෝටීන]] හා එවැනි ස්වාභාවික නැනෝ ප්‍රමාණයේ අණු භාවිත කරමින්, දේහයේ පද්ධති හා පද්ධති ආශ්‍රිත ජීව ක්‍රියාවලි පාලනය සිදු කරනු ලැබේ.  [[රුධිර සංසරණ පද්ධතිය]] තුල [[ඔක්සිජන්]] පරිවහනය කරන [[හිමොග්ලොබින්]] ප්‍රෝටීනය නැනෝ අංශුවේ. (විශ්කම්භය නැනෝමීටර 5 ක් පමණ වේ).

== නැනෝ ව්‍යුහික පදාර්ථ ==
නැනෝ ව්‍යුහික පදාර්ථයේ අභ්‍යන්තරික ව්‍යුහය සකස් වී තිබෙන්නේ නැනෝ පරිමාණයේ අංශු වලිනි.  නමුත් එම අංශු සියල්ලම සමස්ථ පද්ධතියක් ලෙස සලකන විට එය 100nm(නැනෝ මිටර් සීයයයි) ට වඩා විශාලත්වයෙන් වැඩිය.

== නැනෝ අංශු, නැනෝ නාලිකා, හා නැනෝ පටල == 
මෙසේ හදුන්වනු ලබන්නේ ඒවා එක එකෙහි හැඩය සහ සලකනු ලබන පරිමාණය අනුව නැනෝ පදාර්ථයට ලබා දෙන නාමයන්ය.  මෙය සරළවම කියන්නේ නම්, එම අංශු, නාලිකා හා පටල වල එක්මානයක් හෝ ඊට වැඩිමාන ගණනකක් නැනෝ පරිමාණයේ වේ.  නැනෝ අංශු යනු,  උස, දිග, පළල යන මාන වලින් එකක් හෝ වැඩි ගණනක් නැනෝ පරිමාණයේ පවතින පදාර්ථ ස්වල්පයකි. 
නැනෝ නාලිකා වල විශ්කම්භය නැනෝ පරිමාණයේ වේ.  නමුත් ඒවායේ දිග නැනෝමීටර සිය ගණනක් හෝ ඊට වැඩි ගණනකි.   නැනෝ ඵලක හෝ නැනෝ පටල වල ඝනකම නැනෝ පරිමාණයේ වේ.  නමුත් ඒවායේ අනෙක් මාන ඊට වඩා බෙහෙවින් විශාල විය හැක.  

==නැනෝ තාක්ෂණයේ භාවිතයන් කිහිපයක්==
===නැනෝ නාල===
1991 වර්ෂයේදී ජපන් විද්‍යාඥයෙකු විසින් සොයා ගැණුනු කාබන් නැනෝ නාල, දැන් විවිධ පරීක්ෂණ සඳහා මහා පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය වෙයි.

===නැනෝ පෙරණ===
මෙතෙක් කල් භාවිත කරන ලද පෙරහන් හරහා කුඩා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට සංසරණය විය හැකිය, නමුත් මෙම නිනිති පෙරහණ්, කිසිදු ජීවියෙකුට යා නොහැකි පරිදි සකසා ඇත. මෑතකදී මහත් ආන්දෝලනයට පාත්‍ර වූ &quot;සාස්&quot; වයිරසය ශරීර ගතවූ රෝගීන් පරික්ෂාවේදී වෛද්‍ය කණ්ඩායම් මෙවැනි නැනෝ පෙරහන් භාවිතා කළහ.

==නැනෝ තාක්ෂණයේ යෙදවුම්==
[[නැනෝ  තාක්ෂණය]] අතිශය බහු ක්ෂේත්‍රීය වූ  ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර ව්‍යවහාරික භෞතික විද්‍යාව , ද්‍රව්‍ය විද්‍යාව ,  අතුරු  මුහුණත් හා කලිල  විද්‍යාව , උපකරණ  භෞතික විද්‍යාව , අති අණුක රසායන විද්‍යාව (අණුවල සහ සංයුජ නොවන බන්ධනමය අන්තර්ක්‍රියා අරමුණු කොට ඇති රසායන විද්‍යා කොටස වේ.)  ස්වයං ප්‍රතිගුණ යන්ත්‍ර සහ රොබෝතාක්ෂණය ,රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ,යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ජෛව  ඉංජිනේරු විද්‍යාව හා විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව, වෙෙද්‍ය විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවලින් නැනෝ තාක්ෂණයට දායක වේ. නැනෝ තාක්ෂණය යටතට  විද්‍යා ක්ෂේත්‍ර  කාණ්ඩ කිරීම නැනෝ පරිමාණයේ කටයුතු මෙහෙයවන විද්‍යාවන් වෙන්කර ගැනීමේ අපහසු කම ගැටළුවක් බවට පත්ව තිබේ.  විද්‍යාවේ සියලු ක්ෂෙත්‍රයන් අතර පොදු වන එකම තාක්ෂණික යෙදුම් කාණ්ඩය උපකරණ භාවිතය වේ. එය නොසලකා හැරී විට ඖෂධ නිෂ්පාදන සමාගම් සහ අර්ධ සන්නායක නිෂ්පාදන සමාගම් අතර වෙනත් සම්බන්ධතා නොතිබෙන අතර එසේ තිබීමේ අවශ්‍යතාවක්ද නොපවතී. නමුත් මෙම ක්ෂෙත්‍ර යුගලේම නැනෝ පරිමාණ හැසිරවීම්   සඳහා උපකරණ භාවිත වේ. තවද තම නිෂ්පාදනය නැනෝ තාක්ෂණය යැයි නම් කරන සමාගම් පවා සිය නිෂ්පාදන කිසියම් නිශ්චිත කාර්මික ක්ෂේත්‍රයකට පමණක් වෙළඳාම් කරනු ලබයි.
නැනෝ තාක්ෂණය ය‍ටතේ බොහෝ අංශු වල ගුණ මෙන්ම C  (nano fuhes)  හා අනෙකුත් කුඩා දිලිසෙන අංශු වල ගුණ අධ්‍යයනය කළ හැක.
ඉතා කුඩා පරිමාණයේ අංශු සාමාත්යිත යෙදුම් සදහා එනම් වාණිජමය ප්‍රයෝජන සදහා බහුලව යොදා ගනී.
නැනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව යටතේ මෙවැනි ක්ෂුද්‍ර අංශු වෛද්‍ය විද්‍යාව සදහා යොදා ගන්නා ආකාරය සලකා බලයි.
පතුලේ සිට ක්‍රමයෙන් සකස්වීමේ ක්‍රමය (Bottom up approachs) මෙහිදී කුඩා සංයෝග සංකීර්ණ සංයෝග දක්වා සකස් වීම සලකා බලයි..
 
=== කෘෂිකර්මාන්තය ===
කෘෂි කර්මාන්ත විෂයෙහිලා හඳුන්වා දී ඇති නැණෝ සෙන්සර් (nano sensors) නමැති සංවේදී උපකරණ මගින් කෘෂි කාර්මික බවභෝග වර්ධනයේ දී ඒවායේ නිරෝගී භාවය නිරීක්‍ෂණය කොට දත්ත ලබා දීමත්, සක‍්‍රීය නැණෝ අංශු මගින් පසෙහි වූ අහිතකරතාවයන් ඉවත් කරලීමත් සිදු කෙරේ. මෙබදු නැණෝ සෙන්සර් ජාලා පද්ධති මගින් භව භෝගයන්ට වෛරස් වර්ග මගින් වැළදිය හැකි රෝග කල්තියා හඳුනා ගැනීම, පසෙහි සරු බව සේම, භෝග වලට ඉතා කාර්යක්ෂමව, වර්ධනයට අවශ්‍ය පොහොර සහ කෘමි නාශක නැනෝ කැප්සුල (nano capsuls) මගිවන් නිශ්චිත ඉලක්කයටම ලබා දීම සැබැවින්ම විශ්ම ජනකය. තවද මේ වන විට ආහාර සැකසීම සේම සෞඛ්‍යාරක්‍ෂිතව ගුණාත්මක භාවයට හානි නොවන පරිදි ආහාර වර්ග ඇසුරුම් කිරීමට ද නැණෝ තාක්‍ෂණය වර්තමානයේ දී භාවිතා කෙරේ.

=== පශු සම්පත් සංවර්ධනය ===
මීට අමතරව පශු සම්පත සංවර්ධනය සඳහා ද වර්තමාන ලෝකය නැණෝ තාක්‍ෂණය භාවිතා කරයි. නැණෝ අංශු මගින් පශු සම්පත සඳහා වර්ධක හෝමෝන, එන්නත් සහ ජාන ඉංජිනේරු තාක්‍ෂණය සඳහා DNA භාවිතා කිරීමේ ක‍්‍රමවේද පහසු කොට තිබේ.

=== රෙදි පිළි කර්මාන්තය ===
රෙදි පිළි කර්මාන්තයෙහි නව මානයක් ඇති කරමින් රෙදි සේදීමේ දී වදයෙන් ඔබව මුදවා ගැනීමට දැන් නැණෝ තාක්‍ෂණයට හැකි වී තිබේ. නැණෝ පර්යේෂකයින් විසින් සාර්ථකව අත්හදා බලා ඇති පරිදි වූල් (wool) වර්ග සහ සිල්ක් (silk) වර්ග වල රෙදි, නැණෝ තාක්‍ෂණය ඇසුරෙන් නිපද වූ මේවා (nano fabric) එහි රැදෙන කුණු පැල්ලම් නැණෝ අංශු ම

=== පිරිසිදු කිරීම් ===
එසේම මේ අයුරින්ම නිපද වූ නැණෝ රසායනික දියර මගින් (ස්පේ‍්‍ර කිරීම මගින්) ඔබගේ මුළු තැන්ගෙයි ඇති දැලි කුණු සහමුලින්ම ඉවත් කර දමනවා පමණක් නොව ඒවා යලි එකතු වීමද වලකා දමයිiiii

&lt;big&gt;'''වෙෙද්‍ය විද්‍යාව'''&lt;/big&gt;

වෛද්‍ය විද්‍යාවෙ අප මුහුන දෙන ලොකුම අභියෝගයක්නේ පිළිකා කියන්නෙ. පිළිකා සුවපත් කිරීමෙදි වෛද්‍යවරු මුහුණ දෙන ලොකුම ගැටලුව තමයි එය පිළිකා විනාශ කිරීමට දෙන ඖෂධ වලින් සිරුරේ සාමාන්‍ය සෛලත් විනාශ වීම.නැනෝ තාක්ෂණයට පුලුවන් ආබාධය තියෙන සෛලය පමණක් සොයා ගෙන ගිහිල්ලා එය විනාශ කරන්න. පිළිකා වලදි විතරක් නොවෙයි එඩ්ස් වැනි වෙනත් බොහෝ රෝග වලදීත් ශරීරයේ වෙනත් කොටස් වලට බලපෑමක් නොකර අදාල රෝග කාරකය පමණක් විනාශ කරන්න පුලුවන් මේය හදුන්වන්නේ කියන්නෙ ඉලක්ක ගත ඖෂධ බෙදා හැරීම කියලා. 

ඔබ අසා අැති  නැනෝ රොබෝ වරු ගැන.අපේ ශරීරය තුලට අතුල් වෙලා නොයෙක් දේවල් කරන්න පුලුවන් නැනෝ රොබෝවරු ගැන විද්‍යාඥයෝ පරීක්ෂණ කරනවා.හිතන්න නැනෝ ප්‍රමාණයේ රොබෝ කෙනෙක් කියන්නේ රුධිර සෛලයකටත් වඩා පුංචියි නේ. රුධිර නාල තුලට ඇතුල් වෙලා එවාගේ තිබෙණ කොලෙස්ටරෝල් ඉවත් කරන නැනෝ රොබෝ වරු අනාගතයේ බිහිවෙන්න ඉඩ තියෙනවා. ඊලඟට රුධිර පද්ධතියට ඇතුළු වන අපද්‍රව්‍ය හා විෂ ද්‍රව්‍ය අවශෝෂණය කරගෙන ඒවා රුධිර පද්ධතියෙන් ඉවත් කරන නැනෝ ස්‌පොන්ජ ස්‌වයංක්‍රියව රුධිරයේ ග්ලූකෝස්‌ මට්‌ටම පාලනය කරන ඉන්සියුලින් රැගත් නැනෝ කැප්සියුල අපේ ලැයිස්තුවේ ඉන්නවා.ඒ වගේම නොයෙක් හන්දි රෝග වලටත් සමේ රෝග වල්ටත් අපූරු විසඳුම් නැනෝ තාක්ෂණයෙන් සොයා ගන්න පුලුවන්. එයින් එකක් තමයිගෙවී ගිය කාටිලේජ නැවත වර්ධනය කිරීමට නැනෝ තන්තු තැන්පත් කිරීම.

== නැනෝ තාක්ෂණයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ==
නැනෝ තාක්ෂණයේ භාවිතා කරන ප්‍රධාන ගොඩනැගුම් ආකාර දෙකක් ඇත. ‘පහළ සිට  ඉහළට’ ගොඩනැගුම් ක්‍රම‍යේදී  අණුක  හඳුනා ගැනීම්  මූල ධර්ම  අනුව රසායනිකව ස්වයංව එකලස් වන  අණුක කොටස්වලින් ද්‍රව්‍ය හා උපාංග නිපදවනු ලැබේ. ‘ඉහළ සිට  පහළට’ පිවිසුමේ දී විශාල වස්තූන්වලින් පරමාණුක මට්ටම් පාලනයකින් තොරව නිනිති - වස්තූන් ගොඩනගනු ලැබේ. අතුරු මුහුනත් හා කලිල විද්‍යාව පිළිබඳ ඇති වූ නව උනන්දුවක් , පරමාණුක බල අණ්වීක්ෂය [[:en:atomic force microscope|Atomic force microscope]] (AFM)හා පරිලෝකන උමං අන්වීක්ෂය [[:en:Scanning tunneling microscope|Scanning tunneling microscope]] (STM) ආදී නව පරම්පරාවේ විශ්ලේෂක උපකරණ නිසාත් නැනෝ තාක්ෂණය පිළිබඳ උනන්දුවක් ඇතිව තිබේ. වඩාත් සූක්ෂම තත්වයේ වන ඉලෙක්ට්‍රෝන කදම්භ මුද්‍රණ ක්‍රම සහ  molecular beam epitaxy, (තනි පළිඟු වෙන්කොට නිදන්ගත කර ගන්නා ලද ක්‍රමයකි) ආදිය සමග යෙදු විට ඉහත උපකරණ මගින් නැනෝ පරිමාණ ව්‍යුහයන්ට අවශ්‍ය පරිදි පාලනයට හා  වෙනස් කිරීමට හැකි අතර ඒ ඔස්සේ පෙර නොවූ විරූ පුදුමාකාර සංසිද්ධීන් නිරීක්ෂණයටද ඉඩ සැලසී තිබේ.

අණුක ව්‍යුහය මත පදනම්ව බහු අවයවික නිෂ්පාදනයන්, පෘෂ්ඨික විද්‍යාව පදනම් කරගනිමින් පරිගණක විද්‍යා උපාංග පිහිටුම් සැලසුම් කිරීම නැනෝ තාක්ෂණික යෙදුම් සඳහා උදාහරණ වේ. ක්වොන්ටම් ලප හා නැනෝ තල වැනි ක්වොන්ටම් තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳ දැඩි බලාපොරොත්තු තබා ඇති මුත් නැනෝ අංශු කලිල ආකාරයට සමූහ වශයෙන් භාවිතා වන සූර්ය රශ්මි ආලේපන(suntan lotion) සහ වෙනත් රූපලාවන්‍ය ආලේපන ආරක්ෂක ආලේපනයත් ඖෂධ පරිවාහක සහ කුණු පැල්ලම්වලට ප්‍රතිරෝධී ඇඳුම් පැළඳුම්  ආදියත් ප්‍රධාන වශයෙන්ම වාණිජමය වශයෙන් ප්‍රයෝජනවත් වූ නිපැයුම් බවට පත්ව තිබේ.

==බලශක්ති උත්පාදනය ==
මෙයට ඉතා කුඩා පරිමාණයේ ව්‍යුහ ඇති විශේෂ ගුණ සහිත අංශු වල ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් ඔස්සේ අධ්‍යයනය ඇතුලත් වේ..

== DNA නැනෝ පරීක්ෂණය ==
{{main| DNA නැනෝ තාක්ෂණය}}
මෙහිදී වොට්සන් හා ක්‍රික්ගේ  DNA වල ද්විත්ව හෙලික්සිය ව්‍යුහයේ භෂ්ම යුගල සකස්විම හා අනෙකුත් න්‍යෂ්ටික අමිල වල ව්‍යුහයේ විශේෂතා සලකා බලයි. 

== අණුවල විවිධ හැඩයන්ගෙන් යුත් සංයෝග රසායනිකව නිෂ්පාදනය කිරිම  සදහා පිවිසිම ==
අණු තනිව හෝ කිහිපයක් එකතු වී සකස් වීම උසස් අණුක රාසයනික විද්‍යාව  යන සංකල්පය යටතේ හැදෑරිය යුතු අතර එමගින් අණුවල සකස්විම සම්බන්ධ විශේෂ තොරතුරු හදුනාගත හැක.

== නැනෝ තාක්ෂණය පිලිබද දැනට පවතින පර්යේෂණ ==
{{main| නැනෝ තාක්ෂණය පිලිබද දැනට පවතින පර්යේෂණ}}

== නැනෝ පරිමාණයන්හි උපසර්ග සංකේත ==
*yocto 	(y) 	10&lt;sup&gt;-24&lt;/sup&gt;
*zepto 	(z) 	10&lt;sup&gt;-21&lt;/sup&gt;
*atto 	(a) 	10&lt;sup&gt;-18&lt;/sup&gt;
*femto  	(f) 	10&lt;sup&gt;-15&lt;/sup&gt;
*pico  	(p) 	10&lt;sup&gt;-12&lt;/sup&gt;
*Ångström 	(Å) 	10&lt;sup&gt;-10&lt;/sup&gt;
*nano   	(n) 	10&lt;sup&gt;-9&lt;/sup&gt;
*micro   	(μ) 	10&lt;sup&gt;-6&lt;/sup&gt;
*milli  	(m) 	10&lt;sup&gt;-3&lt;/sup&gt;
*centi    	(c) 	10&lt;sup&gt;-2&lt;/sup&gt;
*deci     	(d) 	10&lt;sup&gt;-1&lt;/sup&gt;
*(none)  	10&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;
*deka  	(D) 	10&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
*hecto  	(h) 	10&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
*kilo 	(k) 	10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
*mega 	(M) 10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;
*giga 	(G) 	10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;
*tera     	(T) 	10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;
*peta 	(P) 	10&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt;
*exa     	(E) 	10&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt;
*zetta 	(Z) 	10&lt;sup&gt;21&lt;/sup&gt;
*yotta 	(Y) 	10&lt;sup&gt;24&lt;/sup&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැදි==
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Nanotechnology නැනෝ තාක්ෂණය පිළිබද English විකියෙහි ඇති සටහන්]
*[http://www.nanotech-now.com/ නැනෝ තාක්ෂණය පිළිබද නවතම වාර්තා]
*[http://nanex-project.eu/ නැනෝ තාක්ෂනය පිළිබද NANEX ව්‍යාපෘතිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140411012612/http://nanex-project.eu/ |date=2014-04-11 }}

[[ප්‍රවර්ගය:නැනෝ තාක්‍ෂණය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>63jbee9czrl4zwqs6fs0ou8kg2kapxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම 2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47345</id>
    <revision>
      <id>802902</id>
      <parentid>800219</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T02:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53716" sha1="0t2d885whvvp9uws9xd7awmopzv74wg" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සමුළු රැස්වීම|chairperson = [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]&lt;br/&gt;([[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති|ජනාධිපති]])|cities = [[කොළඹ]]|dates = {{නොඑතුම|15 නොවැම්බර් 2013}} &amp;ndash; &lt;br /&gt;{{නොඑතුම|17 නොවැම්බර් 2013}}|image = Commonwealth Heads of Government Meeting 2013 logo.png|summit_name = 23&lt;sup&gt;වන&lt;/sup&gt; පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම|follows = [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම 2011|2011]]|heads_of_state_label = [[රජයේ ප්‍රධානියා|රජයේ]] ප්‍රධානියා/[[රාජ්‍ය නායකයා|රාජ්‍ය]] නායකයා|precedes = [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම 2015|2015]]|venues = [[නෙළුම් පොකුණ මහින්ද රාජපක්‍ෂ රඟහල|නෙළුම් පොකුණ රංගශාලාව]], [[බණ්‌ඩාරනායක අනුස්‌මරණ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව|බීඑම්අයිසීඑච්]], [[වෝටර්ස් එජ් (ශ්‍රී ලංකාව)|වෝටර්ස් එජ්]]|website = {{URL|www.chogm2013.lk}}|country = [[ශ්‍රී ලංකාව]]|heads_of_state = 27&lt;ref name=BP171113&gt;{{උපන්‍යාස පුවත්|title=කොමන්වෙල්ත් පුට්ස් ඕන් යුනයිටඩ් ෆ්‍රන්ට් ආෆ්ටර් සමිට් රිෆ්ට්ස්|url=http://www.bangkokpost.com/news/asia/380283/commonwealth-to-put-on-united-front-after-summit-rifts|newspaper=[[බැංකොක් පෝස්ට්]]|date=17 නොවැම්බර් 2013}}&lt;/ref&gt;|keypoints = [[ශ්‍රී ලංකාවේ මානව අයිතිවාසිකම්]] ගැටළු නිසා සමුළු වර්ජනය|other_titles = චෝගම් 2013|participants = 51}}
'''23 වන පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම''' වර්ෂ 2013 නොවැම්බර් මස 15 වෙනි දින සිට 17 වෙනි දින දක්වා [[කොළඹ]] දි පැවැත්වුණි.
[[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය]] යීය නායකයින් විසින් 2009 දී [[ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ]] වල පෝට් ඔෆ් සපෙයින් හී පැවැත්වුනු රැස්වීම් වලදී 2013 චෝගම් සමුළුව [[ශ්‍රී ලංකාව]] තුල පැවැත්වීමට තීරණය කරන ලදී. නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ [[දෙමළ]] සුළුතරයට වූවා යැයි කියන මානව හිමිකම් කඩවීම් නිසා කැනඩාව හා මුරුසිය සමුළුව නිල වශයෙන් වර්ජනය කල අතර ඉන්දියානු රාජ්‍ය නායකයා සමුළුව දේශපාලනික හේතුන් මත මගහරින ලදී .&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mauritius pulls out of CHOGM|url=http://www.smh.com.au/world/mauritius-pulls-out-of-chogm-20131113-2xf7c.html|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=13 November 2013|agency=[[Agence France-Presse]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mauritius pulls out of hosting 2015 CHOGM: PM|url=http://newindianexpress.com/world/Mauritius-pulls-out-of-hosting-2015-CHOGM-PM/2013/11/16/article1894028.ece?pageNumber=1&amp;parentId=130222&amp;operation=complaint|newspaper=[[The New Indian Express]]|date=16 November 2013|agency=[[Press Trust of India]]|access-date=2 December 2013|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203061141/http://newindianexpress.com/world/Mauritius-pulls-out-of-hosting-2015-CHOGM-PM/2013/11/16/article1894028.ece?pageNumber=1&amp;parentId=130222&amp;operation=complaint|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; සමුළුව අතරතුර කාලය තුල කොළඹ විරෝධතා පැවැත්වීම තහනම් කෙරිණි.&lt;ref name=&quot;aljazeera1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/asia/2013/11/colombo-summit-overshadowed-rights-row-2013111555924334578.html |title=Colombo summit overshadowed by rights row |publisher=Al Jazeera English |date= |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt; ජනපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] මහතා ඇතුළු පිරිස විසින් සමුළුවේ අවධාරණය කල මූලික කරුණු වූවේ: &quot;සන්නිවේදනය මත පදනම් වූ සංවර්ධනය, දේශපාලනික වටිනාකම්, ගෝලීය අභියෝග හා තර්ජන සහ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයීය සුහදතාවයයි .&quot;&lt;Ref&gt;http://www.aljazeera.com/news/asia/2013/11/war-crimes-dominate-commonwealth-summit-20131117133558811920.html&lt;/ref&gt; නමුත් ඊට අමතරව සමුළුව තුල ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් යුධ සමයේ සිදු වූවා යැයි කියන මානව හිමිකම් කඩවීම් පිළිබඳ එකිනෙක පරස්පර විවාද සිදුවිය.&lt;ref name=AJ151113&gt;{{cite news|title=Colombo summit overshadowed by rights row|url=http://www.aljazeera.com/news/asia/2013/11/colombo-summit-overshadowed-rights-row-2013111555924334578.html|newspaper=[[Al Jazeera]]|date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sri Lanka summit overshadowed by human rights record|url=http://www.itv.com/news/2013-11-13/sri-lanka-summit-overshadowed-by-human-rights-record/|newspaper=[[ITV News]]|date=16 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=CHOGM 2013: Commonwealth leaders sign communiqué on poverty reduction and trade as talks close|url=http://www.abc.net.au/news/2013-11-18/commonwealth-leaders-sign-agreement-on-3f3f-as-chogm-closes/5097976|newspaper=[[ABC News (Australia)]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt; වර්ෂ 40 කට පසු 2 වැනි එළිසබෙත් රැජින සහභාගී නොවූ ප්‍රථම සමුළුව මෙය වීමද විශේෂත්වයකි.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cavill|first=Amanda|title=Controversy stalks Sri Lanka's CHOGM|url=http://www.sbs.com.au/news/article/2013/11/12/controversy-stalks-sri-lankas-chogm|newspaper=[[SBS World News]]|date=12 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=&quot;Perfidious Albion cannot change its spots&quot;|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=36793|newspaper=[[TamilNet]]|date=5 November 2013}}&lt;/ref&gt; 

==පසුබිම් කථාව==
2007 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම උගන්ඩාවේ [[කම්පාලා]] අගනුවර පැවැති අතර එහිදී 2011 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත්වීමට සම්මත කර ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|title=CHOGM ends in Kampala|url=http://secretariat.thecommonwealth.org/news/34580/34581/173062/251107chogmclose.htm|publisher=[[Commonwealth Secretariat]]|date=25 November 2007}}&lt;/ref&gt; එසේ නමුදු, [[ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය]] අවසන් වූ කාල වකවානුවේ ශ්‍රී ලංකා රජයට එරෙහි යුධ අපරාධ චෝදනා එල්ල වීම නිසා, 2009 දී  [[ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ]] වල පෝට් ඔෆ් සපෙයින් හි පැවැති පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම තුලදී ඊලග සමුළුව [[ඔස්ට්‍රේලියාව]] [[පර්ත්]] හි පැවැත්වීමටත් 2013 සමුළුව ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දීමටත් තීරණය කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Watt|first=Nicholas|title=Commonwealth vetoes Sri Lanka bid to hold 2011 gathering|url=http://www.theguardian.com/world/2009/nov/29/commonwealth-vetoes-sri-lanka-bid|newspaper=[[The Guardian]]|date=29 November 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Australia to host 2011 Commonwealth meeting|url=http://www.smh.com.au/world/australia-to-host-2011-commonwealth-meeting-20091129-jyit.html|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=29 November 2009|agency=[[Australian Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Chase|first=Steven|title=Ottawa opposes Sri Lanka bid to host next Commonwealth summit|url=http://www.theglobeandmail.com/news/national/ottawa-opposes-sri-lanka-bid-to-host-next-commonwealth-summit/article1381338/|newspaper=[[The Globe and Mail]]|date=27 November 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Webster|first=Philip|title=Gordon Brown will not back Sri Lanka's bid to host Commonwealth summit|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6934131.ece|newspaper=[[The Times]]|date=27 November 2009}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Commonwealth leaders release CHOGM 2011 Communiqué|url=http://secretariat.thecommonwealth.org/news/34580/34581/241632/301011communique.htm|publisher=[[Commonwealth Secretariat]]|date=30 October 2011}}&lt;/ref&gt;

2013 මැයි මසදී, [[බකින්හැම් මාලිගාව]] විසින් 2 වන එළිසබෙත් මහ රැජින සමුළුවට සහභාගී නොවන බව නිවේදනය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Queen to miss Commonwealth meeting|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22431757|newspaper=[[BBC News]]|date=7 May 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Queen to miss Commonwealth meeting in Sri Lanka|url=http://www.channel4.com/news/sri-lanka-queen-commonwealth-summit-prince-charles|newspaper=[[Channel 4 News]]|date=7 May 2013}}&lt;/ref&gt; 87 හැවිරිදි රැජිනගේ සෙෘඛ්‍ය තත්වය පිලිබඳ සැලකිලිමත් වීමත් ඇය වෙනුවට චාල්ස් කුමරු සමුළුවට සහභාගී වනු ඇති බවත් එහි දැක්විනි.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Davison|first=Janet|title=Prince Charles gets higher Commonwealth role as Queen stays home|url=http://www.cbc.ca/news/world/prince-charles-gets-higher-commonwealth-role-as-queen-stays-home-1.1342380|newspaper=[[CBC News]]|date=8 May 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mayer|first=Catherine|title=The Queen’s Era Is Drawing to an End as Prince Charles Assumes New Royal Duties|url=http://world.time.com/2013/05/07/prince-charles-takes-on-queen-elizabeths-duties/|newspaper=[[Time (magazine)]]|date=7 May 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=9 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140109095805/http://world.time.com/2013/05/07/prince-charles-takes-on-queen-elizabeths-duties/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==සංවිධානය==


===රැස්වීම් පැවැත්වූ ස්ථාන===
සමුළුවේ ආරම්භක උත්සවය කොළඹ  [[නෙළුම් පොකුණ මහින්ද රාජපක්‍ෂ රඟහල]] දී උත්කර්ෂවත් ලෙස සිදු කෙරිණ. නායකයින් සඳහා විශේෂ විවේකී හමුවක් [[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ]] හී වෝටර්ස් එජ් හෝටලයේදී පැවැත්විණි. අනෙකුත් රැස්වීම් [[හම්බන්තොට]] ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේත්, [[හික්කඩුව]] චායා ට්‍රාන්ස් හීදිත්, කොළඹ සිනමන් ග්‍රෑන්ඩ් හෝටලයේදිත් පැවැත්විණි.&lt;ref name=airlines /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Venues|url=http://www.chogm2013.lk/index.php/paricipant-info/venues/|publisher=CHOGM 2013}}&lt;/ref&gt;

==සමුළුව==

===සමුළුවේ න්‍යාය පත්‍රය===
රාජ්‍ය නායකයන්ගේ දින තුනක සමුළුවද ඇතුළුව තවත් සමුළු කීපයක් සතියක් පුරා පැවැත්විණ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Official Programme|url=https://s3.amazonaws.com/Pressrelese/CHOGM-2013-Official%20Programme_FINAL.pdf|publisher=CHOGM 2013}}&lt;/ref&gt;

===සංවාදයන්===

බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති [[ඩේවිඩ් කැමරන්]] විසින් නැවත වතාවක් ශ්‍රී ලංකාවේ සිදු වූවා යැයි කියන යුධ අපරාධ සම්බන්දයෙන් ස්වාධීන හා විශ්වාසනීය පරික්ෂණයක් ඉල්ලා සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Jivanda|first=Tomas|title=Sri Lanka dismisses David Cameron's call for independent human rights inquiry|url=http://www.independent.co.uk/news/world/asia/sri-lanka-dismisses-david-camerons-call-for-independent-human-rights-inquiry-8944157.html|newspaper=[[The Independent]]|date=16 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mason|first=Rowena|title=Sri Lanka defiant after Cameron calls for war crimes investigation|url=http://www.theguardian.com/world/2013/nov/16/sri-lanka-david-cameron-war-crime-allegations|newspaper=[[The Observer]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt; &quot;මෙහි නිවැරදි විමර්ශනයක් හා ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමල සුළුතරයට මානව හිමිකමත් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයත් උරුම වීම සිදු විය යුතු බව ඔහු තව දුරටත් කියා සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Woodcock|first=Andrew|title=Sri Lanka: Cameron calls for war crimes inquiry|url=http://www.scotsman.com/news/uk/sri-lanka-cameron-calls-for-war-crimes-inquiry-1-3189795|newspaper=[[Scotland on Sunday]]|date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Britain’s Cameron faces protests in former Sri Lanka war zone|url=http://www.euronews.com/newswires/2205628-torture-claims-cast-shadow-over-sri-lankas-commonwealth-summit/|newspaper=[[Euronews]]|date=15 November 2013|author=Shihar Aneez|author2=Frank Jack Daniel|agency=[[Reuters]]|archiveurl=https://archive.is/ESGcN|archivedate=18 November 2013}}&lt;/ref&gt; එවැනි විමර්ශනයක් අරඹා 2014 මාර්තු වන විට අවසන් නොවුනහොත් බ්‍රිතාන්‍යය විසින් ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ස්වාධින හා ''ජාත්‍යන්තර'' විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටින බව හෙතෙම තව දුරටත් අවධාරණය කර සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cameron calls for war crimes inquiry in Sri Lanka|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24967501|newspaper=[[BBC News]]|date=16 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Britain gives Sri Lanka deadline on war crimes probe|url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/britain-gives-sri-lanka-deadline-on-war-crimes-probe/article5358307.ece|newspaper=[[The Hindu]]|date=16 November 2013|agency=[[Deutsche Presse-Agentur]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=David Cameron puts Sri Lanka on notice over war crime allegations|url=http://www.abc.net.au/news/2013-11-17/an-david-cameron-puts-sri-lanka-on-notice-over-war-crime-allega/5097278|newspaper=[[ABC News (Australia)]]|date=17 November 2013|agency=[[Agence France-Presse]]}}&lt;/ref&gt; පසුව [[යාපනය අර්ධද්වීපය]] තුල සංචාරය කරමින් බ්‍රිතාන්‍ය අගමැතිවරයා ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරේ සංචාරයක් කල ප්‍රථම විදේශීය නායකයා බවට පත් විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Robinson|first=Nick|title=Cameron in Northern Sri Lanka|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24954387|newspaper=[[BBC News]]|date=15 November 2013|authorlink=Nick Robinson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Relatives of missing Tamils plead for PM to act|url=http://www.itv.com/news/update/2013-11-15/relatives-of-missing-tamils-plead-for-pm-to-act/|newspaper=[[ITV News]]|date=16 November 2013}}&lt;/ref&gt; සංචාරය අතරතුරදී බොහොමයක් කාන්තාවන් පිරිසක් විසින්, යුද්ධයේදී හා පසුව අතුරුදහන් වූ සිය ඥාතීන් සොයා දෙන ලෙස ඉල්ලා පැවැත්වූ කලහකාරී උද්ඝෝෂණයකට මුහුණ දීමටද ඔහුට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Doherty|first=Ben|title=Tamil protesters mob British Prime Minister in Jaffna|url=http://www.smh.com.au/world/tamil-protesters-mob-british-prime-minister-in-jaffna-20131116-2xn4a.html|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mason|first=Rowena|title=David Cameron's car surrounded by Sri Lankan protesters|url=http://www.theguardian.com/politics/2013/nov/15/david-cameron-car-surrounded-sri-lankan-protesters-tamil|newspaper=[[The Guardian]]|date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;තවද අගමැති කැමරන් වැඩිදුරටත් කියා සිටියේ තමන් ජනපති රාජපක්ෂ සමග තදින් මේ ප්‍රශ්නය පිළිබඳ සංවාද කරන බවයි.&lt;ref name=AJ151113/&gt; බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති කැමරන්ගේ ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ජාත්‍යන්තර විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටීමේ ප්‍රකාශයට ප්‍රතිචාර ලෙස, ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍ය [[බැසිල් රාජපක්ෂ]] මහතා කියා සිටියේ: &quot;එවැනි ජාත්‍යන්තර පරික්ෂණයක් අවශ්‍ය නොවන බවත්, එවැන්නකට කිසි ලෙසකත් ඉඩ නොදෙන බවත්ය.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/asia/2013/11/sri-lanka-says-it-will-block-un-rights-probe-20131116101510198752.html |title=Sri Lanka says it will block UN rights probe - Central &amp; South Asia |publisher=Al Jazeera English |date= |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt; ආරක්ෂක ලේඛම්, [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]] මහතාද, ප්‍රතිචාර දක්වමින් කියා සිටියේ &quot;ශ්‍රී ලංකාව තව දුරටත් බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයක් නොවන බවයි.&lt;ref name=&quot;gaz&quot;&gt;{{cite web | url=http://colombogazette.com/2013/11/18/gota-slams-british-premier/ | title=Gota slams British Premier | publisher=Colombo Gazette | date=18 November 2013 | accessdate=19 November 2013}}&lt;/ref&gt;

පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය අමාත්‍යවරුන්ගේ ක්‍රියාකාරී කමිටුව විසින් මාල දිවයිනෙහි ජනාධිපතිවරණය පිළිබඳවද මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thecommonwealth.org/media/press-release/statement-maldives-commonwealth-ministerial-action-group |title=Statement on Maldives by the Commonwealth Ministerial Action Group |publisher=The Commonwealth |date=2013-11-11 |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.firstpost.com/world/commonwealth-decides-to-wait-till-saturday-on-maldives-prez-issue-1232755.html |title=Commonwealth decides to wait till Saturday on Maldives prez issue |publisher=[[First Post (India)]] |date=2011-02-23 |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;

කාලගුණ විපර්යාස වෙනුවෙන් අරමුදලක් ඇති කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගෙන ආ යෝජනාවක් මෙම සමුළුවේදී කැනඩාව සහ ඔස්ට්‍රේලියාව විසින් වලක්වන ලදී.ගෝලීය උණුසුම ඉහල යාමත් සමග ඇතිවන ගැටළු වලදී දුප්පත් රටවලට සහය වීම මෙහි අරමුණ වී තිබිණ.&lt;ref name=aus&gt;{{cite news|title=Australia, Canada block Commonwealth climate fund|url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/policy/australia-canada-block-commonwealth-climate-fund/story-fn59nm2j-1226762200075|accessdate=18 November 2013|newspaper=The Australian|date=18 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131118045130/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/policy/australia-canada-block-commonwealth-climate-fund/story-fn59nm2j-1226762200075|archive-date=18 November 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


====සමුළුවේ ප්‍රතිඵල====
2015 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම [[මෝල්ටාව]]දී  පැවැත්වීමට තීරණය විය.&lt;ref name=communique/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Malta to host CHOGM 2015|url=http://www.dailymirror.lk/news/38846-malta-to-host-chogm-2015.html|newspaper=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)]]/[[The Times (Malta)]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Malta to host 2015 CHOGM summit|url=http://colombogazette.com/2013/11/17/malta-to-host-2015-summit/|newspaper=Colombo Gazette|date=17 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=17 November 2013|archive-url=https://archive.is/20131117113833/http://colombogazette.com/2013/11/17/malta-to-host-2015-summit/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; එසේම 2017 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම වනාතු රාජ්‍යයේදීත්, 2019 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම මැලේසියාවේදීත් පැවැත්වීමට තීරණය කෙරිණි.&lt;ref name=communique/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=CHOGM headed to Malta|url=http://www.skynews.com.au/world/article.aspx?id=925347|newspaper=[[Sky News Australia]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt;

සමුළුව අවසානයේ '''සැමට සාධාරණ වූ හා ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබඳ කොළඹ ප්‍රකාශනය''' එලි දැක්විණි. දුප්පත්කම පලවා හැරීමටත් කාලගුණ විපර්යාස නිසා ඇතිවන අභියෝග වලට සාර්ථකව මුහුණ දීමටත් සමුළුවේදී එකඟත්වය පල විණි.&lt;ref name=communique/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Colombo Declaration on Sustainable, Inclusive and Equitable Development|url=http://thecommonwealth.org/media/news/colombo-declaration-sustainable-inclusive-and-equitable-development|publisher=[[Commonwealth of Nations]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt;චෝගම් සමුළුව අවසානයේ ඇති කරගත් සාර්ථක ප්‍රතිඵල පිළිබඳ තමන් සතුටට පත්වන බව ශ්‍රී ලංකා ජනපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා සමුළුව අවසානයේ කියා සිටියේය.&lt;ref name=&quot;abc.net.au&quot;&gt;{{cite news|title=CHOGM 2013: Commonwealth leaders sign communiqué on poverty reduction and trade as talks close|url=http://www.abc.net.au/news/2013-11-18/commonwealth-leaders-sign-agreement-on-3f3f-as-chogm-closes/5097976|newspaper=[[ABC News (Australia)]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Commonwealth puts on united front|url=http://www.dailymirror.lk/news/38854-commonwealth-puts-on-united-front.html|newspaper=[[The Daily Mirror (Sri Lanka)]]/[[Bangkok Post]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt;සමුළුවේ සාකච්චා වූ අනෙකුත් කරැණු වූවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ &quot;හර වටිනාකම්&quot; , යහ පාලනය, මානව හිමිකම්, ආගමික හා ප්‍රකාශනයේ නිදහස , [[කාන්තා අයිතිවාසිකම්]], දූෂණය පිටු දැකීම, විනිවිද භාවය, ස්වභාවික සම්පත් පාලනය හා තක්සේරැ කිරීම ආදියයි. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල් අතර පොදු සුහදතාවය හා බැඳීම් වර්ධනය කිරීම සම්බන්දයෙන්ද මෙහිදී පුළුල් ලෙස සාකච්ඡාවට ගැණින .&lt;ref name=communique/&gt;

==මතභේදාත්මක==
[[File:David Cameron in Jaffna.jpg|thumb|right|150px|බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති [[ඩේවිඩ් කැමරන්]] යාපනයේ ''උදයන්'' පුවත්පත් කාර්යාලයේ සංචාරය කිරීම]]

===සමුළුව වර්ජනය කිරීම් හා මග හැරීම්===
මානව හිමිකම් කඩවූවා යැයි නැගෙන චෝදනා නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්වන සමුළුව වර්ජනය කරන ලෙස ඉල්ලා සමහර ප්‍රබල රටවල් හා සමහර සංවිධාන සහභාගී පාර්ශවයන්ගෙන් ඉල්ලීම් කලහ.&lt;ref name=ET/&gt;&lt;ref name=&quot;TOI&quot;&gt;{{cite web | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/india/43979125_1_commonwealth-summit-arvin-boolell-chogm | title=Mauritius joins India, refuses to send PM to Lanka for CHOGM | publisher=The Times of India | accessdate=14 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TamilNet/&gt;

* {{ධජනිරූපකය|කැනඩාව}}: කැනඩා අගමැති හාපර් ප්‍රථමයෙන්ම සමුළුව වර්ජනය කරන බව පැවසීය. තමන්ගේ ක්‍රම වේදය අනුගමනය කරන ලෙස අනෙක් රට වලින්ද ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. 2011 දී ඔස්ට්‍රේලියාවේ පර්ත් හි පැවැති පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීමේදීද ඔහු ශ්‍රී ලංකා ජනපතිට කථා කිරීමට ආරාධනා ලද අවස්ථාවේ සමුළුවෙන් නික්ම ගිය බව සඳහන්ය .&lt;ref name=star30&gt;{{cite news|last=Cheadle|first=Bruce|title=Commonwealth leaders agree to develop charter of values and little else|url=http://www.thestar.com/news/canada/article/1078397--commonwealth-leaders-agree-to-develop-charter-of-values-and-little-else?bn=1|accessdate=30 October 2011|newspaper=Toronto Star|date=30 October 2011}}&lt;/ref&gt;

* {{ධජනිරූපකය|ඉන්දියාව}}: 2013 ඔක්තෝම්බර යේදී තමිල්නාඩු නායකයන් විසින් ඉන්දියාව ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්වන සමුළුව වර්ජනය කල යුතු බවට පවසා එ්ක පාර්ශ්වික ලෙස තීන්දුවක් සම්මත කර ගන්නා ලදී..&lt;ref name=ET&gt;{{cite web| url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-10-24/news/43365926_1_sri-lankan-tamils-chogm-resolution| title=TN Assembly passes resolution demanding CHOGM boycott| accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-24/india/43362036_1_chogm-resolution-tamil-nadu| title=Tamil Nadu govt moves resolution demanding Centre to boycott CHOGM| accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-24/india/43361776_1_sri-lankan-tamils-resolution-eelam | title=Tamil Nadu assembly passes resolution demanding India boycott Commonwealth meeting | accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/tn-govt-urges-india-to-boycott-chogm-moves-resolution-113102400262_1.html | title=India should stay away from CHOGM: Tamil Nadu assembly | accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt; පසුව ඉන්දීය අගමැති [[මන්මෝහන් සිං]], ඔහුට සමුළුවට සහභාගී වීමට අපහසු බව දන්වමින් අවසන් මොහොතේ ශ්‍රී ලංකා ජනපති වෙත ලිපියක් යොමු කරන ලදී. ඉන්දීය විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය [[සල්මන් කුර්ෂිද්]] මහතා මේ පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ, අගමැතිවරයාගේ එම තීරණය දේශපාලන කරැණු පදනම් කොට ගනු ලැබූ බවත් ඉන්දියාව සමුළුව වර්ජනය කිරීම ඉන් අදහස් නොවන බවත් ය.&lt;ref name=&quot;Washington Post&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/indian-prime-minister-to-boycott-commonwealth-summit-in-sri-lanka-over-human-rights-issue/2013/11/10/d1e28016-49d1-11e3-b87a-e66bd9ff3537_story.html | title=Indian PM to boycott Commonwealth summit in Sri Lanka over human rights issue, says official | publisher=The Washington Post | accessdate=10 November 2013|archiveurl=http://archive.is/uOL7Y|archivedate=10 November 2013}}&lt;/ref&gt;

* {{ධජනිරූපකය|මුරුසිය}}: මුරුසි අගමැති නවීන් රාම්ගුලම්, ශ්‍රී ලංකාවේ පවත්වන සමුළුව වර්ජනය කරන බව පැවසූ දෙවන නායකයා වෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.colombopage.com/archive_13B/Nov12_1384277518CH.php| title=Mauritius PM also to boycott CHOGM in Sri Lanka| accessdate=12 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24918261&lt;/ref&gt; 2015 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය රජයේ ප්‍රධානින්ගේ රැස්වීම මුරුසියේ පැවැත්වීමට මීට පෙර තීරණය කර තිබුනත් මුරුසි අගමැතිගේ මෙම තීරණය නිසා ඔවුන්ට 2015 සමුළුව අහිමි විය. ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූ මුරුසි අගමැති කියා සිටියේ සිය රට 2015 සමුළු සත්කාරය ඉවත්කර ගන්නා බවත්, සමුළුවකට වඩා මානව හිමිකම් වටිනා බවත්ය.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cameron set to antagonise Commonwealth summit hosts again|url=http://news.yahoo.com/boycott-hit-commonwealth-summit-begins-sri-lanka-023140863.html
|accessdate=November 15, 2013|newspaper=Yahoo News|date=November 15, 2013}}&lt;/ref&gt;

බ්‍රිතාන්‍යයේ , විදේශ කටයුතු පිළිබඳ කමිටුව බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති ඩේවිඩ් කැමරන් මහතා සමුළුවට සහභාගී වීම අනුමත නොකරණ ලදී.&lt;ref name=AJ111113/&gt;

මැලේසියාවේ, පෙනැන්ග් හි ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලිම් ගුවාන් එන් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රියාකාරී පක්ෂයේ මහ ලේකම්, එරට රජයෙන් සමුළුව වර්ජනය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටින ලදී.&lt;ref name=TamilNet&gt;{{cite web | url=http://tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=36773 | title=Penang Chief Minister calls for boycott of CHOGM in Colombo | accessdate=27 October 2013}}&lt;/ref&gt;

නවසීලන්තයේ හරිත පක්ෂය විසින්ද සමුළුව වර්ජනය කල යුතු බව කියා සිටියේය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=36753 |title=18.10.13 NZ Green MP urges Foreign Minister to change CHOGM chair |publisher=TamilNet |date=2013-10-18 |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Andrea Vance |url=http://www.stuff.co.nz/national/politics/9364734/Protest-over-Sri-Lankan-abuse |title=Amnesty International protest at Beehive over Sri... |publisher=Stuff.co.nz |date=2013-11-05 |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;

දකුණු අප්‍රිකානු ජාතික ඩෙස්මන් ටුටූ ද සමුළුව වර්ජනයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමල ජනයාට උදව් අත්විය හැකි බව කියා සිටියේය.&quot;&lt;ref name=&quot;RT&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.trust.org/item/20131107144349-hmguw/?source=hpeditorial&amp;siteVersion=mobile | title=Reuters - Boycotting Commonwealth summit may help Sri Lankan Tamils - Tutu | accessdate=9 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Gheddo |first=Piero |url=http://www.asianews.it/news-en/Desmond-Tutu-says-no-to-Commonwealth-meeting-to-stop-violations-in-Sri-Lanka-29495.html|title=Desmond Tutu says no to Commonwealth meeting to stop violations in Sri Lanka |publisher=[[AsiaNews]] |date= |accessdate=2013-11-17}}&lt;/ref&gt;

===මාධ්‍ය වලට බාධා සිදුවීම===
සියළුම මාධ්‍ය සඳහා සම්පූර්ණ නිදහස ලැබෙන බව සමුළුව ආරම්භයට පෙර රජය ප්‍රකාශ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sri Lanka Committed to Providing Full Media Access for CHOGM 2013|url=http://news.lk/features/chogm-2013/5893-sri-lanka-committed-to-providing-full-media-access-for-chogm-2013|newspaper=news.lk|date=13 July 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=2 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102201234/http://news.lk/features/chogm-2013/5893-sri-lanka-committed-to-providing-full-media-access-for-chogm-2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව මතභේදයට තුඩුදුන් චිත්‍රපට නිපදවූ චැනල් 4 හි පිරිස [[බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ]] ට 2013 නොවැම්බර් 11 දා පැමිණි අතර ඔවුන්ට විරෝදය දක්වමින් පිරිසක් ගුවන් තොටුපල රැඳී සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bastians|first=Dharisha|title=Channel 4 team greeted with protests on arrival|url=http://www.ft.lk/2013/11/12/channel-4-team-greeted-with-protests-on-arrival/|newspaper=[[Daily FT]]|date=12 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=2 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202223153/http://www.ft.lk/2013/11/12/channel-4-team-greeted-with-protests-on-arrival/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Paranahewa|first=Ashan|title=Protest against Callum Macrae|url=http://www.ceylontoday.lk/16-47274-news-detail-protest-against-callum-macrae.html|newspaper=[[Ceylon Today]]|date=11 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=12 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112230804/http://ceylontoday.lk/16-47274-news-detail-protest-against-callum-macrae.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; තවද චැනල් 4 පිරිස චෝදනා කරමින් කියා සිටියේ ශ්‍රී ලංකා බුද්ධි අංශ ඔවුන්ව ලුහු බැඳි බවයි.&lt;ref name=ST171113/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Channel 4 News returns to Sri Lanka|url=http://blogs.channel4.com/world-news-blog/channel-4-news-returns-sri-lanka/26354|newspaper=[[Channel 4 News]]|date=15 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=17 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131117035259/http://blogs.channel4.com/world-news-blog/channel-4-news-returns-sri-lanka/26354|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2013 නොවැම්බර් 13 චැනල් 4 පිරිස දුම්රියෙන් [[කිලිනොච්චිය]] බලා ගමන් ඇරඹුවත් උද්ඝෝෂකයින් විසින් [[අනුරාධපුරය]] දුම්රිය නැවතුමේදී ඔවුන්ව නැවත හරවා එවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=British TV crew blocked from reaching Sri Lanka's former war zone|url=http://www.reuters.com/article/2013/11/13/us-srilanka-film-warcrime-idUSBRE9AC0NO20131113|newspaper=[[Reuters]]|date=13 November 2013|author=Shihar Aneez|author2=Ranga Sirilal|access-date=2 December 2013|archive-date=2 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224339/http://www.reuters.com/article/2013/11/13/us-srilanka-film-warcrime-idUSBRE9AC0NO20131113|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Channel 4 crew blocked from reaching Sri Lanka's former war zone|url=http://www.rte.ie/news/2013/1113/486452-sri-lanka/|newspaper=[[RTE News]]|date=13 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Protesters stop journalists from travelling in Sri Lanka|url=http://www.itv.com/news/update/2013-11-13/protesters-stop-uk-journalists-from-travelling-in-sri-lanka/|newspaper=[[ITV News]]|date=13 November 2013}}&lt;/ref&gt; 2013 නොවැම්බර් 17 චැනල් 4 පිරිස ශ්‍රී ලංකාවෙන් නික්ම ගිය අතර රජය විසින් තමන් බිය වැද්දීමට හා නිරික්ෂණයට ලක්වූ බව චැනල් 4 පිරිස විසින් අවධාරණය කරණ ලදී.&lt;ref name=C4171113/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=British news team leaves Lanka after harassment|url=http://www.hindustantimes.com/world-news/british-news-team-leaves-lanka-after-harassment/article1-1152679.aspx|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=18 November 2013|agency=[[Agence France-Presse]]|access-date=2 December 2013|archive-date=21 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131121021800/http://www.hindustantimes.com/world-news/british-news-team-leaves-lanka-after-harassment/article1-1152679.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=UK's Channel-4 team forced to pull out of Sri Lanka|url=http://news.oneindia.in/international/uk-s-channel-4-team-forced-pull-of-sri-lanka-1343317.html|newspaper=[[Oneindia.in]]|date=18 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=2 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231851/http://news.oneindia.in/international/uk-s-channel-4-team-forced-pull-of-sri-lanka-1343317.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===විරෝධතා වලට බාධා සිදුවීම===
2013 නොවැම්බර් 14 වන දින ශ්‍රී ලංකා පොලීසිය විසින් චෝගම් අතරතුර කාලයේ සියළු විරෝධතා තහනම් කරමින් අධිකරණ නියෝගයක් ලබා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Edirisinghe|first=Dasun|title=Police obtain order restraining protests|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=92094|newspaper=[[The Island (Sri Lanka)]]|date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Court bans protests during CHOGM|url=http://www.ft.lk/2013/11/15/court-bans-protests-during-chogm/|newspaper=[[Daily FT]]|date=15 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=2 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102192916/http://www.ft.lk/2013/11/15/court-bans-protests-during-chogm/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2013 නොවැම්බර් 13 උතුරේ සිට පැමිණෙමින් සිටි දෙමල විරෝදතාකරුවන් පිරිසක් නැවත හරවා යවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Tamils stopped en route to Colombo before Commonwealth summit|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24922934|newspaper=[[BBC News]]|date=13 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Colombo cracks down on protesters|url=http://www.arabnews.com/news/477031|newspaper=[[Arab News]]|date=14 November 2013|agency=[[Agence France-Presse]]}}&lt;/ref&gt;

===සංචාරයට බාධා සිදුවීම===
සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරිය විසින් [[යාපනය ගුවන් තොටුපල]] වෙත යානා ගමන් කරවීම 2013 නොවැම්බර් 10-18 කාලය අතරතුර සීමා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ariyawansha|first=Niranjala|title=No private air travel to Jaffna for CHOGM|url=http://www.ceylontoday.lk/51-47381-news-detail-no-private-air-travel-to-jaffna-for-chogm.html|newspaper=[[Ceylon Today]]|date=13 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116055026/http://www.ceylontoday.lk/51-47381-news-detail-no-private-air-travel-to-jaffna-for-chogm.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Colombo suspends flights to Jaffna ahead of CHOGM|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=36818|newspaper=[[TamilNet]]|date=12 November 2013}}&lt;/ref&gt;

==සහභාගිත්වය==
රටවල් 53 ක රාජ්‍ය නායකයින් අතුරින් සමුළුවට, රටවල් 27 ක නායකයින් පැමිණියහ(ජනපතිවරු 9, අගමැතිවරු 16, සුල්තාන්වරු 1 සහ රාජ්‍ය ජනරාල්වරු 1). එය මෙතෙක් පැවැති චෝගම් සමුළු වලින් අඩුම රාජ්‍ය නායක පැමිණීම සහිත චෝගම් සමුළුව ලෙස සඳහන් වෙයි.&lt;ref name=communique/&gt;&lt;ref name=ST171113&gt;{{cite news|last=Wijedasa|first=Namini|title=CHOGM-SHOWGM: Highs and lows of Govt.’s magnum opus|url=http://www.sundaytimes.lk/131117/news/chogm-showgm-highs-and-lows-of-govt-s-magnum-opus-73694.html|newspaper=[[The Sunday Times (Sri Lanka)]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් රටවල් 22 ක නියෝජිත මඩුළු සමුළුවට සහභාගී විය.&lt;ref name=ST171113/&gt; නමුත් ග්‍රෙනේඩා, කිරිබති හා මාල දිවයින යන රටවල් සමුළුවේ පාර්ශවකරුවන් ලෙස පැමිණීමට ප්‍රතික්ෂේප කල අතර සාමාජිකත්වය අත්හිටුවා තිබීම නිසා ෆීජි රාජ්‍යයද සමුළුවට නොඑන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite news|title=CHOGM, Channel 4 and the SL Editors’ Guild|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=92238|newspaper=[[Sunday Island (Sri Lanka)]]|date=17 November 2013}}&lt;/ref&gt; සහභාගිත්වය වූවේ:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Commonwealth Countries Come Together in Sri Lanka for CHOGM 2013|url=https://s3.amazonaws.com/Pressrelese/Documents%20&amp;%20Press%20Releases/15-11-2013/CHOGM-PR-Opening-Ceremony%20-Nov-15.pdf|publisher=CHOGM 2013|date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Jayasuriya|first=Ranga|title=Sri Lanka’s moment in the limelight|url=http://www.ceylontoday.lk/59-47734-news-detail-sri-lankas-moment-in-the-limelight.html|newspaper=[[Ceylon Today]]|date=17 November 2013|access-date=2 December 2013|archive-date=10 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150610215231/http://www.ceylontoday.lk/59-47734-news-detail-sri-lankas-moment-in-the-limelight.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
|+ '''Summary of participants'''
! සාමාජිකයා
! නියෝජිතයා
! තනතුර
|-
| [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය]] || [[චාල්ස් කුමාරයා]] || වේල්සයේ කුමරු
|-
| [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය]] || කමලේශ් ෂර්මා || |මහ ලේකම්
|-
| {{ධජය|ඇන්ටිගුවා සහ බාබ්‍යුඩා}} || Carl Bertrand Westerby Roberts || මහ කොමසාරිස්
|-
| {{ධජය|ඕස්ට්‍රේලියාව}} || [[ටෝනි ඇබට්]] || අගමැති
|-
| {{ධජය|බහාමාස්}} || පෙරි ක්‍රිස්ටි || අගමැති
|-
| {{ධජය|බංග්ලාදේශය}} || [[ෂෙයික් හසිනා]] || අගමැති
|-
| {{ධජය|බාබඩෝස්}} || Maxine McClean || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|බෙලීස්}} || Wilfred Peter Elrington || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|බොට්ස්වානා}} || Ontefetse Kenneth Matambo || මූල්‍ය හා සංවර්ධන සැලසුම් අමාත්‍ය
|-
| {{ධජය|බෲනයි}} || Hassanal Bolkiah || සුල්තාන්
|-
| {{ධජය|කැමරූන්}} || Joseph Dion Ngute || Minister Delegate to the Minister for Foreign Affairs
|-
| {{ධජය|කැනඩාව}} || Deepak Obhrai&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.nationalpost.com/2013/11/13/sri-lanka-accuses-canadian-government-of-placating-tamil-tigers-as-row-over-commonwealth-summit-grows/ |title=Sri Lanka accuses Canadian government of ‘placating’ Tamil Tigers as row over Commonwealth summit grows &amp;#124; National Post |publisher=News.nationalpost.com |date= |accessdate=2013-11-17}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; || Parliamentary Secretary to the Minister of Foreign Affairs
|-
| {{ධජය|සයිප්‍රස්}} || Nicos Anastasiades || ජනපති
|-
| {{ධජය|ඩොමිනිකා}} || Francine Barron || මහ කොමසාරිස්
|-
| {{ධජය|ෆිජී}} || අත්හිටවූ || n/a
|-
| {{ධජය|ඝානාව}} || Kwesi Amissah-Arthur || උප ජනපති
|-
| {{ධජය|ග්‍රෙනේඩා}} || නැත || n/a
|-
| {{ධජය|ගයනා}} || Donald Ramotar || ජනපති
|-
| {{ධජය|ඉන්දියාව}} || [[සල්මාන් කුර්ෂිද්]] || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|ජැමෙයිකාව}} || Arnold Nicholson || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|කෙන්යාව}} || Amina Mohamed || Cabinet Secretary for Foreign Affairs
|-
| {{ධජය|කිරිබතී}} || නැත || n/a
|-
| {{ධජය|ලෙසොතෝව}} || Tom Thabane || අගමැති
|-
| {{ධජය|මලාවි}} || Khumbo Kachali || උප ජනපති
|-
| {{ධජය|මලයාසියාව}} || [[නජිබ් රසාක්]] || අගමැති
|-
| {{ධජනිරූපකය|මාල දිවයින්}} [[මාල දිවයින]] || නැත || n/a
|-
| {{ධජය|මෝල්ටාව}} || Joseph Muscat || අගමැති
|-
| {{ධජය|මුරුසිය}} || Arvin Boolell || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|මොසැම්බික්}} || Oldemiro Balói || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|නැමිබියාව}} || Hifikepunye Pohamba || ජනපති
|-
| {{ධජය|නයූරු}} || Baron Waqa || ජනපති
|-
| {{ධජය|නවසීලන්තය}} || [[ජෝන් කී]] || අගමැති
|-
| {{ධජය|නයිජීරියාව}} || Namadi Sambo || උප ජනපති
|-
| {{ධජය|පාකිස්ථානය}} || [[නවාස් ෂරීෆ්]] || අගමැති
|-
| {{ධජය|පපුවා නව ගිනිය}} || Leo Dion || උප අගමැති
|-
| {{ධජය|රුවන්ඩා}} || Paul Kagame || ජනපති
|-
| {{ධජය|ශාන්ත කිට්ස් සහ නේවිස්}} || Denzil Douglas || අගමැති
|-
| {{ධජය|ශාන්ත ලුසියා}} || Alva Baptiste || Minister for External Affairs, International Trade and Civil Aviation
|-
| {{ධජය|ශාන්ත වින්සන්ට් සහ ග්‍රෙනාඩින්ස්}} || Cenio E. Lewis || මහ කොමසාරිස්
|-
| {{ධජය|සැමෝවා}} || Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi || අගමැති
|-
| {{ධජය|ෂිසෙල්ස්}} || James Michel || ජනපති
|-
| {{ධජය|සියෙරා ලියෝන්}} || Samura Kamara || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|සිංගප්පූරුව}} || Lee Hsien Loong || අගමැති
|-
| {{ධජය|සොලොමන් දිවයින්}} || Gordon Darcy Lilo || අගමැති
|-
| {{ධජය|දකුණු අප්‍රිකාව}} || Jacob Zuma || අගමැති
|- style=&quot;font-weight:bold&quot;
| {{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}} || [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] || ජනපති
|-
| {{ධජය|ස්වාසිලන්තය}} || Barnabas Sibusiso Dlamini || අගමැති
|-
| {{ධජය|ටැන්සානියාව}} || Jakaya Kikwete || ජනපති
|-
| {{ධජය|ටොන්ගා}} || Sialeʻataongo Tuʻivakanō || අගමැති
|-
| {{ධජය|ට්‍රිනිඩෑඩ් සහ ටොබැගෝ}} || Winston Dookeran || විදේශ ඇමති
|-
| {{ධජය|ටුවාලු}} || Iakoba Italeli || ආණ්ඩුකාරවරයා
|-
| {{ධජය|උගන්ඩාව}} || Edward Ssekandi || උප ජනපති
|-
| {{ධජය|එක්සත් රාජධානිය}} || [[ඩේවිඩ් කැමරන්]] || අගමැති
|-
| {{ධජය|වනුටු}} || Moana Carcasses Kalosil || අගමැති
|-
| {{ධජය|සැම්බියාව}} || Guy Scott || උප ජනපති
|}

==අදාල==
{{Reflist|2}}

==භාහිර සබැඳි==
{{Commons category|CHOGM 2013}}
*[http://www.chogm2013.lk Commonwealth Heads of Government Meeting 2013]
*[http://www.chogm2013youthforum.org/ Commonwealth Youth Forum 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131125181015/http://www.chogm2013youthforum.org/ |date=2013-11-25 }}
*[https://www.cpf2013.org/ Commonwealth People's Forum 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202142308/http://www.cpf2013.org/ |date=2013-12-02 }}

{{Commonwealth Heads of Government Meetings}}

[[Category:2013 in international relations]]
[[Category:2013 in Sri Lanka]]
[[Category:Commonwealth Heads of Government Meetings|2013]]
[[Category:Diplomatic conferences in Sri Lanka]]
[[Category:Foreign relations of the Commonwealth of Nations]]
[[Category:Human rights in Sri Lanka]]
[[Category:Sri Lanka and the Commonwealth of Nations]]

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|2}}

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
*[[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය]]</text>
      <sha1>0t2d885whvvp9uws9xd7awmopzv74wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ඉදිකිරීම් ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49497</id>
    <revision>
      <id>802918</id>
      <parentid>800266</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T06:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34205" sha1="kr9beltuc0b0gz36viq8m10teeqompt" xml:space="preserve">පහත දැක්වෙන්නේ '''[[ශ්‍රී ලංකාව]] තුල පවතින උස් වූ ගොඩනැගිලි සහ ඉදිකිරීම්''' වේ. {{නොඑතුම|තට්ටු 20 ට අඩු }}  පවත්නා ගොඩනැගිලි සහ උස {{පෙරලන්න|75|m|ft|0|abbr=on}}ට වඩා අඩු ගොඩනැගිලි මෙයට අන්තර්ගත නැත. ශ්‍රී ලංකාවේ බොහොමයක් උස් වූ ගොඩනැගිලි පිහිටා තිබෙන්නේ විශාලතම හා ප්‍රධාන වාණිජ නගරය වන [[කොළඹ]] නගරය තුලයි.

== ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ඉදිකිරීම් ලැයිස්තුව ==
[[File:Building 113.jpg|thumb|200px||ඉදිකරමින් පවතින [[කොළඹ නෙළුම් කුළුණ]] (2015 ජූනි 2)]]
සමාන ලකුණින් (=) සම උස සහිත ගොඩනැගිලි දන්වන අතර &quot;වසර&quot; යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ගොඩනැගිල්ල නිමවූ කාලය වේ.
{{legend|#ddffdd|කාලානුරූපීව ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ගොඩනැගිලි ලෙස පැවති ඉදිකිරීම්|border=solid 1px #AAAAAA}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! අනුක්‍රමය !! ගොඩනැගිල්ල !!පින්තූරය!! උස !! මහල් සංඛ්‍යාව !! ස්ථානය !! වර්ගය !! වර්ෂය !! {{Tooltip|Ref|මූලාශ්‍ර}}
|- style=&quot;background:#dfd;&quot;
|1
|[[ග්‍රෑන්ඩ් හයට් කලම්බු]]
| 
|229.5මී(663&amp;nbsp;අඩි)
|47
|කොළඹ
|නේවාසික
|2016
|
|- style=&quot;background:#dfd;&quot;
| 2(=) || [[ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය (කොළඹ)|ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය]] නැගෙනහිර කුළුණ || || {{convert|152|m|ft|abbr=on}} || 40 || එච්ලන් චතුරස්‍රය, කොළඹ 01|| වාණිජ || 1996 || &lt;ref name=&quot;emporiscx&quot;&gt;{{Citation|title=World Trade Centre|url=http://www.emporis.com/en/wm/cx/?id=107300|accessdate=2010-04-25|access-date=2013-11-26|archive-date=2012-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022025914/http://www.emporis.com/complex/world-trade-center-colombo-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wtc.lk/about.html |title=World Trade Center – Colombo, Sri Lanka |publisher=Wtc.lk |date= |accessdate=2013-01-18}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#dfd;&quot;
| 2(=) || [[ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය (කොළඹ)|ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය]] බටහිර කුළුණ || || {{convert|152|m|ft|abbr=on}} || 40 ||  එච්ලන් චතුරස්‍රය, කොළඹ 01 || වාණිජ|| 1996 || &lt;ref name=&quot;emporiscx&quot; /&gt;
|-
| 3(=)|| OnThree20 කුළුණ 1||  || {{පෙරලන්න|146|m|ft|abbr=on}} || 38 || &amp;nbsp; || නේවාසික || ඔක්තෝම්බර් 2014 ||&lt;ref name=&quot;dailynews1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynews.lk/2011/11/29/bus01.asp |title=ශ්‍රී ලංකා බිස්නස් නිව්ස් &amp;#124; ඔන්ලයින් එඩිෂන් ඔෆ් ඩේලි නිව්ස් – ලේක්හවුස් නිව්ස්පේපර්ස් |publisher=Dailynews.lk |date=2011-11-29 |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 3(=) || OnThree20 කුළුණ 2 ||  || {{convert|146|m|ft|abbr=on}} || 38 || &amp;nbsp; || නේවාසික || ඔක්තෝම්බර් 2014 ||&lt;ref name=&quot;dailynews1&quot; /&gt;
|-
| 3(=) || OnThree20 කුළුණ 3 ||  || {{convert|146|m|ft|abbr=on}} || 38 || &amp;nbsp; || නේවාසික || ඔක්තෝම්බර් 2014 ||&lt;ref name=&quot;dailynews1&quot; /&gt;
|-
| 4 || එම්පයර් කුළුණ 1||&lt;!-- Deleted image removed: [[File:Empire Building.jpg|80px]]  --&gt;|| {{පෙරලන්න|142|m|ft|abbr=on}} || 37 || &amp;nbsp; || නේවාසික || 2009 || &amp;nbsp;
|-
| 5 || ජීඑස් කුළුණ ||  || {{පෙරලන්න|135|m|ft|abbr=on}} || 36 || &amp;nbsp; || මිශ්‍ර || 2010 || &amp;nbsp;
|-
| 6 || එම්පයර් කුළුණ 2|| &amp;nbsp; || {{පෙරලන්න|132|m|ft|abbr=on}}  || 35 || &amp;nbsp; || නේවාසික || 2009 || &amp;nbsp;
|-
| 6 || ද එම්පයර් ||  ||{{පෙරලන්න|132|m|ft|abbr=on}} || 35 || {{Coord|06|55|07|N|79|51|30|E|name=The Emperor}} ||  නේවාසික || 2011 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.keells.com/residential-apartments.html |title=රෙසිඩන්ෂියල් එපාර්ට්මන්ට් |publisher=Keells.com |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7 || හිල්ටන් රෙසිඩෙන්සීස් || [[File:Hilton Colombo.png|80px]] ||{{පෙරලන්න|129|m|ft|abbr=on}} || 34 || {{Coord|06|55|14|N|79|51|23|E|name=Hilton Residencies}} || මිශ්‍ර || 1997 || &amp;nbsp;
|-
| 8(=) ||  රෝයල් පාක් කුළුණ 1||  || {{පෙරලන්න|120|m|ft|abbr=on}} || 25 || {{Coord|06|54|20|N|79|53|18|E|name=Royal Park}} ||  නේවාසික || &amp;nbsp; || &amp;nbsp;
|-
| 8(=) ||  රෝයල් පාක් කුළුණ 2||[[File:Royal Park Tower.JPG|80px]]||{{පෙරලන්න|120|m|ft|abbr=on}}|| 25 || {{Coord|06|54|20|N|79|53|18|E|name=Royal Park}} ||  නේවාසික|| &amp;nbsp; || &amp;nbsp;
|-
| 9(=)|| ෆෙයාවේ ස්කයිගාර්ඩන් || ||{{convert|120|m|ft|abbr=on}}  || 31|| රාජගිරිය||  නේවාසික || 2014||&lt;ref name=&quot;Skygardens.lk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.skygardens.lk/floorplan.php |title=ෆෙයාවේ ස්කයිගාර්ඩන්ස් &amp;#124; ෆ්ලෝර් ප්ලෑන්ස් |publisher=Skygardens.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9(=) || අයිස්ලන්ඩ් රෙසිඩන්සීස් කුළුණ 1||||  || 31 || &amp;nbsp; || නේවාසික || 2008 || &amp;nbsp;
|-
| 9(=) || අයිස්ලන්ඩ් රෙසිඩන්සීස් කුළුණ 2||||  || 31 || &amp;nbsp; || නේවාසික || 2008 || &amp;nbsp;
|-
| 10(=) || හැව්ලොක් සිටි පාර්ක් ටවර්|| [[File:Havelock City Towers.jpg|80px]]  || {{පෙරලන්න|115|m|ft|abbr=on}} || 22 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || නේවාසික || 2010 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;&gt;{{Citation|title=Havelock City Project|url=http://www.ecadi.com/en/project_d.php?id=290|accessdate=2010-04-25|access-date=2013-11-26|archive-date=2011-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710165537/http://www.ecadi.com/en/project_d.php?id=290}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;&gt;{{Citation|title=Havelock City Project|url=http://www.emporis.com/en/wm/cx/?id=havenuelockcity-colombo|accessdate=2010-04-25|access-date=2013-11-26|archive-date=2007-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070223225109/http://www.emporis.com/en/wm/cx/?id=havenuelockcity-colombo}}&lt;/ref&gt;
|-
| 10(=) || හැව්ලොක් සිටි එලිබෑන්ක් ටවර්||||  {{පෙරලන්න|115|m|ft|abbr=on}} || 22 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2010 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 11 || මොනාර්ක් ටවර් || [[File:The Monarc.JPG|80px]] ||{{පෙරලන්න|113.5|m|ft|abbr=on}} || 30 || {{Coord|06|55|02|N|79|50|55|E|name=Monarch Tower}} || නේවාසික || 2007 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emporis.com/building/the-monarch-tower-colombo-sri-lanka |title=The Monarch Tower &amp;#124; Buildings |location=Colombo / |publisher=Emporis |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 12 || ද ෆෙයාර්මවුන්ට් ||  |||| 31 || &amp;nbsp; || නේවාසික || 2010 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fairwayholdings.com/fairmount.html |title=Fairway Holdings |publisher=Fairway Holdings |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13|| 110 Parliament Road ||  ||  || &amp;nbsp;25 ||  || නේවාසික||2014 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=39674 |title=දි අයිලන්ඩ් |publisher=Island.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13 || ක්‍රෙස්කැට් රෙසිඩෙන්සීස් ||[[File:Crescat Residencies.JPG|80px]]  ||  || 25 || {{Coord|06|55|04|N|79|50|53|E|name=Crescat Residencies}} || මිශ්‍ර || 1997 || &amp;nbsp;
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
| 14 || [[ලංකා බැංකුව]] || || {{පෙරලන්න|105|m|ft|abbr=on}} || 32 ||  එච්ලන් චතුරස්‍රය, කොළඹ 01|| වාණිජ || 1985 || &amp;nbsp;
|-
| 14 || බෑන්ක් ඔෆ් සිලෝන් මර්චන්ට්ස් ටවර් ||[[File:BOC Merchants Tower.JPG|80px]] || {{පෙරලන්න|100|m|ft|abbr=on}} || 30 ||ශාන්ත මයිකල් පාර, කොළඹ 03 || වාණිජ || || &amp;nbsp;
|-
| 15 || සිනමන් රෙඩ් හොටෙල්ස් |||| || 26 || &amp;nbsp; || වාණිජ || 2013 ||
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
| 16 || යූඩීඒ ස්කීම් ටවර් ||  || {{පෙරලන්න|100|m|ft|abbr=on}} || 24 || &amp;nbsp; || තට්ටු නිවාස || 1985 || &amp;nbsp;
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
| 17 || බම්බලපිටිය ටවර් බිල්ඩිං || ||{{පෙරලන්න|90|m|ft|abbr=on}} || 22 ||  || තට්ටු නිවාස|| 1980|| &amp;nbsp;
|-
| 17(=) || [[හැව්ලොක් සිටි]] ලෙයාර්ඩ් කුළුණ || || || 22 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}}  ||නේවාසික || 2014|| &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot; /&gt;
|-
| 17(=) || [[හැව්ලොක් සිටි]] ඩේවිඩ්සන් කුළුණ ||[[File:Havelock City - New Tower 1.jpg|100px]] || || 22|| {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} ||නේවාසික||2014|| &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot; /&gt;
|-
| 18 || එච්එන්බී කුළුණ ||[[File:HNB Tower 2.jpg|80px]]|| {{පෙරලන්න|85|m|ft|abbr=on}} || 23 || &amp;nbsp; ||  වාණිජ || 2002 || &amp;nbsp;
|-
| 19 || හිල්ටන් හෝටලය ||  ||{{පෙරලන්න|81|m|ft|abbr=on}} || 21 || ලෝටස් පාර, කොළඹ 01 ||  වාණිජ || 1987 || &amp;nbsp;
|-
| 20 || ශ්‍රී ලංකා හොස්පිටල්ස් (ඇපලෝ හොස්පිට්ල්)||  ||  || 23 || නාරාහේන්පිට || || || &amp;nbsp;
|-style=&quot;background:#dfd;&quot;
| 21 || සෙලින්කෝ සෙලාන් බිල්ඩිං||  ||{{පෙරලන්න|76|m|ft|abbr=on}} || 19 || කොළඹ කොටුව 01 || || || &amp;nbsp;
|}
{{Expand list|date=February 2011}}
{{clear}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! අනුක්‍රමය !! ඉදි කිරීම !!රෑපය|| උස !! ස්ථානය !! මූලික භාවිතය !! නිමාව !! අදාල
|-
|1|| [[කොකාවිල් සම්ප්‍රේෂණ කුළුණ]] |||| {{පෙරලන්න|172|මී|අඩි|0|abbr=on}} || {{Coord|09|16|00|N|80|24|00|E|name=Kokavil transmission tower}} || රේඩියෝ සහ රූපවාහිනී තරංග සම්ප්‍රේශනය || 2011 || &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://news.lk/home/17739-sri-lankas-highest-transmission-towe-in-kokavil |access-date=2013-11-26 |archive-date=2011-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110823052826/http://news.lk/home/17739-sri-lankas-highest-transmission-towe-in-kokavil }}&lt;/ref&gt;
|-
|2|| [[ලක් විජය බලාගාරය |නොරොච්චෝලේ ගල් අගුරු බලාගාරය]] || [[File:MampuriLakvijaya-December2012-3.JPG|80px]] || {{පෙරලන්න|150|මී|අඩි|0|abbr=on}} || {{Coord|08|01|00|N|79|43|24|E|name=Norocholai Coal Power Station}} || බලශක්ති || 2010 || &lt;ref&gt;{{Citation|title=Norocholai Coal Power Station|url=http://www.fabm.gov.lk/downloads/Norochcholai.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20091122150502/http://www.fabm.gov.lk/downloads/Norochcholai.pdf|archivedate=2009-11-22|format=PDF|accessdate=2010-04-25|access-date=2013-11-26|archive-date=2009-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20091122150502/http://www.fabm.gov.lk/downloads/Norochcholai.pdf}}&lt;/ref&gt;
|-
|3|| [[ජේතවනාරාමය]] ||[[File:Jetavanaramaya 2.jpg|80px]]|| {{පෙරලන්න|120|මී|අඩි|0|abbr=on}} || {{Coord|08|21|06|N|80|24|13|E|name=Jetavanaramaya}} || ආගමික || 273 - 301 || &amp;nbsp;
|-
|4|| [[රුවන්වැලිසෑය]] ||[[File:Ruwanwelisaya.jpg|80px]]|| {{පෙරලන්න|92|මී|අඩි|0|abbr=on}} || {{Coord|08|21|00|N|80|23|47|E|name=Ruwanwelisaya}} || ආගමික || ක්‍රි.ව. 2 නව සියවස || &amp;nbsp;
|}

{{Expand list|date=February 2011}}
{{clear}}

==ඉදි කරමින් පවතින, අනුමැතිය ලද සහ ඉදි කිරීමට අදහස් කරන ගොඩනැගිලි. ==
[[File:Havelock City, Sri Lanka, 003.jpg|200px|thumb|right|හැව්ලොක් ව්‍යාපෘතිය.]]

[[File:Empire and Onthree20.jpg|200px|thumb|right|ඉදිකරමින් පවතින Onthree20 කුළුණු.]]

===ඉදි කරමින් පවතින ගොඩනැගිලි===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Rank !! ඉදි කිරීම !! උස !! තට්ටු ගණන !! ස්ථානය !! ස්වභාවය !! තත්වය/නිමාව !!අදාල
|-
| 01 || [[කොළඹ නෙළුම් කුළුණ]] || {{පෙරලන්න|350|මී|අඩි|abbr=on}} || N/A || ඩී. ආර්. විජේවර්ධන මාවත කොළඹ 10 || සන්නිවේදන/වාණිජ || 2015 මාර්තු|| &lt;ref&gt;{{cite web|last=Fernando |first=Santhush |url=http://asiantribune.com/news/2010/11/10/sri-lankan-version-rs-11bn-eiffel-tower-mooted |title=Sri Lankan version of Rs. 11bn Eiffel tower mooted |publisher=Asian Tribune |date=2010-11-10 |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.trc.gov.lk/press-room/events/248-colombo-lotus-tower-minister-basil-rajapakse-lays-foundation-stone.html |title=Colombo Lotus Tower – Minister Basil Rajapakse Lays Foundation Stone &amp;#124; events |publisher=Trc.gov.lk |date=2012-01-20 |accessdate=2013-01-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| 02 || Altair || {{පෙරලන්න|240|මී|අඩි|abbr=on}} || 68 || 127, සර් ජේම්ස් පීරිස් මාවත ||  තට්ටු නිවාස || 2017 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=52755 |title=The Island |publisher=Island.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.altair.lk/intro/index.php |title=Altair Project |publisher=Altair.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.ft.lk/2013/05/07/pradeep-moraes-joins-indocean-developers-on-altair-project/ |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216190605/http://www.ft.lk/2013/05/07/pradeep-moraes-joins-indocean-developers-on-altair-project/ }}&lt;/ref&gt;
|-
| 04 || ද ඩෙස්ටිනි ||  || 44 || සර් ජස්ටිස් අක්බාර් මාවත ||  තට්ටු නිවාස || 2017 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thedestiny.lk/ |title=The Destiny |publisher=Thedestiny.lk |date= |accessdate=2013-01-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| 05 || ක්ලියර් පොයින්ට් රෙසිඩෙන්සීස් ||  || 45 || පෙරේරා මාවත, රාජගිරිය  || තට්ටු නිවාස || 2015 || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=49845 |title=The Island |publisher=Island.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=70316|title=Island|publisher=Island.lk |date= |accessdate=2013-01-14}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 09 || ෆෙයාර්වේ ස්කයිගාර්ඩන්ස් || &amp;nbsp; || 31 || || තට්ටු නිවාස || 2014 ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skygardens.lk/floorplan.php |title=Fairway SkyGardens &amp;#124; Floor Plans |publisher=Skygardens.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 10|| ෂැන්ග්‍රි ලා කලම්බු || &amp;nbsp; || 30 || || වාණිජ || 2015 ||&lt;ref&gt;{{cite web|author=Gamini Gunaratna, Sri Lanka News Paper by LankaPage.com (LLC)- Latest Hot News from Sri Lanka |url=http://www.colombopage.com/archive_12/Feb24_1330095679CH.php |title=Sri Lanka : Shangri-La Hotel breaks ground in Sri Lanka |publisher=Colombopage.com |date=2012-02-24 |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| 11(=) || හැව්ලොක් සිටි || &amp;nbsp; || 29 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2016 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 11(=) || හැව්ලොක් සිටි || &amp;nbsp; || 29 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2016 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 13(=) || හැව්ලොක් සිටි || &amp;nbsp; || 27 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2016 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 13(=) || හැව්ලොක් සිටි || &amp;nbsp; || 27 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2016 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 15|| 110 පාලිමන්ට් රෝඩ් ||  || 25 || &amp;nbsp; || තට්ටු නිවාස || 2014|| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=39674 |title=The Island |publisher=Island.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sankenconstruction.com/projects.php?type=srilankan |title=(Pvt) Ltd. :: |publisher=Sanken Construction |date= |accessdate=2013-01-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| 16|| හැව්ලොක් සිටි කොමර්ෂල් ටවර් || &amp;nbsp; || 25|| {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || වාණිජ || 2016 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 17|| Mövenpick Hotel ||  || 24 ||කොල්ලුපිටිය || වාණිජ || 2015|| &lt;ref&gt;{{cite web|author=Gamini Gunaratna, Sri Lanka News Paper by LankaPage.com (LLC)- Latest Hot News from Sri Lanka |url=http://www.colombopage.com/archive_12B/Dec17_1355730941CH.php |title=Sri Lanka : Construction of Mövenpick Hotel in Sri Lanka to begin next month |publisher=Colombopage.com |date=2012-12-17 |accessdate=2013-01-18}}&lt;/ref&gt;
|-

| 18|| ඇක්සස් ටවර් 2 ||  || 28 ||යූනියන් පෙදෙස, කොළඹ 02||  මිශ්‍ර || 2016|| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sinhala.news.lk/news/2011-10-02-06-27-51/17308-2014-02-05-11-09-57 |title=ŕś‡ŕśšŕˇŠŕˇƒŕˇ™ŕˇƒŕˇŠ ŕśšŕˇ”ŕś˝ŕˇ”ŕśąŕˇš ŕśŻŕˇ™ŕˇ€ŕśą ŕś…ŕśŻŕˇ’ŕśşŕśť ŕś‡ŕśťŕśšŕˇš |publisher=Sinhala.news.lk |date=2014-02-05 |accessdate=2014-02-13}}&lt;/ref&gt;
|-

| 19|| ද සමිට්|| &amp;nbsp; || 23 || &amp;nbsp; || මිශ්‍ර || ? ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://csem.com.my/international%20involvement.htm |title=Welcome to C&amp;S Engineering Management Sdn Bhd Official Website! |publisher=Csem.com.my |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt; &amp;nbsp;
|-
| 20(=) || හැව්ලොක් සිටි ලෙයාඩ්ස් කුළුණ || &amp;nbsp; || 22 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2014 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 20(=) || හැව්ලොක් සිටි ඩේවිඩ්සන් කුළුණ || &amp;nbsp; || 22 || {{Coord|06|52|56|N|79|51|59|E|name=Havelock City}} || තට්ටු නිවාස || 2014 || &lt;ref name=&quot;ecadi1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;emporis1&quot;/&gt;
|-
| 21|| කලම්බු ෂෙරටන් හොටෙල් || &amp;nbsp; || 21 || &amp;nbsp; || මිශ්‍ර || October 2014 ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sundaytimes.lk/120513/BusinessTimes/bt02.html |title=India’s ITC now finalises deal, Sheraton moves to Kollupitiya |publisher=Sundaytimes.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt; &amp;nbsp;
|-
| 22|| ප්ලැටිනම් 1 || &amp;nbsp; || 21 || &amp;nbsp; || මිශ්‍ර || 2014 ||&lt;ref&gt;http://www.dailynews.lk/2012/12/12/bus01.asp&lt;/ref&gt;
|}

{{Expand list|date=April 2013}}
{{clear}}

=== ඇණ හිටි ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!ඉදි කිරීම !! උස !! තට්ටු ගණන !! ස්ථානය !! ස්වභාවය !! තත්වය/නිමාව !! අදාල
|-
|| NEB (Residential) Tower 1|| {{පෙරලන්න|256|මී|අඩි|abbr=on}} || 70 || {{Coord|06|54|09|N|79|54|56|E|name=NEB Tower}}  || තට්ටු නිවාස || ඇණ හිටි|| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.suchirneb.lk/Residential%20Tower.html |title=Welcome To SUCHIRNEB |publisher=Suchirneb.lk |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
|| NEB (Residential) Tower 2|| {{පෙරලන්න|256|මී|අඩි|abbr=on}} || 70 || {{Coord|06|54|09|N|79|54|56|E|name=NEB Tower}}  || තට්ටු නිවාස || ඇණ හිටි|| &amp;nbsp;
|-
|| ඩයමන්ඩ් ටවර් || {{පෙරලන්න|246|මී|අඩි|abbr=on}} || 70 || &amp;nbsp; || මිශ්‍ර || ඇණ හිටි|| &amp;nbsp;
|-
|| ඕෂන් වීව් රෙසිඩන්සීස් || {{පෙරලන්න|152|මී|අඩි|abbr=on}} || 47 || &amp;nbsp; || තට්ටු නිවාස || 2010 කල් දැමූ || &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lankapropertyweb.com/new-developments/Ocean+View+Towers |title=Ocean View Towers Apartments, Colombo Sri Lanka |publisher=Lankapropertyweb.com |date= |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
|| [http://www.dawsongrand.com ඩෝසන් ග්‍රෑන්ඩ් ටවර්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117101944/http://www.dawsongrand.com/ |date=2013-11-17 }} 1|| {{පෙරලන්න|140|මී|අඩි|abbr=on}} || 42 || {{Coord|06|55|09|N|79|51|27|E|name=Dawson Grand}} || තට්ටු නිවාස || ඇණ හිටි || &amp;nbsp;
|-
|| [http://www.dawsongrand.com ඩෝසන් ග්‍රෑන්ඩ් ටවර්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117101944/http://www.dawsongrand.com/ |date=2013-11-17 }} 2|| {{පෙරලන්න|140|මී|අඩි|abbr=on}} || 42 || {{Coord|06|55|09|N|79|51|27|E|name=Dawson Grand}} || තට්ටු නිවාස || ඇණ හිටි || &amp;nbsp;
|-
|| NEB (Commercial) Tower || &amp;nbsp; || 40 || &amp;nbsp; || වාණිජ || ඇණ හිටි|| &amp;nbsp;
|}

{{Expand list|date=February 2011}}
{{clear}}

===අනුමැතිය ලත් ගොඩනැගිලි===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ඉදි කිරීම !!උස !! තට්ටු ගණන !! ස්ථානය !! ස්වභාවය !! තත්වය/නිමාව !! අදාල
|-
| [[ක්‍රිෂ් චතුරස්‍රය]] කුළුණ 1 || {{පෙරලන්න|420|මී|අඩි|abbr=on}}|| 95 || කොළඹ කොටුව|| වාණිජ || 2016 || &lt;ref&gt;http://www.leisureopportunities.co.uk/detail1.cfm?pagetype=detail&amp;subject=news&amp;codeID=305668&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ft.lk/2012/09/27/ambitious-460-m-4-towers-krrish-square-at-fort-to-start-selling-units-from-today/ |title=Ambitious $ 460 m 4-towers Krrish Square at Fort to start selling units from today &amp;#124; DailyFT - Be Empowered |publisher=Ft.lk |date=2012-09-27 |accessdate=2012-10-30}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ක්‍රිෂ් චතුරස්‍රය]] කුළුණ 2 || {{පෙරලන්න|320|මී|අඩි|abbr=on}}|| 91 || කොළඹ කොටුව || වාණිජ || 2016 || &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
|-
|Rice Exchange || || 68 ||කොළඹ 2  ||  වාණිජ || 2020||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymirror.lk/business/economy/38736-australias-property-alliance-capital-signs-mou-for-us-450mn-project-.html |title=Australia’s Property Alliance Capital signs MoU for US$ 450mn project |publisher=Dailymirror.lk |date=2013-11-15 |accessdate=2014-02-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ක්‍රිෂ් චතුරස්‍රය]] කුළුණ 3 || {{පෙරලන්න|230|මී|අඩි|abbr=on}}|| 65 || කොළඹ කොටුව  || තට්ටු නිවාස || 2016 || &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
|-


| Crown Colombo|| || 36 || ඩී. ආර්. විජේවර්ධන මාවත, කොළඹ || වාණිජ|| 2016 || &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.colombopage.com/archive_13A/Apr13_1365876656CH.php |access-date=2013-11-26 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221224029/http://www.colombopage.com/archive_13A/Apr13_1365876656CH.php }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.theaustralian.com.au/business/companies/james-packer-closer-to-getting-approval-for-casino-in-colombo/story-fn91v9q3-1226631157806 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140620234642/http://www.theaustralian.com.au/business/companies/james-packer-closer-to-getting-approval-for-casino-in-colombo/story-fn91v9q3-1226631157806 |access-date=2013-11-26 |archive-date=2014-06-20}}&lt;/ref&gt;
|- 
| SMI Housing || || 26 ||  ඩීල් පෙදෙස, කොළඹ 3 ||  තට්ටු නිවාස   ||        ||                &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.lankabusinessonline.com/news/sri-lankas-smi-housing-in-us$10mn-apartment-complex/1510215071 |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009220337/http://www.lankabusinessonline.com/news/sri-lankas-smi-housing-in-us$10mn-apartment-complex/1510215071 }}&lt;/ref&gt;  
|-
|Access Tower 2 || || 25 ||යූනියන් පෙදෙස, කොළඹ 2  || වාණිජ || 2016||&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.news360.lk/business-finance/news-sri-lanka%E2%80%99s-24-03-2013-access-group-invest-us-12-mn-to-set-up-an-office-complex-in-colombo-774532 |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211062540/http://www.news360.lk/business-finance/news-sri-lanka%E2%80%99s-24-03-2013-access-group-invest-us-12-mn-to-set-up-an-office-complex-in-colombo-774532 }}&lt;/ref&gt;
|-
|කීල්ස් නගර ව්‍යාපෘතිය || ||    ||  || වාණිජ || 2018||&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.news360.lk/business-finance/news-sri-lanka%E2%80%99s-24-03-2013-access-group-invest-us-12-mn-to-set-up-an-office-complex-in-colombo-774532 |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131211062540/http://www.news360.lk/business-finance/news-sri-lanka%E2%80%99s-24-03-2013-access-group-invest-us-12-mn-to-set-up-an-office-complex-in-colombo-774532 }}&lt;/ref&gt;
|}

===ඉදි කිරීමට අදහස් කරන ගොඩනැගිලි===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ඉදි කිරීම !! උස !! තට්ටු ගණන !! ස්ථානය !! ස්වභාවය !! තත්වය/නිමාව !! අදාල
|-
|Lankem Ceylon PLC || || 40 || &amp;nbsp;  || වාණිජ || Unknown || &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://csec.lk/projects/proposed-40-storied-5-star-deluxe-hotel-and-apartments-near-beira-lake-for-lankem-ceylon-plc/ |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131210030148/http://csec.lk/projects/proposed-40-storied-5-star-deluxe-hotel-and-apartments-near-beira-lake-for-lankem-ceylon-plc/ }}&lt;/ref&gt;
|-
|ලිබර්ටි ප්ලාසා කුළුණ || || 30 || &amp;nbsp;කොළඹ 03  || මිශ්‍ර || 2014 || &lt;ref&gt;http://www.sundaytimes.lk/120610/BusinessTimes/bt20.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://colomboland.com/developments/liberty-towers-and-retail.html |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801065946/http://colomboland.com/developments/liberty-towers-and-retail.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.island.lk/index.php?page_cat=article-details&amp;page=article-details&amp;code_title=55729&lt;/ref&gt;
|-
|Abans SilverNeedle condominium || || 30 || &amp;nbsp;සර් ජේම්ස් පීරිස් මාවත, කොළඹ 02  || තට්ටු නිවාස|| 2017|| &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.ft.lk/2013/02/26/silverneedle-abans-group-to-develop-100-m-mixed-use-lifestyle-centre-in-colombo/ |access-date=2013-11-26 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222132531/http://www.ft.lk/2013/02/26/silverneedle-abans-group-to-develop-100-m-mixed-use-lifestyle-centre-in-colombo/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=797565325{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|Nugegoda Shopping Center || || 20 || &amp;nbsp;  || වාණිජ || 2016||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailynews.lk/2013/01/03/bus04.asp |title=Ultra modern business centre at Nugegoda |publisher=Dailynews.lk |date=2013-01-03 |accessdate=2013-01-18}}&lt;/ref&gt;
|-
|EON Resorts || || 45|| &amp;nbsp;  || වාණිජ || Unknown||&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.lankabusinessonline.com/news/maldives-eon-resorts-to-build-us$170mn-hotel-in-sri-lanka/480032839 |access-date=2013-11-26 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222132531/http://www.lankabusinessonline.com/news/maldives-eon-resorts-to-build-us$170mn-hotel-in-sri-lanka/480032839 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.preferassociates.com/project.php?id=2 |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-06-24 |archive-url=https://archive.is/20130624213923/http://www.preferassociates.com/project.php?id=2 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Avic Hotel || || 50|| ආර්.ඒ. දි මැල් මාවත, කොල්ලුපිටිය  || වාණිජ || 2016||&lt;ref&gt;http://www.sundaytimes.lk/130630/business-times/chinese-firm-avic-gets-special-status-for-a-mixed-development-colombo-project-50142.html&lt;/ref&gt;
|-
|Queensbury Integrated Resort and Casino || || 40|| ඩී.ආර්. විජේවර්ධන මාවත  || වාණිජ || ||&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.ft.lk/2013/09/16/dhammika-gears-up-for-gaming-kingship/ |access-date=2013-11-26 |archive-date=2013-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130918063832/http://www.ft.lk/2013/09/16/dhammika-gears-up-for-gaming-kingship/ }}&lt;/ref&gt;
|-
|Welcome Hotels Lanka (Pvt) Ltd || || 25|| ගාලු මුවදොර || වාණිජ || ||&lt;ref&gt;http://www.dailynews.lk/business/colombo-modern-city-making-0&lt;/ref&gt;
|-
|THE BELVEDERE || || || ජෝර්ජ් ආර් දි සිල්වා මාවත සහ කේ බී ක්‍රිස්ටි පෙරේරා මාවත, කොළඹ 13 (කොටහේන) || තට්ටු නිවාස || ||&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://keppel-ct.com/ |access-date=2014-01-18 |archive-date=2013-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224113311/http://keppel-ct.com/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.dailynews.lk/business/belvedere-kotahena-unveil-soon&lt;/ref&gt;
|}

{{Expand list|date=February 2011}}
{{clear}}

==කාලානුරූපීව ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ගොඩනැගිලි ==

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
! නම
! රූපය
! නගරය
! උස
! තට්ටු ගණන
! කාල පරාසය
|-
| සෙලින්කෝ හවුස්
| 
| [[කොළඹ]]
| මීටර 51 යි
| 16
| 1960-????
|-
| බම්බලපිටිය ටවර් බිල්ඩිං
| 
| [[කොළඹ]]
| මීටර 91 යි
| 23
| 1980-1985
|-
| යූඩීඒ ස්කීම් ටවර් (Uda Scheme Tower)
| 
| [[කොළඹ]]
| මීටර 100 යි
| 24
| 1985-1985
|-
| [[ලංකා බැංකුව]]
| 
| [[කොළඹ]]
| මීටර 105 යි
| 32
| 1985- 1996
|-
| [[ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය (කොළඹ)]]
| 
| [[කොළඹ]]
| මීටර 152 යි
| 39
| 1996–2014
|-
| හයට් රීජන්සි
| [[File:Midst Of Construction HYATT Regency Hotel.JPG|80px]]
| [[කොළඹ]]
| මීටර 2015 යි
| 45
| 2014–වර්තමානය තෙක්
|}

{{Expand list|date=February 2011}}
{{clear}}

== මේවාද බලන්න ==
* [[දකුණු ආසියාවේ උසම ඉදිකිරීම්]]
* [[ලෝකයේ උසම ඉදිකිරීම්]]

== අදාල ==
{{reflist|colwidth=30em}}


{{DEFAULTSORT:ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ඉදිකිරීම්}}
[[Category:Skyscrapers in Sri Lanka]]</text>
      <sha1>kr9beltuc0b0gz36viq8m10teeqompt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මිනිස් දත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52301</id>
    <revision>
      <id>802906</id>
      <parentid>799253</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T04:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89107" sha1="nu4etkdaquuvrmymykprh7pgh6u9rza" xml:space="preserve">{{Infobox Anatomy
|Name       = දත්
|Latin      = dentes
|Image      = Teeth by David Shankbone.jpg
|Caption    = වැඩිහිටි මිනිසෙකුගේ දත් 
|Image2     = Denticao.jpg
|Caption2   = දත් වල පිටුපස පෙනුම මුඛය තුළින්
|MeshName   = Tooth
|Code       = {{TerminologiaAnatomica|A05.1.03.001}}
|Dorlands   = eight/000109449
|DorlandsID = Tooth
}}
[[File:Cross sections of teeth intl.svg|thumb|300px|1. '''දත''' 2. [[:en:Tooth enamel|එනමලය]] 3. [[:en:Dentin|දන්තිනය]] 4. [[:en:Pulp (tooth)|දන්ත කල්කය]]
::5. cameral පල්පය
::6. මුල කල්කය
:7. [[:en:Cementum|බදාම]]
:8. [[:en:Crown (tooth)|මස්තකය]]
::9. [[:en:Cusp (anatomy)|තුඩ]]
::10. නිඛාතිය
:11. [[:en:Cementoenamel junction|ග්‍රීවය]]
:12. මුලය
::13. Furcation
::14. මුල අග්‍රස්ථය
:::15. [[:en:Apical foramen|අග්‍රස්ථ ජිද්‍රය]]
16. [[:en:Gingival sulcus|විදුරුමස්  නිඛාතිය]] &lt;br/&gt;
17. [[:en:Periodontium|පරිදන්තය]] &lt;br/&gt;
:18. [[:en:Gingiva|විදුරුමස]]:
::19. free or interdental
::20. දාර 
::21. දන්තමුලජ
:22. [[:en:Periodontal ligament|පරිදන්ත අස්ථිබන්ධය]]
:23. [[:en:Alveolar bone|දන්තමුලාජ අස්ථිය]]
24. වාහිනී සහ නහර:
:25. දත්
:26. පරිදන්ත
:27. දන්තමුලජ නාලය හරහා දන්තමුලජය]]
[[File:Gray997.png|thumb|right|ස්ථිර දත්වල දකුණු යටි අර්ධ වක්‍රය ඉහලින් දකින ආකාරය ]]
[[File:Lower wisdom tooth.jpg|thumb|තුන්වන චාර්වක දතක්.]]
[[File:Jointtypodonts.jpg|thumb|දන්තමුලජ අස්ථිය තුළ මිනිස් දත් තිබෙන අයුරු ආදර්ශනය.]]
[[File:Tooth Section.svg|thumb|මිනිස් චාර්වක දතක හරස්කඩක්]]

'''මිනිස් දත්''' යනු [[:en:human mouth|මිනිස් මුඛය]] තුළ පිහිටි කුඩා, [[:en:Calcification|චුර්ණිකෘත]], දැඩි, සුදට හුරු ව්‍යුහයන්ය. ඒවායේ [[:en:Mastication|යාන්ත්‍රික ක්‍රියාව]](සැපීම) [[:en:food|ආහාර]] ද්‍රව්‍ය කැපීම සහ ඇඹරීම මගින් ආහාර ගිලීමට හා ජිරණයට සුදානම් කරයි. දත් වල මුල් [[:en:maxilla|උඩු හනුව]] (උඩු හක්ක) සහ [[:en:mandible|යටිහනුව]] (යටි හක්ක) තුළ ගිලී [[:en:Gingiva|විදුරුමස]] මගින් ආවරණය වී පවතී. දත් නිර්මාණය වී ඇත්තේ විචල්‍ය ඝනත්වයක් හා දෘඩතාවක් ඇති පටක වලිනි.

දත් [[:en:mammal|ක්‍ෂීරපායින්]]ට ඉතාම  ලාක්‍ෂනික (සහ චිරස්ථිත) ලක්‍ෂණයකි. අනෙකුත් ක්‍ෂිරපායීන් මෙන්ම මිනිසාටද [[:en:Diphyodont|ද්විවාර දන්තිනය]]කි, එනම් ජිවිත කාලය තුළ කට්ටල දෙකක් ලෙස ඇතිවන දත් පවතී. සාමාන්‍යයෙන් පළමු දත් කට්ටලය (ළදරු දත්, කිරි දත්, ප්‍රාථමික දත්,[[:en:deciduous|පතනශීලි දත්]] ලෙසද ඒවා හැඳින්වේ) ඇතිවීම මාස 6 දී පමණ ඇරඹෙන නමුත් ඇතැම් ළදරුවන් ඉපදෙන විටම ඇසට පෙනෙන දතක් හෝ කිහිපයක් සහිතව උපදී. එවැනි දත් [[:en:Neonatal teeth|නවජ දත්]] ලෙස හඳුන්වයි. මාස හයේදී පමණ සිදුවන සාමාන්‍ය [[:en:Tooth eruption|දත්න විදාරණය]] ඇතැම් විට වේදනාකාරී විය හැකිය.

දන්ත ක්‍ෂතිය යනු මුහුණෙහි, මුඛයෙහි සහ විශේෂයෙන් දත්වල, තොල් වල, හා පටක ආශ්‍රිතව සිදුවන ඉරීම් වේ.

==ව්‍යුහ විද්‍යාව==

[[:en:Dental anatomy|දන්ත ව්‍යුහ විද්‍යාව]] යනු දතෙහි ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කරන [[:en:Anatomy|ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක]]  ක්‍ෂේත්‍රයකි. මේ යටතේ දතේ වර්ධනය, දෘශ්‍යමාණය, සහ වර්ගීකරණය අධ්‍යනය කරනු ලබන නමුත් දන්ත ඇවිරීම හෝ අනෙක් දත් සමග සබැඳියාව මේ යටතට අයත් නොවේ. දන්ත ව්‍යුහ විද්‍යාව දත් නම් කිරීම හා එහි ව්‍යුහය පිළිබඳව අදාල වන [[:en:taxonomic|වර්ගීකරණ]] විද්‍යාවක් ලෙසද සැලකේ. මෙම තොරතුරු, දන්ත වෛද්‍ය වරයෙකුට ප්‍රායෝගිකව ප්‍රතිකාර කිරීමේදී හා දත් හඳුනා ගැනීමට හැකියාව ලබාදේ.

[[:en:Crown (tooth)|දන්ත මස්තකය]] යනු එනමළයෙන් ආවරණය වූ දන්ත ග්‍රීවය ඉහලින් පිහිටි ප්‍රදේශයයි.&lt;ref&gt;{{cite book | last = Clemente | first = Carmine | title = Anatomy, a regional atlas of the human body | url = https://archive.org/details/anatomyregionala00clem | publisher = Urban &amp; Schwarzenberg | location = Baltimore | year = 1987 | isbn = 0-8067-0323-7 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ash6&quot;&gt;{{harvnb|Ash|2003|page=6}}&lt;/ref&gt; මස්තකය බොහෝ දුරට සැදී ඇත්තේ කල්ක කුහරයකින් හා දන්තිනය මගිනි.&lt;ref name=&quot;Cate3&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=3}}&lt;/ref&gt; [[:en:Tooth eruption|දත් විදාරණයට]] පෙර සිටම මස්තකය අස්ථිය තුළ පිහිටයි.&lt;ref name=&quot;ash9&quot;&gt;{{harvnb|Ash|2003|page=9}}&lt;/ref&gt;  විදාරණයෙන් පසු, එය බොහෝ අවස්ථා වලදී දැකිය හැකිය. මස්තකය මෙන්ම, දන්තිනය  දතේ මුලයෙන් විශාල කොටසක් නිර්මාණය කරයි. එහි [[:en:Root canal|කල්කමය නාල]] දැකිය හැකිය. දතකට දත් මුල් කිහිපයක් හෝ තනි මුලක් හෝ තිබිය හැකිය. රදනක දත් හා උඩු හනුවේ මුල් පුරස්චාර්වක හැර අනෙක් පුරස්චාර්වක දත් වලට තනි මුලක් ඇත. උඩු හනුවේ මුල් පුරස්චාර්වක දත් දෙකටත්, යටි හනුවේ චාර්වක දත් වලටත් මුල් දෙකක් පවතී. උඩු හනුවේ චාර්වක දත් වල මුල් තුනකි. අමතර දත් මුල් [[:en:supernumerary roots|අතිරේක දත් මුල්]] ලෙස ව්‍යවහාර කෙරේ. 
== මානව දත් වර්ග ==
ප්‍රධාන වශයෙන් මිනිස් දත් වර්ග හතරක් ඇත.
# කෘන්තක
# රදනක
# පුරශ්චාර්වක                     
# චාර්වක

සාමාන්‍යයෙන් මිනිසාට ප්‍රාථමික දත් 20ක් ද (පතනශීලි, “ළදරු”, “කිරි”) ස්ථිර දත් 32ක්ද ඇත. දත් [[:en:incisors|කෘන්තක]], [[:en:Canine tooth|රදනක]], [[:en:premolars|පුරශ්චාර්වක]],&lt;ref&gt;[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Bicuspid+teeth &quot;Bicuspid teeth&quot;]. The Medical Dictionary. Retrieved on 2013-02-21.&lt;/ref&gt; [[:en: molars|චාර්වක]] ලෙස වර්ග කළ හැකිය. කෘන්තක දත් මුලිකව අහාර ද්‍රව්‍යක් සැපීම යොදාගනී. චාර්වක දත මුලිකවම මුඛය තුළ ඇති කැඩූ ආහාර ඇඹරීම සඳහා යොදාගැනේ. 

බොහෝ දත් අනෙක් දත් වලින් වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට හැකි ලක්‍ෂණ වලින් යුක්තය. කිසියම් දතක් හඳුනා ගැනීම සඳහා භාවිතා වන [[:en:Dental notation|සකුණු ක්‍රම]] කිහිපයකි. දැනට ව්‍යවහාරයේ පවත්නා සලකුණු ක්‍රම තුනක් නම් [[:en:FDI World Dental Federation notation|FDI ලෝක දන්ත සන්ධානයේ සකුණු ක්‍රමය]], පොදු අංක යෙදීමේ ක්‍රමය, Palmer සලකුණු ක්‍රමය වේ. FDI ක්‍රමය ලොව පුරා භාවිතා වන අතර, පොදු අංක ක්‍රමය ඇමරිකාව පුරා විශාල වශයෙන් භාවිතා කෙරේ.

===ප්‍රාථමික දත් හෙවත් කිරි දත් ===
දරුව‍ෙකු මවගේ කුස තුළ සිටින විට දත් පිහිටුවීම ආරම්භ වේ. ළදරුවන් ඔවුන් වයස මාස හයක් පමණ වන විට දත් ආරම්භ වන අතර, පළමුව දත් කිරි දත් මතු ව්‍ෙ. වයස අවුරුදු දෙක වන විට, දරුවකුට සාමාන්යෙන් කිරි දත් 20 ක් පමණ ඇත. දරුවාට වයස පහක් හෝ හයක් වනවිට වැඩිහිටි දත් සඳහා මාර්ගය සකසමින් කිරි දත් වැටීම ආරම්භ ව්‍ෙ.

[[:en:Deciduous teeth|පතනශීලී දත්]] අතරින් දහයක් උඩුහණුවේ පිහිටා ඇති අතර දහයක් යටිහණුවේ පිහිටා ඇත. එනම් ප්‍රාථමික දත් 20කි. ප්‍රාථමික දත් වල [[:en:Dentition|දන්ත සුත්‍රය]] 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|2.||1.||2
|-
|2.||1.||2
|} ආකාර වේ. ප්‍රාථමික දත් කට්ටලයේ දෙවර්ගයක ඉදිරි දත්, මැදි දත් හා පසුපස දත් වේ. පසුකාලීනව සියලුම ප්‍රාථමික දත් ඒවායේ ප්‍රතිපුරණ මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ.

===ස්ථිර දත්===
[[:en:permanent teeth|ස්ථිර දත්]] 32ක් අතරින්  උඩු හනුවෙහි 16ක් හා යටි හනුවෙහි 16ක් බැගින් පිහිටා ඇත.දන්ත සූත්‍රය වන්නේ
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|2.||1.||2.||3
|-
|2.||1.||2.||3
|}

උඩු හනුවෙහි පිහිටා ඇති දත් වන්නේ [[:en: maxillary central incisor|උඩු මධ්‍ය ඉදිරි දත]], [[:en:maxillary lateral incisor|උඩු පාර්ශවික ඉදිරි දත]], [[:en:maxillary canine|උඩු රදනක දත]],[[:en:maxillary first premolar|උඩු පළමු පුරශ්චාර්වක දත]], [[:en: maxillary second premolar|උඩු දෙවන පුරශ්චාර්වක දත]], [[:en:maxillary first molar|උඩු පළමු චාර්වක දත]], [[:en:maxillary second molar|උඩු දෙවන චාර්වක දත]] සහ [[:en:maxillary third molar|උඩු තෙවන චාර්වක දත]] වේ. යටි හනුවේ පිහිටා ඇති දත් වන්නේ [[:en: mandibular central incisor|යටි මධ්‍ය ඉදිරි දත]], [[:en:mandibular lateral incisor|යටි පාර්ශවික ඉදිරි දත]], [[:en:mandibular canine|යටි රදනක දත]], [[:en: mandibular first premolar|යටි පළමු පුරශ්චාර්වක දත]], [[:en:mandibular second premolar|යටි දෙවන පුරශ්චාර්වක දත]], [[:en:mandibular first molar|යටි පළමු චාර්වක දත]], [[:en: mandibular second molar|යටි දෙවන චාර්වක දත]] සහ [[:en:mandibular third molar|යටි තෙවන චාර්වක දත]] වේ.තෙවන චාර්වක දත් සාමාන්‍යයෙන් [[:en:wisdom teeth|“ඥාන දත්”]] ලෙස හැඳින්වෙන අතර ඒවා කිසිසේත්ම මුඛයෙන් පිට දමන්නේ හෝ සකස්වෙන්නේ නැත. කුමන හෝ අමතර දත් සෑදුනහොත්, උදාහරණයක් වශයෙන්, කලාතුරකින් සෑදෙන සිව්වන සහ පස්වන චාර්වක දත්,හැඳින්වෙන්නේ [[:en:hyperdontia|අමතර දත් (hyperdontia)]] ලෙසය.&lt;ref&gt;{{Cite journal |author=Kokten G, Balcioglu H, Buyukertan M |title=Supernumerary fourth and fifth molars: a report of two cases |journal=J Contemp Dent Pract |volume=4 |issue=4 |pages=67–76 |year=2003 |pmid=14625596 |url=http://www.thejcdp.com/issue016/kokten/index_nlm.htm |access-date=2014-04-08 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121090806/http://www.thejcdp.com/issue016/kokten/index_nlm.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[:en:Hypodontia|hypodontia]] යනු සාමාන්‍ය දත් ගණනට වඩා වැඩි දත් ගණනක වර්ධනයක් සිදු වීමයි.

==කොටස්==
===එනමලය===

එනමලය යනු ශරීරයේ පිහිටා ඇති දෘඩතම හා වඩාත්ම ඛණිජ ද්‍රව්‍ය සහිත වූ කොටසයි. එය දත සකස්වන ප්‍රධාන පටක 4 අතරින්  [[:en:dentin|දන්තිනය]], [[:en:cementum|බදාමය]] සහ [[:en:dental pulp|දන්ත කල්කය]] හැරුනුකොට ඇති අනිත් ප්‍රධාන පටකයයි.&lt;ref&gt;{{harvnb|Ross|2002|page=441}}&lt;/ref&gt; සාමාන්‍යයෙන් එය දෘශ්‍යමාන වන අතර අනිවාර්යයෙන් මතුපිටට යටින් පවත්නා දන්තිනයෙහි අධාරය මත පවතී. එනමලයෙහි 96% ක් ම අඩංගුව ඇත්තේ ජලය සමග ඛණිජ වර්ග වන අතර ඉතිරියෙහි කාබනික ද්‍රව්‍ය අඩංගු වේ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=1}}&lt;/ref&gt; එනමලයේ සාමාන්‍ය වර්ණය දීප්තිමත් කහ පැහැයේ සිට අළුවන් සුදු පැහැය දක්වා වෙනස් වේ. එනමලයෙහි මතුපිටට යටින් වූ දන්තිනයක් නොමැති විට දත්වල කෙළවරවල පැහැය ඇතැම්විට යන්තම් නිල් පැහැයක් ගනී. එනමලය අර්ධ පාරභාසක නිසා දතෙහි පෙනුමට ප්‍රබල ලෙස බලපාන්නේ දන්තිනයෙහි වර්ණය සහ එනමලයට යටින් ඇති ඕනෑම ශක්තිජනක දන්ත ද්‍රව්‍යයක් ය. එනමලයෙහි ඝනකම දතෙහි මතුපිට මත වෙනස්වන අතර බොහෝවිට වඩාත්ම ඝනකමින් යුක්ත වන්නේ වකුටු වූ කොනෙහි දී, 2.5 mm පමණ, වන අතර තුනීම වන්නේ එහි දාරයෙහි දී ය. එනමලය ගෙවී යන අනුපාතය attrition ලෙස හැඳින්වෙන අතර එය සාමාන්‍ය සාධක මත  අවුරුද්දකට මයික්‍රෝමීටර 8ක් වේ.

එනමලයේ ප්‍රධාන ඛණිජ ද්‍රව්‍ය වන්නේ [[:en:Crystal|ස්ඵටිකරූපී]] [[:en:calcium phosphate|කැල්සියම් පොස්ෆේට]]යක් වන [[:en:hydroxylapatite|hydroxylapatite]] ය.එනමලයෙහි ඇති ඛණිජ ද්‍රව්‍යය විශාල ප්‍රමාණයක් එහි ශක්තිමත්බවට පමණක් නොව එහි භංගුරබාවයට ද හේතු වේ. දන්තිනය සහ [[:en:Bone|අස්ථිය]] මෙන් නොව, එනමලයෙහි සත්ව පටකවල ඇති ප්‍රෝටීන් විශේෂයක් වන [[:en:collagen|කොලජන්]] අඩංගු නොවේ. ඒ වෙනුවට එයටම අනන්‍ය වූ [[:en:proteins|ප්‍රෝටීන]] වර්ග දෙකක් වන [[:en:amelogenins|amelogenins]] සහ [[:en:enamelins|enamelins]] ඇත. මෙම ප්‍රෝටීන වර්ග දෙකෙහි කාර්යභාරය සම්පූර්ණයෙන්ම වටහාගත නොහැකි වුවත් ඒවා එනමලයෙහි වර්ධනය සඳහා අනෙකුත් කෘත්‍යන් අතරින් සැකිල්ලක් ලෙස ක්‍රියාකරමින් උපකාරී වන බව විශ්වාස කරයි.
&lt;ref&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=198}}&lt;/ref&gt;

===දන්තිනය===


දන්තිනය යනු එනමලය හෝ බදාමය සහ කල්ක කුහරයෙහි මැද ඇති ද්‍රව්‍යයකි. එය දන්ත කල්කයේ දන්ත සෛල හේතුවෙන් රහස්‍යව පිහිටා ඇත.&lt;ref name = &quot;ross448&quot;/&gt; දන්තිනයෙහි නිමැවුම [[:en:dentinogenesis|dentinogenesis]] ලෙස හැඳින්වේ. සවිවර,කහ පැහැගත් ද්‍රව්‍යය, බර අනුව 70%ක්  අකාබනික ද්‍රව්‍යයන්ගෙන්ද 20%ක් කාබනික ද්‍රව්‍යයන්ගෙන්ද  10%ක් ජලයෙන්ද සෑදී ඇත.&lt;ref name = &quot;Cate150&quot;/&gt; එනමලයට වඩා දන්තිනය මෘදු නිසා එය ඉතා සීඝ්‍ර ලෙස දිරාපත් වන අතර නිසි ප්‍රතිකාර නොකළහොත් එය දත්වල කුහර සෑදීමටද හේතුවක් වේ. එසේ වුවද  දන්තිනය ආරක්ෂක ස්ථරයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර  දතෙහි ශීර්ෂයට ආධාරකයක් වේ.

දන්තිනය ඛණිජ ද්‍රව්‍ය වලින් සැදුම්ලත්, සත්ව පටකවල ඇති ප්‍රෝටීන විශේෂයක් වන, කොලජන් ප්‍රෝටීන වල කාබනික අනුකෘතියකින් යුත් [[:en:connective tissue|සම්බන්ධක පටක]]යක් වේ. දන්තිනයට කල්ක කුහරයෙහි සිට දන්තිනය හරහා බාහිර බදාමය හෝ එනමලයෙහි දාරය දක්වා පිටතට පැතිරෙන දන්තික නාලිකා නමින් හැඳින්වෙන අන්වීක්ෂීය  නාලිකා ඇත.&lt;ref name=&quot;ross450&quot;&gt;{{harvnb|Ross|2002|page=450}}&lt;/ref&gt; මෙම නාලිකා වල විෂ්කම්භය කල්කය අසලදී මයික්‍රෝමීටර 2.5 ද මැද කොටසේදී මයික්‍රෝමීටර 1.2 දක්වාද දන්තික-එනමල් සන්ධිය අසලදී නැනෝමීටර 900 ක් දක්වාද  අඩු වැඩි වේ.&lt;ref name=&quot;Cate152&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=152}}&lt;/ref&gt;  සියුම් පාර්ශවික ශාඛා සහිත වුවත් එම නාලිකා කිසිවිටෙකත් එකිනෙක හා ජේදනය නොවේ. ඒවායේ දිග තීරණය වන්නේ දතෙහි අර්ධ විෂ්කම්භය මගිනි. මෙම දන්තික නාලිකාවල ත්‍රිමාණ සැකැස්ම තීරණය වන්නේ උපතිනි.

===බදාමය===
බදාමය දතක මූලය ආවරණය කරන ද්‍රව්‍යයක් වැනි වූ විශේෂිත අස්ථියකි.&lt;ref name = &quot;ross448&quot;/&gt; එය ආසන්න වශයෙන් 45%ක් අකාබනික ද්‍රව්‍යයන්ගෙන්ද (ප්‍රධාන වශයෙන් [[:en:hydroxyapatite|hydroxyapatite]]),33%ක් කාබනික ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් (ප්‍රධාන වශයෙන් කොලජන්) සහ 22%ක් ජලයෙන්ද සමන්විතය. බදාමය දතෙහි මූල අභ්‍යන්න්තරයෙහි [[:en:cementoblasts|සිමෙන්ති සෛල]] වෙතින් පහ කරනු ලබන අතර එය ඝනතම වන්නේ මූල කූටයෙහිදීය. එහි වර්ණය කහපැහැ වන අතර දන්තිනයට හා එනමලයට වඩා මෘදු වේ. බදාමයයේ ප්‍රධාන භූමිකාව වන්නේ ස්ථායී භාවය සඳහා [[:en:Periodontal fiber|පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය]] දතට සම්බන්ධ කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමයි. බදාම-එනමල සන්ධියේදී බදාමය එහි සෛලීය සංරචක වල හිඟකම හේතුවෙන් සෛල රහිත වන අතර මෙම සෛල රහිත වර්ගය අවම වශයෙන් මූලයෙහි 2/3ක් ආවරණය කරයි.&lt;ref name=&quot;Cate236&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=236}}&lt;/ref&gt; වඩා පාරගම්‍ය  ස්වරූපය වන සෛලීය බදාමයය මූල කූටයෙහි 1/3ක් පමණ ආවරණය කරයි.&lt;ref name=&quot;Cate241&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=241}}&lt;/ref&gt;

===කල්කය===
දන්ත කල්කය මෘදු සම්බන්ධක පටක වලින් පිරුණු දතෙහි මධස්ථ කොටස වේ.&lt;ref name = &quot;Cate150&quot;/&gt;  මෙම පටකයෙහි, මූල අග්‍රයෙහි ඇති කුඩා කුහරයක් තුලින් දතට ඇතුල්වන රුධිර වාහිණී සහ ස්නායු අඩංගු වේ.&lt;ref name=&quot;Ross451&quot;&gt;{{harvnb|Ross|2002|page=451}}&lt;/ref&gt; දන්තිනය සහ කල්කය අතර දාරය ඔස්සේ පිහිටන්නේ දන්තිනය නිමවුමේ ආරම්භය වන දන්ත සෛලයි.&lt;ref name=&quot;Cate150&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=150}}&lt;/ref&gt; කල්කයෙහි අඩංගු අනෙකුත් සෛල වන්නේ තන්තු සෛල, ප්‍රාක් දන්ත සෛල, [[:en:Macrophage|macrophages]] සහ [[:en:T cell|T වසා සෛල]]යි.&lt;ref name=&quot;Walton11thru13&quot;&gt;Walton, Richard E. and Mahmoud Torabinejad. ''Principles and Practice of Endodontics.'' 3rd ed. 2002. pp. 11–13. ISBN 0-7216-9160-9.&lt;/ref&gt; කල්කය ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ දතෙහි “ස්නායුව” ලෙසය.

==වර්ධනය==

[[File:Molarsindevelopment11-24-05.jpg|thumb|යටි හනුවේ පළමු, දෙවන, තුන්වන චාර්වක දත් වල වර්ධනයේ විවිධ අවස්ථා වල විකිරණ රේඛයක්.]]

දත්වල වර්ධනය [[:en:Embryo|කළල]] [[:en:Cell (biology)|සෛල]]වල සිට ක්‍රමයෙන් [[:en:Cell growth|වර්ධනය]] වී [[:en:Human mouth|මුඛය]] තුළට විදාරණයවීමේ සංකීරණ ක්‍රියාවලියකි. විවිධ [[:en:Species|ජීවී විශේෂ]] වලට දත් තිබුනද එම ජීවීන්ගේ දත් වර්ධනය [[:en:human|මිනිස්]] දත් වර්ධනයට බොහෝ සෙයින් සමානය. නිරෝගී මුඛ පරිසරයක් පවත්වා ගැනීමට දත් වල [[:en:enamel|එනමලය]], [[:en: dentin|දන්තිනය]], සහ [[:en:periodontium|පරිදුන්තය]] යන සියල්ල [[:en:Prenatal development|ප්‍රාග් ප්‍රසව]] අවදියේ නියම අවස්ථා වල වර්ධනය වීම වැදගත් වේ. ප්‍රාථමික දත් ඇරඹීම [[:en:Uterus|ගර්භාෂයේ]] සති හය, අට කාලය තුළ සිදුවන අතර [[:en:permanent teeth|ස්ථිර දත්]] ඇරඹීම ගර්භාෂයේ විසිවන සතියේ සිට සිදුවේ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=95}}&lt;/ref&gt; මෙම කාල තුළදී දත් ඇතිවීම ඇරඹීම සිදු නොවුනහොත් කිසිදා දත් ඇතිවීම සිදුනොවේ.

දත් සෑදීම ආරම්භ වීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව විශාල ප්‍රමාණයක් පර්යේෂණ සිදු කර ඇත. මුල් [[:en: branchial arch|ජලක්ලෝම චක්‍ර]] වල ඇති සාධකයක් දත් වර්ධනය සඳහා වැදගත් වන බව පුළුල් ලෙස පිළිගෙන ඇති මතයකි..&lt;ref name = &quot;cate81&quot;/&gt; 

දත්වල වර්ධනය පොදුවේ අදියර කිහිපයකට බෙදිය හැකිය. ඒවා නම් අංකුර අවධිය, කිරුලස අවධිය, සීනු අවධිය සහ පරිනත වීමයි. දත් වර්ධනය සීග්‍රයෙන් සිදුවන ක්‍රියාවලියක් බැවින් වර්ධනය වන දතක්  කිසියම් අවධියක පවතින බවට ස්ථිරව තීරණය කිරීම තරමක් අපහසුය.&lt;ref name=&quot;cate81&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=81}}&lt;/ref&gt;

[[:en:tooth bud|දත් අංකුර]] යනු දත් සාදන [[:en:Cell (biology)|සෛල]]වල එකතුවකි. එය කොටස් තුනින් සමන්විත වේ. ඒවා [[:en:enamel organ|එනමල අංගය]], [[:en:dental papilla|දන්ත පිටිකාව]], සහ [[:en:dental follicle|දන්ත කොෂ්ඨය]] වේ.&lt;ref name = &quot;utmb&quot;/&gt; එනමල අංගය සෑදී ඇත්තේ [[:en:outer enamel epithelium|පිටත එනමල් අපිච්ඡදය]], [[:en: inner enamel epithelium|ඇතුලත එනමල් අපිච්ඡදය]], [[:en:stellate reticulum|තාරකාකාර ජලිකාව]] සහ [[:en:stratum intermedium|ස්ථර අතරමැදිය]] මගිනි.&lt;ref name = &quot;utmb&quot;/&gt; ගැඹුරු පටක දක්වා [[:en:cervical loop|ග්‍රෛවීය ලුප]] සෛල වල වර්ධනය [[:en: Hertwig's Epithelial Root Sheath|හෙර්ට්විග්ගේ අපිච්ඡද කොපුව]] සාදයි. එය දත් මුලයේ ස්වරුපය තීරණය කරයි. දන්ත පිටිකාවේ සෛල වර්ධනය වී [[:en: odontoblasts|දන්ත සෛල]] සාදයි, එනම් දන්තිනය නිර්මාණය කරන සෛලවේ.&lt;ref name=&quot;utmb&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20070203050136/http://cellbio.utmb.edu/microanatomy/digestive/tooth.htm Lab Exercises: Tooth development]. University of Texas Medical Branch.&lt;/ref&gt; තවද දන්ත පිටිකාව හා ඇතුලත එනමල අපිච්ඡදය අතර මංසන්ධිය දන්ත මස්තකයේ හැඩය තීරණය කරයි.&lt;ref name=&quot;cate86and102&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|pages=86 and 102}}.&lt;/ref&gt;  දන්ත කෝෂය [[:en:cementoblasts|බදාමසෛල]], [[:en:osteoblasts|අස්ථිජන්තුව]], හා [[:en:fibroblasts|තන්තු සෛල]]වලට මතු වීමට  ඉඩ ලබාදෙයි. බදාමසෛල දන්ත බදාම සාදයි. අස්ථිජන්තුව දන්ත මුලය වටා දන්තමුලජ අස්ථියට මතු වීමට ඉඩ ලබාදෙයි. තන්තු සෛල [[:en:periodontal ligaments|පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය]] සාදයි. එය දත් [[:en:Alveolar process|දන්තමුලජ අස්ථිය]]ට දන්ත බදාම මගින් සවිකරනු ලබයි.&lt;ref name = &quot;ross453&quot;&gt;{{harvnb|Ross|2002|page=453}}&lt;/ref&gt;

==විදාරණය ==

[[File:ToothLost-2917.jpg|thumb|right|සත් හැවිරිදියෙකුගේ යටි හනුවේ දත්, ප්‍රාථමික දත්&quot;(වම)&quot;, නැති වූ ප්‍රාථමික දතක්&quot;(මැද)&quot; සහ ස්ථිර දතක් &quot;(දකුණ)&quot;]]

දන්ත විදාරණය, දත් මුඛය තුළට ඇතුල්වීම හා  දැකිය හැකි තත්ත්වයට පත්වීම දත් වර්ධනයේ තවත් ක්‍රියාවලියකි. වර්ථමාන පර්යේෂණ වලට අනුව පෙනීයන්නේ පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය දත් විදාරණයේ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරන බවයි. ප්‍රාථමික දත් විදාරණය මාස හයේ පමණ සිට අවුරුදු දෙක දක්වා කාලය තුළ සිදුවේ. අවුරුදු හයක් පමණ කාලය දක්වා ප්‍රාථමික දත් පුද්ගලයෙකුගේ මුඛයේ පවතී. මේ අතර කාලය තුළ පළමු ස්ථිර දතේ විධාරණය සිදුවේ. මෙම කාලයෙ ප්‍රාථමික හා ස්ථිර දත් වල සංකලනයක් ඇති බැවින් මෙය මිශ්‍ර අවධිය ලෙස හැඳින්වේ. මෙම මිශ්‍ර අවධිය අවසාන ප්‍රාථමික දත ඉවත්වී ඉතිරි ස්ථිර දත විදාරණය වීම දක්වා කාලය තුළ පවතී. 

දන්ත විදාරණය සම්බන්දව ඉදිරිපත් වූ න්‍යායන් කිහිපයකි. ඒක න්‍යායක් නම් දන්ත මුලයේ වර්ධනය දත මුඛය තුළට තල්ලු කිරීමට හේතුවන බවයි.&lt;ref&gt;Harris, Edward F. ''Craniofacial Growth and Development.'' In the section entitled &quot;Tooth Eruption.&quot; 2002. pp. 1–3.&lt;/ref&gt; දැනට බොහෝදෙනා පිළිගෙන ඇති මතය නම් පරිදුන්ත අස්ථි බන්ධය දන්ත විදාරණයට අවශ්‍ය වේගය සපයන බවයි.&lt;ref&gt;Harris, Edward F. ''Craniofacial Growth and Development.'' In the section entitled &quot;Tooth Eruption.&quot; 2002. p. 5.&lt;/ref&gt;

==උපස්තම්භක ආකෘති==
[[File:Eruptingtoothwithlabels11-24-05.jpg|thumb|දන්ත විදාරණය දක්වන පටක විද්‍යාත්මක කදාව. &lt;br /&gt;A: දත &lt;br /&gt;B: වේලා
&lt;br /&gt;C: අස්ථිය
&lt;br /&gt;D: පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය]]

[[:en:periodontium|පරිදුන්තය]] දතෙහි උපස්තම්භක ආකෘතියයි. එය දත අවට පටක වලට සම්බන්ධ කරමින් ස්පර්ශයේ හා පීඩනයේ සංවේදනය ලබාදීමට වැදගත් වේ.&lt;ref name = &quot;ross452&quot;/&gt; එය දන්ත බදාම, පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය, දන්තමුලජ අස්ථිය සහ [[:en:gingiva|වේලා]] පටකයකින් යුක්තවේ. මේ අතරින් දන්ත බදාම පමණක් දතට අයත් වේ. පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය, දන්ත මුලාජ අස්ථිය දන්ත බදාමට සම්බන්ධ කරයි. දන්තමුලජ අස්ථිය දන්ත මුලය වටකර සිටින අතර එය පොදුවේ [[:en:Dental alveolus|ගර්තය]] හෝ කෙවෙනිය සාදිමට උපකාරීවේ. අස්ථිය වටකර වෙලා පටකය හෝ විදුරුමස පවති. එය මුඛයේ පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය.  

===පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය===

[[:en:periodontal ligament|පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය]] යනු දන්ත බන්ධනිය දන්තමුලජ අස්ථියට සම්බන්ධ කරන විශේෂිත [[:en:connective tissue|සම්බන්ධ පටකය]]කි. මෙම පටකය, අස්ථිය තුළදී දන්ත මුලය ආවරණය කර පවතී. එක් අස්ථිබන්ධයක් පළලින් 0.15-0.38 mm පමණ වන නමුත් කල්යත්ම එහි ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩුවේ.&lt;ref name=&quot;Cate256&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=256}}&lt;/ref&gt; පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධයේ කෘත්‍ය කිහිපයකි. ඒවා නම් දත අස්ථියට සම්බන්ධ කිරීම, දත නඩත්තු කිරීම, දත් සංචලනයේදී  අස්ථිය සෑදීම හා [[:en:Bone resorption|ප්‍රතිශෝෂණය]] කිරීම, සංවේදනය සහ විදාරණය වේ.&lt;ref name = &quot;ross453&quot;/&gt; ස්නායු තන්තු සැපයුම අස්ථි අග්‍රස්ථය හරහා දත තුළට පිවිසේ. ඉන් පසු ස්නායු ජාලයක් දත වටා සහ විදුරුමසේ මස්තකය වටා සාදනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;Cate270&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=270}}&lt;/ref&gt; අහාර සැපීමේදී දත් මත ඇතිවන පීඩනය නිසා දත යන්තම් කෙවෙනිය තුළට චලනය වී එම පීඩනය පරිදුන්ත අස්ථිබන්ධය වෙත ලබාදෙයි. ඉන්පසු ස්නායු තන්තු එම ආවේගය පිලිබඳ තොරතුරු මධ්‍ය ස්නායු පද්දතිය වෙත යවනු ලැබේ.

===දන්තමුලජ අස්ථිය===
[[:en:alveolar bone|දන්තමුලජ අස්ථිය]] යනු දත වටා ගර්ථය සාදන හනු අස්ථියයි.&lt;ref name=&quot;Cate274&quot;&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=274}}&lt;/ref&gt; මිනිස් සිරුරේ අනෙක් අස්ථි මෙන් දන්තමුලජ අස්ථියද ජිවිත කාලය පුරා වෙනස් වීම්වලට භාජනය වේ. [[:en:Osteoblasts|අස්තිජන්තුව]] අස්ථිය සාදන අතර බලයන් ක්‍රියා කරන ස්ථාන වල [[:en:osteoclasts|අස්ථි ත්‍රැට]] මගින් අස්ථිය විනාශ කරනු ලබයි..&lt;ref name=&quot;ross452&quot;&gt;{{harvnb|Ross|2002|page=452}}&lt;/ref&gt;  දන්ත චිකිත්සාවක් මගින් දතෙහි චලනයක් ඇති කළහොත් [[:en:Compression (physics)|සම්පිඩන]] [[:en:force|බලය]]ට යටත්වන අස්ථිය ආස්‍රිතව අස්ථි ත්‍රැට ප්‍රමාණය ඉහලයි. එමගින් [[:en:bone resorption|අස්ථි ප්‍රතිශෝෂණය]] සිදුවේ. දන්තමුලජ අස්ථිය වෙත දත මගින් ඉන් ඉවතට [[:en:Tension (physics)|ආතතිය]]ක් ඇතිවන විට ඒ ආස්‍රිතව අස්ථිජන්තු වැඩිවීම සිදුවේ. එනම් අස්ථිය වර්ධනය වේ.

===විදුරුමස===
[[:en:gingiva|විදුරුමස]] යනු හනු අස්ථිය ආවරණය කර පවතින [[:en:Mucous membrane|ශ්ලේෂ්මල]] පටකයයි. විදුරුමස හා සංඝටිත අපිච්ජ පටක වර්ග තුනකි. ඒවා නම් වේලා, මංසන්ධික සහ නිඛාත අපිච්ඡද වේ. මෙම අපිච්ජද පටක තුන එක්වී දත හා මුඛය අතර ඇපිච්ඡද බොරිච්චිය සාදයි.&lt;ref name=&quot;Cate247and248&quot;&gt;{{harvnb|Cate,|1998|pages=247 and 248}}&lt;/ref&gt; වේලා අපිච්ඡදය දත් සවිකිරීමට ඍජුවම දායක නොවේ. නමුත් එය මුඛය තුළ පැහැදිලිව දැකිය හැකිය.

== දත් දිරායාම ==

===විශදු ලපය ===


විශදු ලපය යනු විශාල [[බැක්ටීරියා]] ප්‍රමාණයක් දත් මත ඒකරාශිවී සාදන [[:en:biofilm|ජෛව පටලය]]කි.&lt;ref&gt;[http://www.ada.org/public/topics/plaque.asp &quot;Oral Health Topics: Plaque&quot;], American Dental Association. Page accessed April 2, 2007.&lt;/ref&gt;  විශදු ලප නිරන්තරයෙන් ඉවත් නොකළහොත් [[:en: gingivitis|වේලාදාහය]] වැනි පරිදුන්ත ගැටළු ඇතිවිය හැකිය. කාලයත් සමග විශදු ලපය විදුරුමස මත අවසාදනය වී [[:en: tartar|ටාටර්]] නම් ද්‍රව්‍ය සාදයි. ජෛව පටල සාදන [[:en:microorganisms|ක්ෂුද්‍රජීවින්]] සම්පුර්ණයෙන්ම වාගේ බැක්ටීරියා වේ(ප්‍රධාන වශයෙන් [[:en:streptococcus |''Streptococcus'' හා [[:en: anaerobes|නිර්වායු]]). ඒවායේ බැඳීම මුඛයේ තැනින් තැනට වෙනස් වේ. දන්තක්‍ෂතිය හා සම්බන්ධ ප්‍රධාන බැක්ටීරියාව ''[[:en:Streptococcus mutans|Streptococcus mutans]]''  ය.

ඇතැම් බැක්ටීරියා මුඛයේ රැඳෙන [[සීනි]] හා පිෂ්ඨය වැනි ආහාර ද්‍රව්‍ය මත ජීවත්වේ. [[ඔක්සිජන්]] ප්‍රමාණය අඩුවූ විට ඒවා [[:en:Lactic acid|ලැක්ටික් අම්ලය]] නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි. ලැක්ටික් අම්ලය එනමලයේ [[කැල්සියම්]] හා [[:si:ෆොස්පරස්|පොස්පරස්]] [[:en:Solvation|ද්‍රවණය]] කරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;ross448&quot;&gt;{{harvnb|Ross|2002|page=448}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ophardt, Charles E. &quot;[http://www.elmhurst.edu/~chm/vchembook/548toothdecay.html Sugar and tooth decay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025132424/http://www.elmhurst.edu/~chm/vchembook/548toothdecay.html |date=2014-10-25 }}&quot;, Elmhurst College. Page accessed April 2, 2007.&lt;/ref&gt; මෙම ක්‍රියාවලිය දත් දිරායාමට හේතුවේ. [[:si:කෙළ|කේඨය]] ක්‍රමයෙන් [[:en:acid|අම්ල]] උදාසීන කරමින් දත් දිරන  pH අගයට වඩා දත් අවට pH අගය ඉහල නංවනු ලබයි. ආහාර ගැනීම් අතර ප්‍රමාණවත් කාලයක් පවතීනම් දත් වලට වන බලපෑම අවම වේ. එම කාලය තුළ දත් වලට අලුත්වැඩියා විය හැකිය. ජෛව පටලය සිදුරු කර යාමට කේඨයට හකියාව නොමැති වුවද බැක්ටීරියා මගින් ඇතිකරන අම්ල උදාසීන කිරීමේ හැකියාව ඇත.

===දන්තක්‍ෂතිය (සිදුරු සෑදීම)===
[[File:Toothdecay.png|right|thumb|150px| පුරස්චාර්වක දතක සිදුවූ විශාල දිරායාමක්.]]

දන්තක්‍ෂතිය (සිදුරු සෑදීම) දත් දිරා යාම ලෙස හැඳින්වේ. මෙය ආසදක රෝගයක් වන අතර එහිදී දතෙහි ව්‍යුහයට හානි සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;medline&quot;&gt;[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001055.htm Dental Cavities], ''MedlinePlus Medical Encyclopedia'', page accessed August 14, 2006.&lt;/ref&gt; මෙම රෝගය [[:en:Pain|වෙදනාව]]ට, [[:en:tooth loss|දත් වැටීමට]], හෝ ආසාදනයට හේතුවිය හැකිය. දන්තක්‍ෂතිය විශාල ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියනුලබයි. එය [[:en: Bronze age|ලෝකඩ]], [[:en:Iron Age|යකඩ]], සහ [[:en:Middle Ages|මධ්‍යම]] යුග වල පමණක් නොව [[:en:neolithic|නව ශිලා යුගයේ]] සිටම පවතින රෝගයක් බව සාක්ෂි සහිතව පෙන්වාදී ඇත.&lt;ref name = &quot;uicanthropology&quot;/&gt; දන්තක්‍ෂතිය විශාල ලෙස වැඩිවීමට ප්‍රධාන සාධකය ආහාර පුරුදු වල වෙනසයි.&lt;ref name=&quot;uicanthropology&quot;&gt;[http://www.uic.edu/classes/osci/osci590/11_1Epidemiology.htm Epidemiology of Dental Disease], University of Illinois at Chicago. Page accessed January 9, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;suddickhistorical&quot;&gt;{{Cite journal|author=Suddick RP, Harris NO |title=Historical perspectives of oral biology: a series |journal=Crit. Rev. Oral Biol. Med. |volume=1 |issue=2 |pages=135–51 |year=1990 |pmid=2129621 |doi=10.1177/10454411900010020301}}&lt;/ref&gt; අද දන්තක්‍ෂතිය ලොව බහුලම රෝග වලින් එකක් ලෙස දැක්විය හැකිය. එක්සත් රාජධානියේ ළමා රෝග අතර බහුලම [[:en:Chronic (medicine)|කල්පවතින]] රෝගය දන්තක්‍ෂතිය ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර එය [[ඇදුම]] රෝගයට වඩා පස්ගුණයක් පමණ වැඩිය.&lt;ref&gt;[http://www.healthypeople.gov/Document/HTML/Volume2/21Oral.htm Healthy People: 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813100704/http://www.healthypeople.gov/Document/HTML/Volume2/21Oral.htm |date=2006-08-13 }}. Html version hosted on [http://www.healthypeople.gov Healthy People.gov] website. Page accessed August 13, 2006.&lt;/ref&gt; සමස්ථයක් ලෙස දත් දිරායාමේ අඩුවීමක් දකින රටවල එහි විෂම ව්‍යාප්තියක් ඇති බව හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;DCPP&quot;&gt;&quot;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=dcp2.section.5380 Dental caries]&quot;, from the Disease Control Priorities Project. Page accessed August 15, 2006.&lt;/ref&gt; එක්සත් රාජධානියේ හා යුරෝපයේ සමස්ථ ජනගහනයෙන් 20% පමණද  දරුවන් ගෙන් 60-80% කගේ පමණද  දන්තක්‍ෂතිය දැකිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Tougersugars&quot;&gt;{{Cite journal|author=Touger-Decker R, van Loveren C |title=Sugars and dental caries |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=78 |issue=4 |pages=881S–892S |year=2003|pmid=14522753 }}&lt;/ref&gt;


දත් දිරායාමට හේතුවන්නේ [[:en:sucrose|සුක්‍රෝස්]], [[:en:fructose|ෆ්රක්ටෝස්]], [[:en: glucose|ග්ලුකෝස්]] වැනි [[:en:Fermentation in food processing|පැසීමට ලක්විය හැකි]] [[කාබෝහයිඩ්‍රේට]] ඇතිවිට ඇතැම් අම්ල ස්‍රාවී බැක්ටීරියා ක්‍රියාකාරිත්වයෙනි.&lt;ref name=&quot;Hardie1982&quot;&gt;{{Cite journal|author=Hardie JM |title=The microbiology of dental caries |journal=Dent Update |volume=9 |issue=4 |pages=199–200, 202–4, 206–8 |year=1982|pmid=6959931}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;holloway1983&quot;&gt;{{Cite journal|author=Moore WJ |title=The role of sugar in the aetiology of dental caries. 1. Sugar and the antiquity of dental caries |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-dentistry_1983-09_11_3/page/189 |journal=J Dent |volume=11 |issue=3 |pages=189–90 |year=1983|pmid=6358295 |doi= 10.1016/0300-5712(83)90182-3|last2=Moore|first2=W.J.}}&lt;/ref&gt; මින් මුඛය තුළ ඇතිවන අම්ල දත් දිරායාමට හේතුවේ. එයට හේතුව දත් වල ඇති ඇතැම් විශේෂ සංයෝග අඩු [[:en:PH|pH]] අගයන් වලට සංවේදී වීමයි. දතෙහි දිරාගිය ප්‍රමාණය අනුව විවිධ ප්‍රතිකාර මගින් දතෙහි නියම ආකෘතියට, කෘත්‍යට, [[:en:Aesthetics|සුන්දරත්වය]]ට, නැවත [[:en:Dental restoration|ප්‍රතිස්ථාපනය]] කළ හැකිය. නමුත් විශාල ප්‍රමාණ වලින් දත්වල ව්‍යුහය [[:en:Regeneration (biology)|ප්‍රතිජනනය]] කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් තවම හඳුනාගෙන නැත. ඒ වෙනුවට සෞඛ්‍ය සංවිධාන ක්‍රමානුකූල [[:en:oral hygiene|මුඛ සනීපාරක්‍ෂනය]], පරිභෝජන රටා සංශෝධනය වැනි රෝග නිවාරන ක්‍රියාමාර්ග සඳහා උපදෙස් ලබාදෙයි.&lt;ref name = &quot;adaoralhealth&quot;/&gt;

==දත් ආරක්‍ෂා කිරීම==
[[File:Toothbrush 20050716 004.jpg|left|thumb|[[:en:Toothbrush|දත් බුරුසු]] දත් පිරිසිදු කිරීම සඳහා යොදාගනී.]]

මුඛ සනීපාරක්ෂාව යනු මුඛය පිරිසිදුව තබාගැනීම සහ දත් දිරායාම, [[:en:gingivitis|වේලාදාහය]], [[:en:periodontal disease|පරිදන්ත රෝගය]], [[:en:Halitosis|මුඛ දුර්ගන්ධය]] හා අනෙකුත් දන්තාබාධ වලින් වැළකීමට ඇති ක්‍රමෝපායයි. එයට වෘත්තීය හා පුද්ගලික ආරක්ෂාව යන දෙකම අඩංගු වේ. දන්ත වෛද්‍යවරුන් හා දන්ත සනීපාරක්ෂක නිලධාරීන් විසින් සාමාන්‍යයෙන් කරනු ලබන ක්‍රමවත් පිරිසිදු කිරීම මගින් සැලකිලිමත් දත් මැදීමකින් හෝ දත් අතර රැඳි රොඩු ඉවත්කිරීමකින් පවා නොනැවතී වර්ධනය වන [[:en:Calculus (dental)|ටාටර්]] (ඛණිජ සහිත වූ ඵලකය) ඉවත් කරයි. වෘත්තීමය පිරිසිදු කිරීම් වලදී විවිධ උපකරණ හෝ මෙවලම් භාවිතා කරමින් දතෙහි තැන්පත් ද්‍රව්‍ය බුරුල් කිරීම හා [[:en:Scaling and root planing|ගැලවීම]] මගින් දන්ත කාරම ගැලවීම සිදු කරයි.

දන්ත වෛද්‍යයවරුන් දත් දිරායාම සහ විදුරුමස් රෝග වැළැක්වීම සඳහා දිනකට දෙවරක් විනාඩි තුනක් ඔබේ දත් පිරිසිදු නිර්දේශ කරයි. දත් බෙහෙත් සමඟ මැදීම බැක්ටීරියා සහ දත් සමඟ ආහාර ඇලෙන සුළු තට්ටුව ඉවත් ක‍ෙරේ  දත් සමඟ ආහාර ඇලෙන සුළු තට්ටුව ඉවත් නොවේ නම්, එමගින් දත් දිරායාම විය හැක.

දත් පිරිසිදු කිරීමේ අරමුණ වන්නේ වැඩිමනත් බැක්ටීරියා අඩංගු ඵලකය ඉවත් කිරීමයි.&lt;ref&gt;[http://www.dentistry.leeds.ac.uk/OROFACE/PAGES/micro/micro2.html Introduction to Dental Plaque]. Leeds Dental Institute, page accessed August 14, 2006.&lt;/ref&gt; සෞඛ්‍යාරක්ෂක වෘත්තිකයන් ඵලක සෑදීම හා ටාටර් සෑදීම වැලක්වීමට දිනකට දෙවරක් දත් මැදීම (උදයේදී හා හවස හෝ කෑමෙන් පසු) නිර්දේශ කරයි.&lt;ref name=&quot;adaoralhealth&quot;&gt;[http://www.ada.org/public/topics/cleaning.asp Oral Health Topics: Cleaning your teeth and gums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080222223237/http://www.ada.org/public/topics/cleaning.asp |date=2008-02-22 }}. American Dental Association. Page accessed August 15, 2006.&lt;/ref&gt;  දත් බුරුසුව දත් අතරමැද ප්‍රදේශ හැර අනික් ස්ථානවල ඵලක ඉවත් කිරීමට සමත්ය. එමනිසා දත් අතර රැදි රොඩු ඉවත්කිරීම ද මුඛ සනීපාරක්ෂාව පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය වන බව සැලකේ. නිවැරදිව භාවිත කළහොත් දත් අතර රැඳි රොඩු දත් අතර සහ [[:en:Periodontal pathology|පරිදන්ත රෝගය]] නිතර ඇරඹෙන සහ දත් දිරීම වර්ධනය වන ස්ථානය වන [[:en:gum line|විදුරුමස් රේඛාව]] මත ඇති ඵලක ඉවත් කරයි.

විද්‍යුත් දත් බුරුසු යනු මුඛ සනීපාරක්ෂාව සඳහා ජනප්‍රිය අත්වැලකි. අතින් කරන දත් මැදීමේදී අබාධිත තත්ත්ව නැති, මනා පුහුණුවකින් හා යහපත් අභිප්‍රායකින් යුක්ත පරිශීලකයාට ඉස්තරම් විද්‍යුත් දත් බුරුසුවකින් ලබාගන්නා වූ මුඛ සනීපාරක්ෂාව තරම්ම තෘප්තිමත් සනීපාරක්ෂාවක් ඉටුකරගත හැක. නමුත් නොපුහුණු පරිශීලකයන් ඒ ආකාරයේ යමක් ලබාගන්නේ කලාතුරකිනි. සෑම විද්‍යුත් දත් බුරුසුවක්ම එකලෙස ඵලදායී නොවන අතර හොද නිමැවුමක වුවත් වඩා හොඳ ප්‍රතිඵල ලබාගත හැක්කේ නිවැරදි භාවිතයෙනි. එනමුත් “විද්‍යුත් දත් බුරුසු, නිවැරදිව දත් පිරිසිදු කිරීමෙහි අසමත්කම හේතුවෙන් මුඛ සනීපාරක්ෂක ගැටළු ඇති පුද්ගයලන්ට උදවු වීමට නැඹුරුව පවතී”.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2679175.stm Thumbs down for electric toothbrush], BBC News, January 21, 2003. Page accessed January 23, 2007.&lt;/ref&gt; විද්‍යුත් දත් බුරුසුවෙහි වඩාත් වැදගත්ම වාසිය වන්නේ හුරුකම සම්බන්ධ ගැටලු ඇති [[:en:rheumatoid arthritis|රක්තවාත සන්ධිප්‍රදාහය]] ආශ්‍රිත දුෂ්කරතා සහිත පුද්ගලයන්ට ආධාරකයක් වීමේ හැකියාවයි.

[[:en:Fluoride therapy|ෆ්ලෝරයිඩ චිකිත්සාව]] යනු බොහෝවිට දත් දිරායාමට එදිරිව නිර්දේශිත ආරක්‍ෂිත ක්‍රමයකි. [[:en:Water fluoridation|ජල ෆ්ලෝරයිඩකරණය]] සහ [[:en:fluoride|ෆ්ලෝරයිඩ]] සැපයුම දත් දිරායාම සිදුවීම පහත හෙලයි. ෆ්ලෝරයිඩ, hydroxyapatite ස්ඵටික එනමලයෙහි බැඳීමෙන් ඇතිවන දත් දිරායාම වැලකීමට උපකාරී වේ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Cate|1998|page=223}}&lt;/ref&gt; සංස්ථාපිත ෆ්ලෝරයිඩ එනමලය ඛණිජද්‍රව්‍ය  රහිත භාවයට වඩා ප්‍රතිරෝධී කරන අතර එසේම දත් දිරායාමටද වඩා ප්‍රතිරෝධී වේ.&lt;ref name = &quot;ross453&quot;/&gt; ෆ්ලොරයිඩ සහිත [[:en:toothpaste|දන්තාලේප]] හෝ [[:en: mouthwash|මුඛ සේදුම් දියර]] වැනි කාලෝචිත ෆ්ලෝරයිඩ දතෙහි මතුපිට ආරක්ෂාව සඳහා නිර්දේශිතයි. බොහෝ දන්ත වෛද්‍යවරු විසින් කාලෝචිත ෆ්ලෝරයිඩ විසදුම් එදිනෙදා පිරිසිදුකිරීම්වල කොටසක් ලෙස ඇතුළත්කර ඇත.

==ප්‍රතිෂ්ඨාපනය==
[[File:dent,tooth,zub.jpg|right|thumb| ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කරන ලද පුරස්චාර්වකයක්.]]

දතක් පලුදුවූ විට හෝ විනාශ වූ විට විවිධ ප්‍රතිකර්ම මගින් නැවත එහි ව්‍යුහය [[:en:Dental restoration|ප්‍රතිෂ්ඨාපනය]] කළ හැකිය. ප්‍රතිෂ්ඨාපනය, [[:en:Glass ionomer cement|වීදුරු සිමෙන්ති]], [[:en:Amalgam (dentistry)|සංරසය]], [[:en:Gold|රත්‍රන්]], [[:en:Dental porcelain|පිඟන් මැටි]] වැනි විවිධ ද්‍රව්‍ය මගින් සිදුකල හැකිය.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.ada.org/public/topics/fillings.asp Oral Health Topics: Dental Filling Options]&quot;, ada.org, page accessed May 8, 2007.&lt;/ref&gt; දතක සුදු කරන සුළු ප්‍රතිෂ්ඨාපනයක් “intracoronal ප්‍රතිෂ්ඨාපනය” ලෙස හැඳින්වේ. මෙය කෙලින්ම දත මත පිහිටුවීම හෝ [[:en:Lost-wax casting|lost-wax]] ශිල්පක්‍රමය බාවිතා කර සිදු කළ හැකිය. දතක විශාල ප්‍රදේශයක් හානිවී ඇති විටදී [[:en:Crown (dentistry)|කෘතීම මස්තකයක්]] සවිකිරීම, කොපුවක් සවිකිරීම වැනි “extracoronal ප්‍රතිෂ්ඨාපන” ක්‍රමයක් භාවිතා කෙරේ.


දතක් නැතිවූ විට, [[:en:dentures|කෘතීම දත් දැමීම]], [[:en:Bridge (dentistry)|සේතුවක්]] යෙදිම, [[:en:Dental implant|දතක් රෝපණය කිරීම]] හෝ ආදේශනයක් ලෙස සිදුකළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;acp&quot;&gt;&quot;[http://www.prosthodontics.org/patients/procedures.asp Prosthodontic Procedures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615170730/http://www.prosthodontics.org/patients/procedures.asp |date=2012-06-15 }}&quot;, The American College of Prosthodontists. Page accessed May 16, 2007.&lt;/ref&gt; කෘතීම දත් දැමීම මිල අඩුම ප්‍රතිකර්මය වන අතර දත් රෝපණය මිල ආධික ප්‍රතිකාර වේ. කෘතීම දත් දැමීමේදී සම්පුර්ණ දත් කට්ටලයක්ම ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකි අතර එසේ නොමැති නම් කොටස් වශයෙන්ද දත් දැමීම සිදුකළ හැකිය. සේතුවේදී දතෙහි කුඩා හිඩැසක් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකි අතර යාබද දත් ප්‍රතිෂ්ඨාපනයට ආධාරක ලෙස යොදාගනී. දත් රෝපණය ඒක දතක් හෝ දත් මාලාවක් ප්‍රතිෂ්ඨාපනය සඳහා යොදාගත හැකිය. මෙය බොහෝ මිල අධික ක්‍රමයක් වුවද දතේ ස්වභාවය හා ක්‍රියාකාරිත්වය සලකා බොහෝදෙනා මේ සඳහා යොමුවේ.&lt;ref name=&quot;aaomsimplants&quot;&gt;&quot;[http://www.aaoms.org/dental_implants.php Dental Implants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925181506/http://www.aaoms.org/dental_implants.php |date=2006-09-25 }}&quot;, American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. Page accessed May 16, 2007.&lt;/ref&gt;

==අසාමාන්‍යතා ==
[[File:Fracturedtooth.jpg|thumb|A broken 1 upper front tooth showing the pink of the pulp.]]
දන්ත අසාමාන්‍යතා, පාරිසරික හා වර්ධනයේ බලපෑම් හේතු අනුව වර්ගීකරණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;neville50&quot;&gt;{{harvnb|Neville|2002|page=50.}}&lt;/ref&gt; පාරිසරික අසාමාන්‍යතා ඇතිවන්නේ පැහැදිලි හේතු ඇතිව වුවත් ඇතැම් වර්ධනයේ බලපෑම් මත ඇතිවන අසාමාන්‍යතා  පහල වන්නේ පැහැදිලි හේතු ඇතිව නොවේ. පාරිසරික බලපෑම් දත් වල වර්ධනය අතරතුරදී, වර්ධනයෙන් පසු දතෙහි ව්‍යුහය විනාශ කිරීම, වර්ධනයේ ඕනෑම අවධියක දී දත් වල පැහැය අවපැහැ ගැන්වීම හෝ දත විදාරණය වීමේ චර්යාව වෙනස් කිරීම සිදුවේ.
===පරිසරය===

==== දත් වර්ධනයේදී සිදුවන විකෘති ====
දත් වර්ධන සමයේදී යේදී සිදුවන පරිසර සාධක වල බලපෑම නිසා ඇතිවන විකෘති බොහෝ කාලයක් පවතී. ආරම්භයේදී එනමලය හා දන්තිනය ඛනිජකරණය වීමෙන් පසු ප්‍රතිජනනය වීමක් සිදු නොවේ. [[:en:Enamel hypoplasia|එනමල ක්‍ෂීනභවිත්වය]] අවශ්‍ය එමල ප්‍රමාණය නොසෑදීම නිසා ඇතිවන තත්වයකි.&lt;ref&gt;{{harvnb|Ash|2003|page=31}}&lt;/ref&gt; මේනිසා දත්වල ආවාට හෝ ඇලි (දාර) ඇතිවිය හැකි අතර ඇතැම් විට එනමලය රහිත විශාල ප්‍රදේශද ඇතිවිය හැකිය. එනමලයේ පාරාන්ධතාවයේ විසිරීම එනමල ප්‍රමාණයට බලපෑමක් සිදුනොකරයි. නමුත් එය එහි මුහුණුවර වෙනස්කරයි. විකෘති වූ එනමලයෙහි අනෙක් දත් වලට වඩා වෙන්ස් පාරභාසකතාවක් ඇත. [[:en:Turner's hypoplasia|ට(ර්)නර් ගේ ක්‍ෂීනභවිත්වයේදී]], ස්ථිර දතක එනමලය නැතිවියාම හෝ භ්‍රසිතවීම ප්‍රාථමික දතක සිදුවූ ආසාදනයක් මගින් සිදුවන බව ඉදිරිපත් කරයි. ක්‍ෂීනභවිත්වය [[:en:antineoplastic|antineoplastic]] චිකිත්සාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසද ඇතිවිය හැකිය. [[:en:Dental fluorosis|දන්ත ප්ලෝරෝසියාව]] යනු අධික [[:en:fluoride|ෆ්ලෝරයිඩ්]] අයන ප්‍රමාණයක් උකහාගෙන ඒවා කහ පාට, දුබුරු පාට හෝ කළුපාට පුල්ලි ලෙස පිහිටීමේ තත්වයකි. [[:en:syphilis|උපදංශය]] නිසා ඇතිවන එනමල ක්‍ෂීනභවිත්වය [[:en:Hutchinson's teeth|හචින්සන්ගේ දත්]] ලෙස ව්‍යවහාර කෙරේ. එය [[:en:Hutchinson's triad|හචින්සන්ගේ ත්‍රිකයෙ]] එක් අංගයක් ලෙසද සැලකේ.&lt;ref&gt;[http://www.mayoclinic.com/health/syphilis/DS00374/DSECTION=6 Syphilis: Complications], Mayo Clinic. Page accessed January 21, 2007.&lt;/ref&gt;

====වර්ධනයෙන් පසු සිදුවන හානි====
[[:en:dental caries|දත් දිරායාම]] හැරුණු විට අනෙකුත් ක්‍රියාවලීන් මගින් සිදුවන දන්ත සංහරණය සාමාන්‍ය කායික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් ලෙස සැලකුවද එය උග්‍ර ව්‍යාධි තත්වයක්  දක්වා වුවද වර්ධනය විය හැක. ප්‍රතිවිරුද්ධ දත් මගින් සිදුවන යාන්ත්‍රික  බලපෑම් මගින් දතෙහි ව්‍යුහයට  හානිවීම දත් [[:en:Attrition (dental)|ගෙවී යාම]]යි.&lt;ref&gt;&quot;[http://www.adha.org/CE_courses/course9/loss_of_structure.htm Loss of Tooth Structure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227091702/http://www.adha.org/CE_courses/course9/loss_of_structure.htm |date=2012-12-27 }}&quot;, American Dental Hygiene Association. Page accessed April 25, 2007.&lt;/ref&gt; දත් දිරීයාම පළමුකොටම බලපාන්නේ එනමලයට වන අතර පරීක්ෂා නොකළහොත් යටින් පවත්නා දන්තිනය දක්වා පැතිරිය හැකිය. [[:en:Abrasion (dental)|අවසීරීම]] යනු ආගන්තුක ද්‍රව්‍යයක යාන්ත්‍රික බලපෑම් මගින් දතෙහි ව්‍යුහයට හානිවීමයි.&lt;ref&gt;&quot;[http://dentistry.umkc.edu/practition/assets/AbnormalitiesofTeeth.pdf Abnormalities of Teeth]&quot;, University of Missouri-Kansas City School of Dentistry. Page accessed April 25, 2007.&lt;/ref&gt; මෙම බලපෑම සිමෙන්ටම-එනමල සන්ධියෙන් පටන් ගතහොත් දතෙහි මෙම ප්‍රදේශයේ ඇති එනමලය ඉතා තුනී නිසා දතට හානි සිදුවන ක්‍රියාවලිය සීග්‍ර වේ. මෙවැනි ආකාරයේ දත ගෙවී යාමේ සාමාන්‍ය හේතුව වන්නේ දත් බුරුසුවක් භාවිතයේදී යොදන අධික බලයයි. [[:en:Acid erosion|ඛාදනය]] යනු බැක්ටීරියා ව්‍යාප්තියෙන්  නොව අම්ල වල රසායනික ද්‍රවණය වීමෙන් දතෙහි ව්‍යුහයට හානි වීමයි.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.agd.org/library/2003/aug/200308_yip.pdf |pmid=15055615|year=2003|last1=Yip|first1=KH|last2=Smales|first2=RJ|last3=Kaidonis|first3=JA|title=The diagnosis and control of extrinsic acid erosion of tooth substance|volume=51|issue=4|pages=350–3; quiz 354|journal=General dentistry}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Gandara B.K., Truelove E.L.|url=http://www.jaypeejournals.com/eJournals/ShowText.aspx?ID=1427&amp;Type=PAID&amp;TYP=TOP&amp;IN=~/eJournals/images/JPLOGO.gif&amp;IID=121&amp;isPDF=NO|pmid=12167897|year=1999|title=Diagnosis and management of dental erosion|volume=1|issue=1|pages=16–23|journal=The journal of contemporary dental practice|access-date=2014-04-05|archive-date=2014-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201203636/http://www.jaypeejournals.com/eJournals/ShowText.aspx?ID=1427&amp;Type=PAID&amp;TYP=TOP&amp;IN=~/eJournals/images/JPLOGO.gif&amp;IID=121&amp;isPDF=NO|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[:en:bulimia |අතික්ෂුධාව]] සහිත මිනිසුන්ගේ  මුඛයෙහි දත්, [[:en:vomiting|වමනය]] හේතුවෙන් ආමාශයික අම්ල වලට නිරාවරණය වීම නිසා ඛාදනය හේතුවෙන් දන්ත සංහරණයේ ලකුණු පහළවිය හැක. ඛාදනය සිදුකරවන අම්ල වර්ග ඇතිවන තවත් වැදගත් ප්‍රභවයක් වන්නේ නිතර [[:en: lemon juice|දෙහි යුෂ]] උරාබීමයි. ආනමන බලපෑම්  හේතුවෙන් දතෙහි ව්‍යුහයට හානිවීම [[:en:Abfraction|Abfraction]] ලෙස හැඳින්වේ. පීඩනයක් යටතේ දත් නැමීමෙන්,දත් එකිනෙක හා ස්පර්ශවන ලෙස සැකසීම [[:en:Occlusion (dentistry)|අධිධාරණය]] නමින් හැඳින්වෙන අතර එය දතෙහි එක් පැත්තක ආතතියක්ද අනෙක් පැත්තෙහි තෙරපුමක්ද ඇතිකරයි. මෙමගින් ආතතිය ඇති පැත්තෙහි v හැඩති ආනතියක්ද තෙරපුම ඇති පැත්තෙහි c හැඩති ආනතියක්ද සෑදෙන බව විශ්වාස කරයි.දන්ත සංහරණය දත් මූලයන්ගේ හටගත්විට එම ක්‍රියාවලිය පල්පය තුළ ඇති සෛල මගින් සෑදුනහොත් [[:en:internal resorption|අභ්‍යන්තර ප්‍රතිශෝෂණය]] ලෙස ද පරිදන්ත අස්ථිබන්ධයේ ඇති සෛල මගින් සෑදුනහොත් [[:en:external resorption|බාහිර ප්‍රතිශෝෂණය]] ලෙසද හැඳින්වේ.

====දුර්වර්ණ වීම====
බැක්ටීරියා රඳා පැවතීම, දුම්කොළ, තේ, කෝපි, [[:en:chlorophyll|හරිතප්‍රද]] බහුල ආහාර, ශක්තිජනක ඖෂධ වර්ග, වෙදකම් ආදියේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් දත් දුර්වර්ණ වීම සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;neville63&quot;&gt;{{harvnb|Neville|2002|page= 63}}&lt;/ref&gt;  බැක්ටීරියා රඳා පැවතීම හේතුවෙන් දතෙහි වර්ණය කොළ පැහැයේ සිට කලු පැහැය දක්වාත් ඉන්පසු තැඹිලි පැහැය දක්වාත් විචලනය වන පැල්ලම් ඇති වේ. එමෙන්ම හරිතප්‍රද රැඳී ආහාර වලින්ද තඹ හා නිකල් වලට අධික නිරාවරණය හේතුවෙන් ද කොළ පැහැ ලප ඇති වේ. රසදිය මිශ්‍ර ලෝහ,සුලභ දන්ත ශක්තිජනක ද්‍රව්‍ය, දතෙහි යාබද ස්ථාන කලු හෝ අළු පැහැයට හරවයි. මුඛ සෞඛ්‍ය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ගන්නා දියර වර්ගයක් වන [[:en:chlorhexidine|Chlorhexidine]], දීර්ඝ කාලීන භාවිතය දත් මත ඇති වේලා අසල බාහිර පැල්ලම් ඇතිවීමට රුකුලක් වේ. මෙය ඉවත් කිරීම සනීපාරක්ෂක නිලධාරියෙක්ට සාමාන්‍යයෙන් පහසු වේ. එසේම ශරීර පද්ධතියට සම්බන්ධ අක්‍රමිකතා ද දතෙහි දුර්වර්ණගැන්වීම සාදයි. [[:en:Congenital erythropoietic porphyria|සහජ එරිත්‍රෝපොයිටෙක් පෝපයිරියාව]] හේතුවෙන් රතු දුඹුරු පැහැ වර්ණයක් සාදමින් [[:en:porphyrins|පෝපයිරින්]] දත් මත තැන්පත් වේ. නිල් පැහැයට දුර්වර්ණවීම [[:en:alkaptonuria |අල්කප්ටෝනුරියාව]] සහ කලාතුරකින් [[:en:Parkinson's disease|පාර්කින්සන් ව්‍යාධිය]] හේතුවෙන් ද සිදුවේ. [[:en:Erythroblastosis fetalis|එරිත්‍රෝබ්ලාස්ටෝසිස් ෆේටලිස්]] සහ [[:en:biliary atresia|බිලිඅරි අට්‍රෙසියා]] යනු දත් වල [[:en: biliverdin|බිලිවර්ඩින්]] තැන්පත් වීමෙන් කොළ පැහැ ගන්වන රෝග වේ. එමෙන්ම කම්පනය ද දතක් රෝස, කහ හෝ අළු පැහැයට හරවයි. රෝස සහ රතු දුර්වර්ණවීම [[:en:lepromatous leprosy|ලෙප්රෝමටස් ලාදුරු]] රෝගීන් ආශ්‍රිතව පවතී. ඇතැම් [[:en:tetracycline|ටෙට්‍රාසයික්ලින්]] වැනි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ දත් ස්ථිර අවපැහැ ගන්වමින් දතෙහි ව්‍යුහයට සංස්ථාපිත වේ.

====දන්ත විදාරණයේ විකෘති====
දත විදාරණය ඇතැම් පාරිසරික සාධක මත වෙනස්විය හැකිය. විදාරණය වීම අකාලයේදී නතරකළහොත් එම දත [[:en:Wisdom tooth|ගැටීමක්]] සිදු වේ යැයි කියනු ලබයි. දත ගැටීමෙහි වඩා ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ මුඛයෙහි දත ඒමට ප්‍රමාණවත් ඉඩක් නොමැති වීමයි.&lt;ref name=&quot;neville66&quot;&gt;{{harvnb|Neville,|2002|page=66}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් හේතුන් වන්නේ [[:en: tumor|ඉදිමුම]], [[:en:cyst|විසප්පු ගෙඩි]], ක්ෂතිය සහ ඝන වූ අස්ථි හෝ මෘදු පටක වේ. දතක [[:en:Ankylosis|අන්කයිලෝසියාව]] හටගන්නේ එම දත ඒ වනවිටත් මුඛයෙහි විදාරණය වී ඇතත් සිමෙන්ටමය හෝ දන්තිනය දන්තමූලජ අස්ථිය සමග සංයුක්ත වී ඇති විටය.මෙය පුද්ගලයාගේ ස්ථිර දත මගින් ප්‍රාථමික දත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම වෙනුවට ප්‍රාථමික දත තවදුරටත් තබා ගැනීම සිදු කරයි.

ඉඩ පවත්වා ගැනීම පිනිස හෝ නැතිනම් ඉඩ නැතිකිරීම හේතුවක් කොට කිසියම් දත් ප්‍රමාණයක් විදාරණය ප්‍රමාද කිරීමට හෝ වේගවත් කිරීමට බලාපොරොත්තුවන දන්ත චිකිත්සකවරුන් විසින් ස්වභාවික විදාරණයේ ක්‍රියාවලිය වෙනස්කිරීමට උපක්‍රමයක් යොදාගෙන ඇත. ප්‍රාථමික දතක් එහි අනුප්‍රාප්තීය ස්ථිර දතෙහි මූලය එහි සම්පූර්ණ වර්ධනයෙන් 1/3 ක් දක්වා ලගා වීමට පෙර අද දැමුවහොත්, ස්ථිර දතෙහි විදාරණය පසුවිය හැක. විලෝම වශයෙන් ස්ථිර දතක මූලය 2/3 කට වඩා සම්පූර්ණව ඇත්නම් එම ස්ථිර දතෙහි විදාරණ වේගය වැඩිවේ. 1/3 සහ 2/3 අතර,විදාරණ වේගයට සිදුවන්නේ කුමක්දැයි හරිහැටි නොදනී.

===වර්ධනයේ අක්‍රමිකතා===

==== සංඛාවේ අසාමාන්‍යතාවන් ====
* [[:en:Anodontia|Anodontia]] යනු සම්පුර්ණයෙන්ම දත් නොමැතිවීමයි.
* [[:en:Hyperdontia|Hyperdontia]] යනු සම්මාන්‍ය දත් ගණනට වඩා දත් තිබීමයි.
* [[:en:Hypodontia|Hypodontia]] යනු ඇතැම් දත්වල අඩුවකි. එය බොහෝවිට: 
** Hypodontia යනු ඒක දතක හෝ කිහිපයක වර්ධනයේ අඩුවයි.
** Oligodontia යනු දත් 6ක් හෝ ඊට වඩා වැඩි ගණනක අඩුවයි.
ඇතැම් අවයව පද්ධති සම්බන්ද රෝගාබාධ නිසා hyperdontia ඇතිවිය හැකිය. ඒවා නම්   [[:en:Apert syndrome|Apert syndrome]], [[:en:Cleidocranial dysostosis|Cleidocranial dysostosis]], [[:en:Crouzon syndrome|Crouzon syndrome]], [[:en:Ehlers–Danlos syndrome|Ehlers–Danlos syndrome]], [[:en:Gardner syndrome|Gardner syndrome]], සහ [[:en:Sturge–Weber syndrome|Sturge–Weber syndrome]].&lt;ref name=&quot;neville70&quot;&gt;{{harvnb|Neville|2002|page=70}}&lt;/ref&gt;  එමෙන්ම ඇතැම් අවයව පද්ධති සම්බන්ධ රෝගාබාධ නිසා Crouzon syndrome, [[:en:Ectodermal dysplasia|Ectodermal dysplasia]], Ehlers–Danlos syndrome, [[:en:Gorlin syndrome|Gorlin syndrome]] වැනි hypodontia ඇතිවිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;neville69&quot;&gt;{{harvnb|Neville|2002|page=69}}&lt;/ref&gt;

====ප්‍රමාණයේ අසාමාන්‍යතා====
* [[:en:Microdontia|Microdontia]]යනු සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා දත් ඇතිවීමේ තත්වයකි.
* [[:en:Macrodontia (tooth)|Macrodontia]]යනු සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා විශාල දත් ඇතිවීමේ තත්වයකි.

තනි දතක ඇතිවන Microdontia ව බොහෝවිට [[:en:maxillary lateral incisor|ඉදිරි දත]] ආස්‍රිතව ඇතිවීමේ ප්‍රවනතාවක් ඇත. දෙනුවට වැඩි ප්‍රවනතාවක් ඇත්තේ [[:en:wisdom teeth|තුන්වන චාර්වක]] දතෙහිය. Macrodontia තත්වය සියලුම දත් වලට ඇතිවීමට [[:en:Gigantism|පිටියුටරි යෝධතාව]] සහ [[:en:Pineal gland|කේතු]] [[:en:hyperplasia|අතිප්ලස්මීයතාව]] හේතුවේ. මෙය [[:en:hemifacial hyperplasia|hemifacial hyperplasia]] වේදී මුහුණේ ඒක පැත්තකට පමණක් ඇතිවිය හැකිය.

====හැඩයේ අසාමාන්‍යතා====

[[File:Milk.teeth.fusion.jpg|thumb| පථනශීලි දත් දෙකක සංයෝජනය.]]

* [[:en:|Tooth Gemination|Gemination]] යනු වර්ධනය වන දතක් සම්පුර්ණයෙන් දත් දෙකක් ලෙස වෙන් වීමයි.
* [[:en:|Tooth fusion|Fusion]] යනු වර්ධන සමයේදී යාබද දත් දෙකක එක්වීමයි.
* [[:en:Concrescence|Concrescence]] යනු වෙන්ව පිහිටි දත් දෙකක දන්ත බදාමෙන් එක්වීමයි. 
* [[:en:Dens invaginatus|Dens invaginatus]], යනු ඒක දතක් තවත් දතක් තුළ පිහිටීමයි.
* [[:en:Ectopic enamel|Ectopic enamel]] යනු එනමලය, දන්ත මුලය වැනි අසාමාන්‍ය ස්ථාන වල පිහිටීමයි.
* [[:en:Taurodontism|Taurodontism]] යනු දතෙහි දේහය හා කල්ක කුහරය විවර්ධනය වීමයි. මෙය [[:en:Klinefelter syndrome|Klinefelter syndrome]], [[:en:Tricho-dento-osseous syndrome|Tricho-dento-osseous syndrome]], [[:en:Triple X syndrome|Triple X syndrome]], සහ  [[:en:XYY syndrome|XYY syndrome]] සමග සම්බන්ධකම් දරයි.&lt;ref name = &quot;neville85&quot;/&gt;
* [[:en:Hypercementosis|Hypercementosis]] යනු දන්ත බදාම විශාල ප්‍රමාණයක් තැම්පත්විමයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස  ක්‍ෂතිය, ප්‍රදාහය, [[:en:acromegaly|කෝටි වෘද්ධිය]], [[:en:rheumatic fever|වාත දාහය]], සහ [[:en:Paget's disease of bone|පෙජෙට් ගේ අස්ථි රෝගය]] ඇතිවිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;neville85&quot;&gt;{{harvnb|Neville|2002|page=85}}&lt;/ref&gt;
* A [[:en:dilaceration|dilaceration]] යනු දන්ත මුලයේ නැමීමකි. මේ නිසා වර්ධනය වන සමයේදී දත පිපිරීමට ලක්විය හැකිය. 
* [[:en:Supernumerary roots|Supernumerary roots]]  යනු සාමාන්‍ය දන්ත මුල ප්‍රමාණය ඉක්මවා දත් මුල් පිහිටීමයි.

====ව්‍යුහයේ අසාමාන්‍යතා====

* [[:en:Amelogenesis imperfecta|Amelogenesis imperfecta]]යනු දතක එනමලය කිසිම අයුරකින් නියම ආකාරයෙන් සකස් නොවීමයි.&lt;ref&gt;[http://ghr.nlm.nih.gov/condition=amelogenesisimperfecta Amelogenesis imperfecta], Genetics Home Reference, a service of the U.S. National Library of Medicine. Page accessed April 1, 2007.&lt;/ref&gt;
* [[:en:Dentinogenesis imperfecta|Dentinogenesis imperfecta]] යනු දතක දන්තිනය නිසි ආකාරයෙන් සකස් නොවීමයි. මෙය ඇතැම් විට [[:en:osteogenesis imperfecta|osteogenesis imperfecta]] සමග සම්බධයක් පවතී.&lt;ref&gt;[http://ghr.nlm.nih.gov/condition=dentinogenesisimperfecta Dentinogenesis imperfecta], Genetics Home Reference, a service of the U.S. National Library of Medicine. Page accessed April 1, 2007.&lt;/ref&gt;
* [[:en:Dentin dysplasia|Dentin dysplasia]] යනු දන්ත මුලය හා කල්කය විකෘත්තියට ලක්වීමයි..
* [[:en:Regional odontodysplasia|Regional odontodysplasia]] යනු එනමලය, දන්තිනය, සහ කල්කය ආබාධයට ලක්වීමයි.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Cho, Shiu-yin|url=http://www.cda-adc.ca/jcda/vol-72/issue-8/vol72_issue8.pdf|title=Conservative Management of Regional Odontodysplasia: Case Report|volume=72|issue=8|pages=735–8|pmid=17049109|year=2006|journal=J Can Dent Assoc.|access-date=2014-04-05|archive-date=2018-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223003848/http://www.cda-adc.ca/jcda/vol-72/issue-8/vol72_issue8.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==අමතරව කියවන්න==
{{Portal|Dentistry}}
{{Multicol}}
* [[:en:Barodontalgia|Barodontalgia]]
* [[:en:Dentistry|Dentistry]]
* [[:en:Dental auxiliary|Dental auxiliary]]
** [[:en:Dental assistant|Dental assistant]]
** [[:en:Dental hygienist|Dental hygienist]]
** [[:en:Dental technician|Dental technician]]
* [[:en:Dental braces|Dental braces]]
{{Multicol-break}}
* [[:en:Dental notation|Dental notation]]
* [[:en:Dental tourism|Dental tourism]]
* [[:en:Dragon's teeth (mythology)|Dragon's teeth (mythology)]]
* [[:en:Head and neck anatomy|Head and neck anatomy]]
* [[:en:Tooth fairy|Tooth fairy]]
* [[:en:Tooth painting|Tooth painting]]
* [[:en:Tongue|Tongue]]
{{Multicol-end}}
{{-}}

===ලයිස්තු===
* [[:en:List of basic dentistry topics|මුලික දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක මාතෘකා ලැයිස්තුව]]
* [[:en:List of oral health and dental topics|මුඛ සෞඛ්‍ය හා දත් සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුව]]

==යොමුව==

=== සටහන===
{{Reflist|30em}}

===ප්‍රභව===
{{Refbegin}}
* {{cite book|ref=harv|last=Ash| first=Major M. |coauthor=Nelson, Stanley J. |year= 2003|title=Wheeler’s Dental Anatomy, Physiology, and Occlusion|url=https://archive.org/details/dentalanatomyphy00majo|edition=8th ed.|isbn=0-7216-9382-2}}
* {{cite book|ref=harv|last=Cate|first= A.R. Ten. |year=1998|title=Oral Histology: development, structure, and function|url=https://archive.org/details/oralhistologydev0000tenc_s2p2|edition=5th ed.|publisher= Mosby|isbn=0815129521}}
* {{cite book|ref=harv|last=Neville| first= B.W.|coauthor= Damm, D.; Allen, C.; Bouquot, J. |year= 2002|title=Oral &amp; Maxillofacial Pathology|url=https://archive.org/details/oralmaxillofacia0000unse_q7s3|edition= 2nd ed.|publisher=W.B. Saunders|isbn=0-7216-9003-3}}
*{{cite book|ref=harv|last=Ross| first= Michael H.|coauthor= Kaye, Gordon I. and Pawlina, Wojciech |year= 2002|title=Histology: a Text and Atlas|url=https://archive.org/details/histologytextatl04edross|edition=4th ed.|place= Baltimore|publisher= Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=0683302426}}
{{Refend}}

==හාහිර සබැඳුම්==
{{Wiktionary|tooth}}
{{Commons category|Human tooth}}
* [https://web.archive.org/web/20070227131604/http://traumwerk.stanford.edu/archaeolog/2006/10/the_most_personal_personal_orn.html An article on the use of human tooth used as a neolithic pendant]
* [http://arbl.cvmbs.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pregastric/dentalanat.html An overview of dental anatomy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060824022120/http://arbl.cvmbs.colostate.edu/hbooks/pathphys/digestion/pregastric/dentalanat.html |date=2006-08-24 }}
* [http://www.engineering.ualberta.ca/nav02.cfm?nav02=47557&amp;nav01=18430 &quot;Broke a tooth? Grow it back&quot;], [[:en:University of Alberta|University of Alberta]]
* [http://www.mchoralhealth.org/OpenWide/images/tooth_eruption_cht.htm Tooth eruption chart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423081255/http://www.mchoralhealth.org/OpenWide/images/tooth_eruption_cht.htm |date=2009-04-23 }}

{{Tooth anatomy}}


{{DEFAULTSORT:Tooth (Human)}}
[[Category:Teeth| ]]
[[Category:Human anatomy]]

[[ප්‍රවර්ගය:මිනිස් සිරුරේ අවයව]]</text>
      <sha1>nu4etkdaquuvrmymykprh7pgh6u9rza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>චාලි චැප්ලින්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52436</id>
    <revision>
      <id>802897</id>
      <parentid>749372</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T22:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45305" sha1="tmx2n00hje1xefotjexv6bc1cokkhi4" xml:space="preserve">{{කෙටි විස්තරය|ඉංග්‍රීසි විකට නළුවෙක් සහ චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයෙකි}}

&lt;br /&gt;
{{Infobox person
| image = Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg
| imagesize = 
| caption = චැප්ලින්, 1920 දශකයේ මුල් භාගයේදි
| honorific_prefix = ශ්‍රීමත්
| name = චාල්ස් ස්පෙන්සර් චැප්ලින්
| honorific_suffix = {{post-nominals|post-noms=KBE}}
| birth_name = {{nowrap|චාල්ස් ස්පෙන්සර් චැප්ලින්}}
| other_names = චාලි
| birth_date = 1889 අප්‍රේල් 16 දින
| birth_place = ඊස්ට් ස්ට්‍රීට්වැල්වර්ත්, [[ලන්ඩන්]], [[එංගලන්තය]]
| death_date = 1977 දෙසැම්බර් 25 දින (වයස 88)
| death_place = [[ස්විට්සර්ලන්තය]]
| nationality = බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික
| occupation = හාස්‍ය උත්පාදක රංගනය,&lt;br /&gt;චිත්‍රපට නිශ්පාදනය,&lt;br /&gt;චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණය හා සංස්කරණය,&lt;br /&gt;තිර රචනය,&lt;br /&gt;සංගීත සං‍යෝජනය
| years_active = 1899–1976
| signature = Firma de Charles Chaplin.svg
| website = {{URL|http://www.charliechaplin.com}}
}}
[[ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෝ|ඉංග්‍රීසි]] ජාතික හාස්‍ය උත්පාදක නලුවකු, චිත්‍රපටකරුවකු සහ රචකයකුද වන '''ශ්‍රීමත් චාල්ස් ස්පෙන්සර් 'චාලි' චැප්ලින්''' [http://en.wikipedia.org/wiki/Knight_Commander_of_the_Most_Excellent_Order_of_the_British_Empire KBE ](1889 අප්‍රේල් 16 – 1977 දෙසැම්බර්)  [[නිහඩ චිත්‍රපට]] (එනම් සයිලන්ට් මූවීස් ) තුලින් තම කීර්තිය ලගා කර ගත්තෙකි. චැප්ලින් චිත්‍රපට කර්මාන්ත ඉතිහසයේ ඉතා සුවිශේෂී පුද්ගලයකු ලෙස සලකනු ලබන අතර [[ද ට්‍රෑම්ප්]] නම් රූප කථනය තුලින් ඔහු ලෝක ප්‍රසිද්ධ සිනමා ප්‍රතිමූර්තියක් බවට පත්විය. ළමා අවදියේදිම (එවකට [[වික්ටෝරියා යුගය|වික්ටෝරියනු රජ සමයේදී]]) රංගනයට අවතීරනය වූ මොහු 88 වියේදි මරනයට පත්වීමට වසරකට පෙරද රංගන කටයුතු වල නිරත විය. වසර 75කට අධික වූ චැප්ලින්ගේ රංගන දිවිය අධික ප්‍රශංසාවට පාත්‍ර වූද මතභේදයන්ට භාජනය වූද එකක් විය. 

චැප්ලින්ගේ ලමා කාලය අධික දරිද්‍රතාවයෙන්ද, දුක්කම්කටොලු වලින්ද පිරි එකක් විය. පියාගේ නික්මයාමත්, මව මුදල් අගහිගකම් වලින් පෙලීමත් නිසා, නවවැනි විය පිරීමටත් පෙර දෙවරක්ම [[වර්ක්හවුස්]] වෙත යාමට මොහුට සිදුවිය. ඔහුට අවුරුදු 14ක් වන විට මව මානසික රෝගයකින් පෙලෙන්නට විය. ලාබාල වියේදීම සංගීත ශාලාවලට සංචාරය කරමින්, ඉදිරිපත් කිරීම් කරමින් ඔහු තම රංගන දිවිය අරඹි අතර පසුකාලීනව වේදිකා නලුවෙකු සහ හාස්‍යෝත්පාදක  නලුවෙකු ලෙස රංගන කටයුතු වල නිරතවිය. 19 වියේදි එවකට සුප්‍රසිද්ධ සමාගමක් වූ ෆ්‍රෙඩ් කානෝ සමාගම සමඟ ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමෙන් [[එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට]] යාමට චැප්ලින්ට අවස්ථාව සැලසින. එහිදී ඔහු සිනමා රංගනය පිලිබඳ පුහුණුවක් ලබූ අතර 1914 වසරේදී කීස්ටෝන් ස්ටුඩියෝහීදී [[මේකින්ග් අ ලිවින්ග්]] නම් චිත්‍රපටය වෙනුවෙනන් තම ප්‍රථම දර්ශනයට පෙනී සිටිමට අවස්ථාව උදාවිය. ඔහු විසින් පනපෙවූ 'ද ට්‍රෑම්ප්' නම් චරිතය කෙටි කාලයක් ඇතුලත ඉතා විශාල රසික සමූහයක් විසින් වැලඳ ගන්නා ලදී. වැඩිකලක් ගතවීමට මත්තෙන් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණයට එලඹි චැප්ලින්, 1918 වර්ශය වනවිට ලොව ජනප්‍රියම පුද්ගලයකු බවට පත්වසිටි අතර Essanay, Mutual, සහ First National යන සමාගම් හා සම්බන්ධ වීමත් සමඟ ඔහුට තම කෞශල්‍යයන් ඔපමට්ටම් කරගැනීමට හැකිවිණි.

1919 වසරේදී සම-ස්ථාපනය කරන ලද යුනයිටඩ් ආටිස්ට් සමාගම මඟින් ඔහු තම චිත්‍රපට පිලිබඳ සම්පූර්ණ පාලනය ලබාගන්නා ලදී. ඔහුගේ පළමු ෆීචර් ලෙන්ත් සිනමා පටය වනුයේ 1921 දී තිරගත වූ [[ද කිඩ් (1921 චිත්‍රපටය)|කිඩ්]] චිත්‍රපටයයි. ඉන් අනතුරුව [[වුමන් ඔෆ් පැරිස් (1923 චිත්‍රපටය)|වුමන් ඔෆ් පැරිස්]](1923), [[ද ගෝල්ඩ් රශ් (1925 චිත්‍රපටය)|ද ගෝල්ඩ් රශ්]](1925), [[ද සර්කස් (1928 චිත්‍රපටය)|ද සර්කස්]] (1928) වැනි නිර්මාණ බිහිවිය. [[සිටි ලයිට්ස්]], [[මොඩර්න් ටයිම්ස්]] වැනි දෙබස් රහිත චිත්‍රපට බිහිකලේ, කථන චිත්‍රපට (1930 වසරේදී) වලට යොමුවීම ප්‍රතික්ෂේප කරමිනි. චැප්ලින්ගේ පසු කලීනව දේශපලනික තේමා යටතේ නිර්මාණකරණයේ යෙදුනු අතර [[ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර්]] නමින් කල නිර්මාණ [[ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්]] අලලා උපහාසාත්මකව නිර්මාණය වූවකි. 1940 දශකය චැප්ලින්ගේ දිවියේ මතභේදාත්මක කාලවකවානුවක් වූ අතර ජනප්‍රියත්වද සීඝ්‍රයෙන් ගිලිහී යන්නට විය. ඔහුට [[සමසමාජවාදය|කොමියුනිස්ට්වාදියෙකැයි]] චෝදනා එල්ලවූ අතර පීතෲත්වය සම්බන්ධ නඩු සහ ලාබාල කාන්තා සම්බන්ධතා හේතුවෙන් විවේචනයන්ට මුහුණපෑමටද සිදුවිය. [[ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය|FBI]] ආයතනයෙන් සිදුකල පරීක්ෂණයකින් අනතුරුව චැප්ලින්හට එක්සත් ජනපදයෙන් පිටවීමයාමටැයි බලපෑම් එල්ල වූ නිසා ඇමරිකාවෙන් පිටවී [[ස්විට්සර්ලන්තය|ස්විට්සර්ලන්තයේ]] පදිංචි විය. ඔහුගේ පසුකාලීන නිර්මාණ වන [[Monsieur Verdoux (1947 චිත්‍රපටය)|Monsieur Verdoux]] (1947), '[[ලයිම්ලයිට් (1952 චිත්‍රපටය)|ලයිම්ලයිට්]]' (1952), අ කින්ග් ඉන් ද නිව්යෝක්, [[කවුන්ටස් ෆ්‍රොම් හොන්ග් කොන්ග් (1967 චිත්‍රපටය)|කවුන්ටස් ෆ්‍රොම් හොන්ග් කොන්ග්]] (1967) වැනි චිත්‍රපට වලින් 'ට්‍රෑම්ප්' ඉවත්කර තිබුණා.

තම සිනමා ග්‍රන්ත තිර පිටපත් ලිවීම, අධ්‍යක්ෂණය, නිශ්පාදනය, සංස්කරණය, රංගන කටයුතු සහ සංගීත සනන්යෝජනය සිදු වූයේ චැප්ලින් අතිනි. ඔහු සිය ක්ෂේත්‍රයේ පරිපූර්ණත්වයට පැමිණි අයෙක් වූ අතර තමා සතු වූ මූල්‍යමය ස්ථාවරත්වය නිසා සිනමා නිශ්පාදන කටයුතු වෙනුවෙන් වසර ගන්නාවක් වුවද ගතකරීමේ හැකියාව ඔහු සතු විය. ඔහුගේ සිනමාපට දැඩි හා රළු රඟපෑම් ඇති විනෝදජනක (Slapstick) චරිතද, අනුකම්පා උපදවන සුලු (Pathos) චරිත සහිත රඟපෑම් වලින් යුක්ත විය.1972දී ඔහුගේ නිර්මාණ කාර්යයන් අගය කරනු වස් ගෞරවනීය ඇකැඩමි සම්මානයෙන් පිදුම් ලබන ලදී. ද ගෝල්ඩ් රශ්, මොඩර්න් ටයිම්ස්, සිටි ලයිට්ස්, ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර් වැනි නිර්මාණ, සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ ඉතා විශිෂ්ට ඝණයේ ඒවා ලෙස අදටත් සැලකේ.
== චරිතාපදානය ==

=== ලමා කාලය ===

==== පවුල් පසුබිම සහ දුෂ්කරතා ====
චර්ල්ස් ස්පෙන්සර් චැප්ලින් 1889දී [[හැනා චැප්ලින්]] හා [[චාල්ස් චැප්ලින් (ජ්‍යෙෂ්ඨ)]] ට දාව, දකුණු ලන්ඩනයේ, ඊස්ට් ස්ට්‍රීට් වැල්වර්ත් හීදී උපත ලද බව පැවසේ. මොහුගේ ලමා කාලය අධික දුෂ්කරතා වලින් පිරීගිය එකක් විය.කුඩා කලම පියා මොවුන් හැරදා යාමත් මවට නිශ්චිත රැකියාවක් නොමති වීමත් නිසා වර්ක් හවුස් වෙත යාමට චැප්ලින්ට සිදුවිය. [[File:Hannah Chaplin.jpg|thumb|right|imagesize = '100*200'|මව-හැනා චැප්ලින්]]
ඔහුට අවුරුදු 14ක් වන විට මව මනසික රෝගයකින් පෙලෙන්නට වූ බැවින් කේන් හිල් මානසික රෝහලේ දෙමසක් නේවාසිකව ප්‍රතිකාර ලබන්නට විය. එම කාලය තුල චැප්ලින් හා ඔහුගේ සහෝදරයා වන [[සිඩ්නි චැප්ලින්]] පියාගේ භාරකාරත්වය යටතට පත්වන අතර එහිදී ඔවුනට නිසි රැකවරණයක් නොලැබෙන්නේ පියා ඒ වනවිට මත්පැනට යොමුවී සිටි බැවිනි. ඉන් වසර දෙකකට පමණ පසු චැප්ලින්ගේ පියා මරණයට පත්වන අතර මව වරින් වර රෝගාතුර වන්නට විය. සහෝදරයා වන සිඩ්නි නාවික හමුදාවට එක් වීමත් සමග මව රැකබලාගනිමින් චැප්ලින් දුක්ඛිත දිවියක් ගතකලේය. 1905 වසරේදී හැනා චැප්ලින් බලවත් ලෙස රෝගාතුර වන අතර, නැවතත් කේන් හිල් සාත්තු නිවාසයේ නතර කරනු ලබීය. මෙවර ඇගේ රෝගය සුවකල නොහැකි වූ අතර යතාර්ථයට මුහුනදීම හැර කලහැකි අන් කිසිවක් චැප්ලින්ට නොවීය. චැප්ලින් පසුකාලීනව ඒ පිලිබඳ සඳහන් කරන්නේ &quot;අසරන අම්මාගේ දෛවය භාරගැනීම හැර අපට කලහැකි දෙයක් නොවීය&quot; යනුවෙනි. 1928 දී මියයන තෙක්ම එහි රැඳී සිටීමට හැනා චැප්ලින්ට සිදුවිය.

==== තරුණ අවධිය ====

ඉතා ලාබාල අවධියේදීම රංගනය කටයුතු වලට පිවිසීමට චැප්ලින්ට අවස්ථාව උදාවිය; එනම් වයස අවුරුදු 05දී පමන. අසනීපයෙන් සිටියද මවගේ අභාෂය සහ ධෛර්යය ඔහුට තම රංගන කටයුතු වලට ආශිර්වාදයක් විය. පසු කලීනව චැප්ලින් මව පිලිබද මෙසේ ප්‍රකාශ කර තිබුනා, &quot;ඇය මාහට කාවැද්දුවා මට දක්ශතාවයක් තිබෙන බව&quot;. තම පියාගේ සම්බන්දතා මත ඔහුට එකල එන්ගලන්තයේ ප්‍රසිද්ද නැටුම් කන්ඩායමකට සම්බන්දව සංගීත ශාලාවල සංචාරය කිරීමට අවස්තාව උදාවිය. වයස 13 වනවිට පාසල් යාම අතැරදමා තම ජීවනාභිලාෂය මුදුන් පත්කර ගන්නට මහන්සි විය. ඒ අනුව විවිධ පුද්ගලයන් සහ සමාගම් සමඟ එක්වෙමින් රංගන කටයුතු වල නිරත විය. [[චාර්ල්ස් ෆොර්මන්|චාර්ල්ස් ෆොර්මන්ගේ]] [[ෂර්ලොක් හෝම්ස් (නාට්‍යය)|ශර්ලොක් හෝම්ස්]], [[Duke of York's Theatre]] ඉන් කිහිපයකි.

=== හාස්‍ය උත්පාදක නිර්මාණ ===

1906 දී චැප්ලින්  juvenile act Casey's Circus සමඟ සම්බන්ධවී  කටයුතු කර, අවුරුදු 18ක් වන විට දක්ෂ  හාස්‍ය රංගන ශිල්පියෙක් ලෙස නමක් දිනාගන්නට සමත් විය. 1908 දී තම සහෝදරයාගේ මාර්ගයෙන් [[ෆ්‍රෙඩ් කානෝ]] ගේ සුප්‍රසිද්ධ හාස්‍ය රංගන සමාගමට සම්බන්ද විය. මෙහිදී චැප්ලින්ගේ රඟපෑම් ඉතා සාර්ථක වීය. ඒ සමඟ කානෝ විසින් ඔහුව උතුරු ඇමරිකනු සංචාරකයකට තෝරාගන්නා ලදී. එම සංචාරයේදී රසිකයින් විසින් චැප්ලින්ගේ රඟපෑම් ආදරයෙන් වැළඳගන්නා ලදී. මාස 21ක් පැවති සංචාරයෙන් පසු 1912 ජූනි මාසයේදී එංගලන්තයට පැමිණි අතර නැවතත් ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී සංචාරයක් සඳහා වරම් ලැබුණි.

=== සිනමාවට අවතීර්ණ වීම ===
ඇමරිකනු සංචාරයෙන් පසු නොබෝ කලකින් චැප්ලින් 'නිව්යෝක් මෝෂන් පික්චර්' සමාගම සමඟ එකතු විය. ඒ සමඟ 'කීස්ටෝන් ස්ටුඩියෝහී' වැඩ ආරම්භ කිරීමට 1913 දී ලොස් ඇන්ජලීස් වෙත පැමිණීමට ඔහුට සිදුවිය. චිත්‍රපට සහ රූපගතකිරීම් යන ක්ෂේත්‍ර වලට චැප්ලින් තවමත් නවකයෙක් වූ නිසා ඒ පිලිබද අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව රංගනයට යොමුවිය. ඒ අනුව, 1914 පෙබරවාරි 02 වන දින තිරගතවූ 'මේකින්ග් අ ලිවින්ග්' චිත්‍රපටය තුලින් චැප්ලින්ගේ ප්‍රථම සිනමාගමනය සිදුවිය. තම චිත්‍රපට රඟපෑම සහ රූපය පිලිබද ඔහු කොහෙත්ම තෘප්තිමත් නොවීය. ඒ අනුව තම දෙවන ඉදිරිපත් කිරීමේදී තම පෙනුම වෙනස් කරගනීමට කටයුතු කලේය. 
[[File:Chaplin_Making_a_Living_2.jpg|thumb|මේකින්ග් අ ලිවින්ග් (1914)]]
ඒ පිලිබඳ චැප්ලින් මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය:

&quot;මට සියලු දේම පරස්පර විදිහට, වෙනස් ආකාරයෙන් සිදුකරන්නට උවමනා වුණා. බැගී කලිසම, හිරවුණ කෝට් එක, කුඩා තොප්පිය සහ ව්ශාල සපත්තු කුට්ටම.. මගේ මුහුණේ භාව ප්‍රකාශනයන් නොසඟවා වියපත් බවක් ආරෝපණ කරගැනීම සදහා, මම කුඩා උඩු රැවුලකුත්ද එක් කරගත්තා. මට චරිතය ගැන කිසිම තේරුමක් නැහැ, නමුත් මම සූදානම් වූවායින් පසු ඇඳුම සහ 'මේකප්' මට අවශ්‍ය චරිතයට මාව රැගෙන යනවා. මම ඔහුව (චරිතය) හදුනාගන්නවා, වේදිකාවට පිවිසෙන විට ඔහුට සම්පූර්ණයෙන්ම ජීවය ලැබී අවසාන‍යි.&quot;

චැප්ලින් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කල පළමු චිත්‍රපටිය වන්නේ '[[කෝට් ඉන් ද රේන්]]' සිනමාපටයයි. එය අතිසාර්ථක ලෙස තිරගත වූ නිර්මාණයක් විය. මෙහි සාර්ථකත්වය හේතුවෙන් කීස්ටෝන්හී නිෂ්පදනය වූ බොහොමයක් නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂණය සිදුකරන ලද්දේ චැප්ලින් අතිනි. එය තම වෘත්තීය දිවියේ ස්වර්ණමය කාල්පරිච්ඡේදයක් ලෙස පසු කලීනව ඔහු මතක් කර සිටියේය.

=== ෆස්ට් නැෂනල් (1918–1922) ===
1918 වර්ෂයේ අප්‍රියෙල් මාසයේදී විකාශනය ඇරඹි A Dog's life චිත්‍රපටය ඔහුගේ අලුත් කොන්ත්‍රාතුවක් යටතේ වූ ප්‍රථම චිත්‍රපටය විය. එහිදී චැප්ලින් විසින් ඔහුගේ කථාන්දර ගොඩනැගීමෙහිලා තිබූ සැලකිල්ල සහ ඔහුගේ Tramp සඳහා වූ පිළියම &quot;පියරෝට් ආකාරයේ චරිතයකින්&quot; පෙන්වාදෙනු ලැබීය. Louis Delluc විසින් පෙන්වාදෙනු ලබන ආකාරයට මෙමෙ චිත්‍රපටය සිනමාවේ ප්‍රථම කලාත්මක සම්පුර්ණත්වය විදහා දක්වන නිමාවයි. ඉන් පසුව චැප්ලින් තුන්වන ලිබර්ටි සුරැකුම් ව්‍යාපාරය සම්බන්ධව මාසයක කාලයකට ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය බලයාමට නැව් නගින්නේ [[පළමුවන ලෝක යුද්ධය|ප්‍රථම ලෝක යුද්ධ සමයේ]] මිත්‍රව සිටි රටවල් සඳහා මුදල් රැස් කිරීමේ කටයුතු සඳහායි. චාර්ලි විසින් පාර්ලිමේන්තුවේ මෙම මුදල් රැස් කිරීම සම්බන්ධව කෙටි සම්ප්‍රචරණ චිත්‍රපටයක්ද නිර්මාණය කරන අතර එය '[[The Bond]]' ලෙස නම් කරන ලදි. චාර්ලිගේ මිළඟ චිත්‍රපටය යුද්ධය සම්බන්ධ චිත්‍රපටයක් වූ අතර එය '[[Shoulder Arms]]' නම්විය. මෙහිදී හවුල්කරුවන් යුද්ධය සම්බන්ධව විකට චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කිරීම සම්බන්ධව ඔහුට අනතුරු ඇඟවීම සිදු කල අතර පසුව ඔවුන් විසින්ම &quot;අනතුරු දායක වුවත් නැතත් එම අදහස මා පුදුමයට පත්කලා &quot; යනුවෙන් නැවත ප්‍රකාශයනක් කරනු ලැබීය. ඔහු පුරා මාස 4ක කාලයක් 1918 වර්ෂයේ ඔක්තෝම්බර් මාසයේ නිදහස් වූ විනාඩි 45ක් දිවයන එම චිත්‍රපටයේ රූගතකිරීම් සිදුකල අතර එම චිත්‍රපටය අතිශයින් සාර්ථක චිත්‍රපටයක් විය.

=== ගිලිහුණු ජනප්‍රියත්වය ===
1940 දශකය චැප්ලින්ගේ දිවියේ මතභේදාත්මක කාලවකවානුවක් වූ අතර ජනප්‍රියත්වද සීඝ්‍රයෙන් ගිලිහී යන්නට විය. ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර් නම්‍න් 'ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්' අලලා උපහාසාත්මකව ඔහු කල නිර්මාණය එකල දැඩි ලෙස සාච්ඡාවට භාජනය වූවකි; එසේම මීට දැඩි විවේචනද එල්ල විය. මෙම සිනමා පටය නිර්මානය සදහා චැප්ලින් වසර 3ක පමන කලක් ගතකල අතර චිත්‍රපටය නිකුත් කිරීමට පෙර පුලුල් ප්‍රචාරයක් ලබාදුනි. [[ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්|නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්]] විචාරකයන් පැවසූයේ 'මෑත කාලයේ වඩාත්ම අපේක්ෂාවෙන් සිටි සිනමාපටය බවයි'. ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර් චිත්‍රපටය හොඳම තිර පිටපත, හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම නලුවා ඇතුලු ඇකඩමි සම්මාන පහකට නිර්දේශ විය.
[[File:Oona O'Neill - 1943.jpg|thumb|upright|1943 සිට චැප්ලින් මිය යන තෙක් වසර 18ක් විවාහ වී සිටි වූනා ඔ'නෙලී]]
1940 දී නඩු විභාග කිහිපයකටම මුහුනදීමට චැප්ලින්ට සිදුවිය. එයින් ඔහුගේ ප්‍රතිරූපයට හානිවූ අතර කාලයද බොහෝ දුරට නාස්තිවිය. 1945 වසරේදී ඔහුට විරුද්ධව පීතෲත්වය සම්බන්ධව නඩු විභාගයක් පැවතුනු අතර, ඉන් පරාජය වීම හේතුවෙන් [[ජොආන් බැරී]] නම් කාන්තාවගේ දරුවා වන කැරොල් ඈන්ට වසර 21ක් යන තුරු වන්ධි ගෙවීමට නියම විය. 

ඉන් මාස කිහිපයකට අනතුරුව චැප්ලින්, ඇමරිකානු තිරපිටපත් රචකයකු වන [[ඉයුජීන් ඔ'නෙලී]] ගේ දියණිය වන, [[වූනා ඔ'නෙලී]] සමඟ විවාහ විය. වූනාගේ හමුවීම චැප්ලින් හදුන්වනු ලැබුවේ තම ජීවිතයේ ප්‍රීතිමත්ම සිදුවීම ලෙසිනි. චාලිගේ පුත්‍රයකු වන චාල්ස් (කනිෂ්ඨ), පවසන්නේ වූනා තම පියාට ඉතා භක්තියෙන් සැලකූ බවයි. චැප්ලින් මිය (1977 දෙසැම්බර් 25 දින) යන තෙක් වසර 18ක් වූනා සමඟ සතුටින් ජීවත්වූ අතර මොවුන්ට [[ගෙරල්ඩයින් ලී චැප්ලින්|ගෙරල්ඩයින් ලී]], [[මයිකල් ජෝන් චැප්ලින්|මයිකල් ජෝන්]], [[ජොසැෆීන් හැනා චැප්ලින්|ජොසැෆීන් හැනා]], [[වික්ටෝරියා-තියරී චැප්ලින්|වික්ටෝරියා]], [[ඉයුජීන් ඇන්තනී චැප්ලින්|ඉයුජීන් ඇන්තනී]], ජේන් සිසිල්, ඇනෙට් එමිලි, [[ක්‍රිස්ටෝපර් ජේම්ස් චැප්ලින්|ක්‍රිස්ටෝපර් ජේම්ස්]] නම් දරුවන් අටදෙනෙකු සිටියහ.

== සිනමා නිර්මාණ ==

=== තේමාවන් සහ ශෛලීන් ===

චැප්ලින් දැඩි හා රළු රඟපෑම් ඇති විනෝදජනක (Slapstick) චරිතද, අනුකම්පා උපදවන සුලු ( Pathos ) ශෛලීන් අනුවද චරිත නිර්මාණ ඉදිරිපත් කිරීමට සමත් විය. 

චැප්ලින්ගේ නිහඬ ච්ත්‍රපට තුලින් බොහෝවිට පෙන්නුම් කලේ තමාට එරෙහි වූ ලොවක 'නොනැසී පැවතීමට' ට්‍රෑම්ප් ගන්නා උත්සාහයයි. අධික දරිද්‍රතාවයෙන් පෙලෙන මොහුට බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී අන් අයගේ තාඩන පීඩන වලට ලක්වීමට සිදුවේ. නමුත් ට්‍රෑම්ප් සෑමවිටම අනුන්ට උදව් කරමින් කාරුණික දිවියක් ගතකරයි. විචාර මතය නම් 'හුදකලාවෙන් සහ අනාථයෙක් ලෙස ජීවත්වන ට්‍රෑම්ප් අවසානයේ ශුභවාදී දිවියක් ගතකරන අතර ආලෝකය කරා ගමන් කරන බවයි'. ඊසි ස්ට්‍රීට් (1917) තුලින් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය, ද කිඩ් ච්ත්‍රපටය තුලින් නීත්‍යානුකූල නොවන දරු උපත්, ද ඉමිග්‍රන්ට් (1917) චිත්‍රපටයෙන් සංක්‍රමණයන් පිලිබඳව පෙන්නුම් කිරීම මීට නිදසුන් වේ. චැප්ලින් මෙම මාතෘකා පිලිබද ව්‍යංගය සහ හාස්‍යය මුසුකොට ප්‍රේක්ෂකයාට පනිවිඩයක් ලබාදීමටත් සමාජ කතිකාවතක් ඇතිකිරීමට උත්සාහයක යෙදුනු බව පැවසේ.

චැප්ලින්ගේ ඇතැම් නිර්මාණ ස්වයං චරිතාපදානය ඇසුරෙන් නිමවූ බව පෙනෙන්නට තීබේ. ද කිඩ් චිත්‍රපටයෙන් ලමා කාලයේ විදින්නට වූ දුශ්කරතාද, ලයිම් ලයිට්හී ප්‍රධාන චරිත තම දෙමව්පියන්ගේ චරිතද පෙන්නුම් කරන්‍නට විය. ඔහුගේ බොහහෝමයක් රංගනතල වල ඔහු හැදී වැඩුණු 'කෙනින්ග්ටන්' නගරය නිරූපනයවිය. තවදුරටත් විචාරකයන් පවසන්නේ, මවගේ මානසික තත්වයද ඔහුගේ නිර්මාණ වලට යම් බලපෑමක් කරන්නට ඇතිබවයි.

=== සංගීත නිර්මාණකරණය ===

කුඩාකල සිටම සංගීත නිර්මාණ පිලිබද ආශාව චැප්ලින් තුල තිබිණ. ඒ අනුව ඔහු පියානෝ, වයලීන සහ චෙලෝ වාදනය උගෙන තිබිණි. චිත්‍රපටයක් සාර්ථක වීම සදහා සංගීත නිර්මාණයද බොහෝ සෙයින් වැදගත් බව චැප්ලින් විශ්වාස කලේය. සංගීතය පිලිබඳ විශේෂ හැදෑරීමක් හෝ පුහුනුවක් නොතිබූ නිසා,  David Raksin, Raymond Rasch and Eric James වැනි වෘත්තීය සංගීත නිර්මාණකරුවන්ගේ උදව් ලබාගන්නට සිදුවිය. චැප්ලින්ගේ ගීත නිර්මාණ අතර මොඩර්න් ටයිම්ස් චිත්‍රපටය සඳහා කල 'ස්මයිල්' නම් ගීතය, ලයිම් ලයිට් සඳහා තැනූ 'Terry's Theme' ගීතයද, කවුන්ටස් ෆ්‍රොම් හොන්ග් කොන්හී 'This Is My Song' ආදී ගීතවේ. ඒ අතරින් This Is My Song ගීතය එක්සත් රාජධානියේ සහ යුරෝපයේ අනෙකුත් රටවල ගීත දර්ශක වල මුලට පැමිණීමට හැකිවිය. ලයිම් ලයිට් හී, තේමා ගීය වෙනුවෙන් 1972දී ඇකඩමි සම්මානයක්ද හිමිවිය.

== සම්මාන සහ ඇගැයීම් ==
චැප්ලින් තම ජීවිත කාලය තුල විවිධ සම්මාන වලින් පිදුම් ලබන ලදී; විශේෂයෙන්ම  ජීවිතයේ අවසාන කාලයේදී. 1975 වසරේදී [[නයිට් පදවිය|නයිට් පදවියෙන්]] පිදුම් ලැබීය. ([http://en.wikipedia.org/wiki/Knight_Commander_of_the_Most_Excellent_Order_of_the_British_Empire Knight Commander of the Most Excellent Order of the British Empire ]) 1962 වසරේදී ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් සහ ඩර්හැම් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් මඟින් පිරිනැමූ ආචාර්ය උපාධියෙන් සම්මානට පාත්‍ර විය. 1965 දී Ingmar Bergman  හා චැප්ලින්  Erasmus ත්‍යාගයෙන් සමව පිදුම් ලදහ. 1971 දී ප්‍රංශ රජය විසින් Commander of the National Order of the Legion of Honour ලෙස පත් කරන ලදී. 1972 දී වැනිස් චිත්‍රපට උළළේදී විශේෂ ගෝල්ඩන් ලයන් සම්මානයට පාත්‍ර විය, එම වසරේදීම Lincoln Center Film Society මඟින් ජීවිත කාලයට වරක් හිමිවන &quot;Lifetime Achievement&quot; සම්මානයද හිමි විය. එම සම්මානය The Chaplin Award නමින් වර්තමානයේ සිනමාවේදීන් ඇගයීමට වාර්ශිකව යොදා ගැනේ. තම දේශපාලනික මතිමතාන්තර හේතුවෙන් අහිමි වූ [[හොලිවුඩ් වෝක් ඔෆ් ෆේම්|Hollywood Walk of Fame]] 1970 දී නැවත ලබාදුණි. ඔහු ඇකඩමි සම්මාන 3 කින් පිදුම් ලැබීය; 1929 දී versatility and genius ද සර්කස්හී රඟපෑම, තිර රචනය, අධ්‍යක්ෂණය හා නිෂ්පාදනය වෙනුවෙන් ගෞරව සම්මානයද, 1972 දී එම ශතකයේ චලන නිර්මාණයන්, කලාවක් බවට පත්කිරීම සඳහා දැරූ අනුපමේය වෙහෙස වෙනුවෙන් දෙවන ගෞරව සම්මානයද, 1973 දී බෙස්ට් ස්කෝර් සම්මානය ලයිම්ල්යිට් වෙනුවෙන් තෙවනුව  (Ray Rasch සහ Larry Russell සමව) හිමිවය. ‘ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර්’ චිත්‍රපටය හොඳම තිර පිටපත, හොඳම චිත්‍රපටය, හොඳම නලුවා ඇතුලු ඇකඩමි සම්මාන පහකට නිර්දේශ විය. Monsieur Verdoux හොඳම Original තිර පිටපත වෙනුවෙන් නිර්දේශ විය.

== සිනමාකරණය ==
{{ප්‍රධාන ලිපිය|චාලි චැප්ලින් සිනමාකරණය}}
* [[ද කිඩ් (1921 චිත්‍රපටය)|ද කිඩ්]] (1921)
* [[අ වුමන් ඔෆ් පැරිස් (1923 චිත්‍රපටය)|අ වුමන් ඔෆ් පැරිස්]] (1923)
* [[ද ගෝල්ඩ් රශ් (1925 චිත්‍රපටය)|ද ගෝල්ඩ් රශ්]]  (1925)
* [[ද සර්කස් (1928 චිත්‍රපටය)|ද සර්කස්]] (1928)
* [[සිටි ලයිට්ස් (1931 චිත්‍රපටය)|සිටි ලයිට්ස්]]  (1931)
* [[මොඩර්න් ටයිම්ස් (1936 චිත්‍රපටය)|මොඩර්න් ටයිම්ස්]]  (1936)
* [[ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර් (1940 චිත්‍රපටය)|ද ග්‍රේට් ඩික්ටේටර්]] (1940)
* [[Monsieur Verdoux (1947 චිත්‍රපටය)|Monsieur Verdoux]] (1947)
* [[ලයිම් ලයිට් (1952 චිත්‍රපටය)|ලයිම් ලයිට්]] (1952)
* [[කින්ග් ඉන් ද නිව්යොර්ක් (1957 චිත්‍රපටය)|කින්ග් ඉන් ද නිව්යොර්ක්]] (1957)
* [[කවුන්ටස් ෆ්‍රොම් හොන්ග් කොන්ග් (1967 චිත්‍රපටය)|කවුන්ටස් ෆ්‍රොම් හොන්ග් කොන්ග්]] (1967)

== බාහිර සබැඳි ==

* [http://www.charliechaplin.com/ නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://www.imdb.com/name/nm0000122/ චාලි චැප්ලින්] [[අන්තර්ජාල සිනමා දත්ත ගොනුව (IMDB)|අන්තර්ජාල සිනමා දත්ත ගොනුව]]
* [http://www.charliechaplinarchive.org/ මධ්‍යම ලේඛන එකතුව]
* [http://chaplinfilmfestival.com/ චාලි චැප්ලින් සිනමා උලෙළ] වෝටර්වීල් , [[අයර්ලන්තය]]
* [http://www.chaplinmuseum.com/en/index.php චාලි චැප්ලින් කෞතුකාගාරය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223130510/http://www.chaplinmuseum.com/en/index.php |date=2010-12-23 }} ,ස්විට්සර්ලන්තය
* [http://vault.fbi.gov/charlie-chaplin/ චැප්ලින්ගේ ලිපිගොනු] , [[ෆෙඩරල් විමර්ශන කාර්යාංශය|Federal Bureau of Investigation]]
* [http://archive.org/search.php?query=-contributor%3Agutenberg%20AND%20(subject%3A%22Chaplin%2C%20Charlie%2C%201889-1977%22%20OR%20creator%3A%22Chaplin%2C%20Charlie%2C%201889-1977%22%20OR%20creator%3A%22Charlie%20Chaplin%22%20OR%20title%3A%22Charlie%20Chaplin%22%20OR%20description%3A%22Charlie%20Chaplin%22)%20AND%20mediatype%3Amovies චැප්ලින්ගේ මුල්කලීන චිත්‍රපට, චැප්ලින් ගැන සහ රඟපෑම්] අන්තර්ජාල ලේඛන එකතුව
* [https://web.archive.org/web/20200817120324/http://chaplin.bfi.org.uk/ චාලි චැප්ලින්] [http://en.wikipedia.org/wiki/British_Film_Institute බ්‍රිතාන්‍ය චිත්‍රපට ආයතනය]
* [http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0416.html මරණ දැන්වීම], [http://en.wikipedia.org/wiki/New_York_Times The New York Times 1977දෙසැම්බර් 26]
* [http://www.chaplinalife.com/photo_essays.html චැප්ලින්: ජීවිතයක්] ඡායාරූප [http://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_M._Weissman Stephen M. Weissman]
* [https://web.archive.org/web/20110523194732/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/chaplin.html ද ටයිම් හන්ඩ්‍රඩ්: චාලි චැප්ලින්] ලිපි එකතුව 2011
*[http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/charles-chaplin-bridging-three-centuries Charles Chaplin: Bridging Three Centuries]

                                            චැප්ලින් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සිනමාපට

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! සමාගම/ ස්ටුඩියෝව !! නිර්මාණය කල චිත්‍රපට 
|-
| Keystone Studios(1914)||[http://en.wikipedia.org/wiki/Twenty_Minutes_of_Love Twenty Minutes of Love][http://en.wikipedia.org/wiki/Caught_in_the_Rain Caught in the Rain] [http://en.wikipedia.org/wiki/A_Busy_Day A Busy Day][http://en.wikipedia.org/wiki/Her_Friend_the_Bandit Her Friend the Bandit] [http://en.wikipedia.org/wiki/Mabel%27s_Married_Life Mabel's Married Life] [http://en.wikipedia.org/wiki/Laughing_Gas_(1914_film) Laughing Gas (1914 film)][http://en.wikipedia.org/wiki/The_Face_on_the_Bar_Room_Floor_(1914_film) The Face on the Bar Room Floor (1914 film)][http://en.wikipedia.org/wiki/Recreation_(film) Recreation]
|-
| Essanay Studios(1915–18)||[http://en.wikipedia.org/wiki/His_New_Job His New Job] [http://en.wikipedia.org/wiki/A_Night_Out_(film) A Night Out] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Champion_(1915_film) The Champion] [http://en.wikipedia.org/wiki/In_the_Park In the Park] [http://en.wikipedia.org/wiki/A_Jitney_Elopement A Jitney Elopement] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Tramp_(film) The Tramp] [http://en.wikipedia.org/wiki/By_the_Sea_(1915_film) By the Sea] [http://en.wikipedia.org/wiki/His_Regeneration His Regeneration] [http://en.wikipedia.org/wiki/Work_(film) Work] [http://en.wikipedia.org/wiki/A_Woman A Woman] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Bank_(1915_film) The Bank]
|-
| Mutual Film Corp(1916–17)||[http://en.wikipedia.org/wiki/The_Floorwalker The Floorwalker][http://en.wikipedia.org/wiki/The_Fireman_(film) The Fireman] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Vagabond_(film) The Vagabond] [http://en.wikipedia.org/wiki/One_A.M._(1916_film) One A.M.] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Count_(film) The Count] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Pawnshop The_Pawnshop] [http://en.wikipedia.org/wiki/Behind_the_Screen Behind the Screen] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_R_(film) The_Rink]
|-
| First National(1918–23||[http://en.wikipedia.org/wiki/A_Dog%27s_Life A Dogs Life] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Bond The Bond] [http://en.wikipedia.org/wiki/Shoulder_Arms Shoulder Arms] [http://en.wikipedia.org/wiki/Sunnyside_(film) Sunnyside] [http://en.wikipedia.org/wiki/A_Day%27s_Pleasure A Days Pleasure] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Professor_(film) The_Professor] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Kid_(1921_film) The_Kid] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Idle_Class The Idle Class] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Pilgrim_(film) The_Pilgrim] [http://en.wikipedia.org/wiki/Pay_Day_(1922_film) Pay_Day]
|-
| United Artists(1923–52)||[http://en.wikipedia.org/wiki/A_Woman_of_Paris A Woman of Paris] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Gold_Rush The Gold Rush] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Circus_(film) The_Circus] [http://en.wikipedia.org/wiki/City_Lights City Lights] [http://en.wikipedia.org/wiki/Modern_Times_(film) Modern Times] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Great_Dictator The Great Dictator] [http://en.wikipedia.org/wiki/Monsieur_Verdoux Monsieur Verdoux] [http://en.wikipedia.org/wiki/Limelight_(1952_film) Limelight] 
|-
| Later productions||[http://en.wikipedia.org/wiki/A_King_in_New_York A King in New York] [http://en.wikipedia.org/wiki/A_Countess_from_Hong_Kong A Countess from Hong Kong]
|-
| මේවාද බලන්න||[http://en.wikipedia.org/wiki/Charlie_Chaplin_filmography Charlie Chaplin filmography] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Chaplin_Revue The Chaplin Revue] [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Freak The Freak]
|-
|}</text>
      <sha1>tmx2n00hje1xefotjexv6bc1cokkhi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බෝකෝ හරාම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53236</id>
    <revision>
      <id>802904</id>
      <parentid>798030</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T03:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21887" sha1="qqzex0u81gl32h310hys05blvwjkp5c" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව යුද්ධ පිල
|name= බෝකො හරාම්&lt;br&gt;අන්‍යාගමීකරණය හා ජිහාඩය වෙනුවෙන් වූ සාම්ප්‍රදායේ ජනතා සභාව&lt;br&gt;Boko Haram &lt;br&gt;Congregation of the People of Tradition for Proselytism and Jihad
|image= [[ගොනුව:Flag_of_Islamic_State_in_Iraq.svg|thumb]]

|caption=
|war=
|active= 2002–වර්ථමානය තෙක්
|ideology= [[ඉස්ලාමීය අන්තවාදය]]&lt;br /&gt;[[ඉස්ලාමීය මූලධර්මවාදය]]&lt;br/&gt;[[වහාබ්වාදය]]&lt;br&gt;Takfir
|political position= Far-right 
|leaders= අබුබකාර් ශෙකාවු (Abubakar Shekau)&lt;ref name=&quot;Shekau Profile BBC&quot;&gt;{{cite news|title=ප්‍රොෆයිල් ඔෆ් නයිජීරියා'ස් බෝකො හරාම් ලීඩර් අබුබකාර් ෂෙකාවු|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-18020349|accessdate=18 මාර්තු 2013|newspaper=බීබීසී නිව්ස්|date=06 මැයි 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;Dan Hajia{{POW}}&lt;br&gt;Abba {{KIA}}&lt;br&gt;Abatcha Flatari {{KIA}}&lt;br&gt;Momodu Bama {{KIA}}&lt;br&gt; Mohammed Yusuf{{KIA}}
|clans=
|headquarters= 
|area= උතුරු නයිජීරියාව, උතුරු කැමරූනය, දකුණු නයිජරය, චැඩ්
|strength=
|partof=
|previous=
|next=
|allies={{flagicon image|Flag of Ansaru.svg}} Ansaru&lt;br&gt; Al-Qaeda in the Islamic Maghreb
|opponents= {{ධජය|නයිජීරියාව}}&lt;br&gt;Civilian Joint Task Force (CJTF)&lt;br&gt;{{ධජය|කැමරූන්}}&lt;br&gt;{{ධජය|චැඩ්}}&lt;br&gt; {{ධජය|නයිජර්}}
|battles= [[නයිජීරියානු ෂරියා ගැටුම]]&lt;br&gt;[[2009 නයිජීරියානු නිකායික ප්‍රචණ්ඩත්වය]]
}}
[[File:NG-Sharia.png|thumb|right|250px|බෝකො හරාම් ත්‍රස්තවාදීන් විසින් මෙහෙයවන හා සමහර ෂරියා නීති ක්‍රියාවට නංවන ලබන, නයිජීරියාවේ ප්‍රදේශ (කොළ පැහැයෙන්).]]
[[File:NG-Sharia 2010-2013.PNG|thumb|right|250px|බෝකො හරාම් ත්‍රස්තවාදීන් බහුලව ප්‍රහාර එල්ල කරනු ලබන කලාප]]

'''අන්‍යාගමීකරණය හා ජිහාඩය වෙනුවෙන් වූ සාම්ප්‍රදායේ ජනතා සභාව'''&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14136185 | work=බීබීසී නිව්ස් | title=නයිජීරියා පොලිස්මෙන් ඉන් කොර්ට් ට්‍රයල් ෆෝර් බෝකෝ හරාම් කිලිං | date=13 ජූලි 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://en.rsf.org/predator-the-islamist-group-boko-haram,44536.html | work=රිපොටර්ස් විතවුට් බොඩර්ස් | title=ඉනර්මෝස්ට් තොට්ස් ඔෆ් ද ඉස්ලාමිස්ට් ගෘප් බෝකො හරාම් | access-date=2014-05-06 | archive-date=2014-07-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140704214056/http://en.rsf.org/predator-the-islamist-group-boko-haram,44536.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ({{lang-ar|جماعة اهل السنة للدعوة والجهاد|links=no}} ''{{transl|ar|ALA|Jamāʻat Ahl as-Sunnah lid-daʻwa wal-Jihād}}'')—නැතහොත් ඔවුන්ගේ Hausa බසින් '''බෝකො හරාම් (Boko Haram)''' (&quot;බටහිර අධ්‍යාපනය පවිටුයි (Haraam)&quot;)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thenationonlineng.net/2011/index.php/news/21270-boko-haram-is-battle-for-2015-says-chukwumerije.html|title=බෝකො හරාම් ඉස් බැට්ල් ෆොර් 2015, සේස් Chukwumerije|author=Ogbonnaya Obinna|publisher=ද නේෂන්|date=29 සැප්තැම්බර් 2011}}&lt;/ref&gt;—යනු ඉස්ලාමීය ජිහාඩ්වාදී සහ takfiriවාදී, [[නයිජීරියාව]],&lt;ref name=&quot;CTC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ctc.usma.edu/posts/the-rise-of-boko-haram-in-nigeria|title=ද රයිස් ඔෆ් බෝකො හරාම් ඉන් නයිජීරියා|author=ඩේවිඩ් කුක්|date=26 සැප්තැම්බර් 2011|publisher=කම්බාටිං ටෙරරිස්ම් සෙන්ටර්|accessdate=2012-01-12}}&lt;/ref&gt; උතුරු [[කැමරූන්|කැමරූනය]] සහ [[නයිජර්]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://premiumtimesng.com/news/137706-boko-haram-members-flee-to-niger-as-nigerian-military-arrest-55-terrorists-in-yobe-borno.html|author=Nnenna Ibeh|title=බෝකො හරාම් මෙම්බර්ස් ෆ්ලී ටු නයිජර් ඈස් නයිජීරියන් මිලිටරි ඇරෙස්ට් 55 ටරරිස්ට් ඉන් යෝබ්, බෙර්නො|accessdate=06 මැයි 2014|date=ජුනි 5, 2013|publisher=Premium Times|archive-date=2023-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230526122130/https://www.premiumtimesng.com/news/137706-boko-haram-members-flee-to-niger-as-nigerian-military-arrest-55-terrorists-in-yobe-borno.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ESISC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.esisc.org/publications/briefings/2600|title=බෝකො හරාම් ඇන්ඩ් ද රිස්ක් ඔෆ් ටෙරරිස්ම් ඉන් නොදර්න් කැමරූන්|author=André Burstin|date=1 මාර්තු 2013|publisher=ESISC Research Associate|accessdate=2014-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TRIBUNE&quot;&gt;{{cite web|url=http://tribune.com.ng/news2013/index.php/en/component/k2/item/11441-bama-attackers-were-nigeriens-cameroonians-residents-senate-acf-nscia-condemn|title=බාමා ඇටෑකර්ස් වර් නයජීරියන්ස්, කැමරූනියන්ස්|author=Chris Agbambu, James Bwala, Hassan Ibrahim and Leon Usigbe|date=9 මැයි 2013|work=නයිජීරියන් ට්‍රිබියුන්|accessdate=2014-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pilot Africa&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pilotafrica.com/2012/10/22/boko-haram-killed-cameroonian-mayor-newspaper-claims/|title=බෝකො හරාම් කිල්ඩ් කැමරූනියන් මේයර්|author= Chika Moses|date=22 ඔක්තෝම්බර් 2012|work=පයිලට් අප්‍රිකා|accessdate=2014-05-06}}&lt;/ref&gt; යන රටවල් පදනම් කර ගනිමින් ක්‍රියාත්මක වන ඉස්ලාමීය ත්‍රස්ත සංවිධානයකි. එය 2002 වසරේදී, මොහොමඩ් යූසුෆ් (Mohammed Yusuf)&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.france24.com/en/20111226-boko-haram-threatening-nigeria-fault-lines-christmas-church-attack | work=ෆ්‍රාන්ස්24 | title=බෝකො හරාම්: රොකිං ද නයිජීරියන් බෝට් | date=27 දෙසැම්බර් 2011}}&lt;/ref&gt; විසින්, [[ෂරියා නීතිය]] යටතේ පාලනය වන &quot;ශුද්ධ&quot; ඉස්ලාමීය දේශයක් ගොඩනැංවීම හා එම රටවල් බටහිරකරණයට ලක්වීම වැලැක්වීම අරමුණු කර ගනිමින් බිහි කරන ලද්දකි.&lt;ref name=what/&gt;&lt;ref name=&quot;AJAN&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2011/12/20111224124241652788.html|title=ඩසන්ස් කිල්ඩ් ඉන් නයිජීරියා ක්ලෑෂස්|author=|publisher=අල් ජසීරා|date=24 දෙසැම්බර් 2011|accessdate=2014-5-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://allafrica.com/stories/201102030036.html | title=නයිජීරියා: වී ආ රෙස්පොන්සිබල් ෆෝර් බොර්නෝ කිලිංග්ස්, සේස් බෝකො හරාම් | work=allAfrica.com | date=2 පෙබරවාරි 2011 | accessdate=06 මැයි 2014 | author=Olugbode, Michael|quote=The sect in posters written in Hausa and pasted across the length and breadth of Maiduguri Wednesday morning signed by the Warriors of Jamaatu Ahlis Sunna Liddaawati Wal Jihad led by Imam Abu Muhammed Abubakar Bi Muhammed a .k .a Shehu claimed they embarked on the killings in Borno &quot;in an effort to establish Sharia system of government in the country&quot;.}}&lt;/ref&gt;

මෙම කුරීරු ඉස්ලාමීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානය විසින්, ක්‍රිස්තියානුවන්ට සහ රජයේ ඉලක්කයන් වෙත බහුල වශයෙන් ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සිදු කරනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;AJAN&quot; /&gt; ක්‍රිස්තියානි පල්ලි තුල බෝම්බ පුපුරුවා හැරීම, පාසල් සහ පොලිස් ස්ථාන වලට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-17886143|title=ඩෙඩ්ලි ඇටෑක් ඔන් නයිජීරියා'ස් බෙයරෝ යුනිවර්සිටි|accessdate=06 May 2014|date=30 අප්‍රියෙල් 2012|author=Mark Lobel|publisher=බීබීසී}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-18475853 |title=නයිජීරියා: ඩසන්ස් ඩෙඩ් ඉන් චර්ච් බෝම්බිංග්ස් ඇන්ඩ් රයටිං | accessdate=06 මැයි 2014|date=17 ජුනි 2012|author=|publisher=බීබීසී}}&lt;/ref&gt; බටහිර විදෙස් සංචාරකයින් පැහැර ගැනීම, හා එසේම සමහර ඉස්ලාමීය ආයතනයන් හී පුද්ගලයින් ඝාතනය කිරීම වැනි දරුණු ක්‍රියාවන් රැසක්, පසුගිය කාලය තුල ඔවුන් විසින් වාර ගණනාවකදී දියත් කොට තිබුණි.&lt;ref name=Campbell/&gt; බෝකො හරාම් ත්‍රස්තවාදීන්ට සම්බන්ධ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා හේතුවෙන්, 2002 - 2013 අතර කාල සීමාව තුල පුද්ගලයින්  10,000 ක් පමණ මිය ගොස් ඇතැයි සඳහන් වෙයි.&lt;ref name=AFP&gt;{{cite news|title=නයිජීරියන් ස්කූල් ඇටෑක් ක්ලෙයිම්ස් 42 ලයිව්ස්|agency=AFP|work=ද ඔස්ට්‍රේලියන්|date=6 ජුලි 2013|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/nigeria-school-attack-claims-42-lives/story-e6frg6so-1226675417375|accessdate=6 මැයි 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131221060730/http://www.theaustralian.com.au/news/world/nigeria-school-attack-claims-42-lives/story-e6frg6so-1226675417375|archive-date=2013-12-21|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Newsday&gt;{{cite news|title=ස්කූල් ඇටෑක් කිල්ස් 30 ඉන් නොර්ත් ඊස්ට් නයිජීරියා|agency=AP|date=6 ජුනි 2013|work=Newsday|url=http://www.newsday.com/news/world/school-attack-kills-30-in-northeast-nigeria-1.5636183|accessdate=6 මැයි 2014|archiveurl=https://archive.ph/20130706170414/http://www.newsday.com/news/world/school-attack-kills-30-in-northeast-nigeria-1.5636183|archivedate=2013-07-06|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=ද කැතලික් චර්ච්: වට් එව්රිවන් නීඩ්ස් ටු නොවු|author=John L. Allen Jr.|year=2013|url=http://books.google.com/books?id=6i-VaE8aD6MC&amp;lpg=PP1&amp;dq=The%20Catholic%20Church%3A%20What%20Everyone%20Needs%20to%20Know&amp;pg=PA161#v=onepage&amp;q=Boko%20Haram&amp;f=false|publisher=Oxford University Press|pages=166–167}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=නයිජීරියා: ඩාන්සිං ඔන් ද බ්‍රින්ක්|page=139|author=John Campbell|year=2013|isbn=978-1-4422-2157-4|url=http://books.google.com/books?id=ho52_MLrT-IC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA211#v=onepage&amp;q&amp;f=false|publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://theworldoutline.com/2013/05/nigerias-war-on-terrorism-combatting-boko-haram/ |date=May 21, 2013|publisher=World Outline Group|author=Massimo Pernice|title=නයිජීරියා’ස් වොර් ඔන් ටෙරරිස්ම්: කම්බැටිං බෝකො හරාම්}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://theworldoutline.com/2013/04/spitting-in-the-face-of-peace-boko-harams-continued-aims/ |date=අප්‍රියෙල් 18, 2013|title=ස්පිටිං ඉන් ද ෆේස් ඔර් පීස්: බෝකො හරාම්’ස් කන්ටිනුවඩ් ඒම්ස්|author=Massimo Pernice|publisher=වර්ල්ඩ් අවුට්ලයින් ගෘප්}}&lt;/ref&gt;

වර්ථමානය වනවිට (2014 මැයි) නයිජීරියාවේ බොර්නො (Borno), Adamawa, Kaduna, Bauchi, යොබ් (Yobe) සහ Kano වැනි ප්‍රදේශ තුල, බෝකො හරාම් ත්‍රස්ත බලපෑම් තදින් ක්‍රියාත්මක වන අතර, එම කලාප තුල හදිසි තත්වයක් නම් කොට තිබෙන බව සඳහන් වෙයි. මෙම ත්‍රස්ත සංවිධානයේ සැකැස්ම සහ ඊට අදාල නායකත්ව දාමය පිළිබඳව පැහැදිලි තොරතුරු නොවන අතර,&lt;ref name='economist20110903'&gt;{{cite news | title = Terrorism in Nigeria: A dangerous new level | date = 3 September 2011 | url = http://www.economist.com/node/21528307 | work = The Economist | accessdate = 2011-09-07}}&lt;/ref&gt; එය පුළුල්ව &quot;ව්‍යාප්ත වූ&quot;&lt;ref name=Campbell&gt;{{cite news|last=Campbell|first=John|title=ෂුඩ් යූ.එස්. ෆියර් බෝකො හරාම්?|url=http://www.cnn.com/2013/10/01/opinion/campbell-boko-haram/index.html|work=ඔක්තෝම්බර් 1, 2013|publisher=සීඑන්එන්|accessdate=6 මැයි 2014|date=1 ඔක්තෝම්බර් 2013}}&lt;/ref&gt; සහ බෙදී ගිය කොටස් සහිත ජාලාත්මක සංවිධානයක් ලෙස හැඳින්වෙයි.&lt;ref name=what/&gt; වාර්ථාවන්ට අනූව බෝකො හරාම් සංවිධානය කොටස් තුනකින් සමන්විත වන අතර,&lt;ref name=&quot;AJAN&quot;/&gt; ඉන් එක් කොටසක් ලෙස Ansaru කණ්ඩායම හඳුනාගෙන තිබෙයි. එම කණ්ඩායමේ වත්මන් නායකයා අබුබකාර් ශෙකාවු වන අතර, ආයුධ නිපදවීම පිළිබඳ විශේෂඥකු වන මොමදු බාමා (Momodu Bama) එහි දෙවන අණදෙන්නා බව පැවසෙයි.

කෙසේ නමුදු බෝකො හරාම් ත්‍රස්තවාදීන්, නයිජීරියාවෙන් බාහිරව වූ ජිහාඩ්වාදීන් සමග සම්බන්ධතා පවත්වන්නේද නැද්ද යන්න අර්බුධකාරී වෙයි. [[එක්සත් ජනපදය|අමෙරිකානු]] හමුදා සේනාධිපතිට අනූව, බෝකෝ හරාම් ත්‍රස්තවාදීන් ඉස්ලාමීය Maghrebයේ [[අල්-කයිඩා]] (AQIM) වට සම්බන්ධව කටයුතු කරන බව පැවසෙයි,&lt;ref name=&quot;AfricaIslamistMilitants&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-18592789 |title=අප්‍රිකා'ස් ඉස්ලාමිස්ට් මිලිටන්ට්ස් 'කො-ඔඩිනේට්ස් එෆර්ට්ස්'|accessdate=6 මැයි 2014|date=26 ජුනි 2012|author=Mark Doyle|publisher=බීබීසී}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Groups co-ordinate&quot;&gt;{{cite news|title=මිලිටන්ට් ගෘප්ස් ඉන් අප්‍රිකා සීක් ටු 'කෝ-ඔඩිවේට් එෆර්ට්ස්'|url=http://mg.co.za/article/2012-06-27-al-qaeda-linked-militants-co-ordinate-efforts-in-threat-to-africas-security|newspaper=Mail &amp; Guardian|date=26 ජුනි 2012}}&lt;/ref&gt; නමුත් සමහර තොරතුරු වලට අනූව, බෝකො හරාම් ත්‍රස්ත සංවිධානය වෙත ද්‍රව්‍යමය වශයෙන් ජාත්‍යන්තර සහායක් හිමිවන බවට සාක්ෂි නොමැති බව පැවසෙන අතර,&lt;ref name=&quot;UCSC_Paul_Lubeck&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.ucsc.edu/2012/01/lubeck-analysis.html | title=UCSC's Paul Lubeck ප්‍රවයිඩ්ස් ඇනලයිසිස් ඔන් ඉන්සර්ජන්සි ඉන් නයිජීරියා'ස් නෝර්ත් | author=Guy Lasnier | date=ජනවාරි 20, 2012 | accessdate=2014-5-06 | website=news.ucsc.edu}}&lt;/ref&gt; ඔවුන් විසින් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් දියත් කොට ඇති ප්‍රහාර සංඛ්‍යාවද බොහෝ දුරට සීමා සහිත බව පැවසෙයි.&lt;ref name=what&gt;{{cite web|last=Walker|first=Andrew|title=වට් ඉස් බෝකො හරාම්?|url=http://www.usip.org/sites/default/files/resources/SR308.pdf|work=ජුනි 2012|publisher=US Institute of Peace|accessdate=6 මැයි 2014}}&lt;/ref&gt; 2013 නොවැම්බර් 13 වන දිනදී, එක්සත් ජනපද රජය විසින්, බෝකො හරාම් සංවිධානය [[ත්‍රස්තවාදය|ත්‍රස්තවාදී]] සංවිධානයක් ලෙස නම් කරන ලදී.

කරුණු මෙසේ සිදුවූවත් 2013 වසරේ මුල් කාර්තුවේදී, බෝකො හරාම් ත්‍රස්තවාදීන් ලෙස සැකකෙරුණු පුද්ගලයින් 950 දෙනෙකු, නයිජීරියානු හමුදා ඒකාබද්ධ කාර්ය බලකායේ (Nigeria's military Joint Task Force) රැඳවුම් භාරය යටතේදී මරණයට පත්වීමේ සිදුවීමක් සම්බන්ධව මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය වූවේ යැයි කියමින් [[ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය]], නයිජීරියානු රජයට චෝදනා එල්ල කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/news/nigeria-deaths-hundreds-boko-haram-suspects-custody-requires-investigation-2013-10-15 |title=නයිජීරියා: ඩෙත්ස් ඔෆ් හන්ඩ්‍රඩ් ඔෆ් බෝකො හරාම් සස්පෙක්ට්ස් ඉන් කස්ටඩි රිකවයර්ස් ඉන්වෙස්ටිගේෂන් &amp;#124; ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්|publisher=Amnesty.org |date= |accessdate=2014-05-06}}&lt;/ref&gt; මෙම ඉස්ලාමීය ත්‍රස්තවාදී සංවිධානය නිසා හටගත් ගැටුමේ හේතුවෙන් 2011 වසර වන විට පුද්ගලයින් 90,000 ක ප්‍රමාණයක් අවතැන්ව ඇතැයි වාර්ථා වෙයි.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-16344610 | work=බීබීසී නිව්ස් | title=නයිජීරියා බෝකො හරාම් ක්ලෑෂස්: 'තවුසන්ඩ්ස් ෆ්ලී Damaturu' | date=28 දෙසැම්බර් 2011}}&lt;/ref&gt; හියුමන් රයිට්ස් වොච් සංවිධානය පවසන පරිදි, මෙම ත්‍රස්ත සංවිධානයේ වැඩ කටයුතු වෙනුවෙන් වයස අවුරුදු 12 පමණ වන ළමා සොල්දාදුවන්ද, යොදවා තිබෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2013/11/nigeria-boko-haram-uses-child-soldiers-201311291435525502.html |title=නයිජීරියා'ස් බෝකො හරාම් 'යූසස් චයිල්ඩ් සෝල්ජර්ස්' - අප්‍රිකා |publisher=අල් ජසීරා ඉන්ග්ලිෂ් |date= |accessdate=2014-05-06}}&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
*[[2014 චිබොක් පැහැරගැනීම]]

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>qqzex0u81gl32h310hys05blvwjkp5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අතුල සුමතිපාල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56288</id>
    <revision>
      <id>802887</id>
      <parentid>601510</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T19:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6368" sha1="aj2jkzht4acgrp072ag6vr1fh979v5z" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name        = අතුල සුමතිපාල &lt;br&gt; Athula Sumathipala
| image       = Athula Sumathipala.jpg
| image_size  = 
| caption     = 
| birth_name  = 
| birth_date  =
| birth_place = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date  = 
| death_place = 
| death_cause = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = 
| residence   = [[එංගලන්තය]]
| nationality = {{ධජනිරූපකය|ශ්‍රී ලංකාව}} ශ්‍රී ලාංකික
| other_names = 
| known_for   = [[මනෝ වෛද්‍යවේදය]]
| education   = [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ]] &lt;br&gt; [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය]] &lt;br&gt; [[ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාලය]]
| employer    = 
| occupation  = විශේෂඥ මනෝ වෛද්‍ය
| title       = මහාචාර්ය 
| networth    = 
| height      = 
| weight      = 
| term        = 
| predecessor =   
| successor   = 
| party       = 
| boards      = 
| religion    = බෞද්ධ
| spouse      = 
| partner     = 
| children    = 
| parents     = 
| relatives   = 
| signature   = 
| website     = 
| footnotes   = 
}}

[[මහාචාර්ය]] '''අතුල සුමතිපාල''' ([[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]: '''Athula Sumathipala''') [[රෝයල් කොලේජ් ඔෆ් ෆිෂිෂන්ස් හී සාමාජිකත්වය | MRCP]], [[ඩොක්ට ඔෆ් මෙඩිසින්|MD]] යනු [[එංගලන්තය]] කීල් විශ්වවිද්‍යාලයට සම්බන්ධිතව [[මනෝ වෛද්‍යවේදය]] පිළිබඳ කටයුතු කරන ශ්‍රී ලංකාවේ උපත ලද මහාචාර්යයවරයෙකි / විශේෂඥ මනෝ වෛද්‍යවරයෙකි. 

මහාචාර්ය අතුල [[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය]] සහ [[ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාලය]]හි උපාධිධරයෙකි.

මහාචාර්ය අතුල හිටපු පර්යේෂණ හා සංවර්ධන ආයතනයෙහි අධ්‍යක්ෂද හිටපු ශ‍්‍රී ලංකා නිවුන් ලේඛනාගාරයේ අධ්‍යක්ෂද වෙයි. ඔහු [[රෝහණ විජේවීර]]යන්ගේ වෛද්‍යවරයාද විය.

අතුල සුමතිපාල  [[නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ|කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ]] ආදි සිසුවෙකි. 

==ආශ්‍රිත==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Athula_Sumathipala අතුල සුමතිපාලයන්ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව]

*[https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9A%E0%B7%9C%E0%B7%85%E0%B6%B9_%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%94%E0%B7%84%E0%B6%BD%E0%B7%9A_%E0%B6%A0%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7_%E0%B6%86%E0%B6%AF%E0%B7%92_%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%94_%E0%B6%BD%E0%B7%90%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B7%80#%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B7%81%E0%B7%8A%E0%B7%80_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B7%8F%E0%B6%BD_%E0%B6%B8%E0%B7%84%E0%B7%8F%E0%B6%A0%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA_%E0%B7%84%E0%B7%8F_%E0%B6%9A%E0%B6%AE%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B7%8F%E0%B6%A0%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B7%8A%E0%B6%BA%E0%B6%BA_%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%8A කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු මහාචාර්ය වරුන්]

* [http://www.silumina.lk/2011/02/13/_art.asp?fn=am1102133&amp;p=1 ජාන පර්යේෂණ සඳහා අපේම රසායනාගාරයක්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304224742/http://www.silumina.lk/2011/02/13/_art.asp?fn=am1102133&amp;p=1 |date=2016-03-04 }}

* [http://www.vivaraenews.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=401:2012-01-10-20-33-11&amp;catid=34:2011-10-29-16-04-20&amp;Itemid=92 නිවුන් සංස්කෘතික තරගාවලියේ අවසන් තරගයට සුදුසුකම් ලැබූවන්ට පුහුණු වැඩමුළුවක්] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

* [http://lankacnews.com/sinhala/other-news/39462/ කාය රූපීරෝග ලක්ෂණ පිළිබඳ සම්මන්ත‍්‍රණයක්]

* [https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9A%E0%B7%9C%E0%B7%85%E0%B6%B9_%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%AF_%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%94%E0%B7%84%E0%B6%BD%E0%B7%9A_%E0%B6%A0%E0%B7%92%E0%B6%BB%E0%B6%B4%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B6%A7_%E0%B6%86%E0%B6%AF%E0%B7%92_%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%94_%E0%B6%BD%E0%B7%90%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B7%83%E0%B7%8A%E0%B6%AD%E0%B7%94%E0%B7%80#%E0%B7%80%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B7%9B%E0%B6%AF%E0%B7%8A%E2%80%8D%E0%B6%BA%E0%B7%80%E0%B6%BB%E0%B7%94%E0%B6%B1%E0%B7%8A කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ව්‍යෛද්‍යවරුන්]

* [https://nalandiandocs.com/ ආදි නාලන්දයීය ව්‍යෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200723160934/https://nalandiandocs.com/ |date=2020-07-23 }}

{{DEFAULTSORT:සුමතිපාල, අතුල }} 
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා]]</text>
      <sha1>aj2jkzht4acgrp072ag6vr1fh979v5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලී කැටයම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72398</id>
    <revision>
      <id>802875</id>
      <parentid>755859</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T13:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57711-28</username>
        <id>81867</id>
      </contributor>
      <comment>P[Z;SLXKDSJCNFBVHH NBVHFGFUWIQO</comment>
      <origin>802875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="9w0l7qvjl6x8iyqzvslfsw08eydpcln" xml:space="preserve">[[Image:Wood carving-SL.png|thumb|right|[[ශ්‍රී ලංකාවේ]] ලී කැටයම් ශිල්පියෙකුගේ ලී කැටයම් එකතුවක්.]]
'''ලී කැටයම්''' ලී කැටයම් කරුවන් විසින් ලී යොදා ගෙන විවිධ වස්තූන් ත්‍රිමාණ ආකාරයෙන් නෙලීමක් මෙමගින් සිදුවේ. වඩු කාර්මිකයින් අතර වඩාත් ජනප්රිය මෙවලම ද විදුලි ප්ලැටර්. පැරණි ගෘහ භාණ්ඩ, නිවාස ඉදිකිරීම හෝ උද්යානයේ අලුත්වැඩියාවන් අලුත්වැඩියා කිරීමට වුවත්, විදුලි ඩ්රෝනර් යනු බොහෝ සඳහා සංවේදී මිළට ගැනීමකි. හොඳම සැලසුම්කරුවන් සොයා ගැනීම එතරම් පහසු නැත. මෙම වර්ගයේ සැළසුම් කරන බොහෝ බලශක්ති මෙවලම් සාපේක්ෂව සමාන ය.

==ක්‍රම සහ මෝස්තර==
oyhgrfhdsjzxmcn vbfgyu8eri9wq0o

==ශිල්පීය ක්‍රම==
===මෙවලම්===
====මූලික මෙවලම් කට්ටලය====

===දැව කැටයම් ක්‍රියාවලිය===
====තෝරා ගැනීම====
====මූර්ති====
==ගැලරිය==

References:
# [http://besttopreviewsonline.com/blog/10-best-planers/ best planer review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704110038/http://besttopreviewsonline.com/blog/10-best-planers/ |date=2017-07-04 }}</text>
      <sha1>9w0l7qvjl6x8iyqzvslfsw08eydpcln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802876</id>
      <parentid>802875</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T13:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57711-28</username>
        <id>81867</id>
      </contributor>
      <comment>knows</comment>
      <origin>802876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802877</id>
      <parentid>802876</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T13:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LupusLiber</username>
        <id>80553</id>
      </contributor>
      <comment>Unjustified removal of content</comment>
      <origin>802877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1822" sha1="elb8m221queft5vk3nie8i50jadruem" xml:space="preserve">[[Image:Wood carving-SL.png|thumb|right|[[ශ්‍රී ලංකාවේ]] ලී කැටයම් ශිල්පියෙකුගේ ලී කැටයම් එකතුවක්.]]
'''ලී කැටයම්''' ලී කැටයම් කරුවන් විසින් ලී යොදා ගෙන විවිධ වස්තූන් ත්‍රිමාණ ආකාරයෙන් නෙලීමක් මෙමගින් සිදුවේ. වඩු කාර්මිකයින් අතර වඩාත් ජනප්රිය මෙවලම ද විදුලි ප්ලැටර්. පැරණි ගෘහ භාණ්ඩ, නිවාස ඉදිකිරීම හෝ උද්යානයේ අලුත්වැඩියාවන් අලුත්වැඩියා කිරීමට වුවත්, විදුලි ඩ්රෝනර් යනු බොහෝ සඳහා සංවේදී මිළට ගැනීමකි. හොඳම සැලසුම්කරුවන් සොයා ගැනීම එතරම් පහසු නැත. මෙම වර්ගයේ සැළසුම් කරන බොහෝ බලශක්ති මෙවලම් සාපේක්ෂව සමාන ය.

==ක්‍රම සහ මෝස්තර==
==ශිල්පීය ක්‍රම==
===මෙවලම්===
====මූලික මෙවලම් කට්ටලය====

===දැව කැටයම් ක්‍රියාවලිය===
====තෝරා ගැනීම====
====මූර්ති====
==ගැලරිය==

References:
# [http://besttopreviewsonline.com/blog/10-best-planers/ best planer review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704110038/http://besttopreviewsonline.com/blog/10-best-planers/ |date=2017-07-04 }}</text>
      <sha1>elb8m221queft5vk3nie8i50jadruem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මැදදුම්බර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83316</id>
    <revision>
      <id>802905</id>
      <parentid>801124</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T04:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46114" sha1="2cq3egebn3f1vqwl59l7btnyik20dgg" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි}}

{{Infobox settlement
| name = මැදදුම්බර
| official_name = මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| native_name = මැදදුම්බර
| native_name_lang = si
| other_name = Medadumbara; Medadumbara Divisional Secretariat
| type = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| image =
| caption =
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7|18|29|N|80|45|50|E|display=title,inline|region:LK_type:adm3rd}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය
| subdivision_name3 = [[තෙල්දෙණිය]]
| area_total_km2 = 196
| population_as_of = 2024
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/Population_Preliminary_Report.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — 2024 ජන හා නිවාස සංගණනය]&lt;/ref&gt;
| population_total = 64539
| population_density_km2 = 329
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
}}

'''මැදදුම්බර''' යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස|ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි]]. එහි පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය [[තෙල්දෙණිය]] ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත.

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය දුම්බර කඳුකරයේ කඳුකර හා නිම්න භූදර්ශන, මහවැලි ජල පෝෂක ප්‍රදේශ, තේ වතු, කුඹුරු, ගම්මාන සහ වනාන්තර ප්‍රදේශවලින් සමන්විත වේ. [[රංගල]], [[බොබෙබිල]], [[මකුල්දෙණිය]], [[හීල්ඔය]], [[තංගප්පුව]], [[උඩිස්පත්තුව]] සහ [[කොටගඟ]] වැනි ප්‍රදේශ මෙම පරිපාලන කලාපයට අයත් ප්‍රධාන ගම්මාන හා ප්‍රදේශ අතර වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය, 2012]&lt;/ref&gt;

2024 ජන හා නිවාස සංගණනය අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ජනගහනය '''64,539'''ක් වන අතර එය පිරිමි 31,415ක් සහ කාන්තා 33,124ක් ලෙස වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;/&gt;

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉඩම් ප්‍රමාණ දත්ත අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ වර්ගඵලය '''196 km²'''කි.&lt;ref name=&quot;LandArea&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/abstract2021/CHAP1/1.2 Department of Census and Statistics — Land area by Province, District and Divisional Secretariat Division]&lt;/ref&gt;

== නාමය ==

සිංහල භාවිතයේ මෙම පරිපාලන ප්‍රදේශය '''මැදදුම්බර''' ලෙස හැඳින්වේ.

ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් '''Medadumbara''' හෝ '''Medadumbara Divisional Secretariat''' යන නාම භාවිත වේ.

&quot;මැදදුම්බර&quot; යන නාමය පුළුල් දුම්බර කඳුකරයේ මධ්‍යම/අතරමැදි භූගෝලීය ප්‍රදේශයක් සම්බන්ධයෙන්ද ඓතිහාසිකව භාවිත වී ඇත.

== පරිපාලන තත්ත්වය ==

මැදදුම්බර මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයකි.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය පරිපාලන ව්‍යුහයේ එය,

* [[ශ්‍රී ලංකාව]]
** [[මධ්‍යම පළාත]]
*** [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
**** '''මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය'''

යන පරිපාලන අනුපිළිවෙලට අයත් වේ.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය පරිපාලන අමාත්‍යාංශය මැදදුම්බර මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයක් ලෙස ලැයිස්තුගත කරයි.&lt;ref&gt;[https://pubad.gov.lk/web/index.php?id=94&amp;lang=en&amp;option=com_content&amp;view=article Ministry of Public Administration — Divisional Secretariats, Kandy District]&lt;/ref&gt;

== ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය ==

'''මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය''' තෙල්දෙණිය ආශ්‍රිත කරල්ලියද්ද ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.

රජයේ Right to Information නිලධාරී ලැයිස්තුවේ Medadumbara Divisional Secretariat සඳහා Theldeniya/මැදදුම්බර ලිපිනය, දුරකථන සම්බන්ධතා සහ නිල විද්‍යුත් තැපැල් සම්බන්ධතාව දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;RTI&quot;&gt;[https://rti.gov.lk/io-list/ ශ්‍රී ලංකා Right to Information — Information Officer List]&lt;/ref&gt;

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය මගින් ඉඩම් පරිපාලනය, ලියාපදිංචි සහතික, සමාජ ආධාර, සංවර්ධන වැඩසටහන් සහ අනෙකුත් ප්‍රාදේශීය රාජ්‍ය සේවා සම්බන්ධීකරණය කරයි.

== පරිපාලන සම්බන්ධතා ගස ==

පහත දැක්වෙන්නේ මැදදුම්බර තුළ ඇති '''ප්‍රාදේශීය, ප්‍රවාහන හා සංචාරක සම්බන්ධතා''' පෙන්වන සංකේතාත්මක ගසකි. මෙය නිල පරිපාලන hierarchy එකක් නොවේ.

&lt;pre&gt;
මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
│
├── තෙල්දෙණිය
│   ├── කරල්ලියද්ද
│   ├── වික්ටෝරියා ජලාශය
│   ├── බඹරගල
│   └── උඩිස්පත්තුව
│
├── රංගල
│   ├── බොබෙබිල
│   ├── මකුල්දෙණිය
│   ├── රංගල අලුත්වත්ත
│   ├── ඩක්වැරිය
│   ├── බර්න්සයිඩ්
│   └── ෆර්න්ඩේල්
│
├── හීල්ඔය
│   ├── Wariga Sabhawa
│   ├── බඹරගල රජමහා විහාරය
│   ├── Perumal Wetuna Ella
│   ├── Ran Ella
│   └── Kaludiya Pokuna
│
├── තංගප්පුව
│   ├── Corbett's Gap
│   ├── අලුගල්ලෙන
│   ├── Knuckles trail network
│   └── Forest Department Ticket Counter
│
└── අනෙකුත් කඳුකර ප්‍රදේශ
    ├── කොටගඟ
    ├── ගොඩමුන්න
    ├── රෙටියගම
    ├── කුරුකොහොගම
    ├── ගිඩ්ඩාව
    ├── මැදමහනුවර
    └── උඩතැන්න
&lt;/pre&gt;

රංගල, තංගප්පුව, හීල්ඔය සහ අනෙකුත් ඉහළ කඳුකර GN divisions මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය තුළ පවතින බව DCS 2012 GN Division annex එකේ දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

== ප්‍රදේශයේ භූගෝලීය ස්වභාවය ==

මැදදුම්බර යනු පහළ මහවැලි නිම්න ප්‍රදේශයේ සිට ඉහළ දුම්බර කඳුකරය දක්වා උස වෙනස් වන විවිධ භූදර්ශනයකින් සමන්විත ප්‍රදේශයකි.

ප්‍රදේශය තුළ,

* කඳු සහ හෙල්
* ගංගා හා ඇළ දොළ
* කුඹුරු
* තේ වතු
* ගෙවතු
* කුඩා පරිමාණ ගොවිබිම්
* තෘණ භූමි
* වනාන්තර

ඇතුළත් වේ.

දකුණු හා නැගෙනහිර ඉහළ ප්‍රදේශ දුම්බර කඳුකරයේ වඩාත් උස් හා තෙත් පරිසරයකට සම්බන්ධ වන අතර තෙල්දෙණිය අවට පහළ ප්‍රදේශ වික්ටෝරියා ජලාශය හා මහවැලි ජල පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

== දුම්බර කඳුකරය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශය ඓතිහාසික හා භූගෝලීය වශයෙන් '''දුම්බර කඳුකරය''' සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වේ.

දුම්බර කඳුකරය මහනුවර රාජධානි යුගයේ උඩරට කඳුකර භූදර්ශනයේ වැදගත් කොටසක් වූ අතර කඳු, වනාන්තර, ගංගා, කුඹුරු සහ ගම්මාන එහි ආරක්ෂක හා ආර්ථික පද්ධතියට සම්බන්ධ විය.

Central Province Tourism Department විසින් හීල්ඔය දුම්බර නිම්නයේ පිහිටි ගම්මානයක් ලෙස විස්තර කරන අතර එහි කඳුකර භූදර්ශනය, කුඹුරු, දිය ඇලි, බඹරගල හා පැරණි කඳුකර සංස්කෘතිය විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Heel Oya Tourism Village]&lt;/ref&gt;

== ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] වෙත සම්බන්ධ වේ.

විශේෂයෙන් [[රංගල]] හා [[තංගප්පුව]] හරහා [[Corbett's Gap]], Knuckles hiking trails සහ [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] වෙත මාර්ග හා පාගමන් සම්බන්ධතා පවතී.

මෙහිදී '''දුම්බර කඳුකරය''' යන්න පුළුල් භූගෝලීය හා ඓතිහාසික ප්‍රදේශයටද, '''ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය''' යන්න කඳු පද්ධතියටද, '''ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය''' යන්න විශේෂ ආරක්ෂිත වනාන්තර ප්‍රදේශයටද භාවිත වේ.

[[Central Highlands of Sri Lanka]] UNESCO ලෝක උරුම දේපළෙහි Knuckles Conservation Forest එක සංරචකයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO World Heritage Centre — Central Highlands of Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

== මහනුවර රාජධානිය සහ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

මැදදුම්බර කඳුකරය [[මහනුවර රාජධානිය]] සමඟ ඓතිහාසික සම්බන්ධතා ඇති කලාපයකි.

කඳුකරයේ ස්වාභාවික භූගෝලීය තත්ත්වය උඩරට රාජධානියේ ආරක්ෂාව සඳහා වැදගත් වූ බව Central Province Tourism Department හීල්ඔය සම්බන්ධ විස්තරවල සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

මෙම කලාපයේ බඹරගල වැනි පුරාණ බෞද්ධ ස්ථාන තිබීම මගින් ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය මහනුවර යුගයට වඩා බොහෝ පැරණි බවද පෙන්වයි.

== බඹරගල සහ පුරාණ උරුමය ==

[[බඹරගල රජමහා විහාරය]] මැදදුම්බර කලාපයේ වඩාත් වැදගත් ඓතිහාසික ආගමික ස්ථාන අතරින් එකකි.

බඹරගල ගල් ලෙන්වල Early Brahmi ලිපි පවතින අතර එම ලිපි පුරාණ බෞද්ධ ආගමික ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සාක්ෂි සපයයි.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/teldiniya-bambaragala-monastery Bambaragala Monastery]&lt;/ref&gt;

හීල්ඔය සහ බඹරගල ආශ්‍රිත පාරම්පරික කෘෂිකාර්මික ඉඩම් සහ ආගමික ආයතන අතර සම්බන්ධතාවද පළාත් සංචාරක මූලාශ්‍ර විසින් විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== වික්ටෝරියා ජලාශය සහ මහවැලි පද්ධතිය ==

[[තෙල්දෙණිය]] සහ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ නූතන භූගෝලය හා ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන අංග වේ.

වික්ටෝරියා වේල්ල ඉදිකිරීමෙන් පසු පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය ජලාශයට යට වූ අතර නව තෙල්දෙණිය නගරය ඉහළ භූමියේ වර්ධනය විය.

මහවැලි අධිකාරියේ ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක තොරතුරු අනුව Victoria catchment එක විශාල ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක පද්ධතියේ කොටසකි.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[තෙල්දෙණිය]]'''

== තෙල්දෙණිය — ප්‍රධාන සේවා මධ්‍යස්ථානය ==

[[තෙල්දෙණිය]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ප්‍රධාන නගර හා සේවා මධ්‍යස්ථානයයි.

නගරය තුළ සහ අවට,

* ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය
* ප්‍රාදේශීය සභාව
* District Base Hospital – Teldeniya
* තෙල්දෙණිය පොලිස් ස්ථානය
* තෙල්දෙණිය තැපැල් කාර්යාලය
* පාසල්
* අධිකරණ සේවා
* වෙළඳපොළ
* බස් ප්‍රවාහන සේවා

පවතී.

Theldeniya Base Hospital පිළිබඳ සෞඛ්‍ය අධ්‍යයන ලේඛනයක රෝහල, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය, මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය, පොලිස් ස්ථානය, තෙල්දෙණිය ජාතික පාසල සහ Victoria Reservoir අවට පිහිටි ආයතන ලෙස එකම නාගරික සේවා කලාපයක් විස්තර කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya Base Hospital environmental and social assessment]&lt;/ref&gt;

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[රංගල]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ දුම්බර කඳුකරයට සම්බන්ධ ප්‍රධාන කඳුකර ගම්මානයකි.

DCS GN Division data අනුව Rangala, Rangala Aluthwatta, Burnside, Ferndail සහ Duckwariya වැනි වසම් Medadumbara DS Division තුළ ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

රංගල ප්‍රදේශය තේ වතු, රංගල තේ කර්මාන්තශාලාව, ස්වභාවික ජල ස්ථාන, කඳුකර දර්ශන, හීල්ඔය සහ තංගප්පුව මාර්ග ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

== බොබෙබිල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[බොබෙබිල]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් ග්‍රාමීය ජනාවාසයකි.

2012 DCS GN data අනුව Bobebila GN Division 781 ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

බොබෙබිල රංගල සහ මකුල්දෙණිය අතර ඇති ග්‍රාමීය, වැවිලි හා මාර්ග භූදර්ශනයේ කොටසකි.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[බොබෙබිල]]'''

== මකුල්දෙණිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[මකුල්දෙණිය]] මැදදුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශයේ වැදගත් ගම්මානයකි.

DCS 2012 GN Division list එකේ Makuldeniya GN Division 782 ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

මකුල්දෙණිය, බොබෙබිල සහ රංගල තෙල්දෙණිය දෙස සිට ඉහළ දුම්බර කඳුකරය වෙත යන ප්‍රාදේශීය මාර්ග ජාලයට සම්බන්ධ වේ.

== හීල්ඔය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[හීල්ඔය]] මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ GN Division 796 ලෙස DCS විසින් ලැයිස්තුගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

Central Province Tourism Department හීල්ඔය දුම්බර නිම්නයේ සංචාරක ගම්මානයක් ලෙස විස්තර කරයි. බඹරගල, Wariga Sabhawa, කුඹුරු, දිය ඇලි සහ ජලධාරා එහි ප්‍රධාන සංස්කෘතික හා ස්වාභාවික අංග අතර වේ.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[හීල්ඔය]]'''

== තංගප්පුව සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[තංගප්පුව]] GN Division 793 ලෙස මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

තංගප්පුව දුම්බර කඳුකරයේ ඉහළ මාර්ග හා [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] වෙත පිවිසුම් ප්‍රදේශයක් වන අතර Corbett's Gap, Augallena Cave හා Knuckles trail network වෙත ප්‍රවේශයන් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[තංගප්පුව]]'''

== උඩිස්පත්තුව සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[උඩිස්පත්තුව]] මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ වැදගත් කඳුකර ජනාවාසයකි.

සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ GN Division සේවා දත්තවල Udispattuwa GN Division 773 ලෙස Medadumbara යටතේ දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/01-01-2022-eng.pdf Ministry of Health — Population Empanelment by GN Division]&lt;/ref&gt;

තෙල්දෙණිය අධ්‍යාපන කලාපයේ Udispattuwa Primary School සහ Udispattuwa Muslim Vidyalaya වැනි පාසල් පවතී.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Ministry of Education — National School List 2024 |url=https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101130004/https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf |access-date=2026-09-28 |archive-date=2026-01-01}}&lt;/ref&gt;

== කොටගඟ සමඟ සම්බන්ධතාව ==

[[කොටගඟ]] දුම්බර කඳුකරයට හා රංගල ආශ්‍රිත ජල පද්ධතිවලට සම්බන්ධ කඳුකර ප්‍රදේශයකි.

DCS GN Division data අනුව Kotaganga GN Division 741 ලෙස Medadumbara DS Division තුළ දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

== ප්‍රධාන ග්‍රාම නිලධාරී වසම් ==

මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ '''GN divisions 93ක්''' පවතින බව ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ GN statistics මගින් වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/GND_Reports/2020/Kandy.pdf Department of Census and Statistics — Grama Niladhari Divisions Statistics, Kandy]&lt;/ref&gt;

Rangala–Teldeniya–Knuckles ජාලයට සෘජුවම සම්බන්ධ වැදගත් GN divisions කිහිපයක්:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! GN අංකය
! GN Division
! ප්‍රධාන භූගෝලීය/ප්‍රාදේශීය සම්බන්ධතාව
|-
| 741
| Kotaganga
| කඳුකර හා ජල පෝෂක ප්‍රදේශ
|-
| 742
| Thunisgala
| දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 743
| Galabadawatta
| ග්‍රාමීය/ගෙවතු භූදර්ශනය
|-
| 744
| Nagolla
| ග්‍රාමීය ජනාවාස
|-
| 746
| Galkotuwa
| කඳුකර ගම්මානය
|-
| 747
| Werapitiya
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 748
| Werathenna
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 750
| Dunhinna
| රංගලට සම්බන්ධ කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 752
| Giddawa-Waradiwela
| දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 753
| Randiwela
| කඳුකර ගම්මාන ප්‍රදේශ
|-
| 756
| Giddawa
| ග්‍රාමීය කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 754
| Weliketiya
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 780
| Waradiwela
| දුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 781
| Bobebila
| රංගල–මකුල්දෙණිය මාර්ග ජාලය
|-
| 782
| Makuldeniya
| රංගල–තෙල්දෙණිය කඳුකර ජාලය
|-
| 790
| Rangala Aluthwatta
| රංගල කලාපය
|-
| 791
| Rangala
| රංගල කඳුකර ප්‍රදේශය
|-
| 792
| Duckwariya
| රංගල උස්බිම්
|-
| 793
| Thangappuwa
| දුම්බර–Knuckles ප්‍රවේශය
|-
| 794
| Ferndail
| රංගල කඳුකර කලාපය
|-
| 795
| Burnside
| රංගල–Corbett's Gap කලාපය
|-
| 796
| Heeloya
| හීල්ඔය–බඹරගල කලාපය
|-
| 800
| Hakmana
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 801
| Retiyagama
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 810
| Medamahanuwara
| මධ්‍යම කඳුකර පරිසරය
|-
| 811
| Udathenna
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 814
| Mahadoraliyadda
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 826
| Nithulemada
| ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 827
| Maberiyaethenna
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 828
| Senarathwela
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|-
| 829
| Wewegama
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 830
| Ellepola
| ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ
|-
| 831
| Galambalama
| කඳුකර ගම්මාන
|-
| 832
| Hijrapura
| ග්‍රාමීය ජනාවාස
|-
| 833
| Ambagahalanda
| කඳුකර ප්‍රදේශ
|}

මෙය සම්පූර්ණ GN ලැයිස්තුව නොවන අතර, අපගේ රංගල–තෙල්දෙණිය–හීල්ඔය–තංගප්පුව අධ්‍යයන ජාලයට අදාළ ප්‍රධාන GN divisions කිහිපයක් පමණක් දක්වයි. සම්පූර්ණ ලැයිස්තුව සඳහා DCS GN Division annex එක භාවිත කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;DCS2012GN&quot;/&gt;

== ජනගහනය ==

2024 ජන හා නිවාස සංගණනය අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ජනගහනය '''64,539'''කි.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! දත්ත
! 2024
|-
| මුළු ජනගහනය
| 64,539
|-
| පිරිමි
| 31,415
|-
| කාන්තා
| 33,124
|}

2012 ජනගහන දත්ත අනුව මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 61,034ක් වූ අතර 2024 වන විට එය 64,539ක් දක්වා වැඩි වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;/&gt;

== ජන වර්ග සංයුතිය ==

2024 සංගණනයේදී මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ජන වර්ග සංයුතිය මෙසේ වාර්තා විය:&lt;ref name=&quot;DCS2024Ethnicity&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Slider/Census2024_En Table A6 — Population by Ethnic Group and Divisional Secretary's Division, 2024]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ජන වර්ගය
! ජනගහනය
|-
| සිංහල
| 48,077
|-
| ශ්‍රී ලංකා දෙමළ
| 10,616
|-
| ඉන්දියානු දෙමළ / මලයහ දෙමළ
| 939
|-
| ශ්‍රී ලංකා මුවර් / මුස්ලිම්
| 4,835
|-
| බර්ගර්
| 29
|-
| මැලේ
| 8
|-
| ශ්‍රී ලංකා චෙට්ටි
| 1
|-
| භාරත
| 1
|-
| වැද්දා
| 0
|-
| වෙනත්
| 33
|}

මෙම දත්ත මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ සමස්ත ජනගහනයට අදාළ වේ; තනි GN division එකක ජන සංයුතිය වෙනස් විය හැක.&lt;ref name=&quot;DCS2024Ethnicity&quot;/&gt;

== ආගමික සංයුතිය ==

2024 සංගණන දත්ත අනුව මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ආගමික සංයුතිය:&lt;ref name=&quot;DCS2024Religion&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Slider/Census2024_En Table A7 — Population by Religion and Divisional Secretary's Division, 2024]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! ආගම
! ජනගහනය
|-
| බෞද්ධ
| 47,828
|-
| හින්දු
| 10,271
|-
| ඉස්ලාම්
| 4,863
|-
| රෝමානු කතෝලික
| 1,076
|-
| අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානි
| 492
|-
| වෙනත්
| 9
|}

මෙය මැදදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ සමස්ත ආගමික සංයුතියයි.&lt;ref name=&quot;DCS2024Religion&quot;/&gt;

== ආර්ථිකය සහ ජීවනෝපාය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ආර්ථිකය භූගෝලීය උස හා ස්ථානික පරිසරය අනුව වෙනස් වේ.

ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් අතර,

* තේ වගාව
* වී වගාව
* ගෙවතු වගාව
* එළවළු වගාව
* පලතුරු වගාව
* කුළුබඩු
* පශු පාලනය
* කුඩා පරිමාණ වෙළඳාම
* රාජ්‍ය හා සේවා අංශය
* සංචාරක හා ග්‍රාමීය සංචාරක කර්මාන්තය

ඇතුළත් වේ.

රංගල සහ හීල්ඔය ප්‍රදේශවල තේ, කුඹුරු හා ගෙවතු පද්ධති අතර සම්බන්ධතාව දක්නට ලැබෙන අතර ඉහළ තංගප්පුව–Burnside ප්‍රදේශයේ වැවිලි හා කඳුකර පරිසරය ප්‍රමුඛ වේ.

== තේ සහ වැවිලි ==

[[රංගල]] අවට ප්‍රදේශය මැදදුම්බර කඳුකරයේ වැදගත් තේ වතු භූදර්ශනයකි.

රංගල, Cottaganga සහ Goomera වැනි තේ වතු ප්‍රදේශ තෙල්දෙණිය–රංගල–තංගප්පුව මාර්ග ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

තේ වතු සහ පැරණි වතු ප්‍රවාහන මාර්ග මැදදුම්බරයේ කඳුකර ආර්ථික ඉතිහාසයේ වැදගත් කොටසකි.

== කෘෂිකර්මාන්තය ==

[[හීල්ඔය]] වැනි ඉහළ නිම්නවල හෙල්මළු කුඹුරු සහ ගෙවතු වගා පවතී.

Central Province Tourism Department හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ පාරම්පරික කෘෂිකර්මාන්තය, කුඹුරු, ගෙවතු හා ජලධාරා අතර සම්බන්ධතාව විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== ජල පද්ධතිය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශය [[මහවැලි ගඟ]] සහ එහි අතු ගංගා සහ කඳුකර ඇළ දොළවලින් බලපෑමට ලක්වන ජල පෝෂක ප්‍රදේශයකි.

[[වික්ටෝරියා ජලාශය]] සහ එහි ජල පෝෂක පද්ධතිය තෙල්දෙණිය හා පහළ මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ නූතන භූගෝලීය වැදගත්කමට සෘජුව සම්බන්ධ වේ.

හීල්ඔය සහ රංගල කඳුකරයේ ජලධාරා පහළ ජල පද්ධති වෙත ජලය සපයන ප්‍රාදේශීය ජල ජාලයේ කොටස් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== පාසල් සහ අධ්‍යාපනය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ පාසල් [[Teldeniya Zonal Education Office|තෙල්දෙණිය කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය]] යටතේ පාලනය වන අධ්‍යාපන ජාලයට අයත් වේ.

2024 අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ පාසල් ලේඛනයේ Medadumbara ලෙස දක්වා ඇති පාසල් අතර,

* Vidyaloka Primary School
* Godamunna Sri Siddhartha Primary School
* Dunuvila Mahabodhi Maha Vidyalaya
* Dumbara Model Primary School
* Ranmulla Primary School
* Abeysingha Primary School
* Senarathwela Maha Vidyalaya
* Udispattuwa Primary School
* Giddawa Primary School
* Poddalgoda Primary School
* Retiyagama Primary School
* Udispattuwa Muslim Vidyalaya
* Kalaimagal K.V.
* Mahaberiyatenna Tamil Maha Vidyalaya
* Rangala Tamil Maha Vidyalaya
* Vibulanandar Tamil Vidyalaya
* Hijrapura Muslim Maha Vidyalaya

වැනි පාසල් දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;MOESchools&quot;&gt;{{Citation |title=Ministry of Education — School List, 2024 |url=https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101130004/https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf |access-date=2026-09-28 |archive-date=2026-01-01}}&lt;/ref&gt;

මෙම පාසල් සියල්ලම තෙල්දෙණිය නගර මධ්‍යයේ නොපිහිටන අතර මැදදුම්බර ප්‍රදේශය පුරා විසිරී ඇත.

== සෞඛ්‍ය සේවා ==

'''District Base Hospital – Teldeniya''' මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන රජයේ සෞඛ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

Theldeniya Base Hospital පිළිබඳ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශ ලේඛනයේ රෝහලට ආසන්නව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය, මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය, තෙල්දෙණිය ජාතික පාසල, පොලිස් ස්ථානය සහ Victoria Reservoir වැනි ප්‍රධාන ස්ථාන පිහිටි සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya Base Hospital]&lt;/ref&gt;

== පොලිස් හා නීති සේවා ==

'''Theldeniya Police Station''' මැදදුම්බර කලාපයේ ප්‍රධාන පොලිස් සේවා ආයතනයකි.

තෙල්දෙණිය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය සහ අනෙකුත් නීතිමය සේවාද තෙල්දෙණිය නගරයේ පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya service-area description]&lt;/ref&gt;

== තැපැල් සහ අනෙකුත් සේවා ==

තෙල්දෙණිය තැපැල් කාර්යාලය, බස් නැවතුම්පොළ, වෙළඳපොළ, බැංකු සහ අනෙකුත් සේවා ආයතන මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ජනතාවට ප්‍රධාන පහළ සේවා මධ්‍යස්ථානය සපයයි.

තෙල්දෙණිය සඳහා නිල තැපැල් කේතය 20900 වේ.&lt;ref&gt;[https://slpost.gov.lk/wp-content/uploads/2022/11/POST-CODE-BOOK-.pdf Sri Lanka Post — Post Code Book]&lt;/ref&gt;

== පොදු ප්‍රවාහනය ==

මැදදුම්බරයේ ප්‍රවාහන ජාලයේ ප්‍රධාන නගර මධ්‍යස්ථානය [[තෙල්දෙණිය]] වේ.

තෙල්දෙණියෙන්,

* [[රංගල]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* ගොඩමුන්න
* රෙටියගම
* පොද්දල්ගොඩ

වැනි ප්‍රදේශ වෙත බස් සේවා සම්බන්ධ වේ.

CPTSA මාර්ග ලැයිස්තුවේ Kandy–Rangala, Kandy–Poddalgoda, Theldeniya–Heeloya, Theldeniya–Rangala, Theldeniya–Thangappuwa සහ Theldeniya–Kotaganga වැනි මාර්ග දක්වා ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Central Province Transport Services Authority — Bus Routes |url=https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20260928142830/https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php |access-date=2026-09-28 |archive-date=2026-09-28}}&lt;/ref&gt;

== සංචාරක කර්මාන්තය ==

මැදදුම්බරයේ සංචාරක වැදගත්කම ප්‍රධාන වශයෙන්,

* [[රංගල]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* Corbett's Gap
* කඳුකර මංපෙත්
* දිය ඇලි
* තේ වතු

සමඟ සම්බන්ධ වේ.

Central Province Tourism Department විසින් හීල්ඔය ග්‍රාමීය සංචාරක ගම්මානයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කරන අතර කුඹුරු, දිය ඇලි, බඹරගල සහ පාරම්පරික ගම්මාන ජීවිතය සංචාරක අත්දැකීම් ලෙස දක්වයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== රංගල–තෙල්දෙණිය–තංගප්පුව සංචාරක ජාලය ==

මැදදුම්බරයේ සංචාරක සම්බන්ධතාව පහත ආකාරයෙන් සංකේතාත්මකව දැක්විය හැක:

&lt;pre&gt;
මහනුවර
   │
   ▼
තෙල්දෙණිය
   │
   ├── රංගල
   │    ├── බොබෙබිල
   │    ├── මකුල්දෙණිය
   │    └── හීල්ඔය
   │
   └── තංගප්පුව
        │
        ├── Corbett's Gap
        ├── අලුගල්ලෙන
        └── Knuckles trail network
&lt;/pre&gt;

මෙය පරිපාලන සීමා පෙන්වන නිල hierarchy එකක් නොව, මාර්ග, සේවා සහ සංචාරක සම්බන්ධතා පෙන්වන සරල සටහනකි.

== පාරිසරික සංරක්ෂණය ==

මැදදුම්බරයේ ඉහළ කඳුකර ප්‍රදේශ දුම්බර සහ ක්නක්කල්ස් පරිසර පද්ධති සමඟ සම්බන්ධ වේ.

[[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] Central Highlands of Sri Lanka UNESCO ලෝක උරුම දේපළෙහි සංරචකයකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

මැදදුම්බරයේ කඳුකර වනාන්තර හා ජලධාරා Victoria සහ ඉහළ මහවැලි ජල පෝෂක පද්ධතිය සඳහාද වැදගත් වේ.

== ග්‍රාමීය ජීවිතය සහ සංස්කෘතිය ==

මැදදුම්බර ප්‍රදේශයේ ගම්මානවල ජීවිතය තේ, වී, ගෙවතු වගාව, කුඩා පරිමාණ වෙළඳාම, ආගමික ආයතන සහ පාරම්පරික ප්‍රජා සම්බන්ධතා සමඟ බැඳී ඇත.

හීල්ඔය වැනි ගම්මානවල Wariga Sabhawa වැනි දේශීය සංස්කෘතික උරුමයන් ද, බඹරගල වැනි පුරාණ ආගමික ස්ථාන ද මෙම ප්‍රදේශයේ සංස්කෘතික විවිධත්වය පෙන්වයි.&lt;ref name=&quot;CPTHeeloya&quot;/&gt;

== වර්තමාන පරිපාලන වැදගත්කම ==

මැදදුම්බර අද කඳුකර ගම්මාන හා තෙල්දෙණිය නගරය අතර පරිපාලන හා සේවා සම්බන්ධකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.

රජයේ පරිපාලනය, සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය, ප්‍රවාහනය, කෘෂිකර්මාන්තය සහ සංචාරක කර්මාන්තය යන ක්ෂේත්‍ර සියල්ලම මෙම ප්‍රාදේශීය භූදර්ශනයේ එකිනෙකට සම්බන්ධ වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[දුම්බර කඳුකරය]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[වික්ටෝරියා වේල්ල]]
* [[මහවැලි ගඟ]]
* [[මහනුවර රාජධානිය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මධ්‍යම පළාත]]

== ගැලරිය ==

=== මැදදුම්බර සහ දුම්බර කඳුකරය ===

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
&lt;!--

--&gt;
&lt;/gallery&gt;

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Medadumbara Divisional Secretariat|Medadumbara Divisional Secretariat — English Wikipedia]]
* [[:en:Teldeniya|Teldeniya — English Wikipedia]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [[:en:Bobebila|Bobebila — English Wikipedia]]
* [[:en:Heeloya|Heeloya — English Wikipedia]]
* [[:en:Udispattuwa|Udispattuwa — English Wikipedia]]
* [[:en:Thangappuwa|Thangappuwa — English Wikipedia]]
* [https://www.statistics.gov.lk/Population/StaticalInformation/CPH2024/ Department of Census and Statistics — Census of Population and Housing 2024]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf Department of Census and Statistics — Kandy District Population Atlas 2012]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/GND_Reports/2020/Kandy.pdf Department of Census and Statistics — GN Division Statistics]
* [https://www.statistics.gov.lk/abstract2021/CHAP1/1.2 Department of Census and Statistics — Land Area by DS Division]
* [https://rti.gov.lk/io-list/ Right to Information — Medadumbara Divisional Secretariat]
* [https://www.health.gov.lk/wp-content/uploads/2022/08/LD-14-IEER-AF-HSEP-210714.pdf Ministry of Health — Theldeniya Base Hospital]
* [https://web.archive.org/web/20260101130004/https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/09/01i-2024-En.pdf Ministry of Education — School List 2024]
* [https://web.archive.org/web/20260928142830/https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php Central Province Transport Services Authority — Bus Routes]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Heeloya Tourism Village]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස]]
[[Category:දුම්බර කඳුකරය]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]

[[en:Medadumbara Divisional Secretariat]]</text>
      <sha1>2cq3egebn3f1vqwl59l7btnyik20dgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇස්ටූරියන් භාෂාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83840</id>
    <revision>
      <id>802889</id>
      <parentid>752813</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T20:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7188" sha1="bpixfoo04x1640bdfoc7ykduazfy307" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව භාෂාව
|name        =ඇස්ටූරියන්
|altname     =
|nativename  =''ඇස්ටූරියානු''
|states      =[[ස්පාඤ්ඤය]]
|region      = [[ඇස්ටූරියස් සාමන්ත රාජ්‍යය| ඇස්ටූරියස් සාමන්ත රාජ්‍යයෙහි]] [[ස්වාධිකාර ප්‍රජාව]]
|speakers    = 351,791&lt;ref name =EncuestaAsturias&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.ehu.eus/documents/1457190/1547454/Avance+III+Encuesta+Sociolling%C3%BC%C3%ADstica+Asturias.pdf/aba19c6f-4dab-470c-8a33-157248373072|title=III ENCUESTA SOCIOLINGÜÍSTICA DE ASTURIAS}}&lt;/ref&gt;
|date        =2017 
|ref         =
|speakers2   = 641,502 [[දේශීය භාෂාව|L1]] + [[දෙවන භාෂාව|L2]] කථනයෝ (2017)
|familycolor =Indo-European
|fam1        =[[ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂා පවුල|ඉන්දු-යුරෝපීය]]
|fam2        =[[ඉතාලික භාෂා |ඉතාලික]]
|fam3        =[[රොමෑන්ස් භාෂා|රොමෑන්ස්]]
|fam4        =[[බටහිර රොමෑන්ස් භාෂා |බටහිර]]
|fam5        =[[අයිබීරො-රොමෑන්ස් භාෂා|අයිබීරො-රොමෑන්ස්]]
|fam6        =[[බටහිර අයිබීරියානු භාෂා |බටහිර අයිබීරියානු]]
|fam7        =[[ඇස්ටූර්-ලෙයොනීස් වාග්විද්‍යාත්මක කාණ්ඩය| ඇස්ටූර්-ලෙයොනීස්]]
|script      =[[ලතින් අක්ෂර ක්‍රමය |ලතින්]]
|agency      =[[ ඇස්ටූරියන් භාෂාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රාලය |Academia de la Llingua Asturiana]]
|minority    = [[ඇස්ටූරියස්]]&lt;ref name=&quot;eucharter&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://languagecharter.eokik.hu/sites/languages/L-Asturian_in_Spain-Asturias.htm |title=ඇස්ටූරියන් ඉන් ඇසටූරියස් ඉන් ස්පේන් |work=ඩේටාබේස් ෆො දි යුරපියන් චාටර් ෆො රීජනල් ඕ මයිනෝරිටි ලැන්වේජර්ස් |publisher=පබ්ලික් ෆවුන්ඩේෂන් ෆො යුරපියන් කොම්පැරටිව් මියනෝරිටි රිසර්ච් |accessdate=19 ජූනි 2013 |url-status=මල|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426225015/http://languagecharter.eokik.hu/sites/languages/L-Asturian_in_Spain-Asturias.htm |archivedate=26 අප්‍රේල් 2013 }}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; ([[ස්පාඤ්ඤය]])
|iso2        =ast
|iso3        =ast
|glotto=astu1245
|glottorefname=ඇස්ටූරියන්-ලෙයොනීස්-කැන්ටාබ්‍රියන්
|lingua      =51-AAA-ca
|map         =Mapa de la estensión de la llingua asturiana-lleonesa.png
|mapsize     =240
|mapcaption  =ඇස්ටූරියන් අඩංගු, ඇස්ටූර්-ලෙයොනීස් වාග්විද්‍යාත්මක ප්‍රදේශය
}}

'''ඇස්ටූරියන්''' ({{IPAc-en|æ|ˈ|s|tj|ʊər|i|ə|n}}; ''ඇස්ටූරියානු'' {{IPA-ast|astuˈɾjanʊ|}},&lt;ref name=&quot;bable/asturiano&quot;&gt;Art. 1 de la [http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/as-l1-1998.html Ley 1/1998, de 23 de marzo, de uso y promoción del bable/asturiano/Law 1/93, of March 23, on the Use and Promotion of the Asturian Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414102235/http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/as-l1-1998.html |date=2013-04-14 }} {{Link language|es}}&lt;/ref&gt; පෙරදී  ''බාබ්ලේ'' {{IPA-ast|ˈbaβlɪ|}} ලෙසින්ද හැඳින්වුනු) යනු, [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පාඤ්ඤයෙහි]] [[ඇස්ටූරියස් සාමන්ත රාජ්‍යය|ඇස්ටූරියස් සාමන්ත රාජ්‍යයෙහි]] කථනයෙහි භාවිතා වන [[බටහිර අයිබීරියානු භාෂා |බටහිර අයිබීරියානු]] [[රොමෑන්ස් භාෂාව|රොමෑන්ස් භාෂාවකි]]. ඇස්ටූරියන් යනු, [[ඇස්ටූර්-ලෙයොනීස් භාෂා]] යන වඩාත් පුළුල් වාග්විද්‍යාත්මක කාණ්ඩයෙහි කොටසකි. මෙම භාෂාව කථනය සඳහා භාවිතා කරන්නවුන් සංඛ්‍යාව, 100,000 (දේශීය) සහ 450,000 (දෙවන භාෂාව) ලෙසින් ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ast|title=ඇස්ටූරියන් |author=|date=|website=ethnologue.com|accessdate=19 මාර්තු 2018}}&lt;/ref&gt; ඇස්ටූර්-ලෙයොනීස් භාෂා පවුලෙහි ප්‍රධාන ප්‍රභේදයන් තුනක් පවතියි: බටහිර, මධ්‍යම, සහ නැගෙනහිර. ‌‌ඓතිහාසික සහ  ජනවිකාස හේතු නිසාවෙන්, [[සම්මත භාෂාව|සම්මතය]] පදනම්ව ඇත්තේ [[ඇස්ටූරියන් භාෂාව#මධ්‍යම ඇස්ටූරියන්|මධ්‍යම ඇස්ටූරියන්]] මත වෙයි. ඇස්ටූරියන් භාෂාව වෙත ප්‍රභින්න [[ව්‍යාකරණය | ව්‍යාකරණයක්]], [[ශබ්දකෝෂය| ශබ්දකෝෂයක්]], සහ[[අක්ෂර වින්‍යාසය| අක්ෂර වින්‍යාසයක්]] ඇත. [[ඇස්ටූරියන් භාෂාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රාලය]] විසින් එය නියාමනය කෙරෙයි. එය ස්පාඤ්ඤයෙහි [[නිල භාෂාව|නිල භාෂාවක්]] නොවුනද &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.elcomerciodigital.com/gijon/20090112/local/asturias/miembro-andecha-astur-enfrenta-200901121726.html|title=Diario de Asturias - Últimas noticias y actualidad en Asturias|author=|date=2009-01-12|website=El Comercio|accessdate=19 මාර්තු 2018}}&lt;/ref&gt; [[ස්වාධිකාරය පිළිබඳ ආඥාපනත]] යටතේ එය ආරක්ෂා කෙරෙන අතර පාසැල් තුල එය තෝරාගත හැකි භාෂාවක් වෙයි. &lt;ref&gt;බලන්න: [http://www.uoc.edu/euromosaic/web/document/asturia/an/i1/i1.html යුරොමසෙයික් රිපෝට්]&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>bpixfoo04x1640bdfoc7ykduazfy307</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ වන සංරක්ෂණ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86439</id>
    <revision>
      <id>802922</id>
      <parentid>542577</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T07:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14717" sha1="31bl94mgkkjbmb6fzz8d316gmq6pvwy" xml:space="preserve">සතුන් හා ගස්වැල්වල ආරක්ශාවට පැරණි රජවරුන් පැනවූ විවිධ  රාජාඥා අපගේ පෞරාණික ඉතිහාසය සටහන් කොට ඇති විවිධ ලියවිලිවල විස්තර කොට ඇත. මින් 4වැනි සියවසේ ලි‍යැවුනු දීපවංශය&lt;ref&gt;https://archive.org/details/dpavasaanancien00oldegoog&lt;/ref&gt;, 5වැනි සියවසේ ලියැවීම ඇරඹුණු මහාවංශය&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://mahavamsa.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821044903/http://mahavamsa.org/ |access-date=2020-08-30 |archive-date=2020-08-21}}&lt;/ref&gt; හා එහි දිගුව වන චූලවංශයේද සටහන් වී ඇත. එමෙන්ම ලංකාවේ ශිලා ලේඛණ අඩංගුකොට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව 1904 සිට විටින් විට ප්‍රකාශයට පත්කරන එපිග්‍රැෆියා සිලනිකා (Epigraphia Zeylanica) ග්‍රන්ථමාලාවද මේ සඳහා අපමණ සාක්ශි සපයනවා. එමෙන්ම ෆා-හියන්, රොබර්ට් නොක්ස් වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ වාසය කරමින් සටහන් තැබූ විදේශිකයින්ගේ ලේඛනද වැදගත් තොරතුරු සපයනවා.

මේ මූලාශ්‍රවලින් ලැබෙන තොරතුරු අතර පැරණි රජවරුන් සතුන් මැරීම තහනම් කරමින් පැනවූ ආඥා හා එම ආඥා කඩකරන්නවුන්ට දිය යුතු දඬුවම්, රාජාඅඥා මගින් අභයභූමි ප්‍රකාශයට පත්කිරීම් ආදිය පිලිබඳ වැදගත් තොරතුරු වනවා.

=== ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි අභයභූමි ===
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු විවිධ රාජාඥා මගින් රටේ යම් යම් ප්‍රදේශ අභයභූමි ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කලා. මෙම අභයභූමි පිලිබඳව විවිධ සෙල්ලිපිවල සඳහන් වී ඇති අතර එම භූමි ප්‍රදේශ තුල වාසයකරන සියලු සතුන් හා ගහකොල ආරක්ශාකල යුතුබවට නියෝග කෙරුනා. පැරණි සිංහල රජවරුන්ගේ මෙම අභයභූමි සංකල්පය නූතනයේ රක්ශිත වනාන්තර හෝ දැඩි රක්ශිත සංකල්පයට බොහෝ සෙයින් සමානයි. එම භූමිවලට නිශ්චිත සීමා මායිම් ප්‍රකාශයට පත්කොට තිබූ අතර සිටින සතුන්ගේ ආරක්ශාව රජු සිය භාරයට ගෙන තිබූනා. එම සතුන්ට ගහකොලවලට හානි කරන්නන්ට දඬුවම් පැමිණවුනා.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/in.gov.ignca.13912&lt;/ref&gt;

=== අනුරාධපුර රාජධාණියේ අභයභූමි ===
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අභයභූමිය දේවානම්පියතිස්ස මහරජතුමා විසින් ක්‍රි.පූ 240දී පමණ ප්‍රකාශයට පත්කල අතර එය අනුරාධපුරයේ මහාමේඝවන (මහමෙව්නා) නම් රාජකීය උයනයි. රජු විසින් සඟසතුකොට පූජාකරන ලද මහමෙව්නා උයන, අභයභූමියක් ලෙස වසර 2300ක පමණ අඛණ්ඩ ඉතිහාසයක් ඇති එකම අභයභූමිය වනවා. මිහින්තලාව අභයභූමියක් ලෙස ප්‍රකාශකරන ලද්දේ දේවානම්පියතිස්ස මහරජතුමා විසින් ක්‍රි.පූ. 247දී වන අතර රිටිගල ආරණ්‍යසේනාසනය සුල්ලතිස්ස රජුවිසින් ක්‍රි.පූ 187දී ඇතිකරන ලදී. 

1937දී බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත ආණ්ඩුව බලාත්මක කල වනසත්ව හා වෘක්ශලතා පණත යටතේ 1938දී මහමෙව්නා අභයභූමියේ සීමා මායිම් පුලුල්කොට මුලු අනුරාධපුර පූජාභූමිය හා වර්තමාන අනුරාධපුර නගර ප්‍රදේශයද ඇතුලත්ව අභයභූමියක් ලෙසට ප්‍රකාශයට පත්කරන තෙක්ම කි.පූ 240දී දේවානම්පියතිස්ස මහරජතුමා පැනවූ මහමෙව්නා අභයභූමි රාජාඥාව ක්‍රියාත්මක වුනා.  අදටත් අනුරාධපුර නගරය පවා සතුන් මැරීම තහනම් අභයභූමියක් වනවා.

ක්‍රි.ව 277 – 304 කාලය තුල රජකම් කල මහසෙන් රජුවිසින් ජේතවනාරාමයට පූජාකරන ලද නන්දන වනය (ජෝතිය වන ) අනුරාධපුරයේ තවත් ඉපැරණි අභයභූමියක් ලෙස ගැනෙනවා. 1938දී අනුරාධපුර අභයභූමි ප්‍රදේශය ප්‍රකාශයට පත්කිරීමේදී මහසෙන් රජු ඇතිකල නන්දන වනයද  එයට ඇතුලත් කරගනු ලැබුවා.&lt;ref&gt;''Sri Lanka, a Wild Life Interlude'', S. D. Saparamadu&lt;/ref&gt;

=== පොලොන්නරු රාජධාණියේ අභයභූමි ===
පොලොන්නරු රාජධානියේද අභයභූමි ගණනාවක් තිබූ අතර, ඒ අතරින් චිත්තලතා වනය හා දීප උයන ප්‍රධානයි. මහා පරාක්‍රමබාහු නරතියන් හා නිශ්ශංකමල්ල රජු, පොලොන්නරුවේ අභයභූමි ඇතිකල නරපතියන් අතර ප්‍රධාන තැනක් ගන්නවා.

1187-1196 පොලොන්නරුවේ රජකල නිශ්ශංක මල්ල රජතුමා, සිය රාජධානිය තුල අභයභූමි ප්‍රකාශයට පත්කොට තිබුණ බව ඔහු කරවූ අනුරාධපුරයේ නිශ්ශංක මල්ල සෙල්ලිපියේ සඳහන් වනවා. එම සෙල්ලිපියේ අභයභූමි සීමා විස්තර කොට තිබූ අතර එහි සතා-සීපාවාට හානිකරන්නවුන්ට දෙන දඬුවම්ද විස්තරකොට තිබුණා. එපමණක් නොව නිශ්ශංක මල්ල රජු එම අභයභූමි පාලනයට හා ආරක්ශාවට රාජපුරුෂයින් පත්කොට තිබූ අතර රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරය මගින් ඔවුනට වේතන ගෙවනු ලැබුවා.

එපමණක් නොව නිශ්ශංක මල්ල රජු විසින් පොලොන්නරුවේ හා අනුරාධපුරයේ මහා වැව් දොලහක මසුන් මැරීම තහනම් කොට එම වැව් මත්ස්‍ය අභයභූමි බවට ප්‍රකාශකොට තිබෙනවා. මේ අනුව ලොව ප්‍රථම ජලජ අභයභූමි වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ නිශ්ශංක මල්ල රජ සමයේ ප්‍රකාශයට පත්කල මහා වැව් අභයභූමි විය යුතුයි.

සතුන් ආරක්ශාකිරීම සඳහා තවත් සුවිශේෂී පියවරක් ගත් නිශ්ශංක මල්ල රජු දඩයක්කරුවන්, මසුන් මරන්නන්, කුරුල්ලන් දඩයම් කරන්නන් හට වස්තුව ලබාදී ඔවුන් එම රැකියාවලින් මුදවන්නට ක්‍රියා කල බව නිශ්ශංක මල්ල සෙල්ලිපියේ දැක්වෙනවා.

=== රුහුණු රාජධාණියේ අභයභූමිය ===
සිතුල්පව්ව ආරණ්‍යසේනාසනය කාවන්තිස්ස මහරජතුමා විසින් ක්‍රි.පූ 130දී පමණ ස්ථාපනය කරන ලද්දක්. මෙහි සංඝයාවහන්සේ 3000ක් වැඩසිටි බව පැරණි ලේඛනවල වාර්තාවනවා.

=== ෆා හියන් දුටු ශ්‍රී ලංකාවේ ආරණ්‍ය අභයභූමි ===
5වැනි ශතවර්ශයේ ලක්දිව වසර කිහිපයක් සංචාරය කල ෆා හියන් නම් චීන භික්ෂු පඬිවරයා, මහාවිහාරය, අභයගිරිය හා මිහින්තලා ආරණ්‍යසේනාසන විශාල අභයභූමි ලෙස ආරක්ශාකොට තිබූ බව ඔහුගේ චාරිකා සටහන්වල ලියා තිබෙනවා. ඔහුට අනුව එවක අභයගිරි ආරණ්‍යසේනාසනයේ භික්ෂූන් 5000කුත්, මහාවිහාරයේ 3000කුත් මිහින්තලා ආරණ්‍යසේනාසනයේ 2000 ආදීවශයෙන් අතිවිශාල සංඝයාවහසේනමක් වැඩසය කොට ඇති අතර උන්වහසේලා පාරිභෝජනය කල ප්‍රදේශ දැඩි රක්ශිත සංකල්පයට අනුව ආරක්ශාකොට තිබෙනවා. විශාල ගිහි සේවක සංඛ්‍යාවක් මේ ආරණ්‍යවල රාජකාරිකටයුතු වල යෙදී ඇති අතර ඒ සඳහා රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයෙන් වියපැහැදම් කොට තිබෙනවා.&lt;ref&gt;https://www.gutenberg.org/files/2124/2124-h/2124-h.htm&lt;/ref&gt;

සතරවැනි මහින්ද රජතුමා විසින් ලියවන ලද සෙල්ලිපියක මිහින්තලා ආරණ්‍යසේනාසනයේ රාජකාරි සඳහා 2000 ගිහි සේවක පිරිසක් යෙදවූ බවත් ඔවුන්ගේ රාජකාරි අතර එම අභයභූමිය දැඩි රක්ශිතයක් ලෙස ආරක්ශාකිරීමද වූ බවත් සටහන් වනවා. පැරණි මිහින්තලා රක්ශිත වනය තුල ගස් කැපීම පමණක් නොව ගස්වලින් මල් කැඩීම පවා තහනම් කොට ඇති බවත් එම සෙල්ලිපිය උපුටා දැක්වෙන එපිග්‍රැෆියා සිලනිකා පළමුවැනි වෙළුමේ සඳහන් වනවා.&lt;ref&gt;https://zenodo.org/record/1327580/files/EZ%201904-12.pdf?download=1&lt;/ref&gt;

=== ඉපැරණි ජලාධාර ප්‍රදේශ රක්ශිත ===
රොන්මඩ තැම්පත්වීමෙන් වාරිකර්මාණ්ත ඉක්මණින් පල රහිතවන බව අවබෝධකරගත් අපේ පැරණි රජදරුවන් හා හෙළ වාරිකර්මාණ්ත ඉන්ජිනේරුවන් වැව් පෝෂක ප්‍රදේශවල ගස් කැපීම හා වගාකිරීම තහනම් කොට ඒවා රක්ශිත වනාන්තර බවට පත්කලේ ඉතා ඈත අතීතයේදීයි.

උදාහරණයක් ලෙස රිටිගල ආරණ්‍යසේනාසන අභයභූමිය ගතහැකියි. මුලු වියලි කලාපයේම වැඩිම වර්ෂාපතනය ලැබෙන (දෙසැම්බර්-පෙබරවාරි, මිලිමීටර් 125ක් පමණ) මෙම ප්‍රදේශය සංඝයාවහන්සේට පූජාකොට රක්ශිතයක් ලෙස ආරක්ශාකිරීමට පැරණි රජදරුවන් ක්‍රියාකලේ හුදෙක් බුදුදහම පෝෂණය කිරීමට පමණක් නොව, ඊට වඩා ඥාණාන්විතව රටවැසියාගෙන් මෙම වටිනා භූමි ප්‍රදේශය ආරක්ශාකරගෙන එමගින් වියලිකලාපයේ වැව් කර්මාණ්ත ආරක්ශාකර ගැනීම උදසාද බවට තර්ක කල හැකියි &lt;ref&gt;http://vidya-gaweshana.blogspot.com/2015/10/blog-post_29.html&lt;/ref&gt;

'''මූලාශ්‍ර'''
&lt;references /&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:සොබාදහම]]
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__</text>
      <sha1>31bl94mgkkjbmb6fzz8d316gmq6pvwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ටොචිගි ප්‍රාන්තය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89322</id>
    <revision>
      <id>802898</id>
      <parentid>670611</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T23:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4347" sha1="8tsldi1l7oryap6orwopcxgm5impy87" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                     = ටොචිගි ප්‍රාන්තය
| native_name              = {{nobold|{{lang|ja|栃木県}}}}
| settlement_type          = [[Prefectures of Japan|Prefecture]]
| translit_lang1           = Japanese
| translit_lang1_type      = [[Japanese language|Japanese]]
| translit_lang1_info      = {{lang|ja|栃木県}}
| translit_lang1_type1     = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]]
| translit_lang1_info1     = {{lang|ja-Latn|Tochigi-ken}}
| image_skyline            = Ruins of Sakuyama castle (Tochigi, Japan).jpg
| image_caption            = Autumn view over the ruins of [[Sakuyama Castle|Sakuyama castle]] in [[Gotenyama Park|Gotenyama park]], [[Ōtawara]] city, Tochigi prefecture
| image_flag               = Flag of Tochigi Prefecture.svg
| flag_size                = 100px
| image_blank_emblem       = Emblem of Tochigi Prefecture.svg
| blank_emblem_size        = 80px
| blank_emblem_type        = Symbol
| image_map                = Map of Japan with highlight on 09 Tochigi prefecture.svg
| coordinates              = 
| subdivision_type         = Country
| subdivision_name         = [[Japan]]
| subdivision_type1        = [[List of regions of Japan|Region]]
| subdivision_name1        = [[Kantō region|Kantō]]
| subdivision_type2        = [[List of islands of Japan|Island]]
| subdivision_name2        = [[Honshu]]
| seat_type                = [[List of capitals in Japan|Capital]]
| seat                     = [[Utsunomiya]]
| parts_type               = Subdivisions
| parts_style              = para
| p1                       = [[Districts of Japan|Districts]]: 5
| p2                       = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 25
| leader_title             = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]]
| leader_name              = [[Tomikazu Fukuda]]
| area_total_km2           = 6408.09
| area_water_percent       = 0.2
| area_rank                = [[List of Japanese prefectures by area|20th]]
| population_footnotes     = 
| population_total         = 1897649
| population_as_of         = June 1, 2023
| population_rank          = [[List of Japanese prefectures by population|19th]]
| population_density_km2   = auto
| demographics_type2              = GDP 
| demographics2_footnotes         = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}&lt;/ref&gt;
| demographics2_title1            = Total
| demographics2_info1   = [[JP¥]] 9,262 billion&lt;br /&gt;[[US$]] 85.0 billion (2019)
| iso_code                 = JP-09
| website                  = {{URL|http://www.pref.tochigi.lg.jp/}}
| module                   = {{Infobox place symbols| embedded=yes
| country  = Japan
| bird     = [[Blue-and-white flycatcher]]&lt;br/&gt;(''Cyanoptila&amp;nbsp;cyanomelana'')
| fish     = 
| flower   = Yashio tsutsuji&lt;br/&gt;(''[[Rhododendron albrechtii]]'')
| tree     = [[Aesculus turbinata|Japanese horse chestnut]]&lt;br/&gt;(''Aesculus turbinata'') 
}}
| population_blank2_title  = Dialects
| population_blank2        = [[Tochigi dialect|Tochigi]] ・Ashikaga
| anthem                   = [[:ja:県民の歌 (栃木県)|Kenmin no Uta]]
}}

'''ටොචිගි ප්‍රාන්තය''', [[ජපානය|ජපානයේ]] පිහීටි ප්‍රාන්තයකි.

==ආශ්‍රිත==
* [[ජපානය]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|Tochigi prefecture}}
{{Wikivoyage|Tochigi}}
* [http://www.pref.tochigi.lg.jp/ Tochigi Prefecture Official Website] {{in lang|ja}}
* [https://web.archive.org/web/20130725192324/http://tia21.or.jp/life/english/index.html Tochigi International Association Website] {{in lang|en}}

{{Tochigi}}
{{Governors of Tochigi Prefecture}}
{{Regions and administrative divisions of Japan}}
{{Authority control}}
{{Coord|36|31|N|139|49|E|region:JP-09_scale:500000|display=title}}

[[Category:Tochigi Prefecture| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:කන්තෝ කලාපය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජපානය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජපානයේ ප්‍රාන්ත]]

{{Japan-geo-stub}}</text>
      <sha1>8tsldi1l7oryap6orwopcxgm5impy87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Google පුවත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91610</id>
    <revision>
      <id>802886</id>
      <parentid>790671</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T19:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42599" sha1="d1eayaks4lk3ttfvu78wl3ryewmc0j5" xml:space="preserve">{{Infobox website|name=Google News|logo=Google News icon.svg|screenshot=GoogleNewsInterface.png|collapsible=yes|caption=Google News Homepage|url={{URL|https://news.google.com/}}|commercial=Yes|type=News aggregator|language=[[Arabic]], [[Bengali language|Bengali]], [[Bulgarian language|Bulgarian]], [[Cantonese]], [[Chinese language|Chinese]], [[Czech language|Czech]], [[Dutch language|Dutch]], [[English language|English]], [[French language|French]], [[German language|German]], [[Greek language|Greek]], [[Hebrew]], [[Hindi]], [[Hungarian language|Hungarian]], [[Italian language|Italian]], [[Indonesian language|Indonesian]], [[Japanese language|Japanese]], [[Khmer language|Khmer]], [[Korean language|Korean]], [[Latvian language|Latvian]], [[Lithuanian language|Lithuanian]], [[Malayalam]], [[Norwegian language|Norwegian]], [[Polish language|Polish]], [[Portuguese language|Portuguese]], [[Romanian language|Romanian]], [[Russian language|Russian]], [[Serbian language|Serbian]], [[Spanish language|Spanish]], [[Swedish language|Swedish]], [[Tamil language|Tamil]], [[Telugu language|Telugu]], [[Thai language|Thai]], [[Turkish language|Turkish]], [[Ukrainian language|Ukrainian]], [[Vietnamese language|Vietnamese]]|registration=Not required|owner=[[Google]]|launch_date={{start date and age|2002|9}}|revenue=|logo_size=150px|language_count=35}}

'''ගූගල් ප්‍රවෘත්ති''' යනු [[ගූගල් සෙවුම|ගූගල්]] විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද ප්‍රවෘත්ති එකතු කිරීමේ සේවාවකි. දහස් ගණන් ප්‍රකාශකයින් සහ සඟරා වලින් සංවිධානය කරන ලද ලිපි වලට අඛණ්ඩ සම්බන්ධ ක ප්‍රවාහයක් එය ඉදිරිපත් කරයි. [[ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (මෙහෙයුම් පද්ධතිය‍)|ඇන්ඩ්‍රොයිඩ්]], [[අයිඕඑස් (ඇපල්)|අයිඕඑස්]] සහ වෙබයේ යෙදුමක් ලෙස ගූගල් ප්‍රවෘත්ති තිබේ.

ගූගල් 2002 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී බීටා අනුවාදයක් සහ 2006 ජනවාරි මාසයේ දී නිල යෙදුම නිකුත් කළේ ය. &lt;ref&gt;Krishna Bharat, [http://googleblog.blogspot.com/2006/01/and-now-news.html &quot;And now, News&quot;], The Official Google Blog, January 23, 2006. &quot;We're taking Google News out of beta! When we launched the English-language edition in September 2002, we entered untested waters with a grand experiment in news browsing – using computers to organize the world's news in real time and providing a bird's eye view of what's being reported on virtually any topic. By presenting news &quot;clusters&quot; (related articles in a group), we thought it would encourage readers to get a broader perspective by digging deeper into the news – reading ten articles instead of one, perhaps – and then gain a better understanding of the issues, which could ultimately benefit society. A bit more than three years later, we offer 22 regional editions in 10 languages, and have a better sense of how people use Google News&quot;. Accessed June 19, 2008.&lt;/ref&gt; මූලික අදහස ක්‍රිෂ්ණ භාරත් විසින් වර්ධනය කරන ලදී.  

මෙම සේවාව ලොව විශාලතම ප්‍රවෘත්ති එකතු කරන්නා ලෙස විස්තර කර ඇත.  2020 දී ගූගල් නිවේදනය කළේ ප්‍රදර්ශකයින් සමඟ ප්‍රදර්ශනාගාර නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඩොලර් බිලියන 1 ක් වැය කරන බවයි. 

== ඉතිහාසය ==
2013 වන විට, Google පුවත් 50,000 කට වඩා වැඩි බලා &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/feb/25/1|title=Google News: the secret sauce|last=Filloux|first=Frederic|date=25 February 2013|work=The Guardian|access-date=8 June 2017}}&lt;/ref&gt; ලොව පුරා පුවත් ආරංචි මාර්ග පවසයි. 2012 මාර්තු මාසයේ දී භාෂා 28 කින් කලාප 60 කට වැඩි ගණනක අනුවාදයන් තිබුණි. {{As of|2015|09}}  පහත දැක්වෙන භාෂා 35 කින් සේවාව පිරිනැමේ: [[අරාබි භාෂාව|අරාබි]], [[බෙංගාලි භාෂාව|බෙංගාලි]], බල්ගේරියානු, කැන්ටනීස්, චීන, චෙක්, ලන්දේසි, [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]], [[ප්‍රංශ භාෂාව|ප්‍රංශ]], [[ජර්මානු භාෂාව|ජර්මානු]], [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]], [[හීබෲ භාෂාව|හෙබ්‍රෙව්]], [[හින්දි භාෂාව|හින්දි]], හංගේරියානු, [[ඉතාලි භාෂාව|ඉතාලි]], ඉන්දුනීසියානු, [[ජපන් භාෂාව|ජපන්]], [[කන්නඩ]], [[කොරියානු භාෂාව|කොරියානු]], ලැට්වියානු, ලිතුවේනියානු, [[මලයාලම් භාෂාව|මලයාලම්]], නෝර්වීජියානු, පෝලන්ත, [[පෘතුගීසි භාෂාව|පෘතුගීසි]], රුමේනියානු, රුසියානු, සර්බියානු, [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පා Spanish්]] ,, ස්වීඩන්, [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]], [[තෙළිගු|තෙළිඟු]], තායි, තුර්කි, යුක්රේන සහ වියට්නාම . 

පසුගිය දින 30 තුළ විවිධ ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවි වල පළ වන ප්‍රවෘත්ති මෙම සේවාව ආවරණය කරයි. සමස්තයක් වශයෙන්, ගූගල් ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශකයින් 20,000 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක අන්තර්ගතය එකතු කරයි. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://googlenewsblog.blogspot.com/2009/12/same-protocol-more-options-for-news.html|title=Same Protocol, More Options for News Publishers|last=Cohen|first=Joshua|date=December 2, 2009|access-date=April 5, 2010|quote=There are more than 25,000 publishers from around the world in Google News today.}}&lt;/ref&gt; ඉංග්‍රීසි භාෂාව සඳහා එය වෙබ් අඩවි 4,500 ක් පමණ ආවරණය කරයි; &lt;ref&gt;As used to be reported by Google. See also Segev, Elad (2010). Google and the Digital Divide: The Biases of Online Knowledge, Oxford: Chandos Publishing.&lt;/ref&gt; වෙනත් භාෂා සඳහා, අඩු. එහි මුල් පිටුවේ දළ වශයෙන් ලිපියේ මුල් අකුරු 200 සහ එහි විශාල අන්තර්ගතයට සම්බන්ධයක් සපයයි. වෙබ් අඩවි වලට දායක වීමක් අවශ්‍ය හෝ නොවිය හැකි ය; දායකත්‍වය අවශ්‍ය අඩවි ලිපි විස්තරයේ සටහන් කර ඇත. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://support.google.com/news/publisher/answer/40543?hl=en|title=Technical Requirements: Registration/subscription sites|access-date=April 5, 2010|publisher=Google Inc.|quote=[...] we'll add a &quot;(subscription)&quot; tag to your publication name when your articles appear in our search results.}}&lt;/ref&gt;

2009 දෙසැම්බර් 1 වෙනිදා ගූගල් විසින් ඔවුන්ගේ &quot;පළමු ක්ලික් නොමිලේ&quot; වැඩසටහනෙහි වෙනස්කම් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී, {{පහදන්න|What was it before?}} එය 2008 සිට ක්‍රියාත්මක වන අතර පරිශීලකයින්ට ගෙවුම් පවුරක් පිටුපස ලිපි සොයා ගැනීමට සහ කියවීමට ඉඩ සලසයි. පාඨකයා අන්තර්ගතය වෙත මුලින්ම ක්ලික් කිරීම නොමිලයේ වන අතර ඉන් පසුව අංකය අන්තර්ගත සැපයුම්කරු විසින් නියම කරනු ඇත. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/business/media/google-to-let-news-groups-set-reader-limits/story-e6frg996-1225805985859|title=Google To Let News Groups Set Reader Limits|last=Morrison|first=Scott|date=December 2, 2009|work=The Australian|access-date=April 2, 2010}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ප්‍රකාශකයින් අපයෝජනයෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ගූගල් 2009 දෙසැම්බර් 1 දින ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කර දිනකට ලිපි පහක සීමාවකට ඉඩ සැලසීය.  මෙම ප්‍රතිපත්තිය නැවත 2015 සැප්තැම්බර් 29 දින වෙනස් කරන ලද අතර එහිදී මෙම සීමාව දිනකට ලිපි තුනකට වෙනස් කරන ලදි.  2017 ඔක්තෝම්බර් මාස යේද ී  මෙම වැඩසටහන වෙනුවට &quot;නම්‍යශීලී නියැදීම්&quot; ආකෘතියක් ආදේශ කරන ලද අතර එමඟින් සෑම ප්‍රකාශකයෙක  මිලේ ලිපි සඳහා කොපමණක් ඉඩ දී තිබිබේ ද  තෝරා ගනී.  

ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සැකැස්ම 2011 මැයි 16 දින විශාල සංශෝධනයකට භාජනය විය.

2011 ජූලි 14 දා ගූගල් විසින් &quot;ගූගල් ප්‍රවෘත්ති ලාංඡන&quot; හඳුන්වා දෙන ලදී,  පසුව එය 2012 ඔක්තෝම්බර් මයේදී විශ්‍රාම ගන්නා ලදී. 

අතිරේකව 2011 ජූලි මාසයේ දී ඉංග්‍රීසි ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සංස්කරණ වල විද්‍යා/තාක්‍ෂණ අංශය විද්‍යාව සහ තාක්‍ෂණය යන කොටස් දෙකකට බෙදා ඇත. මෙම කොටස් බෙදීම වෙනත් භාෂා අනුවාද වල ද සිදු කෙරෙන බව නිවේදනය කෙරිණි.  {{As of|2013|01}}  , මෙම බෙදීම ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල සියලුම භාෂා අනුවාදයන්ට අදාළ කර නොතිබුණි.{{තහවුරු​ කරන්න|date=December 2014}}

2017 ජුනි මාසයේදී ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල ඩෙස්ක්ටොප් අනුවාදය හොඳින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද්දේ ගූගල්ට අනුව “ප්‍රවෘත්ති වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි සහ පහසුවෙන් සංචාලනය කිරීමේ ... ඉලක්ක, පරිශීලකයින් සඳහා කරුණු, විවිධ දෘෂ්ඨි කෝණයන් සහ වැඩි පාලනයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේ අරමුණ ඇති බවයි. &quot; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.blog.google/topics/journalism-news/redesigning-google-news-everyone/|title=Redesigning Google News for everyone|date=2017-06-27|access-date=2017-07-03|language=en}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ප්‍රතිනිර්මාණය සමඟ සෙවුම් මෙවලම් මෙනු වැනි විකල්ප කිහිපයක් ඉවත් කරන ලද අතර එමඟින් සෙවීම් වඩාත් දුෂ්කර විය. දැන් එය අදාළ ප්‍රවෘත්ති කාණ්ඩ කිරීම සඳහා කාඩ්පත් ආකෘතියක් භාවිතා කරන අතර එංගැජට් විසින් සාරාංශගත කළ පරිදි, &quot;තවදුරටත් සෙවුම් ප්‍රතිඵල පිටුවක් මෙන් නොපෙනේ&quot;, පෙළ කොටස් සහ නිල් සම්බන්ධක ඉවත් කරයි. 

Sourceතිහාසිකව පරිශීලකයින්ට ප්‍රවෘත්ති ප්‍රභවයකින් උපුටා ගත් ලිපි සැඟවීමට තෝරා ගත හැකිය. මෙම සැඟවුනු ප්‍රභවයන් තවමත් පරිශීලකයෙකුගේ සැකසුම් වල ලැයිස්තු ගත කළ හැකි නමුත් මෙම බැහැර කිරීම් තවදුරටත් ගෞරවයට පාත්‍ර නොවේ. ප්‍රවෘත්ති මූලාශ්‍රයක් බැහැර කිරීමේ විකල්පය තවදුරටත් ඉදිරිපත් නොවේ.

''නේචර් හියුමන් හියුවියර්'' සඟරාවේ 2020 අධ්‍යයනයකට අනුව, ගූගල් නිවුස් ප්‍රාදේශීය ප්‍රවෘත්ති ආයතන වලට ප්‍රමුඛත්වය දෙනුයේ පුද්ගලයන් විශේෂයෙන් දේශීය උනන්දුවක් දක්වන මාතෘකා වලට අදාළ මූල පද සොයන විට ය. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Fischer|first=Sean|last2=Jaidka|first2=Kokil|last3=Lelkes|first3=Yphtach|date=2020-09-21|title=Auditing local news presence on Google News|url=https://www.nature.com/articles/s41562-020-00954-0|journal=Nature Human Behaviour|language=en|volume=4|issue=12|pages=1236–1244|doi=10.1038/s41562-020-00954-0|issn=2397-3374|pmid=32958902}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රකාශකයින් සමඟ මතභේද ==

=== යුරෝපා සංගම් ප්‍රකාශන හිමිකම සහ දත්ත සමුදාය හරි ===
2005 මාර්තු මාසයේදී ඒජන්සි ප්‍රංශය-ප්‍රෙස් (ඒඑෆ්පී) විසින් ගූගල් සමාගමට ඩොලර් 17.5 කට නඩු පවරන ලදී&amp;nbsp;මිලියන ගනනක්, ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සිය ප්‍රකාශන හිමිකම උල්ලංඝනය කළ බවට චෝදනා කරමින් &quot;ඒජන්සියේ ප්‍රංශ මුද්‍රණාලයේ අවසරයකින් තොරව ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල ඒඑෆ්පී හි ඡායාරූප, කතන්දර සහ ප්‍රවෘත්ති සිරස්තල වලට ගූගල් ඇතුළත් වේ&quot;.   ඒඑෆ්පී විසින් අනුගමනය කළ හැකි නමුත් සිදු නොකළ ක්‍රියා පටිපාටිවලින් ඉවත් වන බවට ගූගල් ප්‍රතිචාර දැක්වුවද ගූගල් විසින් අත්හිටුවීමේ හා අත්හිටුවීමේ නියෝගය නොසලකා හැර ඇති බවට ද චෝදනා එල්ල විය. ගූගල් දැන් ඒජන්ස් ප්‍රංශ-ප්‍රෙස් ප්‍රවෘත්ති මෙන්ම ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස්, ප්‍රෙස් සංගමය සහ කැනේඩියානු ප්‍රෙස් සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි. මෙම විධිවිධානය 2007 අගෝස්තු මාසයේදී ආරම්භ විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.directtrafficmedia.co.uk/Google_starts_hosting_news_stories_18265222.html|title=Google starts hosting news stories|date=August 3, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029232516/http://news.directtrafficmedia.co.uk/Google_starts_hosting_news_stories_18265222.html|archive-date=October 29, 2007|publisher=DTM news}}&lt;/ref&gt; 2007 දී ගූගල් නිවුස් හි ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් අන්තර්ගතය සඳහා ගෙවන බව ගූගල් නිවේදනය කළ නමුත් ලිපි ස්ථිරවම සංරක්‍ෂණය නොකළේය.   2009 දෙසැම්බර් 23 වන දින ගූගල් ප්‍රවෘත්ති මඟින් ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් අන්තර්ගතය ගෙනයාම නැවැත්වීමත් සමඟ එම සැකසීම නතර විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://money.cnn.com/2010/01/11/news/companies/google_associated_press/|title=Google News stops hosting AP stories|last=Pepitone|first=Julianne|date=January 11, 2010|access-date=January 12, 2010|publisher=CNN|quote=Google News has stopped hosting new articles from the Associated Press the search giant confirmed Monday, in a sign that contract negotiations between the two companies may have broken down.|archive-date=January 14, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114050752/http://money.cnn.com/2010/01/11/news/companies/google_associated_press/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2007 දී, මූලික තහනම් නියෝගයක් පසුව බෙල්ජියානු අධිකරණයට Google Google පුවත්, ගොඩ ගසා විට ප්රංශ භාෂාව බෙල්ජියානු පුවත් මූලාශ්ර වලින් පෙරමුණ ඡේදය ප්රදර්ශනය කිරීමට අයිතිය ඇති බව නැති, පාලනය &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.iht.com/articles/2006/09/22/business/google.php|title=Bad news for Google in Belgium.|date=September 22, 2006|work=International Herald Tribune|access-date=September 25, 2007|quote=The earlier decision required Google to stop displaying extracts of French and German-language articles from Belgian newspapers.}} The majority Dutch-language press is fully included in Google News&lt;/ref&gt; හෝ හැඹිලිගත පිටපත් වෙත නිදහස් ප්රවේශය ලබා දීමට සම්පුර්ණ අන්තර්ගතය (&quot;හැඹිලිය&quot; විශේෂාංගය), &lt;ref&gt;{{Cite news|url=&lt;!--https://www.twobirds.com/en/news/articles/2007/copiepresse-v-google--&gt;|title=Copiepresse v Google - the Belgian judgment dissected|last=Graham Smith|date=March 2007}}&lt;/ref&gt; ප්‍රකාශන හිමිකම සහ සුයි ප්‍රභූණ දත්ත සමුදා හිමිකම් හේතුවෙන් . &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Laurent|first=Philippe|year=2007|title=Google News banned by Brussels High Court – Copiepresse SCRL v. Google Inc. – Prohibitory injunction of the President of the High Court of Brussels, 5 September 2006|journal=Computer Law &amp; Security Review|volume=23|pages=82–85|doi=10.1016/j.clsr.2006.11.004|quote=The President of the Court also found that the newspapers' database rights were infringed. Once again, this finding seems expeditious as it appears from the decision that he did not actually verify whether the databases met the legal conditions to benefit from the sui generis rights provided for in the Act of 1998. One of the examinations in the ongoing proceedings before the Belgian courts is whether the newspapers' websites actually qualify as databases8 and whether substantial invest- ments were made. Should the Court rule that the newspapers’ websites are protected by the sui generis rights, it further has to assess whether Google News has extracted substantial parts of their databases, or at least, that systematic or repeated extractions of unsubstantial parts of these databases were made. At first sight, this last question is likely to be replied in the affirmative, given how Google News is described and considering its modus operandi.}}&lt;/ref&gt; ගූගල් ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සහ ප්‍රධාන ගූගල් වෙබ් සෙවුමෙන් ප්‍රකාශන ඉවත් කිරීමෙනි. &lt;ref name=&quot;Ars&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.3news.co.nz/News-outlets-demand-taxes-on-Google/tabid/412/articleID/274972/Default.aspx|title=News outlets demand taxes on Google|date=1 November 2012|work=3 News NZ|access-date=October 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422131703/http://www.3news.co.nz/News-outlets-demand-taxes-on-Google/tabid/412/articleID/274972/Default.aspx|archive-date=April 22, 2014}}&lt;/ref&gt; ''යුරෝපා සංගමයේ ප්‍රකාශන හිමිකම පිළිබඳ ඉදිරි දැක්ම පිළිබඳ'' 2009 වාර්තාවට අනුව,

2011 මැයි මාසයේදී තීන්දුව අභියාචනයේදී තහවුරු කරන ලදී &lt;ref&gt;{{Cite news|url=&lt;!--https://ipkitten.blogspot.com/2011/05/you-cant-copy-press-unless-youre-with.html--&gt;|title=You can't copy press unless you're with Copiepresse|last=Jeremy Phillips|date=2011-05-10}}&lt;/ref&gt; ගූගල් විසින් පළමු ශ්‍රේණියේ සිටම  බොහෝ නීතිමය ආරක්‍ෂාවන් සහ නව ඒවා නැවත තහවුරු කිරීමෙන් පසුව, &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwog&quot;&gt;ඉන්ෆොපැක්&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; තීන්දුව සහ වෙනත් කරුණු මත පදනම්ව අධිකරණය විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. 2011 ජූලි මාසයේදී , කොපිප්‍රෙස් ප්‍රකාශන ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල ප්‍රතිසාධනය කරන ලද්දේ ඔවුන් ඉල්ලීමෙන් පසුව සහ නඩු තීන්දුව මත පදනම්ව න ෑම පැමිණිල්ලක් ප්‍රතික්ෂේප කළ විට ය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=&lt;!--https://arstechnica.com/tech-policy/2011/07/google-versus-belgium-who-is-winning-nobody/--&gt;|title=Google v. Belgium &quot;link war&quot; ends after years of conflict Google has put Belgian newspapers back on its main search index following|last=Matthew Lasar|date=2011-07-19}}&lt;/ref&gt;

එසේ වුවද, යුරෝපීය කොමිසම විසින් ගෙවනු ලබන පුවත්පත් ප්‍රකාශකයින් සඳහා වන අනුපූරක ප්‍රකාශන හිමිකම පිළිබඳ 2017 සාකච්ඡාවේදී මහාචාර්ය. හප්නර් සිතුවේ ''සී -444/02 සවිකිරීම් අලෙවියෙන්'' පසු &quot;සැලකිය යුතු කොටසක්&quot; නිර්ණායකය ඉතා ඉහළ අගයක් විය හැකි බව පදනම් කරගෙන බොහෝ වේදිකාවන් විසින් ''සූයි ජෙනරිස් දත්ත සමුදාය නිවැරදි නොවන බව ය.'' ''OPAP'' &lt;ref&gt;{{Citation|title=JUDGMENT OF THE COURT (Grand Chamber) 9 November 2004 (1) Directive 96/9/EC – Legal protection of databases – Definition of database – Scope of the sui generis right – Football fixture lists – Betting) In Case C-444/02, REFERENCE for a preliminary ruling under Article 234 EC, from the Monomeles Protodikio Athinon (Greece), made by decision of 11 July 2002, received at the Court on 9 December 2002, in the proceedings Fixtures Marketing Ltd v Organismos prognostikon agonon podosfairou AE (OPAP)|url=&lt;!--http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&amp;docid=49635&amp;pageIndex=0&amp;doclang=EN&amp;mode=lst&amp;dir=&amp;occ=first&amp;part=1&amp;cid=6388136--&gt;|id=ECLI:EU:C:2004:697}}&lt;/ref&gt; සහ කිසිදු ප්‍රකාශකයෙකු එය සමඟ නඩුවක් ජයග්‍රහණය කළ බවක් නොදනී. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Thomas Höppner|year=2017|title=The proposed Directive on Copyright in the Digital Single Market (Articles 11, 14 and 16): Strengthening the Press Through Copyright|url=&lt;!--http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2017/596835/IPOL_BRI(2017)596835_EN.pdf--&gt;|publisher=Publications Office|doi=10.2861/31274|quote=The database right generally requires the use of a substantial part of a database or, where only insubstantial parts are used, that the use is repeated and the systematic character is equivalent to the use of a substantial part. 15 For many platforms, this will not be case. [...] As far as can be seen, no publisher has succeeded with such a case.}}&lt;/ref&gt;

=== ප්‍රකාශකයා හරි ===
සම්බන්ධක සඳහා ගූගල් ගෙවීම ගැන සලකා බලන ලෙස යුරෝපය පදනම් කරගත් සමහර ප්‍රවෘත්ති ආයතන තම රජයන්ගෙන් ඉල්ලා ඇත. ජර්මනියේදී, ඔවුන්ගේ බලපෑම් නිසා 2013 දී පුවත්පත් ප්‍රකාශකයින් සඳහා සහායක ප්‍රකාශන හිමිකම හඳුන්වා දෙන ලදී. 2014 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ජර්මානු ප්‍රකාශකයන් කණ්ඩායමක් ගූගල්ට සිය ප්‍රකාශනවල කොටස් භාවිතා කිරීම සඳහා නොමිලේ බලපත්‍රයක් ලබා දුන්හ; කණ්ඩායම මුලින්ම කියා සිටියේ එවැනි කොටස් නීති විරෝධී බවයි, පසුව ඒවා ගූගල් මඟින් ඉවත් කළ විට පැමිණිලි කළහ. &lt;ref&gt;[https://www.techdirt.com/articles/20141023/06145528919/german-publishers-grant-google-free-license-google-never-needed-to-post-news-snippets.shtml German Publishers Grant Google A 'Free License' Google Never Needed To Post News Snippets], TechDirt.&lt;/ref&gt; [[ස්පාඤ්ඤය|ස්පා .්]] inයේ ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සේවාව වසා දමන බව 2014 දෙසැම්බර් මාසයේදී ගූගල් නිවේදනය කළේය.  ස්පා Spanish් inයේ නව නීතියකට ස්පා Spanish ් newspaper පුවත්පත් ප්‍රකාශකයින්ගේ සංගමය ඒඩීඊ විසින් බලපෑම් කරන අතර එමඟින් ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල සිය කතන්දර කොටස් භාවිතා කිරීමේ අයිතිය සඳහා ප්‍රවෘත්ති එකතු කරන්නන්ට ප්‍රවෘත්ති සේවා ගෙවිය යුතුය. &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/technology/2014/dec/11/google-news-spain-to-close-in-response-to-tax-on-story-links Google News Spain to close in response to story links 'tax]&lt;/ref&gt; ගූගල් විසින් ඔවුන්ගේ සේවාව වසා දැමීමට සහ ස්පා Spain් -ය පදනම් කරගත් ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවි වලට ඇති සියළුම සබැඳි වෙබ් අඩවියේ ජාත්‍යන්තර සංස්කරණයන්ගෙන් ඉවත් කිරීමට තීරණය කළේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-30426496|title=Google to shut Spanish news service|date=2014-12-11|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

පුවත්පත් ප්‍රකාශන තුළින් ප්‍රකාශකයෙකු ස්ථාපිත කිරීමේ උත්සාහය පසුව යුරෝපා සංගම් මට්ටමින් ඩිජිටල් තනි වෙළඳපොලේ ප්‍රකාශන හිමිකම පිළිබඳ නියෝගය සමඟ නැවත නැවතත් සිදු විය.

=== වෙනත් භූගෝලීය කරුණු ===
බ්‍රසීලයේ වෙළඳපොලෙන් සියයට 90 කටත් වැඩි ප්‍රමාණයක් නියෝජනය කරන පුවත්පත් ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල ඔවුන්ගේ සම්බන්ධක තිබීමෙන් ඉවත් වූ අතර එමඟින් ගමනාගමනය “නොසලකා හැරිය හැකි” අඩුවීමක් පමණක් සිදු විය. &lt;ref name=&quot;Ars&quot;/&gt;

බ්‍රසීලය, ජර්මනිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ පිහිටි ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශකයින්ට ගෙවීම ආරම්භ කරන බව ගූගල් 2020 ජුනි මාසයේදී නිවේදනය කළේය.  ගූගල් හි නව වැඩසටහන සඳහා හවුල්කරුවන්ගෙන් සමහරෙකුට ෂ්වාර්ට්ස් මීඩියා (ඕස්ට්‍රේලියාව), සොල්ස්ටීස් මීඩියා, ද සංවාදය සහ ඩර් ස්පීගල් (ජර්මනිය) වැනි ප්‍රදීපයන් ඇතුළත් වේ. 

== විශේෂාංග සහ අභිරුචිකරණය ==
සෙවුම් ප්‍රතිඵලවල ඉහළ ඇති පහළට පහළට යන මෙනුවක් මඟින් පරිශීලකයින්ට ලිපි සෙවීමට අවශ්‍ය කාල සීමාව සඳහන් කිරීමට හැකි වේ. මෙම මෙනුවට විකල්ප ඇතුළත් වේ: පසුගිය දිනය, පසුගිය සතිය, පසුගිය මාසය හෝ අභිරුචි පරාසයක්.

ගූගල් ප්‍රවෘත්ති ඇඟවීම් වලට දායක වීමෙන් පරිශීලකයින්ට විවිධ මූල පද මාතෘකා යටතේ විද්‍යුත් තැපෑලෙන් &quot;ඇඟවීම්&quot; ඉල්ලා සිටිය හැකිය. ග්‍රාහකයින්ට ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම් වලට ගැලපෙන ප්‍රවෘත්ති ලිපි මාර්ගගතව එන සෑම විටම විද්‍යුත් තැපැල් යවනු ලැබේ. ආර්එස්එස් සහ ඇටම් සංග්‍රහ හරහා ද ඇඟවීම් ලබා ගත හැකිය.

[[ජාවා උපදේශාවලිය|පරිශීලකයින්ට ප්‍රදර්ශනය කළ කොටස්, පිටුවේ ඒවායේ පිහිටීම සහ ජාවාස්ක්‍රිප්ට්]] පදනම් කරගත් ඩ්‍රැග් ඇන්ඩ් ඩ්‍රොෆ් අතුරුමුහුණතක් සමඟ කොපමණ කථා ප්‍රමාණයක් දෘශ්‍යමාන කළ හැකිද යන්න වෙනස් කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපද වෙබ් අඩවිය සඳහා, නව පිරිසැලසුමක් සඳහා මෙය අබල කර ඇත; නුදුරු අනාගතයේ දී මෙම පිරිසැලසුම වෙනත් ප්‍රදේශ සඳහා සැලසුම් කිරීමට සැලසුම් කර ඇත. ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල විවිධ සංස්කරණ වල කතන්දර කුකී එකක ගබඩා කර ඇති විකල්ප සමඟ එක් පුද්ගලීකරණය කළ පිටුවක් සෑදිය හැකිය. මෙම සේවාව 2005 නොවැම්බර් සිට ගූගල් සෙවුම් ඉතිහාසය සමඟ ඒකාබද්ධ කර ඇත. බීටා වලින් උපාධිය ලබා ගැනීමෙන් පසු, පරිශීලකයාගේ ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සෙවුම් ඉතිහාසය සහ පරිශීලකයා ක්ලික් කළ ලිපි පදනම් කරගත් නිර්දේශිත ප්‍රවෘත්ති පෙන්වන කොටසක් එකතු කරන ලදි (පරිශීලකයා සෙවුම් ඉතිහාසය සඳහා ලියාපදිංචි වී ඇත්නම්).

අදාළ තොරතුරු සොයා ගැනීමට පරිශීලකයින්ට උපකාර කිරීම සඳහා [[කෘත්‍රීම බුද්ධිය|කෘතිම බුද්ධි]] විශේෂාංග ඇතුළත් ගූගල් ප්‍රවෘත්ති වල නවීකරණය කරන ලද අනුවාදයක් 2018 මැයි මාසයේදී හඳුන්වා දෙන ලදී. &lt;ref name=&quot;TC_AI&quot;&gt;{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2018/05/08/google-news-gets-an-ai-powered-redesign/|title=Google News gets an AI-powered redesign|last=Perez|first=Sarah|date=May 8, 2018|work=TechCrunch|access-date=January 29, 2019}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රවෘත්ති ලේඛනාගාරය සෙවීම ==
2006 ජූනි 6 වන දින, ගූගල් ප්‍රවෘත්ති පුළුල් වූ අතර ප්‍රවෘත්ති ලේඛනාගාර සෙවුම් අංගයක් එක් කරමින් පරිශීලකයින්ට එහි සමහර මූලාශ්‍ර වලින් වසර 200 කටත් වඩා historicalතිහාසික ivesතිහාසික ලේඛනාගාරයක් ලබා දුන්නේය. විවිධ වසර වල ප්‍රවෘත්ති තෝරා ගැනීමට කාලරාමක දර්‍ශනයක් තිබුණි.

2008 සැප්තැම්බර් 8 වන දින ගූගල් ප්‍රවෘත්ති මඟින් ස්කෑන් කරන ලද පුවත්පත් වලින් සුචිගත කළ අන්තර්ගතයන් ලබා දීමට පටන් ගත් විට සේවාවේ ව්‍යාප්තියක් නිවේදනය කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://googleblog.blogspot.com/2008/09/bringing-history-online-one-newspaper.html|title=Bringing history online, one newspaper at a time|date=September 8, 2008|access-date=September 8, 2008|quote=Today, we're launching an initiative to make more old newspapers accessible and searchable online by partnering with newspaper publishers to digitize millions of pages of news archives.}}&lt;/ref&gt; කාලානුක්‍රමික ආවරණයෙහි ගැඹුර වෙනස් වේ; ''2008 ආරම්භයේ සිට 1851 දී නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්'' හි ආරම්භය දක්වා වූ සමස්ථ අන්තර්ගතයම තිබේ.

2010 මුල් භාගයේදී, ගූගල් ප්‍රධාන ගූගල් ප්‍රවෘත්ති පිටුව, උසස් ප්‍රවෘත්ති සෙවුම් පිටුව සහ පෙරනිමි සෙවුම් ප්‍රතිඵල පිටු වලින් ලේඛනාගාර සෙවුම වෙත accessජු ප්‍රවේශය ඉවත් කළේය. මෙම පිටු වල දැක්වුයේ සෙවුම &quot;ඕනෑම වේලාවක&quot; ආවරණය කර ඇති නමුත් ලේඛනාගාරය ඇතුළත් නොවූ අතර මෑත කාලීන ප්‍රවෘත්ති පමණි.

2010 ගිම්හානයේදී ගූගල් විසින් ගූගල් ප්‍රවෘත්ති පිටුවේ ආකෘතිය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට තීරණය කළ අතර එමඟින් පැමිණිලි විශාල ප්‍රමාණයක් ඇති විය. 

2011 මැයි මාසයේදී ගූගල් තවදුරටත් පැරණි පුවත්පත් පරිලෝකනය කිරීමේ සැලැස්ම අවලංගු කළේය. මෙම සිදුවීමට පෙර පුවත්පත් පිටු මිලියන 60 ක් පමණ පරිලෝකනය කර තිබුණි.  ඒ වෙනුවට &quot;ප්‍රකාශකයින්ට තමන්ගේම වෙබ් අඩවි වලින් සෘජුවම අන්තර්ගතය සහ දායකත්‍වය විකිණීමට හැකි වේදිකාවක් වන ගූගල් වන් පාස් &quot; වෙත අවධානය යොමු කරන බව ගූගල් නිවේදනය කළේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2385664,00.asp|title=Google Ending Newspaper Archiving Project|last=Horn|first=Leslie|date=May 20, 2011|work=[[PC Magazine]]|access-date=May 20, 2011}}&lt;/ref&gt;

2011 අගෝස්තු මාසයේදී, &quot;ප්‍රවෘත්ති ලේඛනාගාරය උසස් සෙවුම&quot; යන ක්‍රියාකාරකම මුළුමනින්ම ඉවත් කරන ලද අතර, එම සේවාව සේවාව භාවිතා කළ නොහැකි බව සොයා ගත් නිත්‍ය පරිශීලකයින්ගෙන් නැවත පැමිණිලි උත්පාදනය විය.  පුරාවිද්‍යාත්මක පුවත්පත් ලිපි වලට තවමත් ගූගල් ප්‍රවෘත්ති සෙවුම් පිටුව හරහා ප්‍රවේශ විය හැකි නමුත් කාලරාමු බැලීම සහ පිටුවකට ප්‍රතිඵල 10 කට වඩා සඳහන් කිරීමේ හැකියාව වැනි ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් ඉවත් කරන ලදි.

== පුරාවස්තු ==
2008 සැප්තැම්බර් 7 දින, සුචිගත කරන ලද, සංරක්‍ෂිත ලිපියකට භාජනය වූ යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස් අහිමි වූ අතර පසුව එක්සත් ජනපද ඩොලර් 1 ක් ආපසු ලබා ගත්තේ නැත&amp;nbsp;''2002 වර්ෂයේ චිකාගෝ ට්‍රිබියුන් හි'' ගුවන් සමාගම බංකොලොත්භාවය පිළිබඳ ලිපි ඉදිරිපත් කිරීමේ ලිපිය වර්තමානයේ &quot;වැඩිපුර ම බැලූ&quot; කාණ්ඩය යටතේ ''සන්-සෙන්ටිනල්'' නමැති සහෝදර පත්‍රයේ පළ වූ විට වෙළඳපල වටිනාකම බිලියන. &lt;ref name=&quot;Helft&quot; /&gt; ගූගල් ප්‍රවෘත්ති දර්ශකයේ ඊළඟ අවසර පත්‍රය සම්බන්ධතාවය නව ප්‍රවෘත්ති ලෙස සොයා ගත් අතර ආදායම් ආරක්‍ෂක උපදේශකයින් විසින් ගූගල් ප්‍රතිඵලය නව ප්‍රවෘත්ති බව සොයා ගත් අතර එය බ්ලූම්බර්ග් නිවුස් වෙත ලබා දෙන ලද අතර එය කෙටියෙන් වර්තමාන මාතෘකාවක් වූ අතර එය ඉතා පුළුල් ලෙස නරඹන ලදී. &lt;ref name=&quot;Helft&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/09/15/technology/15google.html|title=How a Series of Mistakes Hurt Shares of United|last=Helft, Miguel|date=September 15, 2008|work=[[The New York Times]]|access-date=September 15, 2008}}&lt;/ref&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>d1eayaks4lk3ttfvu78wl3ryewmc0j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලාංකේය ගායක ගායිකාවන්ගේ ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123065</id>
    <revision>
      <id>802916</id>
      <parentid>765769</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T06:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>නන්ද උඩුවිල</username>
        <id>81882</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ගුවන් විදුලි ගායකයකු ලෙස වසර 40</comment>
      <origin>802916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6845" sha1="6mmzpndnrhyzmdt80znay9sbyrf8mgy" xml:space="preserve">මෙය සියලුම ප්‍රභේදවලින් කැපී පෙනෙන '''[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකේය]] සංගීතඥයින්ගේ''' (ගායක ගායිකාවන්ගේ) ලැයිස්තුවකි.

ගායක ගායිකාවන් මුල් නම අකාරාදී පිළිවෙලට අනුව ලැයිස්තුගත කර ඇත.  
== A ==

* [[අජිත් බණ්ඩාර]]
* [[ඇලන් රත්නායක]]
* [[අමරසිරි පීරිස්]]
* [[ආනන්ද සමරකෝන්]]
* [[ඇනස්ලි මාලේවන]]
* [[ඇන්ටන් ජෝන්ස්]]
* [[අනිල් මිහිරිපැන්න]]
* [[ආත්මා ලියනගේ]]

== B ==

* [[භාතිය සහ සන්තුෂ්|භාතිය ජයකොඩි]]

== C ==

* [[ලංකා මනෝහර්]]
* [[සී.ටී. ෆනෑන්ඩු|සී. ටී. ප්‍රනාන්දු]]
* [[චන්ද්‍රසේන හෙට්ටිආරච්චි]]
* [[චන්ද්‍රලේඛා පෙරේරා]]
* [[චිත්‍රාල් සෝමපාල]]
* [[ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන]]
* [[ක්ලිෆ් ෆොනෙන්ඩර්]]

== D ==

* [[දසුන් මධුෂාන්]]
* [[ඩෙස්මන්ඩ් ද සිල්වා]]
* [[දිනේෂ් සුබසිංහ]]
* [[ධනිත් ශ්‍රී]]
* [[දුෂ්‍යන්ත් වීරමන්]]

== E ==

* [[එඩී ජයමාන්න]]
* [[එඩ්වඩ් ජයකොඩි]]

== F ==

* [[ෆ්‍රෙඩී සිල්වා]]

== G ==

* [[ග්‍රේෂා ෂූලිං]]
* [[ගුණදාස කපුගේ]]
* [[මොහොමඩ් ගවුස්]]
* [[ජිප්සීස්]]

== H ==

* [[එච්.ආර්. ජෝතිපාල|එච්. ආර්. ජෝතිපාල]]
* [[හෙන්රි කල්දේරා]]

== I ==

* [[ඉරාජ් වීරරත්න]]
* [[ඉන්ද්‍රචාප ලියනගේ]]
* [[ඉන්ද්‍රානි කරුණාරත්න]]
== J ==

* [[ජේ. පී. චන්ද්‍රබාබු]]
* [[ජේ. ඒ. මිල්ටන් පෙරේරා]]
* [[ජැක්සන් ඇන්තනී|ජැක්සන් ඇන්තනි]]
* [[ජගත් වික්‍රමසිංහ]]

== K ==

* [[කමල් අද්දරාරච්චි|කමල් අද්දරආරච්චි]]
* [[කරුණාරත්න දිවුල්ගනේ]]
* [[කසුන් කල්හාර]]
* [[කීර්ති පැස්කුවෙල්]]
* [[කුමාර් නවරත්නම්]]
* [[කීත් පොට්ගර්]]

== L ==

* [[ලහිරු පෙරේරා]]
* [[ලක්ෂ්මන් ජෝශප් ද සේරම්]]
* [[ලතා වල්පොල]]
* [[ලා බිම්බාස්]]
* [[ලයනල් රන්වල]]

== M ==

* [[මරියසෙල් ගුණතිලක]]
* [[මායා අරුල්ප්‍රගාසම්|මාතංගි අරුල්ප්‍රගාසම්]]
* [[මර්සි එදිරිසිංහ]]
* [[මිග්නෝන් ප්‍රනාන්දු]]
* [[මිල්ටන් මල්ලවආරච්චි|මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි]]
* [[මොහිදීන් බෙග්|මොහිදීන් බේග්]]
* [[මූන්ස්ටෝං]]
* [[එම්. එස්. ප්‍රනාන්දු]]

== Nanda uduwila ==

* [[නුවන්ධිකා සේනාරත්න]]
* [[නදීක ගුරුගේ]]
* [[නාමල් උඩුගම]]
* [[නන්දා මාලනී|නන්දා මාලිනී]]
* [[නාරද දිසාසේකර]]
* [[නීලා වික්‍රමසිංහ]]
* [[නිමල් මෙන්ඩිස්]]
* [[නිහාල් නෙල්සන්]]
* [[නලින් ජයවර්ධන]]
* [[නිරෝෂා විරාජිනී]]

== P ==

* [[අමරදේව|පණ්ඩිත් අමරදේව]]
* [[පැරනොයිඩ් අර්ත්ලිං]]
* [[පෝල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[ප්‍රේමසිරි කේමදාස]]
* [[ප්‍රියා සූරියසේන]]
* [[ප්‍රින්ස් උදය ප්‍රියන්ත]]

== R ==

* [[ආර්. මුත්තුසාමි]]
* [[රවි කේසවරම්]]
* [[රොහාන් ද සේරම්]]
* [[රූකාන්ත ගුණතිලක]]
* [[රුක්මණී දේවී|රුක්මණී දේවි]]
* [[රුක්ෂාන් පෙරේරා]]
* [[රෝහණ වීරසිංහ]]
* [[රනිදු ලංකාගේ]]

== S ==

* [[සාදිරිස් මාස්ටර්]]
* [[සහේලි රෝචන ගමගේ]]
* [[සනත් නන්දසිරි]]
* [[භාතිය සහ සන්තුෂ්|සන්තුෂ් වීරමන්]]
* [[ශිහාන් මිහිරංග]]
* [[සිසිර සේනාරත්න]]
* [[සෝම් වෝඩ්නර්]]
* [[ස්ටැන්ලි පීරිස්]]
* [[ස්ටිග්මාටා (ශ්‍රී ලංකා සංගීත කණ්ඩායම)|ස්ටිග්මාටා]]
* [[සන්ෆ්ලවර් (ශ්‍රී ලාංකික සංගීත කණ්ඩායම)|සන්ෆ්ලවර්]]
* [[සුනිල් එදිරිසිංහ.|සුනිල් එදිරිසිංහ]]
* [[සුජාතා අත්තනායක]]
* [[සුනිල් පෙරේරා]]
* [[සුනිල් ශාන්ත|සුනිල් සාන්ත]]
* [[සහන් රන්වල]]

== T ==

* [[ටී.එම්. ජයරත්න|ටී. එම්. ජයරත්න]]
* [[ටාන්‍යා ඒකනායක]]
* [[තාරික් හිස්නි]]
* [[තරංග ගුණතිලක]]

== U ==

* [[උමාරියා සිංහවංශ]]
* [[උපාලි කන්නංගර|උපාලි කන්නන්ගර]]

== V ==

* [[වික්ටර් රත්නායක]]
* [[විජය කුමාරණතුංග]]
* [[විවියන් ද සිල්වා බොරලැස්ස]]

== W ==

* [[අමරදේව|ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේව]]

== Y ==

* [[යොලන්දේ බවන්]]

== යොමු කිරීම් ==
{{Lists of Sri Lankans}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෝ]]</text>
      <sha1>6mmzpndnrhyzmdt80znay9sbyrf8mgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802917</id>
      <parentid>802916</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T06:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>නන්ද උඩුවිල</username>
        <id>81882</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nanda uduwila */ ගුවන්විදුලි ගායන ශිල්පී..youtube nandauduwila</comment>
      <origin>802917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6870" sha1="9xurbfnvaomny3novxocd9k4zs9fe5h" xml:space="preserve">මෙය සියලුම ප්‍රභේදවලින් කැපී පෙනෙන '''[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකේය]] සංගීතඥයින්ගේ''' (ගායක ගායිකාවන්ගේ) ලැයිස්තුවකි.

ගායක ගායිකාවන් මුල් නම අකාරාදී පිළිවෙලට අනුව ලැයිස්තුගත කර ඇත.  
== A ==

* [[අජිත් බණ්ඩාර]]
* [[ඇලන් රත්නායක]]
* [[අමරසිරි පීරිස්]]
* [[ආනන්ද සමරකෝන්]]
* [[ඇනස්ලි මාලේවන]]
* [[ඇන්ටන් ජෝන්ස්]]
* [[අනිල් මිහිරිපැන්න]]
* [[ආත්මා ලියනගේ]]

== B ==

* [[භාතිය සහ සන්තුෂ්|භාතිය ජයකොඩි]]

== C ==

* [[ලංකා මනෝහර්]]
* [[සී.ටී. ෆනෑන්ඩු|සී. ටී. ප්‍රනාන්දු]]
* [[චන්ද්‍රසේන හෙට්ටිආරච්චි]]
* [[චන්ද්‍රලේඛා පෙරේරා]]
* [[චිත්‍රාල් සෝමපාල]]
* [[ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන]]
* [[ක්ලිෆ් ෆොනෙන්ඩර්]]

== D ==

* [[දසුන් මධුෂාන්]]
* [[ඩෙස්මන්ඩ් ද සිල්වා]]
* [[දිනේෂ් සුබසිංහ]]
* [[ධනිත් ශ්‍රී]]
* [[දුෂ්‍යන්ත් වීරමන්]]

== E ==

* [[එඩී ජයමාන්න]]
* [[එඩ්වඩ් ජයකොඩි]]

== F ==

* [[ෆ්‍රෙඩී සිල්වා]]

== G ==

* [[ග්‍රේෂා ෂූලිං]]
* [[ගුණදාස කපුගේ]]
* [[මොහොමඩ් ගවුස්]]
* [[ජිප්සීස්]]

== H ==

* [[එච්.ආර්. ජෝතිපාල|එච්. ආර්. ජෝතිපාල]]
* [[හෙන්රි කල්දේරා]]

== I ==

* [[ඉරාජ් වීරරත්න]]
* [[ඉන්ද්‍රචාප ලියනගේ]]
* [[ඉන්ද්‍රානි කරුණාරත්න]]
== J ==

* [[ජේ. පී. චන්ද්‍රබාබු]]
* [[ජේ. ඒ. මිල්ටන් පෙරේරා]]
* [[ජැක්සන් ඇන්තනී|ජැක්සන් ඇන්තනි]]
* [[ජගත් වික්‍රමසිංහ]]

== K ==

* [[කමල් අද්දරාරච්චි|කමල් අද්දරආරච්චි]]
* [[කරුණාරත්න දිවුල්ගනේ]]
* [[කසුන් කල්හාර]]
* [[කීර්ති පැස්කුවෙල්]]
* [[කුමාර් නවරත්නම්]]
* [[කීත් පොට්ගර්]]

== L ==

* [[ලහිරු පෙරේරා]]
* [[ලක්ෂ්මන් ජෝශප් ද සේරම්]]
* [[ලතා වල්පොල]]
* [[ලා බිම්බාස්]]
* [[ලයනල් රන්වල]]

== M ==

* [[මරියසෙල් ගුණතිලක]]
* [[මායා අරුල්ප්‍රගාසම්|මාතංගි අරුල්ප්‍රගාසම්]]
* [[මර්සි එදිරිසිංහ]]
* [[මිග්නෝන් ප්‍රනාන්දු]]
* [[මිල්ටන් මල්ලවආරච්චි|මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි]]
* [[මොහිදීන් බෙග්|මොහිදීන් බේග්]]
* [[මූන්ස්ටෝං]]
* [[එම්. එස්. ප්‍රනාන්දු]]

== '''නන්ද උඩුවිල'''  ==

* [[නුවන්ධිකා සේනාරත්න]]
* [[නදීක ගුරුගේ]]
* [[නාමල් උඩුගම]]
* [[නන්දා මාලනී|නන්දා මාලිනී]]
* [[නාරද දිසාසේකර]]
* [[නීලා වික්‍රමසිංහ]]
* [[නිමල් මෙන්ඩිස්]]
* [[නිහාල් නෙල්සන්]]
* [[නලින් ජයවර්ධන]]
* [[නිරෝෂා විරාජිනී]]

== P ==

* [[අමරදේව|පණ්ඩිත් අමරදේව]]
* [[පැරනොයිඩ් අර්ත්ලිං]]
* [[පෝල් ප්‍රනාන්දු]]
* [[ප්‍රේමසිරි කේමදාස]]
* [[ප්‍රියා සූරියසේන]]
* [[ප්‍රින්ස් උදය ප්‍රියන්ත]]

== R ==

* [[ආර්. මුත්තුසාමි]]
* [[රවි කේසවරම්]]
* [[රොහාන් ද සේරම්]]
* [[රූකාන්ත ගුණතිලක]]
* [[රුක්මණී දේවී|රුක්මණී දේවි]]
* [[රුක්ෂාන් පෙරේරා]]
* [[රෝහණ වීරසිංහ]]
* [[රනිදු ලංකාගේ]]

== S ==

* [[සාදිරිස් මාස්ටර්]]
* [[සහේලි රෝචන ගමගේ]]
* [[සනත් නන්දසිරි]]
* [[භාතිය සහ සන්තුෂ්|සන්තුෂ් වීරමන්]]
* [[ශිහාන් මිහිරංග]]
* [[සිසිර සේනාරත්න]]
* [[සෝම් වෝඩ්නර්]]
* [[ස්ටැන්ලි පීරිස්]]
* [[ස්ටිග්මාටා (ශ්‍රී ලංකා සංගීත කණ්ඩායම)|ස්ටිග්මාටා]]
* [[සන්ෆ්ලවර් (ශ්‍රී ලාංකික සංගීත කණ්ඩායම)|සන්ෆ්ලවර්]]
* [[සුනිල් එදිරිසිංහ.|සුනිල් එදිරිසිංහ]]
* [[සුජාතා අත්තනායක]]
* [[සුනිල් පෙරේරා]]
* [[සුනිල් ශාන්ත|සුනිල් සාන්ත]]
* [[සහන් රන්වල]]

== T ==

* [[ටී.එම්. ජයරත්න|ටී. එම්. ජයරත්න]]
* [[ටාන්‍යා ඒකනායක]]
* [[තාරික් හිස්නි]]
* [[තරංග ගුණතිලක]]

== U ==

* [[උමාරියා සිංහවංශ]]
* [[උපාලි කන්නංගර|උපාලි කන්නන්ගර]]

== V ==

* [[වික්ටර් රත්නායක]]
* [[විජය කුමාරණතුංග]]
* [[විවියන් ද සිල්වා බොරලැස්ස]]

== W ==

* [[අමරදේව|ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේව]]

== Y ==

* [[යොලන්දේ බවන්]]

== යොමු කිරීම් ==
{{Lists of Sri Lankans}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෝ]]</text>
      <sha1>9xurbfnvaomny3novxocd9k4zs9fe5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සමුදුර (පුවත්පත)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128424</id>
    <revision>
      <id>802880</id>
      <parentid>628649</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T15:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:Commons:Licensing|]]: newspaper/magazine/journal, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] විසින් [[c:File:Old_Samudura_issue.png|Old_Samudura_issue.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>802880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="d53u5ynzv27dfwt01bkzdhr3137303x" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුවත්පත
| name         = සමුදුර
| logo         = [[File:Samuduralogo.png|200px|සමුදුර පුවත්පතේ ලාංඡනය]]
| image        = [[File:Samudurafirstpage2012.png|thumb|2012 දෙසැම්බර් 13 බ්‍රහස්පතින්දා සමුදුර මුල් පිටුව]]
| type         = සතිපතා පුවත්පත
| format       = ටැබ්ලොයිඩ්
| foundation   = {{start date|df=yes|1992}}
| language     = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
| owners       = සුමති නිව්ස්පේපර්ස් (ප්‍රයිවට්) ලිමිටඩ්
| political    = 
| headquarters = 445/1, සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මාවත, කොළඹ 14, ශ්‍රී ලංකා
| ISSN         = 
| oclc         = 
| editor       = බන්දුල පද්ම කුමාර 
| website      = [http://www.lakbima.lk/ lakbima.lk]
| circulation  = 
| sister newspapers = ''[[ලක්බිම නිව්ස්]]''
}}

'''සමුදුර''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැති පුවත්පතකි. මුලින්ම තනි පුවත්පතක් වශයෙන් ලියාපදිංචි කරන ලද එහි මංගල කලාපය නොමිලයේ බෙදා හරින ලදී. ''සත් සමුදුරෙන් එහා විසල් ලොවකට ඔබව කැඳවාගෙන යන සාර සංග්‍රහය'' ‍‍යන තේමාව යටතේ පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. එහි පළමු කලාපය නිකුත් වුණේ 1992 දෙසැම්බර් දෙවැනි දා යි. ලොව වටා රටවල විවිධ තොරතුරු පිළිබඳව ලිපි එහි පල විය. පසුකාලීනව සමුදුර පුවත්පත [[ලක්බිම]] පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ‍ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රමාණයේ පුවත් අතිරේකයක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. [[අන්තර්ජාලය]] පොදු මහජනතාව අතර භාවිතයට පැමිණ නොතිබුණු යුගයක සමුදුර මගින් ලබාදුන් පුවත් ජනතාව මහත් ආශ්වාදයකින් වැළඳ ගන්නා ලදී. එහි පළමු ප්‍රධාන කර්තෘ ධූරය හෙබවූයේ [[බන්දුල පද්ම කුමාර]] විසිනි. පිටු සැලසුම් ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කළේ අජිත් රවින්ද්‍රය. එය සුමති ප්‍රකාශනයක් ලෙස බෙදාහරින ලදි. දේශපාලනය, සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය, විද්‍යාව, තාක්ෂණය, ජීවන රටා, ආර්ථිකය, ක්‍රීඩාව, මාධ්‍ය කලාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, යුද්ධ ආදී පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා යටතේ එහි ලිපි පලවිය. ආරම්භයේ දී එහි මිල රුපියල් 5ක් විය. 

වසර 2000 - 2010 පමණ දක්වා සමුදුර පුවත්පත ටැබ්ලොයිඩ් අතිරේකයක් ලෙස අඟහරුවාදා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දෙන ලදී. එය පිටු 16 ක පුවත් අතිරේකයක් විය. 2012 - 2013 පමණ කාලයේ දී එය අඟහරුවාදා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද, බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද සතියට සමුදුර අතිරේක දෙකක් වශයෙන් නිකුත් කරන ලදී. වසර 2015 පමණ වන විට සමුදුර පුවත්පත, අඟහරුවාදා හෝ බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දීම නතර වී තිබූ අතර එය නැවතත් වෙනම, තනි පුවත්පතක් වශයෙන් මිලදී ගැනීම සඳහා වෙළඳපොලට නිකුත් කරන බවට ආරංචි පැතිරුණ ද එය එසේ සිදු නොවිණි. වසර 2019 මැයි 31 වන දිනයේ සිට දිනපතා ලක්බිම පුවත්පත මුද්‍රණය ද සම්පූර්ණයෙන් නවතා දැමිණි. පසුව සුමති පුවත්පත් සමාගමේ ''ඉරිදා ලක්බිම'' සහ ''රැජිණ'' යන පුවත්පත් ද මුද්‍රණය නවතා දමා ඇත.    

[[File:MiddlepageSamudura.png|thumb|Middle page of an old Samudura newspaper.]]


[[File:Editorial of Samudura.png|thumb|A screen shot of the editorial of 02 Wednesday December 1992 issue of Samudura newspaper.]]

[[File:Article extract Samudura.png|thumb|A part of an article of an old Samudura newspaper.]]</text>
      <sha1>d53u5ynzv27dfwt01bkzdhr3137303x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802881</id>
      <parentid>802880</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T15:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:Commons:Licensing|]]: newspaper/magazine/journal, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] විසින් [[c:File:MiddlepageSamudura.png|MiddlepageSamudura.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>802881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5832" sha1="js1ekunlhf68qkk7zhf5zec9mqvc0v4" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුවත්පත
| name         = සමුදුර
| logo         = [[File:Samuduralogo.png|200px|සමුදුර පුවත්පතේ ලාංඡනය]]
| image        = [[File:Samudurafirstpage2012.png|thumb|2012 දෙසැම්බර් 13 බ්‍රහස්පතින්දා සමුදුර මුල් පිටුව]]
| type         = සතිපතා පුවත්පත
| format       = ටැබ්ලොයිඩ්
| foundation   = {{start date|df=yes|1992}}
| language     = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
| owners       = සුමති නිව්ස්පේපර්ස් (ප්‍රයිවට්) ලිමිටඩ්
| political    = 
| headquarters = 445/1, සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මාවත, කොළඹ 14, ශ්‍රී ලංකා
| ISSN         = 
| oclc         = 
| editor       = බන්දුල පද්ම කුමාර 
| website      = [http://www.lakbima.lk/ lakbima.lk]
| circulation  = 
| sister newspapers = ''[[ලක්බිම නිව්ස්]]''
}}

'''සමුදුර''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැති පුවත්පතකි. මුලින්ම තනි පුවත්පතක් වශයෙන් ලියාපදිංචි කරන ලද එහි මංගල කලාපය නොමිලයේ බෙදා හරින ලදී. ''සත් සමුදුරෙන් එහා විසල් ලොවකට ඔබව කැඳවාගෙන යන සාර සංග්‍රහය'' ‍‍යන තේමාව යටතේ පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. එහි පළමු කලාපය නිකුත් වුණේ 1992 දෙසැම්බර් දෙවැනි දා යි. ලොව වටා රටවල විවිධ තොරතුරු පිළිබඳව ලිපි එහි පල විය. පසුකාලීනව සමුදුර පුවත්පත [[ලක්බිම]] පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ‍ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රමාණයේ පුවත් අතිරේකයක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. [[අන්තර්ජාලය]] පොදු මහජනතාව අතර භාවිතයට පැමිණ නොතිබුණු යුගයක සමුදුර මගින් ලබාදුන් පුවත් ජනතාව මහත් ආශ්වාදයකින් වැළඳ ගන්නා ලදී. එහි පළමු ප්‍රධාන කර්තෘ ධූරය හෙබවූයේ [[බන්දුල පද්ම කුමාර]] විසිනි. පිටු සැලසුම් ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කළේ අජිත් රවින්ද්‍රය. එය සුමති ප්‍රකාශනයක් ලෙස බෙදාහරින ලදි. දේශපාලනය, සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය, විද්‍යාව, තාක්ෂණය, ජීවන රටා, ආර්ථිකය, ක්‍රීඩාව, මාධ්‍ය කලාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, යුද්ධ ආදී පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා යටතේ එහි ලිපි පලවිය. ආරම්භයේ දී එහි මිල රුපියල් 5ක් විය. 

වසර 2000 - 2010 පමණ දක්වා සමුදුර පුවත්පත ටැබ්ලොයිඩ් අතිරේකයක් ලෙස අඟහරුවාදා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දෙන ලදී. එය පිටු 16 ක පුවත් අතිරේකයක් විය. 2012 - 2013 පමණ කාලයේ දී එය අඟහරුවාදා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද, බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද සතියට සමුදුර අතිරේක දෙකක් වශයෙන් නිකුත් කරන ලදී. වසර 2015 පමණ වන විට සමුදුර පුවත්පත, අඟහරුවාදා හෝ බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දීම නතර වී තිබූ අතර එය නැවතත් වෙනම, තනි පුවත්පතක් වශයෙන් මිලදී ගැනීම සඳහා වෙළඳපොලට නිකුත් කරන බවට ආරංචි පැතිරුණ ද එය එසේ සිදු නොවිණි. වසර 2019 මැයි 31 වන දිනයේ සිට දිනපතා ලක්බිම පුවත්පත මුද්‍රණය ද සම්පූර්ණයෙන් නවතා දැමිණි. පසුව සුමති පුවත්පත් සමාගමේ ''ඉරිදා ලක්බිම'' සහ ''රැජිණ'' යන පුවත්පත් ද මුද්‍රණය නවතා දමා ඇත.    


[[File:Editorial of Samudura.png|thumb|A screen shot of the editorial of 02 Wednesday December 1992 issue of Samudura newspaper.]]

[[File:Article extract Samudura.png|thumb|A part of an article of an old Samudura newspaper.]]</text>
      <sha1>js1ekunlhf68qkk7zhf5zec9mqvc0v4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802882</id>
      <parentid>802881</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T15:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:Commons:Licensing|]]: newspaper/magazine/journal, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] විසින් [[c:File:Editorial_of_Samudura.png|Editorial_of_Samudura.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>802882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5701" sha1="ezh26chyfxf10gg1t6xb5ed3rtn88pe" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුවත්පත
| name         = සමුදුර
| logo         = [[File:Samuduralogo.png|200px|සමුදුර පුවත්පතේ ලාංඡනය]]
| image        = [[File:Samudurafirstpage2012.png|thumb|2012 දෙසැම්බර් 13 බ්‍රහස්පතින්දා සමුදුර මුල් පිටුව]]
| type         = සතිපතා පුවත්පත
| format       = ටැබ්ලොයිඩ්
| foundation   = {{start date|df=yes|1992}}
| language     = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
| owners       = සුමති නිව්ස්පේපර්ස් (ප්‍රයිවට්) ලිමිටඩ්
| political    = 
| headquarters = 445/1, සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මාවත, කොළඹ 14, ශ්‍රී ලංකා
| ISSN         = 
| oclc         = 
| editor       = බන්දුල පද්ම කුමාර 
| website      = [http://www.lakbima.lk/ lakbima.lk]
| circulation  = 
| sister newspapers = ''[[ලක්බිම නිව්ස්]]''
}}

'''සමුදුර''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැති පුවත්පතකි. මුලින්ම තනි පුවත්පතක් වශයෙන් ලියාපදිංචි කරන ලද එහි මංගල කලාපය නොමිලයේ බෙදා හරින ලදී. ''සත් සමුදුරෙන් එහා විසල් ලොවකට ඔබව කැඳවාගෙන යන සාර සංග්‍රහය'' ‍‍යන තේමාව යටතේ පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. එහි පළමු කලාපය නිකුත් වුණේ 1992 දෙසැම්බර් දෙවැනි දා යි. ලොව වටා රටවල විවිධ තොරතුරු පිළිබඳව ලිපි එහි පල විය. පසුකාලීනව සමුදුර පුවත්පත [[ලක්බිම]] පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ‍ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රමාණයේ පුවත් අතිරේකයක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. [[අන්තර්ජාලය]] පොදු මහජනතාව අතර භාවිතයට පැමිණ නොතිබුණු යුගයක සමුදුර මගින් ලබාදුන් පුවත් ජනතාව මහත් ආශ්වාදයකින් වැළඳ ගන්නා ලදී. එහි පළමු ප්‍රධාන කර්තෘ ධූරය හෙබවූයේ [[බන්දුල පද්ම කුමාර]] විසිනි. පිටු සැලසුම් ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කළේ අජිත් රවින්ද්‍රය. එය සුමති ප්‍රකාශනයක් ලෙස බෙදාහරින ලදි. දේශපාලනය, සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය, විද්‍යාව, තාක්ෂණය, ජීවන රටා, ආර්ථිකය, ක්‍රීඩාව, මාධ්‍ය කලාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, යුද්ධ ආදී පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා යටතේ එහි ලිපි පලවිය. ආරම්භයේ දී එහි මිල රුපියල් 5ක් විය. 

වසර 2000 - 2010 පමණ දක්වා සමුදුර පුවත්පත ටැබ්ලොයිඩ් අතිරේකයක් ලෙස අඟහරුවාදා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දෙන ලදී. එය පිටු 16 ක පුවත් අතිරේකයක් විය. 2012 - 2013 පමණ කාලයේ දී එය අඟහරුවාදා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද, බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද සතියට සමුදුර අතිරේක දෙකක් වශයෙන් නිකුත් කරන ලදී. වසර 2015 පමණ වන විට සමුදුර පුවත්පත, අඟහරුවාදා හෝ බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දීම නතර වී තිබූ අතර එය නැවතත් වෙනම, තනි පුවත්පතක් වශයෙන් මිලදී ගැනීම සඳහා වෙළඳපොලට නිකුත් කරන බවට ආරංචි පැතිරුණ ද එය එසේ සිදු නොවිණි. වසර 2019 මැයි 31 වන දිනයේ සිට දිනපතා ලක්බිම පුවත්පත මුද්‍රණය ද සම්පූර්ණයෙන් නවතා දැමිණි. පසුව සුමති පුවත්පත් සමාගමේ ''ඉරිදා ලක්බිම'' සහ ''රැජිණ'' යන පුවත්පත් ද මුද්‍රණය නවතා දමා ඇත.    


[[File:Article extract Samudura.png|thumb|A part of an article of an old Samudura newspaper.]]</text>
      <sha1>ezh26chyfxf10gg1t6xb5ed3rtn88pe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802883</id>
      <parentid>802882</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T15:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:Commons:Licensing|]]: newspaper/magazine/journal, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] විසින් [[c:File:Samudurafirstpage2012.png|Samudurafirstpage2012.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>802883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5534" sha1="qyp7zo990lkql91n5tcd677p1z0hh10" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුවත්පත
| name         = සමුදුර
| logo         = [[File:Samuduralogo.png|200px|සමුදුර පුවත්පතේ ලාංඡනය]]
| image        = 
| type         = සතිපතා පුවත්පත
| format       = ටැබ්ලොයිඩ්
| foundation   = {{start date|df=yes|1992}}
| language     = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
| owners       = සුමති නිව්ස්පේපර්ස් (ප්‍රයිවට්) ලිමිටඩ්
| political    = 
| headquarters = 445/1, සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මාවත, කොළඹ 14, ශ්‍රී ලංකා
| ISSN         = 
| oclc         = 
| editor       = බන්දුල පද්ම කුමාර 
| website      = [http://www.lakbima.lk/ lakbima.lk]
| circulation  = 
| sister newspapers = ''[[ලක්බිම නිව්ස්]]''
}}

'''සමුදුර''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැති පුවත්පතකි. මුලින්ම තනි පුවත්පතක් වශයෙන් ලියාපදිංචි කරන ලද එහි මංගල කලාපය නොමිලයේ බෙදා හරින ලදී. ''සත් සමුදුරෙන් එහා විසල් ලොවකට ඔබව කැඳවාගෙන යන සාර සංග්‍රහය'' ‍‍යන තේමාව යටතේ පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. එහි පළමු කලාපය නිකුත් වුණේ 1992 දෙසැම්බර් දෙවැනි දා යි. ලොව වටා රටවල විවිධ තොරතුරු පිළිබඳව ලිපි එහි පල විය. පසුකාලීනව සමුදුර පුවත්පත [[ලක්බිම]] පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ‍ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රමාණයේ පුවත් අතිරේකයක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. [[අන්තර්ජාලය]] පොදු මහජනතාව අතර භාවිතයට පැමිණ නොතිබුණු යුගයක සමුදුර මගින් ලබාදුන් පුවත් ජනතාව මහත් ආශ්වාදයකින් වැළඳ ගන්නා ලදී. එහි පළමු ප්‍රධාන කර්තෘ ධූරය හෙබවූයේ [[බන්දුල පද්ම කුමාර]] විසිනි. පිටු සැලසුම් ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කළේ අජිත් රවින්ද්‍රය. එය සුමති ප්‍රකාශනයක් ලෙස බෙදාහරින ලදි. දේශපාලනය, සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය, විද්‍යාව, තාක්ෂණය, ජීවන රටා, ආර්ථිකය, ක්‍රීඩාව, මාධ්‍ය කලාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, යුද්ධ ආදී පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා යටතේ එහි ලිපි පලවිය. ආරම්භයේ දී එහි මිල රුපියල් 5ක් විය. 

වසර 2000 - 2010 පමණ දක්වා සමුදුර පුවත්පත ටැබ්ලොයිඩ් අතිරේකයක් ලෙස අඟහරුවාදා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දෙන ලදී. එය පිටු 16 ක පුවත් අතිරේකයක් විය. 2012 - 2013 පමණ කාලයේ දී එය අඟහරුවාදා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද, බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද සතියට සමුදුර අතිරේක දෙකක් වශයෙන් නිකුත් කරන ලදී. වසර 2015 පමණ වන විට සමුදුර පුවත්පත, අඟහරුවාදා හෝ බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දීම නතර වී තිබූ අතර එය නැවතත් වෙනම, තනි පුවත්පතක් වශයෙන් මිලදී ගැනීම සඳහා වෙළඳපොලට නිකුත් කරන බවට ආරංචි පැතිරුණ ද එය එසේ සිදු නොවිණි. වසර 2019 මැයි 31 වන දිනයේ සිට දිනපතා ලක්බිම පුවත්පත මුද්‍රණය ද සම්පූර්ණයෙන් නවතා දැමිණි. පසුව සුමති පුවත්පත් සමාගමේ ''ඉරිදා ලක්බිම'' සහ ''රැජිණ'' යන පුවත්පත් ද මුද්‍රණය නවතා දමා ඇත.    


[[File:Article extract Samudura.png|thumb|A part of an article of an old Samudura newspaper.]]</text>
      <sha1>qyp7zo990lkql91n5tcd677p1z0hh10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802884</id>
      <parentid>802883</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T15:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:Commons:Licensing|]]: newspaper/magazine/journal, හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] විසින් [[c:File:Article_extract_Samudura.png|Article_extract_Samudura.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>802884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5431" sha1="986cp54zqsfitjqwzusuikizmujlbje" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුවත්පත
| name         = සමුදුර
| logo         = [[File:Samuduralogo.png|200px|සමුදුර පුවත්පතේ ලාංඡනය]]
| image        = 
| type         = සතිපතා පුවත්පත
| format       = ටැබ්ලොයිඩ්
| foundation   = {{start date|df=yes|1992}}
| language     = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
| owners       = සුමති නිව්ස්පේපර්ස් (ප්‍රයිවට්) ලිමිටඩ්
| political    = 
| headquarters = 445/1, සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මාවත, කොළඹ 14, ශ්‍රී ලංකා
| ISSN         = 
| oclc         = 
| editor       = බන්දුල පද්ම කුමාර 
| website      = [http://www.lakbima.lk/ lakbima.lk]
| circulation  = 
| sister newspapers = ''[[ලක්බිම නිව්ස්]]''
}}

'''සමුදුර''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැති පුවත්පතකි. මුලින්ම තනි පුවත්පතක් වශයෙන් ලියාපදිංචි කරන ලද එහි මංගල කලාපය නොමිලයේ බෙදා හරින ලදී. ''සත් සමුදුරෙන් එහා විසල් ලොවකට ඔබව කැඳවාගෙන යන සාර සංග්‍රහය'' ‍‍යන තේමාව යටතේ පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. එහි පළමු කලාපය නිකුත් වුණේ 1992 දෙසැම්බර් දෙවැනි දා යි. ලොව වටා රටවල විවිධ තොරතුරු පිළිබඳව ලිපි එහි පල විය. පසුකාලීනව සමුදුර පුවත්පත [[ලක්බිම]] පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ‍ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රමාණයේ පුවත් අතිරේකයක් ලෙස ලබා දෙන ලදී. [[අන්තර්ජාලය]] පොදු මහජනතාව අතර භාවිතයට පැමිණ නොතිබුණු යුගයක සමුදුර මගින් ලබාදුන් පුවත් ජනතාව මහත් ආශ්වාදයකින් වැළඳ ගන්නා ලදී. එහි පළමු ප්‍රධාන කර්තෘ ධූරය හෙබවූයේ [[බන්දුල පද්ම කුමාර]] විසිනි. පිටු සැලසුම් ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කළේ අජිත් රවින්ද්‍රය. එය සුමති ප්‍රකාශනයක් ලෙස බෙදාහරින ලදි. දේශපාලනය, සංස්කෘතිය, ඉතිහාසය, විද්‍යාව, තාක්ෂණය, ජීවන රටා, ආර්ථිකය, ක්‍රීඩාව, මාධ්‍ය කලාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, යුද්ධ ආදී පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා යටතේ එහි ලිපි පලවිය. ආරම්භයේ දී එහි මිල රුපියල් 5ක් විය. 

වසර 2000 - 2010 පමණ දක්වා සමුදුර පුවත්පත ටැබ්ලොයිඩ් අතිරේකයක් ලෙස අඟහරුවාදා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දෙන ලදී. එය පිටු 16 ක පුවත් අතිරේකයක් විය. 2012 - 2013 පමණ කාලයේ දී එය අඟහරුවාදා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද, බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම සමඟ පිටු 12 ක අතිරේකයක් ලෙස ද සතියට සමුදුර අතිරේක දෙකක් වශයෙන් නිකුත් කරන ලදී. වසර 2015 පමණ වන විට සමුදුර පුවත්පත, අඟහරුවාදා හෝ බ්‍රහස්පතින්දා ලක්බිම පුවත්පත සමඟ නොමිලයේ ලබා දීම නතර වී තිබූ අතර එය නැවතත් වෙනම, තනි පුවත්පතක් වශයෙන් මිලදී ගැනීම සඳහා වෙළඳපොලට නිකුත් කරන බවට ආරංචි පැතිරුණ ද එය එසේ සිදු නොවිණි. වසර 2019 මැයි 31 වන දිනයේ සිට දිනපතා ලක්බිම පුවත්පත මුද්‍රණය ද සම්පූර්ණයෙන් නවතා දැමිණි. පසුව සුමති පුවත්පත් සමාගමේ ''ඉරිදා ලක්බිම'' සහ ''රැජිණ'' යන පුවත්පත් ද මුද්‍රණය නවතා දමා ඇත.</text>
      <sha1>986cp54zqsfitjqwzusuikizmujlbje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:රතු සබැඳි</title>
    <ns>4</ns>
    <id>145431</id>
    <revision>
      <id>802968</id>
      <parentid>671040</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[විකිපීඩියා:Red link]] සිට [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>671040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16995" sha1="ajliv2mcidbfd8krngsuqrjgchi7l3i" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef|small=yes}}
{{Redirect|WP:RED|redirects|Wikipedia:Redirect|the Reference desk|Wikipedia:Reference desk|the RedWarn counter-vandalism tool|WP:REDWARN}}
{{ඉංග්‍රීසි ව්‍යාපෘතියේ සිට ආයාත කළ පිටුව}}
{{subcat guideline|සංස්කරණ මාර්ගෝපදේශන|Red links|WP:RED|WP:REDLINK|WP:REDLINKS}}
{{bots|deny=Cewbot}}
{{nutshell|Red links for subjects that should have articles but do not, are not only acceptable, but needed in the articles. They serve as a clear indication of which articles are in need of creation, and encourage it. '''Only remove red links''' if you are certain that Wikipedia ''should not'' have an article on that subject.}}

{{Quote box
 |width=30%
 |quote = Most new articles are created shortly after a corresponding reference to them is entered into the system.
|salign=right
 |source = Spinellis and Louridas, &quot;The Collaborative Organization of Knowledge&quot;&lt;ref name=&quot;spinellis&quot;&gt;{{Cite journal |author=Diomidis Spinellis and Panagiotis Louridas |date=August 2008 |title=The collaborative organization of knowledge |journal=[[Communications of the ACM]] |at=Vol. 51, No. 8, pp. 68–73 |doi=10.1145/1378704.1378720 |quote=Most new articles are created shortly after a corresponding reference to them is entered into the system.}} See also [[Wikipedia:Inflationary hypothesis of Wikipedia growth]].&lt;/ref&gt;
 |align = right
}}

A '''red link''', [[Red link example|like this example]], signifies that the linked-to page does not exist—it either never existed, or previously existed but has been [[Wikipedia:Viewing deleted content|deleted]]. 

Add red links to articles to indicate that a page will be created soon or that an article should be created for the topic because the subject is [[Wikipedia:Notability|notable]] and [[Wikipedia:Verifiability|verifiable]]. Red links help Wikipedia grow.&lt;ref name=&quot;spinellis&quot;/&gt; The creation of red links prevents new pages from being [[Wikipedia:Orphan|orphaned]] from the start.&lt;ref&gt;[[Wikipedia:Wikipedia Signpost/2009-01-31/Orphans]]&lt;/ref&gt; Good red links help Wikipedia—they encourage new contributors in useful directions, and remind us that [[Wikipedia:Wikipedia is a work in progress|Wikipedia is far from finished]].

In general, a red link should remain in an article if there is a reasonable expectation that the article in question will eventually be created (either as its own article or as a redirect); remove red links if and only if Wikipedia should not have any coverage on the subject. It may be possible to turn the red link into a redirect to an article &lt;em&gt;section&lt;/em&gt; where the subject is covered as part of a broader topic (see [[WP:NOPAGE|Notability – Whether to create standalone pages]]). But please do not &quot;kill&quot; red links by redirect because their red color (annoying to some readers) seems to scream for a fix. It is easy to turn any red link blue by creating a redirect, but valid red links exist for a reason, and they are the &quot;buds&quot; from which new Wikipedia articles grow. A valid red link should be left in place if the reader agrees on need for a future article with that best name, but does not want to provide one.

Articles should not contain red links to files, to templates, or to topics that do not warrant an article, such as a celebrity's romantic interest who is not notable in their own right. Red links should not routinely be made to every chapter in a book, or to all the people mentioned in an article. Red links should not be made to articles deleted because the topic was judged unencyclopedic or lacking notability. Red links may sometimes be created to articles deleted for some other reason. In addition, even if a page has been deleted because it does not meet Wikipedia's guidelines, you may make a red link to the term if you intend to write an article about an entirely different topic that happens to have the same title.

==Creating red links==
A red link appears whenever double square brackets &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ ]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; are placed around a word or phrase for which Wikipedia does not have an article, disambiguation page or redirect.

===When to create red links===
{{Shortcut|WP:REDYES}}
Create red links whenever a non-existent article with more information would [[Wikipedia:Only make links that are relevant to the context|help a reader understand]] the content of the article in which the red link will appear. An easy example is a technical term that merits a treatment beyond its dictionary definition, to help support its role for its existing context. A technical term could qualify because it is probably &quot;notable&quot; and should have that obvious title.

Before adding a red link, make sure that its subject does not already exist under a different [[help:page name|page name]]. The topic may well be covered in a section of another article; it could even be buried in several paragraphs nearby. So it is the responsibility of the person who creates a red link to scan for the topic's coverage. The [[Help:categories|category]] links at the bottom of that page will link to virtually all related articles, and the search engine [[Help:Search#Search engine features|provides features]] for advanced queries that can pinpoint matching text anywhere on Wikipedia. Both search methods employ [[MediaWiki]] features crafted to find information on Wikipedia. They can help us build Wikipedia, red link by red link.

Take care when creating a red link that it has a [[wp:article titles|valid title]] and that its subject meets [[WP:notability|notability]] guidelines for topics (including those for people ([[WP:BIO]]), web content ([[WP:WEB]]), businesses ([[WP:CORP]]), etc.).

{{anchor|incoming links}}
{{Shortcut|WP:INCOMINGLINKS|WP:CHECKAFTERCREATE}}
After creating an article, (a) use [[Help:What links here|What links here]] to find any red links that your new article turned blue, (b) check whether those links refer to the topic of your new article, and (c) change any links that refer to a different topic.

===Avoiding creation of certain types of red links===
{{Shortcut|WP:REDNO|WP:REDNOT|WP:NORED}}
Do not create red links to:
* [[WP:ARTICLE|Articles]] that are unlikely to be created and retained on Wikipedia, including articles that do not comply with Wikipedia's [[WP:naming conventions|naming conventions]].
* [[WP:CAT|Categories]] that do not exist. Either the category [[Wikipedia:Categorization#Creating category pages|should be created]], or the non-existent category link should be removed or changed to one that already exists.
* [[Help:template|Templates]] that do not exist. Templates should only be added to a page if and after they have been created.
* [[Wikipedia:Files|Wikipedia files]] that do not exist. Such red links are categorized for cleanup at [[:Category:Articles with missing files]].

Because they are useless as navigation aids, do not create red links in:
* Templates such as {{tlx|Main}}, {{tlx|Details}}, {{tlx|Further}}, and {{tlx|Seealso}}, which are intended to direct readers to existing articles. 
* [[WP:ALSO|See also]] sections (see [[WP:NOTSEEALSO]]).
* {{tlx|About}} and {{tlx|Otheruses}} hatnotes.
* Redirect pages.

Red links may be used in [[WP:NAVBOX|navboxes]] which also contain links to existing articles, but they cannot be excessive. Editors who add excessive red links to navboxes are expected to actively work on building those articles, or the links may be removed from the template.

Red links are not to be shown on the [[Main Page]].

===To biographical articles===
{{Shortcut|WP:REDBIO|WP:REDLINKBIO}}
As with other topics, red links can be created to biographies of people who would likely meet [[WP:Notability (people)|Wikipedia's guidelines for notability]]. All the rules that apply to [[WP:BLP|our biographies on living people]] equally apply to red-linked names.

====Non-unique names====

Redlinking a name which may not be unique bears the risk of the link eventually pointing to an article added later for a different person, company, or place with the same name. This is unlikely for, say, [[Thomas Howard, 14th Earl of Arundel]], but very likely for football player [[Thomas Howard]]. Redlinking names of people who are not obviously notable also creates a link that may be unlikely to ever become blue. Adding detail to the link makes a misdirected link less likely (but not impossible); [[John Alexander Smith (physician)]] is better than [[John Smith]]. Simply redlinking names of people in an article, without detail, particularly if not obviously notable, should be avoided.

[[WP:INCOMINGLINKS|Checking incoming links]] is particularly important when creating new biography articles with article names that may not be unique. If some article has a redlink to that name but meaning a different person, the link will become blue but incorrect. This does happen in reality: for example, in 2012 a red link was placed in the article about the book {{oldid2|644038859|''Extra Virginity''}} to link to a future article about the book's author, &lt;nowiki&gt;[[Tom Mueller]]&lt;/nowiki&gt;. In 2014 an article was created for a different [[Tom Mueller]], a rocket scientist, without checking for existing incoming links. The red link in the ''Extra Virginity'' article thus became blue, but the link was to the wrong person. The error was [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Extra_Virginity&amp;diff=705760355&amp;oldid=702105237 not corrected until 2016], by renaming  the link, which remained red, to [[Tom Mueller (writer)]]. It might have been preferable to unlink the name; the writer may not be Wikipedia-notable, and even &lt;nowiki&gt;[[Tom Mueller (writer)]]&lt;/nowiki&gt; is not guaranteed unique; in this particular case there is [https://www.linkedin.com/in/tom-mueller-84a53a8 at least one more writer of that name], though without a Wikipedia article as of December 2023.

===In disambiguation pages===
{{Shortcut|WP:REDDAB}}
{{main|Wikipedia:Manual of Style/Disambiguation pages#Red links}}
Use of red links on [[Wikipedia:Disambiguation|disambiguation]] pages should be limited. The whole point of a disambiguation page is to help the reader arrive at the correct existing article from a choice of articles with similar titles. Since a red link is a link to a non-existent article, using red links in disambiguation pages is usually discouraged. Red links can be used in disambiguation pages if existing encyclopedic articles (i.e. not disambiguation pages, because disambiguation pages are not considered encyclopedic) have such red links.

==Dealing with existing red links==
{{Shortcut|WP:REDDEAL}}
{{see also|Wikipedia:Creation of example red links as pages}}
In general, a red link should be allowed to remain in an article if it links to a term that could plausibly sustain an article, but for which there is no existing candidate article, or article section, under any name.

A red link to an article that will plausibly be created in the future should be &quot;left alone rather than being created as a minimal stub article that has no useful information.&quot; An example of a plausible red link might be to [[Literacy in Somalia]],&lt;ref&gt;For past examples listed here, see [[/History of the example red link]].&lt;/ref&gt; since an article on [[Literacy in China]] exists, and country-specific articles on literacy are a likely area for future creation. However, it is better to leave this link red than to create a &quot;placeholder [[WP:STUB|stub]]&quot; that says only &quot;Literacy rates in Somalia are among the lowest in the world&quot;, with the sole purpose of turning the red link to blue. Editors should create stubs with a usable amount of content, or else not create the stub at all. Red links serve the purpose of notifying readers that a need exists in Wikipedia for the creation of a new article with at least minimal information content; the creation of minimalist marker stubs simply to get rid of a red link destroys this useful mechanism.

Likewise, a valid red link term like [[Literacy in Somalia]] should not be dealt with by removing the link brackets, simply to temporarily reduce the amount of red text in an article. However, red links to articles that have since been deleted should usually be unlinked.

An existing red link can indicate one or more of the following things:
* A new article is needed. When a Wikipedian writes an article, it is common practice to link key topics pertinent to an understanding of the subject, even if those topics don't have an article on Wikipedia yet. '''Do not remove these red links.''' This has several applications:
** From within an article, such a link prepares the article to be fully supported (not [[Wikipedia:Orphan|orphaned]] upon creation). At any time, a Wikipedian may independently write an article on the linked-to subject, and when this happens, there's already a link ready and waiting for it. The red link also gives readers the opportunity to click on it to create the needed article on the spot.
** The red link may identify a need to create a [[WP:REDIRECT|redirect]] to another article, but only if that article comprehensively deals with the topic.
** Some WikiProjects have bots that determine how many times a certain red link appears in Wikipedia. This is used to determine what articles are the most needed. Editors can also, after clicking on a red link, use the &quot;[[Help:What links here|what links here]]&quot; function (although the article does not exist) to determine how many times the subject has been red-linked.
* The link is broken and no longer leads to an article (perhaps because the underlying article was deleted). In such a case, the link usually needs to be removed or renamed to point to an existing article.
* The link may have been made by someone who wasn't aware of what should and shouldn't be linked to within articles. Always evaluate whether or not a red link is pointing at a title that actually needs creation. See [[Wikipedia:Manual of Style/Linking#What generally should be linked]].
* The red link may be a typo—e.g., someone wanted to link to [[African elephant]], but instead typed &quot;[[African eelephant]]&quot;. In this case, try to figure out the intended article and fix the link. If it looks like a common misspelling, such as [[Scandanavia]], you may want to create a [[Wikipedia:Redirects from misspellings|redirect from that misspelling]] to the correct one, but you should still correct the misspelling even though it would no longer appear red.
* Links in any of the various {{tlx|About}} and {{tlx|Otheruses}} hatnotes, in {{tlx|Main}}, {{tlx|Details}}, {{tlx|Further}}, and {{tlx|Seealso}} notes, as well as in &quot;See also&quot; sections, are meant to serve a navigational purpose. Red links are useless in these contexts; if possible they should be replaced by a functioning link, or else be removed.
* Lists of &quot;notable people&quot; in an article, such as the &quot;Notable alumni&quot; section in an article on a university, tend to accrue red links, listing people of unverifiable notability. Such red links should be removed only if it's certain the subject ''would not'' qualify for an article on Wikipedia.

===Red links and interlanguage links===
* The subject of the red link may be covered on another edition of Wikipedia. If such an article meets the English-language Wikipedia criteria and you are able to translate, then follow the procedures at [[Wikipedia:Translation]]; if not, use [[Help:Interlanguage_links#Inline_links|a link to the article in the other edition of Wikipedia]] instead of or next to a red link. Such links can be made manually or by using the interlanguage link template {{tlx|ill}}. For example
*{{tlc|ill|Richard J. Youle|de}} produces: {{ill|Richard J. Youle|de}} until the name is added to English Wikipedia (as of June 2022 there is a German, but no English article);
*{{tlc|ill|Hanning Schröder|de}} links to the existing English page: {{ill|Hanning Schröder|de}}.
*If the English and foreign names are different:&lt;br&gt; {{tlc|ill|Hooglede town hall|nl|Gemeentehuis van Hooglede}} produces: {{ill|Hooglede town hall|nl|Gemeentehuis van Hooglede}}

==See also==
* {{tl|Cleanup red links}}
* [[Wikipedia:WikiProject Red Link Recovery]]
* [[Wikipedia:Only make links that are relevant to the context]]
* [[Wikipedia:Write the article first]] – an essay
* [[Help:Your first article]]
* [[Wikipedia:Manual of Style/Linking]]
* [[Help:Link color]] – including instructions to change the color, if you don't like red
* [[Wikipedia:Wikipedia Signpost/2008-08-11/Growth study]]
* [[Wikipedia:Wikipedia Signpost/2014-08-13/Op-ed]]
* [[Wikipedia:Wikipedia is a work in progress]]

===Lists of red links===
* [[Wikipedia:Most-wanted articles]] – most red-linked articles
* [[Special:WantedPages]]
* [[Wikipedia:Requested articles]] – red-linked articles
* [[Wikipedia:WIR/REDLIST]] – red-linked lists focusing on women

==References==
{{reflist}}

[[Category:WikiProject Red Link Recovery]]
[[ප්‍රවර්ගය:විකිපීඩියා සබැඳි]]</text>
      <sha1>ajliv2mcidbfd8krngsuqrjgchi7l3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:RED</title>
    <ns>4</ns>
    <id>145432</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802972</id>
      <parentid>648188</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="di77blv3ob1u6lo0jog7d1j47wbhl6o" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]

{{Redirect category shell|
{{R to project namespace}}
{{R from shortcut}}
{{R mentioned in hatnote}}
}}</text>
      <sha1>di77blv3ob1u6lo0jog7d1j47wbhl6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDLINK</title>
    <ns>4</ns>
    <id>145433</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802973</id>
      <parentid>648190</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]; අංගරාග වෙනස්කම්</comment>
      <origin>802973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="fiiozu1h30jajpuc3k34zk7k5tge2rj" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]

{{R cat shell |
  {{R to project namespace}}
  {{R from shortcut}}
}}</text>
      <sha1>fiiozu1h30jajpuc3k34zk7k5tge2rj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDLINKS</title>
    <ns>4</ns>
    <id>145434</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802974</id>
      <parentid>648192</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="ataqyk5lxnx75y49mb824hayhpajukf" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>ataqyk5lxnx75y49mb824hayhpajukf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S</title>
    <ns>2</ns>
    <id>158554</id>
    <revision>
      <id>802927</id>
      <parentid>802610</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T08:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <origin>802927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2772" sha1="qwaf3wt7ksoqgmhpm8mk02zinn406jt" xml:space="preserve">{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}
{{පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar}}
{{UserStatus}}
{{wikibreak| type=long}}
{{තොරතුරුකොටුව පරිශීලක
|languages=සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි|country= {{ධජය|ශ්‍රී ලංකාව}}
|first_edit=2022 නොවැම්බර් 13
|joined_date=2021 මැයි 28
|name=IDB.S
|edit_count=6213+
|userboxes=
{{User Wikipedian For|year=2021|month=5|day=28}}
{{පරිශීලක wikipedia/rollback}}
{{පරිශිලක wikipedia/autopatrolled}}
{{User CVU1-en}}
{{User wikipedia/RC Patrol}}
{{Experienced Editor Userbox}}
|autoconfirmed=2023 අප්‍රේල් 06
|autopatrolled=2024 ජූලි 10
|rollbacker=2024 ඔක්තෝබර් 15
}}

ආයුබෝවන්! මම '''IDB.S'''. මම සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි [[විකිපීඩියා]] ද්විත්වයෙහිම ලිපි සංස්කරණය සහ නිර්මාණය සිදු කරමි. මීට පෙර වැඩිපුරම [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]] ලිපි [[සිංහල බස|සිංහලට]] පරිවර්තනය සිදු කළ ද, දැනට මගේ ප්‍රධාන අවධානය යොමුවී ඇත්තේ සිංහල විකිපීඩියාවේ (සහ සමහර අවස්ථාවල ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියාවේ) කඩාකප්පල්කාරී සංස්කරණ වැළැක්වීම සඳහාය. ඊට අමතරව, [[විකිමීඩියා කොමන්ස්]] හි ප්‍රකාශන හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම්  පරීක්ෂා කර ඒවා ඉවත් කිරීමට ද මම යම් යම් අවස්ථාවලදී සහාය වෙමි. 

== මට කථා කරන්න ==
[[පරිශීලක සාකච්ඡාව:IDB.S|පරිශීලක සංවාද පිටුව]] භාවිතා කිරීමෙන් පරිශීලකයා අමතන්න.

== උප පිටු ==

* [[පරිශීලක:IDB.S/defcon|DEFCON]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Ribbonbar|Ribbonbar]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Status|Status]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Wdefcon|Wdefcon]]
* [[පරිශීලක:IDB.S/Wdefcon2|Wdefcon2]]

== දායක වීම ==
{{පරිශීලක දායකත්වයන්|6213}}
&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; clear:left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
{{clear}}
{{User page|logo=yes}}
{{clear}}
&lt;center&gt;
{{අද}}
&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;
{{clear}}
{{෴}} 
&lt;/center&gt;</text>
      <sha1>qwaf3wt7ksoqgmhpm8mk02zinn406jt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රශාන්ත් සෙල්ලතුරෙයි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172265</id>
    <revision>
      <id>802901</id>
      <parentid>725275</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T02:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4777" sha1="570s26j06fqwgwkzavw2yozcou39v1m" xml:space="preserve">{{Infobox gymnast|name=ප්‍රශාන්ත් සෙල්ලතුරෙයි|image=|imagesize=|caption=|nickname=|country={{AUS}}|formercountry=|birth_date={{birth date and age|df=yes|1986|10|1}}|birth_place=[[ඕබර්න්, නිව් සවුත් වේල්ස්|ඕබර්න්]], ඕස්ට්‍රේලියාව|hometown=[[සිඩ්නි]], ඕස්ට්‍රේලියාව|height=1.50m|discipline=MAG|level=ජ්යෙෂ්ඨ|natlteam=|club=|gym=|collegeteam=|headcoach=|assistcoach=|formercoach=|choreographer=|music=|eponymousskills=|retired=|medaltemplates=}}

'''ප්‍රශාන්ත් සෙල්ලතුරෙයි''' (උපත 1 ඔක්තෝබර් මස 1986 වර්ෂය) [[ඕස්ට්රේලියානුවන්|ඕස්ට්‍රේලියානු]] [[ජිම්නාස්ටික්]] ක්‍රීඩකයෙකි.&lt;ref name=&quot;Gulf&quot;&gt;[http://www.gulf-times.com/site/topics/article.asp?cu_no=2&amp;item_no=205662&amp;version=1&amp;template_id=49&amp;parent_id=29 Kosmidis sparkles to capture gold in floor exercise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120914041238/http://www.gulf-times.com/site/topics/article.asp?cu_no=2&amp;item_no=205662&amp;version=1&amp;template_id=49&amp;parent_id=29|date=14 September 2012}}, [[ගල්ෆ් ටයිම්ස්|Gulf Times]]&lt;/ref&gt; ඔහුගේ දෙමාපියන් සහ මුතුන් මිත්තන් [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකීය]] දෙමළ උරුමයන් වන අතර ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවෙන් පලා යන සරණාගතයින් ලෙස පැමිණ ඇත. ඔහු ඉපදී හැදී වැඩුණේ [[ඕස්ට්‍රේලියාව|ඕස්ට්‍රේලියාවේ ය]]. ඔහු අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[සිඩ්නි]] හි බටහිර අභ්‍යන්තරයේ පිහිටි [[ත්‍රිත්ව ව්‍යාකරණ පාසල (නිව් සවුත් වේල්ස්)|ට්‍රිනිටි ව්‍යාකරණ පාසලේ (නිව් සවුත් වේල්ස්) ය]].

2010 වර්ෂයේ [[නව දිල්ලිය|නවදිල්ලියේ]] පැවති [[පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙල|පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ]] පළමු කණ්ඩායම් රන් පදක්කම දිනාගත් ඕස්ට්‍රේලියානු පිරිමි සංචිතයේ සෙල්ලතුරෙයි, [[වළලු (ජිම්නාස්ටික්)|වළලු]] මත ඔහුගේ දක්‍ෂතාවයෙන් මුද්‍රා තබන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.theaustralian.com.au/news/australian-mens-gymnastics-team-win-first-ever-commonwealth-gold/story-fn66fv2v-1225934144072 Australian men's gymnastics team win first ever Commonwealth gold] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329035134/http://www.theaustralian.com.au/news/australian-mens-gymnastics-team-win-first-ever-commonwealth-gold/story-fn66fv2v-1225934144072 |date=2014-03-29 }}, The Australian, 5 ඔක්තෝබර් 2010&lt;/ref&gt; ඔහු දිල්ලියේ පැවති පොමල් අශ්ව ඉසව්වෙන් ද ජයග්‍රහණය කළේ ය.

ඔහු ලෝක ශූරතාවලියේ (ලෝකඩ දෙකක් සහ එක් රිදී) පොමල් අශ්වයා මත තුන් වරක් පදක්කම්ලාභී වේ. ඔහු නිව් සවුත් වේල්ස් හි සිඩ්නි හි පදිංචිකරුවෙකි.

ඔහු දැන් එංගලන්තයේ මිල්ටන් කේන්ස් ජිම්නාස්ටික් හි ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත්වේ.

2019 වර්ෂයේ දී [[බකිංහැම් විශ්ව විද්‍යාලය|බකිංහැම් විශ්ව විද්‍යාලයෙන්]] වෛද්‍ය උපාධිය ලබා ඇති සෙල්ලතුරෙයි සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකි.

== මූලාශ්‍ර ==

[[ප්‍රවර්ගය:1986 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජිම්නාස්ටික්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෝ]]</text>
      <sha1>570s26j06fqwgwkzavw2yozcou39v1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S/Status</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177795</id>
    <revision>
      <id>802926</id>
      <parentid>802609</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T08:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>wikibreak</comment>
      <origin>802926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="dpm8kdpr82eb8g8sp3jpd3i0m4umdqx" xml:space="preserve">wikibreak</text>
      <sha1>dpm8kdpr82eb8g8sp3jpd3i0m4umdqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S/defcon</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177842</id>
    <revision>
      <id>802925</id>
      <parentid>802608</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T08:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>upd</comment>
      <origin>802925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1088" sha1="jhknp0f6snkz6600k3ocbwtfx797t9r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Vandalism information|prefix=User:IDB.S/}}&lt;/noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Mbox
| name = name of the template
| demospace = other
| type  = delete
| image = [[File:Cmbox_deletion.png|40px]]
| imageright = none
| style=CSS values
| textstyle=CSS values
| text  = මෙම පිටුව මකා දැමීමෙන් වළකින්න. &lt;br/&gt; &lt;small&gt;මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.&lt;/small&gt;
| small = none
| smallimage = none
| smallimageright = none
| smalltext  = මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.
| plainlinks = yes
}}
&lt;/noinclude&gt;
{{#switch: {{{1}}}
              | level = 5
              | sign = 08:04, 2026 ඔක්තෝබර් 30 (UTC)
              | info = ප.ව. 01.34 (SLST) [[User:IDB.S|IDB.S]]ට අනුව
            }}</text>
      <sha1>jhknp0f6snkz6600k3ocbwtfx797t9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වේක් දූපත</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183959</id>
    <revision>
      <id>802915</id>
      <parentid>802506</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T06:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277874" sha1="hxe7elm41o17ob3pfafpqyrnce18y02" xml:space="preserve">[[ගොනුව:VFA-27_Wake_Island.jpg|thumb|MCAS ඉවාකුනි හි පිහිටි [[ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව|එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ]] F/A-18E සුපර් හෝනට් බලඝණයක් වන VFA-27 රෝයල් මේස්, වේක් අයිලන්ඩ් හි &quot;ඩවුන්ටවුන්&quot; ප්‍රදේශයට ඉහළින් පියාසර කරයි.]]
'''වේක් දූපත''' ({{Langx|mh|Ānen Kio|4=island of the [[Sida fallax|kio flower]]}}), වේක් අටෝල් ලෙසද හැඳින්වේ, එය පැසිෆික් සාගරයේ මයික්‍රොනීසියා උප කලාපයේ කොරල් පරයකි. මෙම අතොළුව කොරල් පරයකින් වට වූ කලපුවක් වටා වේක්, විල්ක්ස් සහ පීල් දූපත් - දූපත් තුනකින් සමන්විත වේ. ආසන්නතම ජනාවාස දූපත වන්නේ මාෂල් දූපත් වල උටිරික් අටෝල් වන අතර එය ගිනිකොන දෙසින් සැතපුම් 592 (කිලෝමීටර් 953) ක් දුරින් පිහිටා ඇත.

1568 දී ඇල්වාරෝ ද මෙන්ඩානා ද නීරා විසින් එහි පළමු වාර්තාගත සොයා ගැනීමට පෙර, ප්‍රාග් ඓතිහාසික ඔස්ට්‍රෝනියානු නාවිකයින් විසින් මෙම දූපත සොයා ගන්නට ඇත. ඊළඟ සියවස් වලදී නැව් මෙම ප්‍රදේශයට සංචාරය කිරීම දිගටම කරගෙන ගිය නමුත්, 1899 දී එක්සත් ජනපදය එයට හිමිකම් කියන තෙක් දිවයින සංවර්ධනය නොවී පැවතුනි. 1935 දී පෑන් ඇමරිකන් එයාර්වේස් ගුවන් තොටුපළක් සහ හෝටලයක් ඉදිකර, ට්‍රාන්ස්-පැසිෆික් පියාසර බෝට්ටු මාර්ග සඳහා නැවතුම්පොළක් ලෙස වේක් දූපත ස්ථාපිත කරන තෙක් දිවයිනේ සැලකිය යුතු සංවර්ධනයක් ආරම්භ නොවීය. 1941 දෙසැම්බර් මාසයේදී දෙවන ලෝක යුද්ධයේ පැසිෆික් රඟහල විවෘත කිරීමේදී ජපානය දූපත අල්ලා ගත් අතර එහිදී 1945 සැප්තැම්බර් මාසයේදී යුද්ධය අවසන් වන තෙක් එය ජපන් ආක්‍රමණය යටතේ පැවතුනි. 1972 දී, පෑන් ඇමරිකන් එයාර්වේස් ට්‍රාන්ස්-පැසිෆික් ස්ථානගත කිරීම් සඳහා දිවයින භාවිතා කිරීම නැවැත්වූ අතර, ඒ වෙනුවට නතර නොවී සාගරය තරණය කළ හැකි බෝයිං 747 ගුවන් යානා භාවිතා කළේය. පෑන් ඇමරිකන් එයාර්වේස් ඉවත් කර ගැනීමත් සමඟ, දිවයිනේ පරිපාලනය එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලද අතර, පසුව 1975 දී නව ජීවිත මෙහෙයුම අතරතුර වියට්නාම සරණාගතයින් සඳහා සැකසුම් ස්ථානයක් ලෙස පරමාණුව භාවිතා කරන ලදී.

වේක් දූපත මාෂල් දූපත් විසින් හිමිකම දරන නමුත් එක්සත් ජනපදය විසින් අසංවිධානාත්මක සහ සංස්ථාගත නොකළ භූමියක් ලෙස පරිපාලනය කරනු ලබන අතර එය එක්සත් ජනපද කුඩා පිටත දූපත් වල කොටසකි. මෙම දූපත අභ්‍යන්තර කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරිපාලනය කරනු ලබන අතර එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව විසින් කළමනාකරණය කරනු ලැබේ. ස්ථිර පදිංචිකරුවන් නොමැති වුවද, ඕනෑම වේලාවක දිවයිනේ ආසන්න වශයෙන් 300 දෙනෙකු පමණ සිටිති, ප්‍රධාන වශයෙන් හමුදා නිලධාරීන් සහ කොන්ත්‍රාත්කරුවන්.

වේක්හි ස්වාභාවික ප්‍රදේශ සීමිත වර්ෂාපතනයට අනුවර්තනය වූ නිවර්තන ගස්, පඳුරු සහ තණකොළ මිශ්‍රණයකි. වේක්හි හර්මිට් කකුළුවන් සහ මීයන් දහස් ගණනක් ජීවත් වන අතර, අතීතයේ දී, මීයන් ගහනය පාලනය කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා බළලුන් හඳුන්වා දෙන ලද අතර, එය වරෙක මිලියන 2 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. කුඩා පියාසර රහිත කුරුල්ලෙකු වන වේක් අයිලන්ඩ් රේල්, වරක් පරමාණුවේ ජීවත් වූ නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී වඳ වී ගියේය. ඝන වෘක්ෂලතාදිය බොහෝ පක්ෂීන් විල්ක්ස් දූපතේ නම් කරන ලද පක්ෂි අභයභූමියක කූඩු කිරීමට හේතු වී ඇතත්, බොහෝ මුහුදු පක්ෂි විශේෂ ද වේක් වෙත පැමිණේ. වේක් දූපතේ ජලයෙන් යට වූ සහ මතුවන ඉඩම් පැසිෆික් දූපත් උරුම සමුද්‍ර ජාතික ස්මාරකයේ ඒකකයකි.
== නිරුක්තිය ==
[[File:Wake_Island_air.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_air.JPG|වම|thumb|වේක් දූපත]]
වේක් දූපත එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ 1796 දී කුමරු විලියම් හෙන්රිගේ අණදෙන නිලධාරියා ලෙස සිටියදී අතොළුව නැවත සොයා ගත් බ්‍රිතාන්‍ය මුහුදු කපිතාන් සැමුවෙල් වේක් විසිනි.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sloan |first=Bill |title=Given Up for Dead |url=https://archive.org/details/givenupfordeadam0000sloa_z5h2 |date=January 29, 2008 |publisher=Random House |isbn=978-0553585674 |location=New York, New York, United States of America}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Spennemann|first=Dirk H. R.|date=2005|title=The Wreck of the Libelle and other Early European Visitors to Wake Island|url=https://researchoutput.csu.edu.au/en/publications/the-wreck-of-the-libelle-and-other-early-european-visitors-to-wak|url-status=live|journal=Micronesian Journal of the Humanities and Social Sciences|language=en|volume=4|issue=2|pages=108–122|doi=10.48512/XCV8459197|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921003025/https://researchoutput.csu.edu.au/en/publications/the-wreck-of-the-libelle-and-other-early-european-visitors-to-wak|archive-date=September 21, 2024|access-date=September 21, 2024}}&lt;/ref&gt; මෙම නම සමහර විට කපිතාන් විලියම් වේක්ට ආරෝපණය කර ඇති අතර, ඔහු 1792 දී කුමරු විලියම් හෙන්රිගෙන් අතොළුව සොයා ගත් බව වාර්තා වේ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urwin |first=Gregory J. W. |url=https://books.google.com/books?id=_WsG39lnR9cC |title=Facing Fearful Odds: The Siege of Wake Island |date=2002 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=0-8032-9562-6 |location=Lincoln, Nebraska |pages=22–23 |oclc=52430118 |access-date=May 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604180217/https://books.google.com/books?id=_WsG39lnR9cC |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/image/467054437|title=Discovery|last=Pierpont|first=Joseph|date=September 18, 1797|work=The North American|access-date=September 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921003023/https://www.newspapers.com/image/467054437|archive-date=September 21, 2024|location=Philadelphia, Pennsylvania, United States of America|pages=3|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

පීල් දූපත 1841 දී දිවයිනට පැමිණි ස්වභාව විද්‍යාඥ ටයිටියන් පීල්ගේ නමින් නම් කර ඇති අතර, 1841 දී&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Captain Ross A. Dierdorff, U. S. Navy |date=April 1943 |title=Pioneer Party—Wake Island |url=https://www.usni.org/magazines/proceedings/1943/april/pioneer-party-wake-island |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026162114/https://www.usni.org/magazines/proceedings/1943/april/pioneer-party-wake-island |archive-date=October 26, 2023 |access-date=October 26, 2023}}&lt;/ref&gt; වේක් ඇටෝල් වෙත එක්සත් ජනපද ගවේෂණයට නායකත්වය දුන් එක්සත් ජනපද නාවික නිලධාරි චාල්ස් විල්ක්ස්ගේ නමින් විල්ක්ස් දූපත නම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Olson1996&quot;&gt;''History and Ornithological Journals of the Tanager Expedition of 1923 to the Northwestern Hawaiian Islands, Johnston and Wake Islands'', Storrs L. Olson, National Museum of Natural History, Smithsonian Institution, Washington, DC, February 1996&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Spiller |first=Harry |title=American POWs in World War II: twelve personal accounts of captivity by Germany and Japan |url=https://archive.org/details/americanpowsinwo0000spil |date=2009 |publisher=McFarland &amp; Co |isbn=978-0-7864-4275-1 |location=Jefferson, N.C}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
[[File:Wake_Island_Lagoon_Paradise_by_Matthew_Piatkowski.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_Lagoon_Paradise_by_Matthew_Piatkowski.jpg|thumb|වේක් දූපතේ කලපුවේ තල් ගස්]]
[[File:Wake_Jun_15_050_(18471103304).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Jun_15_050_(18471103304).jpg|thumb|වේක්ගේ කලපුව]]
[[File:Corl0268_(27906633966).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corl0268_(27906633966).jpg|thumb|තිත් සහිත රාජාලි කිරණ (අයෙටොබැටස් නරිනාරි) වේක් දූපතේ කොරල් අසල පිහිනයි.]]

=== ප්‍රාග් ඉතිහාසය ===
දිවයිනේ පොලිනීසියානු මීයා සිටීමෙන් පෙනී යන්නේ වේක් දූපතට පොලිනීසියානු හෝ මයික්‍රොනීසියානු සංචාරකයින් විසින් මුල් අවධියේදී පැමිණ ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Olson|first1=S. L.|last2=Rauzon|first2=M. J.|date=2011|title=The extinct Wake Island Rail ''Gallirallus wakensis'': a comprehensive species account based on museum specimens and archival records|url=https://archive.org/details/sim_wilson-journal-of-ornithology_2011-12_123_4/page/663|journal=Wilson Journal of Ornithology|volume=123|issue=4|pages=663–689|doi=10.1676/11-029.1|s2cid=83517404}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Spennemann|first=D. H. R.|date=October 1997|title=Distribution of Rat Species (''Rattus spp.'') on the Atolls of the Marshall Islands: Past and Present Dispersal|url=https://repository.si.edu/handle/10088/5907|url-status=live|journal=Atoll Research Bulletin|volume=446|issue=446|page=4|doi=10.5479/si.00775630.446.1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209142518/https://repository.si.edu/handle/10088/5907|archive-date=February 9, 2022|access-date=February 9, 2022|hdl=10088/5907}}&lt;/ref&gt; මාෂල් වාචික සම්ප්‍රදායට අනුව, මිනිසුන් පච්ච කෙටීමේ චාරිත්‍ර සඳහා ඇල්බට්‍රොස් ඇටකටු එකතු කරන ආනන් කියෝ නොහොත් &quot;තැඹිලි මලෙහි දූපත&quot; පිළිබඳ කථා කියයි. මාෂල් දූපත් වැසියන් ආනන් කියෝව දඩයම් කිරීම සහ ආහාර රැස් කිරීම සඳහා ක්‍රීඩා රක්ෂිතයක් ලෙස සැලකූ බවත්, බොකාක් ඇටෝල් සහ බිකාර් ඇටෝල් හි ඉඩම් පරිහරණ පිළිවෙත් වලට සමානව කිසිවෙකු එහි ස්ථිරව වාසය නොකළ බවත් ඩ්වයිට් හයින් අනුමාන කළේය. 1800 ගණන්වල මැද භාගයේදී, පළමු මිෂනාරිවරුන් මාෂල්ස් වෙත පැමිණි කාලය තුළ, දූපත් වැසියන් වේක් ඇටෝල් වෙත ගමන් කිරීම නැවැත්විය හැකි බවත් ඔහු අනුමාන කළේය.&lt;ref name=&quot;MicronesianReporter&quot;&gt;{{cite journal|last1=Heine|first1=Dwight|author-link1=Dwight Heine|last2=Anderson|first2=Jon A.|date=1971|title=Enen-kio: Island of the Kio Flower|url=https://books.google.com/books?id=RzsTAQAAIAAJ&amp;q=%22Island+of+the+orange+flower%22|url-status=live|journal=Micronesian Reporter|publisher=Public Information Office, Trust Territory of the Pacific Islands|volume=19|pages=34–37|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004134036/https://books.google.com/books?id=RzsTAQAAIAAJ&amp;q=%22Island+of+the+orange+flower%22|archive-date=October 4, 2023|access-date=September 9, 2023}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, අතොළුවේ දුරස්ථභාවය සහ මිරිදිය ජලය නොමැතිකම ස්ථිර පූර්ව-නූතන මානව වාසස්ථාන වළක්වා ඇති බව විය හැකිය; පුරාණ කෞතුක වස්තු කිසිවක් සොයාගෙන නොමැත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Education Resources: Regional Information, Wake Island |url=https://www.pacioos.hawaii.edu/education/region-wake/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101132734/https://www.pacioos.hawaii.edu/education/region-wake/ |archive-date=November 1, 2023 |access-date=December 2, 2023 |website=Pacific Islands Ocean Observing System (PacIOOS) |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== මුල් කාලීන ගවේෂණය සහ නැව් සුන්බුන් ===
වේක් දූපතේ පළමු වාර්තාගත සොයාගැනීම 1568 ඔක්තෝබර් 2 වන දින ස්පාඤ්ඤ ගවේෂකයෙකු සහ නාවිකයෙකු වන ඇල්වාරෝ ද මෙන්ඩානා ද නීරා විසින් සිදු කරන ලදී. 1567 දී, මෙන්ඩානා සහ ඔහුගේ කාර්ය මණ්ඩලය පේරු හි කැලාඕ සිට ලොස් රේයිස් සහ ටොඩෝස් ලොස් සැන්ටොස් යන නැව් දෙකකින් ඉන්කා සම්ප්‍රදායේ සඳහන් දකුණු පැසිෆික් සාගරයේ රන් පොහොසත් භූමියක් සෙවීම සඳහා ගවේෂණයක් සඳහා පිටත්ව ගියහ. ටුවාලු සහ සොලමන් දූපත් නැරඹීමෙන් පසු, ගවේෂණය උතුරට ගොස් &quot;ලීග අටක් වට ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත යැයි විනිශ්චය කරන ලද පහත් නිසරු දූපතක්&quot; වන වේක් දූපතට පැමිණියේය. දිනය, ඔක්තෝබර් 2, ඇසිසියේ ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස්ගේ මංගල්‍යයේ පෙර දිනය වූ බැවින්, කපිතාන් එය ශාන්ත ෆ්‍රැන්සිස් දූපත (ස්පාඤ්ඤ: ඉස්ලා සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ) ලෙස නම් කළේය. නැව්වලට ජලය අවශ්‍ය වූ අතර කාර්ය මණ්ඩලය ස්කර්වි රෝගයෙන් පීඩා වින්දා, නමුත් දූපත වටා ගමන් කිරීමෙන් පසු, වේක් ජලයෙන් තොර බවත් &quot;පොල් ගෙඩියක් (පොල්) හෝ පැන්ඩනස් එකක් නොතිබූ&quot; බවත් &quot;මුහුදු පක්ෂීන් සහ පඳුරු වලින් වැසී ඇති වැලි සහිත ස්ථාන හැර වෙනත් කිසිවක් එහි නොතිබූ බවත්&quot; තීරණය විය.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sharp |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=HJYhAAAAMAAJ |title=The Discovery of the Pacific Islands |date=1960 |publisher=Clarendon Press |isbn=0-19-821519-3 |location=Oxford, England |page=47 |oclc=418115 |access-date=July 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604180246/https://books.google.com/books?id=HJYhAAAAMAAJ |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brand |first=Donald D. |title=The Pacific Basin: A History of Its Geographical Explorations |publisher=The American Geographical Society |year=1967 |editor-last=Friis |editor-first=Herman Ralph |page=133 |chapter=Geographical Explorations by the Spaniards}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=La Austrialia del Espíritu Santo. Volume 1: The journal of Fay Martin de Munilla O.F.M. and Other Documents Relating to the Voyage of Pedro Fernández de Quiró to the South Sea (1605–1606) and the Franciscan Missionary Plan (1617–1627) |date=2010 |publisher=Ashgate Publishing Limited |isbn=978-1-4094-1731-6 |location=Surrey, England |pages=110 |oclc=874143292 |orig-date=1966}}&lt;/ref&gt; (මෙන්ඩානාගේ ඛණ්ඩාංක පිළිබඳ විස්තරයට අනුව වේක් නැවත ස්ථානගත කිරීමට උත්සාහ කරන අතරතුර ජේම්ස් කුක් මුලින්ම හවායි දූපත් වෙත ළඟා විය.) &lt;ref&gt;{{citation|title=Hawaiian National Bibliography 1780–1900, ''Vol. I:'' 1780–1830|date=1999|url=https://books.google.com/books?id=WA3pXblqS20C|page=[https://books.google.com/books?id=WA3pXblqS20C&amp;pg=PA208 208]|editor-last=Forbes|editor-first=David W.|location=Honolulu|publisher=University of Hawai{{okina}}i Press|isbn=9780824820428}}.&lt;/ref&gt;

1796 දී, ප්‍රින්ස් විලියම් හෙන්රි නම් වෙළඳ නෞකාවේ කපිතාන් සැමුවෙල් වේක් ද වේක් දූපතට පැමිණ, වේක් දූපත තමාටම නම් කළේය. ඉන් ටික කලකට පසු, ටොන් 80 ක ලොම් වෙළඳ වෙළඳ බ්‍රිග් හැල්සියන් වේක් වෙත පැමිණි අතර, කැප්ටන් වේක්ගේ සංචාරය සහ අනෙකුත් පෙර යුරෝපීය සම්බන්ධතා ගැන නොදැන සිටි මාස්ටර් චාල්ස් විලියම් බාර්ක්ලි, ඔහුගේ නෞකාවට ගෞරවයක් වශයෙන් ඇටෝල් හැල්සියන් දූපත ලෙස නම් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wake Island |url=http://www.janeresture.com/wake/index.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107005313/http://www.janeresture.com/wake/index.htm |archive-date=January 7, 2019 |access-date=December 10, 2011 |publisher=Janeresture.com}}&lt;/ref&gt; 1823 දී, කපිතාන් එඩ්වඩ් ගාඩ්නර්, තල්මසුන් දඩයම් කිරීමේ නෞකාවක් වන බෙලෝනා හි අණදෙන නිලධාරියා ලෙස සිටියදී, {{coord|19|15|00|N|166|32|00|E}} හි පිහිටි දූපතකට ගිය අතර, එය සැතපුම් 20–25 (කිලෝමීටර 32–40) දිගකින් යුක්ත යැයි ඔහු විනිශ්චය කළේය. දූපත &quot;දැවයෙන් වැසී තිබූ අතර, ඉතා හරිත හා ග්‍රාමීය පෙනුමක් තිබුණි&quot;. මෙම වාර්තාව වේක් දූපතේ තවත් දර්ශනයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;Reynolds&quot;&gt;{{cite web |title=Reynold's Report to the House of Representatives |url=http://mysite.du.edu/~ttyler/ploughboy/usexex573.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111102160243/http://mysite.du.edu/~ttyler/ploughboy/usexex573.htm |archive-date=November 2, 2011 |access-date=December 10, 2011 |publisher=Mysite.du.edu}}&lt;/ref&gt;

[[File:Commodore_Charles_Wilkes,_commander_of_the_United_States_Exploring_Expedition_1838_-_1842.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Commodore_Charles_Wilkes,_commander_of_the_United_States_Exploring_Expedition_1838_-_1842.jpg|වම|thumb|1838–42 එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ එක්සත් ජනපද ගවේෂණ ගවේෂණයේ අණදෙන නිලධාරී ලුතිනන් චාල්ස් විල්ක්ස්]]
1841 දෙසැම්බර් 20 වන දින, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ ලුතිනන් චාල්ස් විල්ක්ස් විසින් අණ දෙන ලද එක්සත් ජනපද ගවේෂණ ගවේෂණය, USS වින්සන්ස් හි වේක් වෙත පැමිණ දිවයින සමීක්ෂණය කිරීම සඳහා බෝට්ටු කිහිපයක් යැවීය. විල්ක්ස් මෙම අතොළුව විස්තර කළේ &quot;ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයකින් යුත් පහත් කොරල් එකක් සහ මතුපිටින් අඩි 8 [2.4 m] ඉහළින්. එහි මධ්‍යයේ විශාල කලපුවක් ඇති අතර එය විවිධ විශේෂවල මසුන්ගෙන් හොඳින් පිරී තිබුණි; මේවා අතර සියුම් මල්ලට් කිහිපයක් ද විය.&quot; වේක්හි මිරිදිය ජලය නොතිබූ නමුත් පඳුරු වලින් වැසී තිබූ බවත්, &quot;ඒවායින් බහුලම වූයේ ටුවර්නෙෆෝර්ටියා&quot; බවත් ඔහු සඳහන් කළේය. ගවේෂණයේ ස්වභාව විද්‍යාඥ ටිටියන් පීල් සඳහන් කළේ &quot;මෙම දූපත සෑදීමේ ඇති එකම කැපී පෙනෙන කොටස මුහුදේ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ඉවතට විසිවී ගිය දැවැන්ත කොරල් කුට්ටි&quot; බවයි. පීල් කෙටි වලිග සහිත ඇල්බට්‍රොස් පක්ෂියෙකුගෙන් බිත්තරයක් එකතු කර, පොලිනීසියානු මීයෙකු ඇතුළු අනෙකුත් නිදර්ශක ගවේෂණයේ ස්වාභාවික ඉතිහාස එකතුවට එක් කළේය. &quot;පෙනුම අනුව, දිවයින සමහර විට ජලයෙන් යට විය යුතුය, නැතහොත් මුහුද එය මත සම්පූර්ණයෙන්ම කැඩී යයි&quot; යනුවෙන් විල්ක්ස් ද වාර්තා කළේය.&lt;ref&gt;''Narrative of the United States Exploring Expedition: During the Years 1838, 1839, 1840, 1841, 1842'', Volume 5, Charles Wilkes, C. Sherman, 1849, p. 267&lt;/ref&gt;

වේක් දූපත මුලින්ම ජාත්‍යන්තර අවධානය දිනා ගත්තේ ලිබෙල් බාර්ක් නෞකාවේ සුන්බුන් සමඟිනි. 1866 මාර්තු 4 වන දින රාත්‍රියේ, බ්‍රෙමන්හි ටොන් 650 ක් බරැති යකඩ ලෙලි සහිත ලිබෙල්, කුණාටුවක් අතරතුර වේක් දූපතේ නැගෙනහිර ගල්පරයට පහර දුන්නේය. කපිතාන් ඇන්ටන් ටෝබියස්ගේ අණ පරිදි, නෞකාව රසදිය (ක්වික්සිල්වර්) භාණ්ඩ තොගයක් සමඟ සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සිට හොංකොං දක්වා ගමන් කරමින් සිටියේය. ජලය සඳහා දිවයිනේ දින තුනක් සෙවීම සහ කැණීමෙන් පසු, කාර්ය මණ්ඩලය සුන්බුන් වූ නෞකාවෙන් ඇමරිකානු ගැලුම් 200 (ලීටර් 760) ක ජල ටැංකියක් සොයා ගත්හ. වටිනා භාණ්ඩ ද සොයා ගෙන දිවයිනේ වළලනු ලැබූ අතර, රසදිය, කාසි සහ වටිනා ගල් කුප්පි 1,000 න් සමහරක් ද ඇතුළත් විය. ජල සැපයුම අඩුවීම සහ ගලවා ගැනීමේ කිසිදු සලකුණක් නොමැතිව සති තුනකට පසු, මගීන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය වේක් වෙතින් පිටත් වී ලිබෙල් සිට ඉතිරි බෝට්ටු දෙකෙන් ගුවාම් (එවකට මරියානා දූපත් වල ස්පාඤ්ඤ ජනපදයේ මධ්‍යස්ථානය) වෙත යාත්‍රා කිරීමට උත්සාහ කළහ. මගීන් විසි දෙදෙනෙකු සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ කොටසක් පළමු සහකරු රුඩොල්ෆ් කෞෂ්ගේ අණ යටතේ 22-අඩි (මීටර් 7) දිගු බෝට්ටුවේ යාත්‍රා කළ අතර, ඉතිරි කාර්ය මණ්ඩලය කපිතාන් ටෝබියස් සමඟ 20-අඩි (මීටර් 6) ගිග් එකේ යාත්‍රා කළහ. 1866 අප්‍රේල් 8 වන දින, දිගු බෝට්ටුව දින 13 ක් නිතර නිතර කුණාටු, කෙටි සලාක සහ නිවර්තන හිරු එළියෙන් පසු ගුවාම් වෙත ළඟා විය. කපිතාන් විසින් අණ කරන ලද ගිග් එක මුහුදේදී අතුරුදහන් විය.&lt;ref name=&quot;The wreck of the Libelle and other early European visitors to Wake Island&quot;&gt;&quot;The wreck of the Libelle and other early European visitors to Wake Island&quot;, ''Spennemann, D. H. R.'', Micronesian Journal of the Humanities and Social Sciences, 4:108–123, 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Den Tod vor Augen: Die unglückliche Reise der Bremer Bark LIBELLE in den Jahren 1864 bis 1866&quot;, ''Bernd Drechsler, Thomas Begerow, Peter Michael Pawlik'', Hauschild Verlag, Bremen, 2007&lt;/ref&gt;

මරියානා දූපත් වල ස්පාඤ්ඤ ආණ්ඩුකාර ෆ්‍රැන්සිස්කෝ මොස්කෝසෝ වයි ලාරා, ගුවාම් හි ලිබෙල් නැව් සුන්බුන් වලින් දිවි ගලවා ගත් අයව පිළිගෙන ආධාර කළේය. අතුරුදහන් වූ ගිග් එක සෙවීමට සහ පසුව වළලනු ලැබූ නිධානය සොයා ගැනීමට ඔහුගේ බෑණා වන ජෝර්ජ් එච්. ජොන්ස්ටන් විසින් අණ කරන ලද සහ අණ කරන ලද ඇනා නම් ස්කූනර් එක පළමු සහකරු කෞෂ් සමඟ පිටත් කර යැවීමට ද ඔහු නියෝග කළේය. ඇනා අප්‍රේල් 10 වන දින ගුවාම් බලා පිටත් වූ අතර, වේක් දූපතේ දින දෙකකට පසු, වළලනු ලැබූ කාසි, වටිනා ගල් සහ ක්වික්සිල්වර් කුඩා ප්‍රමාණයක් සොයාගෙන බේරා ගත්තාය.&lt;ref&gt;&quot;Return of the Hokulele&quot;, ''The Friend'', Honolulu, Volume 1, Number 8, August 1, 1867, Edition 1, p. 72&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Libelle Wreckers&quot;, ''Hawaiian Gazette'', Honolulu, Wednesday, May 27, 1868, p. 1&lt;/ref&gt;

1870 ජූලි 29 වන දින, කපිතාන් හෙන්රි වැන්ඩර්වෝඩ්ගේ අණ යටතේ බ්‍රිතාන්‍ය තේ කපන නැවක් වන ඩෑෂින් වේව්, ෆුෂෝ සිට සිඩ්නි බලා යන ගමනේදී යාත්‍රා කළේය. අගෝස්තු 31 වන දින, &quot;කාලගුණය ඉතා ඝන වූ අතර, නැගෙනහිර දෙසට තද කුණාටුවක් හමා ගිය අතර, ප්‍රචණ්ඩ කුණාටු සහ දැවැන්ත මුහුදක් ඇති විය.&quot; රාත්‍රී 10:30 ට, බිඳීම් දක්නට ලැබුණු අතර, නැව වේක් දූපතේ ගල්පරයට පහර දුන්නේය. රාත්‍රී යාත්‍රාව කැඩී යාමට පටන් ගත් අතර, පෙ.ව. 10:00 ට, කාර්ය මණ්ඩලය දිගු බෝට්ටුව ලීවඩ් පැත්තට ඉහළින් දියත් කළහ. ඉවත් කිරීමේ අවුල් සහගත තත්ත්වය තුළ, කපිතාන් ප්‍රස්ථාරයක් සහ නාවික උපකරණ ලබා ගත් නමුත් මාලිමා යන්ත්‍රයක් ලබා ගත්තේය. කාර්ය මණ්ඩලය වයින් පෙට්ටියක්, පාන් කිහිපයක් සහ බාල්දි දෙකක් පටවා ගත් නමුත් පානීය ජලය නොතිබුණි. වේක් දූපතේ ආහාර හෝ ජලය නොමැති බව පෙනෙන්නට තිබූ බැවින්, කපිතාන් සහ ඔහුගේ 12 දෙනෙකුගෙන් යුත් කාර්ය මණ්ඩලය ඉක්මනින් පිටත් වී, හබලකට බ්ලැන්කට්ටුවක් සවි කර තාවකාලික රුවල් නිර්මාණය කළහ. ජලය නොමැති බැවින්, හයවන දින තද වැසි ඇද හැලෙන තෙක් සෑම මිනිසෙකුටම දිනපතා වයින් වීදුරුවක් ලබා දෙන ලදී. දිගු බෝට්ටුවේ බටහිර දෙසට දින 31 ක් ගසාගෙන යාමෙන් පසු, ඔවුන් කැරොලයින් දූපත් වල කොස්රේ (ස්ට්‍රෝංස් දූපත) වෙත ළඟා විය. කපිතාන් වැන්ඩර්වෝඩ්, වේක් දූපත &quot;ප්‍රස්ථාරවල දක්වා ඇති&quot; වැරදි ආකාරය නිසා ඩෑෂිං වේව් අහිමි වීමට හේතු විය. එය ඉතා අඩු වන අතර පැහැදිලි රාත්‍රියක පවා පහසුවෙන් දැකිය නොහැක.&lt;ref name=&quot;The wreck of the Libelle and other early European visitors to Wake Island&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&quot;Total Loss of Barque Dashing Wave, and Rescue of the Crew&quot;, ''The Sydney Morning Herald'', Monday, January 23, 1871, p. 4&lt;/ref&gt;

=== ඇමරිකානු ඈඳා ගැනීම ===
[[File:Commander_Taussig_of_the_USS_Bennington_claims_Wake_Island_for_the_United_States_of_America.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Commander_Taussig_of_the_USS_Bennington_claims_Wake_Island_for_the_United_States_of_America.jpg|thumb|USS බෙනින්ටන්හි අණදෙන නිලධාරී එඩ්වඩ් ඩී. ටවුසිග් 1899 ජනවාරි 17 වන දින ධජය එසවීම සහ 21-තුවක්කු ආචාරය සමඟ එක්සත් ජනපදය සඳහා වේක් දූපත විධිමත් ලෙස අත්පත් කර ගනී.]]
[[File:USS_Newport_News_(AK-3)_off_Wake_Island_on_24_September_1922.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USS_Newport_News_(AK-3)_off_Wake_Island_on_24_September_1922.jpg|thumb|USS නිව්පෝට් නිවුස් (AK-3) 1922 දී වේක් දූපතට ගොස්, නැව් ගිලුණු නාවිකයින් එහි අතරමං වුවහොත් හදිසි ජලය සහ සැපයුම් සපයයි.]]
1898 දී හවායි ඈඳා ගැනීමත් සමඟ එම වසරේම ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධය අවසන් වීමෙන් ගුවාම් සහ පිලිපීනය අත්පත් කර ගැනීමත් සමඟ, හොනොලුලු සහ මැනිලා අතර අඩක් පමණ දුරින් පිහිටි හිමිකම් නොලබන සහ ජනාවාස නොවූ වේක් දූපත, වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන එක්සත් ජනපදයේ යුද නැව්වලට ඉන්ධන පිරවීම සඳහා හොඳ ස්ථානයක් ලෙස එක්සත් ජනපදය සලකා බැලීමට පටන් ගත්තේය. රාජ්‍ය නාවික හමුදාව සහ ගමන් කරන වෙළඳ සහ මගී වාෂ්ප නැව්. 1898 ජූලි 4 වන දින, අටවන හමුදා බලකායේ පිලිපීන ගවේෂණ බලකායේ 2 වන බලසේනාවේ එක්සත් ජනපද හමුදා බ්‍රිගේඩියර් ජෙනරාල් ෆ්‍රැන්සිස් වී. ග්‍රීන්, වේක් දූපතේ නතර වී එස්එස් චයිනා වාෂ්ප නැව් නෞකාවෙන් පිලිපීනයට යන අතරතුර එක්සත් ජනපද ධජය එසවීය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 7, 1997 |title=GAO/OGC-98-5 – U.S. Insular Areas: Application of the U.S. Constitution |url=http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/GAOREPORTS-OGC-98-5/content-detail.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927192012/http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/GAOREPORTS-OGC-98-5/content-detail.html |archive-date=September 27, 2013 |access-date=March 23, 2013 |publisher=U.S. Government Printing Office}}&lt;/ref&gt;

1899 ජනවාරි 17 වන දින, ජනාධිපති විලියම් මැකින්ලිගේ නියෝග මත, යූඑස්එස් බෙනින්ටන්හි කමාන්ඩර් එඩ්වඩ් ඩී. ටවුසිග් වේක් වෙත ගොඩ බැස එක්සත් ජනපදය සඳහා දිවයින විධිමත් ලෙස අත්පත් කර ගත්තේය. වෙඩි 21 ක ආචාරයකින් පසුව, ධජය ඔසවන ලද අතර, පහත සඳහන් ශිලා ලේඛනය සහිත ධජ කණුවට පිත්තල තහඩුවක් සවි කරන ලදී:{{Center|''ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය''
::''විලියම් මැකින්ලි, ජනාධිපති;''
::''ජෝන් ඩී. ලෝන්ග්, නාවික ලේකම්.''
::''කමාන්ඩර් එඩ්වඩ් ඩී. ටවුසිග්, එක්සත් ජනපදය,''
::''කමාන්ඩර් යූ.එස්.එස්. බෙනින්ටන්.''
::''1899 ජනවාරි 17 වන දින, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සඳහා වේක්''
::''අයිලන්ඩ් ලෙස හැඳින්වෙන ඇටෝල් අත්පත් කර ගත්තේය.''&lt;ref&gt;{{cite book|author=Rongxing Guo|title=Territorial Disputes and Resource Management: A Global Handbook|url=https://books.google.com/books?id=z5Le627xQLgC&amp;pg=PA255|year=2006|publisher=Nova Publishers|page=255|isbn=9781600214455|access-date=November 7, 2015|archive-date=February 3, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203022525/https://books.google.com/books?id=z5Le627xQLgC&amp;pg=PA255|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}සබ්මැරීන් කේබලය සඳහා යෝජිත වේක් අයිලන්ඩ් මාර්ගය සැතපුම් 137 කින් (කිලෝමීටර් 220) කෙටි වුවද, හොනොලුලු සහ ගුවාම් අතර විදුලි පණිවුඩ කේබල් ස්ථානය සඳහා ස්ථානය ලෙස වේක් අයිලන්ඩ් නොව මිඩ්වේ දූපත් තෝරා ගන්නා ලදී. එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ උපකරණ කාර්යාංශයේ ප්‍රධානී රියර් අද්මිරාල් රෝයල් බර්ඩ් බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ් 1902 ජනවාරි 17 වන දින එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩල කමිටුව ඉදිරියේ ප්‍රකාශ කළේ, &quot;වේක් දූපත සමහර විට මුහුදෙන් ගසාගෙන යන බවක් පෙනේ. එය සාගර මට්ටමට වඩා අඩි කිහිපයක් පමණක් ඉහළින් පිහිටා ඇති අතර, එහි කේබල් ස්ථානයක් ස්ථාපිත කළහොත්, මිල අධික වැඩ අවශ්‍ය වනු ඇත; ඊට අමතරව, එයට වරායක් නොමැති අතර, මිඩ්වේ දූපත් පරිපූර්ණ ලෙස වාසයට සුදුසු වන අතර මීටර් 18 (මීටර් 5) කෲෆ්ට් නැව් සඳහා සාධාරණ වරායක් ඇත.&quot;&lt;ref&gt;''Telegraph Age, Volume 20'', University of Minnesota, 1903, p. 161&lt;/ref&gt;

1902 ජුනි 23 වන දින, කපිතාන් ඇල්ෆ්‍රඩ් ක්‍රොස්කි විසින් අණ දෙන ලද සහ මැනිලා බලා යන USAT බුෆර්ඩ්, වේක් දූපත අසලින් ගමන් කරන විට වෙරළේ නැවක බෝට්ටුවක් දුටුවේය. ඉන් ටික කලකට පසු, ජපන් ජාතිකයින් දූපතට බෝට්ටුව දියත් කර ප්‍රවාහනය හමුවීමට යාත්‍රා කළහ. ජපන් ජාතිකයින් කපිතාන් ක්‍රොස්කිට පැවසුවේ ජපානයේ යොකොහාමා සිට පැමිණි ස්කූනර්වරයෙකු විසින් ඔවුන් දිවයිනට ගෙන ගොස් ඇති බවත්, ඔවුන් ගුවානෝ එකතු කර මාළු වියළන බවත්ය. කපිතාන් සැක කළේ ඔවුන් මුතු දඩයමේ යෙදී සිටින බවයි. ඔවුන්ගේ පාර්ශවයන්ගෙන් එක් අයෙකුට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය බව ජපන් ජාතිකයින් හෙළි කළ අතර, රෝග ලක්ෂණ පිළිබඳ විස්තර වලින් කපිතාන් තීරණය කළේ රෝගය බොහෝ විට බෙරිබෙරි විය හැකි බවයි. ඔවුන්ට කිසිදු ප්‍රතිපාදන හෝ ජලය අවශ්‍ය නොවන බව ඔවුන් කපිතාන් ක්‍රොස්කිට දැනුම් දුන් අතර, ජපන් ස්කූනර් මාසයකින් පමණ නැවත පැමිණෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළහ. මැනිලා වෙත ප්‍රවාහනයේදී රැගෙන යාමට ජපන් ජාතිකයින් ඉදිරිපත් කළ යෝජනාව ජපන් ජාතිකයින් ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, රෝගී මිනිසා සඳහා වෛද්‍ය සැපයුම් කිහිපයක්, දුම්කොළ කිහිපයක් සහ අහඹු සිදුවීම් කිහිපයක් ලබා දුන්හ.&lt;ref&gt;&quot;Japs Have Island&quot;, ''The Honolulu Star'', August 26, 1902, p. 6&lt;/ref&gt;

USAT බුෆර්ඩ් මැනිලා වෙත ළඟා වූ පසු, කපිතාන් ක්‍රොස්කි වේක් දූපතේ ජපන් ජාතිකයින් සිටින බව වාර්තා කළේය. USAT ෂෙරිඩන් වේක්හිදී ජපන් ජාතිකයින් සමඟ සමාන හමුවීමක් සිදු වූ බව ද ඔහු දැනගත්තේය. සිද්ධිය නාවික හමුදාවේ සහකාර ලේකම් චාල්ස් ඩාර්ලිංගේ අවධානයට යොමු කරන ලද අතර, ඔහු වහාම රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට දැනුම් දී ජපන් රජයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය බව යෝජනා කළේය. 1902 අගෝස්තු මාසයේදී, ජපන් අමාත්‍ය ටකහිරා කොගෝරෝ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සටහනක් ඉදිරිපත් කරමින්, ජපන් රජයට &quot;දිවයිනේ ස්වෛරීභාවය පිළිබඳව කිසිදු හිමිකම් පෑමක් නොමැති බවත්, නමුත් දිවයිනේ කිසියම් යටත්වැසියන් හමු වුවහොත් ඔවුන් සාමකාමී වාඩිලාගැනීම්වල නියැලී සිටින තාක් කල් ඔවුන් නිසි ලෙස ආරක්ෂා කළ යුතු බව අධිරාජ්‍ය රජය අපේක්ෂා කරන බවත්&quot; ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref name=&quot;The Marcus Island Case&quot;&gt;''The Marcus Island Case'', ''The New York Times'', August 20, 1902&lt;/ref&gt;

වේක් දූපත දැන් පැහැදිලිවම එක්සත් ජනපදයේ භූමියක් වූ නමුත්, මෙම කාලය තුළ ඇමරිකානු නැව් හරහා දිවයිනට පැමිණියේ ඉඳහිට පමණි. 1906 දෙසැම්බර් මාසයේදී කැපී පෙනෙන සංචාරයක් සිදු විය, පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී බටහිර යුරෝපයේ ඇමරිකානු ගවේෂණ හමුදාවේ අණදෙන නිලධාරියා ලෙස පසුව ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ එක්සත් ජනපද හමුදා ජෙනරාල් ජෝන් ජේ. පර්ෂිං, USAT තෝමස් හි වේක් හි නතර වී රුවල් කැන්වසයෙන් වැඩිදියුණු කරන ලද තරු 45 එක්සත් ජනපද ධජයක් එසවූ විට.&lt;ref&gt;&quot;Marines Set To Oust Japs From Wake&quot;, ''The Binghamton Press'', Saturday Evening, July 15, 1944, p. 13&lt;/ref&gt;

==== ජපන් ක්‍රියාකාරකම් ====
[[File:Poacher's_workshop,_Peale_Island,_July_27,_1923.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poacher's_workshop,_Peale_Island,_July_27,_1923.jpg|වම|thumb|ටැනේජර් ගවේෂණයේ සාමාජිකයින් පීල් දූපතේ අතහැර දැමූ පිහාටු එකතු කිරීමේ කඳවුරක් ගවේෂණය කරයි.]]
සීමිත මිරිදිය සම්පත්, වරායක් නොමැති සහ සංවර්ධන සැලසුම් නොමැති වීමත් සමඟ, වේක් දූපත 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ජනාවාස නොවූ දුරස්ථ පැසිෆික් දූපතක් ලෙස පැවතුනි. කෙසේ වෙතත්, විශාල මුහුදු පක්ෂි ජනගහනයක් ජපන් පිහාටු එකතු කිරීම ආකර්ෂණය කර ගත්හ. පිහාටු සහ පිහාටු සඳහා ගෝලීය ඉල්ලුම මිල්නරි කර්මාන්තය සහ තොප්පි සඳහා ජනප්‍රිය යුරෝපීය විලාසිතා නිර්මාණ මගින් මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, අනෙක් ඉල්ලුම කොට්ට සහ ඇඳ ඇතිරිලි නිෂ්පාදකයින්ගෙන් ලැබුණි. ජපන් දඩයම්කරුවන් මධ්‍යම පැසිෆික් සාගරයේ බොහෝ දුරස්ථ දූපත් වල පිහාටු අස්වැන්න නෙළීම සඳහා කඳවුරු පිහිටුවා ගත්හ. පිහාටු වෙළඳාම ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කළේ ලේසන් ඇල්බට්‍රොස්, කළු පාද සහිත ඇල්බට්‍රොස්, වෙස්මුහුණු බූබි, අඩු ෆ්‍රිගේට්බර්ඩ්, මහා ෆ්‍රිගේට්බර්ඩ්, සූටි ටර්න් සහ අනෙකුත් ටර්න් විශේෂ කෙරෙහි ය. 1904 පෙබරවාරි 6 වන දින, රියර් අද්මිරාල් රොබ්ලි ඩී. එවන්ස් USS ඇඩම්ස් නෞකාවෙන් වේක් දූපතට පැමිණි අතර ජපන් ජාතිකයින් පිහාටු එකතු කිරීම සහ ඔවුන්ගේ වරල් සඳහා මෝරුන් අල්ලා ගැනීම නිරීක්ෂණය කළේය. අතහැර දැමූ පිහාටු දඩයම් කඳවුරු 1922 දී සබ්මැරීන් ටෙන්ඩර් යූඑස්එස් බීවර් සහ 1923 දී යූඑස්එස් ටැනේජර් හි කාර්ය මණ්ඩලය විසින් දැක ඇත. පිහාටු එකතු කිරීම සහ පිහාටු සූරාකෑම එක්සත් ජනපදයේ භෞමිකව තහනම් කර තිබුණද, වේක් දූපතේ කිසිදු බලාත්මක කිරීමේ ක්‍රියාමාර්ගයක් පිළිබඳ වාර්තාවක් නොමැත.&lt;ref&gt;''Japanese Economic Exploitation of Central Pacific Seabird Populations, 1898–1915'', Spennemann, Dirk H. R., Pacific Studies, Vol. 21, Nos. 1/2, March/June 1998&lt;/ref&gt;[[File:F3_Baldeação_no_Cruzador_Benjamin_Constant_(26172003824).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:F3_Baldea%C3%A7%C3%A3o_no_Cruzador_Benjamin_Constant_(26172003824).jpg|thumb|බෙන්ජමින් කොන්ස්ටන්ට්]]
1908 ජනවාරි මාසයේදී, ජපානයේ ටටෙයාමා සිට දකුණු පැසිෆික් කලාපයට යන අතරතුර, ජපන් නෞකාවක් වන ටොයෝෂිමා මරු, දරුණු කුණාටුවකට මුහුණ දුන් අතර එමඟින් නෞකාව ආබාධිත වූ අතර කපිතාන් සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ පස් දෙනා මුහුදට ගසාගෙන ගියහ. ඉතිරි කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් 36 දෙනා වේක් දූපතට ගොඩ බැස්ස අතර මාස පහක දැඩි දුෂ්කරතා, රෝග සහ කුසගින්න දරා ගත්හ. 1908 මැයි මාසයේදී, බ්‍රසීල නාවික හමුදා පුහුණු නෞකාවක් වන බෙන්ජමින් කොන්ස්ටන්ට්, ලොව පුරා මුහුදු ගමනක යෙදී සිටියදී, දූපත අසලින් ගිය අතර, ඉරා දැමූ රතු ආපදා ධජයක් දුටුවේය. බෝට්ටුවක් ගොඩබෑමට නොහැකි වූ අතර, කාර්ය මණ්ඩලය කඹ සහ කේබල් භාවිතයෙන් දින තුනක අභියෝගාත්මක ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුමක් ක්‍රියාත්මක කර දිවි ගලවා ගත් 20 දෙනා ගොඩට ගෙනැවිත් යොකොහාමා වෙත ප්‍රවාහනය කළහ.&lt;ref&gt;''Rescued from Wake Island, Survivors of the Toyoshima Found by the Benjamin Constant'', The Pacific Commercial Advertiser, Honolulu, Friday, June 26, 1908, p. 30.&lt;/ref&gt;

==== එක්සත් ජනපද ගවේෂණ ====
1921 දී ඔහු විසින් රචිත Sea-Power in the Pacific: A Study of the American-Japanese Naval Problem නම් පොතේ, හෙක්ටර් සී. බයිවෝටර් විසින් ජපානයට එරෙහිව අනාගත මෙහෙයුම්වල නියැලී සිටින එක්සත් ජනපද නාවික නැව් සඳහා ගල් අඟුරු සහ තෙල් සැපයීම සඳහා වේක් දූපතේ හොඳින් ආරක්ෂා වූ ඉන්ධන පිරවුම්හලක් පිහිටුවීමට නිර්දේශ කරන ලදී.&lt;ref&gt;''Sea-Power in the Pacific: A Study of the American-Japanese Naval Problem'', Hector C. Bywater, Houghton Mifflin Company, Boston, 1921&lt;/ref&gt; 1922 ජුනි 19 වන දින, සබ්මැරීන් ටෙන්ඩර් USS බීවර් වේක් දූපතේ නාවික ඉන්ධන පිරවුම්හලක් පිහිටුවීමේ ප්‍රායෝගිකත්වය සහ ශක්‍යතාව තීරණය කිරීම සඳහා විමර්ශන කණ්ඩායමක් ගොඩ බැස්සේය. ලුතිනන් කමාන්ඩර් ෂර්වුඩ් පිකින් වාර්තා කළේ &quot;උපායමාර්ගික දෘෂ්ටි කෝණයකින්, වේක් දූපත වඩා හොඳින් ස්ථානගත කළ නොහැකි බවත්, එය මිඩ්වේ සමඟ මෙන්, හොනොලුලු සිට ගුවාම් දක්වා ගමන් මාර්ගය හරියටම තුනෙන් එකකට බෙදන බවත්&quot; ය. බෝට්ටු නාලිකාව කොරල් හිස් වලින් යටවී ඇති බවත් කලපුව ඉතා නොගැඹුරු බවත්, අඩි 15 (මීටර් 5) ට වඩා ගැඹුරකින් යුක්ත නොවන බවත්, එබැවින් වේක් මතුපිට යාත්‍රා සඳහා පදනමක් ලෙස සේවය කිරීමට නොහැකි වනු ඇති බවත්ය. &quot;පටවන ලද මෝටර් යාත්‍රා දියත් කිරීම්&quot; සඳහා කලපුවට නාලිකාව ඉවත් කිරීමට පිකින් යෝජනා කළ අතර එමඟින් වෙරළේ සිටින පාර්ශ්වයන්ට ගමන් කරන නැව් වලින් සැපයුම් ලබා ගත හැකි වූ අතර, ගුවන් යානා සඳහා කඳවුරක් ලෙස වේක් භාවිතා කිරීමට ඔහු තරයේ නිර්දේශ කළේය. පිකින් ප්‍රකාශ කළේ, &quot;දිගු කලක් ප්‍රකාශ කරන ලද ට්‍රාන්ස්-පැසිෆික් ගුවන් ගමන කවදා හෝ සිදු වුවහොත්, වේක් දූපත නිසැකවම අල්ලාගෙන අතරමැදි විවේක සහ ඉන්ධන වරායක් ලෙස භාවිතා කළ යුතුය.&quot;&lt;ref&gt;''Wake Island'', Lieutenant Commander Sherwood Picking, United States Naval Institute Proceedings, Volume 48, 1922, p. 2075&lt;/ref&gt;
[[File:Tanager_Expedition_tent_camp_at_Wake_Island,_1923.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tanager_Expedition_tent_camp_at_Wake_Island,_1923.jpg|වම|thumb|1923 දී විල්ක්ස් දූපතේ නැගෙනහිර කෙළවරේ පිහිටුවන ලද වේක් දූපතේ ටැනගර් ගවේෂණ කූඩාරම් කඳවුර]]
1923 දී, එවකට ජීව විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ කාර්යාංශය (එක්සත් ජනපද කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවේ), බර්නිස් පෝවාහි බිෂොප් කෞතුකාගාරය සහ එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව විසින් ඒකාබද්ධ ගවේෂණයක් සංවිධානය කරන ලද අතර, පසුව ජීව විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ කාර්යාංශය විසින් හවායි දූපත් කුරුළු රක්ෂිතය ලෙස පරිපාලනය කරන ලදී. 1923 පෙබරවාරි 1 වන දින, කෘෂිකර්ම ලේකම් හෙන්රි සී. වොලස් නාවික හමුදාවේ සහභාගීත්වය ඉල්ලා නාවික හමුදා ලේකම් එඩ්වින් ඩෙන්බි අමතා කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පරිපාලනය නොකරන සියලුම දූපත් වන ජොන්ස්ටන්, මිඩ්වේ සහ වේක් වෙත ගවේෂණය පුළුල් කිරීමට නිර්දේශ කළේය. 1923 ජූලි 27 වන දින, පළමුවන ලෝක යුද්ධයේ බිම්බෝම්බ ඉවත් කරන්නෙකු වූ USS Tanager, පක්ෂි විද්‍යාඥ ඇලෙක්සැන්ඩර් වෙට්මෝර්ගේ නායකත්වය යටතේ වේක් දූපතට ටැනේජර් ගවේෂණය ගෙන ආ අතර, විල්ක්ස් හි නැගෙනහිර කෙළවරේ කූඩාරම් කඳවුරක් ස්ථාපිත කරන ලදී. ජූලි 27 සිට අගෝස්තු 5 දක්වා, ගවේෂණය පරමාණුව ප්‍රස්ථාරගත කර, පුළුල් සත්ව විද්‍යාත්මක හා උද්භිද විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ සිදු කළ අතර, ලුතිනන් කමාන්ඩර් සැමුවෙල් වයිල්ඩර් කිංගේ අණ යටතේ නාවික යාත්‍රාව වෙරළට ඔබ්බෙන් ශබ්ද සමීක්ෂණයක් සිදු කළ අතරතුර, බිෂොප් කෞතුකාගාරය සඳහා නිදර්ශක රැස් කළේය. වේක් හි අනෙකුත් ජයග්‍රහණ අතරට අතහැර දැමූ ජපන් පිහාටු දඩයම් කඳවුරු තුනක් පරීක්ෂා කිරීම, දැන් වඳ වී ගොස් ඇති වේක් අයිලන්ඩ් දුම්රිය මාර්ගයේ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ සහ වේක් අයිලන්ඩ් යනු මධ්‍යම කලපුවක් සහිත දූපත් තුනක කණ්ඩායමක් වන පරමාණුවක් බව තහවුරු කිරීම ඇතුළත් විය. 1841 දී වේක් වෙත මුල් පුරෝගාමී එක්සත් ජනපද ගවේෂණ ගවේෂණයට නායකත්වය දුන් චාල්ස් විල්ක්ස් සඳහා වෙට්මෝර් නිරිතදිග දූපත නම් කරන ලදී. වයඹදිග දූපත එම 1841 ගවේෂණයේ ප්‍රධාන ස්වභාව විද්‍යාඥයා වූ ටයිටියන් පීල් වෙනුවෙන් නම් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Olson1996&quot; /&gt;

=== පෑන් ඇමරිකානු ගුවන් සේවය ===
[[File:Martin_130_NC14716_&quot;China_Clipper&quot;_(5965549649).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Martin_130_NC14716_%22China_Clipper%22_(5965549649).jpg|thumb|එතෙක් එක්සත් ජනපදයේ ඉදිකරන ලද විශාලතම ගුවන් යානා තුනක් වන මාටින් එම් -130 (ඡායාරූපයේ) පැසිෆික් සාගරය හරහා ගමන් කළේ චීනය, පිලිපීනය සහ හවායි වෙත ගුවන් ගමන් වල නැවතුම් ස්ථාන ලෙස වේක් වැනි දුරස්ථ දූපත් භාවිතා කරමිනි.]]
[[File:Wake_Atoll_National_Historic_landmark_remains_of_Pan_Am_pier_Peale_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Atoll_National_Historic_landmark_remains_of_Pan_Am_pier_Peale_Island.jpg|thumb|සීප්ලේන් ඉන්ධන පිරවුම් ස්ථානය සහ ගුවන් තොටුපළ සඳහා පෑන්-ඇම් පියර් හි නටබුන්]]
ලෝකයේ එවකට විශාලතම ගුවන් සේවය වන පෑන් ඇමරිකානු එයාර්වේස් (PAA) හි සභාපති ජුවාන් ට්‍රිප්, එක්සත් ජනපදය සහ චීනය අතර මගී ගුවන් සේවාවක් ලබා දීමෙන් ගෝලීය වශයෙන් ව්‍යාප්ත කිරීමට අවශ්‍ය විය. පැසිෆික් සාගරය තරණය කිරීමට, ඔහුගේ ගුවන් යානා ඉන්ධන පිරවීම සහ නඩත්තුව සඳහා විවිධ ස්ථානවල නතර කරමින් දූපත් වලට පැනීමට සිදුවනු ඇත. ඔහු මුලින්ම ඔහුගේ ගෝලයේ මාර්ගය සැලසුම් කිරීමට උත්සාහ කළ නමුත් එය මිඩ්වේ සහ ගුවාම් අතර විවෘත මුහුද පමණක් පෙන්නුම් කළේය. ඊළඟට, ඔහු 19 වන සියවසේ ක්ලිපර් නැව් ලොග් සහ ප්‍රස්ථාර අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා නිව්යෝර්ක් මහජන පුස්තකාලයට ගිය අතර ඔහු එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති කොරල් පරමාණුවක් වන වේක් අයිලන්ඩ් &quot;සොයා ගත්තේය&quot;. වේක් සහ මිඩ්වේ හි ඔහුගේ සැලසුම් ඉදිරියට ගෙන යාමට, ට්‍රිප්ට සෑම දූපතකටම ප්‍රවේශය ලබා දිය යුතු අතර පහසුකම් ඉදිකිරීමට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමට අනුමැතිය ලබා දිය යුතුය; කෙසේ වෙතත්, දූපත් කිසිදු නිශ්චිත එක්සත් ජනපද රජයේ ආයතනයක අධිකරණ බලය යටතේ නොතිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chronicling Wake Island |url=https://www.panam.org/pan-am-stories/775-chronicling-wake-island |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230731234300/https://www.panam.org/pan-am-stories/775-chronicling-wake-island |archive-date=July 31, 2023 |access-date=April 26, 2021 |website=Panam.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Trippe the Light Fantastic|author=Harold Evans|date=February 24, 2005|work=[[The Wall Street Journal]]}}&lt;/ref&gt;

මේ අතර, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා සැලසුම්කරුවන් සහ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ජපන් අධිරාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තිවාදී ආකල්පය සහ බටහිර පැසිෆික් කලාපයේ වර්ධනය වන සටන්කාමීත්වය පිළිබඳව වඩ වඩාත් තැති ගත්හ. පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව, ජාතීන්ගේ සංගමය විසින් දකුණු මුහුදු ජනවරම (&quot;නැන්යෝ&quot;) ජපානයට (පළමු ලෝක යුද්ධයේදී මිත්‍ර පාක්ෂික බලවතුන්ට සම්බන්ධ වූ) ලබා දී ඇති අතර, එයට ජර්මානු අධිරාජ්‍යයේ පැරණි යටත් විජිතයක් වූ සමකයට උතුරින් ජපානය විසින් අත්පත් කරගෙන සිටි මයික්‍රොනීසියා දූපත් ඇතුළත් විය; මේවාට පලාවු, මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්, උතුරු මරියානා දූපත් සහ මාෂල් දූපත් යන නූතන ජාතීන්/රාජ්‍යයන් ඇතුළත් වේ. 1920 සහ 1930 ගණන් වලදී, ජපානය තම බලතල සහිත භූමියට ප්‍රවේශය සීමා කළ අතර 1922 වොෂින්ටන් නාවික ගිවිසුමට පටහැනිව මයික්‍රොනීසියාව පුරා වරායන් සහ ගුවන් තොටුපළවල් සංවර්ධනය කිරීමට පටන් ගත් අතර එමඟින් එක්සත් ජනපදය සහ ජපානය යන දෙකම පැසිෆික් දූපත් වල හමුදා බලකොටු පුළුල් කිරීම තහනම් කරන ලදී. ට්‍රිප්ගේ සැලසුම් කළ පෑන් ඇමරිකානු එයාර්වේස් ගුවන් සේවා මාර්ගය වේක් සහ මිඩ්වේ හරහා ගමන් කිරීමත් සමඟ, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව සහ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව වාණිජ ගුවන් සේවා ව්‍යවසායක මුවාවෙන් පැසිෆික් සාගරය හරහා ඇමරිකානු ගුවන් බලය ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමට අවස්ථාවක් දුටුවේය. 1934 ඔක්තෝබර් 3 වන දින, ට්‍රිප් නාවික ලේකම්වරයාට ලිපියක් යවමින්, වේක් දූපතේ පස් අවුරුදු බදු දීමක් ඉල්ලා සිටිමින්, අලුත් කිරීම් හතරක් සඳහා විකල්පයක් ඉල්ලා සිටියේය. PAA හි කඳවුරු සංවර්ධනයේ විභව මිලිටරි වටිනාකම සැලකිල්ලට ගෙන, නොවැම්බර් 13 වන දින, නාවික මෙහෙයුම් ප්‍රධානී අද්මිරාල් විලියම් එච්. ස්ටෑන්ඩ්ලි USS නයිට්‍රෝ විසින් වේක් සමීක්ෂණයක් කිරීමට නියෝග කළ අතර, දෙසැම්බර් 29 වන දින ජනාධිපති ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ඩී. රූස්වෙල්ට් විධායක නියෝගය 6935 නිකුත් කළ අතර, එමඟින් වේක් දූපත සහ ජොන්ස්ටන්, මිඩ්වේ හි වැලි දූපත සහ කිංමන් රීෆ් නාවික දෙපාර්තමේන්තුවේ පාලනය යටතේ තැබීය. රියර් අද්මිරාල් හැරී ඊ. යාර්නෙල් නාවික හමුදාවේ හමුදා අභිප්‍රායන් වසං කිරීම සඳහා වේක් දූපත කුරුළු අභයභූමියක් ලෙස නම් කළේය.&lt;ref&gt;''China Clipper: The Age of the Great Flying Boats'', Robert Gandt, Naval Institute Press, September 23, 2013&lt;/ref&gt;

1935 මාර්තු 8 වන දින USS නයිට්‍රෝ නෞකාව වේක් දූපතට පැමිණ, දින දෙකක භූමි, සමුද්‍ර සහ ගුවන් සමීක්ෂණයක් සිදු කළ අතර, එමඟින් නාවික හමුදාවට උපායමාර්ගික නිරීක්ෂණ සහ පරමාණුවේ සම්පූර්ණ ඡායාරූප ආවරණය ලබා දුන්නේය. දින හතරකට පසු, මාර්තු 12 වන දින, නාවික ලේකම් ක්ලෝඩ් ඒ. ස්වන්සන් විසින් වේක් දූපතේ පහසුකම් ඉදිකිරීම සඳහා පෑන් ඇමරිකානු ගුවන් සේවයට නිල වශයෙන් අවසර ලබා දෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;A Magnificent Fight&quot;&gt;{{Cite web |last=Cressma |first=Robert J. |title=A Magnificent Fight: Marines in the Battle for Wake Island |url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USMC/USMC-C-Wake.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031091703/http://www.ibiblio.org/hyperwar/USMC/USMC-C-Wake.html |archive-date=October 31, 2023 |access-date=November 2, 2023 |work=Marines in World War II Commemorative Series}}&lt;/ref&gt;[[File:SS_North_Haven_unloading_at_Wilkes_Island,_Wake_Atoll.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SS_North_Haven_unloading_at_Wilkes_Island,_Wake_Atoll.jpg|වම|thumb|පෑන් ඇමරිකානු එයාර්වේස් (PAA) ඉදිකිරීම් සේවකයින්ට SS නෝර්ත් හෙවන් සිට වේක් ඇටෝල් හි විල්ක්ස් දූපතේ තටාකය දක්වා &quot;සැහැල්ලු&quot; ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය.]]
පැසිෆික් සාගරයේ කඳවුරු ඉදිකිරීම සඳහා, PAA විසින් 1935 මැයි 9 වන දින වේක් දූපතට පැමිණි ටොන් 6,700 ක භාණ්ඩ ප්‍රවාහන නෞකාවක් වන SS නෝර්ත් හෙවන් කුලියට ගත් අතර, පෑන් ඇමරිකානු පහසුකම් ඉදිකිරීම ආරම්භ කිරීමට සහ පියාසර බෝට්ටු ගොඩබෑමේ ප්‍රදේශයක් සඳහා කලපුව ඉවත් කිරීමට ඉදිකිරීම් සේවකයින් සහ අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය සහ උපකරණ ලබා දුන්නේය. පරමාණුව වටකර ඇති කොරල් පරය නෞකාව නොගැඹුරු කලපුවට ඇතුළු වී නැංගුරම් ලා ගැනීම වළක්වන ලදී. සැපයුම් සහ සේවකයින් ගොඩබිමට ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා සුදුසු එකම ස්ථානය අසල පිහිටි විල්ක්ස් දූපතයි; කෙසේ වෙතත්, ගවේෂණයේ ප්‍රධාන ඉංජිනේරු චාල්ස් ආර්. රසල් තීරණය කළේ විල්ක්ස් ඉතා පහත් බවත්, සමහර විට ජලයෙන් යටවන බවත්, පීල් දූපත පෑන් ඇමරිකානු පහසුකම් සඳහා හොඳම ස්ථානය බවත්ය. නැව පැටවීම සඳහා, භාණ්ඩ නැවෙන් වෙරළට සැහැල්ලු කර (බාර්ජ් කර), විල්ක්ස් හරහා ගෙන ගොස්, පසුව වෙනත් බාර්ජ් එකකට මාරු කර කලපුව හරහා පීල් දූපතට ඇදගෙන යන ලදී. යමෙකු මීට පෙර දේවානුභාවයෙන් නෝර්ත් හෙවන් වෙත දුම්රිය මාර්ග රේල් පීලි පටවා ඇති බැවින්, විල්ක්ස් හරහා කලපුවට සැපයුම් ගෙනයාම පහසු කිරීම සඳහා මිනිසුන් පටු-මාපක දුම්රිය මාර්ගයක් ඉදි කළහ. මාර්ගය ට්‍රැක්ටරයකින් ඇදගෙන යන පැතලි ඇඳ ඇති මෝටර් රථයක් භාවිතා කළේය. ජුනි 12 වන දින, නෝර්ත් හෙවන් ගුවාම් බලා පිටත් වූ අතර, විවිධ PAA කාර්මිකයන් සහ ඉදිකිරීම් කාර්ය මණ්ඩලයක් ඉතිරි කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archives.chicagotribune.com/1935/07/07/page/70/article/whats-new-in-world-of-airplanes-and-air-transportation/index.html|title=What's New in World of Airplanes and Air Transportation, Toil on Desolate Isles to Make Pacific Airway Path|date=July 7, 1935|work=Chicago Tribune|access-date=September 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925072920/http://archives.chicagotribune.com/1935/07/07/page/70/article/whats-new-in-world-of-airplanes-and-air-transportation/index.html|archive-date=September 25, 2015|page=70|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

කලපුව මැද, කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ පිහිනුම් ක්‍රීඩකයෙකු සහ නිදහස් කිමිදුම්කරුවෙකු වන බිල් මුල්ලාහේට, පියාසර බෝට්ටු සඳහා සැතපුම් 1 (මීටර් 1,600 ) දිග, යාර 300 (මීටර් 270) පළල, 6 අඩි (මීටර් 2 ) ගැඹුරු ගොඩබෑමේ ප්‍රදේශයකින් කොරල් හිස් සිය ගණනක් පුපුරවා හැරීම සඳහා ඩයිනමයිට් ආරෝපණ තැබීමේ කාර්යය පැවරී තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Daley1980&quot;&gt;{{cite book |author=Robert Daley |url=https://archive.org/details/americansagajuan0001dale |title=An American saga: Juan Trippe and his Pan Am empire |publisher=Random House, Incorporated |year=1980 |isbn=978-0-394-50223-6 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; වේක් ඇටෝල් කලපුවේ කොරල් හිස් මත මාස තුනක් පුරා කෙටි ටොන් 5 ක් (මෙට්‍රික් ටොන් 4.5) පමණ ඩයිනමයිට් භාවිතා කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Davidson&quot;&gt;{{cite report|title=Historic American Landscapes Survey: Wake Island|first1=Joy|last1=Davidson|first2=Wendie|last2=McAllaster|publisher=National Park Service|location=Washington, D.C.|date=2011|page=6|number=HALS No. UM-1|url=http://lcweb2.loc.gov/master/pnp/habshaer/um/um0000/um0061/data/um0061data.pdf|access-date=October 6, 2021|archive-date=September 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210904165008/http://lcweb2.loc.gov/master/pnp/habshaer/um/um0000/um0061/data/um0061data.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 17 වන දින, වේක් දූපතේ පළමු ගුවන් යානය ගොඩබෑම සිදු වූයේ මිඩ්වේ සහ වේක් අතර මාර්ගයේ සමීක්ෂණ පියාසැරියකදී PAA පියාසර බෝට්ටුවක් කලපුවට ගොඩ බැස්සවීමෙනි.&lt;ref name=&quot;Gilbert2012&quot;&gt;{{cite book |author=Bonita L. Gilbert |url=https://books.google.com/books?id=FpDUAgAAQBAJ |title=Building for War: The Epic Saga of the Civilian Contractors and Marines of Wake Island in World War II |publisher=Casemate |year=2012 |isbn=978-1-61200-129-6 |access-date=January 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203022527/https://books.google.com/books?id=FpDUAgAAQBAJ |archive-date=February 3, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

PAA පහසුකම් ඉදිකිරීම සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා උතුරු හෙවන් හි දෙවන ගවේෂණය 1936 පෙබරවාරි 5 වන දින වේක් දූපතට පැමිණියේය. විල්ක්ස් දූපත් දුම්රිය මාර්ගය සඳහා ටොන් පහක ඩීසල් එන්ජිමක් ඉවත් කරන ලද අතර, දුම්රිය මාර්ගය තොටුපළේ සිට තොටුපළ දක්වා ධාවනය වන පරිදි දිගු කරන ලදී. පීලේ හි කලපුව හරහා, කම්කරුවන් කාමර 48 ක් සහ පුළුල් ආලින්ද සහ වෙරන්ඩා සහිත පෙර සැකසූ ව්‍යුහයක් වන පෑන් ඇමරිකානු හෝටලය එකලස් කළහ. හෝටලය මධ්‍යම ලොබියකින් ඉදිකරන ලද පියාපත් දෙකකින් සමන්විත වූ අතර, සෑම කාමරයකම උණු වතුර ස්නානයක් සහිත නාන කාමරයක් තිබුණි. PAA පහසුකම් කාර්ය මණ්ඩලයට මුළුතැන්ගෙයි සහායකයින්, හෝටල් සේවා සහායකයින් සහ කම්කරුවන් ලෙස සේවය කළ ගුවාම්හි චමෝරෝ මිනිසුන් කණ්ඩායමක් ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;Riding the Reef&quot;&gt;''Riding the Reef – A Pan American Adventure with Love'', Bert Voortmeyer, Carol Nickisher, Paladwr Press, 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wake Island Line 1936, Page 40&quot;&gt;''Diesel to Run on Wake Island Line'', Popular Science, April 1936, Vol. 128, No. 4, p. 40&lt;/ref&gt; පීලේ හි ගම්මානය &quot;PAAville&quot; යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලැබූ අතර එය වේක් හි පළමු &quot;ස්ථිර&quot; මිනිස් ජනාවාසය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=June 29, 2016 |title=Of Flying Clouds and China. Clippers: Pacific Steppingstones: Wake |url=https://flyingcloudschinaclippers.blogspot.com/2016/06/pacific-steppingstones-wake.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426184938/https://flyingcloudschinaclippers.blogspot.com/2016/06/pacific-steppingstones-wake.html |archive-date=April 26, 2021 |access-date=April 26, 2021}}&lt;/ref&gt;
[[File:PAA_Hotel_and_facilities_at_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PAA_Hotel_and_facilities_at_Wake_Island.jpg|thumb|වේක් ඇටෝල් හි පීලේ දූපතේ පෑන් ඇමරිකානු එයාර්වේස් හෝටලයේ සහ පහසුකම්වල ගුවන් දසුන. හෝටලය වම් පසින් පිහිටා ඇති අතර, ලිබෙල් නැව් සුන්බුන් වලින් නැංගුරම සහ &quot;ක්ලිපර්&quot; මුහුදු ගුවන් යානා තොටුපළට යන පර්ගෝලා දකුණු පසින් පිහිටා ඇත.]]
1936 ඔක්තෝබර් වන විට, පෑන් ඇමරිකානු ගුවන් සේවය එහි මාටින් M-130 &quot;පියාඹන ක්ලිපර්&quot; තුනෙන් යුත් කුඩා ගුවන් යානා සමූහයෙන් පැසිෆික් සාගරය හරහා මගීන් ප්‍රවාහනය කිරීමට සූදානම් විය. ඔක්තෝබර් 11 වන දින, චයිනා ක්ලිපර් මාධ්‍යවේදීන් දස දෙනෙකු සමඟ මාධ්‍ය ගුවන් යානයකින් වේක් වෙත ගොඩ බැස්සේය. සතියකට පසු, ඔක්තෝබර් 18 වන දින, PAA සභාපති ජුවාන් ට්‍රිප් සහ VIP මගීන් පිරිසක් පිලිපීන ක්ලිපර් (NC14715) හි වේක් වෙත පැමිණියහ. ඔක්තෝබර් 25 වන දින, හවායි ක්ලිපර් (NC14714) පැසිෆික් සාගරය තරණය කළ පළමු ගෙවන ගුවන් මගීන් සමඟ වේක් වෙත ගොඩ බැස්සේය. 1937 දී, වේක් දූපත PAA හි ජාත්‍යන්තර ට්‍රාන්ස්-පැසිෆික් මගී සහ ගුවන් තැපැල් සේවාව සඳහා නිත්‍ය නැවතුමක් බවට පත් වූ අතර, සතියකට නියමිත ගුවන් ගමන් දෙකක්, එකක් මිඩ්වේ සිට බටහිර දෙසට සහ එකක් ගුවාම් සිට නැගෙනහිර දෙසට ය.&lt;ref name=&quot;Riding the Reef&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wake Island Line 1936, Page 40&quot; /&gt; පෑන් අම් මාටින් M130 ට අමතරව බෝයිං 314 ක්ලිපර් පියාසර බෝට්ටු ද පියාසර කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chronicling Wake Island |url=https://www.panam.org/pan-am-stories/775-chronicling-wake-island |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230731234300/https://www.panam.org/pan-am-stories/775-chronicling-wake-island |archive-date=July 31, 2023 |access-date=October 24, 2023 |website=panam.org}}&lt;/ref&gt;[[File:Gallirallus_wakensis.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gallirallus_wakensis.jpg|වම|thumb|1930 ගණන්වල අගභාගයේදී පෑන්-ඇම් හෝටලයට පැමිණි අයගේ නිරීක්ෂණ මගින්, වේක් අයිලන්ඩ් රේල් පීලි පිළිබඳ එකම නිරීක්ෂණ කිහිපයක් සපයන ලදී. මෙම පරමාණුවට ආවේණික වූ නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී වඳ වී ගිය පියාසර කළ නොහැකි කුරුල්ලෙකි.]]1930 ගණන්වල අගභාගයේදී පෑන්-ඇම් හෝටලයට පැමිණි අයගේ නිරීක්ෂණ මගින්, වේක් අයිලන්ඩ් හි ජීවත්වන රේල් පීලි පිළිබඳ එකම නිරීක්ෂණ කිහිපයක් සපයන ලදී, එය පරමාණුවට ආවේණික වූ නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී වඳ වී ගිය පියාසර නොකරන පක්ෂියෙකි. වේක් අයිලන්ඩ් හයිඩ්‍රොපොනික් විද්‍යාවේ මුල් සාර්ථකත්වයන්ගෙන් එකක් ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වේ, එමඟින් පෑන් ඇමරිකානු ගුවන් සේවයට තම මගීන් සඳහා එළවළු වගා කිරීමට හැකි විය, මන්ද නැවුම් එළවළු ගුවන් මගින් ප්‍රවාහනය කිරීම මිල අධික වූ අතර දිවයිනට ස්වාභාවික පස නොතිබුණි.&lt;ref&gt;''Nice Clean Gardening'', Frank J. Taylor, &quot;The Rotarian&quot;, July 1939, p. 14 [https://books.google.com/books?id=GkEEAAAAMBAJ&amp;dq=Nice+Clean+Gardening,+Frank+J.+Taylor,+'The+Rotarian',+July,+1939&amp;pg=PA14 Nice Clean Gardening] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004134033/https://books.google.com/books?id=GkEEAAAAMBAJ&amp;dq=Nice+Clean+Gardening%2C+Frank+J.+Taylor%2C+%27The+Rotarian%27%2C+July%2C+1939&amp;pg=PA14|date=October 4, 2023}}&lt;/ref&gt; 1941 දෙසැම්බර් මාසයේදී පළමු ජපන් ගුවන් ප්‍රහාරය සිදු වූ දිනය දක්වා පෑන් ඇම් ක්‍රියාත්මක වූ අතර, එක්සත් ජනපදය දෙවන ලෝක යුද්ධයට බල කෙරුනි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=War Boat: A Heroic Tale |url=https://www.panam.org/war-years/654-war-boat |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426185625/https://www.panam.org/war-years/654-war-boat |archive-date=April 26, 2021 |access-date=April 26, 2021 |website=Panam.org}}&lt;/ref&gt;

අවසන් වරට පිටත් වූ ගුවන් ගමන මාටින් එම් -130 යානයක් වූ අතර, එය පර්ල් වරාය සහ දෙවන ලෝක යුද්ධය පුපුරා යාම පිළිබඳව ගුවන් විදුලියෙන් දැනුම් දුන් විට ගුවාම් වෙත පියාසර කර තිබුණි, එබැවින් එය වේක් වෙත ආපසු ගියේය. ජපන් බෝම්බ ප්‍රහාරය එල්ල වූ විට එය ඉන්ධන ලබාගෙන ජපන් ජාතිකයින් සෙවීම සඳහා සමුද්‍ර මුර සංචාරයක් කිරීමට යමින් සිටි අතර, වැටලීමේදී ගුවන් යානයට සුළු හානියක් සිදුවිය. ගුවන් කාර්ය මණ්ඩලයේ දෙදෙනෙකු තුවාල ලැබීය. ආසන සහ අමතර බර ඉවත් කර පුද්ගලයින් 40 දෙනෙකුගෙන් පුරවා ඉවත් කරන ලදී. ගුවන් ගත වීමට උත්සාහයන් තුනකින් පසු එය ගුවනට ගියේය. එය මිඩ්වේ වෙත පියාසර කළ අතර, පසුව පර්ල් වරායට, පසුව නැවත එක්සත් ජනපදයට පියාසර කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pacific Wrecks – Martin M-130 'Philippine Clipper' Registration Number NC14715 |url=https://pacificwrecks.com/aircraft/m-130/NC14715.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://pacificwrecks.com/aircraft/m-130/NC14715.html |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=pacificwrecks.com}}&lt;/ref&gt; මගීන් සහ පෑන්-ඇම් සේවකයින් 26 දෙනෙකු සමඟ ගුවන් යානය ඉතා කඩිමුඩියේ පිටත් වූ අතර මගියෙකු, සේවකයෙකු සහ ගුවාම් කාර්ය මණ්ඩලය 35 දෙනෙකු ඉතිරි විය. ගුවන් ප්‍රහාරයෙන් පැය දෙකකට පමණ පසු එය පිටත් විය.&lt;ref&gt;{{Citation|last1=Urwin|first1=Gregory J. W.|title=ACKNOWLEDGMENTS|date=February 1, 2002|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv1p3xk38.5|work=History of the 33d Iowa Infantry Volunteer Regiment, 1863–6|pages=xiii–xv|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604180759/https://www.jstor.org/stable/j.ctv1p3xk38?turn_away=true|publisher=University of Arkansas Press|doi=10.2307/j.ctv1p3xk38.5|access-date=November 21, 2023|archive-date=June 4, 2024|last2=Urwin|first2=Cathy Kunzinger|url-status=live|url-access=subscription}} Pages 12-13&lt;/ref&gt; තවත් එක් නාවික භටයෙකු හැර, දෙසැම්බර් 21 වන දින PBY පියාසර කළ අතර, 23 වන දින ජපන් අල්ලා ගැනීමට පෙර වේක් දූපතෙන් පිටව ගිය අවසන් අය මොවුන්ය. ඇමරිකානු සැලැස්ම වූයේ නාවික හමුදාවක් සමඟ වේක් වෙත නැවත සැපයුම් සැපයීම සහ සිවිල් වැසියන් ඉවත් කිරීමයි, නමුත් දූපත ගමන් කරමින් සිටියදී ජපන් ජාතිකයින් අතට පත්විය. 

=== හමුදා ගොඩනැගීම ===
[[File:Aerial_view_of_Peale_Island,_Wake,_on_25_May_1941.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aerial_view_of_Peale_Island,_Wake,_on_25_May_1941.jpg|දකුණ|thumb|Peale islet in May 1941: The bridge across the channel goes to the rest of Wake. The Pan-American buildings, pier into the lagoon, and seaplanes are seen.]]
In January 1941, the [[:en:United_States_Navy|United States Navy]] began constructing a military base on the atoll. On August 19, 1941, the first permanent military garrison, elements of the [[:en:United_States_Marine_Corps|U.S. Marine Corps']] First [[:en:Marine_defense_battalions|Marine Defense Battalion]],&lt;ref&gt;{{cite web |last=Melson |first=Major Charles D |title=The Approach of War |url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003133-00/sec12.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217003242/http://www.nps.gov/history/history/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003133-00/sec12.htm |archive-date=February 17, 2013 |access-date=September 13, 2010 |work=Condition Red: Marine Defense Battalions in World War II |publisher=United States Marine Corps History Division}}&lt;/ref&gt; totaling 449 officers and men, were stationed on the island, commanded by Navy [[:en:Cmdr.|Cmdr.]] [[:en:Winfield_Scott_Cunningham|Winfield Scott Cunningham]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=L |first=Klemen |date=1999–2000 |title=Chronology of the Dutch East Indies, December 1941 |url=https://warfare.gq/dutcheastindies/december2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015214226/http://www.dutcheastindies.webs.com/december2.html |archive-date=October 15, 2015 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942}}&lt;/ref&gt; Also on the island were 68 [[:en:United_States_Navy|U.S. Naval]] personnel and about 1,221 civilian workers from the American firm [[:en:Morrison-Knudsen|Morrison-Knudsen]] Corp.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wake Island Remembered December 8th {{pipe}} Morrison Knudsen Foundation, Inc |url=https://mk-foundation.org/wake-island-remembered-december-8th/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426185850/https://mk-foundation.org/wake-island-remembered-december-8th/ |archive-date=April 26, 2021 |access-date=April 26, 2021 |website=Mk-foundation.org}}&lt;/ref&gt; The base plan was not complete at the time the war started, and work continued even during the Battle of Wake. One shortcoming was that the hangars and bunkers were incomplete, so repairing damaged aircraft during the battle was hard.&lt;ref name=&quot;www.nps.gov&quot;&gt;{{Cite web |title=A Magnificent Fight: Marines in the Battle for Wake Island (Still No Help) |url=https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003119-00/sec3.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103135754/https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003119-00/sec3.htm |archive-date=November 3, 2023 |access-date=November 3, 2023 |website=nps.gov}}&lt;/ref&gt;

On February 14, 1941, President [[:en:Franklin_D._Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] issued [[:en:Executive_order_(United_States)|Executive Order]] 8682 to create naval defense areas in the central Pacific territories. The proclamation established the &quot;Wake Island Naval Defensive Sea Area&quot;, encompassing the territorial waters between the extreme high-water marks and the three-mile marine boundaries surrounding Wake. &quot;Wake Island Naval Airspace Reservation&quot; was also established to restrict access to the airspace over the naval defense sea area. Only U.S. government ships and aircraft were permitted to enter the naval defense areas at Wake Island unless authorized by the [[:en:United_States_Secretary_of_the_Navy|Secretary of the Navy]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Naval Defensive Sea Areas; Naval Airspace Reservations, Areas Under Navy Administration, and the Trust Territory of the Pacific Islands |url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/CFR-2002-title32-vol5/html/CFR-2002-title32-vol5-part761.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818004423/https://www.govinfo.gov/content/pkg/CFR-2002-title32-vol5/html/CFR-2002-title32-vol5-part761.htm |archive-date=August 18, 2021 |access-date=March 3, 2022 |website=Govinfo.gov}}&lt;/ref&gt;

In November 1941, VMF-211 embarked with 12 of its 24 [[:en:F4F_Wildcat|F4F-3 Wildcats]] and 13 of its 29 pilots aboard {{USS|Enterprise|CV-6|6}} for movement to Wake Island launching from the carrier and arriving at Wake on December 3.{{sfn|Shettle|2001|pp=88}}

=== World War II ===
On December 8, 1941, the Japanese began an assault on Wake Island. At the time, there were about 500 Marines, 1100 civilian contractors, and dozens of Pan-Am airline employees and passengers. Shortly after a bombing raid that killed dozens, the Pan Am Flying Boat took off with the passengers and many employees. Three days later, the Japanese began a multi-ship amphibious invasion led by a cruiser, which was turned away at the loss of two destroyers by Wake's artillery. This action was widely reported as the first American battlefield success of the war. Meanwhile, the U.S. Navy began a plan to resupply the island and evacuate the contractors; however, before this could happen, a much larger amphibious invasion took place on the island on December 23, 1941, losing two more ships and additional casualties. The Japanese stationed about 4,000 troops on the island. All but 100 of the POWs were sent away; the ones that remained were executed in 1943 after a U.S. bombing raid. In June 1945, the Allies allowed a Japanese hospital ship to evacuate about 1000 soldiers from Wake. The island was bombed many times by the Allies throughout the war but never invaded; it was surrendered to the U.S. in September 1945.
==== Battle of Wake Island ====
[[File:Wake_Island_surface_action_11_December_1941.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_surface_action_11_December_1941.PNG|thumb|Diagram of the December 11 battle at Wake]]
[[File:BGen_Bayler_-_19420103_-_Chevron.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BGen_Bayler_-_19420103_-_Chevron.jpg|thumb|A [[:en:Clipping_(publications)|clipping]] of an American newspaper article on Bayler]]
On December 8, 1941 (December 7 in Hawaii, the day of the [[:en:Attack_on_Pearl_Harbor|attack on Pearl Harbor]]), at least 27 Japanese [[:en:Mitsubishi_G3M|Mitsubishi G3M]] &quot;Nell&quot; medium bombers flown from bases on [[:en:Kwajalein|Kwajalein]] in the [[:en:Marshall_Islands|Marshall Islands]] attacked Wake Island, destroying eight of the 12 [[:en:Grumman_F4F_Wildcat|Grumman F4F Wildcat]] fighter aircraft belonging to [[:en:VMFA-211|USMC Fighter Squadron 211]] on the ground. The Marine garrison's defensive emplacements were left intact by the raid, which primarily targeted the aircraft.&lt;ref name=&quot;UrwinEncyclBrit&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Battle of Wake Island |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Wake-Island |access-date=October 23, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206145854/https://www.britannica.com/event/Battle-of-Wake-Island |archive-date=December 6, 2018 |author=Urwin, Gregory |url-status=live}}&lt;/ref&gt; On December 9 and 10, there were more air attacks, and two Japanese bombers were shot down. However, the bombing of Wilkes Island detonated an ammunition dump; the Wake hospital was destroyed, and many other buildings were damaged. Meanwhile, the Japanese naval landing force was on its way from [[:en:Roi-Namur|Roi]] in the Japanese-held Marshall Islands and would arrive at Wake on December 11, 1941.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Gallant Defense: The Battle of Wake Island |url=https://www.thoughtco.com/battle-of-wake-island-2361443 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102171224/https://www.thoughtco.com/battle-of-wake-island-2361443 |archive-date=November 2, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=ThoughtCo |language=en}}&lt;/ref&gt; On the night of December 10, the US submarine [[:en:USS_Triton_(SS-201)|USS ''Triton'']] engaged an enemy destroyer near Wake while on patrol; it fired torpedoes, but in the battle neither vessel was sunk. This is noted as the first time a U.S. submarine launched its torpedoes in the Pacific war.&lt;ref name=&quot;Triton III SS-201&quot;&gt;{{Cite web |title=Triton III (SS-201) |url=https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/research/histories/ship-histories/danfs/t/triton-iii.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223191425/https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/research/histories/ship-histories/danfs/t/triton-iii.html |archive-date=February 23, 2020 |access-date=November 3, 2023 |website=NHHC |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

The Japanese are known to have lost one of the submarines they sent as part of the operation. Still, it was because two of their submarines accidentally collided with one another on December 17, sinking one. Japanese submarine ''[[:en:Japanese_submarine_Ro-66|Ro-66]]'' was on the surface {{convert|25|nmi}} southwest of Wake Island – bearing 252 degrees from the atoll – to recharge her [[:en:Electric_battery|batteries]] in a heavy [[:en:Squall|squall]] in the predawn darkness of December 17, 1941, when her lookouts suddenly sighted ''Ro-62'', also on the surface and recharging batteries.&lt;ref name=&quot;ijnsubsiteRo66&quot;&gt;{{cite web |year=2016 |title=RO-66 |url=http://www.ijnsubsite.info/RO-Sub%20Details/RO-66.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604180649/http://www.ijnsubsite.info/RO-Sub%20Details/RO-66.htm |archive-date=June 4, 2024 |access-date=October 21, 2020 |work=iijnsubsite.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo66&quot;&gt;{{cite web |last1=Hackett |first1=Bob |last2=Kingsepp |first2=Sander |year=2017 |title=Sensuikan: IJN Submarine RO-66: Tabular Record of Movement |url=http://www.combinedfleet.com/RO-66.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218184712/http://www.combinedfleet.com/RO-66.htm |archive-date=February 18, 2020 |access-date=October 21, 2020 |work=combinedfleet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo62&quot;&gt;{{cite web |last1=Hackett |first1=Bob |last2=Kingsepp |first2=Sander |year=2017 |title=Sensuikan: IJN Submarine RO-62: Tabular Record of Movement |url=http://www.combinedfleet.com/RO-62.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506041615/http://www.combinedfleet.com/RO-62.htm |archive-date=May 6, 2022 |access-date=October 17, 2020 |work=combinedfleet.com}}&lt;/ref&gt; Both submarines attempted to back off, but it was too late to avoid a collision, and ''Ro-62'' rammed ''Ro-66'' at 20:20 [[:en:Japan_Standard_Time|Japan Standard Time]].&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo66&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo62&quot; /&gt; ''Ro-66'' sank at {{coord|19|10|N|166|28|E|name=''Ro-66''}}&lt;ref name=&quot;ijnsubsiteRo66&quot; /&gt; with the loss of 63 lives, including that of the commander of Submarine Division 27.&lt;ref name=&quot;ijnsubsiteRo66&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo66&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo62&quot; /&gt; ''Ro-62'' rescued her three survivors, who had been thrown overboard from her [[:en:Bridge_(nautical)|bridge]] by the collision.&lt;ref name=&quot;ijnsubsiteRo66&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo66&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;combinedfleetRo62&quot; /&gt;

The American garrison, supplemented by civilian construction workers employed by [[:en:Morrison-Knudsen|Morrison-Knudsen]] Corp., repelled several Japanese landing attempts.&lt;ref&gt;Arthur Herman. ''Freedom's Forge: How American Business Produced Victory in World War II,'' pp. 170–174, Random House, New York, 2012. {{ISBN|978-1-4000-6964-4}}.&lt;/ref&gt; An American journalist reported that after the initial Japanese amphibious assault was beaten back with heavy losses on December 11, the American commander was asked by his superiors if he needed anything. Popular legend has it that Major James Devereux sent back the message, &quot;Send us more Japs!&quot; – a reply that became famous.&lt;ref&gt;{{cite magazine|date=September 17, 1945|title=Joyous Finale|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,854451,00.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080105131004/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,854451,00.html|archive-date=January 5, 2008|access-date=April 8, 2007|magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}{{subscription required}}&lt;/ref&gt; After the war, when Major Devereux learned that he had been credited with sending such a message, he pointed out that he had not been the commander on Wake Island and denied sending it. &quot;As far as I know, it wasn't sent at all. None of us was that much of a damn fool. We already had more Japs than we could handle.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Boller |first1=Paul F. Jr. |url=https://archive.org/details/theyneversaiditb00boll/page/20 |title=They Never Said It: A Book of Fake Quotes, Misquotes, and Misleading Attributions |last2=George |first2=John |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=0-19-505541-1 |location=New York |page=[https://archive.org/details/theyneversaiditb00boll/page/20 20]}}&lt;/ref&gt; In reality, Commander [[:en:Winfield_S._Cunningham|Winfield S. Cunningham]], USN, was in charge of Wake Island, not Devereux.&lt;ref name=&quot;NYTIMES3&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/03/06/obituaries/adm-winfield-cunningham-commanded-at-wake-island.html|title=Adm. Winfield CunninGuam; Commanded at Wake island|date=March 6, 1986|access-date=January 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113162149/http://www.nytimes.com/1986/03/06/obituaries/adm-winfield-cunningham-commanded-at-wake-island.html|archive-date=January 13, 2017|website=The New York Times|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Cunningham ordered that coded messages be sent during operations. A junior officer had added &quot;send us&quot; and &quot;more Japs&quot; to the beginning and end of a message to confuse Japanese [[:en:Cryptanalysis|code breakers]]. This was put together at Pearl Harbor and passed on as part of the message.&lt;ref name=&quot;Sbrega2015&quot;&gt;{{cite book |author=John J. Sbrega |url=https://books.google.com/books?id=vUTeCQAAQBAJ&amp;pg=PT424 |title=The War Against Japan, 1941–1945: An Annotated Bibliography |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2015 |isbn=978-1-317-43178-7 |pages=424– |access-date=January 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203022527/https://books.google.com/books?id=vUTeCQAAQBAJ&amp;pg=PT424 |archive-date=February 3, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

On December 12, in the early morning, a four-engined flying boat bombed Wake, but a Wildcat fighter aircraft was able to intercept and shoot it down. Later in the day, they were bombed again by 26 [[:en:Mitsubishi_G3M|Nell aircraft]] (G3M twin-engine bombers), one of which was shot down by anti-aircraft fire. An F4F Wildcat on patrol late in the day sank a Japanese submarine that was near Wake. The next air raid was on December 14, which included a bombing raid by several 4-engined flying boats, and later in the day, 30 Nells (G3M) struck the atoll, destroying a Wildcat that was under repair. The island was bombed again on December 15, killing one civilian worker. Wake was bombed again on December 16 by 33 Nells (G3M), and again on the 19th, though in that attack one was shot down by anti-aircraft fire and several more damaged.&lt;ref name=&quot;www.nps.gov&quot; /&gt; Before and at the start of hostilities, the waters around Wake were patrolled by two USN submarines, the [[:en:USS_Triton_(SS-201)|USS Triton]] and the [[:en:USS_Tambor|USS Tambor]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Magnificent Fight: Marines in the Battle for Wake Island (Humbled by Sizeable Casualties) |url=https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003119-00/sec2.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103005023/https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003119-00/sec2.htm |archive-date=November 3, 2023 |access-date=November 3, 2023 |website=nps.gov}}&lt;/ref&gt; Before the start of the war one of the USS Triton crew members became sick and was dropped off at Wake Island on December 1, 1941. He became a prisoner of war and survived WWII.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=On Eternal Patrol – USS Triton (SS-201) |url=https://www.oneternalpatrol.com/uss-triton-201.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608024922/https://oneternalpatrol.com/uss-triton-201.htm |archive-date=June 8, 2023 |access-date=November 3, 2023 |website=oneternalpatrol.com}}&lt;/ref&gt; The Triton was radioed about the start of the war when it surfaced to recharge its batteries and was warned to stay away from the atoll, lest Wake's gunners target it. On December 10, the USS Triton had one engagement with a Japanese destroyer and fired the first US torpedoes of the Pacific War, though it did not sink. It escaped unscathed and went on to serve in the Pacific theater (it was later sunk in 1943).&lt;ref name=&quot;Triton III SS-201&quot; /&gt; The submarine USS Tambor had to return to its home port in Hawaii in mid-December due to mechanical difficulties and had no engagements.&lt;ref name=&quot;www.nps.gov&quot; /&gt;

A [[:en:Consolidated_PBY_Catalina|PBY Catalina]] flying boat arrived with mail delivery on December 20, 1941. When it left, one marine was sent away on orders because he was required on Midway, thus [[:en:Walter_L._J._Bayler|Lt. Colonel Bayler]] became the last person to leave Wake Island before its loss.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Full Story of Desperate Wake Island Battle Told|last1=Conville|first1=Martin|date=May 23, 1943|work=Los Angeles Times|page=C5|id={{ProQuest|165422622}}}}&lt;/ref&gt; On December 21, 49 aircraft attacked Wake, striking from a Japanese carrier group.&lt;ref name=&quot;Lundstrom-2005&quot;&gt;{{Cite book |last=Lundstrom |first=John B. |url=https://books.google.com/books?id=oYE4AAAAQBAJ&amp;pg=PT59 |title=The First Team: Pacific Naval Air Combat from Pearl Harbor to Midway |date=July 1, 2005 |publisher=Naval Institute Press |isbn=9781612511665 |access-date=October 6, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181226/https://books.google.com/books?id=oYE4AAAAQBAJ&amp;pg=PT59#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; During this time, there was a US Naval force on the way that was going to resupply Wake on December 24, but it did not work as planned as the Japanese 2nd wave took the island on December 23 before this could take place.&lt;ref name=&quot;Lundstrom-2005&quot; /&gt; American and Japanese dead from the fighting between December 8 and 23 were buried on the island.&lt;ref name=&quot;Stars and Stripes&quot;&gt;{{Cite web |title=Search for closure, accurate account of Wake Island massacre continues |url=https://www.stripes.com/news/search-for-closure-accurate-account-of-wake-island-massacre-continues-1.166538 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013123414/https://www.stripes.com/news/search-for-closure-accurate-account-of-wake-island-massacre-continues-1.166538 |archive-date=October 13, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=Stars and Stripes |language=en}}&lt;/ref&gt;

The U.S. Navy attempted to provide support from Hawaii but suffered great losses at Pearl Harbor. The relief fleet they managed to organize was delayed by bad weather. The isolated U.S. garrison was overwhelmed by a reinforced and greatly superior Japanese invasion force on December 23.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Yaklitch |first1=Mike |last2=Alsleben |first2=Allan |last3=Takizawa |first3=Akira |date=1999–2000 |title=Japanese Special Naval Landing Forces |url=https://warfare.gq/dutcheastindies/SNLF.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416140629/http://warfare.gq/dutcheastindies/SNLF.html |archive-date=April 16, 2021 |access-date=March 30, 2021 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942}}&lt;/ref&gt; American casualties numbered 52 military personnel (Navy and Marine) and approximately 70 civilians killed. Japanese losses exceeded 700 dead, with some estimates ranging as high as 1,000. Wake's defenders sank two Japanese fast transports (''P32'' and ''P33'') and one submarine and shot down 24 Japanese aircraft. The US relief fleet, en route, on hearing of the island's loss, turned back.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Magnificent Fight: Marines in the Battle for Wake Island |url=https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003119-00/sec6.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808002310/https://www.nps.gov/parkhistory/online_books/npswapa/extcontent/usmc/pcn-190-003119-00/sec6.htm |archive-date=August 8, 2022 |access-date=August 7, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Lt. Col. R. D. Heinly Jr. |title=The Defense of Wake |url=https://www.usmcu.edu/Portals/218/Heinl_The%20Defense%20of%20Wake.pdf?ver=2019-02-12-085233-467 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724173636/https://www.usmcu.edu/Portals/218/Heinl_The%20Defense%20of%20Wake.pdf?ver=2019-02-12-085233-467 |archive-date=July 24, 2020 |access-date=March 3, 2022 |website=Usmcu.edu |format=PDF}}&lt;/ref&gt;
[[File:Wreckage_Wildcat_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wreckage_Wildcat_Wake_Island.jpg|thumb|Wreckage of Wildcats on Wake after the battle]]
In the aftermath of the battle, most of the captured civilians and military personnel were sent to [[:en:List_of_Japanese-run_internment_camps_during_World_War_II|POW camps]] in Asia. However, the Japanese [[:en:Slave_labor|enslaved]] some of the civilian laborers and tasked them with improving the island's defenses.&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 5, 2009 |title=Japanese execute nearly 100 American POWs on Wake Island |url=https://www.history.com/this-day-in-history/japanese-execute-nearly-100-american-prisoners-on-wake-island#:~:text=On%20October%207%2C%201943%2C%20Rear,radio%20contact%20with%20U.S.%20forces. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426190739/https://www.history.com/this-day-in-history/japanese-execute-nearly-100-american-prisoners-on-wake-island#:~:text=On%20October%207%2C%201943%2C%20Rear,radio%20contact%20with%20U.S.%20forces. |archive-date=April 26, 2021 |access-date=April 26, 2021 |website=History.com}}&lt;/ref&gt;

At the end of the battle on December 23, 1,603 people, of whom 1,150 were civilians, were taken prisoner. Three weeks later, all but roughly 350–360 were taken to Japanese prisoner-of-war camps in Asia aboard the ''[[:en:Japanese_aircraft_carrier_Chūyō|Nita Maru]]'' (later renamed ''Chūyō)''. Many of those who stayed were those who were too badly wounded, and some were civilian contractors who knew how to operate the machinery on the island. A significant source of the prisoner war experience on Wake were the accounts in the commanding officer logs for Wilcox and Russel.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot;&gt;{{Cite web |date=February 2001 |title=Massacre on Wake Island &amp;#124; Naval History Magazine – February 2001 Vol. 15 Number 1 |url=https://www.usni.org/magazines/naval-history-magazine/2001/february/massacre-wake-island |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://www.usni.org/magazines/naval-history-magazine/2001/february/massacre-wake-island |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023}}&lt;/ref&gt; In September 1942, another 265 were taken off Wake including Wilcox and Russel; not including those that had died or been executed, that left 98 on the island.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt; With the departure of the officers, their logs of daily prisoners of life on Wake ended. Still, additional facts are known, including a new commanding officer of the island in December 1942. In July 1943, a prisoner of war was executed for stealing food, as ordered by Sakaibara; however, the identity of this POW is unknown. On October 7, 1943, the prisoners of war were executed on order of Sakaibara; they were marched into an anti-tank ditch and executed by machine gun fire.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt; At the end of the war, the Japanese garrison surrendered and said the POWs had been killed in a bombing attack; however, that story broke down when some of the officers wrote notes explaining the true story, and Sakaibara confessed to the mass execution.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt;
==== Japanese occupation, air raids, POWs ====
[[File:Douglas_TBD-1_Devastator_of_VT-6_over_Wake_Island,_24_February_1942_(80-CF-1071-1).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Douglas_TBD-1_Devastator_of_VT-6_over_Wake_Island,_24_February_1942_(80-CF-1071-1).jpg|වම|thumb|A US TBD-1 flies by Wake Island in February 1942]]
The island's Japanese garrison was composed of the [[:en:Imperial_Japanese_Navy|IJN]] 65th Guard Unit (2,000 men), Japan Navy Captain [[:en:Shigematsu_Sakaibara|Shigematsu Sakaibara]] and the [[:en:Imperial_Japanese_Army|IJA]] units, which became the 13th Independent Mixed Regiment (1,939 men) under the command of Col. Shigeji Chikamori.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Takizawa |first1=Akira |last2=Alsleben |first2=Allan |date=1999–2000 |title=Japanese garrisons on the by-passed Pacific Islands 1944–1945 |url=https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html |archive-date=January 6, 2016 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942}}&lt;/ref&gt; Fearing an imminent invasion, the Japanese reinforced Wake Island with more formidable defenses. The American captives were ordered to build a series of bunkers and fortifications on Wake. The Japanese brought in an {{convert|8|in|mm|adj=on}} naval gun which is often incorrectly&lt;ref name=&quot;csu2&quot;&gt;{{cite web |date=October 9, 2005 |title=Dirk H.R. Spennemann, 8-inch Coastal Defense Guns |url=http://marshall.csu.edu.au/Marshalls/html/Sapuk/Sapuk.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303043005/http://marshall.csu.edu.au/Marshalls/html/Sapuk/Sapuk.html |archive-date=March 3, 2021 |access-date=September 13, 2014 |publisher=marshall.csu.edu.au}}&lt;/ref&gt; reported as having been captured in Singapore. The U.S. Navy established a submarine blockade instead of an amphibious invasion of Wake Island. The Japanese-occupied island (called Ōtorishima (大鳥島) or ''Big Bird Island'' by them for its birdlike shape)&lt;ref&gt;{{cite book |last=Morison |first=Samuel Eliot |title=History of United States Naval Operations in World War II |url=https://archive.org/details/historyofuniteds0000mori_y1q5 |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |isbn=0-252-06973-0}}&lt;/ref&gt; was bombed several times by American aircraft; one of these raids was the first mission for future United States President [[:en:George_H._W._Bush|George H. W. Bush]].&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Parmet |first1=Herbert S |url=https://books.google.com/books?id=M7CqPV_wHKgC&amp;q=george+bush+wake+island&amp;pg=PA51 |title=George Bush: The Life of a Lone Star Yankee |publisher=Transaction Publishers |year=2001 |isbn=978-0-7658-0730-4 |access-date=November 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181152/https://books.google.com/books?id=M7CqPV_wHKgC&amp;q=george+bush+wake+island&amp;pg=PA51#v=snippet&amp;q=george%20bush%20wake%20island&amp;f=false |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

The island was also bombed with leaflets and even small rubber rafts, with the idea that someone could escape from the island by sea.&lt;ref name=&quot;Psywarrior.com2&quot;&gt;{{cite web |title=Return to Wake Island |url=http://www.psywarrior.com/WakeIsland.html#:~:text=The%20Japanese%20garrison%20withered%20on,killed%20in%20American%20air%20attacks. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426191134/http://www.psywarrior.com/WakeIsland.html#:~:text=The%20Japanese%20garrison%20withered%20on,killed%20in%20American%20air%20attacks. |archive-date=April 26, 2021 |access-date=April 26, 2021 |website=Psywarrior.com}}&lt;/ref&gt;
[[File:Japanese_patrol_boat_under_attack_off_Wake_on_24_February_1942.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Japanese_patrol_boat_under_attack_off_Wake_on_24_February_1942.jpg|thumb|A Japanese patrol boat under fire from a US destroyer near Wake Island during the raid in February 1942]]
[[File:Wake_Island_being_bombed_on_23_March_1944.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_being_bombed_on_23_March_1944.jpg|thumb|Wake bombed on March 23, 1944, by B-24]]
In February 1942, there was a raid attack on Wake, which included naval bombardment and bombing by aircraft. On the first day of the attack on February 23, several targets on the island were struck, and in the waters nearby, two Japanese patrol boats were sunk, and four Japanese seamen were recovered.&lt;ref name=&quot;nnhc1&quot;&gt;{{Cite web |title=Early Raids in the Pacific Ocean |url=https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/research/library/online-reading-room/title-list-alphabetically/e/early-raids-pacific-ocean.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604162027/https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/research/library/online-reading-room/title-list-alphabetically/e/early-raids-pacific-ocean.html |archive-date=June 4, 2024 |access-date=October 21, 2023 |website=NHHC |language=en-US}}&lt;/ref&gt; The next day (February 24) a Japanese 4-engine patrol aircraft was shot down 5 miles east of Wake, and another patrol boat was sunk by air attack in addition to also striking targets on Wake Island.&lt;ref name=&quot;nnhc1&quot; /&gt; The raids would continue to reduce the danger of Wake being used as a launching point for a strike on Midway.

From June 1942 to July 1943, many US B-24 raids and photographic recon missions were launched from Midway to Wake, often resulting in air battles between Zeros and bombers. For example, on May 15, 1943, a raid of 7 B-24s made it to Wake to be intercepted by 22 Zeros, with allies losing one B-24 and claiming four kills. In July 1943, a B-24 strike targeting the fuel depots lost another B-24 when intercepted by 20 to 30 Zeros. The last raid from Midway in 1943 was in July. The next significant attack combined naval bombardment and carrier strike aircraft in the fateful October 1943 raids. In 1944, Wake Island was bombed by [[:en:Consolidated_PB2Y_Coronado|PB2Y Coronado flying boats]] operating from Midway to stop the Japanese garrison from supporting the battle for the Marshall Islands. Once the Kwajalein was taken, Wake was attacked from the newly won base with B-24 raids. This continued until October 1944, thereafter Wake was only bombed a few more times by carrier strike groups usually heading west.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PacificWrecks.com |title=Pacific Wrecks |url=http://pacificwrecks.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629123105/https://pacificwrecks.com/ |archive-date=June 29, 2020 |access-date=November 21, 2023 |website=pacificwrecks.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

On May 10, 1942, one prisoner was executed for breaking into a store and getting drunk. In September 1942, another 265 POWs were taken off the island, leaving 98.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt;

In March 1943, the Japanese transport ship [[:en:Suwa_Maru|Suwa Maru]] was traveling to Wake with over 1000 troops on board. The U.S. submarine [[:en:USS_Tunny_(SS-282)|USS Tunny]] torpedoed it, and the ship was taking on water as it approached Wake, so it was beached on the coral reef to avoid sinking.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japanese Transports |url=http://www.combinedfleet.com/Suwa_t.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220506041706/http://www.combinedfleet.com/Suwa_t.htm |archive-date=May 6, 2022 |access-date=November 3, 2023 |website=combinedfleet.com}}&lt;/ref&gt;

After a successful American air raid on October 5, 1943, Sakaibara ordered the execution of the remaining 97 (one had been executed in July) POWs. They were taken to the northern end of the island, blindfolded and machine-gunned.&lt;ref name=&quot;Tucker20122&quot;&gt;{{cite book |author=Spencer Tucker |url=https://books.google.com/books?id=TO2mx314ST0C&amp;pg=PA1491 |title=Almanac of American Military History |publisher=ABC-CLIO |year=2012 |isbn=978-1-59884-530-3 |pages=1491– |access-date=January 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203022527/https://books.google.com/books?id=TO2mx314ST0C&amp;pg=PA1491 |archive-date=February 3, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; One prisoner escaped, carving the message &quot;''[[:en:Battle_of_Wake_Island#War_crimes|98 US PW 5-10-43]]''&quot; on a large coral rock near where the victims had been hastily buried in a mass grave. This unknown American was soon recaptured and beheaded.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Massacre on Wake Island |url=http://www.goldtel.net/ddxa/massacre.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010090923/http://www.goldtel.net/ddxa/massacre.html |archive-date=October 10, 2018 |access-date=June 6, 2013 |publisher=Goldtel.net}}&lt;/ref&gt; The one that escaped created an issue for the Japanese, who had already buried the bodies at the end of the runway under coral sand. They then had to dig up and count all the bodies, confirming that one was missing.&lt;ref name=&quot;www.uswarmemorials.org&quot;&gt;{{Cite web |title=Monument Details |url=https://www.uswarmemorials.org/html/monument_details.php?SiteID=284&amp;MemID=510 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102144951/https://www.uswarmemorials.org/html/monument_details.php?SiteID=284&amp;MemID=510 |archive-date=November 2, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=uswarmemorials.org}}&lt;/ref&gt; This would not be the final resting place, as near the end of the war in August 1945, the bodies were again dug up and reburied at Peacock Point in a mass grave but with multiple wooden crosses.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt; After the war, they were exhumed again and buried at the U.S. National Cemetery of the Pacific.&lt;ref name=&quot;www.uswarmemorials.org&quot; /&gt;

Later in the war, the Japanese garrison had been almost cut off from supplies and was reduced to the point of starvation. While the islands' [[:en:Sooty_tern|sooty tern]] colony had received some protection as a source of eggs, the [[:en:Wake_Island_rail|Wake Island rail]] was hunted to extinction by the starving soldiers. Ultimately, about three-quarters of the Japanese garrison perished, and the rest survived only by eating tern eggs, the [[:en:Polynesian_rat|Polynesian rats]], and what scant number of vegetables they could grow in makeshift gardens among the coral rubble.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wake Rail (Hypotaenidia wakensis) – BirdLife species factsheet |url=http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22692447 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228035855/http://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22692447 |archive-date=February 28, 2022 |access-date=March 3, 2022 |website=Datazone.birdlife.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Psywarrior.com2&quot; /&gt; In early 1944, Wake was largely cut off from resupply because the Allies Pacific campaign had moved past Wake, in particular, the Japanese base to the south that had been resupplying Wake was captured in January 1944. In May 1944, the Japanese forces on Wake began rationing food, and the rationing became progressively stricter. To survive the garrison engaged in fishing, growing vegetables, bird eggs, and rats, which were essential food supplies at this time, and sometimes tens of thousands of rats were killed in a single day to stave off starvation.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Olson|first1=Storrs L.|last2=Rauzon|first2=Mark J.|date=December 2011|title=The Extinct Wake Island Rail Gallirallus wakensis: A Comprehensive Species Account Based on Museum Specimens and Archival Records|url=https://bioone.org/journals/the-wilson-journal-of-ornithology/volume-123/issue-4/11-029.1/The-Extinct-Wake-Island-Rail-Gallirallus-wakensis--A-Comprehensive/10.1676/11-029.1.full|url-status=live|journal=The Wilson Journal of Ornithology|volume=123|issue=4|pages=663–689|doi=10.1676/11-029.1|issn=1559-4491|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181300/https://bioone.org/journals/the-wilson-journal-of-ornithology/volume-123/issue-4/11-029.1/The-Extinct-Wake-Island-Rail-Gallirallus-wakensis--A-Comprehensive/10.1676/11-029.1.short|archive-date=June 4, 2024|access-date=November 2, 2023|s2cid=83517404}}&lt;/ref&gt;

In June 1945, the Japanese hospital ship ''[[:en:Takasago_Maru|Takasago Maru]]'' was allowed to visit Wake Island, and it departed with 974 patients. It was boarded and checked both before and after the visit to confirm it was not carrying contraband, and the number of patients was confirmed: 974 Japanese were taken off Wake. On the way to Wake, it was stopped by the [[:en:USS_Murray_(DD-576)|USS ''Murray'' (DD-576)]] and on the way back from Wake it was stopped by the USS ''McDermut II'' (DD-677) to confirm it was carrying the patients.&lt;ref name=&quot;www.combinedfleet.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Japanese Hospital Ships |url=http://www.combinedfleet.com/Takasago_t.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014163807/http://www.combinedfleet.com/Takasago_t.htm |archive-date=October 14, 2023 |access-date=October 11, 2023 |website=combinedfleet.com}}&lt;/ref&gt; The condition was recorded first hand by the USS ''McDermut II'', which reported that about 15% of the troops that the Japanese evacuated were extremely sick.&lt;ref name=&quot;Psywarrior.com2&quot; /&gt;

The Pacific War finally came to a close in August 1945, with negotiations opening. The Emperor of Japan announced the surrender to the Japanese people, and the agreement was formally signed on September 2, 1945.

Most of the Wake POWs were liberated from Hirahata Camp 12-B, which switched over from Japanese to American control in late August 1945. About 300 prisoners were included from Wake Island, and a makeshift flag was raised at the camp as they gathered to mark the end of their internment.

==== Surrender and trial ====
[[File:Wake_island_1945_surrender.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_island_1945_surrender.jpg|thumb|The formal surrender of the Japanese garrison on Wake Island, September 7, 1945. Island commander Admiral [[:en:Shigematsu_Sakaibara|Shigematsu Sakaibara]] is the Japanese officer in the right-foreground.]]
On September 4, 1945, the Japanese garrison surrendered to a detachment of United States Marines under the command of Brigadier General [[:en:Lawson_H._M._Sanderson|Lawson H. M. Sanderson]].&lt;ref name=&quot;Moran2011&quot;&gt;{{cite book |author=Jim Moran |url=https://books.google.com/books?id=AaO6CwAAQBAJ&amp;pg=PA92 |title=Wake Island 1941: A battle to make the gods weep |date=2011 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-84908-604-2 |pages=84, 92 |access-date=January 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203022527/https://books.google.com/books?id=AaO6CwAAQBAJ&amp;pg=PA92 |archive-date=February 3, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; The garrison, having previously received news that Imperial Japan's defeat was imminent, exhumed the mass grave. The bones were moved to the U.S. cemetery established on Peacock Point after the invasion. Wooden crosses were erected in preparation for the expected arrival of U.S. forces. During the initial interrogations, the Japanese claimed that an American bombing raid mostly killed the remaining 98 Americans on the island. However, some escaped and fought to the death after being cornered on the beach at the north end of Wake Island.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Maj. Mark E. Hubbs, U.S. Army Reserve (Retired) |title=Massacre on Wake Island |url=http://www.yorktownsailor.com/yorktown/massacre.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214141205/http://www.yorktownsailor.com/yorktown/massacre.html |archive-date=February 14, 2008 |access-date=February 18, 2011}}&lt;/ref&gt; Several Japanese officers in American custody committed suicide over the incident, leaving written statements that incriminated Sakaibara.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sakaibara Shigematsu {{!}} Japanese military officer |url=https://www.britannica.com/topic/Sakaibara-Shigematsu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308052225/https://www.britannica.com/topic/Sakaibara-Shigematsu |archive-date=March 8, 2021 |access-date=January 16, 2019 |website=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt; Sakaibara and his subordinate, lieutenant commander Tachibana, were later sentenced to death after conviction for this and other war crimes. Sakaibara was executed by hanging in Guam on June 18, 1947, while Tachibana's sentence was commuted to life in prison.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Headsman |date=June 18, 2009 |title=1947: Shigematsu Sakaibara, &quot;I obey with pleasure&quot; |url=http://www.executedtoday.com/2009/06/18/1947-shigematsu-sakaibara-wake-island-massacre/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214508/http://www.executedtoday.com/2009/06/18/1947-shigematsu-sakaibara-wake-island-massacre/ |archive-date=February 25, 2021 |access-date=June 6, 2013 |publisher=ExecutedToday.com}}&lt;/ref&gt; The remains of the murdered civilians were exhumed and reburied at Honolulu's [[:en:National_Memorial_Cemetery_of_the_Pacific|National Memorial Cemetery of the Pacific]] at section G, commonly known as [[:en:Punchbowl_Crater|Punchbowl Crater]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Administration |first=National Cemetery |title=National Memorial Cemetery of the Pacific – National Cemetery Administration |url=https://www.cem.va.gov/cems/nchp/nmcp.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126093940/https://www.cem.va.gov/cems/nchp/nmcp.asp |archive-date=January 26, 2021 |access-date=January 16, 2019 |website=cem.va.gov}}&lt;/ref&gt; A year after the Wake executions, in 1944, there was the [[:en:Palawan_massacre|Palawan massacre]] in which Captain Nagayoshi Kojima ordered the execution of 150 POW when he was told the Allies were near. They were burned alive in trenches, and those who tried to flee were gunned down, but 11 escaped, leading to a death toll of 139. In response, the Allies then realized the Japanese might execute POWs if they thought the Allies were near and began a special mission to liberate POW camps.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 20, 2022 |title='Dispose of Them': Massacre of American POWs in the Philippines |url=https://www.nationalww2museum.org/war/articles/dispose-them-massacre-american-pows-philippines |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002123332/https://www.nationalww2museum.org/war/articles/dispose-them-massacre-american-pows-philippines |archive-date=October 2, 2023 |access-date=October 11, 2023 |website=The National WWII Museum {{!}} New Orleans |language=en}}&lt;/ref&gt; At the time, the events on Wake in 1943 were unknown, and the U.S. allowed the hospital ship ''[[:en:Takasago_Maru|Takasago Maru]]'' to visit Wake in June 1945.&lt;ref name=&quot;www.combinedfleet.com&quot; /&gt;  After the surrender, the POW gravesite was found where they had been buried with crosses at Peacock Point, and the story was that either they had died in a U.S. bombing raid or that they had died in a revolt.&lt;ref name=&quot;Wimbrow III-2023&quot;&gt;{{Cite web |last=III |first=Peter Ayers Wimbrow |date=September 28, 2023 |title=POW's killed in response to U.S. bombing of Wake Island |url=https://www.oceancitytoday.com/column_posts/world_war_ii/pow-s-killed-in-response-to-u-s-bombing-of-wake-island/article_97844b86-5e37-11ee-829a-576d154e66a7.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102153348/https://www.oceancitytoday.com/column_posts/world_war_ii/pow-s-killed-in-response-to-u-s-bombing-of-wake-island/article_97844b86-5e37-11ee-829a-576d154e66a7.html |archive-date=November 2, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=Ocean City Today |language=en}}&lt;/ref&gt; At the handover of Wake, 2200 Japanese were on the island, significantly less than at the start, but 974 had just been shipped back to Japan in June 1945. Wake was not cut off until later in the war, but it is estimated that hundreds died during the bombing strikes and from starvation, and many were sick with tuberculosis.&lt;ref name=&quot;Psywarrior.com2&quot; /&gt;

In any case, the Japanese soldiers who had survived were nearly all sent away by November 1, 1945, transported aboard the ''[[:en:Hikawa_Maru|Hikawa Maru]]'' for repatriation. The remaining Japanese troops and the officers were shipped to the U.S. base atoll, but on the route, two of the officers committed suicide, leaving notes describing a POW massacre. Another officer wrote a note describing the same. Finally, the Admiral admitted what he had ordered and accepted blame, leading to two officers' trial in late December.&lt;ref name=&quot;Wimbrow III-2023&quot; /&gt; Back on Wake, the bodies were eventually exhumed, including those that had died in the Battle of Wake, to try to make identifications. The task proved too difficult, and they were buried as a group with a memorial listing the names. There was a ceremony in 1953.&lt;ref name=&quot;www.uswarmemorials.org&quot; /&gt;
[[File:Wake_Island_Japanese_Tank,_April_1952.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_Japanese_Tank,_April_1952.jpg|thumb|A derelict Japanese tank after World War II]]

=== Post-World War II military and commercial airfield ===
[[File:Original_Drifter's_Reef_bar,_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Original_Drifter's_Reef_bar,_Wake_Island.jpg|වම|thumb|The original Drifter's Reef bar, built near the harbor area at Wake Island, opened its doors to [[:en:Aircrew|aircrews]], visitors and other &quot;[[:en:Vagrancy_(people)|drifters]]&quot; on November 8, 1949.]]
With the end of hostilities with Japan and the increase in international air travel driven partly by wartime advances in [[:en:Aeronautics|aeronautics]], Wake Island became a critical mid-Pacific base for the servicing and refueling of military and commercial aircraft. The United States Navy resumed control of the island, and in October 1945, 400 [[:en:Seabee|Seabees]] from the 85th Naval Construction Battalion arrived at Wake to clear the island of the effects of the war and to build basic facilities for a [[:en:Naval_air_station|Naval Air Base]]. The base was completed in March 1946, and on September 24, Pan Am resumed regular commercial passenger service. The era of the flying boats was nearly over, so Pan Am switched to longer-range, faster, and more profitable airplanes that could land on Wake's new coral runway. Other airlines that established transpacific routes through Wake included [[:en:British_Overseas_Airways_Corporation|British Overseas Airways Corporation]] (BOAC), [[:en:Japan_Airlines|Japan Airlines]], [[:en:Philippine_Airlines|Philippine Airlines]] and [[:en:Transocean_Airlines|Transocean Airlines]]. Due to the substantial increase in the number of commercial flights, on July 1, 1947, the Navy transferred administration, operations, and maintenance of the facilities at Wake to the [[:en:American_Civil_Aeronautics_Administration|Civil Aeronautics Administration]] (CAA). In 1949, the CAA upgraded the runway by paving over the coral surface and extending its length to 7,000 feet.&lt;ref name=&quot;Davidson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Lcweb2.loc.gov&quot;&gt;{{cite web |title=Photographs: Written Historical and Descriptive Data : Wake Island Airfield, Terminal Building |url=http://lcweb2.loc.gov/master/pnp/habshaer/um/um0000/um0060/data/um0060data.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927191456/http://lcweb2.loc.gov/master/pnp/habshaer/um/um0000/um0060/data/um0060data.pdf |archive-date=September 27, 2021 |access-date=March 3, 2022 |website=Lcweb2.loc.gov}}&lt;/ref&gt; Previously Pan Am was still operating the airport at Wake.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gtA9AQAAIAAJ&amp;dq=wake+pan+am+airport+established+staff&amp;pg=PA435 |title=American Aviation Daily |date=October 8, 2023 |publisher=American Aviation Associates |access-date=October 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010011839/https://books.google.com/books?id=gtA9AQAAIAAJ&amp;dq=wake+pan+am+airport+established+staff&amp;pg=PA435 |archive-date=October 10, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:President_Truman_pinning_medal_on_General_MacArthur_on_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:President_Truman_pinning_medal_on_General_MacArthur_on_Wake_Island.jpg|thumb|President [[:en:Harry_S._Truman|Harry S. Truman]] awards the [[:en:Distinguished_Service_Medal_(U.S._Army)|Distinguished Service Medal]], Fourth Oak Leaf Cluster, to General [[:en:Douglas_MacArthur|Douglas MacArthur]] during the [[:en:Wake_Island_Conference|Wake Island Conference]] in 1950]]
In July 1950, the [[:en:Korean_Airlift|Korean Airlift]] started, and the [[:en:Military_Air_Transport_Service|Military Air Transport Service]] (MATS) used the airfield and facilities at Wake as an essential mid-Pacific refueling stop for its mission of transporting men and supplies to the [[:en:Korean_War|Korean War]]. By September, 120 military aircraft were landing at Wake per day.&lt;ref&gt;''Pacific Air Lift'', &quot;Flying&quot; magazine, Vol. 50, No. 2, February 1952, p. 29&lt;/ref&gt; On October 15, U.S. President [[:en:Harry_S._Truman|Harry S. Truman]] and General MacArthur met at the [[:en:Wake_Island_Conference|Wake Island Conference]] to discuss progress and war strategy for the [[:en:Korean_Peninsula|Korean Peninsula]]. They chose to meet at Wake Island because of its proximity to [[:en:Korea|Korea]] so that MacArthur would not have to be away from the troops in the field for long.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Harry S. Truman Museum &amp; Library |title=Special Counsel to the President Charles Murphy |url=http://www.trumanlibrary.org/wake/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828213513/http://www.trumanlibrary.org/wake/ |archive-date=August 28, 2010 |access-date=December 10, 2011 |publisher=Trumanlibrary.org}}&lt;/ref&gt;

In September 1952, [[:en:Typhoon_Olive_(1952)|Typhoon Olive]] struck, causing 750&amp;nbsp;people to shelter in World War II [[:en:Bunker|bunkers]] as the island was battered with 150&amp;nbsp;mph winds.&lt;ref name=&quot;LodiCANews&quot;&gt;{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=KqczAAAAIBAJ&amp;sjid=z-4HAAAAIBAJ&amp;dq=typhoon%20olive&amp;pg=4360%2C6987898|title=750 On Wake Escape Death in Big Storm|date=September 17, 1952|newspaper=Lodi News-Sentinel|access-date=July 10, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230830004409/https://news.google.com/newspapers?id=KqczAAAAIBAJ&amp;sjid=z-4HAAAAIBAJ&amp;dq=typhoon%20olive&amp;pg=4360,6987898|archive-date=August 30, 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Clipper1&quot;&gt;''The Clipper'' publication. ''Atoll Island Ravaged by Wind and Rain but No One is Seriously Injured; Eyewitnesses Tell Story'' (September 25, 1952). Pan American World Airways Pacific-Alaska Division.&lt;/ref&gt; Olive, the second typhoon to affect the island since 1935, produced sustained wind speeds of {{convert|120|mph|abbr=on}} and peak gusts of {{convert|142|mph|abbr=on}} on the island. Significant flooding was also recorded.&lt;ref name=&quot;CPC&quot;&gt;{{cite report|author=Central Pacific Hurricane Center|url=http://www.prh.noaa.gov/cphc/summaries/1900-52.php#Olive|title=Tropical Cyclones During the Years 1900–1952|access-date=June 8, 2012|publisher=United States National Oceanic and Atmospheric Administration's National Weather Service|archive-date=July 13, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713221459/http://www.prh.noaa.gov/cphc/summaries/1900-52.php#Olive|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Damage was severe; it is estimated that 85% of the island's structures were demolished due to the storm.&lt;ref name=&quot;Wake&quot;&gt;{{cite web |author=Dateline DX Association |title=Wake Island History |url=http://www.goldtel.net/ddxa/history.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320035959/http://www.goldtel.net/ddxa/history.html |archive-date=March 20, 2021 |access-date=January 18, 2009}}&lt;/ref&gt; All of the homes and the island's hotel were destroyed. Additionally, the island's chapel and Quonset huts were destroyed.&lt;ref name=&quot;Clipper1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wake&quot; /&gt; The island's LORAN station, operated by the [[:en:United_States_Coast_Guard|United States Coast Guard]], was also damaged.&lt;ref name=&quot;Loran&quot;&gt;{{cite web |title=Loran Station Wake Island |url=http://www.loran-history.info/wake_island/wake_island.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920211835/https://www.loran-history.info/wake_island/wake_island.htm |archive-date=September 20, 2020 |access-date=January 18, 2009 |publisher=Loran history}}&lt;/ref&gt; On September&amp;nbsp;18, 1952 water and power services were restored.&lt;ref name=&quot;Clipper2&quot;&gt;''The Clipper'' publication. ''Plans to Rebuild Wake are Already Under Way'' (September 25, 1952). Pan American World Airways Pacific-Alaska Division.&lt;/ref&gt; The facilities on the island were fully restored in 1953.&lt;ref name=&quot;Wake&quot; /&gt; The total cost to repair damages caused by Olive amounted to $1.6&amp;nbsp;million (1952 USD; $13&amp;nbsp;million 2009 USD).&lt;ref&gt;{{cite web |author=E. H. Bryan, Jr. |date=May 15, 1959 |title=Atoll Research Bulletin No. 66 |url=http://www.botany.hawaii.edu/faculty/duffy/ARB/061-70/066.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913110254/http://www.botany.hawaii.edu/faculty/duffy/ARB/061-70/066.pdf |archive-date=September 13, 2006 |access-date=May 13, 2009 |publisher=National Academy of Sciences—National Research Council}}&lt;/ref&gt; No fatalities occurred on the island, and four injuries were reported. None of the 230&amp;nbsp;Pan Am employees received injuries.&lt;ref name=&quot;Clipper1&quot; /&gt; In 1953, the bridge between Peale and Wake Island was rebuilt.&lt;ref name=&quot;Coast Guard-1959&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=_sgkAQAAIAAJ |title=The Coast Guard Engineer's Digest |date=1959 |publisher=Coast Guard |language=en |access-date=November 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105190827/https://books.google.com/books?id=_sgkAQAAIAAJ |archive-date=November 5, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[File:Wake_Island_Lagoon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_Lagoon.jpg|වම|thumb|Off-duty sailors take a break in the Wake Island lagoon, 1954]]
The U.S. Coast Guard Loran station had a staff of about ten people. It operated from 1950 to 1978, with facilities rebuilt on Peale Island by 1958.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Loran Station Wake Island |url=https://www.loran-history.info/wake_island/wake_island.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105123044/https://www.loran-history.info/wake_island/wake_island.htm |archive-date=November 5, 2023 |access-date=November 5, 2023 |website=loran-history.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Loran Station Wake |url=https://www.loran-history.info/stations/wake_island/wake_island.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110203253/https://www.loran-history.info/stations/wake_island/wake_island.htm |archive-date=November 10, 2023 |access-date=November 5, 2023 |website=loran-history.info}}&lt;/ref&gt; Originally, the staff lived on Wake and commuted to the Loran station on Peale across the bridge; the Loran equipment was in a Quonset hut. However, after 1958, new modern facilities were all built on Peale. The cargo ship [[:en:USCGC_Kukui_(WAK-186)|USCGC Kukui]] supported the construction of the new LORAN facilities, arriving at the island in 1957.&lt;ref name=&quot;Coast Guard-1959&quot; /&gt;

==== Missile Impact Location System ====
From 1958 through 1960, the United States installed the [[:en:Missile_Impact_Location_System|Missile Impact Location System]] (MILS) in the Navy-managed Pacific Missile Range. Later, the Air Force managed [[:en:Western_Range_(USSF)|Western Range]] to localize the splashdowns of test missile nose cones. MILS was developed and installed by the same entities that had completed the first phase of the Atlantic and U.S. West Coast SOSUS systems. A MILS installation, consisting of both a target array for precision location and a broad ocean area system for good positions outside the target area, was installed at Wake as part of the system supporting [[:en:Intercontinental_Ballistic_Missile|Intercontinental Ballistic Missile]] (ICBM) tests. Other Pacific MILS shore terminals were at the [[:en:Marine_Corps_Air_Station_Kaneohe_Bay|Marine Corps Air Station Kaneohe Bay]] supporting [[:en:Intermediate_Range_Ballistic_Missile|Intermediate Range Ballistic Missile]] (IRBM) tests with impact areas northeast of Hawaii and the other ICBM test support systems at [[:en:Midway_Island|Midway Island]] and [[:en:Eniwetok|Eniwetok]].&lt;ref name=&quot;ICAA&quot;&gt;{{cite web |title=Integrated Undersea Surveillance System (IUSS) History 1950–2010 |url=http://www.iusscaa.org/history.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225083609/http://www.iusscaa.org/history.htm |archive-date=February 25, 2020 |access-date=February 11, 2020 |publisher=IUSS/CAESAR Alumni Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Subcommittee on Military Construction (March–April) |url=https://books.google.com/books?id=e-JLAQAAIAAJ&amp;pg=PA169 |title=Military Construction Appropriations for 1960: Hearings |date=April 29, 1959 |pages=169–170 |access-date=September 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181226/https://books.google.com/books?id=e-JLAQAAIAAJ&amp;pg=PA169#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Subcommittee on Military Construction (May) |url=https://books.google.com/books?id=HBVEAQAAMAAJ&amp;pg=PA818 |title=Military Construction Appropriations for 1960: Hearings |date=May 20, 1959 |pages=818, 824 |access-date=September 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181300/https://books.google.com/books?id=HBVEAQAAMAAJ&amp;pg=PA818#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== Tanker shipwreck and oil spill ====
[[File:SS_R.C._Stoner.tif|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SS_R.C._Stoner.tif|thumb|Wreck of the SS R.C. Stoner, 1967]]
On September 6, 1967, [[:en:Chevron_Corporation|Standard Oil of California]]'s 18,000-ton [[:en:Oil_tanker|tanker]] SS ''R.C. Stoner'' was driven onto the reef at Wake Island by a strong southwesterly wind after the ship failed to [[:en:Mooring_(watercraft)|moor]] to the two [[:en:Buoy|buoys]] near the harbor entrance. An estimated six million gallons of refined [[:en:Fuel_oil|fuel oil]] – including 5.7&amp;nbsp;million gallons of [[:en:Aviation_fuel|aviation fuel]], 168,000 gallons of [[:en:Diesel_oil|diesel oil]], and 138,600 gallons of bunker C fuel – spilled into the small boat harbor and along the southwestern coast of Wake Island to Peacock Point. The oil spill killed large numbers of fish; personnel from the FAA and crew members from the ship cleared the area closest to the spill of dead fish.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NH 74180 SS R.C. STONER, a Standard Oil Tanker |url=https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/our-collections/photography/numerical-list-of-images/nhhc-series/nh-series/NH-74000/NH-74180.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181230/https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/our-collections/photography/numerical-list-of-images/nhhc-series/nh-series/NH-74000/NH-74180.html |archive-date=June 4, 2024 |access-date=March 3, 2022 |website=NHHC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;google1972&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=cJpNszkPRqMC&amp;dq=1967+SS+R.C.+Stoner&amp;pg=PA215 |title=Mobility, Support, Endurance, a Story of Naval Operational Logistics in the Vietnam War, 1965–68 |year=1972 |access-date=March 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720150308/https://books.google.com/books?id=cJpNszkPRqMC&amp;dq=1967+SS+R.C.+Stoner&amp;pg=PA215 |archive-date=July 20, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

The U.S. Navy [[:en:Marine_salvage|salvage]] team Harbor Clearance Unit Two and Pacific Fleet Salvage Officer Cmdr. John B. Orem flew to Wake to assess the situation. By September 13, the Navy tugs {{USS|Mataco|AT-86|6}} and {{USS|Wandank|ATA-204|6}}, salvage ships {{USS|Conserver|ARS-39|6}} and {{USS|Grapple|ARS-7|6}}, tanker {{USS|Noxubee|AOG-56|6}}, and {{USCGC|Mallow|WLB-396|6}}, arrived from Honolulu, Guam and [[:en:Subic_Bay|Subic Bay]] in the Philippines, to assist in the cleanup and removal of the vessel. The salvage team pumped and skimmed oil at the boat harbor, which they burned each evening in nearby pits. Recovery by the Navy salvage team of the ''R.C. Stoner'' and its remaining cargo, however, was hampered by strong winds and heavy seas.&lt;ref name=&quot;google1972&quot; /&gt;

On September 16, [[:en:Super_Typhoon_Sarah_(1967)|Super Typhoon Sarah]] made landfall on Wake Island at peak intensity with winds up to 145-[[:en:Knot_(unit)|knots]], causing widespread damage. The storm's intensity significantly accelerated the cleanup effort by clearing the harbor and scouring the coast. However, oil remained embedded in the reef's flat crevices, impregnating the coral. The storm also had broken the wrecked vessel into three sections and, although delayed by rough seas and harassment by [[:en:Blacktip_reef_shark|blacktip reef sharks]], the salvage team used explosives to flatten and sink the remaining portions of the ship that were still above water.&lt;ref&gt;''Mud, Muscle, and Miracles: Marine Salvage in the United States Navy'', C.A. Bartholomew, William I. Milwee, Naval History &amp; Heritage Command, U.S. Government Printing Office, 2009,  p. 282&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Oil Pollution on Wake Island from the Tanker R.C. Stoner'', Reginald M. Gooding, National Marine Fisheries Service, Hawaii Area Fishery Research Center, 1971&lt;/ref&gt;

=== U.S. military administration ===
[[File:Aerial_view_of_Wake_Island,_in_July_1979_(428-GX-750-K-124424).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aerial_view_of_Wake_Island,_in_July_1979_(428-GX-750-K-124424).jpg|thumb|Wake Island, 1979]]In the early 1970s, higher-efficiency jet aircraft with longer-range capabilities lessened the use of [[:en:Wake_Island_Airfield|Wake Island Airfield]] as a refueling stop, and the number of commercial flights landing at Wake declined sharply. Pan Am had replaced many of its [[:en:Boeing_707|Boeing 707s]] with more efficient [[:en:Boeing_747|747s]], thus eliminating the need to continue weekly stops at Wake. Other airlines began to eliminate their scheduled flights into Wake. In June 1972, the last scheduled Pan Am passenger flight landed at Wake, and in July, Pan Am's last cargo flight departed the island, marking the end of the heyday of Wake Island's commercial aviation history. During this same period, the U.S. military had transitioned to longer-range [[:en:Lockheed_C-5_Galaxy|C-5A]] and [[:en:Lockheed_C-141_Starlifter|C-141]] aircraft, leaving the [[:en:Lockheed_C-130_Hercules|C-130]] as the only aircraft that would continue to use the island's airfield regularly. The steady decrease in air traffic control activities at Wake Island was apparent and was expected to continue.

The last Pan Am passenger flight was in 1972, and the airport was transferred from the FAA to the Department of Defense, however it remained open for emergency landings.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wake Island Airfield, Terminal Building, Wake Island |url=https://www.historic-structures.com/um/wake_island/wake_island_airfield.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221309/https://www.historic-structures.com/um/wake_island/wake_island_airfield.php |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=Historic Structures}}&lt;/ref&gt;

On June 24, 1972, responsibility for the civil administration of Wake Island was transferred from the [[:en:Federal_Aviation_Administration|FAA]] to the [[:en:United_States_Air_Force|United States Air Force]] under an agreement between the Secretary of the Interior and the Secretary of the Air Force. In July, the FAA turned over the administration of the island to the [[:en:Military_Airlift_Command|Military Airlift Command]] (MAC). However, legal ownership stayed with the [[:en:United_States_Department_of_the_Interior|Department of the Interior]]. The FAA continued maintaining air navigation facilities and providing [[:en:Air_traffic_control|air traffic control]] services. On December 27, the [[:en:Chief_of_Staff_of_the_United_States_Air_Force|Chief of Staff of the Air Force]] (CSAF) General [[:en:John_Dale_Ryan|John D. Ryan]] directed MAC to phase out en-route support activity at Wake Island effective June 30, 1973. On July 1, 1973, all FAA activities ended, and the U.S. Air Force under [[:en:Pacific_Air_Forces|Pacific Air Forces]] (PACAF), Detachment 4, [[:en:15th_Wing|15th Air Base Wing]] assumed control of Wake Island.&lt;ref&gt;&quot;Historic American Buildings Survey: Wake Island Airfield, Terminal Building (Building 1502)&quot;, National Park Service, HABS No. UM-2-A, December 2007, Washington, DC, p. 11&lt;/ref&gt;

In 1973, Wake Island was selected as a launch site for testing defensive systems against ICBMs under the U.S. Army's ''Project Have Mill''. Air Force personnel on Wake and the [[:en:Air_Force_Systems_Command|Air Force Systems Command]] (AFSC) [[:en:Space_and_Missile_Systems_Center|Space and Missile Systems Organization]] (SAMSO) provided support to the Army's Advanced Ballistic Missile Defense Agency (ABMDA). A missile launch complex was activated on Wake, and, from February 13 to June 22, 1974, seven Athena H missiles were launched from the island to the Roi-Namur Test Range at [[:en:Kwajalein_Atoll|Kwajalein Atoll]].&lt;ref name=&quot;Lcweb2.loc.gov&quot; /&gt;

In 1973, Wake Island was claimed by what would become the Republic of the Marshall Islands, based on [[:en:Oral_tradition|oral legends]].&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/ Wake Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120170347/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/|date=January 20, 2021}}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].&lt;/ref&gt;

==== Vietnam War refugees: ''Operation New Life'' ====
[[File:Vietnamese_refugees_on_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vietnamese_refugees_on_Wake_Island.jpg|වම|thumb|Vietnamese refugees on Wake Island await resettlement processing by [[:en:Immigration_and_Naturalization_Service|U.S. Immigration and Naturalization Service]] personnel in May 1975]]
In the spring of 1975, the population of Wake Island consisted of 251 military, government, and civilian contract personnel, whose primary mission was to maintain the airfield as a Mid-Pacific emergency runway. With the imminent [[:en:Fall_of_Saigon|fall of Saigon]] to [[:en:Viet_Cong|North Vietnamese forces]], President [[:en:Gerald_Ford|Gerald Ford]] ordered American forces to support ''[[:en:Operation_New_Life|Operation New Life]]'', the evacuation of [[:en:Refugee|refugees]] from [[:en:South_Vietnam|South Vietnam]]. The original plans included the Philippines' Subic Bay and Guam as refugee processing centers. Still, due to the high number of Vietnamese seeking evacuation, Wake Island was selected as an additional location.&lt;ref name=&quot;wakeisland2&quot;&gt;{{cite web |title=Wake Island 1975 |url=http://www.wakeisland1975.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116073316/http://www.wakeisland1975.com/ |archive-date=November 16, 2011 |access-date=December 10, 2011 |publisher=}}&lt;/ref&gt;
[[File:Flag_of_Wake_Island.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flag_of_Wake_Island.svg|thumb|The unofficial flag of Wake Island was designed in 1976 by individuals stationed on the island to commemorate the [[:en:United_States_Bicentennial|United States Bicentennial]]. The three stars represent the three islands of the atoll, and the flag resembles the [[:en:Flag_of_the_Philippines|flag of the Philippines]], as many workers on the island at the time were from the country.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Klimeš|first=Roman|date=January 2000|title=The Flag of Wake Island|url=https://nava.org/wp-content/uploads/2014/10/NAVANews_2000_vol33no1.pdf|url-status=dead|journal=NAVA News|volume=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606083851/https://nava.org/wp-content/uploads/2014/10/NAVANews_2000_vol33no1.pdf|archive-date=June 6, 2021|access-date=March 15, 2021}}&lt;/ref&gt;]]
In March 1975, Island Commander Major Bruce R. Hoon was contacted by PACAF and ordered to prepare Wake for its new mission as a refugee processing center where Vietnamese evacuees could be medically screened, interviewed, and transported to the United States or other resettlement countries. A 60-man [[:en:Air_Force_Civil_Engineer_Support_Agency|civil engineering team]] was brought in to reopen boarded-up buildings and housing. Two complete [[:en:Mobile_army_surgical_hospital_(US)|MASH]] units arrived to set up [[:en:Field_hospital|field hospitals]], and three Army [[:en:Field_kitchen|field kitchens]] were deployed. A 60-man [[:en:United_States_Air_Force_Security_Police|United States Air Force Security Police]] team, processing agents from the [[:en:Immigration_and_Naturalization_Service|U.S. Immigration and Naturalization Service]], and various other administrative and support personnel were also on Wake. [[:en:Drinking_water|Potable water]], food, medical supplies, clothing, and other supplies were shipped in.&lt;ref name=&quot;wakeisland2&quot; /&gt;

On April 26, 1975, the first C-141 carrying refugees arrived. The airlift to Wake continued at a rate of one C-141 every hour and 45 minutes, each aircraft with 283 refugees on board. At the peak of the mission, 8,700 Vietnamese refugees were on Wake. When the airlift ended on August 2, a total of about 15,000 refugees had been processed through Wake Island as part of ''Operation New Life''.&lt;ref name=&quot;wakeisland2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;A Wake Island Story&quot;&gt;{{cite web |title=A Wake Island Story |url=http://c141heaven.info/dotcom/tall_tales/a_wake_island_story.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150724021750/http://c141heaven.info/dotcom/tall_tales/a_wake_island_story.php |archive-date=July 24, 2015 |access-date=July 23, 2015 |publisher=c141heaven.info/}}&lt;/ref&gt;

==== Commemorative and memorial visits ====
[[File:China_Clipper_II_at_Wake_Island_1985.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:China_Clipper_II_at_Wake_Island_1985.jpg|වම|thumb|Passengers and crew of Pan Am's ''China Clipper II'' Boeing 747 at Wake Island during a 1985 trip across the Pacific to commemorate the 50th anniversary of the first ''[[:en:China_Clipper|China Clipper]]'' flight]]
In April 1981, a party of 19 Japanese, including 16 former Japanese soldiers who were at Wake during World War II, visited the island to pay respects for their war dead at the Japanese [[:en:Shinto_Shrine|Shinto Shrine]].&lt;ref name=&quot;Davidson&quot; /&gt;

On November 3 and 4, 1985, a group of 167 former American [[:en:Prisoner_of_war|prisoners of war]] (POWs) visited Wake with their wives and children. This was the first such visit by a group of former Wake Island POWs and their families.&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 23, 2009 |title=Former POW living in Oklahoma takes a bittersweet trip |url=https://www.oklahoman.com/article/3426966/former-pow-living-in-oklahoma-takes-a-bittersweet-trip |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927065155/https://www.oklahoman.com/article/3426966/former-pow-living-in-oklahoma-takes-a-bittersweet-trip |archive-date=September 27, 2021 |access-date=April 9, 2021 |website=Oklahoman.com}}&lt;/ref&gt;

On November 24, 1985, a Pan Am Boeing 747, renamed ''China Clipper II'', came through Wake Island on a flight across the Pacific to commemorate the 50th anniversary of the inauguration of Pan American [[:en:China_Clipper|China Clipper]] Service to the [[:en:Orient|Orient]]. Author [[:en:James_A._Michener|James A. Michener]] and Lars Lindbergh, grandson of aviator [[:en:Charles_Lindbergh|Charles Lindbergh]], were among the dignitaries on board the aircraft.&lt;ref&gt;''Clipper Flies Sentimental Journey : 747 Follows S. Pacific Route of Pan Am's Flying Boats'', ''Los Angeles Times'', November 24, 1985&lt;/ref&gt;

==== Army missile tests ====
Subsequently, the island has been used for strategic defense and operations during and after the [[:en:Cold_War|Cold War]], with Wake Island serving as a launch platform for military rockets involved in testing [[:en:Missile_defense|missile defense]] systems and [[:en:Atmospheric_re-entry|atmospheric re-entry]] trials as part of the [[:en:Ronald_Reagan_Ballistic_Missile_Defense_Test_Site|Ronald Reagan Ballistic Missile Defense Test Site]].  Wake's location allows for a safe launch and trajectory over the unpopulated ocean with open space for intercepts.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.smdc.army.mil/rts.html|title=Reagan Test Site|date=May 10, 2014|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20140510081644/http://www.smdc.army.mil/rts.html|archive-date=May 10, 2014}}&lt;/ref&gt;

In 1987, Wake Island was selected as a missile launch site for a [[:en:Strategic_Defense_Initiative|Strategic Defense Initiative]] (SDI) program named ''Project Starlab/Starbird''. In 1989, the U.S. Army Strategic Defense Command (USASDC) constructed two launch pads on Peacock Point, as well as nearby support facilities, for the eight-ton, {{convert|60|ft|m|-1}}, multi-stage Starbird test missiles. The program involved using electro-optical and laser systems mounted on the Starlab platform in the payload bay of an orbiting [[:en:Space_Shuttle|Space Shuttle]] to acquire, track, and target Starbird missiles launched from [[:en:Cape_Canaveral|Cape Canaveral]] and Wake. After being impacted by mission scheduling delays caused by the [[:en:Space_Shuttle_Challenger_disaster|explosion of the Space Shuttle ''Challenger'']], the program was canceled in late September 1990 to protect funding for another U.S. Army space-based missile defense program known as ''[[:en:Brilliant_Pebbles|Brilliant Pebbles]]''. Although no Starbird missiles were ever launched from Wake Island, the Starbird launch facilities at Wake were modified to support rocket launches for the ''Brilliant Pebbles'' program, with the first launch occurring on January 29, 1992. On October 16, a {{convert|30|ft|m|-1}} [[:en:Castor-Orbus|Castor-Orbus]] rocket was destroyed by ground controllers seven minutes after its launch from Wake. The program was canceled in 1993.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/business/1992/11/04/another-orbital-sciences-rocket-failed-last-month-pentagon-says/fc6d19bc-c896-46e2-9f5a-adfc150f3ec2/|title=Another Orbital Sciences Rocket Failed Last Month, Pentagon Says|last=Burgess|first=John|date=November 4, 1992|newspaper=The Washington Post|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213085629/https://www.washingtonpost.com/archive/business/1992/11/04/another-orbital-sciences-rocket-failed-last-month-pentagon-says/fc6d19bc-c896-46e2-9f5a-adfc150f3ec2/|archive-date=February 13, 2023|language=en-US|issn=0190-8286|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=de Gouyon Matignon |first=Louis |date=May 6, 2019 |title=Brilliant Pebbles and Outer Space Military Laws |url=https://www.spacelegalissues.com/brilliant-pebbles/#:~:text=After%20considerable%20study%2C%20Brilliant%20Pebbles,was%20finally%20cancelled%20in%201993. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426195453/https://www.spacelegalissues.com/brilliant-pebbles/#:~:text=After%20considerable%20study%2C%20Brilliant%20Pebbles,was%20finally%20cancelled%20in%201993. |archive-date=April 26, 2021 |access-date=April 26, 2021 |website=Space Legal Issues}}&lt;/ref&gt;

Missile testing activities continued with the [[:en:Lightweight_Exo-Atmospheric_Projectile|Lightweight Exo-Atmospheric Projectile]] (LEAP) Test Program, another U.S. Army strategic defense project that included the launch of two [[:en:Aerojet|Aerojet]] Super Chief HPB rockets from Wake Island. The first launch, on January 28, 1993, reached [[:en:Apsis|apogee]] at {{convert|240|mi|abbr=off|sp=us}} and was a success. On February 11, the second launch reached apogee at {{convert|1.2|mi|abbr=off|sp=us}} and was deemed a failure.&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://ntrl.ntis.gov/NTRL/dashboard/searchResults/titleDetail/ADA345799.xhtml|title=Army Lightweight Exo-Atmospheric Projectile (LEAP)|last1=Baker|first1=P.|last2=Funari|first2=A.V.|date=1992|number=199818|access-date=April 26, 2021|archive-date=April 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426195656/https://ntrl.ntis.gov/NTRL/dashboard/searchResults/titleDetail/ADA345799.xhtml|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Due to the U.S. Army's continued use of the atoll for various missile testing programs, on October 1, 1994, the [[:en:United_States_Army_Space_and_Missile_Defense_Command|U.S. Army Space and Strategic Defense Command]] (USASSDC) assumed administrative command of Wake Island under a caretaker permit from the U.S. Air Force. The USASSDC had been operating on Wake since 1988 when the construction of the Starbird launch and support facilities started. Now under U.S. Army control, the island, which is located {{convert|690|mi|abbr=off|sp=us}} north of Kwajalein Atoll, became a rocket launch site for the Kwajalein Missile Range known as the Wake Island Launch Center.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Walker |first1=James A. |url=https://history.army.mil/html/books/070/70-88-1/cmhPub_70-88-1.pdf |title=Seize the High Ground: The Army in Space and Missile Defense |last2=Bernstein |first2=Lewis |last3=Lang |first3=Sharon |date=2003 |publisher=Historical Office, U.S. Army Space and Missile Defense Command |access-date=September 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223105901/https://history.army.mil/html/books/070/70-88-1/cmhPub_70-88-1.pdf |archive-date=December 23, 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== Operation Prompt Return ====
In July 1995, various units of the U.S. military established a camp on Wake Island to provide housing, food, medical care, and social activities for Chinese [[:en:Illegal_immigration|illegal immigrants]] as part of ''Operation Prompt Return'' (also known as ''Joint Task Force Prompt Return''). The Chinese immigrants were discovered on July 3 on board the ''M/V Jung Sheng Number 8'' when the 160-foot-long vessel was [[:en:Interdiction|interdicted]] by the U.S. Coast Guard south of Hawaii. The ''Jung Sheng'' had left [[:en:Guangzhou|Canton]], China en route to the United States on June 2 with 147 Chinese [[:en:Illegal_Immigrants|Illegal Immigrants]], including 18 &quot;enforcers&quot;, and 11 crew on board. On July 29, the Chinese were transported to Wake Island, where they were cared for by U.S. military personnel, and on August 7, they were safely [[:en:Repatriation|repatriated]] to China by commercial air charter. From October 10 to November 21, 1996, military units assigned to ''Operation Marathon Pacific'' used facilities at Wake Island as a staging area for the repatriation of another group of more than 113 Chinese illegal immigrants who had been interdicted in the Atlantic Ocean near [[:en:Bermuda|Bermuda]] aboard the human smuggling vessel, the ''Xing Da''.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Ellyson|first1=R.E.|last2=Callahan|first2=C.|last3=Lee|first3=Y.T.|date=October 1996|title=Medical care of illegal migrants intercepted on the high sea (Operation Prompt Return)|url=https://archive.org/details/sim_military-medicine_1996-10_161_10/page/616|journal=Military Medicine|volume=161|pages=616–619|doi=10.1093/milmed/161.10.616|pmid=8918124|doi-access=free|number=10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Smith|first=Paul J.|date=1999|title=Military Responses to the Global Migration Crisis: A Glimpse of Things to Come|url=http://hdl.handle.net/10427/76842|url-status=live|journal=Fletcher Forum of World Affairs|volume=23|page=87|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181232/https://dl.tufts.edu/concern/pdfs/qv33s722m|archive-date=June 4, 2024|access-date=September 20, 2021|number=2|hdl=10427/76842}}&lt;/ref&gt;
[[File:Wake_Atoll_ISS001.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Atoll_ISS001.jpg|thumb|2001 මාර්තු මාසයේදී ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ සිට පෙනෙන වේක් දූපත.]]

==== එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව නැවත පාලනය ලබා ගනී ====
[[File:THAAD_missile_launch_on_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:THAAD_missile_launch_on_Wake_Island.jpg|thumb|2015 නොවැම්බර් 1 වන දින පවත්වන ලද පියාසැරි පරීක්ෂණ මෙහෙයුම් (FTO)-02 ඉසව්ව 2a අතරතුර, වේක් දූපතේ පිහිටා ඇති THAAD බැටරියකින් පර්යන්ත ඉහළ උන්නතාංශ ප්‍රදේශ ආරක්ෂක (THAAD) අන්තර්ග්‍රහකයක් දියත් කරන ලදී.]]
[[File:Guam_Memorial_on_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guam_Memorial_on_Wake_Island.jpg|වම|thumb|එවකට වේක් දූපතේ අණදෙන නිලධාරියා වූ එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදා කපිතාන් ඇලන් ජේම් 2017 ජුනි 8 වන දින නව ගුවාම් අනුස්මරණය විවෘත කළේය. මෙම අනුස්මරණය පෑන් ඇමරිකානු ගුවන් සේවයේ සේවය කළ සහ 1941 දෙසැම්බර් 8 වන දින ජපන් ජාතිකයින් ප්‍රහාරය එල්ල කරන විට දිවයිනේ සිටි ගුවාම්හි චමරෝස් 45 දෙනාට ගෞරව කරයි. ප්‍රහාරය අතරතුර පිරිමින් 10 දෙනෙකු මිය ගිය අතර, ඉතිරි 35 දෙනා ජපානයේ සහ චීනයේ බන්ධනාගාර කඳවුරුවලට යවන ලදී.]]2002 ඔක්තෝබර් 1 වන දින, වේක් දූපතේ පරිපාලන පාලනය සහ සහාය එක්සත් ජනපද හමුදාවෙන් හවායි හි හිකම් ගුවන් හමුදා කඳවුරේ පිහිටි එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවේ PACAF හි 15 වන අංශයට මාරු කරන ලදී. 15 වන අංශය මීට පෙර 1973 ජූලි 1 සිට 1994 සැප්තැම්බර් 30 දක්වා වේක් පාලනය කර තිබුණි. ගුවන් හමුදාව නැවතත් පාලනය කළද, මිසයිල ආරක්ෂක ඒජන්සිය වේක් දූපත් දියත් කිරීමේ මධ්‍යස්ථානය ක්‍රියාත්මක කිරීම දිගටම කරගෙන යනු ඇත. එක්සත් ජනපද හමුදාවේ රොනල්ඩ් රේගන් බැලස්ටික් මිසයිල ආරක්ෂක පරීක්ෂණ ස්ථානය දියත් කිරීමේ පහසුකම් නඩත්තු කර ක්‍රියාත්මක කරන අතර උපකරණ, සන්නිවේදනය, පියාසැරි සහ භූමි ආරක්ෂාව, ආරක්ෂාව සහ වෙනත් සහාය ලබා දෙනු ඇත.&lt;ref&gt;''Wake Island returns to Air Force control'', Jim Bennett, &quot;The Kwajalein Hourglass&quot;, Volume 42, Number 78, Tuesday, October 1, 2002&lt;/ref&gt;

2006 අගෝස්තු 31 වන දින, වේක් දූපතට පැයට සැතපුම් 155 ට වැඩි සුළං සහ 190 ක සුළං සමඟ සුපිරි ටයිෆූන් අයෝක් පහර දුන්නේය; මෙය වනජීවීන්ට සහ පරමාණුවේ පහසුකම් වලට හානි කළේය.&lt;ref name=&quot;Air Force-2006&quot;&gt;{{Cite web |date=September 15, 2006 |title=Airmen add up damage at Wake Island |url=https://www.af.mil/News/Article-Display/Article/129764/airmen-add-up-damage-at-wake-island/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004134032/https://www.af.mil/News/Article-Display/Article/129764/airmen-add-up-damage-at-wake-island/ |archive-date=October 4, 2023 |access-date=October 12, 2023 |website=Air Force |language=en-US}}&lt;/ref&gt; සැලකිය යුතු හානියක් සිදු වූ නමුත් සමස්තයක් වශයෙන්, පරීක්ෂා කිරීමේදී එය බිය වූ තරම් අඩු විය. ධාවන පථය බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව පැවතුනද, සමහර විදුලි හා අපජල පද්ධති වලට හානි සිදුවී තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Air Force-2006&quot; /&gt; හීල් පොයින්ට් සහ ගොල්ෆ් සමාජ ශාලාවේ ගොල්ෆ් පිටිය ද අයෝක් ටයිෆූන් මගින් හානි විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wake Island Airfield, Terminal Building, Wake Island |url=https://www.historic-structures.com/um/wake_island/wake_island_airfield.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013123501/https://www.historic-structures.com/um/wake_island/wake_island_airfield.php |archive-date=October 13, 2023 |access-date=October 14, 2023 |website=Historic Structures |language=en-us}}&lt;/ref&gt;

2009 ජනවාරි 6 වන දින, ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් විසින් විධායක නියෝගය 8836 නිකුත් කරන ලද අතර, වේක්, බේකර්, හව්ලන්ඩ් සහ ජාර්විස් දූපත්, ජොන්ස්ටන් ඇටෝල්, කිංමන් රීෆ් සහ පැල්මයිරා ඇටෝල් අවට සාගර පරිසරයන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පැසිෆික් දුරස්ථ දූපත් සමුද්‍ර ජාතික ස්මාරකය ස්ථාපිත කරන ලදී. මෙම ප්‍රකාශය මගින් දූපත් වල ජලයෙන් යට වූ සහ මතුවන ඉඩම් කළමනාකරණය අභ්‍යන්තර දෙපාර්තමේන්තුවට සහ දූපත් වල මධ්‍යන්‍ය පහත් ජල මාර්ගයේ සිට නාවික සැතපුම් 12 න් ඔබ්බට ජලයේ ධීවර කටයුතු ආශ්‍රිත ක්‍රියාකාරකම් කළමනාකරණය ජාතික සාගර හා වායුගෝලීය පරිපාලනය (NOAA) වෙත පවරා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 6, 2009 |title=Establishment of the Pacific Remote Islands Marine National Monument |url=https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210325150453/https://www.fws.gov/uploadedFiles/Region_1/NWRS/Zone_1/Pacific_Remote_Islands_Marine_National_Monument/Documents/PP%20PRIMNM.pdf |archive-date=March 25, 2021 |access-date=November 25, 2020 |publisher=U.S. Fish &amp; Wildlife Service}}&lt;/ref&gt; ජනවාරි 16 වන දින, අභ්‍යන්තර ලේකම් ඩර්ක් කෙම්ප්තෝර්න් විසින් නියෝගය අංක 3284 නිකුත් කරන ලද අතර එහි සඳහන් වූයේ විධායක නියෝගය 8836 මගින් අභ්‍යන්තර දෙපාර්තමේන්තුවට පවරා ඇති වේක් දූපතේ ප්‍රදේශය ජාතික වනජීවී රැකවරණයක් ලෙස කළමනාකරණය කරන බවයි. කෙසේ වෙතත්, එක්සත් ජනපද මත්ස්‍ය හා වනජීවී සේවය විසින් වේක් දූපතේ මතුවන ඉඩම් කළමනාකරණය කිරීම, ගුවන් හමුදාවේ ලේකම් සහ අභ්‍යන්තර කටයුතු ලේකම් අතර පවතින කළමනාකරණ ගිවිසුම අවසන් වන තුරු ආරම්භ නොවේ.&lt;ref&gt;{{cite journal|date=January 12, 2009|title=Proclamation 8336 of January 6, 2009 – Establishment of the Pacific Remote Islands Marine National Monument – By the President of the United States of America|url=http://www.fpir.noaa.gov/Library/MNM/Proclamation%208336%20-%20PRIA.pdf|url-status=live|journal=Federal Register|volume=74|issue=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412031225/https://www.fpir.noaa.gov/Library/MNM/Proclamation%208336%20-%20PRIA.pdf|archive-date=April 12, 2019|access-date=September 16, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Delegation of Management Responsibility for the Pacific Remote Islands Marine National Monument, Rose Atoll Marine National Monument and the Marianas Trench Marine National Monument'', United States Department of the Interior Order Number 3284, Secretary of the Interior Dick Kempthorne, Washington, D.C., January 16, 2009&lt;/ref&gt;

ඇලස්කාවේ ඇන්කරේජ් හි ඒකාබද්ධ කඳවුර එල්මෙන්ඩෝෆ්-රිචඩ්සන් හි පිහිටි එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදා ඒකකයක් වන 611 වන ගුවන් සහායක කණ්ඩායම (ASG) 2010 ඔක්තෝබර් 1 වන දින 15 වන අංශයෙන් වේක් දූපතේ පාලනය භාර ගත්තේය. 611 වන ASG දැනටමත් ඇලස්කාව තුළ විවිධ භූගෝලීය වශයෙන් දුරස්ථ ගුවන් හමුදා ස්ථාන සඳහා සහාය සහ කළමනාකරණය ලබා දෙමින් සිටි අතර, වේක් දූපත එකතු කිරීම ඇලස්කාවේ ව්‍යාපෘති අවම වන ශීත මාසවලදී එළිමහන් ව්‍යාපෘති සඳහා ඒකකයට වැඩි අවස්ථාවන් ලබා දුන්නේය. 11 වන ගුවන් හමුදාවේ ඒකකයක් වන 611 වන ASG, පැසිෆික් ගුවන් හමුදා කලාපීය සහායක මධ්‍යස්ථානය ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 24, 2010 |title=611th Air Support Group adds eight tropical Pacific locations |url=https://www.jber.jb.mil/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924164008/http://www.jber.af.mil/news/story.asp?id=123222602 |archive-date=September 24, 2010 |access-date=March 3, 2022 |website=}}&lt;/ref&gt;

[[File:Aerial_view_of_Wake_Island_in_July_2014.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aerial_view_of_Wake_Island_in_July_2014.JPG|thumb|2014 දී වේක් දූපත]]
[[File:Four_F_A-18C_Hornets_fly_in_formation_over_Wake_Island_and_USS_Theodore_Roosevelt._(24096567298).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Four_F_A-18C_Hornets_fly_in_formation_over_Wake_Island_and_USS_Theodore_Roosevelt._(24096567298).jpg|thumb|USS තියඩෝර් රූස්වෙල්ට් 2017 දී වේක් හරහා ගමන් කරයි]]
2014 සැප්තැම්බර් 27 වන දින, ජනාධිපති බැරැක් ඔබාමා විසින් පැසිෆික් දුරස්ථ දූපත් සමුද්‍ර ජාතික ස්මාරකයේ ප්‍රදේශය එක් එක් දූපත සඳහා සම්පූර්ණ නාවික සැතපුම් 200 එක්සත් ජනපද සුවිශේෂී ආර්ථික කලාප (EEZ) සීමාව දක්වා පුළුල් කිරීම සඳහා විධායක නියෝගය 9173 නිකුත් කරන ලදී. මෙම ප්‍රකාශය මගින්, වේක් දූපතේ ස්මාරකයේ ප්‍රදේශය වර්ග සැතපුම් 15,085 සිට වර්ග සැතපුම් 167,336 (කිලෝමීටර් 39,070 සිට 433,400 දක්වා) දක්වා වැඩි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|date=September 29, 2014|title=Proclamation 9173 of September 25, 2014 – Pacific Remote Islands Marine National Monument Expansion – By the President of the United States of America|url=http://www.fpir.noaa.gov/Library/MNM/2014-23319.pdf|url-status=live|journal=Federal Register|volume=79|issue=188|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412031232/https://www.fpir.noaa.gov/Library/MNM/2014-23319.pdf|archive-date=April 12, 2019|access-date=September 16, 2015}}&lt;/ref&gt; 2014 දී, දූපත් වලින් අපද්‍රව්‍ය ගොඩකිරීම් ටොන් 3300 ක් බාර්ජ් මත ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Staff-2022&quot;&gt;{{Cite web |last1=Quintans |first1=Karina |last2=Myers |first2=Erik |date=September 20, 2022 |title=Environmental Rehabilitation on Wake Island |url=https://samenews.org/environmental-rehabilitation-on-wake-island/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026145756/https://samenews.org/environmental-rehabilitation-on-wake-island/ |archive-date=October 26, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=Society of American Military Engineers |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2015 නොවැම්බර් 1 වන දින, වේක් දූපත සහ අවට සාගර ප්‍රදේශවල, කැම්පේන් ෆියර්ස් සෙන්ට්‍රි ෆ්ලයිට් ටෙස්ට් ඔපරේෂනල්-02 ඉසව්ව 2 (FTO-02 E2) ලෙස හැඳින්වෙන සංකීර්ණ ඇමරිකානු හමුදා මිසයිල ආරක්ෂක පද්ධති පරීක්ෂණ සිදුවීමක් පවත්වන ලදී. මෙම පරීක්ෂණයට ලොක්හීඩ් මාටින් විසින් ඉදිකරන ලද පර්යන්ත ඉහළ උන්නතාංශ ප්‍රදේශ ආරක්ෂක (THAAD) පද්ධතියක්, රේතියොන් විසින් ඉදිකරන ලද AN/TPY-2 රේඩාර් පද්ධති දෙකක්, ලොක්හීඩ් හි අණ, පාලනය, සටන් කළමනාකරණය සහ සන්නිවේදන පද්ධතිය සහ එහි AN/SPY-1 රේඩාර් සහිත USS ජෝන් පෝල් ජෝන්ස් මඟ පෙන්වන මිසයිල විනාශ කරන්නා ඇතුළත් විය. මධ්‍යම දුර බැලස්ටික් මිසයිලයක්, කෙටි දුර බැලස්ටික් මිසයිලයක් සහ කෲස් මිසයිල ඉලක්කයකින් සමන්විත ආසන්න එකවර ගුවන් සහ මිසයිල ඉලක්ක තුනක වැටලීමක් පරාජය කිරීමට ඒජිස් බැලස්ටික් මිසයිල ආරක්ෂක සහ THAAD අවි පද්ධතිවල හැකියාව පරීක්ෂා කිරීම අරමුණ විය. පරීක්ෂණය අතරතුර, වේක් දූපතේ THAAD පද්ධතියක් C-17 ප්‍රවාහන ගුවන් යානයක් මගින් දියත් කරන ලද කෙටි දුර බැලස්ටික් මිසයිලයක් අනුකරණය කරන කෙටි දුර ඉලක්කයක් හඳුනාගෙන විනාශ කළේය. ඒ සමඟම, දෙවන C-17 මගින් දියත් කරන ලද මධ්‍යම දුර බැලස්ටික් මිසයිලයක් වළක්වා ගැනීම සඳහා THAAD පද්ධතිය සහ විනාශ කරන්නා මිසයිල දියත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 5, 2018 |title=USS ''John Paul Jones'' participates in ballistic missile defense test : Hookele – Pearl Harbor – Hickam News |url=http://www.hookelenews.com/uss-john-paul-jones-participates-in-ballistic-missile-defense-test/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005030918/http://www.hookelenews.com/uss-john-paul-jones-participates-in-ballistic-missile-defense-test/ |archive-date=October 5, 2018 |access-date=March 3, 2022 |website=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=November 2, 2015 |title=U.S. completes complex test of layered missile defense system |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-missile-defense-idUSKCN0SQ2GR20151102 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117074749/https://www.reuters.com/article/2015/11/02/us-usa-missile-defense-idUSKCN0SQ2GR20151102 |archive-date=November 17, 2015 |access-date=March 3, 2022 |website=Reuters.com}}&lt;/ref&gt;

2017 දී, තායි කොන්ත්‍රාත්කරුවන් සහ සන්නද්ධ හමුදා නිලධාරීන් අප්‍රේල් මාසයේදී තායි අලුත් අවුරුද්ද හෝ සොන්ක්‍රාන් සැමරූ අතර, දෙසැම්බර් මාසයේදී තායි රජුගේ දිනය සමරනු ලැබීය.&lt;ref name=&quot;Joint Base Elmendorf-Richardson-2017&quot;&gt;{{Cite web |date=April 19, 2017 |title=Air Force members celebrate Thai New Year and Water Festival at Wake Island |url=https://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/1157218/air-force-members-celebrate-thai-new-year-and-water-festival-at-wake-island/ |access-date=October 14, 2023 |website=Joint Base Elmendorf-Richardson |language=en-US}}&lt;/ref&gt; එක් අවස්ථාවක මීයන් මිලියන 2 ක් පමණ සිටි බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, මුලිනුපුටා දැමීමේ උත්සාහයන් නොතකා රාත්‍රියේ මීයන් දඩයම් කිරීම දූපත්වාසීන්ගේ ජනප්‍රිය ක්‍රියාකාරකමකි.&lt;ref name=&quot;Staff-2022&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Downey |first=Kirstin |date=October 15, 2019 |title=The US Military Is Pouring Hundreds Of Millions Of Dollars Into Tiny Wake Island |url=https://www.civilbeat.org/2019/10/the-u-s-military-is-pouring-hundreds-of-millions-of-dollars-into-tiny-wake-island/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026145755/https://www.civilbeat.org/2019/10/the-u-s-military-is-pouring-hundreds-of-millions-of-dollars-into-tiny-wake-island/ |archive-date=October 26, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=Honolulu Civil Beat |language=en}}&lt;/ref&gt;

2024 මුල් භාගයේදී, දිවයිනේ ප්‍රදේශ ජලයෙන් යට වූ බහු උස් රළ පහරවල් ඇති වූ අතර, එමඟින් නේවාසිකාගාර සහ භෝජන ශාලාවකට හානි සිදුවිය. හානියට පත් එක්සත් ජනපද පහසුකම මෙය පමණක් නොවේ, දකුණේ රෝයි-නමූර් හි ජලයෙන් යටවීමෙන් ද හානි සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wake Island recovering from flood |url=https://www.dvidshub.net/news/467606/wake-island-recovering-flood |access-date=2024-12-20 |website=DVIDS |language=en}}&lt;/ref&gt;

== භූගෝලය ==
[[File:Wake_Island_2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_2.jpg|වම|thumb|වේක් දූපත් සිතියම]]
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders floatright&quot;
! scope=&quot;col&quot; |නම
! scope=&quot;col&quot; |අක්කර
! scope=&quot;col&quot; |හෙක්ටයාර
|-
! scope=&quot;row&quot; |වේක් දූපත
|1,367.04
|553.22
|-
! scope=&quot;row&quot; |විල්ක්ස් දූපත
|197.44
|79.90
|-
! scope=&quot;row&quot; |පීල් දූපත
|256.83
|103.94
|-
! scope=&quot;row&quot; |වේක් දූපත (දූපත් තුනේම එකතුව)
|1,821.31
|737.06
|-
! scope=&quot;row&quot; |කලපුව (ජලය)
|1,480.00
|600.00
|-
! scope=&quot;row&quot; |වැලි තලාව
|910.00
|370.00
|}
[[File:Wake_Jun_15_002_(18470450424).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Jun_15_002_(18470450424).jpg|thumb|2015 දී වේක් දූපතේ පීකොක් පොයින්ට් හි බටහිර දෙසින්]]
[[File:Wilkes_Island_Wake_Atoll_(170410).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wilkes_Island_Wake_Atoll_(170410).jpg|thumb|පැරණි අර්ධ වශයෙන් නිම කරන ලද සබ්මැරීන් නාලිකාව මගින් පාහේ බෙදී ඇති විල්ක්ස් දූපතට වයඹ දෙසින්.]]
[[File:Wake_Jun_15_001_(18470438894).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Jun_15_001_(18470438894).jpg|thumb|වේක් දූපතේ නැගෙනහිර පැත්ත හරහා නිරිත දෙසින් බලන්න]]
වේක් දූපත නිල වශයෙන් එහි ඒකීය ස්වරූපයෙන් දූපතක් ලෙස හැඳින්වුවද, එය භූගෝලීය වශයෙන් දූපත් තුනකින් (වේක්, විල්ක්ස් සහ පීල් දූපත්) සමන්විත පරමාණුවකි.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Bryan|first=E.H. Jr.|date=May 15, 1959|title=Notes on the geography and natural history of Wake Island|url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/6095/00066.pdf|url-status=live|journal=Atoll Research Bulletin|volume=66|pages=1–22|doi=10.5479/si.00775630.66.1|oclc=77749310|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227065046/https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/6095/00066.pdf|archive-date=February 27, 2021|access-date=August 13, 2017}}&lt;/ref&gt; සාමාන්‍ය ගැඹුර මීටර 1 (අඩි 3.3) පමණ වන සහ උපරිම ගැඹුර මීටර 4.5 (අඩි 15) වන අතර, මීටර් 3.3 x 7.7 (සැතපුම් 2.1 කින් 4.8) නොගැඹුරු කලපුවක් වට කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Pacific Islands Ocean Observing System&quot;&gt;{{Cite web |title=Education Resources: Regional Information, Wake Island {{!}} PacIOOS |url=https://www.pacioos.hawaii.edu/education/region-wake/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101132734/https://www.pacioos.hawaii.edu/education/region-wake/ |archive-date=November 1, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=Pacific Islands Ocean Observing System (PacIOOS) |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 11, 2015 |title=Wake Atoll {{!}} U.S. Department of the Interior |url=https://www.doi.gov/oia/islands/wakeatoll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026144209/https://www.doi.gov/oia/islands/wakeatoll |archive-date=October 26, 2023 |access-date=June 14, 2024 |website=www.doi.gov |language=en}}&lt;/ref&gt; මීටර 80 (අඩි 260) පමණ පළලින් යුත් වැලි සහිත වෙරළ තීරයකින් එය වට වී ඇත.&lt;ref name=&quot;Pacific Islands Ocean Observing System&quot; /&gt; මෙම අතොළුවේ සාමාන්‍ය උන්නතාංශය මීටර් 3.6 (අඩි 12) ක් සහ උපරිම උන්නතාංශය මීටර් 6.4 (අඩි 21) ක් වන අතර,&lt;ref name=&quot;Pacific Islands Ocean Observing System&quot; /&gt; මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 6.5 (වර්ග සැතපුම් 2.5) පමණ වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 15, 2012 |title=Wake Island, Pacific Ocean |url=https://earthobservatory.nasa.gov/images/79392/wake-island-pacific-ocean |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026142253/https://earthobservatory.nasa.gov/images/79392/wake-island-pacific-ocean |archive-date=October 26, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=earthobservatory.nasa.gov |language=en}}&lt;/ref&gt;

පැරණි ගිනි කන්දක නටබුන් වලින් සෑදුණු මුහුදු කන්දක මුදුනේ වැඩුණු කොරල් පරයක් මත පිහිටා ඇති බැවින්, දූපත කොරල් සහ වැලි වලින් සෑදී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wake Atoll National Wildlife Refuge |url=https://www.fws.gov/refuge/wake-atoll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201192418/https://www.fws.gov/refuge/wake-atoll |archive-date=December 1, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=FWS.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt; මෙය පැසිෆික් සාගරයේ බොහෝ දූපත් සමඟ අනුකූල වන අතර, ඒවා සාගරයේ මතුපිටට ළඟා වන තෙක් රළ වඳ වී ගිය ගිනි කඳු ඛාදනය වන විට සහ ඒ මත කොරල් වැඩෙන විට, අතොළුවක් සාදයි (ගුයොට් ද බලන්න).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=US Department of Commerce |first=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=Deepwater Wonders of Wake: Geologic Overview of the West Pacific: NOAA Office of Ocean Exploration and Research |url=https://oceanexplorer.noaa.gov/okeanos/explorations/ex1606/background/geology/welcome.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026140105/https://oceanexplorer.noaa.gov/okeanos/explorations/ex1606/background/geology/welcome.html |archive-date=October 26, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=oceanexplorer.noaa.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; මෙම දූපත සාමාන්‍යයෙන් අඩි 5–6 ක විෂ්කම්භයකින් යුත් (මීටර් 1–2) ගල්පර වලින් වැසී ඇත, විශේෂයෙන් වේක් සහ විල්ක්ස් දූපත් වල දකුණු පැත්තේ.&lt;ref name=&quot;Wake Atoll&quot;&gt;{{Cite web |date=June 11, 2015 |title=Wake Atoll |url=https://www.doi.gov/oia/islands/wakeatoll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026144209/https://www.doi.gov/oia/islands/wakeatoll |archive-date=October 26, 2023 |access-date=October 26, 2023 |website=doi.gov |language=en}}&lt;/ref&gt;

වේක් හොනොලුලු සිට ගුවාම් දක්වා මාර්ගයෙන් තුනෙන් දෙකක් දුරින් පිහිටා ඇත; හොනොලුලු නැගෙනහිරට සැතපුම් 2,300 (කිලෝමීටර් 3,700) ක් සහ බටහිරට සැතපුම් 1,510 (කිලෝමීටර් 2,430) ක් වේ. මිඩ්වේ ඇටෝල් ඊසාන දෙසින් සැතපුම් 1,170 (කිලෝමීටර් 1,880) කි. ආසන්නතම භූමිය වන්නේ ගිනිකොන දෙසින් මාෂල් දූපත් වල ජනාවාස නොවූ බොකාක් ඇටෝල් ය. ඇටෝල් ජාත්‍යන්තර දින රේඛාවට බටහිරින් සහ වේක් දූපත් කාල කලාපයේ (UTC+12) පිහිටා ඇති අතර එය එක්සත් ජනපදයේ නැගෙනහිරම කාල කලාපය වන අතර ප්‍රාන්ත 50 ට ආසන්න වශයෙන් එක් දිනක් ඉදිරියෙන් පිහිටා ඇත.

නොගැඹුරු නාලිකාවක් වේක් සහ පීල් වෙන් කරන අතර විල්ක්ස් වේක් වෙත පාලමක් මගින් සම්බන්ධ වේ. අර්ධ වශයෙන් නිම කරන ලද සබ්මැරීන් නාලිකාව, සමහර විට විල්ක්ස් හරහා ගසාගෙන ගොස් ඇති අතර, එමඟින් දිවයින අඩකින් බෙදී යයි.

මෙම අතොළුවට නම් කරන ලද කේප් සහ ලක්ෂ්‍ය කිහිපයක් ඇත:&lt;ref name=&quot;A Magnificent Fight&quot; /&gt;
* විල්ක්ස් දූපත (දකුණු සහ බටහිරින් බෙදුණු දූපත)
** කුකු පොයින්ට් (විල්ක්ස් හි බටහිර කේප්)
** විල්ක්ස් ඇල (දිවයිනේ දකුණු පැත්තේ කුඩා වරාය/වරාය ප්‍රදේශයට යන නාලිකාවක්)
** සබ්මැරීන් ඇල (දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අර්ධ වශයෙන් නිම කරන ලද සබ්මැරීන් වරායක් සඳහා කෘතිම නාලිකාවක්, නව නාලිකාව ලෙසද හැඳින්වේ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=21. The never-completed submarine channel started at the beginning of... |url=https://www.researchgate.net/figure/The-never-completed-submarine-channel-started-at-the-beginning-of-WWII-through-the_fig15_225849247 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102235442/https://www.researchgate.net/figure/The-never-completed-submarine-channel-started-at-the-beginning-of-WWII-through-the_fig15_225849247 |archive-date=November 2, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=[[ResearchGate]]}}&lt;/ref&gt;
* පීල් දූපත (උතුරේ සහ බටහිරින්, පටු නාලිකාවකින් වේක් වලින් වෙන් කර ඇත)
** ටෝකි පොයින්ට් (පීල් හි බටහිර කේප්)
** ෆ්ලිපර් පොයින්ට් (බටහිරට යොමු වන කලපුව දක්වා විහිදෙන පීල් දූපතේ භූමියේ කෙළවර)
* වේක් දූපත (දූව හැර)&lt;ref name=&quot;Lobel-2008&quot;&gt;{{Citation|last1=Lobel|first1=Phillip S.|title=Aspects of the Biology and Geomorphology of Johnston and Wake Atolls, Pacific Ocean|date=2008|work=Coral Reefs of the USA|volume=1|pages=655–689|editor-last=Riegl|editor-first=Bernhard M.|place=Dordrecht|publisher=Springer Netherlands|language=en|doi=10.1007/978-1-4020-6847-8_17|isbn=978-1-4020-6846-1|last2=Lobel|first2=Lisa Kerr|editor2-last=Dodge|editor2-first=Richard E.}}&lt;/ref&gt;
** හීල් පොයින්ට් (පීල් දෙසට හැරවීමට පෙර වේක් දූපතේ උතුරු කේප්)
** පීකොක් පොයින්ට් (වේක් දූපතේ දකුණු සහ නැගෙනහිර ලක්ෂ්‍යය)
** විල්ක්ස් නාලිකාව හරහා විල්ක්ස් දූපතට යන කෝස්වේ

=== දේශගුණය ===
වේක් දූපත නිවර්තන කලාපයේ පිහිටා ඇති නමුත් ශීත ඍතුවේ දී වරින් වර සෞම්‍ය කුණාටු වලට යටත් වේ. මුහුදු මතුපිට උෂ්ණත්වය වසර පුරා උණුසුම් වන අතර ගිම්හාන සහ සරත් සමයේදී 80 °F (27 °C) ට වඩා ඉහළ යයි. ටයිෆූන් ඉඳහිට දිවයින හරහා ගමන් කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.stripes.com/news/military-airfield-at-wake-island-still-usable-after-super-typhoon-ioke-1.54162|title=Military airfield at Wake Island still usable after Super Typhoon Ioke|last=McCloskey|first=Meagan|date=September 16, 2006|work=Stars &amp; Stripes|access-date=April 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426183811/https://www.stripes.com/news/military-airfield-at-wake-island-still-usable-after-super-typhoon-ioke-1.54162|archive-date=April 26, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; උෂ්ණත්වය 65 °F (18 °C) සහ 95 °F (35 °C) අතර පරාසයක පවතින අතර සෑම වසරකම අඟල් 40 ක පමණ වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, වැසි සමය ජූලි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා පවතී. දිවයින පැසිෆික් සාගරයේ ඊසානදිග වෙළඳ සුළං වල පිහිටා ඇත. &lt;ref name=&quot;Wake Atoll&quot; /&gt;{{Weather box
| location = Wake Island, US (1991–2020 normals, extremes 1953–2004)
| single line = yes
| Jan record high F = 89
| Feb record high F = 93
| Mar record high F = 92
| Apr record high F = 94
| May record high F = 93
| Jun record high F = 94
| Jul record high F = 94
| Aug record high F = 97
| Sep record high F = 96
| Oct record high F = 92
| Nov record high F = 90
| Dec record high F = 91
| year record high F = 97
| Jan high F = 83.2
| Feb high F = 83.3
| Mar high F = 84.0
| Apr high F = 85.4
| May high F = 86.8
| Jun high F = 88.8
| Jul high F = 89.1
| Aug high F = 89.4
| Sep high F = 89.1
| Oct high F = 88.1
| Nov high F = 86.0
| Dec high F = 84.4
| year high F = 86.5
| Jan mean F = 78.7
| Feb mean F = 78.3
| Mar mean F = 78.7
| Apr mean F = 80.0
| May mean F = 81.4
| Jun mean F = 83.3
| Jul mean F = 83.4
| Aug mean F = 83.7
| Sep mean F = 83.4
| Oct mean F = 82.8
| Nov mean F = 81.3
| Dec mean F = 79.9
| year mean F = 81.2
| Jan low F = 74.2
| Feb low F = 73.3
| Mar low F = 73.4
| Apr low F = 74.5
| May low F = 76.0
| Jun low F = 77.9
| Jul low F = 77.7
| Aug low F = 78.0
| Sep low F = 77.7
| Oct low F = 77.4
| Nov low F = 76.5
| Dec low F = 75.3
| year low F = 76.0
| Jan record low F = 63
| Feb record low F = 63
| Mar record low F = 60
| Apr record low F = 62
| May record low F = 64
| Jun record low F = 70
| Jul record low F = 65
| Aug record low F = 65
| Sep record low F = 64
| Oct record low F = 63
| Nov record low F = 61
| Dec record low F = 64
| year record low F = 60
| precipitation colour = green
| Jan precipitation inch = 1.64
| Feb precipitation inch = 1.48
| Mar precipitation inch = 2.07
| Apr precipitation inch = 1.50
| May precipitation inch = 2.03
| Jun precipitation inch = 1.78
| Jul precipitation inch = 4.10
| Aug precipitation inch = 4.38
| Sep precipitation inch = 5.91
| Oct precipitation inch = 5.18
| Nov precipitation inch = 2.39
| Dec precipitation inch = 2.14
| year precipitation inch = 34.60
| unit precipitation days = 0.01&amp;nbsp;mm
| Jan precipitation days = 9.6
| Feb precipitation days = 8.6
| Mar precipitation days = 11.9
| Apr precipitation days = 13.2
| May precipitation days = 13.2
| Jun precipitation days = 13.5
| Jul precipitation days = 18.0
| Aug precipitation days = 18.4
| Sep precipitation days = 19.6
| Oct precipitation days = 18.4
| Nov precipitation days = 14.4
| Dec precipitation days = 13.4
| year precipitation days = 172.2
| source 1 = NOAA&lt;ref name=&quot;NOAA txt&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&amp;stations=WQW00041606&amp;format=pdf&amp;dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL |title=Summary of Monthly Normals 1991–2020 |access-date=May 23, 2023 |archive-date=May 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523111042/https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&amp;stations=WQW00041606&amp;format=pdf&amp;dataTypes=MLY-TMAX-NORMAL,MLY-TMIN-NORMAL,MLY-TAVG-NORMAL,MLY-PRCP-NORMAL,MLY-SNOW-NORMAL |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| source 2 = XMACIS2&lt;ref name = XMACIS2&gt;{{cite web
|url = https://xmacis.rcc-acis.org/
|publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration
|title = xmACIS2
|access-date = June 21, 2024
|archive-date = August 15, 2019
|archive-url = https://web.archive.org/web/20190815183401/http://xmacis.rcc-acis.org/
|url-status = live
}}&lt;/ref&gt;
}}

==== ටයිෆූන් ====
[[File:Wake_Island_Memorial_Chapel_damaged_by_Hurricane-Typhoon_Ioke_2006.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Island_Memorial_Chapel_damaged_by_Hurricane-Typhoon_Ioke_2006.jpg|thumb|2006 දී වේක් දූපතේ අනුස්මරණ දේවස්ථානයේ සුපර් ටයිෆූන් අයෝක් විසින් ඉතිරි කරන ලද හානි වූ ගස් සහ සුන්බුන්]]
1940 ඔක්තෝබර් 19 වන දින, නම් නොකළ ටයිෆූන් එකක් වේක් දූපතට ගැට 120 (පැයට කිලෝමීටර 220) ක සුළං සමඟ පහර දුන්නේය. 1935 දී නිරීක්ෂණ ආරම්භ වූ දා සිට දිවයිනට බලපෑ පළමු වාර්තාගත ටයිෆූන් මෙය විය.&lt;ref name=&quot;CP1967&quot;&gt;{{cite web |date=May 4, 2007 |title=1967 Central Pacific Tropical Cyclone season |url=http://www.prh.noaa.gov/cphc/summaries/1967.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702145238/http://www.prh.noaa.gov/cphc/summaries/1967.php |archive-date=July 2, 2017 |access-date=December 10, 2011 |publisher=Central Pacific Hurricane Center, National Oceanic and Atmospheric Administration}}&lt;/ref&gt;

සුපර් ටයිෆූන් ඔලිව් 1952 සැප්තැම්බර් 16 වන දින වේක් වෙත බලපෑ අතර, සුළං වේගය ගැට 150 (පැයට කිලෝමීටර 280) දක්වා ළඟා විය. ඔලිව් ප්‍රධාන ගංවතුර ඇති කළ අතර, එහි ව්‍යුහයන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 85% ක් විනාශ කළ අතර, ඇ.ඩො. මිලියන 1.6 හානි ඇති කළේය.&lt;ref name=&quot;CP1967&quot; /&gt;

1967 සැප්තැම්බර් 16 වන දින, දේශීය වේලාවෙන් රාත්‍රී 10:40 ට, සුපර් ටයිෆූන් සාරාගේ ඇස දිවයින හරහා ගමන් කළේය. ඇසේ බිත්තියේ අඛණ්ඩ සුළං ගැට 130ක් (පැයට කිලෝමීටර 240ක්) වූ අතර, ඇසට පෙර උතුරින් සහ පසුව දකුණින් හමා ගියේය. ශක්තිමත් නොකළ සියලුම ව්‍යුහයන් කඩා බිඳ දමන ලදී. බරපතල තුවාල සිදු නොවූ අතර, කුණාටුවෙන් පසු බොහෝ සිවිල් ජනතාව ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;CP1967&quot; /&gt;

2006 අගෝස්තු 28 වන දින, එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව 5 වන කාණ්ඩයේ සුපිරි ටයිෆූන් අයෝක් වේක් දෙසට ගමන් කරන විට පදිංචිකරුවන් 188 දෙනා ඉවත් කර සියලුම මෙහෙයුම් අත්හිටුවන ලදී. අගෝස්තු 31 වන විට කුණාටුවේ නිරිතදිග ඇසේ බිත්තිය දිවයින හරහා ගමන් කළ අතර, පැයට සැතපුම් 185 (පැයට කිලෝමීටර 298) ට වඩා වැඩි සුළං සහිතව,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.foxnews.com/story/super-typhoon-slams-tiny-wake-island|title='Super' Typhoon Slams Tiny Wake Island|date=September 1, 2006|work=Fox News Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20080427021116/https://www.foxnews.com/story/0,2933,211537,00.html|archive-date=April 27, 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අඩි 20 (මීටර් 6) ක කුණාටු රළ පහරක් සහ රළ කෙළින්ම කලපුවට ගෙන ගොස් විශාල හානියක් සිදු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/a-13-2006-08-31-voa11/313383.html|title=Monster' Typhoon Ioke Makes Direct Hit on Wake Island|date=October 31, 2009|work=VOA News|access-date=October 27, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604180131/https://www.voanews.com/a/a-13-2006-08-31-voa11/313383.html|archive-date=June 4, 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදා තක්සේරු සහ අලුත්වැඩියා කණ්ඩායමක් 2006 සැප්තැම්බර් මාසයේදී දිවයිනට ආපසු පැමිණ ගුවන් තොටුපළට සහ පහසුකම්වලට සීමිත ක්‍රියාකාරිත්වයක් යථා තත්ත්වයට පත් කළ අතර එය අවසානයේ සාමාන්‍ය මෙහෙයුම් වලට සම්පූර්ණයෙන්ම නැවත පැමිණීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.af.mil/News/Article-Display/Article/129764/airmen-add-up-damage-at-wake-island/|title=Airmen add up damage at Wake Island|last=Vadnais|first=Chris|date=September 15, 2006|work=Air Force Print News|access-date=September 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920213118/https://www.af.mil/News/Article-Display/Article/129764/airmen-add-up-damage-at-wake-island/|archive-date=September 20, 2021|language=en-US|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== පරිසරය ===
[[File:Air_Force_partners_for_environmental_conservation_on_Wake_Atoll.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Air_Force_partners_for_environmental_conservation_on_Wake_Atoll.jpg|වම|thumb|2017 දී ආක්‍රමණශීලී යකඩ දැව ගසක පොත්තට වල් නාශක ඉසීම සඳහා වේක් ඇටෝල්හි පරිසර විද්‍යාඥයින්.]]
වේක් දූපත වේක් ඇටෝල් ජාතික වනජීවී රක්ෂිතයේ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wake Atoll National Wildlife Refuge |url=https://www.fws.gov/refuge/wake-atoll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125032911/https://www.fws.gov/refuge/wake-atoll |archive-date=November 25, 2022 |access-date=November 24, 2022 |publisher=U.S. Fish and Wildlife Service}}&lt;/ref&gt; නිවහන වන අතර එය පැසිෆික් දූපත් උරුම සමුද්‍ර ජාතික ස්මාරකයේ ඒකකයකි.[[File:Brisinga_panopla_-_USNM_1424229.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brisinga_panopla_-_USNM_1424229.jpg|thumb|''වේක් දූපත අසල ජලයේ බ්‍රිසින්ගා පැනොප්ලා'']]
[[File:Carcharhinus_amblyrhynchos_wake.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Carcharhinus_amblyrhynchos_wake.jpg|thumb|වේක් අසල ජලයේ අළු ගල්පර මෝරෙක්]]
වේක් දූපතේ ස්වදේශික වෘක්ෂලතා ප්‍රජාවන්ට පඳුරු, තණකොළ සහ තෙත්බිම් ඇතුළත් වේ. ටුවර්න්ෆෝර්ටියා ආර්ජන්ටියා (හීලියෝට්‍රොප් ගස) ආධිපත්‍යය දරන පඳුරු බිම්, ස්කේවෝලා ටැකාඩා (වෙරළ ගෝවා), කෝඩියා උපකෝර්ඩේටා (මුහුදු හොරණෑව) සහ පිසෝනියා ග්‍රැන්ඩිස් සමඟ සම්බන්ධ වී පවතී. තණකොළ විශේෂ අතර ඩැක්ටිලොක්ටීනියම් ඒජිප්ටියම් සහ ට්‍රිබියුලස් සිස්ටොයිඩ්ස් ඇතුළත් වේ. තෙත්බිම් වල සෙසුවියම් පෝර්ටුලකාස්ට්‍රම් ආධිපත්‍යය දරන අතර පෙම්ෆිස් ඇසිඩුලා අන්තර් උදම් කලපු අසල දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;rat&quot;&gt;{{cite journal|last1=Griffiths|first1=Richard|last2=Wegmann|first2=Alex|last3=Hanson|first3=Chad|last4=Keitt|first4=Brad|last5=Howald|first5=Gregg|last6=Brown|first6=Derek|last7=Tershy|first7=Bernie|last8=Pitt|first8=William|last9=Moran|first9=Matthew|last10=Rex|first10=Kristen|last11=White|first11=Susan|date=2014|title=The Wake Island Rodent Eradicaation – Part Success, Part Failure, but Wholly Instructive|journal=Proceedings of the Vertebrate Pest Conference|volume=26|doi=10.5070/V426110487|doi-access=free|last12=Flint|first12=Beth|last13=Torr|first13=Nick|s2cid=86982575}}&lt;/ref&gt;

අවට සාගර ජලය සහිත මෙම අතොළුව, එහි සූටි ටර්න් ජනපදය සඳහා බර්ඩ්ලයිෆ් ඉන්ටර්නැෂනල් විසින් වැදගත් කුරුළු ප්‍රදේශයක් (IBA) ලෙස පිළිගෙන ඇති අතර, 1999 දී ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි තනි පක්ෂීන් 200,000 ක් පමණ ඇත.&lt;ref name=&quot;bli&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2021 |title=Wake Island |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/wake-island-iba-united-states-minor-outlying-islands-(to-usa) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118072550/http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/wake-island-iba-united-states-minor-outlying-islands-(to-usa) |archive-date=January 18, 2021 |access-date=January 23, 2021 |website=BirdLife Data Zone |publisher=BirdLife International}}&lt;/ref&gt; අතොළුවේ පක්ෂි විශේෂ 56 ක් දැක ඇත.&lt;ref name=&quot;rat&quot; /&gt; විල්ක්ස් දූපත බොහෝ දුරට පක්ෂි රැකවරණයක් ලෙස නම් කර ඇති අතර, සූටි ටර්න් සහ ගුවන් තොටුපල ධාවන පථයේ කපන ලද ඒප්‍රොන් මත කූඩු කිරීමට උත්සාහ කළ හැකි අනෙකුත් පක්ෂීන් ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා වාර්ෂිකව කපන ලද කෙතක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Rauzon|first1=Mark J.|last2=Boyle|first2=David|last3=Everett|first3=William T.|last4=Gilardi|first4=John|date=2008|title=The Status of the Birds of Wake Atoll|url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/6793/561_Rauzon_BirdsofWakeAtoll.pdf|url-status=live|journal=Atoll Research Bulletin|volume=561|page=25|doi=10.5479/si.00775630.561.1|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026172036/https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/6793/561_Rauzon_BirdsofWakeAtoll.pdf|archive-date=October 26, 2023|access-date=October 26, 2023}}&lt;/ref&gt;

මිනිස් භාවිතය හේතුවෙන්, අතොළුවේ ආක්‍රමණශීලී විශේෂ කිහිපයක් ස්ථාපිත වී ඇත. 1960 ගණන්වල සුරතල් සතුන් ලෙස සහ පළිබෝධ පාලනය සඳහා වල් බළලුන් හඳුන්වා දෙන ලදී. මුලිනුපුටා දැමීමේ උත්සාහයන් 1996 දී දැඩි ලෙස ආරම්භ වූ අතර 2008 දී සාර්ථක යැයි සැලකේ.&lt;ref name=&quot;Rauzon-2008&quot;&gt;{{cite journal|last1=Rauzon|first1=Mark J.|last2=Everett|first2=Wlliam T.|last3=Boyle|first3=David|last4=Bell|first4=Louise|last5=Gilardi|first5=John|date=2008|title=Eradication of feral cats at Wake Atoll|journal=Atoll Research Bulletin|volume=560|pages=1–22|doi=10.5479/si.00775630.560.1}}&lt;/ref&gt; මීයන් විශේෂ දෙකක් වන රැටස් එක්සුලන්ස් (පොලිනීසියානු මීයා) සහ රැටස් ටැනෙසුමි (ආසියානු ගෘහ මීයා) දිවයින ජනාවාස කර ඇත. 2014 වන විට ආර්. ටැනෙසුමි ගහනය සාර්ථකව මුලිනුපුටා දමන ලදී, කෙසේ වෙතත්, ආර්. එක්සුලන්ස් තවමත් පවතී.&lt;ref name=&quot;rat&quot; /&gt; 1960 ගණන්වල බෝයි ස්කවුට්ස් විසින් වේක් දූපතේ සුළං බාධකයක් ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා කැසුආරිනා ඉක්විසෙටිෆෝලියා (යකඩ දැව හෝ වෙරළබඩ ෂී-ඕක්) රෝපණය කරන ලද බවට චෝදනා එල්ල වේ. එය ස්වදේශීය වෘක්ෂලතාදිය යටපත් කරන විශාල ඒක-සංස්කෘතික වනාන්තර නිර්මාණය කළේය. ජනගහනය මරා දැමීම සඳහා ඒකාබද්ධ උත්සාහයන් 2017 දී ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/1163481/air-force-partners-for-environmental-conservation-on-wake-atoll/|title=Air Force partners for environmental conservation on Wake Atoll|last1=Schmidt|first1=Anastasia|date=April 26, 2017|work=Joint Base Elmendorf-Richardson|access-date=September 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210914193858/https://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/1163481/air-force-partners-for-environmental-conservation-on-wake-atoll/|archive-date=September 14, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; හඳුන්වා දුන් අනෙකුත් ශාක විශේෂ අතර සයිනෝඩන් ඩැක්ටිලෝන් (බර්මියුඩා තණකොළ) සහ ලියුකේනා ලියුකොසෙෆලා (ආශ්චර්යමත් ගස) ඇතුළත් වේ. ස්වදේශික නොවන කුහුඹුවන් විශේෂ ද අටොල්හි දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;rat&quot; /&gt; සමස්තයක් වශයෙන්, දූපත නිවර්තන පඳුරු පඳුරු සහ තණකොළ සහිත ගස් මිශ්‍රණයකි; සමහර ගස් අඩි 25 ට වඩා උස (මීටර් 7 ට වඩා) වේක්හි ජලය බම්ප්හෙඩ් පැරරොට්ෆිෂ් හි විශාලතම දන්නා ජනගහනයෙන් එකකි.&lt;ref name=&quot;Wake Atoll&quot; /&gt;
[[File:Corl0258_(27497553484).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Corl0258_(27497553484).jpg|වම|thumb|වේක්හි ජලය බම්ප්හෙඩ් පැරරොට්ෆිෂ් හි විශාලතම දන්නා ගහනයන්ගෙන් එකකට නිවහන වේ.]]
The lagoon, surrounding reef, and the ocean are noted for their diverse collection of marine life. Wake waters have the largest known population of [[:en:Bumphead_parrotfish|bumphead parrotfish]] (''Bolbometopon muricatum)''. The coral reef that surrounds the island is home to at least 100 species of coral and over 320 species of fish. In the coral reef, there is a diverse collection of shark species, including [[:en:Grey_reef_shark|grey reef]], [[:en:Blacktip_reef_shark|blacktip]], and [[:en:Dusky_shark|dusky sharks]]. The atoll is home to multiple species of land crabs, with ''[[:en:Coenobita_perlatus|Coenobita perlatus]]'' being especially abundant.


කලපුව, අවට ගල්පර සහ සාගරය ඔවුන්ගේ විවිධ සාගර ජීවීන්ගේ එකතුව සඳහා ප්‍රසිද්ධය. වෙරළ තීරයේ විශාලතම බම්ප්හෙඩ් ගිරවුන් මත්ස්‍ය ගහනය (බොල්බොමෙටොපොන් මුරිකටම්) ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=US Department of Commerce |first=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=Deepwater Wonders of Wake: Wake Island and Pacific Remote Islands Marine National Monument Management: NOAA Office of Ocean Exploration and Research |url=https://oceanexplorer.noaa.gov/okeanos/explorations/ex1606/background/monument-mgmt/welcome.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://oceanexplorer.noaa.gov/okeanos/explorations/ex1606/background/monument-mgmt/welcome.html |archive-date=October 7, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=oceanexplorer.noaa.gov |language=EN-US}}&lt;/ref&gt; දිවයින වටා ඇති කොරල් පරයේ අවම වශයෙන් කොරල් විශේෂ 100 ක් සහ මත්ස්‍ය විශේෂ 320 කට වඩා ඇත.&lt;ref name=&quot;www.fws.gov&quot;&gt;{{Cite web |title=Wake Atoll National Wildlife Refuge {{!}} U.S. Fish &amp; Wildlife Service |url=https://www.fws.gov/refuge/wake-atoll |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201192418/https://www.fws.gov/refuge/wake-atoll |archive-date=December 1, 2023 |access-date=November 2, 2023 |website=fws.gov |language=en-us}}&lt;/ref&gt; කොරල් පරයේ, අළු පරය, කළු ඉඟිය සහ අඳුරු මෝරුන් ඇතුළු මෝරුන් විශේෂවල විවිධ එකතුවක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welcome to Shark Island: Wake Atoll |url=https://www.discovery.com/nature/welcome-to-shark-island--wake-atoll |access-date=November 3, 2023 |website=Discovery |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම පරමාණුව ගොඩබිම් කකුළුවන් විශේෂ රැසකට නිවහන වන අතර, කොයිනොබිටා පර්ලටස් විශේෂයෙන් බහුල වේ.&lt;ref name=&quot;rat&quot; /&gt;

== ජනවිකාසය ==
{{Historical populations|1936|~50|1941|1738|1942|5738|1943|4098?|1944|?|1945|400|1960|1097|1970|1647|1975|8700+|1980|302|1990|7|2000|3|2009|150|2010|188|2015|94|2017|100|type=USA|align=right}} වේක් දූපතේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් නොමැති අතර ප්‍රවේශය සීමා කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, 2017 වන විට, ඕනෑම වේලාවක ගුවන් හමුදා නිලධාරීන් 100 ක් සහ ඇමරිකානු සහ තායි කොන්ත්‍රාත් පදිංචිකරුවන් සිටී.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Schmidt |first=Anastasia |date=April 19, 2017 |title=Air Force members celebrate Thai New Year and Water Festival at Wake Island |url=http://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/1157218/air-force-members-celebrate-thai-new-year-and-water-festival-at-wake-island/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907123336/http://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/1157218/air-force-members-celebrate-thai-new-year-and-water-festival-at-wake-island/ |archive-date=September 7, 2017 |access-date=April 20, 2017 |website=Joint Base Elmendorf-Richardson |publisher=11th Air Force Public Affairs}}&lt;/ref&gt; 2011 වන විට, ගුවන් තොටුපළේ බිල්පත් ඇඳන් 198 ක් සඳහා සහාය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Hansen |first=Amy |date=October 28, 2011 |title=Population of Wake doubles during recent TRANSPAC |url=https://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/290952/population-of-wake-doubles-during-recent-transpac/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824234639/https://www.jber.jb.mil/News/News-Articles/Article/290952/population-of-wake-doubles-during-recent-transpac/ |archive-date=August 24, 2021 |access-date=August 24, 2021 |website=Joint Base Elmendorf–Richardson |publisher=11th Air Force Public Affairs}}&lt;/ref&gt;

වාසස්ථාන ආරම්භ වූයේ 1935 දී වන අතර, පීලේ දූපතේ පෑන් ඇම් මාර්ග ලක්ෂ්‍යයේ සහ හෝටලයේ කාර්ය මණ්ඩලය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Snapshot of Oceania: Wake Island |url=https://www.sheppardsoftware.com/Oceaniaweb/snapshot/Snapshot-Oceania-21.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181719/https://www.sheppardsoftware.com/Oceaniaweb/snapshot/Snapshot-Oceania-21.htm |archive-date=June 4, 2024 |access-date=October 6, 2023 |website=sheppardsoftware.com}}&lt;/ref&gt;

1941 දී, භට පිරිස් 500 කට වැඩි පිරිසක් සහ කොන්ත්‍රාත්කරුවන් 1200 කට වැඩි පිරිසක් දිවයිනේ සිටියහ. දෙසැම්බර් 24 වන දින යටත් වීමේදී, 1,603 ක් (සටනේදී මියගිය අය ගණන් නොගෙන) ජපන් ජාතිකයින්ට යටත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 23, 2020 |title=The Battle of Wake Island: Nation's Morale Lifted in 1941 |url=https://www.nationalww2museum.org/war/articles/battle-of-wake-island-1941 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221307/https://www.nationalww2museum.org/war/articles/battle-of-wake-island-1941 |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=The National WWII Museum &amp;#124; New Orleans}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt; පෑන් අම් ගුවන් තොටුපළේ සහ හෝටලයේ සේවය කළ ගුවාම් ජාතිකයින් 45 දෙනෙකු ද එහි ඉතිරි වූ අතර, ඉන් 10 දෙනෙකු වේක් හි මිය ගිය අතර 35 දෙනෙකු ආසියාවේ යුද සිර කඳවුරුවලට යවන ලදී.&lt;ref name=&quot;guampedia.com&quot;&gt;{{Cite web |date=July 15, 2014 |title=WWII: 45 CHamorus Caught in Wake Invasion – Guampedia |url=https://www.guampedia.com/wwii-45-chamorros-caught-in-wake-invasion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://www.guampedia.com/wwii-45-chamorros-caught-in-wake-invasion/ |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=guampedia.com}}&lt;/ref&gt; යුද්ධය අතරතුර, සිවිල් වැසියන් 98 දෙනෙකු හැර අනෙක් සියල්ලන්ම දිවයිනෙන් පිටතට ගෙන යන ලදී හෝ මිය ගියහ, එබැවින් ප්‍රධාන පදිංචිකරුවන් එහි ජපන් හමුදා කඳවුර බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt; මෙම ලිපියේ මුලින් විස්තර කර ඇති පරිදි, යුද්ධය අතරතුර ජපන් හමුදා කඳවුර 4000 කට ආසන්න විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 23, 2023 |title=Battle of Wake Island &amp;#124; WWII Pacific Theater, USMC Victory &amp;#124; Britannica |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Wake-Island |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206145854/https://www.britannica.com/event/Battle-of-Wake-Island |archive-date=December 6, 2018 |access-date=October 23, 2016 |website=britannica.com}}&lt;/ref&gt; මෙයින් 1000 ක් පමණ 1945 ජුනි මාසයේදී රෝහල් නෞකාවකින් රැගෙන ගිය බව තහවුරු විය. &lt;ref name=&quot;www.combinedfleet.com&quot; /&gt;

පෑන් අම් ගුවන් කඳවුරට සහාය වීම සඳහා ගුවාම් සිට කම්කරුවන් 45 දෙනෙකු සේවය කරමින් සිටියහ. වේක් දූපත සඳහා වූ සටනේදී, 1941 දෙසැම්බර් 8 වන දින ප්‍රහාරවලින් පස් දෙනෙකු මිය ගිය අතර තවත් පස් දෙනෙකු තුවාල ලැබූහ. පසුව, වේක් දූපතේ අණදෙන නිලධාරියා දූපත ආරක්ෂා කිරීමට කම්කරුවන් උදව් කරයිදැයි විමසූ අතර, ඔවුන් එකඟ විය. දිවයින ආරක්ෂා කිරීමේදී, රෝහලට බෝම්බ හෙලීමේදී තුවාල ලැබූ කම්කරුවන් පස් දෙනා මිය ගියහ. දූපත ජපන් හමුදාවන්ට යටත් වූ විට, ඉතිරි 35 දෙනා සිරකරුවන් ලෙස ගෙන චීනයේ ජපන් යුද සිර කඳවුරකට යවන ලද අතර, එහිදී දෙදෙනෙකු මිය ගිය අතර අනෙක් අයට වධ හිංසා පමුණුවන ලදී. දිවි ගලවා ගත් 33 දෙනා ජපානයේ ඔසාකා වෙත යවන ලද අතර, ඔවුන් යුද්ධය අවසන් වන තෙක් එහි රැඳී සිටියහ. 1988 දී, වේක් දූපත් සටනට සහභාගී වීම වෙනුවෙන් ගුවාම් සේවකයින්ට ප්‍රවීණ තත්ත්වය සහ යුද හමුදා පදක්කම් පිරිනමන ලදී.&lt;ref name=&quot;guampedia.com&quot; /&gt;

1975 දී, නව ජීවිත මෙහෙයුමේ මාර්ග ලක්ෂ්‍යයක් ලෙස එය භාවිතා කරන විට, එක් අවස්ථාවක වියට්නාම සරණාගතයින් 8,700 ක් එහි සිටියහ.&lt;ref name=&quot;wakeisland2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;A Wake Island Story&quot; /&gt;

21 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී, සිවිල් කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් තායිලන්තයෙන් පැමිණෙති.&lt;ref name=&quot;Joint Base Elmendorf-Richardson-2017&quot; /&gt;

== රජය ==
[[File:NOAA_Map_of_the_US_EEZ.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NOAA_Map_of_the_US_EEZ.svg|වම|thumb|එක්සත් ජනපදයේ වේක් සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය (වමේ) පෙන්වන සිතියම. බටහිරට CNMI සහ ගුවාම් වන අතර, දකුණට මිඩ්වේ, හවායි දූපත්, ඇමරිකානු සැමෝවා සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ තවත් දූපත්/ඇටෝල් ඇත.]]
1972 ජුනි 24 වන දින අභ්‍යන්තර කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව සහ ගුවන් හමුදා දෙපාර්තමේන්තුව අතර ඇති කරගත් ගිවිසුමකට අනුව, එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව වේක් දූපතේ සිවිල් පරිපාලනය සඳහා වගකීම භාර ගත්තේය.&lt;ref name=&quot;Lcweb2.loc.gov&quot; /&gt;

ගුවන් හමුදාවේ ලේකම්වරයා විසින් වේක් අයිලන්ඩ් හි සිවිල් පරිපාලන අධිකාරිය, වේක් අයිලන්ඩ් සංග්‍රහය ලෙස හඳුන්වන එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් නීතිය යටතේ ගුවන් හමුදාවේ සාමාන්‍ය උපදේශකවරයාට පවරා ඇත. සාමාන්‍ය උපදේශකවරයා සිවිල්, නෛතික සහ අධිකරණ අධිකාරිය සපයන අතර වේක් අයිලන්ඩ් අධිකරණයේ සහ වේක් අයිලන්ඩ් අභියාචනාධිකරණයේ සේවය කිරීම සඳහා විනිසුරුවරයෙකු හෝ කිහිප දෙනෙකු පත් කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;Lcweb2.loc.gov&quot; /&gt;

ඇතැම් බලධාරීන් සාමාන්‍ය උපදේශකවරයා විසින් වේක් අයිලන්ඩ් හි කමාන්ඩර් වෙත නැවත පවරා ඇත, එය දැනට පැසිෆික් ගුවන් හමුදා කලාපීය සහාය මධ්‍යස්ථානයේ අණදෙන නිලධාරී, ඩිටාච්මන්ට් 1, කමාන්ඩර් විසින් දරනු ලබන තනතුරකි. අණදෙන නිලධාරියාට බලපත්‍ර හෝ ලියාපදිංචි කිරීම් නිකුත් කිරීම, සාම නිලධාරීන් පත් කිරීම, නිරෝධායන පැනවීම, රථවාහන රෙගුලාසි නිකුත් කිරීම, මහජන නොතාරිස්වරුන් පත් කිරීම, සෘජු ඉවත් කිරීම් සහ පරීක්ෂණ සහ වේක් හි සාමාන්‍ය උපදේශකයාගේ නියෝජිතයා ලෙස වෙනත් රාජකාරි, බලතල සහ කාර්යයන් සිදු කළ හැකිය.&lt;ref&gt;''Subchapter N-Territorial and Insular Regulations, Part 935-Wake Island Code'', 32 CFR Ch. VII (7-1-12 Edition), Government Printing Office, July 1, 2012&lt;/ref&gt;

වේක් අයිලන්ඩ් ක්‍රියාකාරී ගුවන් හමුදා ගුවන් තොටුපළක් බැවින්, අණදෙන නිලධාරියා දිවයිනේ සියලුම ක්‍රියාකාරකම් භාරව සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියා ද වේ.&lt;ref name=&quot;static.e-publishing.af.mil&quot;&gt;{{cite web |date=December 29, 2016 |title=HAF MISSION DIRECTIVE 1–14 |url=https://static.e-publishing.af.mil/production/1/saf_gc/publication/hafmd1-14/hafmd1-14.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625204116/https://static.e-publishing.af.mil/production/1/saf_gc/publication/hafmd1-14/hafmd1-14.pdf |archive-date=June 25, 2022 |access-date=March 3, 2022 |website=Static.e-publishing.af.mil}}&lt;/ref&gt;

1941 දෙසැම්බර් 23 සිට 1945 සැප්තැම්බර් 4 දක්වා ජපාන අධිරාජ්‍යය මෙම දූපත පාලනය කළේය.

1899 ජනවාරි 17 වන දින සිට එක්සත් ජනපදය දිවයින පාලනය කළ අතර, ඒ වන විට එය හිමිකම් නොකියන ලද සහ ජනාවාස නොවූ එකක් විය.

== ප්‍රවාහනය ==

=== ගුවන් සේවා ===
[[File:WakeIsland_(2).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:WakeIsland_(2).jpg|thumb|වේක් අයිලන්ඩ් ගුවන්තොටුපළ පර්යන්තය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජාතික ඓතිහාසික සන්ධිස්ථානයක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත.]]
පැසිෆික් හරහා හමුදා මෙහෙයුම්, බටහිර පැසිෆික් හමුදා හදිසි මෙහෙයුම් සහ මිසයිල දියත් කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සහාය වීම සඳහා වේක් හි ගුවන් ප්‍රවාහන පහසුකම් එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාව විසින් වේක් අයිලන්ඩ් ගුවන් තොටුපළේ ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ. වේක් හි අඩි 9,850 ක් දිග (මීටර් 3,000) ධාවන පථය ද මිලිටරි සහ වාණිජ ගුවන් යානා අභ්‍යන්තර හදිසි සේවා සැපයීම සඳහා ලබා ගත හැකිය. වේක් වෙත මගීන් සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා සතියකට එක් ගුවන් ගමනක් පමණක් සැලසුම් කර ඇතත්, වසරකට ආසන්න වශයෙන් ගුවන් යානා 600 ක් වේක් අයිලන්ඩ් ගුවන් තොටුපළ භාවිතා කරයි.&lt;ref name=&quot;Lcweb2.loc.gov&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;static.e-publishing.af.mil&quot; /&gt;

2020 දී, ධාවන පථය සහ ආධාරක පහසුකම් නවීකරණය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=AFCEC leads major airfield modernization at Wake Island Airfield |url=https://www.dvidshub.net/news/389954/afcec-leads-major-airfield-modernization-wake-island-airfield |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309165639/https://www.dvidshub.net/news/389954/afcec-leads-major-airfield-modernization-wake-island-airfield |archive-date=March 9, 2024 |access-date=March 9, 2024 |website=DVIDS |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== වරායන් ===
වේක් දූපතට මුහුදු යාත්‍රා සහ නැව් මගින් සැපයුම් ලැබුණද, විල්ක්ස් සහ වේක් අතර ඇති දිවයිනේ ඇති එකම වරාය මුහුදු යාත්‍රාවලට ඇතුළු වීමට ඉතා පටු සහ නොගැඹුරු ය. මූලික මෙහෙයුම් සහාය (BOS) කොන්ත්‍රාත්කරු වෙරළ තීරයේ නැංගුරම් ලා ඇති නැව් වලින් වරායේ තටාකයට ද්‍රව්‍ය මාරු කිරීම සඳහා කුඩා ගොඩබෑමේ බාර්ජ් තුනක් නඩත්තු කරයි. හයිඩ්‍රන්ට් පෙට්‍රල් සහ JP-5 ඉන්ධන විල්ක්ස් හි ගබඩා ටැංකි වෙත ද පොම්ප කරයි. ගොඩබෑමේ බාර්ජ් සහ විනෝදාත්මක අක්වෙරළ ක්‍රීඩා ධීවර බෝට්ටු මරීනාවේ නැව් තටාකගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Integrated Flight Tests at Wake Atoll Proposed Environmental Assessment&quot;&gt;''Integrated Flight Tests at Wake Atoll Proposed Environmental Assessment'', Missile Defense Agency, US Army Space and Missile Defense Command/Army Forces Strategic Command and Teledyne Brown Engineering, Inc., February 2015&lt;/ref&gt; විල්ක්ස් දූපත සඳහා සබ්මැරීන් නාලිකාවක් සැලසුම් කරන ලද නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධයේ සතුරුකම් ආරම්භයේදී අර්ධ වශයෙන් සම්පූර්ණ විය.&lt;ref name=&quot;Lobel-2008&quot; /&gt;
=== මාර්ග ===
[[File:Wake_Jun_15_028_(19067093716).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Jun_15_028_(19067093716).jpg|දකුණ|thumb|වේක් දූපතේ මාර්ගයක්]]
[[File:Wake_Jun_15_065_(18906191108).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_Jun_15_065_(18906191108).jpg|thumb|පීලේ දූපතට පැරණි පාලමේ නටබුන්]]
වේක් දූපතේ ප්‍රවාහනය සපයනු ලබන්නේ කොන්ත්‍රාත්කරුවන් හෝ රජය සතු වාහන විසිනි. ප්‍රාථමික මාර්ගය වන්නේ වේක් දූපතේ දිග වේක් දූපත සහ විල්ක්ස් දූපත අතර මුහුදු මාර්ගය දක්වා විහිදෙන මංතීරු දෙකක පදික මාර්ගයකි. වේක් සහ පීලේ දූපත් සම්බන්ධ කරන පාලමක් 2002 දෙසැම්බර් මාසයේදී ගිනිබත් විය. මුහුදු මාර්ගය 2003 දී ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද අතර බර උපකරණ සඳහා සහාය විය හැකිය. ගල්පර සහ කොරල් බොරළු මාර්ගවල එකතුවක් මරීනා ප්‍රදේශයට සේවය කරයි. විල්ක්ස් දූපතට පදික ප්‍රවේශය ඛනිජ තෙල් ටැංකි ගොවිපලෙන් අවසන් වන අතර, එහිදී තලා දැමූ කොරල් වලින් ඉදිකරන ලද මාර්ගයක් විල්ක්ස් දූපතේ බටහිර ස්ථානයට ප්‍රවේශය සපයයි. නිම නොකළ දෙවන ලෝක යුද්ධ සබ්මැරීන් නාලිකාව අසල, මාර්ගයේ කොටසක් සෑම වසරකම පාහේ ඉහළ මුහුදෙන් ජලයෙන් යට වේ. වේක් දූපතේ ප්‍රධාන පදික මාර්ගයෙන් දියත් කිරීමේ ස්ථාන වෙත ප්‍රවේශ වන්නේ පදික සහ කොරල් මාර්ග මගිනි. සාමාන්‍යයෙන්, මාර්ග ජාලය සුදුසු වන්නේ අඩු වේග, සැහැල්ලු භාවිතය සඳහා පමණි. දකුණු කෙළවරේ ගුවන් තොටුපළේ සිට උතුරු කෙළවරේ පිරිස් ආධාරක ප්‍රදේශයට ද්‍රව්‍ය, සේවා සහ පිරිස් ගෙනයාම සඳහා වේක් අයිලන්ඩ් හි තාර සහිත මාර්ග ජාලය ප්‍රමාණවත් ලෙස නඩත්තු කර ඇත. ප්‍රවාහන ක්‍රම අතරට ඇවිදීම, බයිසිකල්, සැහැල්ලු උපයෝගිතා කරත්ත, මෝටර් රථ, වෑන් සහ විශාල ට්‍රක් රථ සහ උපකරණ ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Integrated Flight Tests at Wake Atoll Proposed Environmental Assessment&quot; /&gt;

විල්ක්ස් සහ වේක් අයිලන්ඩ් හි වැඩි කොටසක් සම්බන්ධ කරන ප්‍රධාන මාර්ගය පරිමිතිය දිගේ අඩි 30 (මීටර් 9.1) ක් පමණ පළල තලා දැමූ කොරල් මාර්ගයකි. දෙවන ලෝක යුද්ධයේ සිට වේක් සහ පීලේ අතර අඩි 450 ක් දිග දැව පාලමක් තිබුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Battle of Wake Island {{!}} Operations &amp; Codenames of WWII |url=https://codenames.info/operation/battle-of-wake-island/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102172746/https://codenames.info/operation/battle-of-wake-island/ |archive-date=November 2, 2023 |access-date=October 24, 2023 |website=codenames.info}}&lt;/ref&gt; පාලම නැති වූ පසු, වේක් සහ පීලේ අතර ගමන් කිරීම සාමාන්‍යයෙන් කයාක් ගමනකින් සිදු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 9, 2016 |title=Life and Stabilization on Wake Atoll (Wake Island) – |url=https://mckaylodge.com/life-stabilization-wake-atoll/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101135259/https://mckaylodge.com/life-stabilization-wake-atoll/ |archive-date=November 1, 2023 |access-date=October 24, 2023 |website=McKay Lodge Conservation Laboratory |language=en}}&lt;/ref&gt;

== භෞමික හිමිකම් ==
[[File:Midway.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Midway.jpg|වම|thumb|මිඩ්වේ, වේක්, මාෂල් සහ හවායි දූපත් වල පැසිෆික් ස්ථාන පෙන්වන සිතියම]]
1899 න් පසු කිසිවෙකු කිසිදු පැමිණිල්ලක් හෝ ප්‍රති-හිමිකම් පෑමක් ඉදිරිපත් කර නැත, නමුත් එක්සත් ජනපදය ඉඳහිට දූපතේ ජපන් පක්ෂි දඩයම්කරුවන් සොයාගෙන ජපන් ජාතිකයින්ගෙන් මේ පිළිබඳව විධිමත් ලෙස විමසූ නමුත්, ඔවුන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සටහනක් සමඟ වේක්ට හිමිකම් නොකියන බව නැවත තහවුරු කළහ. ජපන් අමාත්‍ය ටකහිරා කොගෝරෝ 1902 දී පැවසුවේ ජපන් රජයට &quot;දිවයිනේ ස්වෛරීභාවය පිළිබඳව කිසිදු හිමිකම් පෑමක් නොමැති බවත්, නමුත් දූපතේ කිසියම් විෂයයක් හමු වුවහොත් ඔවුන් සාමකාමී වාඩිලා ගැනීම්වල නියැලී සිටින තාක් කල් ඔවුන් නිසි ලෙස ආරක්ෂා කළ යුතු යැයි අධිරාජ්‍ය රජය අපේක්ෂා කරන බවත්ය.&quot;&lt;ref name=&quot;The Marcus Island Case&quot; /&gt; දෙවන ලෝක යුද්ධය තෙක් දූපත ගැටළුවක් බවට පත් නොවීය, ජපන් ජාතිකයින් 1941 දෙසැම්බර් 23 සිට 1945 සැප්තැම්බර් 4 දක්වා දිවයින අත්පත් කර ගත්හ.

වසර 75 ක් තිස්සේ, 1973 දී පැසිෆික් භාරකාර ප්‍රදේශයේ සම්මේලනයෙන් හිමිකම් පෑමක් සිදු වන තෙක් වේක්ට හිමිකම් පෑමක් සිදු නොවීය. මාෂල්වරු යනු 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී ජර්මනිය විසින් ඈඳා ගන්නා ලද දූපත් වල ජීවත් වූ ජනතාව වන අතර, පළමු ලෝක යුද්ධයේදී අල්ලා ගන්නා ලද අතර, 1944 වන තෙක් ජපන් පාලනය යටතේ පැවති අතර, එක්සත් ජනපදය දූපත් අල්ලා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Encyclopedia of Arkansas |url=https://encyclopediaofarkansas.net/entries/marshallese-5972/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922073835/https://encyclopediaofarkansas.net/entries/marshallese-5972/ |archive-date=September 22, 2022 |access-date=October 3, 2023 |website=Encyclopedia of Arkansas}}&lt;/ref&gt; දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එක්සත් ජනපදය දූපත් පරිපාලනය කිරීමට නියමිතව තිබුණද, 1964 දී පිහිටුවන ලද පැසිෆික් දූපත් වල භාරකාර භූමියේ සම්මේලනය වෙනසක් කිරීමට උත්සාහ කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 1, 1964 |title=Trust Territory of the Pacific Islands |url=https://books.google.com/books?id=pCpIAQAAMAAJ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181733/https://books.google.com/books?id=pCpIAQAAMAAJ |archive-date=June 4, 2024 |access-date=October 6, 2023 |publisher=Bureau of International Organization Affairs, Office of United Nations Political Affairs |via=Google Books}}&lt;/ref&gt; 1973 දී, පැසිෆික් භාරකාර භූමියේ මාෂල්වරු වේක් දූපතට හිමිකම් කීහ, එය ඔවුන් ආනන් කියෝ (නව අක්ෂර වින්‍යාසය) හෝ එනෙන්-කියෝ (පැරණි අක්ෂර වින්‍යාසය) ලෙස හඳුන්වයි.&lt;ref&gt;''Marshall Islands, 2015 Country Review'', CountryWatch Review, Houston, Texas, 2015, pg. 9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/ Wake Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120170347/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/|date=January 20, 2021}}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].&lt;/ref&gt; ලිපියේ වෙනත් තැනක සඳහන් කර ඇති පරිදි, වේක් සැමවිටම ජනාවාස නොවූ බව සොයා ගන්නා ලද අතර 1899 දී එක්සත් ජනපදය විසින් විධිමත් ලෙස ඈඳා ගන්නා ලදී. 1973 දී, පැසිෆික් දූපත් වල භාරකාර ප්‍රදේශය සඳහා වන ව්‍යවස්ථාදායක ආයතනය වන මයික්‍රොනීසියා සම්මේලනයේදී සයිපාන් හි රැස් වූ මාෂල් නීති සම්පාදකයින්, &quot;එනෙන්-කියෝ යනු මාෂල් දූපත් වල ජනතාවගේ දේපළ වන අතර එය සැමවිටම පවතී&quot; යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළහ. ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශය පදනම් වූයේ, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පැවත එන වාචික ජනප්‍රවාද සහ ගීත මත වන අතර, ආහාර රැස් කිරීම සඳහා පුරාණ මාෂල් මුහුදු ගමන් සහ සාම්ප්‍රදායික පච්ච කෙටීමේ උත්සව සඳහා භාවිතා කරන පූජනීය පක්ෂි පියාපත් අස්ථියක් විස්තර කරයි.&lt;ref&gt;''Wake Island Claimed By Marshall Islanders'', The Cameron Herald, Cameron, Texas, February 8, 1973, pg. 2&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MicronesianReporter&quot; /&gt; 1990 දී, එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ නීති සම්පාදනය කිරීමෙන් එක්සත් ජනපද ගුවාම් භූමියේ සීමාවන් තුළ වේක් දූපත ඇතුළත් කිරීමට යෝජනා විය. ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, මාෂල් ජනාධිපති අමටා කබුවා වේක් සඳහා තම ජාතියේ හිමිකම් නැවත තහවුරු කරමින්, එනෙන්-කියෝ මාෂල් දූපත් වල සාම්ප්‍රදායික චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සඳහා ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් බව ප්‍රකාශ කළේය.&lt;ref&gt;''The Far East and Australasia 2003'', 34th Edition, Europa Publications, 2002, pg. 1144&lt;/ref&gt;

ස්වයං-ප්‍රකාශිත එනෙන්කියෝ රාජධානිය වේක් දූපත වෙනම ස්වෛරී ජාතියක් ලෙස ප්‍රකාශ කර ඇති අතර විදේශ ගමන් බලපත්‍ර නිකුත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/news/inquirer/walking-on-eggshells/news-story/e0f800a86f936c67291189541046737c|title=Walking on eggshells|date=February 28, 2014|work=[[The Australian]]}} {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|date=September 30, 2002|title=Con Countries|url=http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20020930/cyber.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525213451/http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20020930/cyber.html|archive-date=May 25, 2017|access-date=May 21, 2017|magazine=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt; එනෙන්කියෝ රාජධානිය කිසිදු ජාත්‍යන්තර සංසදයක ස්වෛරී රාජ්‍යයක් ලෙස පිළිගෙන නොමැති අතර, ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් කිසිදු රාජ්‍යයක් එය පිළි නොගනී.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Robert Tillman |url=https://books.google.com/books?id=Rf_mHK98RNwC&amp;pg=PA116 |title=Global Pirates: Fraud in the Offshore Insurance Industry |publisher=[[Northeastern University Press]] |year=2002 |isbn=978-1-55553-505-6 |page=116 |access-date=May 21, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181724/https://books.google.com/books?id=Rf_mHK98RNwC&amp;pg=PA116#v=onepage&amp;q&amp;f=false |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; වංචා විරෝධී වෙබ් අඩවියක් වන ක්වාට්ලූස් විසින් එනෙන්කියෝ රාජධානිය වංචාවක් ලෙස සංලක්ෂිත කරයි!.&lt;ref name=&quot;quakio&quot;&gt;{{cite web |title=The Kingdom of EnenKio |url=http://www.quatloos.com/enenkio.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20021011045714/http://www.quatloos.com/enenkio.htm |archive-date=October 11, 2002 |access-date=May 23, 2017 |work=[[Quatloos!]]}}&lt;/ref&gt; 2000 දී, රාජ්‍ය නායකයා යැයි කියාගත් රොබට් මුවර්, එක්සත් ජනපද සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිසම විසින් නොපවතින ජාතිය සඳහා වංචනික ලෙස බැඳුම්කර නිකුත් කිරීමෙන් වලක්වන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=October 26, 2000 |title=SECURITIES AND EXCHANGE COMMISSION v. Robert F. Moore, individually and doing business as The Kingdom of Enenkio, Civil No, 00-00651 SOM/LEK (D, Haw.) |url=https://www.sec.gov/litigation/litreleases/lr16780.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20010304020728/https://www.sec.gov/litigation/litreleases/lr16780.htm |archive-date=March 4, 2001 |access-date=May 21, 2017 |work=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]}}&lt;/ref&gt; 1998 අප්‍රේල් 23 වන දින, මාෂල් දූපත් රජය තමන් සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ඇති සියලුම රටවලට එනෙන්කියෝ රාජධානියේ හිමිකම් වංචනික බව දැනුම් දුන්නේය&lt;ref&gt;{{cite web |title=Marshall Islands Ministry of Foreign Affairs Declares &quot;Kingdom of EnenKio&quot; a Fraud |url=http://www.quatloos.com/marshall_islands_declares.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20040224073217/http://www.quatloos.com/marshall_islands_declares.htm |archive-date=February 24, 2004 |access-date=May 21, 2017 |website=[[Quatloos!]]}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් ජනපද ජාතික ඓතිහාසික සන්ධිස්ථානය සහ NRHP ==
{{Infobox NRHP|name=වේක් දූපත|nrhp_type=nhl|image=98 rock, Wake Island.jpg|image_size=240px|caption=විල්ක්ස් දූපතේ &quot;98 පර්වතය&quot; ජපන් අද්මිරාල් [[ෂිගෙමාට්සු සකයිබරා]] විසින් ඝාතනය කිරීමට පෙර දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ඇමරිකානු සිවිල් යුද සිරකරුවෙකු විසින් කැටයම් කරන ලදී.|location=ශාන්තිකර සාගරය|designated_nrhp_type=1985 සැප්තැම්බර් 16|added=1985 සැප්තැම්බර් 16|refnum=85002726}}1980 දශකයේ මුල් භාගයේදී, ජාතික වනෝද්‍යාන සේවය වේක් දූපත ඇගයීමට ලක් කළේ වේක්, විල්ක්ස් සහ පීල් හි ඉතිරිව ඇති දෙවන ලෝක යුද්ධයේ (WWII) සංස්කෘතික සම්පත් ජාතික ඓතිහාසික වැදගත්කමක් දරන්නේද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා ය. මෙම සමීක්ෂණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, 1985 සැප්තැම්බර් 16 වන දින වේක් දූපත ජාතික ඓතිහාසික සන්ධිස්ථානයක් ලෙස නම් කරන ලද අතර, යුද්ධයට පෙර පැසිෆික් සාගරයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයට සහ පාරදෘශ්‍ය ගුවන් සේවා යුගයට සම්බන්ධ පරමාණුවේ ස්ථාන සහ කෞතුක වස්තු සංරක්ෂණය කිරීමට උපකාරී විය. ජාතික ඓතිහාසික සන්ධිස්ථානයක් ලෙස, වේක් දූපත ඓතිහාසික ස්ථාන පිළිබඳ ජාතික ලේඛනයට ද ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;nhlsum&quot;&gt;{{cite web |title=Wake Island |url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=4&amp;ResourceType=Building |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071101050912/http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=4&amp;ResourceType=Building |archive-date=November 1, 2007 |access-date=October 2, 2007 |work=National Historic Landmark summary listing |publisher=National Park Service}}&lt;/ref&gt;

දිවයිනේ ඇති ඓතිහාසික අයිතම අතරට:&lt;ref name=&quot;oceanexplorer.noaa.gov&quot;&gt;{{Cite web |last=US Department of Commerce |first=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=Deepwater Wonders of Wake: Wake Island and Pacific Remote Islands Marine National Monument Management: NOAA Office of Ocean Exploration and Research |url=https://oceanexplorer.noaa.gov/okeanos/explorations/ex1606/background/monument-mgmt/welcome.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://oceanexplorer.noaa.gov/okeanos/explorations/ex1606/background/monument-mgmt/welcome.html |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=oceanexplorer.noaa.gov}}&lt;/ref&gt;

* දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අවම වශයෙන් යාත්‍රා හයක් සහ රුවල් යාත්‍රා කිහිපයක නටබුන් ඇතුළුව පැරණි නැව් සුන්බුන් කිහිපයක්
* දෙවන ලෝක යුද්ධයේ එක්සත් ජනපද සහ ජපන් හමුදා කඳවුරුවලින් ලබාගත් බංකර් සහ අයිතම, පෙති පෙට්ටි, බංකර් සහ තුවක්කු ස්ථානගත කිරීම් වැනි
* යුද සිරකරුවන්, ස්මාරක සහ අනෙකුත් ව්‍යුහයන්ගෙන් අමතර සංස්කෘතික අයිතම
* දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ගුවන් යානා ගල්පරවල දිය යට

පරමාණුවල පුපුරා නොගිය ආඥාපනත (UXO) ඇතිවීමේ අවදානමක් ද ඇත සහ ගල්පරවල ගිලී ඇත.&lt;ref name=&quot;oceanexplorer.noaa.gov&quot; /&gt; ඓතිහාසික අයිතම සහ ව්‍යුහයන් සඳහා 2010 දී දිවයින සමීක්ෂණය කරන ලද අතර, එම කාලය තුළ විවිධ UXO හමු වී විනාශ විය.&lt;ref name=&quot;Conserving the Monuments of Wake Island-2014&quot;&gt;{{Cite web |date=May 12, 2014 |title=Conserving the Monuments of Wake Island |url=https://questrunning.wordpress.com/2014/05/12/conserving-the-monuments-of-wake-island/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221308/https://questrunning.wordpress.com/2014/05/12/conserving-the-monuments-of-wake-island/ |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023}}&lt;/ref&gt; බොහෝ ව්‍යුහයන් සමඟ ඇති එක් ගැටළුවක් වූයේ ලුණු සහිත මුහුදු වාතය ශක්තිමත් කරන ලද කොන්ක්‍රීට් ගොඩනැගිලි සහ තුවක්කු ස්ථානගත කිරීම් මත විඛාදනයට හේතු වීමයි.&lt;ref name=&quot;Conserving the Monuments of Wake Island-2014&quot; /&gt;

2011 දී, මානව විද්‍යාත්මක කටයුතු මගින් දිවයිනේ යුද සිරකරුවන් ඝාතනය කළ ස්ථානයේ තවත් මිනිස් අවශේෂ කිහිපයක් සොයා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Search for closure, accurate account of Wake Island massacre continues |url=https://www.stripes.com/news/search-for-closure-accurate-account-of-wake-island-massacre-continues-1.166538 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://www.stripes.com/news/search-for-closure-accurate-account-of-wake-island-massacre-continues-1.166538 |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=Stars and Stripes}}&lt;/ref&gt; දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් මියගිය ඇමරිකානු සහ ජපන් ජාතිකයින් සඳහා වූ මුල් භූමදාන ස්ථානය මෙම දූපත විය.&lt;ref name=&quot;Stars and Stripes&quot; /&gt; 1943 සංහාරයෙන් පසු මිනිස් අවශේෂ සම්බන්ධ ගැටළු වලින් එකක් වූයේ ඒවා භූමදාන කිරීම, පසුව හාරා නැවත භූමදාන කිරීම, පසුව නැවත හාරා 1945 අගෝස්තු මාසයේදී පීකොක් පොයින්ට් හි සමූහ මිනී වළවල්වල නැවත භූමදාන කිරීමයි; යුද්ධයෙන් පසු ඒවා නැවත ගොඩගෙන එක්සත් ජනපද පැසිෆික් ජාතික සුසාන භූමියට ගෙන යන ලදී. ජාතික සුසාන භූමියේදී, වේක් සඳහා වූ සටනේදී හෝ යුද සිරකරුවන් ලෙස මියගිය දෙදෙනාම 1953 දී හවායි හි පැවති උත්සවයකින් භූමදාන කර ගෞරව කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;usni.org&quot; /&gt;

දිවයිනේ ඓතිහාසික සිදුවීම් සඳහා බොහෝ ස්මාරක තිබේ.&lt;ref name=&quot;www.15wing.af.mil&quot;&gt;{{Cite web |title=11th AF Det. 1 Wake Island |url=https://www.15wing.af.mil/Units/11th-AF-Det-1-Wake-Island/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016024134/https://www.15wing.af.mil/Units/11th-AF-Det-1-Wake-Island/ |archive-date=October 16, 2023 |access-date=October 14, 2023 |website=15wing.af.mil}}&lt;/ref&gt; ස්මාරක සහ ඓතිහාසික ස්ථාන අතරට 98 රොක්, නයිට්‍රෝ රොක්, වේක් ඩිෆෙන්ඩර්ස් අනුස්මරණය, හැරී මොරිසන් සහ සිවිල් ඉදිකිරීම් අනුස්මරණය, ජපන් අනුස්මරණය, ඓතිහාසික අණදෙන ස්ථානය, ඓතිහාසික ගුවන් යානා නිවාඩු නිකේතන, 8&quot; පීලේ අයිලන්ඩ් තුවක්කුව, පෑන් ඇම් හෝටලය සහ මුහුදු ගුවන් යානා කඳවුරු නටබුන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;www.15wing.af.mil&quot; /&gt; දූපත් ස්වභාවධර්මය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය, විවිධ වර්ග 12 ක පක්ෂීන් 40,000 ක් පමණ ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;www.15wing.af.mil&quot; /&gt; කැපී පෙනෙන ස්ථානවලින් එකක් වන්නේ දිවයිනේ ස්ථානගත කර ඇති අය සඳහා ඩ්‍රිෆ්ටර්ස් රීෆ් බාර් ය.&lt;ref name=&quot;www.15wing.af.mil&quot; /&gt;&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
File:Wake_island_WWII_Civilian_memorial.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wake_island_WWII_Civilian_memorial.JPG|Civilian POW memorial
File:98_rock,_Wake_Island.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:98_rock,_Wake_Island.jpg|Rock inscribed by POW trying to record the POW massacre
File:USMC-17673.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:USMC-17673.jpg|Memorial to the defenders of Wake in World War II
&lt;/gallery&gt;

=== නැව් සුන්බුන් ===
[[File:Amakasu_Maru_No.1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amakasu_Maru_No.1.jpg|thumb|වේක් ඇටෝල් අසල ගිලී ගිය ජපන් යාත්‍රාවක්]]
[[File:Suwa_Maru-06.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Suwa_Maru-06.jpg|thumb|1954 දී දක්නට ලැබුණු පරිදි, සුව මරු නම් ජපන් නෞකාවේ සුන්බුන්]]
වේක් ඇටෝල් මත හෝ ඉතා ආසන්නයේ නැව් සුන්බුන්:

* 1866 ලිබෙල්
* 1870 අගෝස්තු 31, බ්‍රිතාන්‍ය තේ කපන යන්ත්‍රය වන ඩෑෂින් වේව්
* 1941 දෙසැම්බර් 8
** නිස්කවලි ස්කව් ගුවන් ප්‍රහාරයකින් ගිලී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=US ships lost in the Pacific during World War II |url=http://www.usmm.org/pacific.html#anchor446443 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113165242/https://www.usmm.org/pacific.html#anchor446443 |archive-date=November 13, 2013 |access-date=January 3, 2014 |publisher=USMM.org}}&lt;/ref&gt;
* 1941 දෙසැම්බර් 11
** හයාට්, වෙරළ බැටරිය මගින් ගිලී ගියේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Deamerpublished |first=Kacey |date=August 10, 2016 |title=Scientists Dive to WWII-Era Japanese Warship: How to Watch Live |url=https://www.livescience.com/55716-scientists-explore-sunken-wwii-warship.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221308/https://www.livescience.com/55716-scientists-explore-sunken-wwii-warship.html |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=livescience.com}}&lt;/ref&gt;
** ගුවන් යානා බෝම්බ ප්‍රහාරයකදී කිසරාගි ගිලී ගියේය.
** වේක් අසල ගුවන් යානයකින් ජපන් සබ්මැරීනයක් ගිල්වා දැමීය
* 1941 දෙසැම්බර් 23
** මුර සංචාර බෝට්ටු අංක 32 
** මුර සංචාර බෝට්ටු අංක 33
* 1942 පෙබරවාරි මාසයේදී ජපන් මුර සංචාර බෝට්ටු තුනක් ගිල්වන ලද අතර එන්ජින් 4 කින් යුත් මුර සංචාර ගුවන් යානයක් සැතපුම් 5 ක් වෙඩි තබා බිම හෙළන ලදී වේක් වලට නැගෙනහිරින්.&lt;ref name=&quot;nnhc1&quot; /&gt;
* අමස්කේ මරු (1942 දෙසැම්බර් 24 දින ගිලී ගියේය)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jourdan |first=David |date=August 11, 2016 |title=World War Two Shipwreck Discovered! – Nauticos, LLC |url=https://nauticos.com/world-war-two-shipwreck-discovered/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221308/https://nauticos.com/world-war-two-shipwreck-discovered/ |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023}}&lt;/ref&gt;
* සුවා මරු (1943 මාර්තු මාසයේදී, එය ටෝර්පිඩෝවකින් ගැටී දිවයිනේ බිම හෙළන ලද අතර, පසුව විනාශ විය)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ship Wreck Suwa Maru - Wake Island - TracesOfWar.com |url=https://www.tracesofwar.com/sights/105342/Ship-Wreck-Suwa-Maru.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007221306/https://www.tracesofwar.com/sights/105342/Ship-Wreck-Suwa-Maru.htm |archive-date=October 7, 2023 |access-date=October 6, 2023 |website=tracesofwar.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?138629]&lt;/ref&gt;
* SS RC ස්ටෝනර් තෙල් ටැංකිය, 1967 සැප්තැම්බර් 5 (ගොඩබිමට දිව ගියේය)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NH 74180 SS R.C. STONER, a Standard Oil Tanker |url=https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/our-collections/photography/numerical-list-of-images/nhhc-series/nh-series/NH-74000/NH-74180.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604181230/https://www.history.navy.mil/content/history/nhhc/our-collections/photography/numerical-list-of-images/nhhc-series/nh-series/NH-74000/NH-74180.html |archive-date=June 4, 2024 |access-date=June 4, 2024 |website=NHHC}}&lt;/ref&gt;

නැව් සුන්බුන් වලට අමතරව, වේක් අවට අවම වශයෙන් දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ ගුවන් යානා 21 ක් අහිමි වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 23, 2020 |title=The Battle of Wake Island: Nation's Morale Lifted in 1941 |url=https://www.nationalww2museum.org/war/articles/battle-of-wake-island-1941 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013123609/https://www.nationalww2museum.org/war/articles/battle-of-wake-island-1941 |archive-date=October 13, 2023 |access-date=October 12, 2023 |website=The National WWII Museum {{!}} New Orleans |language=en}}&lt;/ref&gt;

ගුවන් අනතුරකට තවත් උදාහරණයක් වන්නේ 1977 ජුනි 21 වන දින වේක් සිට කිලෝමීටර 1.5 (සැතපුම් 0.93) ක් දුරින් ජලයට කඩා වැටුණු USN Lockheed EC-130Q Hercules (156176) යානයකි. එය ගුවන් ගත වීමේදී 1977 ජුනි 21 වන දින වේක් සිට කිලෝමීටර 1.5 (සැතපුම් 0.93) ක් දුරින් ජලයට කඩා වැටුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ASN Aircraft accident Lockheed EC-130Q Hercules 156176 Wake Island Airport (AWK) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19770621-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106222943/https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19770621-1 |archive-date=November 6, 2023 |access-date=October 27, 2023 |website=aviation-safety.net}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
&lt;references /&gt;{{ඕෂනියාවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>hxe7elm41o17ob3pfafpqyrnce18y02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උතුරු මරියානා දූපත්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184244</id>
    <revision>
      <id>802890</id>
      <parentid>762156</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T20:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190124" sha1="l7bk8nrk79nlswnikf05rsk7utod8zg" xml:space="preserve">{{Infobox political division
| name = උතුරු මරියානා දූපත් 
| official_name = උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය{{efn|name=commonwealth}}&lt;br /&gt;{{nobold|{{native name|ch|Sankattan Siha Na Islas Mariånas}}}}&lt;br /&gt;{{nobold|{{native name|cal|Commonwealth Téél Falúw kka Efáng llól Marianas}}}}
| settlement_type = සංස්ථාගත නොකළ සහ සංවිධානාත්මක එක්සත් ජනපද භූමිය
| image_flag = Flag of the Northern Mariana Islands.svg
| flag_size = 130px
| flag_link = Flag of the Northern Mariana Islands
| image_seal = Seal of the Northern Mariana Islands.svg
| seal_size = 90px
| seal_type = මුද්‍රාව
| seal_link = Seal of the Northern Mariana Islands
| anthem = {{native name|ch|&quot;[[Gi Talo Gi Halom Tasi]]&quot;|italics=off}}&lt;br /&gt;{{native name|cal|&quot;Satil Matawal Pacifiko&quot;|italics=off}}&lt;br /&gt;(''&quot;මුහුද මැද&quot;'') (කලාපීය)&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;{{center|[[File:Territorial anthem of the Northern Mariana Islands, performed by the United States Navy Band.oga]]}}&lt;/div&gt;&lt;br&gt;&quot;[[ද ස්ටාර්-ස්පැන්ගල්ඩ් බැනරය]]&quot; (නිල)&lt;br&gt;{{center|[[File:Star Spangled Banner instrumental.ogg]]}}
| anthem_link = එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය ගීත ලැයිස්තුව
| image_map = Northern Mariana Islands on the globe (Southeast Asia centered) (small islands magnified).svg
| map_alt = Location of the Northern Mariana Islands
| map_caption = උතුරු මරියානා දූපත් වල පිහිටීම &lt;br /&gt; (රතු පැහැයෙන් රවුම් කර ඇත)
| mapsize = 250px
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = {{ධජය| එක්සත් ජනපද}}{{efn|Despite being under the sovereignty of the United States since 1978, the CNMI has not been fully [[Territories of the United States#Incorporated vs. unincorporated territories|incorporated]] into the country for constitutional purposes.&lt;ref&gt;{{cite web |title=U.S. Territories - Developments in the Law|work= [[Harvard Law Review]] |date= April 10, 2017 |url= https://harvardlawreview.org/print/vol-130/us-territories-introduction/ |language=en |access-date=2024-06-11}}&lt;/ref&gt; See the page for the [[Insular Cases#Background|Insular Cases]] for more information.}}
| established_title = එක්සත් ජනපදය සමඟ සම්බන්ධ වීමට පෙර
| established_date = [[පැසිෆික් දූපත් වල භාරකාර ප්‍රදේශය]]
| established_title2 = පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය තත්ත්වය
| established_date2 = 1978 ජනවාරි 9
| established_title3 = එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාරත්වයේ අවසානය
| established_date3 = 1986 නොවැම්බර් 4
| official_languages = {{hlist|[[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]]|[[චමරෝ භාෂාව|චමරෝ]]|[[කැරොලිනියානු භාෂාව|කැරොලිනියානු]]}}
| languages2         = [[ටගාලොග් භාෂාව|ටගාලොග්]]
| demonym = උතුරු මරියානා දූපත් වැසියා &lt;small&gt;(විධිමත්)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;උතුරු මරියානා &lt;small&gt;(වෙනත්)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;මරියානා &lt;small&gt;(කුඩා ස්වරූපය)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;චමෝරෝ &lt;small&gt;(වාචික)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.epa.gov/aapi/primer.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20010503143124/http://www.epa.gov/aapi/primer.htm |url-status=dead |archive-date=May 3, 2001 |title=AAPI – Asian American and Pacific Islander – Primer |publisher=Environmental Protection Agency |date=June 28, 2006 |access-date=August 29, 2015}}&lt;/ref&gt;
| capital = [[සයිපන්, උතුරු මරියානා දූපත්|සයිපන්]]
| largest_city = [[සයිපන්, උතුරු මරියානා දූපත්|සයිපන්]]
| coordinates = {{coord|15.19|145.74|region:MP_type:isle_scale:250000}}
| ethnic_groups_ref = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Mariana-Islands|title=Northern Mariana Islands|website=Britannica |language=en|access-date=March 24, 2023}}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups = {{Plainlist|
* 35.3% පිලිපීන
* 23.9% චමරෝ
* 6.8% චීන
* 4.6% රෙෆලුවාෂ්
* 4.2% කොරියානු
* 6.4% වෙනත් පැසිෆික් දූපත් වැසියන්
* 3.78% ආසියානු
* 15.1% වෙනත්}}
| ethnic_groups_year = 2023
| religion_ref = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/northern-mariana-islands#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 |title=Northern Mariana Islands |author=&lt;!--Not stated--&gt; |publisher=[[Pew Research Center]] |access-date=December 12, 2022}}&lt;/ref&gt;
| religion_year = 2010
| religion = {{Plainlist|
* 81.3% [[රෝමානු කතෝලික]]
* 10.6% [[බුද්ධාගම]]
* 5.3% ජන ආගම්
* 1.0% ආගමක් නැත
* 0.7% [[ඉස්ලාම්]]
* 1.1% වෙනත්
}}
| government_type = [[විමධ්‍යගත]] ජනාධිපති ව්‍යවස්ථාමය [[යැපීම]]
| leader_title1      = ජනාධිපති
| leader_name1        = [[ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්]]
| leader_title2 = ආණ්ඩුකාර
| leader_name2 = [[ඩේවිඩ් එම්. අපටැං]]
| leader_title3 = ලුතිනන් ආණ්ඩුකාර
| leader_name3 = ඩෙනිස් සී. මෙන්ඩියෝලා
| legislature = පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ව්‍යවස්ථාදායකය
| upper_house = සෙනෙට් සභාව
| lower_house = නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය
| national_representation = [[එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය]]
| national_representation_type1 = මන්ත්‍රී මණ්ඩල නියෝජිතයා
| national_representation1 = [[කිම්බර්ලින් කිං-හින්ඩ්ස්]]
| area_km2 = 464&lt;ref name=&quot;CIA Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CIA Factbook-b&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sablan.house.gov/our-district|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105081552/https://sablan.house.gov/our-district|archive-date=November 5, 2020|url-status=live|title=Our District|website=Congressman Gregorio Kilili Camacho Sablan Representing the Northern Mariana Islands|quote=The U.S. Census Bureau reports the total land area of all islands as 179 square miles.}}&lt;/ref&gt;
| area_rank =
| area_sq_mi = 179 &lt;!-- Do not remove as per WP:MOSNUM --&gt;
| percent_water = නොසැලකිය හැකි
| elevation_max_m = 965
| elevation_max_ft = 3,166
| elevation_max_point = [[අග්‍රිහාන් කන්ද]]
| population_census = 47,329&lt;ref name=census2020&gt;[https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/island-areas/commonwealth-of-the-northern-mariana-islands/population-and-housing-unit-counts/commonwealth-northern-mariana-islands-phc-table02.pdf 2020 Census Population of the Commonwealth of the Northern Mariana Islands: Municipality and Village], U.S. Census Bureau.&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2020
| population_estimate = 55,650&lt;ref name=&quot;CIA Factbook&quot; /&gt;
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank = 209 වෙනි
| population_density_km2 = 113
| population_density_sq_mi = 292.7 &lt;!-- Do not remove as per WP:MOSNUM --&gt;
| population_density_rank = 97 වෙනි
| GDP_PPP = ඩොලර් බිලියන 1.24&lt;ref name=&quot;CIA Factbook&quot; /&gt;
| GDP_PPP_year = 2016
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = ඩොලර් 25,516&lt;ref name=&quot;CIA Factbook&quot;/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal =ඩොලර් බිලියන 1.18&lt;ref&gt;{{cite web|title=Northern Mariana Islands |url=https://data.worldbank.org/country/MP|access-date=August 9, 2021|website=World Bank Open Data }}&lt;/ref&gt;
| GDP_nominal_year =2019
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita =ඩොලර් 21,239
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini =
| Gini_year =
| Gini_change = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| Gini_ref = 
| HDI =0.875 &lt;!-- number only --&gt;
| HDI_year =2017
| HDI_change = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| HDI_ref = 
| HDI_rank =
| currency = එක්සත් ජනපද ඩොලර් (US$)
| currency_code = USD
| timezone = [[Chamorro Standard Time|ChST]]
| utc_offset = +10:00
| date_format = මාමා/දිදි/වවවව
| drives_on = දකුණ
| calling_code = +1
| postal_code_type = USPS කෙටි යෙදුම
| postal_code = MP
| postal2_code_type = සාම්ප්‍රදායික කෙටි යෙදුම්වල වර්තමාන භාවිතය
| postal2_code = CNMI
| iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:MP|MP]]|[[ISO 3166-2:US|US-MP]]}}
| website = {{URL|gov.mp}}
| cctld = [[.mp]]
}}
'''උතුරු මරියානා දූපත්''', නිල වශයෙන් '''උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය''' ( '''CNMI''' ),{{විස්තරාත්මක සටහන්|The definition of ''[[Commonwealth]]'' according to [[United States Department of State|U.S. State Department]] policy (as codified in the department's ''[[Foreign Affairs Manual]]'') reads: &quot;The term 'Commonwealth' does not describe or provide for any specific political status or relationship.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://fam.state.gov/FAM/07FAM/07FAM1120.html#M1121_2_1
| title = 7 fam 1120 acquisition of u.s. nationality in u.s. territories and possessions
| access-date = December 13, 2015
| date = January 3, 2013
| work = U.S. Department of State Foreign Affairs Manual Volume 7- Consular Affairs
| publisher = U.S. Department of State
| format = PDF
| archive-url = https://web.archive.org/web/20151222081013/https://fam.state.gov/FAM/07FAM/07FAM1120.html#M1121_2_1
| archive-date = December 22, 2015
}}&lt;/ref&gt;|name=commonwealth}}&lt;ref&gt;({{Langx|ch|Sankattan Siha Na Islas Mariånas}}; {{Langx|cal|Commonwealth Téél Falúw kka Efáng llól Marianas}})&lt;/ref&gt; යනු වයඹදිග [[ශාන්තිකර සාගරය|පැසිෆික් සාගරයේ]] දූපත් 14 කින් සමන්විත [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] සංස්ථාපිත නොවන භූමියක් සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයකි .  CNMI හි මරියානා දූපත් සමූහයේ උතුරු දෙසින් පිහිටි දූපත් 14 ඇතුළත් වේ; දකුණු කෙළවරේ පිහිටි දූපත වන [[ගුආම්|ගුවාම්]], වෙනම එක්සත් ජනපද භූමියකි. උතුරු මරියානා දූපත් 1990 වන තෙක් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ස්වයං පාලන නොවන භූමියක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=April 11, 2023 |title=List of former Trust and Non-Self-Governing Territories |url=https://www.un.org/dppa/decolonization/en/history/former-trust-and-nsgts |access-date=April 11, 2023 |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

යටත් විජිත සමයේදී, උතුරු මරියානා දූපත් ස්පාඤ්ඤ, ජර්මානු සහ ජපන් අධිරාජ්‍යයන්ගේ පාලනය යටතේ විවිධාකාරයෙන් පැවතුනි. [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන්]] පසු, 1986 දී විධිමත් ලෙස එක්සත් ජනපදයට භූමියක් ලෙස සම්බන්ධ වීමට පෙර, මෙම දූපත් ඇමරිකානු පරිපාලනය යටතේ එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර ප්‍රදේශවල කොටසක් වූ අතර, ඔවුන්ගේ ජනගහනය එක්සත් ජනපද පුරවැසිභාවය ලබා ගත්හ.

එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර දෙපාර්තමේන්තුව වර්ග සැතපුම් 183.5 (ව.කි.මී. 475.26) ක භූමි ප්‍රමාණයක් උපුටා දක්වයි.&lt;ref name=&quot;doi&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Commonwealth of the Northern Mariana Islands |url=http://www.doi.gov/oia/islands/cnmi.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926172413/http://www.doi.gov/oia/islands/cnmi.cfm |archive-date=September 26, 2011 |website=US Department of the Interior}}&lt;/ref&gt; 2020 එක්සත් ජනපද සංගණනයට අනුව, ඒ වන විට CNMI හි පුද්ගලයින් 47,329 ක් ජීවත් වූහ.  ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරය සයිපාන්, ටිනියන් සහ රොටා හි වාසය කරති. උතුරු මරියානා දූපත් වල අනෙකුත් දූපත් ජනාවාස වී නොමැත; මේවායින් වඩාත්ම කැපී පෙනෙන දෙය නම් 1981 ගිනිකඳු පිපිරීමකින් පසු බොහෝ දුරට ජනාවාස නොවූ පැගන් ය.&lt;ref name=&quot;usgs.gov&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Pagan |url=https://www.usgs.gov/volcanoes/pagan |access-date=October 8, 2023}}&lt;/ref&gt;

පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය වයඹදිග සයිපාන්හි ගම්මානයක් වන කැපිටල් හිල් වේ. CNMI හි වත්මන් ආණ්ඩුකාරවරයා වන්නේ ඩේවිඩ් එම්. අපටැං වන අතර, 2023 ජනවාරි සිට ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස සේවය කළ ආර්නෝල්ඩ් පැලසියෝස්ගේ අභාවයෙන් පසු 2025 ජූලි 23 වන දින ලුතිනන් ආණ්ඩුකාර ධුරයෙන් උසස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mvariety.com/news/local/gov-palacios-passes-away-apatang-assumes-office/article_3e1186ac-f4fb-41f3-95e5-8983ac5b06ba.html|title=Gov. Palacios passes away; Apatang assumes office|last=Erediano|first=Emmanuel T.|date=2025-07-24|work=Marianas Variety|access-date=2025-07-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාවට සාමාජිකයින් නව දෙනෙකුගෙන් යුත් සෙනෙට් සභාවක් සහ සාමාජිකයින් 20 දෙනෙකුගෙන් යුත් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයක් ඇත. 

== ඉතිහාසය ==
ක්‍රි.පූ. 1500 දී පමණ විවිධ ජනයා එහි සංක්‍රමණය වූ විට මෙම දූපත් ජනාවාස විය. අවසානයේදී, 1521 දී ස්පාඤ්ඤය විසින් දූපත් වලට හිමිකම් කියන ලදී. 18 වන සියවසේදී, උතුරු මරියානා දූපත්වල ජනතාවට ස්පාඤ්ඤය විසින් වෙනත් ස්ථානයකට යාමට බල කරන ලද අතර, ඔවුන් නැවත පැමිණි විට, නව ජනයා එහි සංක්‍රමණය විය. 1899 දී ස්පාඤ්ඤය 1899 ස්පාඤ්ඤ-ජර්මානු ගිවිසුමේ දී උතුරු මරියානා දූපත් ජර්මනියට විකුණූ අතර, ගුවාම් එක්සත් ජනපදයට ගියේය. පළමුවන ලෝක යුද්ධය අවසානයේ, ජර්මනිය පරාජය වීමත් සමඟ, 1918 දී ආරම්භ වූ ජාතීන්ගේ සංගමය යටතේ මෙම දූපත් ජපන් ජනවරමේ කොටසක් බවට පත්විය. 1944 දී සයිපාන් සටනේදී මෙම දූපත් ජපන් ජාතිකයන්ගෙන් නිදහස් කරන ලද අතර, යුද්ධයෙන් පසු, පැසිෆික් දූපත් වල භාරකාර ප්‍රදේශය (TTPI) ලෙස හැඳින්වෙන එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර භූමියේ කොටසක් බවට පත්විය. දශක ගණනාවක් පුරා, ගුවාම් සමඟ ඒකාබද්ධ වීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද අතර, අවසානයේ, දූපත් TTPI වෙතින් ඉවත් වී 1986 දී එක්සත් ජනපදයේ කොටසක් බවට පත්විය. උතුරු මරියානා දූපත් පසුව උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (CNMI) බවට පත් වූ අතර එහි පදිංචිකරුවන් එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් වේ. 2009 දී, ඔවුන් එක්සත් ජනපද කොන්ග්‍රසයට ඡන්දය නොදෙන නියෝජිතයෙකු තෝරා පත් කර ගත්හ.
=== මිනිසුන්ගේ පැමිණීම ===
[[File:ChugaiCaveTurtles.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ChugaiCaveTurtles.jpg|වම|thumb|මරියානාගේ ගුහාවේ මුහුදු කැස්බෑවන්ගේ රූප සටහන්]]
මරියානා දූපත් යනු දුරස්ථ ඕෂනියාවේ මිනිසුන් විසින් පදිංචි කරන ලද පළමු දූපත් ය. අහම්බෙන්, ඔවුන්ගේ ජනාවාස ඔස්ට්‍රෝනියානු ජනයාගේ සාගර තරණය කිරීමේ මුහුදු ගමන් වලින් පළමු හා දීර්ඝතම ගමන වූ අතර, දුරස්ථ ඕෂනියාවේ ඉතිරි කොටසේ පසුකාලීන පොලිනීසියානු ජනාවාසයෙන් වෙන් විය. දූපත් මුලින්ම පදිංචි කරන ලද්දේ ක්‍රි.පූ. 1500 සිට 1400 දක්වා කාලය තුළ පිලිපීනයේ ජනතාව විසිනි. මෙයින් පසුව ක්‍රි.ව. පළමු සහස්‍රය වන විට කැරොලයින් දූපත් වලින් දෙවන සංක්‍රමණයක් සිදු වූ අතර, ක්‍රි.ව. 900 වන විට දූපත් අග්නිදිග ආසියාවෙන් (බොහෝ විට පිලිපීනය හෝ නැගෙනහිර ඉන්දුනීසියාව) තුන්වන සංක්‍රමණයක් සිදු විය.&lt;ref name=&quot;Hung&quot;&gt;{{cite journal|last1=Hung|first1=Hsiao-chun|last2=Carson|first2=Mike T.|last3=Bellwood|first3=Peter|last4=Campos|first4=Fredeliza Z.|last5=Piper|first5=Philip J.|last6=Dizon|first6=Eusebio|last7=Bolunia|first7=Mary Jane Louise A.|last8=Oxenham|first8=Marc|last9=Chi|first9=Zhang|date=2015|title=The first settlement of Remote Oceania: the Philippines to the Marianas|journal=Antiquity|volume=85|issue=329|pages=909–926|doi=10.1017/S0003598X00068393|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Zotomayor&quot;&gt;{{cite journal|last1=Zotomayor|first1=Alexie Villegas|date=March 12, 2013|title=Archaeologists say migration to Marianas longest ocean-crossing in human history|url=https://issuu.com/aleksea/docs/mv_3-12-13/2|url-status=dead|journal=Marianas Variety News and Views|page=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021085833/https://issuu.com/aleksea/docs/mv_3-12-13/2|archive-date=October 21, 2022|access-date=October 25, 2020}}&lt;/ref&gt;

ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් සමඟ ඔවුන්ගේ පළමු සම්බන්ධතාවයෙන් පසුව, දූපත්වාසීන් අවසානයේ චමෝරෝස් ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගත් අතර, එය ස්වදේශික කුල ක්‍රමයේ ඉහළ බෙදීමේ නම වන චමෝරිට සමාන ස්පාඤ්ඤ වචනයකි.

මරියානාවරුන්ගේ පුරාණ ජනයා ලැටේ ගල් ලෙස හැඳින්වෙන මෙගලිතික-ආවරණය කරන ලද කුළුණු වලින් සාදන ලද කුළුණු මතු කළ අතර, ඒවා මත ඔවුන් තම නිවාස ඉදිකර ගත්හ. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් වාර්තා කළේ ඔවුන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ මේවායින් විශාලතම එක දැනටමත් නටබුන් වී ඇති බවත්, කුළුණු ඉදිකරන ලද මුතුන් මිත්තන් මිනිසුන්ට අද්භූත හැකියාවන් ඇති යුගයක ජීවත් වූ බවත් චමෝරෝස් විශ්වාස කළ බවත්ය.

2013 දී පුරාවිද්‍යාඥයින් ප්‍රකාශ කළේ මරියානාවල පදිංචි වූ පළමු පුද්ගලයින් එම අවස්ථාවේ දී මානව ඉතිහාසයේ දීර්ඝතම අඛණ්ඩ සාගර තරණය කළ ගමනක් කර ඇති බවයි. පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ ටින්නියන් ජනාවාස වූ පළමු පැසිෆික් දූපත විය හැකි බවයි.&lt;ref name=&quot;voyage&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/54274-archaeologist-says-migration-to-marianas-longest-ocean-crossing-in-human-history|title=Archaeologist says migration to Marianas longest ocean-crossing in human history|last1=Zotomayor|first1=Alexie|date=March 11, 2013|newspaper=Marianas Variety|access-date=December 29, 2014}}&lt;/ref&gt;

=== ස්පාඤ්ඤ සන්තකය ===
[[File:Reception_of_the_Manila_Galleon_by_the_Chamorro_in_the_Ladrones_Islands,_ca._1590.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Reception_of_the_Manila_Galleon_by_the_Chamorro_in_the_Ladrones_Islands,_ca._1590.jpg|වම|thumb|ලැඩ්‍රෝන්ස් දූපත් වල චමෝරෝ විසින් මැනිලා ගැලියන් පිළිගැනීම, 1590 පමණ. බොක්සර් කෝඩෙක්ස් වෙතින්.]]
{{Multiple image
| align             = left
| direction         = 
| total_width       = 220
| image1            = Ladrones - Hunter from Marianas -Boxer Codex (1590).jpg
| alt1              = 
| caption1          = පිලිපීනයේ බොක්සර් කෝඩෙක්ස් (1590) හි නිරූපණය කර ඇති පරිදි හෙල්ලයක් සහිත චමෝරෝ දඩයක්කාරයා
| image2            = Hunter from Marianas 2 - Boxer Codex (1590).jpg
| caption2          = පිලිපීනයේ බොක්සර් කෝඩෙක්ස් (1590) හි නිරූපණය කර ඇති පරිදි දුන්නක් සහිත චමෝරෝ දඩයක්කාරයා
}}

ස්පාඤ්ඤ ධජය යටතේ යාත්‍රා කරමින් පෘතුගීසි නාවිකයා වූ ෆර්ඩිනන්ඩ් මැගෙලන් 1521 දී පැමිණියේය. ඔහු සහ ඔහුගේ කාර්ය මණ්ඩලය මරියානා දූපත් වලට පැමිණි පළමු යුරෝපීයයන් විය. ඔහු මරියානාස් හි දකුණු කෙළවරේ පිහිටි ගුවාම් දූපතට ගොඩ බැස, ස්පාඤ්ඤය සඳහා දූපත් සමූහයට හිමිකම් කීවේය. ස්පාඤ්ඤ නැව් වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි ස්වදේශික චමෝරෝස් විසින් හමු වූ අතර, ඔවුන් සංග්‍රහ ලබා දුන් අතර පසුව මැගෙලන්ගේ බලඇණියට අයත් කුඩා බෝට්ටුවකට උදව් කළහ. මෙය සංස්කෘතික ගැටුමකට තුඩු දුන්නේය: චමෝරෝ සම්ප්‍රදායට අනුව, කුඩා දේපළ පෞද්ගලික වූ අතර, මසුන් ඇල්ලීම සඳහා බෝට්ටුවක් වැනි අවශ්‍ය දෙයක් රැගෙන යාම සොරකම් කිරීමක් ලෙස නොසැලකේ. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් මෙම සිරිත තේරුම් නොගත් අතර බෝට්ටුව යථා තත්ත්වයට පත් වන තෙක් චමෝරෝස් සමඟ සටන් කළහ. ඔහු පැමිණි විට ඔහුව පිළිගෙන දින තුනකට පසු, මැගෙලන් දූපත් සමූහයෙන් පලා ගියේය. ස්පාඤ්ඤය දූපත් ඈඳා ගත් ඒවා ලෙස සැලකූ අතර පසුව 1565 දී ඒවා ස්පාඤ්ඤ නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි කොටසක් බවට පත් කළේය. 1734 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් දූපත් වල ආණ්ඩුකාරයා සඳහා ගුවාම් හි ප්ලාසා ඩි එස්පානා නම් රාජකීය මාළිගාවක් ඉදි කළහ. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී මාලිගය බොහෝ දුරට විනාශ වූ නමුත් එහි කොටස් තවමත් පවතී.

ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිත අතර වෙළඳාම සිදු කළ මැනිලා ගැලියන් සඳහා පිලිපීනය සහ මෙක්සිකෝව අතර වැදගත් නැවතුම්පොළක් ලෙස ගුවාම් ක්‍රියාත්මක විය.

1668 දී, ඩියාගෝ ලුයිස් ද සැන් විටෝරස් පියතුමා තම අනුග්‍රාහිකාව වූ ඔස්ට්‍රියාවේ ස්පාඤ්ඤ රීජන්ට් මරියානා (1634–1696), ෆෙලිපේ IV ගේ වැන්දඹුව (1621–1665 පාලනය කළ) ට ගෞරවයක් වශයෙන් දූපත් ලාස් මරියානාස් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About the CNMI |url=https://governor.gov.mp/about-the-cnmi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200817114911/https://governor.gov.mp/about-the-cnmi/ |archive-date=August 17, 2020 |access-date=November 5, 2020 |website=Commonwealth of the Northern Mariana Islands Office of the Governor |quote=In 1668, 147 years after Magellan's encounter, Fr. Diego Luis de San Vitores, a Jesuit priest, arrived in The Marianas with the mission of bringing Christianity and converting the Chamorros, thus beginning the colonization of the Marianas by Spain. The islands were named after Queen Maria Ana of Spain.}}&lt;/ref&gt;

දූපත් වල ස්වදේශික ජනගහනයෙන් වැඩි දෙනෙක් (90–95%)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Commonwealth of the Northern Mariana Islands |url=http://www.everyculture.com/No-Sa/Commonwealth-of-the-Northern-Mariana-Islands.html/ |access-date=September 17, 2007 |publisher=EveryCulture.com}}&lt;/ref&gt; ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් විසින් ගෙන යන ලද යුරෝපීය රෝගවලින් හෝ ස්පාඤ්ඤ පාලනය යටතේ චමෝරෝ නොවන පදිංචිකරුවන් සමඟ විවාහ වූ අය වූහ. දූපත් නැවත ජනාවාස කිරීම සඳහා පිලිපීනය සහ කැරොලයින් දූපත් වලින් නව පදිංචිකරුවන් ගෙන එන ලදී. චමෝරෝ ජනගහනය ක්‍රමයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් වූ අතර, චමෝරෝ, පිලිපීන සහ රෙෆලුවාෂ් භාෂා සහ අනෙකුත් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් මරියානා දූපත් වල රැඳී සිටිති.

17 වන සියවසේදී, ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතවාදීන් චමෝරෝවරුන් රෝමානු කතෝලික ආගමට අනුගත වීම සහ පරිවර්තනය දිරිමත් කිරීම සඳහා බලහත්කාරයෙන් ගුවාම් වෙත ගෙන ගියහ. උතුරු මරියානා වෙත නැවත යාමට ඔවුන්ට අවසර දෙන විට, වර්තමාන නැගෙනහිර යාප් ප්‍රාන්තයේ සහ බටහිර චුක් ප්‍රාන්තයේ බොහෝ කැරොලිනියානුවන් මරියානා දූපත් වල පදිංචි වී සිටියහ.

1720 දී ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් රෝගවලින් විනාශ වූ ඉතිරි දූපත් වැසියන් මරියානා දූපත් වලින් ගුවාම් වෙත ගෙන ගියහ.&lt;ref name=&quot;Commonwealth of Northern Mariana Islands&quot;&gt;{{Cite web |title=Commonwealth of Northern Mariana Islands (CNMI) and Guam – Pacific Islands Benthic Habitat Mapping Center |url=http://www.soest.hawaii.edu/pibhmc/cms/data-by-location/cnmi-guam/ |access-date=2023-10-21 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 1741 වන විට, ඉතිරි චමෝරෝවරුන් 5000 ක් පමණ සිටියහ.&lt;ref name=&quot;Commonwealth of Northern Mariana Islands&quot; /&gt;

==== කැරොලිනියානු සංක්‍රමණය ====
19 වන සියවසේදී උතුරු මරියානාවරුන්ට කැරොලිනියානු (මයික්‍රොනීසියා කලාපය) සිට සංක්‍රමණික ගලා ඒමක් අත්විඳින ලදී. මෙම කැරොලිනියානු උප-ජනවාර්ගිකත්වය සහ කැරොලිනියානු දූපත් සමූහයේ කැරොලිනියානුවන් යන දෙදෙනාම තමන්ව රෙෆලුවාෂ් ලෙස හඳුන්වයි. එකම ජන කණ්ඩායම සඳහා ස්වදේශික චමෝරෝ වචනය ගු'පලාඕ වේ. ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් සරලව &quot;කැරොලිනියානුවන්&quot; ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ, කෙසේ වෙතත්, අනෙක් අන්වර්ථ නාම දෙක මෙන් නොව, මෙය කැරොලිනියානුවන් හි ජීවත් වන සහ මරියානාවරුන් සමඟ කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති අය ද අදහස් කළ හැකිය.

ආක්‍රමණික ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් කැරොලිනියානු සංක්‍රමණිකයින්ට එරෙහිව සංස්කෘතික මර්දනය සඳහා උත්සාහයන් යොමු නොකළ අතර, ස්වදේශික චමෝරෝ බහුතරය ඉඩම් අන්සතු කිරීම සහ බලහත්කාරයෙන් නැවත පදිංචි කිරීම් මගින් යටත් කර ගත් කාල පරිච්ඡේදයක් තුළ ඔවුන්ගේ සංක්‍රමණයට ඔවුන් ඉඩ දුන්නේය. මරියානාහි කැරොලිනියානුවන් කැරොලිනියානු භාෂාව චතුර ලෙස භාවිතා කරන අතර ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගිකත්වයේ මුතුන් මිත්තන්ගේ සම්භවයක් ඇති භූමියේ සංස්කෘතික වෙනස්කම් සහ සම්ප්‍රදායන් බොහොමයක් පවත්වා ගෙන ගොස් ඇත.&lt;ref name=&quot;Cunningham1&quot;&gt;{{cite book |last1=Cunningham |first1=Lawrence J. |url=https://books.google.com/books?id=9r0a2ww8KLcC&amp;q=spanish%20chamorro%20carolinian&amp;pg=PP1 |title=Ancient Chamorro Society |date=1992 |publisher=Bess Press |isbn=978-1-880188-05-7 |pages=193–195}}&lt;/ref&gt;{{request quotation|date=August 2016}}

=== ජර්මානු සන්තකය සහ ජපන් වරම ===
[[File:Korean_Cafe_in_Saipan.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korean_Cafe_in_Saipan.JPG|thumb|ජපන් අධිරාජ්‍යයේ පරිපාලනය යටතේ සයිපාන්]]
1898 ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධයේදී අහිමි වීමෙන් පසුව, ස්පාඤ්ඤය ගුවාම් එක්සත් ජනපදයට පවරා දුන් අතර 1899 ජර්මානු-ස්පාඤ්ඤ ගිවිසුම යටතේ කැරොලයින් දූපත් සමඟ ඉතිරි මරියානා (එනම් උතුරු මරියානා) ජර්මනියට විකුණන ලදී. එක්සත් ජනපදයට මුළු මරියානා දූපතම රැගෙන යා හැකිව තිබුණි, නමුත් ගුවාම් වලින් ඔබ්බට, කණ්ඩායම සඳහා අවශ්‍යතාවයක් නොපෙනුණි.&lt;ref name=&quot;Partition of the Marianas-2009&quot;&gt;{{cite web |date=October 2009 |title=Partition of the Marianas |url=https://www.guampedia.com/partition-of-the-marianas/#Guam8217s_role_in_the_Spanish-American_War |access-date=October 8, 2023}}&lt;/ref&gt; ජර්මනිය ජර්මානු නිව්ගිනියාවේ එහි යටත් විජිතයේ කොටසක් ලෙස දූපත් පරිපාලනය කළ අතර සංවර්ධනය අනුව එතරම් දෙයක් කළේ නැත.

ජර්මනිය දූපත පරිපාලනය කිරීම සඳහා සයිපාන්හි කාර්යාලයක් ඉදි කළ අතර ප්‍රධාන පරිපාලකයා වූයේ ජෝර්ජ් ෆ්‍රිට්ස් ය.&lt;ref name=&quot;Partition of the Marianas-2009&quot; /&gt; සැන් ජෝස් පල්ලිය ජර්මානු යුගයේදී ඉදිකරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trip.com-Verification |url=https://verify.trip.com/static/tripVerify.html?returnUrl=https%3A%2F%2Fwww.trip.com%2Ftravel-guide%2Fattraction%2Ftinian%2Fsan-jose-church-remains-18699072&amp;bgref=WjZ0AG4enEbXBf0OynL1d0K7s%2F8QVujOjoYHzeilDaw%3D |access-date=2023-10-21 |website=verify.trip.com}}&lt;/ref&gt; ජර්මානුවන් පොදු පාසල් පද්ධතියක් සහ නිවාස වගා වැඩසටහනක් ස්ථාපිත කළ අතර, කොප්පරා නිෂ්පාදනය සඳහා යම් උත්සාහයක් ගන්නා ලදී; මාර්ග ඉදිකරමින් සහ වෘත්තීය/වෙළඳ පුහුණුව සමඟ ආර්ථිකය වර්ධනය කිරීමට සමස්ත උත්සාහයක් තිබුණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The German Period |url=https://nmimuseum.org/the-german-period/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029044211/https://nmimuseum.org/the-german-period/ |archive-date=October 29, 2023 |access-date=2023-10-21 |website=NMI Museum |language=en-US}}&lt;/ref&gt; පැගන් සහ ඇලමගන්, පැගන් ගෙසෙල්ෂාෆ්ට් නම් සමාගමකට බදු දෙන ලද අතර, එහි කොප්පරා නිෂ්පාදනය කිරීමට සැලසුම් කරන ලදී, නමුත් එහි ඉලක්ක ගණනාවකින් ටයිෆූන් වලට බාධා ඇති විය. දූපත් අටක් කුරුළු දඩයම්කරුවන්ට බදු දෙන ලද අතර, ඔවුන් පිහාටු තොප්පි සඳහා භාවිතා කළහ.&lt;ref name=&quot;Commonwealth of Northern Mariana Islands&quot; /&gt;

පළමුවන ලෝක යුද්ධයේ මුල් අවධියේදී, ජපානය ජර්මනියට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කර උතුරු මරියානා ආක්‍රමණය කළේය. යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු 1919 දී, ජාතීන්ගේ සංගමය (LoN) උතුරු මරියානා ඇතුළුව සමකයට උතුරින් පිහිටි පැසිෆික් සාගරයේ ජර්මනියේ සියලුම දූපත් ජපානයට ප්‍රදානය කළේය. මෙම විධිවිධානය යටතේ, ජපන් ජාතිකයින් දකුණු මුහුදු වරමෙහි කොටසක් ලෙස උතුරු මරියානා පරිපාලනය කළහ. ජපන් යුගයේදී, උක් දූපත් වල ප්‍රාථමික කර්මාන්තය බවට පත්විය. සයිපාන්හි ගරාපන් කලාපීය අගනුවරක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලද අතර, බොහෝ ජපන් ජාතිකයින් (ජනවාර්ගික කොරියානුවන් සහ ඔකිනාවන් සහ තායිවානියානුවන් ඇතුළුව) දූපත් වෙත සංක්‍රමණය විය. 1939 දෙසැම්බර් සංගණනයේදී, දකුණු මුහුදු ජනාවාසයේ මුළු ජනගහනය 129,104 ක් වූ අතර, ඔවුන්ගෙන් 77,257 ක් ජපන් ජාතිකයෝ වූහ (ජනවාර්ගික තායිවාන සහ කොරියානුවන් ඇතුළුව). සයිපාන්හි, යුද්ධයට පෙර ජනගහනය ජපන් පදිංචිකරුවන් 29,348 ක් සහ චමෝරෝ සහ කැරොලයින් දූපත් වැසියන් 3,926 ක් විය; ටීනියන් හි ජපන් පදිංචිකරුවන් 15,700 ක් සිටියහ (ජනවාර්ගික කොරියානුවන් 2,700 ක් සහ ජනවාර්ගික චමෝරෝ 22 ක් ඇතුළුව). ජපන් ජාතිකයින් 1930 ගණන්වල දූපතේ හමුදා ඉදිකිරීම් ගොඩනඟා ගත් අතර, 1941 දෙසැම්බර් මාසයේදී, එවකට එක්සත් ජනපදයේ කොටසක් වූ ගුවාම් ආක්‍රමණය කිරීම සඳහා එය වේදිකා ප්‍රදේශයක් ලෙස භාවිතා කළහ.

ජපන් ජනාවාස කාලය තුළ, ප්‍රධාන ආර්ථික අවධානය සීනි නිෂ්පාදනය වූ අතර, උදාහරණයක් ලෙස, ටීනියන් දූපතෙන් 98% ක් පමණ උක් වගා කිරීමට භාවිතා කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Duponcheel |first=Lawerence |date=2015-05-04 |title=Tinian's 'growing' role in Marianas history |url=https://www.postguam.com/opinion/letters_to_the_editor/tinian-s-growing-role-in-marianas-history/article_acf81646-ca05-52c8-bd2c-4f861d5bb14a.html |access-date=2023-10-24 |website=The Guam Daily Post |language=en |department=Letters to the Editor}}&lt;/ref&gt;

=== දෙවන ලෝක යුද්ධය ===
[[File:Marine_infantrymen_on_Saipan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marine_infantrymen_on_Saipan.jpg|වම|thumb|සයිපාන්හි ගරාපාන් හි එක්සත් ජනපද මැරීන් භටයින්]]
1941 දෙසැම්බර් 8 වන දින, පර්ල් වරායට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් පැය කිහිපයකට පසු, මරියානා දූපත් වලින් ජපන් හමුදා ගුවාම් ආක්‍රමණය දියත් කළහ. වසර 20 කට වැඩි කාලයක් ජපන් පාලනය යටතේ පැවති උතුරු මරියානා දූපත් වලින් පැමිණි චමෝරෝවරුන්, ජපන් පරිපාලනයට සහාය වීම සඳහා ගුවාම් වෙත ගෙන එන ලදී. මෙය, මාස 31 ක වාඩිලෑමේදී ගුවාම් චමෝරෝවරුන්ට දරුණු ලෙස සැලකීම සමඟ ඒකාබද්ධව, 1960 ගණන්වල උතුරු මරියානා දූපත් අනුමත කළ උතුරු මරියානා දූපත් සමඟ ගුවාම් නැවත එක් කිරීම පිළිබඳ ජනමත විචාරණය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ප්‍රධාන හේතුව බවට පත් වූ භේදයක් ඇති කළේය.{{citation needed|date=September 2020}}

1944 ජුනි 15 වන දින, එක්සත් ජනපද හමුදාව මරියානා දූපත් ආක්‍රමණය කළ අතර, ජූලි 9 වන දින අවසන් වූ සයිපන් සටන ආරම්භ විය. සයිපන් ආරක්ෂා කළ ජපන් හමුදා 30,000 න් 1,000 කටත් අඩු පිරිසක් සටන අවසානයේ ජීවතුන් අතර සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Battle Of Saipan |url=http://www.historynet.com/battle-of-saipan.htm |access-date=August 29, 2015 |publisher=Historynet.com}}&lt;/ref&gt; බොහෝ සිවිල් වැසියන් රෝග, කුසගින්න, සතුරු වෙඩි තැබීම හෝ සියදිවි නසාගැනීම් හේතුවෙන් මිය ගියහ; සිවිල් වැසියන් 1,000 ක් පමණ කඳු බෑවුම්වලින් පැන සියදිවි නසා ගත්හ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Trefalt|first=Beatrice|date=November 2009|title=After the Battle for Saipan: the Internment of Japanese Civilians at Camp Susupe, 1944–1946|journal=Japanese Studies|volume=29|issue=3|pages=337–352|doi=10.1080/10371390903298037|via=Taylor &amp; Francis Online|s2cid=144676151}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු එක්සත් ජනපද හමුදා ජූලි 21 වන දින ගුවාම් නැවත අත්පත් කර ගත් අතර ජූලි 24 වන දින ටීනියන් ආක්‍රමණය කළහ. වසරකට පසුව, හිරෝෂිමා මත පරමාණු බෝම්බය හෙළූ එනෝලා ගේ යානය සඳහා ගුවන්ගත වීමේ ස්ථානය වූයේ ටීනියන් ය. 1945 අගෝස්තු මාසයේදී ජපන් ජාතිකයින් යටත් වන තෙක් රොටා නගරය ස්පර්ශ නොවී (සහ හුදකලා) තබා තිබුණි, එහි මිලිටරි නොවැදගත්කම සහ ඔවුන්ට අවශ්‍ය නොවන දූපත් ආක්‍රමණය නොකළ එක්සත් ජනපද හමුදාවන්ගේ &quot;දූපත් පැනීමේ&quot; උපාය මාර්ගය හේතුවෙන්. ඇනටාහන් හි රඳවා තබා ගැනීම් පිළිබඳ කතාව 1953 දී ජෝසෆ් වොන් ස්ටර්න්බර්ග් විසින් ඔහුගේ The Saga of Anatahan චිත්‍රපටයේ පවසා ඇත.

සටන් විරාමය අත්සන් කිරීමත් සමඟ යුද්ධය සෑම කෙනෙකුටම අවසන් වූයේ නැත. ජපන් රඳවා තබා ගැනීමේ අවසන් කණ්ඩායම 1945 දෙසැම්බර් 1 වන දින සයිපාන් හි යටත් විය. කෙසේ වෙතත්, සඳහන් කළ පරිදි, 30 දෙනෙකුගෙන් පමණ යුත් කණ්ඩායමක් 1951 වන තෙක් ඇනටාහන් හි රැඳී සිටියහ. මෙම අමුතු කතාව The Saga of Anatahan ඇතුළු චිත්‍රපට සහ ලේඛන කිහිපයක මාතෘකාව වී ඇත. අදාළ සටහනක් ලෙස, ගුවාම් හි, යුද්ධය අවසන් වී ඇති බව නොදැන සිටි ජපන් සොල්දාදුවෙකු වන ෂොයිචි යොකෝයි 1972 වන තෙක් ටලෝෆෝෆෝ ප්‍රදේශයේ කැලෑ ගුහාවක සැඟවී සිටියේය.

ජපන් ජාතිකයන් අවසානයේ ජපන් නිජබිම් දූපත් වෙත ආපසු යවන ලදී. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, එක්සත් ජනපදය විසින් පරිපාලනය කරන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාරත්වයේ ආරක්ෂාව යටතේ මරියානා හි ජනතාවට උතුරු මරියානා වෙත ආපසු යාමට හැකි විය. මෙම කාලය තුළ ජනමත විචාරණ මාලාවක් සිදු විය.

=== එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාරත්වය අවසන් වේ, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය ආරම්භ වේ ===
[[File:Saipan.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saipan.jpg|වම|thumb|සයිපාන් දූපත]]
දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී ජපානය පරාජයට පත්වීමෙන් පසු, එක්සත් ජාතීන්ගේ පැසිෆික් දූපත් භාරකාර ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ 21 වන යෝජනාවට අනුකූලව උතුරු මරියානා එක්සත් ජනපදය විසින් පරිපාලනය කරන ලද අතර, එමඟින් එක්සත් ජනපදයට ආරක්ෂක සහ විදේශ කටයුතු සඳහා වගකීම භාරකරු ලෙස පවරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Lin&quot;&gt;Lin, Tom C.W., [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3454210 Americans, Almost and Forgotten], 107 California Law Review (2019)&lt;/ref&gt; 1958, 1961, 1963 සහ 1969 දී ගුවාම් සමඟ ඒකාබද්ධ වීම හෝ දූපත් වල තත්ත්වය වෙනස් කිරීම සඳහා ජනමත විචාරණ හතරක් පවත්වන ලදී. සෑම අවස්ථාවකම, බහුතරයක් ගුවාම් සමඟ ඒකාබද්ධ වීමට පක්ෂව ඡන්දය දුන් නමුත් මෙය සිදු නොවීය: 1969 ජනමත විචාරණයකදී ගුවාම් ඒකාබද්ධ වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය.&lt;ref name=&quot;micronesia&quot;&gt;Bendure, G. &amp; Friary, N. (1988). ''[[iarchive:micronesiatravel00bend/|Micronesia:A travel survival kit]].'' South Yarra, VIC: Lonely Planet.&lt;/ref&gt;{{rp|188}}

1975 උතුරු මරියානා දූපත් තත්ව ජනමත විචාරණයේදී 80% ක් පමණ එක්සත් ජනපදයේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයක් වීමට ඡන්දය දුන් අතර 1977 දී 93% කට වඩා CNMI හි ව්‍යවස්ථාව අනුමත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Beat Müller |date=1975-06-17 |title=Nördliche Marianen, 17. Juni 1975: Commonwealth mit den USA – [in German] |url=https://www.sudd.ch/event.php?id=mp011975 |access-date=2023-10-10 |website=Sudd.ch |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Beat Müller |date=1977-03-06 |title=Nördliche Marianen, 6. März 1977: Verfassung – [in German] |url=https://www.sudd.ch/event.php?id=mp011977 |access-date=2023-10-10 |website=Sudd.ch |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:NOAA_Map_of_the_US_EEZ.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NOAA_Map_of_the_US_EEZ.svg|thumb|එක්සත් ජනපදයේ උතුරු මරියානා දූපත් සහ එහි සුවිශේෂී ආර්ථික කලාපය (වමේ) පෙන්වන සිතියම]]

උතුරු මරියානා දූපත් වල ජනතාව 1970 ගණන්වලදී නිදහස ලබා ගැනීමට නොව, එක්සත් ජනපදය සමඟ සමීප සබඳතා ඇති කර ගැනීමට තීරණය කළහ. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩල තත්ත්වය සඳහා සාකච්ඡා 1972 දී ආරම්භ වූ අතර, එක්සත් ජනපදය සමඟ දේශපාලන සංගමයක පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයක් පිහිටුවීම සඳහා වූ ගිවිසුමක්&lt;ref&gt;''The Covenant to Establish a Commonwealth of the Northern Mariana Islands in Political Union With the United States of America'', {{USStatute|94|241|90|263|1976|03|24}}&lt;/ref&gt; 1975 ජනමත විචාරණයකින් අනුමත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;micronesia&quot; /&gt;{{rp|188}} 1977 ජනමත විචාරණයකින් අනුමත කිරීමෙන් පසු 1978 ජනවාරි 9 වන දින නව රජයක් සහ ව්‍යවස්ථාවක් අර්ධ වශයෙන් ක්‍රියාත්මක විය,&lt;ref name=&quot;micronesia&quot; /&gt;{{rp|188}} ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ 683 යෝජනාවට අනුව එක්සත් ජාතීන් මෙම විධිවිධානය අනුමත කළේය. උතුරු මරියානා දූපත් 1986 නොවැම්බර් 4 වන දින එක්සත් ජනපද ස්වෛරීභාවය යටතට පත් වූ අතර, දූපත්වාසීන් එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;micronesia&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Nov4_1986&quot;&gt;[https://www.presidency.ucsb.edu/documents/proclamation-5564-united-states-relations-with-the-northern-mariana-islands-micronesia-and &quot;Proclamation 5564—United States Relations With the Northern Mariana Islands, Micronesia, and the Marshall Islands&quot;]. The American Presidency Project. Retrieved September 1, 2019.&lt;/ref&gt; එසේම 1986 නොවැම්බර් 4 වන දින, උතුරු මරියානා දූපත් ව්‍යවස්ථාව සම්මුතිය යටතේ සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක විය.

1981 මැයි මාසයේදී, ගිනිකඳු පිපිරීම් හේතුවෙන් පැගන් දූපතේ පදිංචිකරුවන් බොහෝ දෙනෙකු තවමත් පැගන් වෙත ආපසු පැමිණ නැත.&lt;ref name=&quot;micronesia&quot; /&gt;{{rp|185–86}} අඛණ්ඩ ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් පැගන් හි පදිංචිකරුවන් බොහෝ දෙනෙකු තවමත් පැගන් වෙත ආපසු පැමිණ නැත.

1960 සහ 1970 ගණන් වලදී, කෘෂිකර්මාන්තය සහ ගොවිපල පාලනය දහස් ගණනක් හරක් මස් ගවයන්, කිරි එළදෙනුන්, ඌරන් සහ අන්නාසි වැනි බොහෝ භෝග සමඟ වැදගත් ක්‍රියාකාරකමක් බවට පත්විය. ආහාර නිෂ්පාදනය මරියානා කලාපය සඳහා ආහාර සැපයුමේ වැදගත් මූලාශ්‍රයක් බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

චමෝරෝ සහ කැරොලිනියානු භාෂා සහ සංස්කෘතීන්ට සහාය දැක්වීම සඳහා ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා 1982 දී චමෝරෝ-කැරොලිනියානු භාෂා ප්‍රතිපත්ති කොමිසම නිර්මාණය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chamorro-Carolinian Language Policy Commission |url=http://www.dcca.gov.mp/cclpc-chamorro-carolinian-language-policy-commission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105184046/http://www.dcca.gov.mp/cclpc-chamorro-carolinian-language-policy-commission/ |archive-date=November 5, 2020 |website=Commonwealth of the Northern Mariana Islands Department of Community and Cultural Affairs Office of the Secretary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 26, 2020 |title=Chamorro Carolinian Language Policy Commission – Melvin Faisao |url=https://www.youtube.com/watch?v=2F_2R3GC9RY |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/2F_2R3GC9RY |archive-date=December 11, 2021 |access-date=November 5, 2020 |via=YouTube}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Iva Maurin |date=February 25, 2020 |title=First ever Chamorro-Carolinian Mother Language Day kicks off |url=https://www.saipantribune.com/index.php/first-ever-chamorro-carolinian-mother-language-day-kicks-off/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105192014/https://www.saipantribune.com/index.php/first-ever-chamorro-carolinian-mother-language-day-kicks-off/ |archive-date=November 5, 2020 |access-date=November 5, 2020 |website=[[Saipan Tribune]]}}&lt;/ref&gt;

1986 දෙසැම්බර් මාසයේදී, සයිපාන්හි නිවාසවලින් සියයට 20 ක් ටයිෆූන් කිම් විසින් විනාශ කරන ලදී, ගස් කොළ කපා දමන ලදී, පොල් ගස් දහස් ගණනක් කඩා වැටුණි, මාර්ග අවහිර විය, සති ගණනාවක් විදුලිය හෝ පොදු ජල සැපයුමක් නොතිබුණි.&lt;ref name=&quot;micronesia&quot; /&gt;{{rp|186}}

1990 අප්‍රේල් මාසයේදී, භූමිකම්පා රංචු සහ ක්‍රියාකාරී ෆුමරෝල් පිපිරීමක් ආසන්න විය හැකි බව පෙන්නුම් කිරීමෙන් පසු, අනන්තහාන්හි බටහිර වෙරළ තීරයේ වැසියන් ඉවත් කරන ලදී, නමුත් ඒ අවස්ථාවේ කිසිදු පිපිරීමක් සිදු නොවීය. 1992 මැයි මාසයේදී තවත් භූමිකම්පා රංචුවක් ඇති විය. 2003 මැයි මාසයේදී අනන්තහාන්හි පළමු ඓතිහාසික පිපිරීම සිදු වූ අතර, VEI 4 ක් සහිත විශාල පුපුරන සුලු පිපිරීමක් සිදු වූ අතර, නැගෙනහිර කැල්ඩෙරා තුළ නව ආවාටයක් සාදමින් කිලෝමීටර් 12 (සැතපුම් 7.5) ක් උස අළු පිහාටුවක් ඇති කළ අතර එය සයිපාන් සහ ගුවාම් වෙත ගුවන් ගමනාගමනය අඩාල කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anatahan: Index of Monthly Reports |url=https://volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0804-20=&amp;volpage=var |archive-url=https://web.archive.org/web/20060907042319/https://volcano.si.edu/world/volcano.cfm?vnum=0804-20=&amp;volpage=var |archive-date=September 7, 2006 |access-date=October 8, 2023 |quote=''Local earthquakes and strong thermal activity; youngest surge deposits appear no more than a few hundred years old.'' Monatsbericht 04/1990 im ''Global Volcanism Program''}}&lt;/ref&gt;

=== විසිඑක්වන සියවස ===
[[File:Pagan_Island,_Northern_Marianas.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pagan_Island,_Northern_Marianas.jpg|වම|thumb|2012 දී පැගන් දූපත පුපුරා යාම]]
උතුරු මරියානා දූපත් වලට එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ ඡන්ද නියෝජනයක් නොමැත, නමුත්, 2009 සිට, නියෝජිතයෙකු විසින් එක්සත් ජනපද නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ නියෝජනය කර ඇත;&lt;ref&gt;{{cite web |date=November 21, 2008 |title=Pacific Magazine: Sablan Will Stand For NMI Delegate Position |url=http://www.pacificmagazine.net/news/2008/05/26/sablan-will-stand-for-nmi-delegate-position |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121171525/http://www.pacificmagazine.net/news/2008/05/26/sablan-will-stand-for-nmi-delegate-position |archive-date=November 21, 2008}}&lt;/ref&gt; කොංග්‍රස් නියෝජිතයින්ට විවාදවලට සහභාගී වී කොංග්‍රස් කමිටුවල සේවය කළ හැකි නමුත් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ තීරණාත්මක ඡන්ද ප්‍රකාශ නොකළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite report|title=Delegates to the U.S. Congress: History and Current Status|last=Hudiburg|first=Jane A.|date=March 1, 2022|publisher=Congressional Research Service|issue=R40555}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, ඡන්දය නොදෙන නියෝජිතයෙකු නව සංකල්පයක් නොවේ, නමුත් 1800 ට පෙර සිට දිව යයි. භෞමික නියෝජිතයින් කොංග්‍රසය කෙරෙහි ඔවුන්ගේ කලාපයේ උනන්දුව නියෝජනය කරන අතර, ඔවුන්ගේ බලතල 1795 සිට කාලයත් සමඟ ස්ථාපිත කර ඇත. කමිටුවල සේවය කිරීමට අමතරව, භෞමික නියෝජිතයින්ගේ (නේවාසික කොමසාරිස්වරුන් ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ) ප්‍රධාන බලයක් සභාවේදී කතා කරයි.&lt;ref name=&quot;www.everycrsreport.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Territorial Delegates to the U.S. Congress: Current Issues and Historical Background |url=https://www.everycrsreport.com/reports/RL32340.html |access-date=2023-10-18 |website=Everycrsreport.com |language=en}}&lt;/ref&gt; සමහර විට වඩාත් වැදගත් ලෙස, මෙම ස්ථාවරය ඡන්ද අයිතිය ස්ථාපිත කිරීමේ පූර්වගාමියෙකු ලෙස සලකනු ලබන අතර, නියෝජිත ඡන්ද අයිතිය ලබා දීම පිළිබඳ සාකච්ඡා සිදුවී ඇත.&lt;ref name=&quot;www.everycrsreport.com&quot; /&gt;

2018 දී, ඇලමගන් සහ ඇග්‍රිහාන් යන උතුරු දූපත් නැවත ජනාකීර්ණ කිරීමේ මෙහෙයුමක් ආරම්භ කළ පුද්ගලයින් 18 දෙනෙක්. ඔවුන් සයිපන් හැර ගියේ M/V සුපර් එමරල්ඩ් නෞකාවෙන්; සම්බන්ධ වූ පවුල් මුලින් ඇලමගන් සිට පැමිණි අයයි. නගරාධිපති කාර්යාලය පිරිසිදු ජල සැපයුමක්, ගුවන් විදුලි සම්බන්ධතා ස්ථාපිත කිරීම සහ බලාපොරොත්තු සහගතව දූපත් දෙකට තවත් පවුල් යැවීම ඇතුළු මාස ගණනක් පුරා පැවති ව්‍යාපෘති සැලසුම් සම්බන්ධීකරණය කළේය.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Cabrera |first=Bea |date=2018-07-02 |title=18 to resettle on Northern Islands |url=https://www.saipantribune.com/featured/18-to-resettle-on-northern-islands/article_c6740006-b1a0-5f0f-a907-def2eb9bcbdd.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029042711/https://www.saipantribune.com/featured/18-to-resettle-on-northern-islands/article_c6740006-b1a0-5f0f-a907-def2eb9bcbdd.html |archive-date=October 29, 2023 |access-date=2023-10-24 |website=Saipan Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt; ආපසු පැමිණි මරියානන් කෙනෙක් මෙසේ පැවසීය, &quot;මම සයිපාන්හි ඉපදී හැදී වැඩුණා, නමුත් මගේ පවුල ඇලමගන්හි. අපි එහි දිගු කාලයක් ජීවත් වීමට යනවා.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 2020 එක්සත් ජනපද සංගණනයෙන් ඇලමගන් සහ ඇග්‍රිහාන්හි ජීවත් වන මුළු පුද්ගලයින් 7 දෙනෙකු වාර්තා විය.&lt;ref&gt;''2020 Census Population'' of the Commonwealth of the Northern Mariana Island&lt;/ref&gt;

2018 ඔක්තෝබර් මාසයේදී යුටු සුළි කුණාටුව පුළුල් හානියක් සිදු කළ අතර, දූපත් වලට බලපෑ ප්‍රබලතම සුළි කුණාටුව එය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-10-24 |title=SUPER TYPHOON YUTU: ONE YEAR LATER |url=https://www.fema.gov/press-release/20250602/super-typhoon-yutu-one-year-later |access-date=2023-10-12 |website=Federal Emergency Management Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; කුණාටුවට පෙර ටිනියන් සහ සයිපාන් යන දෙකටම ෆෙඩරල් හදිසි කළමනාකරණ ඒජන්සියේ (FEMA) නිලධාරීන් යොදවා තිබුණි. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් 2018 ඔක්තෝබර් 24 වන දින උතුරු දූපත් සඳහා හදිසි අවස්ථාවක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය.&lt;ref name=&quot;WP_1025&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/energy-environment/2018/10/25/category-typhoon-devastates-northern-marianas-worst-storm-hit-us-since/|title=Category 5 typhoon Yutu devastates the Northern Marianas in worst storm to hit any part of U.S. since 1935|author=Chris Mooney|date=October 25, 2018|newspaper=The Washington Post|access-date=October 26, 2018|author2=Juliet Eilperin|author3=Allyson Chiu}}&lt;/ref&gt;

== භූගෝලය ==
[[File:Saipan_from_ISS_2.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saipan_from_ISS_2.png|thumb|ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් පෙනෙන සයිපාන්]][[File:Northern_Mariana_Islands_map.gif|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Northern_Mariana_Islands_map.gif|thumb|උතුරු මරියානා දූපත් වල සිතියම]]
[[File:Long_Beach_-_Tinian_-_panoramio_(9).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Long_Beach_-_Tinian_-_panoramio_(9).jpg|thumb|ටීනියන් හි දිගු වෙරළ]]
දකුණු දෙසින් ගුවාම් සමඟ එක්ව උතුරු මරියානා දූපත් දූපත් සමූහය සෑදී ඇත. දකුණු දූපත් හුණුගල් වන අතර, සමතලා ටෙරස් සහ මායිම් සහිත කොරල් පර ඇත. උතුරු දූපත් ගිනිකඳු වන අතර, ඇනටාහාන්, පැගන් සහ ඇග්‍රිහාන් ඇතුළු දූපත් කිහිපයක ක්‍රියාකාරී ගිනි කඳු ඇත. ඇග්‍රිහාන්, ඇග්‍රිහාන් කන්දෙහි ඇති ගිනි කන්ද අඩි 3,166 (මීටර් 965) ක උසකින් යුක්ත වේ.&lt;ref name=&quot;volcano.si.edu&quot;&gt;{{cite web |title=Global Volcanism Program {{!}} Agrigan |url=http://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=284160 |access-date=February 3, 2017 |website=volcano.si.edu |language=en}}&lt;/ref&gt; ජෝන් ඩී. මිච්ලර් සහ රීඩ් ලාර්සන් විසින් සංවිධානය කරන ලද ගවේෂණයක් 2018 ජුනි 1 වන දින මෙම කඳු මුදුනේ මුදුනට පළමු සම්පූර්ණ නැගීම සිදු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.outsideonline.com/2379686/high-pointers|title=The Obsessive Quest of High Pointers|last1=Frick-Wright|first1=Peter|date=January 15, 2019|work=[[Outside (magazine)|Outside]]|access-date=January 30, 2019}}&lt;/ref&gt;

උතුරේ සිට දකුණට යන දූපත් ප්‍රධාන දූපත් 14 කින් සමන්විත වේ, නමුත් සමහර කුඩා දූපත් බොහෝ විට එකට කාණ්ඩගත කර ඇත. එසේම, සීලන්ඩියා බැංකුව සමහර විට වඩදිය බාදිය අනුව දූපතක් විය හැකිය. ප්‍රදේශය අනුව, එය ගුවාම්ට වඩා කුඩා ය; කෙසේ වෙතත්, දූපත් දාමයක් ලෙස, එය උතුරු කෙළවරේ සිට දකුණු කෙළවර දක්වා කිලෝමීටර්/සැතපුම් සිය ගණනක් විහිදේ. බොහෝ දූපත් වලට ජනප්‍රිය අන්වර්ථ නාම නිසා බහු නම් ඇත, සාමාන්‍යයෙන් ස්පාඤ්ඤ, චමෝරෝ හෝ ඉංග්‍රීසි සම්භවයක් ඇත. ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් බොහෝ දූපත් ඉවත් කිරීමට සිදු වී ඇත.

* ෆැරලන් ද පැජරෝස් (හෝ යුරකස්),
* මාග් දූපත් (ඇත්ත වශයෙන්ම දූපත් තුනක්, උතුර, නැගෙනහිර සහ බටහිර)
** මාග් සිට කිලෝමීටර 10 ක් පමණ දුරින් පිහිටි සැපයුම් ගල්පරයක ක්‍රියාකාරී සබ්මැරීන් ගිනි කන්දක් සහ විවිධ කොරල් ඇත; එය මතුපිට සිට මීටර් 8 ක් ඇතුළත ඉහළ යයි.&lt;ref name=&quot;Commonwealth of Northern Mariana Islands2&quot;&gt;{{Cite web |title=Commonwealth of Northern Mariana Islands (CNMI) and Guam – Pacific Islands Benthic Habitat Mapping Center |url=http://www.soest.hawaii.edu/pibhmc/cms/data-by-location/cnmi-guam/ |access-date=2023-10-21 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* අසුන්සියන් දූපත
* අග්‍රිහාන්
* පාගන් (1981 පිපිරීමෙන් පසු බොහෝ දුරට ජනාවාස වී නොමැත)
* ඇලමාගන්
* ගුගුවාන්
* සීලන්ඩියා ඉවුර, බොහෝ දුරට ජලයෙන් යට වූ පාෂාණමය පිටාර ගැලීම් අඩු වඩදියකදී මතුපිට බිඳ දමයි.
* සරිගන්
* අනතාහන්, 2003 සහ 2007–08 දී පිපිරීම්
* ෆරලන් ද මෙඩිනිල්ලා
* සයිපාන්
** මනාගහ (සයිපාන් බටහිරින් කුඩා දූපත)
** කුරුළු දූපත (සයිපාන් නැගෙනහිරින් අර්ධ වශයෙන් සම්බන්ධිත දූපත)
** ෆොබිඩන් දූපත (සයිපාන් ගිනිකොන දෙසින් අර්ධ වශයෙන් සම්බන්ධිත දූපත)
* ටිනියන්, බොහෝ ගව ගොවිපළවල් සහ ඓතිහාසික ස්ථාන සහිත නිහඬ ග්‍රාමීය දූපතකි
* අගුයිජන් (එළු දූපත) (ටිනියන් නගරයට දකුණින් පිහිටි මෙම ජනාවාස නොවූ දූපත කුරුල්ලන් හා එළුවන්ගෙන් පිරී ඇත)
** නැෆ්ටන් පර්වතය
* රෝටා, (මිත්‍රශීලී දූපත ලෙසද හැඳින්වේ) ජනාවාස ද වේ.

අනතාහන් ගිනි කන්ද යනු සයිපාන් නගරයට උතුරින් සැතපුම් 80 (කිලෝමීටර් 130) ක් දුරින් පිහිටි කුඩා ගිනිකඳු දූපතකි. එය සැතපුම් 6 (කිලෝමීටර් 10) ක් පමණ දිග සහ සැතපුම් 2 (කිලෝමීටර් 3) ක් පළල වේ. 2003 මැයි 10 වන දින අනතාහන් එහි නැගෙනහිර ආවාටයෙන් පුපුරා යාමට පටන් ගත්තේය. එතැන් සිට එය පිපිරුම් සහ සන්සුන් කාල පරිච්ඡේද අතර මාරුවෙන් මාරුවට සිදු වී ඇත.&lt;ref name=&quot;volcano.si.edu&quot; /&gt; 2005 අප්‍රේල් 6 වන දින, ඇස්තමේන්තුගත ඝන අඩි 50,000,000 (ඝන මීටර 1,416,000) අළු සහ පාෂාණ ඉවත් කරන ලද අතර, එමඟින් සයිපාන් සහ ටිනියන් හරහා විශාල කළු වලාකුළක් දකුණට ගසාගෙන ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=HVO, Hawaiian Volcano Observatory |title=Anatahan Volcano's Ash Clouds Reach New Heights |url=https://hvo.wr.usgs.gov/volcanowatch/archive/2005/05_07_21.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20161217210706/https://hvo.wr.usgs.gov/volcanowatch/archive/2005/05_07_21.html |archive-date=December 17, 2016 |access-date=October 8, 2023 |website=hvo.wr.usgs.gov}}&lt;/ref&gt;

* උතුරු කෙළවරේ ස්ථානය - ෆැරලන් ද පැජරෝස්
* නැගෙනහිර කෙළවරේ ස්ථානය - ෆැරලන් ද මෙඩිනිල්ලා
* දකුණු කෙළවරේ ස්ථානය - පුන්ටන් මලිකොක්, රොටා
* බටහිර කෙළවරේ ස්ථානය - ෆැරලන් ද පැජරෝස්

දූපත් පිහිටා ඇත්තේ මරියානාස් නිවර්තන වියළි වනාන්තර භූමිෂ්ඨ පරිසර කලාපයේය.&lt;ref name=&quot;DinersteinOlson2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|display-authors=1|year=2017|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|pages=534–545|doi=10.1093/biosci/bix014|issn=0006-3568|pmc=5451287|pmid=28608869|doi-access=free|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad}}&lt;/ref&gt;

දූපත් වලට නැගෙනහිරින් පිහිටි සාගර ප්‍රදේශය සහ දූපත් වල කොටස් මරියානාස් අගල් සමුද්‍ර ජාතික ස්මාරකයේ කොටසකි. මෙම ප්‍රදේශයට උතුරු කෙළවරේ පිහිටි දූපත් තුනක්, දිය යට ගිනිකඳු ස්ථාන 21 ක් ඇතුළත් &quot;ගිනි චාප&quot; රැකවරණය සහ EEZ හි උපරිම සීමාවට යන අගල් කලාපය ඇතුළත් වේ. ස්වභාව රක්ෂිතය මුහුදු පක්ෂීන්, මුහුදු කැස්බෑවන්, අද්විතීය කොරල් පර සහ මුහුද යට වාතාශ්‍රය වටා ඇති ජීවීන් ඇතුළු අද්විතීය සාගර ජීවීන් ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරයි. මරියානාස් අගලට ග්‍රහලෝකයේ ගැඹුරුම සාගර ජලය සහ දිය යට ගිනි කන්දක් වන ඩයිකොකු හි පිහිටා ඇති ද්‍රව සල්ෆර් තටාකයක් ඇතුළුව අනෙකුත් දිය යට ආශ්චර්යයන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fisheries |first=NOAA |date=2022-03-11 |title=Marianas Trench Marine National Monument {{!}} NOAA Fisheries |url=https://www.fisheries.noaa.gov/pacific-islands/habitat-conservation/marianas-trench-marine-national-monument |access-date=2023-10-10 |website=NOAA |language=en}}&lt;/ref&gt;

CNMI සහ රොටා වලට දකුණින් ගුවාම් පිහිටා ඇත. නැගෙනහිරින් වේක් දූපත, පසුව තවත් නැගෙනහිරින් මිඩ්වේ දූපත සහ අවසානයේ හවායි දූපත් දාමයේ ආරම්භය වේ. ඇමරිකානු සැමෝවා නැගෙනහිරට සහ දකුණට පිහිටා ඇති අතර සමකයට පහළින් පිහිටා ඇත. උතුරට සහ නැගෙනහිරට ඇලස්කාව පිහිටා ඇති අතර එය ඇලූටියන්වරුන් ලෙස හැඳින්වෙන දූපත් මාලාවකි. CNMI හි බටහිරින් පිලිපීනය වන අතර දකුණට සහ බටහිරට චමෝරෝ ජනයාගේ නිවහන වන පලුවා වේ. දකුණට සහ නැගෙනහිරට මයික්‍රොනීසියාව පිහිටා ඇති අතර එය කැරොලිනියානු ජනයාගේ නිවහන වන අතර ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් සියවස් ගණනාවකට පෙර CNMI හි පදිංචි වූහ.

සයිපාන්හි කුරුල්ලන් සඳහා වන ස්වභාවික රක්ෂිතයක් වන බර්ඩ් අයිලන්ඩ් ඇතුළු අමතර අර්ධ-සම්බන්ධිත දූපත් කිහිපයක් ඇත. එය සයිපාන් සමඟ සම්බන්ධ වන්නේ අඩු වඩදියකදී පමණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Bird Island in October (updated in 2023), Bird Island reviews, Bird Island address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Bird Island |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/bird-island-81515/ |access-date=2023-10-12 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt; තහනම් දූපත සමාන වුවත්, සයිපාන්හි ගිනිකොන දෙසින් විශාල වේ.&lt;ref name=&quot;TRIP.COM&quot;&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Bird Island in October (updated in 2023), Bird Island reviews, Bird Island address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Bird Island - Trip.com |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/bird-island-81515/ |access-date=2023-10-12 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
=== දේශගුණය ===
උතුරු මරියානා දූපත් වල නිවර්තන වැසි වනාන්තර දේශගුණයක් (කොපන්: ඇෆ්) ඇති අතර එය සෘතුමය ඊසානදිග වෙළඳ සුළං මගින් මධ්‍යස්ථ වේ, සෘතුමය උෂ්ණත්ව විචලනයන් අඩුය. වියළි කාලය දෙසැම්බර් සිට ජුනි දක්වා පවතී; වැසි සමය ජූලි සිට නොවැම්බර් දක්වා පවතින අතර එයට ටයිෆූන් ඇතුළත් විය හැකිය. ගිනස් ලෝක වාර්තා පොත පවසා ඇත්තේ සයිපාන් ලෝකයේ වඩාත්ම සමතුලිත දේශගුණය ඇති බවයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anatahan: Index of Monthly Reports |url=http://net.saipan.com/personal/vanlanen/info/info_pg4.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060906220747/http://net.saipan.com/personal/vanlanen/info/info_pg4.htm |archive-date=September 6, 2006 |access-date=October 8, 2023}}&lt;/ref&gt;{{Weather box
| collapsed = Y
| single line = Y
| location = [[සයිපාන් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ]] (1991–2020 සාමාන්‍ය, අන්ත 2000–වර්තමානය)
| Jan record high F = 89
| Feb record high F = 90
| Mar record high F = 91
| Apr record high F = 93
| May record high F = 96
| Jun record high F = 94
| Jul record high F = 99
| Aug record high F = 95
| Sep record high F = 94
| Oct record high F = 92
| Nov record high F = 92
| Dec record high F = 90
| year record high F = 99
| Jan high F = 84.1
| Feb high F = 84.0
| Mar high F = 84.9
| Apr high F = 87.1
| May high F = 88.2
| Jun high F = 88.4
| Jul high F = 87.8
| Aug high F = 87.2
| Sep high F = 87.2
| Oct high F = 86.6
| Nov high F = 86.5
| Dec high F = 85.7
| year high F = 86.5
| Jan mean F = 79.5
| Feb mean F = 79.1
| Mar mean F = 80.0
| Apr mean F = 82.0
| May mean F = 83.1
| Jun mean F = 83.4
| Jul mean F = 82.9
| Aug mean F = 82.4
| Sep mean F = 82.2
| Oct mean F = 81.8
| Nov mean F = 81.9
| Dec mean F = 81.0
| year mean F = 81.6
| Jan low F = 74.8
| Feb low F = 74.1
| Mar low F = 75.2
| Apr low F = 76.9
| May low F = 78.0
| Jun low F = 78.5
| Jul low F = 78.1
| Aug low F = 77.5
| Sep low F = 77.2
| Oct low F = 77.1
| Nov low F = 77.3
| Dec low F = 76.4
| year low F = 76.8
| Jan record low F = 70
| Feb record low F = 69
| Mar record low F = 69
| Apr record low F = 70
| May record low F = 73
| Jun record low F = 72
| Jul record low F = 71
| Aug record low F = 69
| Sep record low F = 72
| Oct record low F = 69
| Nov record low F = 69
| Dec record low F = 69
| year record low F = 69
| rain colour = green
| Jan rain inch = 3.65
| Feb rain inch = 2.50
| Mar rain inch = 1.96
| Apr rain inch = 2.75
| May rain inch = 3.12
| Jun rain inch = 4.24
| Jul rain inch = 7.43
| Aug rain inch = 12.86
| Sep rain inch = 11.42
| Oct rain inch = 10.72
| Nov rain inch = 5.21
| Dec rain inch = 3.78
| year rain inch = 69.64
| unit rain days = 0.01 in
| Jan rain days = 17.4
| Feb rain days = 15.3
| Mar rain days = 14.2
| Apr rain days = 16.4
| May rain days = 17.9
| Jun rain days = 20.2
| Jul rain days = 24.3
| Aug rain days = 23.9
| Sep rain days = 23.3
| Oct rain days = 24.5
| Nov rain days = 20.7
| Dec rain days = 18.9
| year rain days = 237.0
| source 1 = [[NOAA]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.weather.gov/wrh/Climate?wfo=gum
| title = NOWData – NOAA Online Weather Data
| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
| accessdate = November 6, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://www.ncei.noaa.gov/access/services/data/v1?dataset=normals-monthly-1991-2020&amp;startDate=0001-01-01&amp;endDate=9996-12-31&amp;stations=CQC00914855&amp;format=pdf
| title = Station: Saipan INTL AP, MP
| work = U.S. Climate Normals 2020: U.S. Monthly Climate Normals (1991–2020)
| publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration
| accessdate = November 6, 2021}}&lt;/ref&gt;
| source = 
}}

== දේශපාලනය සහ රජය ==
[[File:David_Apatang_Standing_with_USAF_Airmen_Cropped.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:David_Apatang_Standing_with_USAF_Airmen_Cropped.jpg|thumb|උතුරු මරියානා දූපත් වල ආණ්ඩුකාර ඩේවිඩ් එම්. අපටැං]]උතුරු මරියානා දූපත් වල බහු පක්ෂ ජනාධිපති නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයක් ඇත. ඔවුන් එක්සත් ජනපදයේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයකි. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට ෆෙඩරල් අරමුදල් පරිපාලනය කරනු ලබන්නේ එක්සත් ජනපද අභ්‍යන්තර දෙපාර්තමේන්තුවේ දූපත් කටයුතු කාර්යාලය විසිනි.

එක්සත් ජනපදයේ වෙනත් තැන්වල බලතල වෙන් කිරීම අනුකරණය කරමින්, විධායක ශාඛාව මෙහෙයවනු ලබන්නේ උතුරු මරියානා දූපත් වල ආණ්ඩුකාරවරයා විසිනි; ව්‍යවස්ථාදායක බලය ද්වි-මණ්ඩල උතුරු මරියානා දූපත් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ව්‍යවස්ථාදායකයට පවරා ඇති අතර අධිකරණ බලය CNMI ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට සහ ඊට වඩා පහත් නඩු විභාග අධිකරණවලට පවරා ඇත.

දේශපාලන වෙබ් අඩවියේ කතුවරයා වන සයිපන් සක්ස් ඇතුළු සමහර විචාරකයින් පවසන්නේ උතුරු මරියානා දූපත් වල දේශපාලනය බොහෝ විට &quot;පවුල් සබඳතා සහ පෞද්ගලික පක්ෂපාතිත්වයේ කාර්යයක්&quot; වන අතර එහිදී අපේක්ෂකයෙකුගේ පෞද්ගලික සුදුසුකම්වලට වඩා කෙනෙකුගේ විස්තෘත පවුලේ ප්‍රමාණය වැදගත් බවයි. මෙය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ උගුල් තුළ සිදු කරන ඥාති සංග්‍රහයක් බව ඔවුහු චෝදනා කරති.&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=Ellis|first=Jimmie L.|title=Total Resource Sharing among Collegiate and Public Libraries in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands: A Narrative Case Study|date=May 1, 2004|degree=EdD|publisher=[[University of San Diego]]|url=https://digital.sandiego.edu/dissertations/729/|doi=10.22371/05.2004.005|doi-access=free|page=65}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reyes&quot;&gt;{{cite web |author=Charles P. Reyes Jr. |date=March 30, 1999 |title=Primitive tribalism |url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=1594&amp;cat=3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516094825/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=1594&amp;cat=3 |archive-date=May 16, 2011 |access-date=September 1, 2008 |work=Saipan Tribune}}&lt;/ref&gt;

2012 අප්‍රේල් මාසයේදී, 2014 වන විට අරමුදල් අහිමිවීමක් අපේක්ෂා කරමින්, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ මහජන විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදල 11 වන පරිච්ඡේදයේ බංකොලොත්භාවය ප්‍රකාශයට පත් කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=May 11, 2012 |title=Review &amp; Outlook: The Mariana Pension Foreshock |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303916904577376183528687836?mod=googlenews_wsj |access-date=August 29, 2015 |newspaper=[[The Wall Street Journal]]}}&lt;/ref&gt; විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදල යනු අර්ථ දක්වා ඇති ප්‍රතිලාභ ආකාරයේ විශ්‍රාම වැටුප් සැලැස්මක් වන අතර රජය විසින් අර්ධ වශයෙන් පමණක් අරමුදල් සපයන ලද අතර, වත්කම්වලින් ඩොලර් මිලියන 268.4 ක් සහ වගකීම්වලින් ඩොලර් මිලියන 911 ක් පමණි. සැලැස්ම අඩු ආයෝජන ප්‍රතිලාභ සහ අරමුදල් වැඩි කිරීමකින් තොරව වැඩි කරන ලද ප්‍රතිලාභ ව්‍යුහයක් අත්විඳින ලදී.&lt;ref name=&quot;p&amp;i20120419&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.pionline.com/article/20120419/REG/120419842/in-apparent-first-a-public-pension-plan-files-for-bankruptcy|title=In apparent first, a public pension plan files for bankruptcy|last=Mercado|first=Darla|date=April 19, 2012|newspaper=Pensions and Investments|access-date=April 28, 2012|archive-date=June 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120624233818/http://www.pionline.com/article/20120419/REG/120419842/in-apparent-first-a-public-pension-plan-files-for-bankruptcy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2012 අගෝස්තු මාසයේදී, දෝෂාභියෝගය සඳහා කෑගැසීම්&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48917-impeach-the-governor.php|title=Impeach The Governor|newspaper=Marianas Variety|access-date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117083056/http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48917-impeach-the-governor.php|archive-date=January 17, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ඇති විය, විශ්‍රාම වැටුප් අරමුදලෙන් ගෙවීම් අත්හිටුවීම,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mvariety.com/archives/39965-retirement-fund-in-disarray.php|title=Retirement Fund in Disarray|newspaper=Marianas Variety|access-date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082747/http://www.mvariety.com/archives/39965-retirement-fund-in-disarray.php|archive-date=January 17, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; රජයේ කාර්යාල සඳහා දේශීය උපයෝගිතා (පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය උපයෝගිතා හෝ &quot;CUC&quot;) නොගෙවීම,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48980-govt-owes-cuc-89m.php|title=Gov't Owes CUC $8.9 million|newspaper=Marianas Variety|access-date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082822/http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48980-govt-owes-cuc-89m.php|archive-date=January 17, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; උතුරු මරියානාස් හි ඇති එකම රෝහලට අරමුදල් කපා හැරීම,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hospital Needs To Move Away From Culture of Gov't Subsidy |url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=115997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082716/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=115997 |archive-date=January 17, 2013 |access-date=August 21, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48988-chcs-tailspin-continues.php|title=CHC Tailspin Continues|access-date=August 21, 2012}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ නීතිපතිවරයාට සිතාසියක් ලබා දීමට බාධා කිරීම,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=120971&amp;cat=1|title=Wiseman issues $50K Bench Warrant for Buckingham|newspaper=Saipan Tribune|access-date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082914/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=120971&amp;cat=1|archive-date=January 17, 2013}}&lt;/ref&gt; රජයේ පාසල්වලින් අවශ්‍ය අරමුදල් අත්හිටුවීම,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=121008|title=Central Gov't owes PSS $11.8 million in unremitted maintenance of effort|work=Saipan Tribune|access-date=August 20, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082836/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=121008|archive-date=January 17, 2013|author-first=Moneth|author-last=Deposa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=121305|title=PSS to lawmakers: Some schools could have 'double sessions'|date=21 August 2012|newspaper=Saipan Tribune|access-date=August 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082744/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=121305|archive-date=January 17, 2013|author-first1=Haidee V.|author-last1=Eugenio}}&lt;/ref&gt; සහ විදුලිබල උත්පාදනය සඳහා ඩොලර් මිලියන 190 ක කොන්ත්‍රාත්තුවක් අත්සන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් වත්මන් ආණ්ඩුකාර බෙනිග්නෝ ෆිටියල් වගකිව යුතු බවට චෝදනා එල්ල විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48955-maratita-takes-fitial-to-court-over-unconstitutional-power-agreement-seeks-tro.php|title=Maratita takes Fitial to court over 'unconstitutional' power agreement; seeks TRO|access-date=August 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082901/http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/local/48955-maratita-takes-fitial-to-court-over-unconstitutional-power-agreement-seeks-tro.php|archive-date=January 17, 2013|website=Marianas Variety|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=121163&amp;cat=1|title=Buckingham, Fitial sign off on $190M power purchase deal|date=15 August 2012|access-date=August 20, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117082800/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=121163&amp;cat=1|archive-date=January 17, 2013|author-first1=Haidee V.|author-last1=Eugenio|website=Saipan Tribune}}&lt;/ref&gt;

2016 රිපබ්ලිකන් ජාතික සමුළුවට උතුරු මරියානා දූපත් නියෝජිත කණ්ඩායම එක්සත් ජනපදයේ &quot;වඩාත්ම රිපබ්ලිකන් භූමිය&quot; ගැන පුරසාරම් දෙඩීය.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Moody |first=Chris |date=July 26, 2016 |title=State roll calls: What RNC, DNC delegates want you to know |url=https://www.cnn.com/2016/07/26/politics/state-roll-call-rnc-dnc/index.html |website=CNN}}&lt;/ref&gt; 2017 දී, රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට උතුරු මරියානා දූපත් සෙනෙට් සභාවේ සහ උතුරු මරියානා දූපත් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ විශාල බහුතරයක් තිබුණි, නමුත් 2023 වන විට කිසිදු පක්ෂයකට සභා ගර්භයේ බහුතරයක් නොමැත.

=== පරිපාලන අංශ ===
දූපත් වල මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග සැතපුම් 179.01 (කි.මී. 463.63). උතුරේ සිට දකුණට ලැයිස්තුගත කර ඇති තනි දූපත් සමඟ වගුව දළ විශ්ලේෂණයක් ලබා දෙයි:
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |අං.
! rowspan=&quot;2&quot; |දූපත්/ලක්ෂණ&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://archive.org/details/geographyofpacif0000unse/ |title=Geography of the Pacific |year=1951 |page=[https://archive.org/details/geographyofpacif0000unse/page/208/ 208] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; |ප්‍රදේශය&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coral reef ecosystem monitoring report of the Mariana Archipelago: a 2003 – 2007 |url=https://origin-apps-pifsc.fisheries.noaa.gov/library/pubs/SP-12-01.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201115134931/https://origin-apps-pifsc.fisheries.noaa.gov/library/pubs/SP-12-01.pdf |archive-date=November 15, 2020 |access-date=November 15, 2020 |website=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2015 CNMI Statistical Yearbook |url=http://ver1.cnmicommerce.com/wp-content/uploads/2017/11/2015-Yearbook-11222017.pdf#page=202 |access-date=January 4, 2024 |website=Ver1.cnmicommerce.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Über die Marianen |url=http://www.gaebler.info/sonstiges/marianen.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200821231749/http://www.gaebler.info/sonstiges/marianen.htm |archive-date=August 21, 2020 |website=Gaebler Info und Genealogie |language=de}}&lt;/ref&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |ජනගහනය (2020 සංගණනය)
! colspan=&quot;2&quot; |උස
! rowspan=&quot;2&quot; |උසම කඳු මුදුන
! rowspan=&quot;2&quot; |ස්ථානය
|-
!ව.සැ
!ව.කි.මී
!අඩි
!මීටර්
|-
| colspan=&quot;9&quot; |'''උතුරු දූපත් (උතුරු දූපත් මහ නගර සභාව)'''
|-
|1
|ෆැරලෝන් ඩි පජරෝස් (උරාකාස්)|| {{convert|0.985|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|1047|ft|m|0|disp=table}} 
|
|{{Coord|20|33|N|144|54|E|name=Farallon de Pajaros}}
|-
|
|සප්ලයි පරය|| {{convert|0.00|sqmi|km2|2|disp=table}}
|—|| {{convert|-26|ft|m|0|disp=table}}&lt;ref&gt;{{cite gvp|vn=284142|name=Supply Reef|access-date=March 3, 2017}}&lt;/ref&gt; 
|
|{{coord|20|08|N|145|6|E}}
|-
|2
|මාග් දූපත් 
-උතුරු දිවයින 

-නැගෙනහිර දූපත 

- බටහිර දූපත ඇතුළුව
|| {{convert|0.822|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|745|ft|m|0|disp=table}} 
|උතුරු දූපත
|{{Coord|20|02|N|145|19|E|name=Maug Islands}}
|-
|3
|අසුන්සියන්||{{convert|2.822|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|2923|ft|m|0|disp=table}} 
|
|{{Coord|19|43|N|145|41|E|name=Asuncion}}
|-
|4
|අග්‍රිහාන් (ඇග්‍රිගන්)&lt;ref name=&quot;1990volc&quot; group=&quot;n&quot;&gt;ගිනිකඳු පිපිරීම් හේතුවෙන් 1990 දී ඉවත් කරන ලදී.&lt;/ref&gt;|| {{convert|16.80|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|4|| {{convert|3166|ft|m|0|disp=table}} 
|අග්‍රිහාන් කන්ද
|{{Coord|18|46|N|145|40|E|name=Agrihan}}
|-
|5
|පැගන්&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;ගිනිකඳු පිපිරීම් හේතුවෙන් 1981 දී ඉවත් කරන ලදී.&lt;/ref&gt;|| {{convert|18.24|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|2|| {{convert|1900|ft|m|0|disp=table}} 
|පාගන් කන්ද
|{{Coord|18|08|36|N|145|47|39|E|name=Pagan}}
|-
|6
|අලමගන්|| {{convert|4.29|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|1|| {{convert|2441|ft|m|0|disp=table}} 
|අලමාගන්
|{{Coord|17|35|N|145|50|E|name=Alamagan}}
|-
|7
|ගුගුවන්|| {{convert|1.494|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|988|ft|m|0|disp=table}} 
|
|{{Coord|17|20|N|145|51|E|name=Guguan}}
|-
|
|සීලන්ඩ්ඩියා ඉවුර
|0.0
| align=&quot;right&quot; |0.0
| align=&quot;right&quot; |—
| align=&quot;right&quot; |0
| align=&quot;right&quot; |0
|
|{{Coord|16|45|N|145|42|E|}}
|-
|8
|සරිගන්&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;කලින් ජනාවාස විය (1935 දී ජනගහනය 21 ක් වූ නමුත් 1968 දී 2 ක් පමණි)&lt;/ref&gt;|| {{convert|1.92|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|1801|ft|m|0|disp=table}} 
|—
|{{Coord|16|43|N|145|47|E|name=Sarigan}}
|-
|9
|අනතහන්&lt;ref name=&quot;1990volc&quot; group=&quot;n&quot; /&gt;|| {{convert|12.05|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|2582|ft|m|0|disp=table}} 
|
|{{Coord|16|22|N|145|40|E|name=Anatahan}}
|-
|10
|ෆැරලෝන් ඩි මෙඩිනිල්ලා||{{convert|0.328|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|266|ft|m|0|disp=table}} 
|
|{{Coord|16|01|N|146|04|E|name=Farallon de Medinilla}}
|-
| colspan=&quot;9&quot; |'''දකුණු දූපත් (මහ නගර සභා 3)'''
|-
|11
|සයිපන්|| {{convert|44.55|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|43,385|| {{convert|1555|ft|m|0|disp=table}} 
|තපෝචාවු කන්ද
|{{Coord|15|11|06|N|145|44|28|E|name=Saipan}}
|-
|12
|ටීනියන්|| {{convert|39.00|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|2,044|| {{convert|558|ft|m|0|disp=table}} 
|කස්ටියු (ලාසෝ කන්ද)
|{{Coord|14|57|12|N|145|38|54|E|name=Tinian}}
|-
|13
|අගුයිජාන් (අගිගුවාන්)&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;ටිනියන් මහ නගර සභාවේ කොටසක්&lt;/ref&gt;|| {{convert|2.74|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|—|| {{convert|515|ft|m|0|disp=table}} 
|අලුටොම්
|{{Coord|14|42|N|145|18|E|name=Aguijan}}
|-
|14
|රොටා|| {{convert|32.97|sqmi|km2|2|disp=table}} 
|1,893|| {{convert|1611|ft|m|0|disp=table}} 
|මනිරා කන්ද
|{{Coord|14|08|37|N|145|11|08|E|name=Rota}}
|-
|
|'''උතුරු මරියානා දූපත්'''|| {{convert|179.01|sqmi|km2|2|disp=table}}
|47,329|| {{convert|3166|ft|m|0|disp=table}}
|අග්‍රිහාන් කන්ද
|14°08' to 20°33'N,
144°54° to 146°04'E
|-
| colspan=&quot;9&quot; |'''Notes'''
&lt;references group=&quot;n&quot; /&gt;
|}
[[File:Northern_Mariana_Islands_regions_map.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Northern_Mariana_Islands_regions_map.png|thumb|උතුරු මරියානා දූපත් වල මහ නගර සභා හතර පෙන්වන සිතියම, සන්දර්භය සඳහා ගුවාම් පෙන්වා ඇති අතර ගුවන්තොටුපළවල් ඇති දූපත් දක්වයි.]]
පරිපාලනමය වශයෙන්, CNMI මහ නගර සභා හතරකට බෙදා ඇත:

උතුරු දූපත් (සයිපාන් උතුරින්) උතුරු දූපත් මහ නගර සභාව සාදයි. දකුණු දූපත් වල ප්‍රධාන දූපත් තුන සයිපාන්, ටිනියන් සහ රොටා යන මහ නගර සභා වලින් සමන්විත වන අතර, ජනාවාස නොවූ අගුයිජාන් ටිනියන් මහ නගර සභාවේ කොටසක් වේ.

ගිනිකඳු තර්ජනයක් හේතුවෙන් උතුරු දූපත් ඉවත් කර ඇත. මිනිස් වාසස්ථාන ඇග්‍රිහාන්, පැගන් සහ ඇලමගන් වලට සීමා වූ නමුත් ළමා අධ්‍යාපනය ඇතුළු විවිධ ආර්ථික සාධක හේතුවෙන් ජනගහනය වෙනස් විය. 2020 සංගණනයෙන් උතුරු දූපත් මහ නගර සභාවේ පදිංචිකරුවන් හත් දෙනෙකු පමණක් පෙන්නුම් කළ අතර, උතුරු දූපත් නගරාධිපති කාර්යාලය සයිපාන් හි &quot;පිටුවහල්&quot; ස්ථානයක පිහිටා ඇත.

සයිපාන්, ටිනියන් සහ රොටා හි එකම වරායන් සහ වරායන් ඇති අතර ස්ථිරවම ජනාකීර්ණ දූපත් පමණි.

සංඛ්‍යානමය අරමුණු සඳහා, එක්සත් ජනපද සංගණන කාර්යාංශය උතුරු මරියානා දූපත් වල මහ නගර සභා හතර ප්‍රාන්ත සමාන ලෙස ගණන් ගනී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=States, Counties, and Statistically Equivalent Entities (Chapter 4) |url=https://www2.census.gov/geo/pdfs/reference/GARM/Ch4GARM.pdf |access-date=September 1, 2019 |publisher=Census.gov}}&lt;/ref&gt;

=== දේශපාලන තත්ත්වය සහ ස්වයං පාලනය ===

1947 දී, උතුරු මරියානා දූපත් දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එක්සත් ජාතීන්ගේ පැසිෆික් දූපත් භාරකාර ප්‍රදේශයේ (TTPI) කොටසක් බවට පත් විය. භාරකාරත්ව ගිවිසුමක නියමයන් යටතේ එක්සත් ජනපදය TTPI හි පරිපාලන අධිකාරිය බවට පත්විය. 1976 දී, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ දේශපාලන සංගමයක් තුළ උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයක් පිහිටුවීම සඳහා අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සාකච්ඡා කරන ලද ගිවිසුම කොංග්‍රසය අනුමත කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Covenant to establish a Commonwealth of the Northern Mariana Islands in Political Union with the United States of America |url=http://cnmilaw.org/cov.php#gsc.tab=0}}&lt;/ref&gt; මෙම ගිවිසුම 1976 මාර්තු 24 වන දින මහජන නීතිය 94-241 ලෙස සංග්‍රහ කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;covenant&quot;&gt;{{cite web |date=March 24, 1976 |title=Public Law 94-241 |url=https://uscode.house.gov/statutes/pl/94/241.pdf |publisher=uscode.house.gov}}&lt;/ref&gt; උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය (CNMI) රජය 1977 දී තමන්ගේම ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කරගත් අතර, නව රජය 1978 ජනවාරි මාසයේදී බලයට පත් විය. 1978 ජනවාරි 1 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක වූ ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කිරීම, ජනාධිපති ප්‍රකාශන අංක 5564 අනුව 1986 නොවැම්බර් 3 වන දින අවසන් කරන ලදී; එමඟින් උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම සහ මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන් සහ මාෂල් දූපත් ජනරජය සමඟ නිදහස් සංගමයේ ගිවිසුම් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref&gt;See

*{{cite web |date=November 3, 1986 |title=Proclamation 5564—Placing into full force and effect the Covenant With the Commonwealth of the Northern Mariana Islands, and the Compacts of Free Association With the Federated States of Micronesia and the Republic of the Marshall Islands |url=https://www.archives.gov/federal-register/codification/proclamations/05564.html |work=Codification of Presidential Proclamations and Executive Orders |publisher=[[Federal Register]]}}
*{{cite web |date=May 15, 2020 |title=8 FAM 302.2: Acquisition by birth in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands |url=https://fam.state.gov/FAM/08FAM/08FAM030202.html |work=Foreign Affairs Manual and Handbook |publisher=U.S. Department of State}}&lt;/ref&gt; මෙමගින් CNMI, CNMI ඡන්දදායකයින් විසින් විශාල වශයෙන් තේරී පත් වූ සහ CNMI රජය විසින් ගෙවන ලද නේවාසික නියෝජිතයෙකු විසින් වොෂින්ටන් ඩීසී හි එක්සත් ජනපද රජයට නියෝජනය කිරීමට ඉඩ සැලසුණි. 2008 මැයි 8 වන දින එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය විසින් අනුමත කරන ලද 2008 ඒකාබද්ධ ස්වාභාවික සම්පත් පනත (&quot;CNRA&quot;) මගින් CNMI නියෝජිත ආසනයක් ස්ථාපිත කරන ලදී; ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ග්‍රෙගෝරියෝ සබ්ලාන් 2008 නොවැම්බර් මාසයේදී පළමු CNMI නියෝජිතයා ලෙස තේරී පත් වූ අතර 111 වන සම්මේලනයේදී බලයට පත් විය. මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ අනෙකුත් නියෝජිතයින් පස් දෙනා මෙන්, CNMI නියෝජිතයා විවාද සහ කමිටු ඡන්ද සඳහා සහභාගී වන නමුත් නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ඡන්දයක් නොමැති අතර එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාවේ කිසිදු කාර්යභාරයක් නොමැත, නමුත් සම්මන්ත්‍රණ කමිටුවක සේවය කරන විට සෙනෙට් සභිකයෙකුට සමාන වේ.

1990 දෙසැම්බර් 22 වන දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ භාරකාර මණ්ඩලය විසින් TTPI අවසන් කරන ලද්දේ එය CNMI සහ TTPI හි මුල් දිස්ත්‍රික්ක හතෙන් තවත් දිස්ත්‍රික්ක පහකට (මාෂල් දූපත් සහ මයික්‍රොනීසියා ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන් (චුක්, කොස්රේ, පොන්පේ සහ යාප්)) අදාළ වූ බැවිනි, මෙය එදිනම සම්මත කරන ලද එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව 683 හි පිළිගෙන ඇත.

[[File:TTPI_High_Court_judges.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:TTPI_High_Court_judges.jpg|thumb|TTPI මහාධිකරණ විනිසුරුවන් (1968 සහ 1978 අතර කාලයකදී)]]

සම්මුතිය යටතේ, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ඇතැම් විධිවිධාන පමණක් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට අදාළ වන අතර, එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය විසින් සම්මත කරන ලද නීති පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට අදාළ විය හැක්කේ එය සියලුම ප්‍රාන්ත 50ටම අදාළ වන්නේ නම් පමණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Covenant |url=https://cnmilaw.org/cov.php#gsc.tab=0 |website=Commonwealth Law Revision Commission}}&lt;/ref&gt; CNMI එක්සත් ජනපදයේ රේගු ප්‍රදේශයෙන් පිටත වන අතර ස්වයං පාලන ප්‍රදේශ හතරේ මෙන්, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ අවංක පදිංචිකරුවන් එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් ආදායම් බද්දෙන් නිදහස් කර ඇත. සම්මුතියට අනුව, ෆෙඩරල් අවම වැටුප සහ ෆෙඩරල් සංක්‍රමණ නීති &quot;භාරකාරත්ව ගිවිසුම අවසන් කිරීමෙන් පසු නීතියෙන් කොංග්‍රසය විසින් ඔවුන්ට අදාළ කරන ලද ආකාරයට සහ ප්‍රමාණයට හැර උතුරු මරියානා දූපත් වලට අදාළ නොවේ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Commonwealth of the Northern Mariana Islands |url=http://www.doi.gov/oia/Islandpages/cnmipage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060614104551/http://www.doi.gov/oia/Islandpages/cnmipage.htm |archive-date=June 14, 2006 |website=US Department of the Interior}}&lt;/ref&gt; 2007 දී එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය විසින් අවම වැටුප පිළිබඳ දේශීය පාලනය අභිබවා යන ලදී; 2015 දී එය ප්‍රාන්ත 50 සමඟ සමානාත්මතාවයට ළඟා වන තෙක් එය සෙමින් ඉහළ නංවන ලදී.

මුලින්ම, සම්මුතිය යටතේ, CNMI හි වෙනම සංක්‍රමණ පද්ධතියක් පැවති අතර, එක්සත් ජනපද සංක්‍රමණ නීතිය අදාළ නොවීය. තවමත්, සම්මුතිය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ආගමන නීතියට වඩා එක්සත් ජනපදයට වෙන් කිරීමේ බලය ලබා දුන්නේය. සංක්‍රමණික සේවකයින් සඳහා අපයෝජන පිළිවෙත් පිළිබඳ වාර්තා මතුවීමෙන් පසු, 2009 නොවැම්බර් 28 වන දින, එක්සත් ජනපදය එහි වෙන් කිරීමේ බලය ක්‍රියාත්මක කළේය; විශේෂයෙන්, CNRA § 702(a) &quot;ආගමන සහ ජාතිකත්ව පනතේ (8 U.S.C. 1101(a)(17) වගන්තියේ අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි 'ආගමන නීති' වල විධිවිධාන ('ආගමන නීති' වල විධිවිධාන) උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට අදාළ වන බව&quot; ප්‍රකාශ කිරීමට ගිවිසුම සංශෝධනය කළේය. තවද, CNRA § 702(a) යටතේ, &quot;ආගමන නීති&quot; මෙන්ම සම්මුතියට කරන ලද සංශෝධන, &quot;... පිටසක්වල ජීවීන් ඇතුළත් කිරීම සහ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයෙන් පිටසක්වල ජීවීන් ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සියලුම නීති, විධිවිධාන හෝ වැඩසටහන් අභිබවා ගොස් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුය.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 29, 2010 |title=Memorandum |url=https://www.justice.gov/eoir/vll/benchbook/tools/CNMI/CNMI%20Memo%20(3-29-10).pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926172413/http://www.justice.gov/eoir/vll/benchbook/tools/CNMI/CNMI%20Memo%20(3-29-10).pdf |archive-date=September 26, 2011 |publisher=US Department of Justice: Executive Office for Immigration Review}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපද ආගමන නීතිවලට මාරුවීම 2009 නොවැම්බර් 28 වන දින ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Robert J. Misulich |title=A Lesser-Known Immigration Crisis: Federal Immigration Law in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands |url=http://digital.law.washington.edu/dspace-law/bitstream/handle/1773.1/488/20pacrimlpoly211.pdf |access-date=August 29, 2015 |publisher=Digital.law.washington.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ST&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=96195&amp;cat=1|title=CNMI loses immigration control in 2009|author=Haidee V. Eugenio|date=January 1, 2010|newspaper=Saipan Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20110926172413/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=96195&amp;cat=1|archive-date=September 26, 2011}}&lt;/ref&gt;

=== අධිකරණ පද්ධතිය ===
ෆෙඩරල් නීතිය යටතේ නඩු විභාග කරනු ලබන්නේ උතුරු මරියානා දූපත් සඳහා වන දිස්ත්‍රික් අධිකරණය විසිනි, එය 1977 දී කොංග්‍රස් පනත මගින් පිහිටුවන ලද අතර 1978 ජනවාරි මාසයේදී මෙහෙයුම් ආරම්භ කරන ලදී. මෙම අධිකරණය සයිපාන් දූපතේ පිහිටා ඇති නමුත් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය තුළ වෙනත් ස්ථානවල පැවැත්විය හැකිය. දිස්ත්‍රික් අධිකරණයට එක්සත් ජනපදයේ අනෙකුත් සියලුම දිස්ත්‍රික් අධිකරණවලට සමාන අධිකරණ බලයක් ඇත, විවිධත්ව අධිකරණ බලය සහ බංකොලොත් අධිකරණ බලය ඇතුළුව. අභියාචනා නවවන පරිපථයට ගෙන යනු ලැබේ. එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ IV වන වගන්තිය මගින් ලබා දී ඇති කොංග්‍රසයේ භෞමික බලය යටතේ ස්ථාපිත එක්සත් ජනපද භෞමික අධිකරණයක් ලෙස, විනිසුරුවන්ට ජීවිත කාලය පුරාම පත්වීම් නොමැත, ප්‍රාන්ත 50, කොලොම්බියා දිස්ත්‍රික්කය සහ පුවර්ටෝ රිකෝ හි III වන වගන්තියේ අධිකරණ මෙන් නොව.

භෞමික නීතිය යටතේ නඩු විභාග කරනු ලබන්නේ උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් වන අතර අභියාචනා විභාග කරනු ලබන්නේ උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසිනි.

2024 ජුනි මාසයේදී, ජූලියන් අසාන්ජ් ඕස්ට්‍රේලියාවට පියාසර කිරීමට පෙර එක්සත් ජනපද භූමියේ අගනුවර වන සයිපාන් හි උසාවියකදී වරද පිළිගත්තේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Why Northern Mariana Islands hosted Julian Assange hearing |url=https://www.bbc.com/news/articles/cn00720gx5jo}}&lt;/ref&gt;

=== පුරවැසිභාවය ===
සම්මුතියේ III වන වගන්තිය මගින් නීත්‍යානුකූලව සුදුසුකම් ලත් CNMI පදිංචිකරුවන්ට එක්සත් ජනපද පුරවැසිභාවය ප්‍රදානය කරන ලද අතර, එයට සාමාන්‍යයෙන් CNMI හි සියලුම පුරවැසියන් ඇතුළත් වන අතර, CNMI හි උපත ලැබූ පුද්ගලයින් සඳහා එක්සත් ජනපද ජන්ම හිමිකම් පුරවැසිභාවය ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;covenant&quot; /&gt; CNMI හි විශේෂ වීසා වැඩසටහන් සහ කොන්දේසි ගණනාවක් ඇත, නවතම එකක් වූයේ CNMI දිගුකාලීන නේවාසික තත්ව වැඩසටහනයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-12-07 |title=CNMI Long-Term Resident Status {{!}} USCIS |url=https://www.uscis.gov/working-in-the-united-states/cnmi-long-term-resident-status |access-date=2023-10-17 |website=Uscis.gov |language=en}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ගුවාම්-CNMI සඳහා වීසා නිදහස් කිරීම් සාමාන්‍ය එක්සත් ජනපද වීසා නිදහස් කිරීමේ වැඩසටහනට වඩා සීමාකාරී ය.&lt;ref&gt;For a comparison see {{Cite web |title=Visa Waiver Program and Guam-CNMI Visa Waiver Program {{!}} Homeland Security |url=https://www.dhs.gov/visa-waiver-program-and-guam-cnmi-visa-waiver-program |access-date=2023-10-17 |website=Dhs.gov}}&lt;/ref&gt; තවමත්, ජනාධිපතිවරණවලදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට හැකි වීමට ඔවුන් එක්සත් ජනපද ප්‍රාන්තයක හෝ වොෂින්ටන්, ඩී.සී. හි පදිංචිකරුවන් විය යුතුය. ගිවිසුමේ නියමයන්ට අනුව, 1986 සිට, උතුරු මරියානාවරුන්ට ජුස් සොලි අයිතිය ඇත; එක්සත් ජනපදයේ ඕනෑම තැනක මෙන් එහි උපත ලබන දරුවන් උපතේදීම පුරවැසියන් වේ.&lt;ref name=&quot;Coleman&quot;&gt;{{Cite web |last=Coleman |first=Zach |title='Birth tourism' in Saipan causing headaches for USA |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/09/09/chinese-tourist-births-cnmi/2784797/ |access-date=2023-10-17 |website=Usatoday.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; මෙය නැගෙනහිර ආසියාවේ ඒකාධිපති පාලන තන්ත්‍රයන්ගෙන් බේරෙන ගර්භනී කාන්තාවන් සඳහා CNMI රැකවරණයක් බවට පත් කර ඇත: ඔවුන්ගේ දරුවා උතුරු මරියානා හි උපත ලබන විට එය එක්සත් ජනපද පුරවැසියෙකු විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Coleman&quot; /&gt; CNMI හි ආගමන සහ පුරවැසි නීති සම්බන්ධයෙන් බරපතල සීමාවන් ගණනාවක් තිබේ. උදාහරණයක් ලෙස, 2030 ට පෙර සරණාගතභාවය සඳහා ඉල්ලුම් කළ නොහැක.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-04 |title=U.S. Immigration Law in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands (CNMI) {{!}} USCIS |url=https://www.uscis.gov/laws-and-policy/other-resources/us-immigration-law-in-the-commonwealth-of-the-northern-mariana-islands-cnmi |access-date=2023-10-17 |website=Uscis.gov |language=en}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ නීතිරීතිවලට අනුව CNMI පද්ධතියට ප්‍රවේශ වීමට ඉඩ සලසන නමුත් අනිසි ලෙස භාවිතා නොකරන සහ පුරවැසිභාවය සඳහා යථාර්ථවාදී මාර්ග සහ මානව තත්වයන්ට ගරු කිරීම සඳහා යථාර්ථවාදී සමතුලිතතාවයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදය ආසියානු රටවල් සහ දේශීය මරියානා සමඟ කටයුතු කිරීමට උත්සාහ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Coleman&quot; /&gt;

== ආර්ථිකය ==
[[File:Saipan_sunset_2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saipan_sunset_2.jpg|thumb|සයිපාන් හිරු බැස යෑම]]
[[File:Swimming_Hole_-_panoramio.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Swimming_Hole_-_panoramio.jpg|thumb|රොටා හි ස්වාභාවික මුහුදු ජල පිහිනුම් කුහරය]]

උතුරු මරියානා දූපත් වල පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් රජය සමඟ ඇති වෙළඳ සම්බන්ධතාවයෙන් සහ ආසියාවෙන් ලැබෙන ලාභ පුහුණු ශ්‍රමයෙන් ප්‍රතිලාභ ලබයි. CNMI හි ආර්ථිකය ඓතිහාසිකව රඳා පවතින්නේ සංචාරක ව්‍යාපාරය මත වන අතර, බොහෝ දුරට ජපානයෙන් සහ ඇඟලුම් නිෂ්පාදන අංශය මත ය. 2005 දී කෝටා ඉවත් කළ දා සිට ආර්ථිකය පහත වැටී ඇති අතර, අවසානයේ 2009 පෙබරවාරි වන විට සයිපාන්හි සියලුම ඇඟලුම් කර්මාන්තශාලා වසා දැමීමට හේතු විය. 2005 දී ජපන් ගුවන් සේවය මරියානා වලට සේවය කිරීම නැවැත්වූ විට සංචාරක ව්‍යාපාරය ද පහත වැටුණි.&lt;ref name=&quot;Business Law Handbook&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wxatDwAAQBAJ&amp;pg=PA41 |title=Northern Mariana Islands Business Law Handbook: Strategic Information and Laws |date=January 1, 2012 |publisher=IBP USA |isbn=978-1-4387-7068-0 |pages=41–48}}&lt;/ref&gt;

ප්‍රධාන වශයෙන් ටැපියෝකා, ගවයන්, පොල්, පාන්, තක්කාලි සහ කොමඩු කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය ආර්ථිකයේ සාපේක්ෂව වැදගත් නොවන අතර එය 2016 වන විට CNMI දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 1.7% ක් පමණක් නියෝජනය කරයි. එය ප්‍රජාවට තවමත් වැදගත් වන අතර, ඔවුන්ගේ දහස් ගණනක් ගවයන් සහ පොහොසත් පස සහිත මරියානා කලාපය පෝෂණය කිරීම සඳහා වැදගත් වන අතර, ටිනියන් මරියානා වල පාන් කූඩය ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |last=Duponcheel |first=Lawerence |date=2015-05-04 |title=Tinian's 'growing' role in Marianas history |url=https://www.postguam.com/opinion/letters_to_the_editor/tinian-s-growing-role-in-marianas-history/article_acf81646-ca05-52c8-bd2c-4f861d5bb14a.html |access-date=2023-10-24 |website=The Guam Daily Post |language=en |department=Letters to the Editor}}&lt;/ref&gt; CNMI හි ගව රංචු දේශීය වශයෙන් පමණක් නොව ගුවාම්, පලාවු සහ මයික්‍රොනීසියාවට ද හරක් මස් සපයයි.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; 21 වන සියවසේ ටීනියන් හි ගව අභිජනන වර්ග අතරට සෙනෙපොල්, බ්‍රැන්ගස් (බ්‍රාහ්මණ X ඇන්ගස්), රෙඩ් ඇන්ගස් සහ ඇමරිකානු බ්‍රහ්ම ඇතුළත් වන අතර විවිධ නවීන ගොවිපල ශිල්පීය ක්‍රම භාවිතා කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

ස්වදේශික නොවන දූපත් වැසියන්ට ඉඩම් හිමිකර ගැනීමට අවසර නැත, නමුත් එය බදු දීමට හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=June 10, 2012 |title=Overseas Territories Review: Northern Marianas Retains constitutional land ownership provisions |url=http://overseasreview.blogspot.com/2012/06/northern-marianas-retains.html |access-date=August 29, 2015 |publisher=Overseasreview.blogspot.com}}&lt;/ref&gt;

=== සංචාරක ව්‍යාපාරය ===
[[File:ManagahaIsland.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ManagahaIsland.jpg|thumb|මනගහ සිට සයිපාන් දෙස බැලීම]]
[[File:Micro_Beach_(530316786).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Micro_Beach_(530316786).jpg|thumb|ක්ෂුද්‍ර වෙරළ දර්ශනය]]
[[File:Northern_Marianas_Islands_Museum.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Northern_Marianas_Islands_Museum.JPG|thumb|උතුරු මරියානාස් දූපත් කෞතුකාගාරය]]
[[File:Ship1435_-_Flickr_-_NOAA_Photo_Library.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ship1435_-_Flickr_-_NOAA_Photo_Library.jpg|thumb|පැගන් දූපතේ ස්වාභාවික ගල් ආරුක්කුව]]සංචාරක ව්‍යාපාරය ජනප්‍රියයි; සාමාන්‍ය වර්ෂයකදී ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවක් CNMI වෙත පැමිණෙන අතර, ඉහළම වසරවලින් එකක් වූයේ 1997 දී 760,000 කට අධික පිරිසක් දූපත් වෙත පැමිණි බැවිනි.&lt;ref name=&quot;Team&quot;&gt;{{Cite web |last=Team |first=Travel |date=July 16, 2019 |title=Northern Mariana Islands Travel Guide |url=https://www.outlooktravelmag.com/travel-guides/63-northern-mariana-islands |access-date=October 8, 2023 |website=Outlook Travel Magazine |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

2019 දී සංචාරක ව්‍යාපාරය ශක්තිමත් වූ අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් චීනයෙන් සහ දකුණු කොරියාවෙන් පැමිණි සංචාරකයින් ඇතුළත් විය. වසංගතය අතරතුර සංචාරක ව්‍යාපාරය පහත වැටුණු අතර එය අවසන් වූ දා සිට යථා තත්ත්වයට පත්වීම මන්දගාමී විය. ජපානයෙන් සෘජු ගුවන් ගමන් අඩු වී ඇති අතර, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ චීනය අතර දේශපාලන ගැටළු හේතුවෙන් චීනයේ සිට (හොංකොං සිට හැර) සයිපාන් දක්වා වන සියලුම ගුවන් ගමන් නතර වී ඇත. ජපානයෙන් සංචාරකයින් නැවත ආකර්ෂණය කර ගැනීමට CNMI බලාපොරොත්තු වන අතර, සයිපාන් සහ ජපන් නගර අතර සෘජු ගුවන් ගමන් වැඩි කිරීමට අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;KyodoNews2024&quot;&gt;{{cite news|url=https://english.kyodonews.net/news/2024/10/b953c2ee10aa-focus-northern-marianas-seeks-to-revive-tourism-amid-stopped-china-flights.html?phrase=Yoko%20Kamikawa&amp;words=|title=FOCUS: Northern Marianas seeks to revive tourism amid stopped China flights|date=October 6, 2024|work=[[Kyodo News]]|access-date=October 30, 2024|quote=At the peak of the tourism industry in fiscal 1997, over 450,000 out of more than 760,000 visitors were from Japan owing to many direct flights then from Tokyo, Osaka and other Japanese cities.}}&lt;/ref&gt; 2023 සහ 2024 දී සංචාරක වෙළඳපොළ 2019, පූර්ව වසංගත මට්ටමෙන් අඩක් පමණ වන අතර එය දකුණු කොරියාවෙන් පැමිණෙන සංචාරකයින් මත රඳා පවතී. “MVA දත්ත වලට අනුව, දකුණු කොරියානුවන් නැවත පැමිණීම හේතුවෙන් 2021 මූල්‍ය වර්ෂයේදී 5,370 ක් සහ 2022 මූල්‍ය වර්ෂයේදී 69,530 ක් පමණ වූ සංචාරකයින් සංඛ්‍යාව 2023 මූල්‍ය වර්ෂයේදී සුවය ලැබීය.” සමහර සංචාරක විශේෂඥයින් යෝජනා කරන්නේ CNMI අඩු වියදම් ගමනාන්තයේ සිට තරමක් මනඃකල්පිත ගමනාන්තයක් දක්වා එහි ප්‍රතිරූපය වෙනස් කරන බවයි.&lt;ref name=&quot;KyodoNews2024&quot; /&gt;

ජනප්‍රිය යැයි දන්නා ක්‍රියාකාරකම් වන්නේ වනාන්තර කඳු නැගීම, ගොල්ෆ් ක්‍රීඩා කිරීම, කිමිදීම සහ ප්‍රාග් ඓතිහාසික ගල් වැනි ඓතිහාසික ස්ථාන ය.&lt;ref name=&quot;Team&quot; /&gt; ගොල්ෆ් පිටිවලින් එකක් නිර්මාණය කර ඇත්තේ වෘත්තීය ශූර ගොල්ෆ් ක්‍රීඩක ග්‍රෙග් නෝමන් විසිනි.&lt;ref name=&quot;Team&quot; /&gt; සංචාරක උණුසුම් ස්ථානයක් වන්නේ මනාගහ දූපතයි, එයට තොටුපළෙන් ප්‍රවේශ විය යුතු අතර විවිධ බාබකියු වෙළෙන්දන්, ජල ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් සහ නිවර්තන වනාන්තරයක් වටා පුළුල් වැලි සහිත වෙරළ තීරයන් ඇත.&lt;ref name=&quot;iexplore.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Northern Mariana Islands — Attractions |url=https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/australia-and-south-pacific/northern-mariana-islands/attractions |access-date=October 8, 2023 |website=Iexplore.com}}&lt;/ref&gt;

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සංචාරකයින්ට වීසා බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය නොවන අතර, ESTA හෝ ගුවාම්-CNMI වීසා නිදහස් කිරීමේ වැඩසටහන සඳහා සුදුසුකම් ලබන අනෙකුත් රටවල සංචාරකයින්ට සාමාන්‍යයෙන් දින 45ක් හෝ 90ක් දක්වා රැඳී සිටිය හැක.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ESTA application and traveling to Saipan |url=https://esta-center.com/en/saipan/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029042708/https://esta-center.com/en/saipan/index.html |archive-date=October 29, 2023 |access-date=2023-10-21 |website=ESTA Online Center |language=ja}}&lt;/ref&gt;

CNMI හි ප්‍රසිද්ධ සංචාරක ගමනාන්ත අතරට:&lt;ref name=&quot;iexplore.com&quot; /&gt;

* මනගහ දූපත (තොටුපළකින් පැමිණෙන අක්කර 100 ක නිවර්තන වෙරළ දූපත)
* ඇමරිකානු අනුස්මරණ උද්‍යානය
* බටහිර පැත්තේ කිලෝමීටර 1 ක වෙරළ තීරයක් වන මයික්‍රෝ බීච්, හිරු බැස යෑම දැකගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Micro Beach in October (updated in 2023), Micro Beach reviews, Micro Beach address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Micro Beach |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/micro-beach-10559655/ |access-date=October 12, 2023 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
* සැන් ජුවාන් වෙරළ, කිඹුලෙකු මෙන් පෙනෙන අද්විතීය ගල් සැකැස්මක් සහිතව.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top 10 Things to Do in Northern Mariana Islands in October (Updated 2023) {{!}} Trip.com Attractions |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/northern-mariana-islands-788/tourist-attractions/ |access-date=October 21, 2023 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for San Juan Beach in October (updated in 2023), San Juan Beach reviews, San Juan Beach address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near San Juan Beach |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/san-juan-beach-91406/?locale=en-XX&amp;curr=USD |access-date=October 21, 2023 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
* සයිපාන්හි දකුණු කොටසේ රැඩ්/ඉණිමඟ/කොරල් වෙරළ යාර 100 ක් පමණ දිග වන අතර එය බොහෝ දුරට කොරල් කොටස් වේ. එය දේශීය බාබකියු සහ වෙරළ ධාවනය සඳහා ජනප්‍රියයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Ladder Beach in October (updated in 2023), Ladder Beach reviews, Ladder Beach address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Ladder Beach |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/ladder-beach-18576539/?locale=en-XX&amp;curr=USD |access-date=October 21, 2023 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
* ඔබියන් වෙරළ යනු එහි වර්ණවත් දිය යට ජීවිතය සඳහා ප්‍රසිද්ධ දිගු දකුණු වෙරළකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Obyan Beach in October (updated in 2023), Obyan Beach reviews, Obyan Beach address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Obyan Beach |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/obyan-beach-18692015/?locale=en-XX&amp;curr=USD |access-date=October 21, 2023 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
* ටාගා වෙරළ (ටීනියන් දූපතේ) එහි හිරු බැස යන දර්ශන සඳහා ප්‍රසිද්ධ විශාලතම වෙරළයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Taga Beach in October (updated in 2023), Taga Beach reviews, Taga Beach address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Taga Beach |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/tinian/taga-beach-87885/?locale=en-XX&amp;curr=USD |access-date=October 21, 2023 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
* ලැටේ ස්ටෝන්ස් ගල්වල (චමෝරෝ ජනයාගේ පුරාණ ගල් ගල්වලක්)
* ටපොචෝ කන්ද (සයිපාන්හි දර්ශන සහිත උසම ස්ථානය), මෙම ස්ථානය එහි දර්ශන සඳහා ප්‍රසිද්ධ වන අතර, පැහැදිලි දිනයක අනෙකුත් දූපත් දැක ගත හැකි අතර ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ ප්‍රතිමාවකින් එය මුදුනේ ඇත.&lt;ref name=&quot;Mount Tapochau&quot;&gt;{{Cite web |title=Mount Tapochau |url=https://www.afar.com/places/mount-tapochao-capitol-hill |access-date=October 10, 2023 |website=AFAR Media |language=en}}&lt;/ref&gt;
* කලබෙරා ගුහාව (පුරාණ ගුහා චිත්‍ර සහිත)
* අවසාන අණදෙන කණුව (සයිපාන් සටනේ අවසාන ජපන් අණදෙන කණුව)
* කුරුළු දූපත් අභයභූමි වෙරළ (කුරුළු දූපත් අභයභූමිය අසල වෙරළ), නැගෙනහිරට මුහුණලා ඇත. කුරුල්ලන් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා දකුණට කුරුළු දූපත් නිරීක්ෂණාගාරයක් ද ඇත)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bird Island Beach |url=http://www.atlasobscura.com/places/bird-island-beach-1 |access-date=October 8, 2023 |website=Atlas Obscura |language=en}}&lt;/ref&gt;
* සයිපාන් හා සම්බන්ධ මෙම කුඩා දූපත වන තහනම් දූපත, අඩු වඩදියකදී සම්බන්ධ වන අතර එයට නැගිය හැකිය, නමුත් ජලය එය අධික වඩදියකදී වෙන් කරයි. මෙම කුඩා දූපත අසල නිරීක්ෂණාගාරයක් ඇත.&lt;ref name=&quot;TRIP.COM2&quot;&gt;{{Cite web |title=Latest travel itineraries for Bird Island in October (updated in 2023), Bird Island reviews, Bird Island address and opening hours, popular attractions, hotels, and restaurants near Bird Island - Trip.com |url=https://www.trip.com/travel-guide/attraction/saipan/bird-island-81515/ |access-date=2023-10-12 |website=TRIP.COM |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;
* ජපන් ප්‍රදීපාගාරය (උතුරු මරියානාවරු ජපන් ජනවරමේ සිටියදී 1934 දී ඉදිකරන ලද ප්‍රදීපාගාරයක්, වර්තමානයේ දූපත් දර්ශන සහිත කැෆේ එකක්)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Old Japanese Lighthouse |url=http://www.atlasobscura.com/places/old-japanese-lighthouse |access-date=October 8, 2023 |website=Atlas Obscura |language=en}}&lt;/ref&gt;
* NMI ඉතිහාස හා සංස්කෘතික කෞතුකාගාරය&lt;ref&gt;{{Cite web |last=MVA |date=October 6, 2021 |title=NMI celebrates World Tourism Day |url=https://www.mvariety.com/business/business_news/nmi-celebrates-world-tourism-day/article_4e7faec6-259a-11ec-941e-43043fffabfe.html |access-date=October 19, 2023 |website=Marianas Variety News &amp; Views |language=en}}&lt;/ref&gt;
* සයිපාන් හි ග්‍රෝටෝ, විශාල දිය යට හුණුගල් ගුහාවකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Grotto |url=https://www.afar.com/places/the-grotto-saipan |access-date=October 16, 2023 |website=AFAR Media |language=en}}&lt;/ref&gt;
* උපත් සංචාරක ව්‍යාපාරය, 2010 ගණන්වල සියවසේදී ආසියාවෙන් මව්වරුන් බිහි කිරීමට පැමිණීමත් සමඟ වඩාත් ජනප්‍රිය වූ අතර, එමඟින් දරුවාට එක්සත් ජනපද පුරවැසියෙකු වීමට අවස්ථාවක් ලබා දෙන ලදී.&lt;ref name=&quot;Coleman2&quot;&gt;{{Cite web |last=Coleman |first=Zach |title='Birth tourism' in Saipan causing headaches for USA |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/09/09/chinese-tourist-births-cnmi/2784797/ |access-date=2023-10-17 |website=Usatoday.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== කම්කරු මතභේද ===
උතුරු මරියානා දූපත් එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් වෙළඳ ප්‍රදේශයක් ලෙස තම ස්ථාවරය සාර්ථකව භාවිතා කර ඇති අතර, ඒ සමඟම එකම කම්කරු නීතිවලට යටත් නොවීය. උදාහරණයක් ලෙස, 1997 සිට 2007 දක්වා පැවති පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ පැයකට ඩොලර් 3.05 ක අවම වැටුප එක්සත් ජනපදයට වඩා අඩු වූ අතර, තවත් සමහර සේවක ආරක්ෂණ දුර්වල වන අතර එමඟින් නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩු වේ. එමඟින් සියලුම එක්සත් ජනපද කම්කරු නීතිවලට අනුකූල නොවී ඇඳුම් &quot;ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිෂ්පාදිත&quot; ලෙස ලේබල් කිරීමට ඉඩ සැලසුණි. කෙසේ වෙතත්, 2007 මැයි 25 වන දින ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුෂ් විසින් අත්සන් කරන ලද එක්සත් ජනපද අවම වැටුප් නීතියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස උතුරු මරියානාස් හි අවම වැටුපෙහි පියවරෙන් පියවර වැඩිවීම් ඇති වූ අතර එමඟින් එය 2015 දී එක්සත් ජනපද මට්ටමට ළඟා වීමට ඉඩ සැලසුණි.&lt;ref name=&quot;Vallejera&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=68875|title=NMI minimum wage hike OK'd|author=Jayvee L. Vallejera|date=May 27, 2007|newspaper=Saipan Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927003142/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?cat=1&amp;newsID=68875|archive-date=September 27, 2007}}&lt;/ref&gt; පළමු පියවර (ඩොලර් 3.55 දක්වා) 2007 ජූලි 25 වන දින සිට ක්‍රියාත්මක වූ අතර, CNMI අවම වැටුප රටපුරා අවම වැටුපට සමාන වන තෙක් වාර්ෂිකව ඩොලර් 0.50 ක වැඩිවීමක් ඉන්පසු සෑම මැයි මාසයකම ක්‍රියාත්මක වේ. කෙසේ වෙතත්, 2009 දෙසැම්බර් මාසයේදී ජනාධිපති ඔබාමා විසින් අත්සන් කරන ලද නීතියක් මගින් මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වාර්ෂික වැඩිවීම ප්‍රමාද කරන ලදී. 2018 දී, අවම වැටුප අවසානයේ ඩොලර් 7.25 දක්වා ළඟා වූ අතර එය එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් අවම වැටුපට අනුරූප විය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.saipantribune.com/index.php/7-25-per-hour/|title=$7.25 per hour|last1=Perez|first1=Jon|date=October 1, 2018|newspaper=Saipan Tribune|access-date=July 22, 2020}}&lt;/ref&gt;

දිවයින එක්සත් ජනපද කම්කරු නීතිවලින් නිදහස් කිරීම, දහදිය දැමීමේ සාප්පු, ළමා ශ්‍රමය, ළමා ගණිකා වෘත්තිය සහ බලහත්කාරයෙන් ගබ්සා කිරීම් ඇතුළු බොහෝ සූරාකෑම් වලට හේතු විය.&lt;ref name=&quot;TomPaine&quot;&gt;{{cite web |author=Rebecca Clarren |date=May 9, 2006 |title=Sex, Greed And Forced Abortions |url=http://www.tompaine.com/articles/2006/05/09/sex_greed_and_forced_abortions.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20071226013133/http://www.tompaine.com/articles/2006/05/09/sex_greed_and_forced_abortions.php |archive-date=December 26, 2007 |access-date=February 20, 2008 |publisher=TomPaine.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Clarren&quot;&gt;{{cite magazine|author=Rebecca Clarren|author-link=Rebecca Clarren|date=Spring 2006|title=Paradise Lost: Greed, Sex Slavery, Forced Abortions and Right-Wing Moralists|url=http://www.msmagazine.com/spring2006/paradise.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20060702152508/http://www.msmagazine.com/spring2006/paradise.asp|archive-date=July 2, 2006|access-date=November 11, 2006|magazine=Ms.}}&lt;/ref&gt;

බොහෝ දුරට ෆෙඩරල් එක්සත් ජනපද පාලනයෙන් පිටත (2009 නොවැම්බර් 28 වන දින අවසන් වූ) සංක්‍රමණික පද්ධතියක් හේතුවෙන් බොහෝ චීන සංක්‍රමණික සේවකයින් (උච්චතම වසරවලදී 15,000 ක් පමණ) දූපත් වල ඇඟලුම් වෙළඳාමේ සේවයේ යොදවා ඇත. කෙසේ වෙතත්, 2005 දී එක්සත් ජනපදයට චීන ආනයන සඳහා ලෝක වෙළඳ සංවිධානය පනවා තිබූ සීමාවන් ඉවත් කිරීම පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය වෙළඳාම දැඩි පීඩනයකට ලක් කළ අතර, එය කර්මාන්තශාලා ගණනාවක් වැසීමට හේතු විය. එක්සත් ජනපදය විසින් පනවන ලද නියමිත වැටුප් වැඩිවීම් සමඟ, අවසාන කර්මාන්තශාලා 2009 මුල් භාගයේදී වසා දැමූ අතර ඇඟලුම් කර්මාන්තය වඳ වී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.saipantribune.com/index.php/nmi-economy-generates-1-3b-sales/|title=NMI economy generates $1.3B sales|author=Haidee V. Eugenio|date=May 1, 2014|newspaper=Saipan Tribune|access-date=June 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904005134/http://www.saipantribune.com/index.php/nmi-economy-generates-1-3b-sales/|archive-date=September 4, 2015}}&lt;/ref&gt;

=== යටිතල පහසුකම් ===
[[File:Entrance_to_Saipan_International_Airport.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Entrance_to_Saipan_International_Airport.JPG|වම|thumb|සයිපාන් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ පිවිසුම]]
දූපත් වල සැතපුම් 220 කට වඩා (කිලෝමීටර් 350) අධිවේගී මාර්ග, පදික ධාවන පථ සහිත ගුවන් තොටුපළ තුනක් (එකක් අඩි 9,800 (මීටර් 3,000) පමණ දිග; අඩි 6,600 (මීටර් 2,000) පමණ දිග දෙකක්, පදික වේදිකා නොමැති ගුවන් තොටුපළ තුනක් සහ හෙලිපෝට් එකක් ඇත. ප්‍රධාන වාණිජ ගුවන් තොටුපළ සයිපාන් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළයි.

මගී ගුවන් සේවයක් වන ස්ටාර් මරියානාස් එයාර් ගුවාම්, සයිපාන්, ටිනියන් සහ රොටා අතර කෙටි දුර ගුවන් ගමන් සපයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=US Congressman wants EAS eligibility for CNMI |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/126975-us-congressman-wants-eas-eligibility-for-cnmi |access-date=2023-10-12 |website=ch-aviation |language=en}}&lt;/ref&gt; ජාත්‍යන්තර ගුවන් සේවා සපයන්නන් සයිපාන් කොරියාව, චීනය සහ ජපානය සමඟ සම්බන්ධ කරයි; එක්සත් ජනපද ප්‍රධාන භූමියට ගුවන් ගමන් සාමාන්‍යයෙන් ගුවාම් හෝ හවායි හරහා සම්බන්ධ වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Getting to Saipan |url=https://www.saipandoctors.com/getting-there |access-date=2024-05-21 |website=Saipan Doctors |language=en}}&lt;/ref&gt;

ගුවන් මගින් අමතරව, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය තුළ අන්තර්-දූපත් ගමන් තොටුපළ හෝ කුලී යාත්‍රා සේවා හරහා කළ හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, පැගන් වෙත යාම සැතපුම් 200 (කිලෝමීටර් 320) බෝට්ටු ගමනකි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.guampdn.com/news/local/heres-why-pagan-homestead-applicants-are-having-trouble-getting-permits-to-live-on-island/article_7988e5e8-6443-5c3b-8d93-215262c9d725.html|title=Here's why Pagan homestead applicants are having trouble getting permits to live on island|last=Limtiaco|first=Steve|date=2019-08-11|newspaper=Pacific Daily News|access-date=2023-10-12|language=en}}&lt;/ref&gt;

දූපත් සඳහා තැපැල් සේවාව එක්සත් ජනපද තැපැල් සේවය (USPS) විසින් සපයනු ලැබේ. සෑම ප්‍රධාන දූපතකටම 96950–96952 පරාසයේ තමන්ගේම ZIP කේතයක් ඇති අතර, CNMI සඳහා USPS අකුරු දෙකේ කෙටි යෙදුම MP&lt;ref name=&quot;CNMI-LRC&quot;&gt;{{cite web |title=About the CNMI |url=http://cnmilaw.org/aboutcnmi.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509002032/http://www.cnmilaw.org/aboutcnmi.htm |archive-date=May 9, 2009 |access-date=January 24, 2010 |publisher=CNMI Commonwealth Law Revision Commission}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USPS-abbrs&quot;&gt;{{cite web |title=Publication 28, Postal Addressing Standards Appendix B: Two–Letter State and Possession Abbreviations |url=https://pe.usps.com/text/pub28/28apb.htm |access-date=January 24, 2010 |publisher=[[United States Postal Service]]}}&lt;/ref&gt; (&quot;මරියානාස් පැසිෆික්&quot;, NM සහ MI ලෙස සැලකේ). &quot;CM&quot; කලින් භාවිතා කර ඇති අතර සමහර සන්දර්භවල තවමත් භාවිතා වේ, නමුත් කැමරූන් සමඟ පටලවා ගත හැකිය. දුරකථන සේවාව සඳහා, දූපත් උතුරු ඇමරිකානු අංකන සැලැස්මට ඇතුළත් කර ඇති අතර, ප්‍රදේශ කේතය 670 භාවිතා කරයි.&lt;ref name=&quot;CNMI-LRC&quot; /&gt;

රූපවාහිනී සේවාව සපයනු ලබන්නේ KPPI-LD, චැනල් 7 විසිනි, එය ගුවාම් හි ABC අනුබද්ධිත KTGM මෙන්ම ගුවාම් හි NBC අනුබද්ධිත KUAM-TV අනුබද්ධිත WSZE, චැනල් 10 ද විකාශනය කරයි. CNMI තුළ විකාශනය වන ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන 10 ක් පමණ ඇත.

2012 දී, ස්ලේට් වාර්තා කළේ CNMI අන්තර්ජාල මිල ගුවාම් හි මිල මෙන් පස් ගුණයක් බවත් සීමිත කලාප පළල හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයෙකු ඉහළ මට්ටමේ අන්තර්ජාල පැකේජයක් තෝරා ගන්නේ නම් මෙගාබිට් එකකට මිල වැඩි වන බවත්ය.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Calabrese, Michael |author2=Daniel Calarco |author3=Colin Richardson |date=May 24, 2012 |title=The Most Expensive Internet in America |url=https://slate.com/technology/2012/05/internet-access-and-cost-in-american-samoa-northern-marianas-islands-guam.html |access-date=January 6, 2020 |work=[[Slate (magazine)|Slate]]}}&lt;/ref&gt; 2023 දී, බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ෆෙඩරල් අරමුදල් කිහිපයක් භූමියට වෙන් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Buch |first=Kabir |date=2023-10-11 |title=High speed internet package comes to the Northern Mariana Islands |url=https://pasquines.us/2023/10/11/high-speed-internet-package-comes-to-the-northern-mariana-islands/ |access-date=2023-10-12 |website=Pasquines |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ජන විකාශනය ==
{{US Census population|1960=8286|1970=9436|1980=16780|1990=43345|2000=69221|2010=53883|2020=47329}}

2020 සංගණනයට අනුව, CNMI හි ජනගහනය 47,329 ක් වූ අතර එය 2000 දී 69,221 ක් විය. මෙම අඩුවීමට හේතු වී ඇත්තේ ඇඟලුම් කර්මාන්තයේ අභාවය (එහි සේවකයින්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් චීනයෙන් පැමිණි කාන්තාවන්), ආර්ථික අර්බුද සහ CNMI හි ප්‍රාථමික ආදායම් මාර්ගවලින් එකක් වන සංචාරක කර්මාන්තයේ පහත වැටීම ඇතුළු සාධක එකතුවක් බව වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;ST2&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=96195&amp;cat=1|title=CNMI loses immigration control in 2009|author=Haidee V. Eugenio|date=January 1, 2010|newspaper=Saipan Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20110926172413/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=96195&amp;cat=1|archive-date=September 26, 2011}}&lt;/ref&gt;

2020 සංගණනයට අනුව, එක්සත් ජනපද කුඩා පිටත දූපත් හැරුණු විට, උතුරු මරියානා දූපත් යනු ඇමරිකානු සැමෝවාට පසුව එක්සත් ජනපදයේ දෙවන අඩුම ජනගහනයක් සහිත උප-ෆෙඩරල් අධිකරණ බල ප්‍රදේශයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2010 |title=Census map |url=https://www.census.gov/2010census/news/pdf/cb11cn178_ia_cnmi_totalpop_2010map.pdf |website=Census.gov}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, දූපත් ජනගහනය කාලයත් සමඟ උච්චාවචනය වී 2000 දී 80 දහසකට ළඟා වූ අතර පසුව 2010 ගණන්වලදී 50 දහසක් දක්වා අඩු විය. 1986 දී, CNMI හි ජනතාව එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් බවට පත් වූ විට, එහි ජනගහනය 36 දහසක් පමණ විය. 1950 දී ජනගහනය 7,000 ක් පමණ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Northern Mariana Islands Population 1950–2023 |url=https://www.macrotrends.net/countries/MNP/northern-mariana-islands/population |access-date=October 8, 2023}}&lt;/ref&gt; සංසන්දනය කිරීම සඳහා, 1776 දී, ජනගහනය අනුව කුඩාම ඇමරිකානු රාජ්‍යය වූයේ 60,000 ක් පමණ ජනගහනයක් සහිත ඩෙලවෙයාර් ය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=July 4, 2019 |title=In July 1776, 2.5 Million People Lived in the 13 Colonies And ... |url=https://247wallst.com/economy/2019/07/04/in-july-1776-2-5-million-people-lived-in-the-thirteen-colonies-and/ |access-date=October 8, 2023}}&lt;/ref&gt;

2020 වන විට, ජනගහනයෙන් 60% ක් පමණ එක්සත් ජනපද පුරවැසියන් හෝ නීත්‍යානුකූල ස්ථිර පදිංචිකරුවන් වන අතර අනෙක් 40% විදේශීය සේවකයින් වේ.&lt;ref name=&quot;Office&quot;&gt;{{Cite web |last=Office |first=U. S. Government Accountability |title=Commonwealth of the Northern Mariana Islands: Recent Workforce Trends and Wage Distribution {{!}} U.S. GAO |url=https://www.gao.gov/products/gao-22-105271 |access-date=2023-10-21 |website=Gao.gov |language=en}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයට සේවකයින්ට පුරවැසියන්ගේ අනුපාතය සහ විවිධ වර්ගවල නීත්‍යානුකූල පදිංචිකරුවන්ගේ සංඛ්‍යාව නිරීක්ෂණය කරන වැඩසටහනක් ඇත.&lt;ref name=&quot;Office&quot; /&gt;

බොහෝ මරියානාවන් මහාද්වීපික ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට සංක්‍රමණය වී ඇති අතර බටහිර වෙරළට සංක්‍රමණය වීම තරමක් ජනප්‍රියයි. විශාලතම ප්‍රජාවන්ගෙන් එකක් වන්නේ වොෂින්ටන් ප්‍රාන්තයේ වන අතර එහි දූපත් වලින් පැමිණි පුද්ගලයින් 5,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සිටිති.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/2022/09/23/american-territories-population-loss/|title=Analysis {{!}} People are fleeing Puerto Rico, Guam, and every other U.S. territory. What gives?|date=2022-09-23|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2023-10-25|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== භාෂා ===
උතුරු මරියානා දූපත් වල නිල භාෂාවන් අතර ඉංග්‍රීසි, චමෝරෝ සහ කැරොලිනියානු ඇතුළත් වේ. වඳ වී යාමට ආසන්නව ඇති ටනාපැග් භාෂාව තවමත් කතා කරන්නේ ස්වල්ප දෙනෙක් පමණි. බොහෝ පිලිපීන භාෂා, චීන සහ අනෙකුත් පැසිෆික් දූපත් භාෂා ද කතා කෙරේ. ස්පාඤ්ඤ භාෂාව තවමත් වාසගමවල රඳවාගෙන ඇති නමුත් එය තවදුරටත් බහුලව භාවිතා නොවේ, නමුත් එය තවමත් තුන්වන හෝ සිව්වන භාෂාවක් ලෙස සමහර වැඩිහිටියන්ට හුරුපුරුදුය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Solenberger|first=Robert R.|date=1962|title=The Social Meaning of Language Choice in the Marianas|journal=Anthropological Linguistics|volume=4|issue=1|pages=59–64|jstor=30022346}}&lt;/ref&gt;
=== ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ===
[[File:121207-M-BC491-009_(8265095636).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:121207-M-BC491-009_(8265095636).jpg|thumb|2012 දී ටිනියන් හි උතුරු මරියානාස් සිසුන්]]
CIA ලෝක තොරතුරු පොතේ 2010 සංගණනය මත පදනම්ව:&lt;ref&gt;{{Citation|title=Northern Mariana Islands|date=2024-09-27|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/northern-mariana-islands/#people-and-society|work=The World Factbook|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/northern-mariana-islands/#people-and-society|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2024-10-09|archive-date=2024-10-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

උතුරු මරියානාස් බොහෝ දුරට ආසියානු සහ පැසිෆික් ජනයාගේ විවිධ මිශ්‍රණයකි.

* පිලිපීන 35.3%

* චමෝරෝ 23.9%
* බහු වාර්ගික 12.7% (පසුබිම් 2ක් හෝ ඊට වැඩි)
* චීන 6.8%
* වෙනත් හවායි හෝ පැසිෆික් දූපත් වැසියන් 6.4%
* කැරොලිනියානු 4.6%
* කොරියානු 4.2%
* වෙනත් ආසියානු 3.7%
* වෙනත් 2.5%

=== ආගම ===
[[File:Saipan_Mount_Carmel_Cathedral.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saipan_Mount_Carmel_Cathedral.JPG|thumb|චලන් කනෝවා හි කන්දෙහි අප ස්වාමිදූගේ කාර්මෙල් ආසන දෙව්මැදුර]]
මරියානාස් හි ස්පාඤ්ඤ මිෂනාරිවරුන් හේතුවෙන්, චමෝරෝ සහ කැරොලිනියානුවන්ගෙන් විශාල බහුතරයක් රෝමානු කතෝලික ආගම අදහති. ජපන් ආක්‍රමණය සැලකිය යුතු බෞද්ධ ප්‍රජාවක් නිර්මාණය කළ අතර ඔවුන් පිටත්ව ගිය පසුවත් එය පැවතුනි. එක්සත් ජනපදයේ බලපෑම හේතුවෙන්, රෙපරමාදු ආගමේ විවිධ නිකායන් ද දූපත් වලට ඇතුළු විය. උතුරු මරියානා දූපත් වල බොහෝ දෙනෙක් රෝමානු කතෝලික හෝ සාම්ප්‍රදායික විශ්වාසයන් ඇත.

පිව් පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයට අනුව, 2010:&lt;ref&gt;{{cite web |title=Religions in Northern Mariana Islands – PEW-GRF |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/northern-mariana-islands#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421091227/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/northern-mariana-islands#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 |archive-date=April 21, 2019 |access-date=September 12, 2017 |website=GlobalReligiousFutures.org}}&lt;/ref&gt;

* රෝමානු කතෝලික 64.1%
* රෙපරමාදු භක්තිකයන් 16%
* බෞද්ධයන් 10.6%
* ජන ආගම් 5.3%
* අනෙකුත් ක්‍රිස්තියානීන් 1.2%
* වෙනත් ආගම් 1.1%
* අනුබද්ධ නොවන 1.0%
* නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් &lt;1%
* හින්දු &lt;1%
* මුස්ලිම් &lt;1%
* යුදෙව්වන් &lt;1%

ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පසුකාලීන සාන්තුවරයන්ගේ පල්ලිය උතුරු මරියානා දූපත් වල වාට්ටුවක (සභාවක) සාමාජිකයින් 865 ක් වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Facts and Statistics: Statistics by Country: Northern Mariana Islands |url=https://newsroom.churchofjesuschrist.org/facts-and-statistics/country/northern-mariana-islands |access-date=January 15, 2021 |work=Newsroom |publisher=LDS Church}}&lt;/ref&gt;

=== අධ්‍යාපනය ===
උතුරු මරියානා දූපත් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය පොදු පාසල් පද්ධතිය පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ පොදු පාසල් ක්‍රියාත්මක කරන අතර බොහෝ පෞද්ගලික පාසල් තිබේ. උතුරු මරියානාස් විද්‍යාලය බටහිර පාසල් සහ විද්‍යාල සංගමය විසින් ප්‍රතීතනය කර ඇති අතර අනෙකුත් කුඩා එක්සත් ජනපද ප්‍රජා විද්‍යාලවලට සමාන වැඩසටහන් රාශියක් ඉදිරිපත් කරයි.
== සංස්කෘතිය ==
[[File:Women_stick_dancing_in_Tanapag_Village,_Saipan_(2000).webm|thumb|2000 දී සයිපාන්හි ජන සැරයටි නර්තනයක් ඉදිරිපත් කරන කාන්තාවන්]]
[[File:Chamorro_performers.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chamorro_performers.jpg|thumb|චමෝරෝ ජනතාව]]
මරියානා දූපත් වල චමෝරෝ සංස්කෘතියෙන් වැඩි කොටසක් ස්පාඤ්ඤ පාලනයේ බලපෑමට ලක් විය; එය ජර්මානුවන් සහ ජපන් ජාතිකයින්ගේ බලපෑම ද පෙන්නුම් කරයි. ගෞරවය චමෝරෝ සංස්කෘතියේ අනිවාර්ය අංගයක් වන අතර, එක් සාමාන්‍ය ප්‍රදර්ශනයක් වන්නේ &quot;මැන්ගින්ගි'&quot; සම්ප්‍රදායයි. මෙම සම්ප්‍රදාය සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ පැවත එන අතර එයට වැඩිමහල්ලෙකු සහ තරුණ චමෝරෝ දරුවෙකු සම්බන්ධ වේ. දරුවා වැඩිමහල්ලාගේ අත අල්ලාගෙන, එය ඔවුන්ගේ නාසය මත තබා, පිරිමින්ට &quot;නොට්&quot; සහ කාන්තාවන්ට &quot;නෝරා&quot; පවසන අතර, වැඩිහිටියන් &quot;දෙවියන් වහන්සේ ඔබට උදව් කරයි&quot; යන අර්ථය ඇති ඩයොස්ටි අයුඩි (ස්පාඤ්ඤ සෙනෝර්, සෙනෝරා, ඩියෝස් ටෙ අයුඩේ වෙතින්) ප්‍රතිචාර දක්වයි.

කැරොලිනියානු සංස්කෘතිය චමෝරෝවරුන්ගේ සංස්කෘතියට බෙහෙවින් සමාන ය, ගෞරවයෙන් යුතුව. කැරොලිනියානු සංස්කෘතිය ජනගහනය ආරම්භ වූ යැප් සහ චුක් දක්වා සොයාගත හැකිය. ගුවාම් සහ උතුරු මරියානා අතර ඇති වෙනස්කම් වලින් එකක් වන්නේ චමෝරෝවරුන්ට අමතරව කැරොලිනියානු (නූතන මයික්‍රොනීසියා) ජනතාවගේ සහ සංස්කෘතියේ සැලකිය යුතු සංක්‍රමණයයි.

=== ආහාර පිසීම ===
[[File:Beef_tinaktak.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beef_tinaktak.jpg|වම|thumb|ටියානැක්ටැක්, එළවළු සමඟ පොල් කිරිවලින් පිසූ සිහින්ව අඹරන ලද මස්]]
[[File:Estufao.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Estufao.jpg|වම|thumb|''කැඩ්ඩන් පිකා හා සමාන ස්ටූ කළ මස් කෑමක් වන එස්ටුෆාඕ'']]
චමෝරෝ ආහාර බොහොමයක් විවිධ සංස්කෘතීන්ගේ බලපෑමට ලක්ව ඇත. විදේශීය සම්භවයක් ඇති ජනප්‍රිය ආහාර අතරට ස්පාඤ්ඤය විසින් මුලින් හඳුන්වා දුන් විවිධ වර්ගයේ පැණිරස හෝ රසවත් එම්පානාඩා සහ පිලිපීනයේ නූඩ්ල්ස් කෑමක් වන පැන්සිට් ඇතුළත් වේ.

පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂිවලින් හෙළි වන්නේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිට මරියානා වල සහල් වගා කර ඇති බවයි. අචෝටි සමඟ සාදන ලද රතු සහල් යනු චමෝරෝ ආහාර අනෙකුත් පැසිෆික් දූපත් වලින් දැඩි ලෙස වෙන්කර හඳුනා ගන්නා සුවිශේෂී ප්‍රධාන ආහාරයකි. එය සාමාන්‍යයෙන් සාද (ගුපොට් හෝ &quot;සංගා&quot;), නවෝනා සහ උසස් පාසල් හෝ විද්‍යාල උපාධි වැනි විශේෂ සිදුවීම් සඳහා සේවය කරනු ලැබේ. ලෙමායි (පාන්), මැන්ගා (අඹ), නියොක් (පොල්) සහ බිලිම්බයින් (තරු පලතුරු වලට අදාළ පලතුරක් වන බිලිම්බි) වැනි පලතුරු විවිධ දේශීය වට්ටෝරු වල ඇතුළත් වේ. කොරියානු, චීන, ජපන් සහ ඇමරිකානු ආහාර ද බහුලව තිබේ.

දේශීය විශේෂතා අතරට තාපයට වඩා සිට්‍රික් අම්ලයේ ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් මස් සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් පිසින ලද කෑමක් වන කෙලගුවෙන්; පොල් කිරිවලින් සාදන ලද මස් කෑමක් වන ටිනක්ටැක්; සහ කඩු ෆනිහි (පියාඹන නරියා/පළතුරු වවුලන් සුප්) ඇතුළත් වේ. පලතුරු වවුලන් නූතන කාලයේ දූපත් කිහිපයක දුර්ලභ වී ඇත, ප්‍රධාන වශයෙන් විශේෂ අධික ලෙස අස්වැන්න නෙලීම සහ වාසස්ථාන අහිමි වීම හේතුවෙන්; දඩයම් කිරීම තවමත් සිදු වුවද, දැන් ඔවුන් දඩයම් කිරීම නීති විරෝධී ය.

මරියානා සහ හවායි දූපත් යනු ලොව ප්‍රමුඛතම ඒක පුද්ගල පාරිභෝගිකයින් වන අතර, ලැයිස්තුවේ ඉහළින්ම ගුවාම් සහ දෙවන ස්ථානයේ හවායි ඇත (ඉතිරි මරියානා පිළිබඳ විස්තර බොහෝ විට සංඛ්‍යාලේඛනවලින් නොමැත). දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ඇමරිකානු හමුදාව විසින් යුධ සලාකයක් ලෙස ස්පෑම් දූපත් වලට හඳුන්වා දෙන ලදී.

ස්පෑම් &quot;පෙරනිමි&quot; ආහාර වේලක් හෝ සුලු කෑමක් ලෙස සලකනු ලබන අතර බොහෝ විට ස්පෑම් සුෂි, ස්පෑම් පීසා, ස්පෑම් සහ බිත්තර සහ ස්පෑම්-ෆ්‍රයිඩ් රයිස් වැනි වට්ටෝරු වලට ඇතුළත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Arin Greenwood&quot;&gt;{{Cite web |author=Arin Greenwood |title=Gadfly Online. Isle of Canned Meat |url=http://www.gadflyonline.com/home/06-10-02/ftr-spam.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202134402/http://www.gadflyonline.com/home/06-10-02/ftr-spam.html |archive-date=February 2, 2022 |access-date=2023-10-13 |website=Gadflyonline.com}}&lt;/ref&gt; ගුවාම් සහ හවායි දූපත් ඇතුළු අනෙකුත් දූපත් වලද මෙම ආහාර ජනප්‍රිය වන අතර, එක් ජනප්‍රිය රසයක් වන්නේ උණුසුම් හා කුළුබඩු සහිත ස්පෑම් ය.&lt;ref name=&quot;Arin Greenwood&quot; /&gt;

=== සිනමාව ===
පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සහ උතුරු මරියානාස් විද්‍යාලයේ උත්සාහයන්ට ස්තූතිවන්ත වෙමින් 21 වන සියවසේදී සංවර්ධනය කරන ලද, බොහෝ දුරට වාර්තා චිත්‍රපට නිපදවන උතුරු මරියානා දූපත් වල කුඩා ස්වාධීන සිනමා ශාලාවක්. විදේශීය නිෂ්පාදකයින් 20 වන සියවසේදී දූපත් වල චිත්‍රපට රූගත කර තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Bill&quot;&gt;{{cite act|type=Bill|date=2011|legislature=Seventeenth Northern Marianas Commonwealth Legislature|title=Commonwealth Film &amp; Media Amendment Act of 2011|url=http://www.cnmileg.gov.mp/documents/house/hse_bills/17/HB17-157.pdf}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.cnmileg.gov.mp/documents/house/hse_bills/17/HB17-157.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804174745/http://www.cnmileg.gov.mp/documents/house/hse_bills/17/HB17-157.pdf |access-date=2025-08-11 |archive-date=2020-08-04}}&lt;/ref&gt;

2002 දී, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය චිත්‍රපට, වීඩියෝ සහ මාධ්‍ය කාර්යාලයක් වන මරියානාස් නරඹන්නන්ගේ අධිකාරිය (MVA) තුළ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය නීති සංග්‍රහයේ නව § 2151 ස්ථාපිත කරන ලද අතර, එය උතුරු මරියානා දූපත් චිත්‍රපට කාර්යාලය ලෙසද හැඳින්වේ, විදේශීය සමාගම් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කිරීමට සහ දේශීය සිනමා කර්මාන්තයක් සංවර්ධනය කිරීමේ අරමුණින්.&lt;ref&gt;{{cite act|type=Commonwealth Code|date=2002|article=2151|legislature=Northern Marianas Commonwealth Legislature|title=Commonwealth Film, Video and Media Office Established|url=https://www.cnmilaw.org/pdf/cmc_section/T4/2151.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== ක්‍රීඩා ===
[[File:Francisco_M._Palacios_Baseball_Field.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Francisco_M._Palacios_Baseball_Field.JPG|thumb|ෆ්‍රැන්සිස්කෝ එම්. පැලසියෝස් බේස්බෝල් පිටිය]]
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ඇමරිකානු සොල්දාදුවන් විසින් එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රචලිත කණ්ඩායම් ක්‍රීඩා උතුරු මරියානා දූපත් වලට හඳුන්වා දෙන ලදී. බේස්බෝල් යනු දූපත් වල වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රීඩාවයි. CNMI කණ්ඩායම් ලිට්ල් ලීග් ලෝක ශ්‍රේණියේ (ලිට්ල්, ජූනියර්, ජ්‍යෙෂ්ඨ සහ බිග් ලීග් අංශවල) පෙනී සිට ඇති අතර මයික්‍රොනීසියානු ක්‍රීඩා සහ දකුණු පැසිෆික් ක්‍රීඩා උළෙලේ රන් පදක්කම් දිනා ඇත.

2009 නිල ඕෂනියා පැසිපන්දු තරඟාවලිය පැවැත්වූ දූපත් වල පැසිපන්දු සහ මිශ්‍ර සටන් කලාවන් ද ජනප්‍රියය. ට්‍රෙන්ච් වෝර්ස් යනු CNMI හි මිශ්‍ර සටන් කලා සන්නාමයයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=says |first=Soena Charley |date=March 12, 2010 |title=Trench Tech Saipan's President, Cuki Alvarez Thoughts on CNMI Mixed Martial Arts (MMA) |url=http://crankeffect.com/144/trench-tech-saipan-cuki-alvarez-thoughts-cnmi-mixed-martial-arts-mma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223074348/http://crankeffect.com/144/trench-tech-saipan-cuki-alvarez-thoughts-cnmi-mixed-martial-arts-mma/ |archive-date=February 23, 2019 |access-date=February 23, 2019 |website=Frank The Crank Camacho's Big Adventure |language=en-US}}&lt;/ref&gt; CNMI හි සටන්කරුවන් පැසිෆික් එක්ස්ට්‍රීම් සටන් මෙන්ම UFC හි ද තරඟ කර ඇත.

CNMI හි අනෙකුත් ක්‍රීඩා අතරට අල්ටිමේට් ෆ්‍රිස්බී,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Saipan |first=Ultimate |date=November 6, 2017 |title=Saipan Ultimate Frisbee to hold Saipan Land and Sand Tournament |url=http://www.mvariety.com/cnmi/cnmi-news/sports/99833-saipan-ultimate-frisbee-to-hold-saipan-land-and-sand-hat-tournament/ |access-date=March 14, 2019 |website=Marianas Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt; වොලිබෝල්, ටෙනිස්, පාපන්දු, අවුට්‍රිගර් රුවල් පැදීම, සොෆ්ට්බෝල්, බීච් වොලිබෝල්, රග්බි, ගොල්ෆ්, බොක්සිං, කික් බොක්සිං, ටේ ක්වොන්ඩෝ, ධාවන පථ සහ පිටිය, පිහිනුම්, ට්‍රයැත්ලෝන් සහ පාපන්දු ඇතුළත් වේ.

දූපත් වල ගොල්ෆ් පිටි කිහිපයක් ඇත, බොහෝ දුරට සයිපාන්හි සහ බොහෝ විට නිවාඩු නිකේතන අසල.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Northern Mariana Islands |url=https://www.golfpass.com/travel-advisor/course-directory/8512-northern-mariana-islands/ |website=Golf Advisor}}&lt;/ref&gt; 2020 ගණන් වන විට සයිපාන්හි ගොල්ෆ් පිටි හතරක් ඇත: මරියානාස් කන්ට්‍රි ක්ලබ්, ලාඕලාඕ බේ කන්ට්‍රි ක්ලබ්, කොරල් ඕෂන් පොයින්ට් රිසෝට් ක්ලූ සහ කිංෆිෂර් ගොල්ෆ් ලින්ක්ස්. දකුණට, රොටා දූපතේ තවත් රොටා රිසෝට් සහ කන්ට්‍රි ක්ලබ් ඇත. සියලුම පාඨමාලා වල සිදුරු 18 ක් ඇත, නමුත් දුෂ්කරතා මට්ටම වෙනස් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Resort |first1=Mariana |last2=Spa |last3=Saipan |date=2011-11-01 |title=Saipan's scenic championship courses |url=https://www.air-golf.com/destinations/international/saipans-scenic-championship-courses |access-date=2023-10-12 |website=Air Golf Japan |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ==
[[File:Mariana_Fruit_Dove_RWD5.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mariana_Fruit_Dove_RWD5.jpg|thumb|මරියානා පළතුරු පරෙවියා]]
උතුරු මරියානා දූපත් වල නිල පක්ෂියා ආවේණික මරියානා පළතුරු පරෙවියා වන අතර නිල මල වන්නේ ඇමරිකාවේ ආරම්භ වූ ප්ලූමේරියා ය.&lt;ref name=&quot;Geography-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-04-06 |title=Northern Mariana Islands |url=https://kids.nationalgeographic.com/geography/u-s-states-and-territories/article/northern-mariana-islands |access-date=2023-10-21 |website=Geography |language=en}}&lt;/ref&gt; දූපත් බොහෝ නිවර්තන ශාක හා සතුන්ට මෙන්ම තල්මසුන් සහ ඩුගොන්ග් වැනි සාගර ජීවීන්ට ද නිවහන වේ.&lt;ref name=&quot;Geography-2021&quot; /&gt; දූපත් දැඩි ලෙස වනාන්තරවලින් වැසී ඇති අතර, 80% ක් පමණ බිම් ආවරණයක් නිවර්තන වනාන්තර වලින් සමන්විත වේ. ගස්වල තල්, කෙසෙල්, පයින්, පර්ණාංග සහ ප්ලූමේරියා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Geography-2021&quot; /&gt; දූපත් වටා කොරල් විශේෂ රාශියක් ඇත, ඒවායින් බොහොමයක් කොරල් පර වලින් වට වී ඇති අතර සමහර දූපත් වල කොරල් විශේෂ 60 කට වඩා ඇත.&lt;ref name=&quot;Commonwealth of Northern Mariana Islands3&quot;&gt;{{Cite web |title=Commonwealth of Northern Mariana Islands (CNMI) and Guam – Pacific Islands Benthic Habitat Mapping Center |url=http://www.soest.hawaii.edu/pibhmc/cms/data-by-location/cnmi-guam/ |access-date=2023-10-21 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

සයිපාන් රීඩ් වෝබ්ලර් සහ ගෝල්ඩන් වයිට්-අයි වැනි උතුරු මරියානා වලට ආවේණික පක්ෂි විශේෂ නවයක් මෙන්ම විවිධ අපෘෂ්ඨවංශීන්, කෘමීන් සහ ශාක ඇත. උදාහරණ කිහිපයක් වන්නේ ලැන්ග්ෆර්ඩ්ගේ ගස් ගොළුබෙල්ලා (පාර්ටුලා ලැන්ග්ෆෝර්ඩි) හෝ ගස් පර්ණාංග (සයතියා අරමගනෙන්සිස්) ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Animals and Plants Unique to the Northern Mariana Islands |url=https://lntreasures.com/nmi.html |access-date=2023-11-09 |website=lntreasures.com}}&lt;/ref&gt;

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි භාෂාව, නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වන රටවල් සහ භූමි ප්‍රදේශ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Former Spanish colonies]]
[[ප්‍රවර්ගය:Former German colonies]]
[[ප්‍රවර්ගය:Small Island Developing States]]
[[ප්‍රවර්ගය:Lists of coordinates]]
[[ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:Archipelagoes of the Pacific Ocean]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:Chamorro-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]
&lt;references /&gt;{{ඕෂනියාවේ ස්වෛරී රාජ්‍යයන් සහ පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ ලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>l7bk8nrk79nlswnikf05rsk7utod8zg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගර්භනීභාවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194451</id>
    <revision>
      <id>802895</id>
      <parentid>791485</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T22:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24425" sha1="mo2rcs9wwvul2m1mamx5or1jaisu7xb" xml:space="preserve">{{short description|මවගේ දේහය තුළ ජනිතයකු වර්ධනය වන කාලසීමාව}}
{{about|මිනිසුන්ගේ ගර්භනීභාවය|වෙනත් ක්ෂීරපායීන්|ගර්භනීභාවය (ක්ෂීරපායීන්)|මත්ස්‍යයින්|මත්ස්‍යයින්ගේ ගර්භනීභාවය}}
{{redirect|ගර්භනී}}
{{Pp-semi-indef}}
{{cs1 config|name-list-style=vanc|display-authors=6}}
{{Use dmy dates|date=March 2021}}
{{Infobox medical condition (new)
| name          = ගර්භනීභාවය
| synonym       = ගැබ්දැරීම
| image         = PregnantWoman.jpg
| alt           = 
| caption       = සිය තෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ සිටින ගර්භනී කාන්තාවක්
| field         = [[ප්‍රසවවේදය]], [[midwifery]]
| symptoms      = මඟහැරුණු ඔසප් වීම, වේදනාකාරී පියයුරු, [[උදෑසන රෝගීභාවය|ඔක්කාරය සහ වමනය]], කුසගින්න, මූත්‍රාකරන වාර ගණන වැඩිවීම&lt;ref name=NIH2013Sym/&gt;
| complications = [[ගබ්සා වීම]], [[ගර්භනීභාවයේ අධි රුධිර පීඩනය]], [[ගර්භනී දියවැඩියාව]], [[යකඩ-ඌනතා රක්තහීනතාව]], [[ගර්භනීභාවයේ අධික වමනය|තදබල ඔක්කාරය සහ වමනය]]&lt;ref name=&quot;John2012&quot;/&gt;&lt;ref name=NIH2013Compli/&gt;
| onset         = 
| duration      = [[අවසන් ඔසප් වීම|අවසන් ඔසප් වීමේ]] සිට සති 40ක් පමණ (පිළිසිඳගැනීමෙන් සති 38කට පසු)&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{Cite web |date=19 December 2013 |title=Pregnancy: Condition Information |url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx |archive-date=19 March 2015 |access-date=14 March 2015 |website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Ab2011/&gt;
| risks         = 
| diagnosis     = [[ගර්භනී පරීක්ෂාව]]&lt;ref name=NIH2012Diag/&gt;
| differential  = 
| prevention    = [[උපත් පාලනය]] ([[හදිසි උපත් පාලනය|හදිසි උපත් පාලන ක්‍රම]] ද ඇතුළත්ව)&lt;ref name=&quot;Tay2011&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Taylor D, James EA | title = An evidence-based guideline for unintended pregnancy prevention | journal = Journal of Obstetric, Gynecologic, and Neonatal Nursing | volume = 40 | issue = 6 | pages = 782–793 | date = 2011 | pmid = 22092349 | pmc = 3266470 | doi = 10.1111/j.1552-6909.2011.01296.x |issn = 0090-0311}}&lt;/ref&gt;
| prognosis     = 
| frequency     = මිලියන 213 (2012)&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot;/&gt;
| deaths        = {{positive_decrease}} 230,600 (2016)&lt;ref name=&quot;GBD2016&quot;&gt;{{cite journal | title = Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016 | journal = Lancet | volume = 390 | issue = 10100 | pages = 1151–1210 | date = September 2017 | pmid = 28919116 | pmc = 5605883 | doi = 10.1016/S0140-6736(17)32152-9 | collaboration = GBD 2016 Causes of Death Collaborators | vauthors = Naghavi M, Abajobir AA, Abbafati C, Abbas KM, Abd-Allah F, Abera SF, Aboyans V, Adetokunboh O, Afshin A, Agrawal A, Ahmadi A, Ahmed MB, Aichour AN, Aichour MT, Aichour I, Aiyar S, Alahdab F, Al-Aly Z, Alam K, Alam N, Alam T, Alene KA, Al-Eyadhy A, Ali SD, Alizadeh-Navaei R, Alkaabi JM, Alkerwi A, Alla F, Allebeck P, Allen C }}&lt;/ref&gt;
}}


'''ගැබ් ගැනීම''', '''ගර්භණීභාවය''' ලෙසද හැඳින්වේ, එය [[ගැහැනිය|කාන්තාවක්]] තුළ ජනිතයින් එකක් හෝ කිහිපයක් වර්ධනය වන කාලයයි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pregnancy: Condition Information|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=December 19, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx|archive-date=19 March 2015}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx &quot;Pregnancy: Condition Information&quot;]. ''[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]''. 19 December 2013. [https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx Archived] from the original on 19 March 2015&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;14 March&lt;/span&gt; 2015&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319163902/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/default.aspx|date=19 March 2015}}&lt;/ref&gt; බහු ගර්භනීභාවයකට නිවුන් දරුවන් වැනි දරුවන් එක් අයකුට වඩා ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Wylie|first=Linda|title=Essential anatomy and physiology in maternity care|date=2005|publisher=Churchill Livingstone|location=Edinburgh|isbn=978-0-443-10041-3|page=172|edition=Second|url=https://books.google.com/books?id=QgpOvSDxGGYC&amp;pg=PA172|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181340/https://books.google.com/books?id=QgpOvSDxGGYC&amp;pg=PA172|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ගැබ් ගැනීම සාමාන්‍යයෙන් [[ලිංගික සංසර්ගය]] හරහා සිදු වන නමුත් සහායක ප්‍රජනන තාක්ෂණය හරහාද සිදුවිය හැක.&lt;ref name=&quot;She2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Shehan|first=Constance L.|title=The Wiley Blackwell Encyclopedia of Family Studies, 4 Volume Set|date=2016|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-0-470-65845-1|page=406|url=https://books.google.com/books?id=-gSeCAAAQBAJ&amp;pg=PA406|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181340/https://books.google.com/books?id=-gSeCAAAQBAJ&amp;pg=PA406|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ගැබ් ගැනීමක් සජීවී දරු ප්‍රසූතියකින්, ගබ්සා වීමකින්, [[ගබ්සාව|ප්‍රේරිත ගබ්සාවකින්]] හෝ මළ දරු ප්‍රසූතියකින් අවසන් විය හැකිය. දරු ප්‍රසූතිය සාමාන්‍යයෙන් අවසාන ඔසප් කාලය (LMP) ආරම්භයේ සිට සති 40ක පමණ කාලය ඇතුළත දරු ප්‍රසූතිය සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot; /&gt; මෙය&amp;nbsp;[[මාස]] නවයට වඩා මඳක් වැඩි ය (ගර්භණී වයස) එහිදී සෑම මසකම සාමාන්‍යයෙන් දින 31 කි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot; /&gt; සංසේචන වයස භාවිතා කරන විට එය සති 38 ක් පමණ වේ.&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot; /&gt; කලලයක් යනු සංසේචනයෙන් පසු පළමු සති අට තුළ (ගර්භණී වයස සති දහය) වර්ධනය වන ජනිතයින් වන අතර ඉන් පසුව, උපත දක්වා ''[[මානව භ්‍රෑණය|භෲණය]]'' යන යෙදුම භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;Ab2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Abman|first=Steven H.|title=Fetal and neonatal physiology|date=2011|publisher=Elsevier/Saunders|location=Philadelphia|isbn=978-1-4160-3479-7|pages=46–47|edition=4th|url=https://books.google.com/books?id=OyVDJoOIvbYC&amp;pg=PA46|access-date=23 July 2020|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522082142/https://books.google.com/books?id=OyVDJoOIvbYC&amp;pg=PA46|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මුල් ගර්භනීභාවයේ රෝග ලක්ෂණ අතරට ඔසප් වීම මග හැරීම, පියයුරු වේදනාත්මක වීම, ඔක්කාරය හා වමනය, කුසගින්න සහ නිතර මුත්‍රා කිරීම ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2013Sym&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What are some common signs of pregnancy?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=July 12, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319160741/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx|archive-date=19 March 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319160741/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/signs.aspx }}&lt;/ref&gt; ගර්භණී පරීක්ෂණයකින් ගැබ් ගැනීම තහවුරු කළ හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2012Diag&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=How do I know if I'm pregnant?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=November 30, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402165852/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx|archive-date=2 April 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402165852/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/know.aspx }}&lt;/ref&gt;

ගර්භනීභාවය ත්‍රෛමාසික තුනකට බෙදා ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම ආසන්න වශයෙන් මාස 3 ක් පවතී.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; පළමු ත්‍රෛමාසිකයට පිළිසිඳ ගැනීම ඇතුළත් වන අතර, එම කාලය තුළ ශුක්‍රාණුව අණ්ඩය සංසේචනය කරයි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; ඉන්පසු සංසේචනය වූ ඩිම්බය පැලෝපීය නාලය දිගේ ගමන් කර ගර්භාෂයේ අභ්‍යන්තරයට සම්බන්ධ වන අතර එහිදී කලලය සහ කලල බන්ධය සෑදීමට පටන් ගනී.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; පළමු ත්‍රෛමාසික කාලය තුළ, ගබ්සා වීමේ (කළලයේ හෝ භෲණයේ ස්වාභාවික මරණය) සම්භාවිතාව ඉහළම මට්ටමක පවතී.&lt;ref name=&quot;John2012&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=The Johns Hopkins Manual of Gynecology and Obstetrics|date=2012|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|isbn=978-1-4511-4801-5|page=438|edition=4|url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910181311/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PA438|archive-date=10 September 2017|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; දෙවන ත්‍රෛමාසිකයේ මැද භාගයේදී, භෲණයේ චලනය දැනිය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; සති 28 දී, උසස් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දෙන්නේ නම්, ළදරුවන්ගෙන් 90% කට වඩා ගර්භාෂයෙන් පිටත ජීවත් වීමේ හැකියාව පවතී.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt;

පූර්ව ප්‍රසව සත්කාර ගර්භණීභාවයේ ගුණාත්මය වැඩි දියුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;NIH2013Prenatal&quot; /&gt; පූර්ව ප්‍රසව සත්කාර සඳහා අමතර ෆෝලික් අම්ලය ගැනීම, මත්ද්‍රව්‍ය, දුම්පානය සහ මත්පැන් වළක්වා ගැනීම, නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම, [[රුධිර පරීක්‍ෂණ|රුධිර පරීක්ෂණ]] සහ නිතිපතා ශාරීරික පරීක්ෂණ ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2013Prenatal&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What is prenatal care and why is it important?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=July 12, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095646/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx|archive-date=2 April 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095646/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/prenatal-care.aspx }}&lt;/ref&gt; [[ගර්භණීභාවයේ සංකූලතා|ගර්භණී සමයේ ඇතිවන සංකූලතා අතරට]] අධි රුධිර පීඩනය, ගර්භණී දියවැඩියාව, යකඩ ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාවය සහ දරුණු ඔක්කාරය හා වමනය වැනි ආබාධ ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;NIH2013Compli&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What are some common complications of pregnancy?|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx|website=[[Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development]]|access-date=14 March 2015|date=July 12, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226221631/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx|archive-date=26 February 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx |access-date=22 May 2026 |archive-date=26 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226221631/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/pregnancy/conditioninfo/Pages/complications.aspx }}&lt;/ref&gt; පරමාදර්ශී දරු ප්‍රසූතියකදී, කාන්තාවක් &quot;නිසි කාලයට&quot; පැමිණි විට විලිරුදා ස්වාභාවිකවම ආරම්භ වේ.&lt;ref name=&quot;ACOGfive-2&quot;&gt;{{Citation|last=American Congress of Obstetricians and Gynecologists|author-link=American Congress of Obstetricians and Gynecologists|date=February 2013|title=Five Things Physicians and Patients Should Question|publisher=[[American Congress of Obstetricians and Gynecologists]]|work=[[Choosing Wisely]]: an initiative of the [[ABIM Foundation]]|page=|url=http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/|access-date=August 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130901094916/http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/|archive-date=1 September 2013|df=dmy-all}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901094916/http://www.choosingwisely.org/doctor-patient-lists/american-college-of-obstetricians-and-gynecologists/ |access-date=22 May 2026 |archive-date=1 September 2013}}&lt;/ref&gt; සති 37 ට පෙර උපදින ළදරුවන් &quot; නොමේරූ &quot; වන අතර මස්තිෂ්ක අංශභාගය වැනි සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇතිවීමේ වැඩි අවදානමක් ඇත.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; සති 37 සහ 39 අතර උපත ලබන ළදරුවන් &quot;මුල් කාලීන&quot; ලෙස සලකනු ලබන අතර සති 39 සහ 41 අතර උපත ලබන ළදරුවන් &quot;පූර්ණ කාලීන&quot; ලෙස සලකනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; සති 41 ත් 42 ත් අතර උපත ලබන ළදරුවන් &quot;ප්‍රමාද කාලීන&quot; ලෙස සලකනු ලබන අතර සති 42 න් පසු ඔවුන් &quot; පශ්චාත් කාලීන &quot; ලෙස සලකනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NIH2013Def&quot; /&gt; වෙනත් වෛද්‍ය හේතූන් මත අවශ්‍ය නම් මිස, සති 39 ට පෙර දරු ප්‍රසූතිය ප්‍රේරණය හෝ [[සිසේරියානු සැත්කම|සිසේරියන් සැත්කම]] මගින් දරු ප්‍රසූතිය නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/|title=Preterm birth Fact sheet N°363|last=World Health Organization|website=who.int|date=November 2014|access-date=6 Mar 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150307050438/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/|archive-date=7 March 2015}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/ |access-date=22 May 2026 |archive-date=7 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150307050438/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/ }}&lt;/ref&gt;

2012 දී ගැබ් ගැනීම් මිලියන 213 ක් පමණ සිදු වූ අතර, එයින් මිලියන 190 ක් (89%) [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]] සහ මිලියන 23 ක් (11%) සංවර්ධිත රටවල විය.&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 15 ත් 44 ත් අතර කාන්තාවන්ගේ ගැබ්ගැනීම් සංඛ්‍යාව කාන්තාවන් 1,000 කට 133 කි.&lt;ref name=&quot;Sed2014&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Sedgh G, Singh S, Hussain R|title=Intended and unintended pregnancies worldwide in 2012 and recent trends|journal=Studies in Family Planning|volume=45|issue=3|pages=301–314|date=September 2014|pmid=25207494|pmc=4727534|doi=10.1111/j.1728-4465.2014.00393.x}}&lt;/ref&gt; හඳුනාගත් ගැබ්ගැනීම් වලින් 10% සිට 15% දක්වා ප්‍රමාණයක් ගබ්සා වීමෙන් අවසන් වේ.&lt;ref name=&quot;John2012&quot; /&gt; 2016 දී, ගර්භණී සංකූලතා හේතුවෙන් මාතෘ මරණ 230,600 ක් සිදු වූ අතර, එය 1990 දී මරණ 377,000 ක් විය &lt;ref name=&quot;GBD2016&quot;&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific mortality for 264 causes of death, 1980–2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016|journal=Lancet|volume=390|issue=10100|pages=1151–1210|date=September 2017|pmid=28919116|pmc=5605883|doi=10.1016/S0140-6736(17)32152-9|last=GBD 2016 Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; පොදු හේතූන් අතර රුධිර වහනය, ආසාදන, ගර්භණී සමයේදී ඇතිවන අධි රුධිර පීඩන රෝග, දරු ප්‍රසූතියට අවහිර වීම සහ ගබ්සා වීම, ගබ්සා කිරීම හෝ [[බහිෂ්කේතනක ගැබ් ගැනීම්|බහිෂිකේතනික ගැබ් ගැනීම්]] ආශ්‍රිත සංකූලතා ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;GBD2016&quot; /&gt; ගෝලීය වශයෙන්, ගැබ්ගැනීම් වලින් 44% ක් සැලසුම් නොකළ ඒවා වේ.&lt;ref name=&quot;Bea2018&quot; /&gt; සැලසුම් නොකළ ගැබ්ගැනීම් වලින් අඩකට වඩා (56%) ගබ්සා වේ.&lt;ref name=&quot;Bea2018&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Bearak J, Popinchalk A, Alkema L, Sedgh G|title=Global, regional, and subregional trends in unintended pregnancy and its outcomes from 1990 to 2014: estimates from a Bayesian hierarchical model|journal=The Lancet. Global Health|volume=6|issue=4|pages=e380–e389|date=April 2018|pmid=29519649|pmc=6055480|doi=10.1016/S2214-109X(18)30029-9}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ අනපේක්ෂිත ගැබ්ගැනීම් අතරින්, කාන්තාවන්ගෙන් 60% ක් ගැබ් ගැනීම සිදු වූ මාසයේ යම් දුරකට [[උපත් පාලනය|උපත් පාලන ක්‍රම]] භාවිතා කළහ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first=K Joseph|last=Hurt|first2=Matthew W.|last2=Guile|first3=Jessica L.|last3=Bienstock|first4=Harold E.|last4=Fox|first5=Edward E.|last5=Wallach|title=The Johns Hopkins manual of gynecology and obstetrics|publisher=Wolters Kluwer Health / Lippincott Williams &amp; Wilkins|location=Philadelphia|isbn=978-1-60547-433-5|pages=382|url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232|edition=4th|date=2012-03-28|access-date=23 July 2020|archive-date=12 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512081611/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232|url-status=live}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232 |access-date=22 May 2026 |archive-date=29 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929112735/https://books.google.com/books?id=4Sg5sXyiBvkC&amp;pg=PR232#v=onepage&amp;q&amp;f=false }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB = 10545
| ICD10 = [https://icd.who.int/browse10/2019/en#/XV O00-O99], {{ICD10|Z|33||z|30}}, {{ICD10|Z34}}, {{ICD10|Z35}}
| ICD9 = {{ICD9|650}}
| MedlinePlus =002398
| eMedicineSubj =article
| eMedicineTopic =259724
| MeshID =D011247
}}
{{Pregnancy}}
{{Women's health|state=collapsed}}
{{Pathology of pregnancy, childbirth and the puerperium}}
{{Pediatric conditions originating in the perinatal period}}
{{Reproductive health}}
{{Reproductive physiology}}
{{Human development}}
{{Sex}}
{{Human sexuality}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>mo2rcs9wwvul2m1mamx5or1jaisu7xb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කිලියන් ම්බාප්පේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195943</id>
    <revision>
      <id>802909</id>
      <parentid>802822</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T04:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-57415-37|~2026-57415-37]] ([[User talk:~2026-57415-37|සාකච්ඡාව]]) ගේ සංස්කරණයන්  [[User:Vinizex94|Vinizex94]] ගේ අවසන් අනුවාදය වෙත ප්‍රතිවර්තනය කෙරිණි</comment>
      <origin>796034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="pr70o8y0buqj7gpjoqke73jlvnqwh38" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පාපන්දු චරිතාපදානය
|embed          = 
|name           = කිලියන් ම්බාප්පේ
|image          = Kylian Mbappe - France v Norway - 26 June 2026 (cropped).jpg
|upright        = 
|alt            = 
|caption        = [[2026 ෆිෆා ලෝක කුසලානය|2026 ලෝක කුසලානයේ]] දී ප්‍රංශය නියෝජනය කරමින්
|full_name      = කිලියන් ම්බාප්පේ ලොටින්
|birth_date     = 
|birth_place    = පැරිස්,  [[ප්‍රංශය]]
|height         = 1.78m 
|position       = ඉදිරි පෙළ
|currentclub    = රියාල් මැඩ්‍රිඩ්
|clubnumber     = 10
|youthyears1    = 2004-2013
|youthclubs1    = බොන්ඩි පාපන්දු සමාජය
|youthyears2  = 2013-2015
|youthclubs2  = මොනාකෝ
|youthyears3 = 
|youthclubs3  = 
|collegeyears1  =
|college1       = 
|collegecaps1   = 
|collegegoals1  = 
|years1         = 2015-2016
|clubs1         = {{flagicon|FRA}} මොනාකෝ II
|caps1          = 12
|goals1         = 4
|years2      = 2015-2018
|clubs2           = {{flagicon|FRA}} මොනාකෝ
|caps2              = 41
|goals2                = 16
|years3          =  2017-2018
|clubs3          = {{flagicon|FRA}} පැරිස් සෙන්ට්-ජර්මයින් (ණය මත) 
|caps3              = 27
|goals3             = 13
|years4              = 2018-2024
|clubs4               = {{flagicon|FRA}} පැරිස් සෙන්ට්-ජර්මයින්
|caps4             = 178
|goals4               = 162
|years5               = 2024 සිට වර්තමානය තෙක්
|clubs5               = {{flagicon|ESP}} රියාල් මැඩ්‍රිඩ්
|caps5                  = 65
|goals5                = 56
|nationalyears1 = 2014
|nationalteam1  = ප්‍රංශ 17 පහළ
|nationalcaps1  =  2
|nationalgoals1 = 0
|nationalyears2 = 2016
|nationalteam2 = ප්‍රංශ 19 පහළ
|nationalcaps2   = 11
|nationalgoals2  = 7
|nationalyears3 = 2017 සිට වර්තමානය තෙක්
|nationalteam3  = {{flagicon|FRA}} [[ප්‍රංශ ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම|ප්‍රංශය]]
|nationalcaps3 = 105
|nationalgoals3 = 64
|medaltemplates = 
|club-update    = 
|nationalteam-update = 
}}
'''කිලියන් ම්බාප්පේ ලොටින්''' ({{Langx|fr|Kylian Mbappé Lottin}}, {{IPA|fr|kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃}}; උපත 1998 දෙසැම්බර් 20) යනු පැරිසියේ [[ප්‍රංශය|ප්‍රංශ]] පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ලා ලිගා හි රියල් මැඩ්රිඩ් සහ ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා ක්‍රීඩා කරයි. ඔහුගේ ස්ථානය ඉදිරියෙන් සිටී. ඔහු ප්‍රංශ ජාතික කණ්ඩායම සඳහා සර්වකාලීන ප්‍රමුඛ ලකුණු ලාභියා වේ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco |publisher=ESPN |date=19 February 2018 |access-date=19 February 2018 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
{{අංකුරය}}</text>
      <sha1>pr70o8y0buqj7gpjoqke73jlvnqwh38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196688</id>
    <revision>
      <id>802896</id>
      <parentid>800331</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T22:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16901" sha1="0k6flw8tmmcmumpsnj2sp6w21pzlgwx" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය - OCD
|synonym          =ග්‍රාස්තික-අනුත්සාහයිකතා අක්‍රමය, උමතු-බලකිරීම් ආබාධය, උමතු-සම්පීඩන ආබාධය
|image            =OCD handwash.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති ඇතැම් පුද්ගලයන් නිතර හා අධික ලෙස අත් සෝදති.
|pronounce        =
|specialty        =[[මනෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
|symptoms         =දේවල් නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීමට අවශ්‍යතාවක් දැනීම; ඇතැම් අනිවාර්ය චර්යාවන් සිදු කිරීම; ඇතැම් ග්‍රස්තීය සිතුවිලි ඇතිවීම&lt;ref name=NIH2015 /&gt;
|onset            =වයස අවුරුදු 35ට පෙර&lt;ref name=NIH2015 /&gt;&lt;ref name=DSM5 /&gt;
|duration         =
|causes           =නොදනී&lt;ref name=NIH2015 /&gt;
|risks            =[[ළමා අපයෝජනය]], [[ආතතිය (මානසික)|ආතතිය]]&lt;ref name=DSM5 /&gt;
|diagnosis        =රෝග ලක්ෂණ මත පදනම්ව&lt;ref name=DSM5 /&gt;
|differential     =[[කාංසා අක්‍රමතාවය]], ප්‍රධාන අවපීඩන අක්‍රමතාවය, ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමතා, ග්‍රස්තීය අනිවාර්ය පෞරුෂ අක්‍රමතාවය (obsessive–compulsive personality disorder)&lt;ref name=DSM5 /&gt;
|prevention       =
|treatment        =උපදේශනය / මනෝචිකිත්සාව, SSRIs – මොළයේ serotonin මට්ටමට බලපාන විෂාදනාශක ඖෂධ, clomipramine&lt;ref name=NEJM2014 /&gt;&lt;ref name=Ve2014 /&gt;
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =2.3%&lt;ref name=Good2014 /&gt;
|deaths           =
}}

'''ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය''' (Obsessive–compulsive disorder – OCD) යනු පුද්ගලයෙකුට ඇතැම් දේ නැවත නැවත සිදු කිරීමට අවශ්‍යතාවක් දැනෙන හෝ ඇතැම් සිතුවිලි නැවත නැවත ඇතිවන [[මානසික ‍අක්‍රමතා|මානසික අක්‍රමතාවය]]කි. නැවත නැවත සිදු කිරීමට බල කරන ක්‍රියා, අනිවාර්යතා (compulsions) ලෙසත්, නැවත නැවත ඇතිවන අනවශ්‍ය සිතුවිලි, ග්‍රස්තීය සිතුවිලි (obsessions – තමන්ට අවශ්‍ය නොවුණත් නැවත නැවත මතුවන සිතුවිලි) ලෙසත් හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What is Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)?|url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|website=U.S. National Institutes of Health (NIH)|last=The National Institute of Mental Health (NIMH)|date=January 2016|access-date=24 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160723194024/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml|archive-date=23 July 2016}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml |access-date=15 September 2026 |archive-date=23 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160723194024/http://www.nimh.nih.gov/health/topics/obsessive-compulsive-disorder-ocd/index.shtml }}&lt;/ref&gt; පුද්ගලයාට මෙම සිතුවිලි හෝ ක්‍රියා තමන්ට පාලනය කර ගැනීමට හැකි වන්නේ කෙටි කාලයක් පමණි.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt; පොදු අනිවාර්යතා අතරට [[සබන් යොදා අත් සේදීම|අත් සේදීම]], දේවල් ගණන් කිරීම සහ දොරක් අගුළු දමා ඇත්දැයි තිබේදැයි නැවත නැවත පරීක්ෂා කිරීම ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt; ඇතැම් පුද්ගලයන්ට දේවල් ඉවත දැමීමට හෝ අත්හැරීමට ද අපහසු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt; ඇතැම් පුද්ගලයන්ට දේවල් ඉවත දැමීමට හෝ අත්හැරීමට ද අපහසු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DSM5&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5|date=2013|publisher=American Psychiatric Publishing|location=Washington|isbn=978-0-89042-555-8|pages=[https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/237 237–242]|edition=5|url=https://archive.org/details/diagnosticstatis0005unse/page/237}}&lt;/ref&gt; බොහෝ වැඩිහිටියන් තමන් සිදු කරන මෙම ක්‍රියා සාධාරණ නොවන බව හෝ අර්ථවත් නොවන බව අවබෝධ කර ගනී.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt; ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය සමඟ ටික් අක්‍රමතා (tic disorders – කැමැත්තෙන් තොරව නැවත නැවත සිදුවන චලනයන් හෝ ශබ්ද) සහ [[කාංසා අක්‍රමතාවය]] සම්බන්ධ විය හැකි අතර, [[සියදිවි නසාගැනීම|සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම]] ද ඉහළ විය හැක.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ang2015&quot;&gt;{{Cite journal|last=Angelakis|first=I|last2=Gooding|first2=P|last3=Tarrier|first3=N|last4=Panagioti|first4=M|title=Suicidality in obsessive compulsive disorder (OCD): A systematic review and meta-analysis.|journal=[[Clinical Psychology Review]]|publisher=[[Pergamon Press]]|location=Oxford, England|date=25 March 2015|volume=39|pages=1–15|pmid=25875222|doi=10.1016/j.cpr.2015.03.002}}&lt;/ref&gt;

ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති වීමට නිශ්චිත හේතුව තවමත් හඳුනාගෙන නොමැත.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt; එයට [[ප්‍රවේණි විද්‍යාව|ජානමය]] සංරචක යම් දායකත්වයක් ඇති බව පෙනී යයි. උදාහරණයක් ලෙස, සමාන නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇතිවීම, සමාන නොවන නිවුන් දරුවන් දෙදෙනාටම එය ඇතිවීමට වඩා බහුලව දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt; අවදානම් සාධක අතරට [[ළමා අපයෝජනය|ළමා අපයෝජන]] ඉතිහාසයක් හෝ වෙනත් ආතතිය ඇති කරන සිදුවීමක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt; සමහර අවස්ථා [[ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සහ රෝග|ආසාදනවලින්]] පසුවද මෙම අක්‍රමතාවය ඇති වූ බව වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt; රෝග විනිශ්චය ප්‍රධාන වශයෙන් රෝග ලක්ෂණ මත සිදු කරන අතර, ඖෂධ හෝ වෙනත් වෛද්‍ය තත්ත්වයක් නිසා එවැනි රෝග ලක්ෂණ ඇති වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කර බැලීමද අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt; ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවයේ බරපතළකම තක්සේරු කිරීම සඳහා යේල්–බ්‍රවුන් උමතු සම්පීඩන පරිමාණය (Y-BOCS) වැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පරිමාණයන් භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;Fenske_2009&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Fenske JN, Schwenk TL|title=Obsessive compulsive disorder: diagnosis and management|journal=American Family Physician|volume=80|issue=3|pages=239–45|date=August 2009|pmid=19621834|url=http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512222223/http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html|archive-date=12 May 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140512222223/http://www.aafp.org/afp/2009/0801/p239.html |access-date=15 September 2026 |archive-date=12 May 2014}}&lt;/ref&gt; සමාන රෝග ලක්ෂණ සහිත අනෙකුත් ආබාධ අතර [[කාංසා ආබාධය]], [[සායනික විශාදය]], ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමිකතා, ටික් ආබාධ සහ ග්‍රස්තීය අනිවාර්ය පෞරුෂ අක්‍රමතාවය (obsessive–compulsive personality disorder) ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt;

ප්‍රතිකාර සඳහා [[ප්‍රජානන චර්යා ප්‍රතිකාර ක්‍රමය]] (CBT) වැනි මනෝචිකිත්සාව සහ සමහර විට තෝරාගත් සෙරොටොනින් නැවත ලබා ගැනීමේ නිෂේධක (SSRIs) හෝ ක්ලෝමිප්‍රමයින් වැනි විෂාදනාශක ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NEJM2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ve2014&quot; /&gt; OCD සඳහා ලබා දෙන CBT ප්‍රතිකාරයේදී පුද්ගලයාට ගැටලුව ඇති කරන දේවල් හෝ තත්ත්වයන්ට ක්‍රමයෙන් මුහුණ දීමට අවස්ථාව ලබා දෙන අතර, ඒ සමඟ සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරන නැවත නැවත හැසිරීම සිදු කිරීමෙන් වැළකී සිටීමට පුහුණු කරයි.&lt;ref name=&quot;NEJM2014&quot;&gt;{{Cite journal|last=Grant JE|title=Clinical practice: Obsessive-compulsive disorder.|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2014-08-14_371_7/page/646|journal=The New England Journal of Medicine|volume=371|issue=7|pages=646–53|date=14 August 2014|pmid=25119610|doi=10.1056/NEJMcp1402176}}&lt;/ref&gt; ක්ලෝමිප්‍රමයින් (Clomipramine) ඖෂධය SSRIs තරම්ම ඵලදායී බව පෙනී ගියද, එහි අතුරු ආබාධ වැඩි බැවින් සාමාන්‍යයෙන් දෙවන පෙළ ප්‍රතිකාරයක් (පළමු ප්‍රතිකාරය ප්‍රමාණවත් නොවන විට භාවිත කරන ප්‍රතිකාරයක්) ලෙස භාවිත කරයි.&lt;ref name=&quot;NEJM2014&quot; /&gt; සාම්ප්‍රදායික නොවන මනෝවිකාරනාශක ඖෂධ, ප්‍රතිකාරයට ප්‍රතිචාර නොදක්වන අවස්ථාවලදී SSRI ඖෂධයක් සමඟ අමතරව භාවිත කිරීමෙන් ප්‍රයෝජනවත් විය හැක. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඖෂධ අතුරු ආබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කළ හැක. ප්‍රතිකාර නොලැබුණහොත්,&lt;ref name=&quot;Ve2014&quot;&gt;{{Cite journal|last=Veale|first=D|last2=Miles|first2=S|last3=Smallcombe|first3=N|last4=Ghezai|first4=H|last5=Goldacre|first5=B|last6=Hodsoll|first6=J|date=29 November 2014|title=Atypical antipsychotic augmentation in SSRI treatment refractory obsessive-compulsive disorder: a systematic review and meta-analysis.|journal=BMC Psychiatry|volume=14|issue=|pages=317|doi=10.1186/s12888-014-0317-5|pmid=25432131|pmc=4262998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dec2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Decloedt EH, Stein DJ|title=Current trends in drug treatment of obsessive-compulsive disorder|journal=Neuropsychiatr Dis Treat|volume=6|issue=|pages=233–42|year=2010|pmid=20520787|pmc=2877605|doi=10.2147/NDT.S3149}}&lt;/ref&gt; ප්‍රතිකාර නොමැතිව, මෙම තත්ත්වය බොහෝ විට දශක ගණනාවක් පවතී.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt;

ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය පුද්ගලයන්ගේ ජීවිතයේ යම් අවස්ථාවකදී ආසන්න වශයෙන් 2.3%කට බලපායි.&lt;ref name=&quot;Good2014&quot;&gt;{{Cite journal|last=Goodman|first=WK|last2=Grice|first2=DE|last3=Lapidus|first3=KA|last4=Coffey|first4=BJ|title=Obsessive-compulsive disorder.|url=https://archive.org/details/sim_psychiatric-clinics-of-north-america_2014-09_37_3/page/n14|journal=The Psychiatric Clinics of North America|date=September 2014|volume=37|issue=3|pages=257–67|pmid=25150561|doi=10.1016/j.psc.2014.06.004}}&lt;/ref&gt; ඕනෑම වසරකදී මෙම අක්‍රමතාවය ඇති පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිශතය ආසන්න වශයෙන් 1.2%ක් වන අතර, එය ලොව පුරා දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt; වයස අවුරුදු 35කට පසුව රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වීම සාමාන්‍යයෙන් දුර්ලභය. ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය ඇති පුද්ගලයන්ගෙන් අඩක් පමණට වයස අවුරුදු 20ට පෙර මෙම ගැටලු ආරම්භ වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;DSM5&quot; /&gt; පිරිමි සහ කාන්තා දෙපාර්ශ්වයටම මෙම අක්‍රමතාවය ආසන්න වශයෙන් සමාන ප්‍රමාණයකින් බලපායි.&lt;ref name=&quot;NIH2015&quot; /&gt; ''&quot;obsessive-compulsive&quot;'' යන යෙදුම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවයට සම්බන්ධ නොවන සාමාන්‍ය කතාබහේදීද භාවිත වේ. එහිදී යම් පුද්ගලයෙකු අධික ලෙස පිළිවෙළට වැඩ කරන, පරිපූර්ණත්වයට (perfectionism) අධික ලෙස අවධානය යොමු කරන, යම් දෙයකට දැඩි ලෙස ඇලී සිටින හෝ වෙනත් ආකාරයකින් යම් දෙයක් පිළිබඳ අධික අවධානයක් දක්වන පුද්ගලයෙකු ලෙස විස්තර කිරීමට එම වචනය භාවිත කළ හැක. එවැනි සාමාන්‍ය භාවිතය තිබුණද, එය අනිවාර්යයෙන්ම ග්‍රස්තීය අනිවාර්යතා අක්‍රමතාවය (OCD) අදහස් නොකරයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Bynum|first=W.F.|last2=Porter|first2=Roy|last3=Shepherd|first3=Michael|title=The anatomy of madness: essays in the history of psychiatry|date=1985|publisher=Routledge|location=London|isbn=978-0-415-32382-6|pages=166–187|chapter=Obsessional Disorders: A Conceptual History. Terminological and Classificatory Issues.}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:මනෝ වෛද්‍යවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>0k6flw8tmmcmumpsnj2sp6w21pzlgwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196852</id>
    <revision>
      <id>802899</id>
      <parentid>800536</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T01:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25291" sha1="klaulb40u6zxqet72l7dc13yz38hdgo" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{තොරතුරුකොටුව තනතුරුධාරි|name=නාගලිංගම් ෂන්මුගදාසන්|native_name=நாகலிங்கம் சண்முகதாசன்&lt;br /&gt;Nagalingam Shanmugathasan|constituency_MP=|parliament=|image=&lt;!-- If this is specified, &quot;image&quot; should not be. --&gt;|birth_date={{Birth date|df=yes|1920|05|02}}|birth_place=[[:en:Manipay|මනිපාය]], [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව]]|death_date={{death date and age|1993|02|08|1920|05|02|df=y}}|death_place=[[ලන්ඩන්]], [[එංගලන්තය]]|party=[[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] (1964 දක්වා) &lt;br /&gt; [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං අංශය)]] (1964 සිට)|spouse=පරමේශ්වරී|children=රාධා තම්බිරාජා|alma_mater=[[කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය]]|occupation=වෘත්තීය සමිතිකාරයෙක්|profession=|signature=|website=|footnotes=}}

'''නාගලිංගම් ෂන්මුගතාසන්''' ( {{Langx|ta|நாகலிங்கம் சண்முகதாசன்}}  , 1920 – 1993 පෙබරවාරි 8) [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] වෘත්තීය සමිතිවාදියෙකු සහ මාඕවාදී විප්ලවවාදී නායකයෙකු විය. ඔහු [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී)]] ප්‍රධාන ලේකම් විය  &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Communist Party Ceylon |url=http://www.dailymirror.lk/news-features/The-77-year-struggle-of-the-Communist-Party/131-191381}}&lt;/ref&gt;

== මුල් ජීවිතය සහ පවුල ==
ෂන්මුගතසන් [[යාපනය පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[මානිප්පාය්|මනිපායි]] නගරයේ සාමාන්‍ය ආදායම් උපයන පවුලකින් පැවත එන්නෙකි. &lt;ref&gt;[http://www.karainet.org/files/Shanmugathasan%20the%20Unrepentant%20Left%20and%20the%20Ethinicin%20Sri%20Lanka.pdf ''Sanmugathasan, the Unrepentant Left and the Ethnic Crisis in Sri Lanka'']{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} by Ravi Vaitheespara&lt;/ref&gt; ඔහු 1938 දී කොළඹ විශ්ව විද්‍යාල විද්‍යාලයෙන් ඉතිහාසය හැදෑරීම ආරම්භ කළ අතර, එහිදී ඔහුට මුලින්ම කොමියුනිස්ට් අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර [[කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාලය|කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයේ]] අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි මහා බ්‍රිතාන්‍ය කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආධාරකරුවන් හමුවිය. 1939 දී ඔහු සහ සෙසු සිසුන් දෙදෙනෙකු විශ්ව විද්‍යාලයෙන් අත්හිටුවන ලද නමුත්, [[දෙවන ලෝක යුද්ධය]] පුපුරා යාමෙන් පසු අධිරාජ්‍ය විරෝධී පත්‍රිකා බෙදා හැරීම හේතුවෙන් ඉක්මනින්ම නැවත සේවයේ පිහිටුවන ලදී. මෙම ක්‍රියාවෙන් පසු ෂන්මුගතසන් සිසුන් අතර ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අතර 1940 දී විශ්වවිද්‍යාල වෘත්තීය සමිති සංගමයේ ප්‍රධාන ලේකම් ධුරය සඳහා ශිෂ්‍ය මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කළේය.  ඊළඟ වසරේදී ඔහු සංගමයේ සභාපති ලෙස තේරී පත් විය. මේ අතරතුර, ඔහු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදයට සහ [[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය|ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ]] ට්‍රොට්ස්කිවාදීන්ට විරුද්ධ වූ සිසුන් අතර කොමියුනිස්ට්වාදීන් කණ්ඩායමක් සංවිධානය කරමින් සිටියේය.

1943 දී [[ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය|ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයෙන්]] උපාධිය ලැබීමෙන් පසු, ෂන්මුගතසන් වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ වූ අතර, [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ]] පූර්ණ කාලීන ක්‍රියාකාරිකයෙකු බවට පත්විය. ඔහු ලංකා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනයේ ප්‍රධානියා බවට පත් වූ අතර 1947 මහා වැඩ වර්ජනය, 1953 හර්තාල් (මහා වැඩ වර්ජනය) සහ 1955 ප්‍රවාහන වැඩ වර්ජනය ඇතුළු වැඩ වර්ජන කිහිපයකට නායකත්වය දුන්නේය. 

ෂන්මුගතසන් විවාහ වූයේ ප්‍රවීණ කොමියුනිස්ට් නායක ගරු එම්.එච්.ගේ වැන්දඹු බිරිඳ වන පරමේශ්වරී සමඟ ය. පොන් කන්දියා . &lt;ref name=&quot;Meetings in life by Valliammai Subramaniam from සත්‍යමනායි SATHIAMANAI சத்தியமனை&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Meetings in life by Valliammai Subramaniam from සත්‍යමනායි SATHIAMANAI சத்தியமனை |url=https://sathiamanai.blogspot.com/2020/06/blog-post.html}}&lt;/ref&gt; එසේම ෂන්මුගතාසන් මහතා ගරු පොන් කන්දියාගේ දියණිය - වෛද්‍ය රාධා තම්බිරාජා. ඇය [[යුරෝපය|යුරෝපයේ]] කටු චිකිත්සාව පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරියකි. &lt;ref name=&quot;Dr. Radha Thambirajah&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=About Dr. Radha Thambirajah |url=https://www.chinesemedicineeducation.com/presenters/radha-thambirajah/}}&lt;/ref&gt;

== සෝවියට් විරෝධී සහ චීන ගැති ස්ථාවරය ==
කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ සෝවියට්-චීන භේදයෙන් පසුව, ඔහු සහ [[ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරි]] 1963 දී මාඕ-ගැති අදහස් නිසා [[ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ]] දේශපාලන මණ්ඩලයෙන් නෙරපා හරින ලද අතර, ඔවුන් ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය යන නමින්ම නව පක්ෂයක් පිහිටුවා ගත්හ.   &lt;ref&gt;[http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/12-3-235.shtml China's Dilemma in Ceylon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923022752/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/12-3-235.shtml|date=23 September 2009}}, Radio Free Europe, 20 April 1971&lt;/ref&gt; 1964 දී ඔහු [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (පීකිං අංශය)]] (පසුව සීසීපී (මාඕවාදී)) ප්‍රධාන ලේකම් බවට පත්විය. ඔහු 1965 මහ මැතිවරණයට කොමියුනිස්ට් පක්ෂ (පීකිං අංශය) අපේක්ෂකයෙකු ලෙස තරඟ කළ නමුත් අසාර්ථක වූ අතර, ඡන්දවලින් 0.5% ක් පමණක් ලබා ගත්තේය.  1969 දී පැවති නවවන සම්මේලනයේදී පක්ෂය මාක්ස්වාදය-ලෙනින්වාදය-මාඕ සේතුං චින්තනය සහ මහා නිර්ධන පංති සංස්කෘතික විප්ලවය තහවුරු කළේය.  සංස්කෘතික විප්ලවය අතරතුර ෂන්මුගතසන් දෙවරක් චීනයට ගිය අතර දහස් ගණනක් රතු ආරක්ෂකයින් ඇමතීමට තරම් වැදගත් විය. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Central Organizing Committee, Ceylon Communist Party (Maoist), 1993&lt;/ref&gt;
නැක්සලයිට් කැරැල්ලේ කොටසක් ලෙස ඉන්දීය කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) සමඟ සන්නද්ධ අරගලයක් මෙහෙයවූ ඉන්දීය කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී) පිහිටුවීමෙන් පසු, ෂන්මුගතසන් චීනය සහ සීපීඅයි(එම්එල්) අතර සම්බන්ධීකරණ භූමිකාව ඉටු කළේය..&lt;br&gt;1971 දී [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] (මහජන විමුක්ති පෙරමුණ) කැරැල්ලෙන් පසු විප්ලවවාදීන්ට එරෙහි මර්දනය අතරතුර ෂන්මුගතසන් වසරක කාලයක් සිරගත කරන ලදී. දේශපාලන වෙනසක් සඳහා සන්නද්ධ විප්ලවයට සහාය දැක්වීම සහ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භක නායක රෝහණ විජේවීරගේ දේශපාලන උපදේශකයෙකු ලෙස හඳුනා ගැනීම හේතුවෙන් ෂන්මුගතසන් රජය විසින් ඉලක්ක කරන ලදී. සිරගතව සිටියදී ෂන්මුගතසන් &quot;ලංකාවේ ඉතිහාසය දෙස මාක්ස්වාදී බැල්මක්&quot; නම් පොතක් රචනා කළේය.

1973 දී, එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ෂන්මුගතසන්ගේ පක්ෂය ආසන්න වශයෙන් 500 සිට 800 දක්වා කාඩර්වරුන්ගෙන් සමන්විත බවට ඇස්තමේන්තු කරන ලද අතර, &quot;ලංකා වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය සහ ලංකා වතු කම්කරු සංගමය 110,000 ක පමණ ඒකාබද්ධ සාමාජිකත්වයෙන් පාලනය කිරීමේ හැකියාව&quot; ඔවුන් සතු විය.

== චීන විරෝධී ස්ථාවරය ==
1976 දී, මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසුව සහ චීනයේ [[සතරදෙනාගේ කල්ලිය|හතර දෙනාගේ කල්ලිය]] සහ විප්ලවවාදී මාඕ-ගැති බලවේග පරාජය කිරීමෙන් පසුව, ෂන්මුගතසන් ජාත්‍යන්තරව මාඕ-ගැති බලවේග සමඟ එක් විය. ඔහු විප්ලවවාදී ජාත්‍යන්තරවාදී ව්‍යාපාරයේ අත්තිවාරම දැමීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළ අතර, එය ඔහු &quot;ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසයේ සන්ධිස්ථානයක්&quot; ලෙස වර්ණනා කළේය.  1991 දී ඔහු නව නායකත්වයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සහ පක්ෂයේ දීර්ඝායුෂ සහතික කිරීම සඳහා ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී) සමුළුවක් කැඳවීය.

== දේශපාලන උපදේශකයා ==
ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ජනාධිපති [[මෛත්‍රීපාල සිරිසේන]] මහතා සිය දේශපාලන ජීවිතය ආරම්භ කළේ [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී)]] ෂන්මුගතසන් යටතේ ය. &lt;ref name=&quot;Daily Mirror 10 January 2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Daily Mirror 10 January 2015 about Srisena |url=http://www.dailymirror.lk/60879/who-is-this-sirisena}}&lt;/ref&gt;

නව-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මාක්ස්-ලෙනින්වාදී පක්ෂයේ ප්‍රධාන ලේකම් [[එස්.කේ. සෙන්තිවේල්]], 1964 දී ෂන්මුගතසන් යටතේ ඔහුගේ පූර්ණ කාලීන දේශපාලන ජීවිතය ආරම්භ කර 1978 දක්වා ඔහු සමඟ සමීපව කටයුතු කළේය. &lt;ref name=&quot;&lt;dm&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=The New-Democratic Marxist-Leninist Party in its 35th Year |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/history.pdf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Oral History&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Oral History of S. K. Senthivel |url=http://aavanaham.org/islandora/object/noolaham%3A771}}&lt;/ref&gt;

1965 දී, [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ (මාඕවාදී)]] විප්ලවවාදී කණ්ඩායමට නායකත්වය දීම සඳහා [[රෝහණ විජේවීර|රෝහණ විජේවීර,]] ෂන්මුගතසන්ගෙන් ඉගෙන ගත්තේය. පසුව ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] හෙවත් ජ.වි.පෙ. &lt;ref name=&quot;Rohana-Lanka-library&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A Lost Revolution: The JVP Insurrection 1971 |url=http://www.lankalibrary.com/pol/jvp1971.htm |website=LankaLibrary}}&lt;/ref&gt;

== දෙමළ ජාතිකවාදය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්න. ==
ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ සම්භවයක් ඇති ජාතික මට්ටමේ දේශපාලනඥයන් කිහිප දෙනාගෙන් එක් අයෙකි ෂන්මුගදාසන්. 1983 දී සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ වන තෙක් ඔහු දෙමළ ජාතිකවාදය සහ දෙමළ ජනතාවගේ ස්වයං නිර්ණ අයිතිය පිළිබඳ තීරණය පිළිගත්තේ නැත. 1983 ජූලි මාසයේ දෙමළ විරෝධී සමූලඝාතනයෙන් පසුව, ෂන්මුගදාසන් ස්වයං නිර්ණ අයිතිය සඳහා වූ දෙමළ සටන්කාමී අරගලය ප්‍රසිද්ධියේ අනුමත කිරීමට පටන් ගත්තේය..&lt;ref name=&quot;Sanmugathasan, the Unrepentant Left and the Ethnic Crisis in Sri Lanka&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=On the Ethnic Conflict and Tamil Separatism by Ravi Vaitheespara |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/ethnic.pdf}}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ 1989 දේශපාලන මතක සටහන් පොතේ ඔහු මෙසේ පැවසීය:
{{Cquote|දෙමළ ජනතාවට ස්වයං නිර්ණ අයිතිය දිනා ගැනීම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විප්ලවයේ කොටසක් වන අතර, එය සිංහල සහ දෙමළ යන දෙපිරිස අතරින්ම, විශේෂයෙන් කම්කරුවන්, ගොවීන් සහ රැඩිකල් බුද්ධිමතුන් - භාෂාව, කුලය හෝ ආගම නොසලකා විප්ලවවාදීන් එක්රැස් කළ යුතුය.
}}
&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Sanmugathasan |first=N. |url=https://books.google.com/books?id=5lzlAAAAMAAJ |title=Political Memoirs of an Unrepentant Communist |date=1989 |publisher=N. Sanmugathasan |language=en}}&lt;/ref&gt;

== අවසාන දින ==
ඔහුගේ අවසන් මහජන පෙනුම වූයේ ලන්ඩනයේ පැවති ආචාර්ය අබිමයෙල් ගුස්මාන්ගේ ජීවිතය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර හදිසි කමිටුවේ පළමු මාධ්‍ය හමුවයි.  ඔහු 1993 පෙබරවාරි 8 වන දින &lt;ref name=&quot;death&quot;&gt;[http://www.tamilnation.org/indictment/genocide83/sanmugathasan.htm ''On the Death of Comrade Sanmugathasan – Statement by the Committee of the Revolutionary Internationalist Movement''] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 15 February 1993&lt;/ref&gt; ස්වභාවික හේතූන් මත මිය ගියේය, ඔහු තම ජීවිතයේ අවසාන කාලයට ආසන්නව වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා එංගලන්තයට ගොස් සිටියේය.

== කටයුතු ==

මෙය ෂන්මුගතසන් විසින් රචිත පොත් සහ ලිපි ලැයිස්තුවකි.

* ''ලංකා ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී බැල්මක්'', 1974, කොළඹ: සරසවි මුද්‍රණ යන්ත්‍ර
* ''මාඕ සේතුං චින්තනයේ දීප්තිමත් රතු බැනරය'', 1969, කොළඹ: කොමියුනිස්ට් පක්ෂ ප්‍රකාශන, මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව පිහිටුවීමේ විසිවන සංවත්සරය සැමරීම සඳහා ලියන ලදී ( [http://www.aworldtowin.org/back_issues/1993-19/the_Bright_Red_Banner_of_Mao_Tsetung_Thought.htm IV පරිච්ඡේදයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී] )
* &quot;කැස්ත්‍රෝ චීන විරෝධී ගායනයට එක්වෙයි,&quot; ''පීකිං සමාලෝචනය'', වෙළුම. 9, අංක 9, 1966 පෙබරවාරි 25
* [https://web.archive.org/web/20090922231933/http://isml.homestead.com/files/ISML5.htm ''එන්වර් හොක්ෂා රෙෆ්යුටඩ්''], මුලින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ''A World to Win'' සඟරාවේ ය.
* ''කම්කරු පන්තියට බලය ලබා ගත හැක්කේ කෙසේද?'' ''කම්කරු පන්ති ව්‍යාපාරයට උනන්දුවක් දක්වන ලිපි තෝරා ගැනීමක්'' , 1963, කොළඹ: කම්කරු ප්‍රකාශන
* ''ඔක්තෝබර් විප්ලවයේ පාඩම්'', 1964, කොළඹ: කම්කරු පබ්. නිවස
* &quot;ඉන්දුනීසියානු විප්ලවය පිළිබඳ එන්. සන්මුගතසන්,&quot; ''පීකිං සමාලෝචනය'', වෙළුම. 9, #37, 1966 සැප්තැම්බර් 9
* &quot;මාඕ සේතුංගේ චින්තනයෙන් පෝෂණය වූ චීනය තරුණ වෙයි,&quot; ''පීකිං සමාලෝචනය'', වෙළුම. 9, #46, 1966 නොවැම්බර් 11
* ''පසුතැවිලි නොවූ කොමියුනිස්ට්වාදියෙකුගේ දේශපාලන මතක සටහන්'', 1989, කොළඹ ( [https://web.archive.org/web/20110718034854/http://www.wg1966.com/read.php?tid=22512 උපුටා ගැනීම් අන්තර්ජාලයෙන්] )
* &quot; [http://www.tamilnation.org/indictment/genocide83/sanmugathasan.htm ශ්‍රී ලංකාවේ ලැජ්ජාවේ සතිය: ඇසින් දුටු සාක්ෂිකරුවෙකුගේ වාර්තාවක්] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ,&quot; ''ජාතිය සහ පන්තිය, කළු සහ තුන්වන ලෝක විමුක්තිය සඳහා වූ සඟරාව'', වෙළුම XXVI, 1984 ගිම්හානය, අංක 1: ''ශ්‍රී ලංකාව: ජාතිවාදය සහ අධිකාරීවාදී රාජ්‍යය''
* [https://web.archive.org/web/20110727114448/http://www.ndpsl.org/articals/Mao_sPhilosophy-EssaybyLateComra.pdf ''මාඕගේ දර්ශනය පිළිබඳ සටහන් කිහිපයක්''], 1986
* &quot; [https://www.marxists.org/subject/china/peking-review/1968/PR1968-43j.htm මාඕ සේතුංගේ චින්තනයේ අතිමහත් ජාත්‍යන්තර වැදගත්කම] &quot;, ''පීකිං සමාලෝචනය'', වෙළුම. 11, අංක 43, 1968 ඔක්තෝබර් 25, පිටු.&amp;nbsp;22–23

== ආශ්රිත ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

== බාහිර සබැඳි ==

* කේරළ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ එම්.එන්. රවුන්නි විසින් රචිත [http://www.aworldtowin.org/back_issues/1993-19/reminiscences_on_Comrade_Sanmugathasan_19_eng.htm ''&quot;සන්මුගතසන් සහෝදරයා පිළිබඳ මතක සටහන්&quot;'' කෘතියෙන් උපුටා ගැනීම්.]
* 1993 පෙබරවාරි 15 වන දින විප්ලවවාදී ජාත්‍යන්තරවාදී ව්‍යාපාරයේ කමිටුව විසින් [http://www.tamilnation.org/indictment/genocide83/sanmugathasan.htm ''සන්මුගතසන් සහෝදරයාගේ අභාවය පිළිබඳ''] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ප්‍රකාශය.
* [http://www.aworldtowin.org/back_issues/1993-19/comrade_Shan_An_Unrepentant_Communist_19_eng.htm ''නාගලිංගම් සන්මුගතසන් සහෝදරයාගේ අභාවය පිළිබඳව - සහෝදර ෂාන්: ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) මධ්‍යම සංවිධායක කමිටුව විසින් - පසුතැවිලි නොවූ කොමියුනිස්ට්වාදියෙකි.'']

[[ප්‍රවර්ගය:1993 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:1920 උපත්]]</text>
      <sha1>klaulb40u6zxqet72l7dc13yz38hdgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හීල්ඔය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196890</id>
    <revision>
      <id>802936</id>
      <parentid>801452</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42430" sha1="3ex41cj1dp95vdi8uukujs04mc8a7f9" xml:space="preserve">{{Short description|මැදදුම්බර, මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ඓතිහාසික කඳුකර ගම්මානයක්}}

{{Infobox settlement
| name = හීල්ඔය
| native_name = හීල්ඔය
| native_name_lang = si
| other_name = Heeloya; Heel Oya; පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය
| type = ගම්මානය
| image =
| caption =
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7.3276|N|80.8062|E|display=title,inline|region:LK_type:city}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත]]
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[මැදදුම්බර]]
| population_as_of = 2024
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;DCS2024&quot;&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව]&lt;/ref&gt;
| population_total = 740
| timezone = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset = +5:30
| elevation_m = 830
}}

'''හීල්ඔය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Heeloya''', '''Heel Oya''') යනු [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] [[මධ්‍යම පළාත|මධ්‍යම පළාතේ]], [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් ඓතිහාසික කඳුකර ගම්මානයකි. ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක මූලාශ්‍රවල එය '''පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය''' ලෙසද හඳුන්වා ඇත.

හීල්ඔය [[රංගල]] ආසන්නයේ [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] ආශ්‍රිත කඳුකර භූදර්ශනයක පිහිටා ඇති අතර වී වගාව, ගෙවතු වගාව, පශු පාලනය, කුළුබඩු වගාව සහ සාම්ප්‍රදායික ග්‍රාමීය ජීවිතය සඳහා ප්‍රසිද්ධය. මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හීල්ඔය ග්‍රාමීය සංචාරක ගම්මානයක් ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර එහි වරිග සභාව, බඹරගල විහාර සම්බන්ධ උරුමය, කුඹුරු, දිය ඇලි සහ කඳුකර පරිසරය ප්‍රධාන සංචාරක අංග ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Heel Oya Tourism Village]&lt;/ref&gt;

== නාමය ==

'''හීල්ඔය''' යන නාමය ගම්මානය හරහා ගලායන හීල්ඔය ජලධාරාව සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ප්‍රාදේශීය හා සංචාරක මූලාශ්‍රවල මෙම ප්‍රදේශය '''පොද්දල්ගොඩ හීල්ඔය''' ලෙසද හඳුන්වා ඇත.&lt;ref&gt;[https://archive.roar.media/sinhala/main/health-lifestyle/the-ancient-village-in-dumbara-border Roar Sinhala — දුම්බර මායිමේ හීල්ඔය]&lt;/ref&gt;

== පරිපාලන තත්ත්වය ==

ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිපාලන දත්ත අනුව හීල්ඔය '''ග්‍රාම නිලධාරී වසම් අංක 796''' ලෙස [[මැදදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය යටතේ පවතී.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව — මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය]&lt;/ref&gt;

වර්තමාන රජයේ පරිපාලන ලේඛනවලද 796 — Heeloya යන GN Division හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{Citation |title=ශ්‍රී ලංකා රජය — Grama Niladhari Divisions |url=https://documents.gov.lk/view/gazettes/2007/11/2007-11-23%28I-IIA%29E.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106121452/https://documents.gov.lk/view/gazettes/2007/11/2007-11-23(I-IIA)E.pdf |access-date=2026-09-28 |archive-date=2026-01-06}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! අයිතමය
! තොරතුර
|-
| රට
| [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|-
| පළාත
| [[මධ්‍යම පළාත]]
|-
| දිස්ත්‍රික්කය
| [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
|-
| ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| [[මැදදුම්බර]]
|-
| ග්‍රාම නිලධාරී වසම
| Heeloya
|-
| GN අංකය
| 796
|}

== පිහිටීම සහ භූගෝලය ==

හීල්ඔය මැදදුම්බර කඳුකර ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත. එය [[රංගල]] සිට දකුණු–නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක් වන අතර අවට කඳු, තේ වතු, කුඹුරු, ගෙවතු, ඇළ දොළ සහ වනාන්තර පවතී.

හීල්ඔය හා සම්බන්ධ අවට ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* පොද්දල්ගොඩ
* ගොඩමුන්න
* කුරුකොහොගම
* හක්මන
* රෙටියාගම
* බර්න්සයිඩ්
* තවලන්තැන්න
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]

ඇතුළත් වේ.

හීල්ඔයේ භූගෝලීය පිහිටීම ආසන්න වශයෙන් අක්ෂාංශ 7.3276° N සහ දේශාංශ 80.8062° E ලෙස දක්වා ඇති අතර, ප්‍රදේශයේ උස මීටර් 830ක් පමණ වේ.

== ජනගහනය ==

2024 ජන හා නිවාස සංගණනය අනුව '''හීල්ඔය GN Division 796''' හි ජනගහනය '''740'''කි. එහි පිරිමි ජනගහනය 368ක් සහ කාන්තා ජනගහනය 372ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DCS2024&quot; /&gt;

2012 මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය අනුව එම වසරේ හීල්ඔය ජනගහනය 766ක් විය.&lt;ref&gt;[https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය — 2012]&lt;/ref&gt;

== රංගල සමඟ සම්බන්ධතාව ==

'''රංගල හීල්ඔයට ආසන්න ප්‍රධාන කඳුකර හා සංචාරක ප්‍රවේශ ප්‍රදේශයකි.'''

හීල්ඔය ජල පෝෂකයේ උඩුගං ප්‍රදේශය රංගල ආසන්න මීදුම් වනාන්තර කලාපය සමඟ සම්බන්ධ වන අතර හීල්ඔය ජලධාරාව බර්න්සයිඩ් වතුයාය අසලින් පහළට ගලායයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Heeloya ජල පෝෂකය]&lt;/ref&gt;

රංගල සිට හීල්ඔය වෙත ග්‍රාමීය පාගමන් සහ සංචාරක වැඩසටහන් ද ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;[https://www.lakpura.com/products/hike-to-heeloya-village-hike-via-rangala Lakpura — Rangala to Heeloya Hike]&lt;/ref&gt;

'''ප්‍රධාන ලිපිය: [[රංගල]]'''

== තෙල්දෙණිය සහ හීල්ඔය ==

[[තෙල්දෙණිය]] හීල්ඔයට වැදගත් පහළ ප්‍රවාහන හා සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරියේ වර්තමාන මාර්ග ලැයිස්තුවේ '''618/4 — Theldeniya (Karaliyadda)–Heeloya''' බස් මාර්ගය හීල්ඔය සඳහා සෘජු ප්‍රවාහන සම්බන්ධතාවක් ලෙස දක්වා ඇති අතර එහි දිග කිලෝමීටර් 8.9ක් සහ ගමන් කාලය විනාඩි 45ක් පමණ ලෙස දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot;&gt;{{Citation |title=මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — Bus Routes |url=https://www.tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20260928142830/https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php |access-date=2026-09-28 |archive-date=2026-09-28}}&lt;/ref&gt;

මෙම නිසා [[තෙල්දෙණිය]] හරහා හීල්ඔයට පොදු ප්‍රවාහනයෙන් ළඟා විය හැක.

'''තෙල්දෙණිය''' යන නාමය ඉංග්‍රීසි ලිපිවල '''Teldeniya''' ලෙස භාවිත වන අතර එහි සිංහල නාමය '''තෙල්දෙණිය''' වේ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Teldeniya Teldeniya — English Wikipedia]&lt;/ref&gt;

=== පැරණි තෙල්දෙණිය ===

පැරණි [[තෙල්දෙණිය]] නගරය [[වික්ටෝරියා වේල්ල]] ඉදිකිරීමෙන් පසු ඇති වූ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]ට යටවිය.

පැරණි නගරය [[මහවැලි ගඟ]] ආශ්‍රිතව පිහිටි අතර එහි මාර්ග, පාලම් සහ ගොඩනැගිලි ජලාශය පිරවීමෙන් පසු ජලය යට විය.&lt;ref&gt;[https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/submerged-city-of-teldeniya Submerged City of Teldeniya — Unique Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

වියළි කාලවලදී ජලාශයේ ජල මට්ටම පහළ ගිය විට පැරණි තෙල්දෙණියේ මාර්ග, පාලම් සහ ගොඩනැගිලිවල නටබුන් නැවත දිස්වන අවස්ථා වාර්තා වී ඇත.&lt;ref&gt;[https://www.newsfirst.lk/2022/02/08/old-theldeniya-town-resurfaces-unknown-group-digging-at-ancient-sites/ News 1st — Old Teldeniya town resurfaces]&lt;/ref&gt;

Wikimedia Commons හි 2012 වියළි සමයේ ජල මට්ටම පහළ ගිය අවස්ථාවේ පැරණි තෙල්දෙණිය නගරයේ නටබුන් නිරූපණය කරන Creative Commons ඡායාරූපද පවතී.&lt;ref&gt;[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya.JPG Wikimedia Commons — Sunken city of Teldeniya]&lt;/ref&gt;

=== නව තෙල්දෙණිය ===

පැරණි නගරය ජලාශයට යටවීමෙන් පසු නව තෙල්දෙණිය නගරය ඉහළ භූමියක ප්‍රතිස්ථාපිත නගරයක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලදී.

වර්තමාන තෙල්දෙණිය කලාපය රංගල, හීල්ඔය, උඩිස්පත්තුව සහ මැදදුම්බර කඳුකර ගම්මාන සඳහා වෙළඳ, ප්‍රවාහන සහ රාජ්‍ය සේවා මධ්‍යස්ථානයකි.

== මහනුවර රාජධානිය හා උඩරට සිංහල රාජධානිය සමඟ සම්බන්ධතාව ==

හීල්ඔය පිහිටා ඇති [[දුම්බර]] කලාපය [[මහනුවර රාජධානිය]] හෙවත් උඩරට සිංහල රාජධානියේ කඳුකර භූදර්ශනයට අයත් ප්‍රදේශයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව හීල්ඔය දුම්බර නිම්නයේ පිහිටි, උඩරට රාජධානියේ ආරක්ෂාව හා කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා වැදගත් වූ භූමියක් ලෙස විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

කඳු සහ වනාන්තරවලින් වටවූ දුම්බර නිම්නය ස්වභාවික ආරක්ෂක පරිසරයක් වූ අතර එහි සාරවත් කුඹුරු සහ ජල පද්ධති උඩරට කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයට වැදගත් විය.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

මෙය හීල්ඔය ස්වාධීන රාජකීය නගරයක් වූ බවක් නොව, උඩරට රාජධානියේ කඳුකර ගම්මාන, ආගමික ආයතන සහ කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය සමඟ තිබූ සම්බන්ධතාවයක් ලෙස වටහාගත යුතුය.

== බඹරගල රජමහා විහාරය සහ පුරාණ උරුමය ==

හීල්ඔය අවට ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන ස්ථානයක් වන්නේ [[බඹරගල රජමහා විහාරය]] සහ එහි ගල් ලෙන් පද්ධතියයි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු අනුව බඹරගල ගල් ලෙන් සහ ඒවායේ බ්‍රාහ්මී ලිපි ඉතා පැරණි බෞද්ධ උරුමයක් නියෝජනය කරයි. එම මූලාශ්‍රය මෙම කලාපයේ ඉතිහාසය වසර 2,000කට වැඩි කාලයක් පසුපසට දිවෙන බව පෙන්වා දෙයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

බඹරගලේ Early Brahmi ලිපි පිළිබඳ පර්යේෂණ මූලාශ්‍ර ද පවතින අතර ඒවා පූර්ව මහනුවර යුගයේ බෞද්ධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සාක්ෂි සපයයි.&lt;ref&gt;[https://amazinglanka.com/wp/bambaragala-galpaya/ Bambaragala Galpaya — Cave Inscriptions]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://artanthroeye.wordpress.com/2021/09/03/inscriptions-of-bambaragala-sri-lanka/ Inscriptions of Bambaragala]&lt;/ref&gt;

එම නිසා හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ ඉතිහාසය මහනුවර රාජධානියට පමණක් සීමා නොවී ඊට වඩා පැරණි බෞද්ධ හා ග්‍රාමීය ඉතිහාසයකින් සමන්විත වේ.

=== කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ සමඟ සම්බන්ධතාව ===

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ සිංහල මූලාශ්‍ර අනුව [[කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ]] රජුගේ පාලන සමය (ක්‍රි.ව. 1747–1782) තුළ බඹරගල විහාරය සංවර්ධනය වූ අතර විහාරයට අවට ඉඩම් ද පූජා කර ඇත.&lt;ref&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/si/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය]&lt;/ref&gt;

එම මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වන පරිදි කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු විසින් '''කළුදියවල''' ආශ්‍රිත ජලය භාවිත කර බඹරගල විහාරයේ කුඹුරු සඳහා ජලය සැපයීමට ඇළ මාර්ග සංවර්ධනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTSIN&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/si/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය]&lt;/ref&gt;

හීල්ඔය ගම්මානයේ කුඹුරු භූමියෙන් හෙක්ටයාර 6.7ක් පමණ වර්තමානයේද සංඝයා සතු බව එම සංචාරක මූලාශ්‍රය සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTSIN&quot; /&gt;

== වරිග සභාව ==

'''වරිග සභාව''' හීල්ඔයේ වැදගත් දේශීය සංස්කෘතික හා පාලන උරුමයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව එය පැරණි දේශීය ගම් පාලන ක්‍රමයකට අයත් '''Clan Assembly''' හෙවත් වරිග සභාවක් ලෙස විස්තර කරයි. එම ක්‍රමය කුඩා කණ්ඩායම් සහභාගීත්වය මත පදනම් වූ ප්‍රජා සාකච්ඡා පද්ධතියක් ලෙස දක්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Wariga Sabhawa]&lt;/ref&gt;

=== වරිග සභාවේ පිහිටීම ===

වරිග සභාව '''හීල්ඔය ගම්මානය තුළම''' පිහිටි විවෘත හා තරමක් උස් භූමි ස්ථානයක පවතින බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.

එම ස්ථානයේ අනෙකුත් ආසනවලට වඩා විශාල හා උස් ප්‍රධාන ආසනයක් පවතින අතර එහි මධ්‍යයේ ඓතිහාසික සංකේත කැටයම් කර ඇති බව මූලාශ්‍රය විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot; /&gt;

වරිග සභාවට යන මාර්ගය Phala Heeloya Watta ප්‍රදේශයේ ලී පාලමක් සහ පැරණි Burnside cart road සමඟ සම්බන්ධ වන බවද එම මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot; /&gt;

දැනට නිශ්චිත GPS ස්ථානය තහවුරු කර නොමැති බැවින් මෙම ලිපියේ සිතියම් සංකේතය හීල්ඔය ගම්මානයේ සාමාන්‍ය ස්ථානය සඳහා පමණක් භාවිත කර ඇත.

=== වරිග සභාවේ කාර්යභාරය ===

ප්‍රාදේශීය ඉතිහාස මූලාශ්‍ර අනුව වරිග සභාව පවුල් ආරවුල්, ඉඩම්, කුඹුරු, ජල බෙදාහැරීම සහ ගම් පාලනය වැනි කරුණු සාකච්ඡා කළ ස්ථානයක් ලෙස විස්තර කරයි.

මෙම විස්තර Wikipedia හි ප්‍රාදේශීය ඉතිහාස හා සංචාරක මූලාශ්‍රවලට ආරෝපණය කර ඉදිරිපත් කිරීම සුදුසුය.

== පුරාණ වී අටුව ==

හීල්ඔය ගම්මානයේ පැරණි කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය සමඟ '''වී අටුවක්''' හෙවත් වී ගබඩා ස්ථානයක් සම්බන්ධ වේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු අනුව බඹරගල විහාරයට සම්බන්ධ පැරණි කුඹුරුවලින් ලැබුණු අස්වැන්න ගබඩා කිරීමට පැරණි වී අටුවක් භාවිත වූ බවත්, පැරණි හා ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ගබඩා ව්‍යුහ සම්බන්ධ සාක්ෂි තවමත් පවතින බවත් සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== කෘෂිකර්මාන්තය ==

හීල්ඔයේ ප්‍රධාන ජීවනෝපායන් අතර,

* වී වගාව
* ගෙවතු වගාව
* එළවළු වගාව
* පශු පාලනය
* කුළුබඩු වගාව

ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

හීල්ඔයේ හෙල්මළු කුඹුරු එහි කඳුකර කෘෂිකාර්මික භූදර්ශනයේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි.

== සාම්ප්‍රදායික ජීවනෝපාය ==

වී වගාවට අමතරව හීල්ඔයේ,

* රා තැප්පීම
* මී මැසි පාලනය
* අත්කම්
* සාම්ප්‍රදායික නර්තන
* ගෙවතු නිෂ්පාදන

වැනි අමතර ජීවනෝපායන් පවතින බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== ජල පෝෂකය ==

හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ පාරිසරික වැදගත්කම එහි ජල පෝෂක පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

හීල්ඔය ජලධාරාවේ උඩුගං ප්‍රදේශය රංගල ආසන්න කඳුකර වනාන්තර කලාපයට සම්බන්ධ වේ. එම ජලධාරාව බර්න්සයිඩ් වතුයාය ආශ්‍රිතව කිලෝමීටර් 14ක් පමණ පහළට ගලා යයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

ඉන් පසුව පොද්දල්ගොඩ ඔය, රෙටියාගම ඔය, ගල්පොතු ඔය සහ බඹරගන් ඔය ඇතුළු ජලධාරා පද්ධති සමඟ සම්බන්ධ වී පහළ ජල පද්ධතියට එක් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

එම ජල පද්ධතිය අවසානයේ [[වික්ටෝරියා ජලාශය]] සමඟ සම්බන්ධ වන බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

== පොද්දල්ගොඩ ඔය ==

'''පොද්දල්ගොඩ ඔය''' හීල්ඔය ගම්මානයේ පිවිසුම ආශ්‍රිත වැදගත් ජලධාරාවකි.

ගම්මානයේ පිවිසුම ආසන්නයේ පොද්දල්ගොඩ ඔය මතින් කුඩා පාලමක් පවතින බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

== හීල්ඔය ජලධාරාව ==

'''හීල්ඔය''' ජලධාරාව ගම්මානයේ පරිසර පද්ධතියේ මූලික අංගයකි.

ජලධාරා ආශ්‍රිතව මිරිදිය ජලජ ජීවීන්, කෘමීන් සහ වෙනත් ජලජ ජීව විවිධත්වය පවතින බව ප්‍රදේශීය සංචාරක මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

== ගල්මල් ඔය ==

'''ගල්මල් ඔය''' හීල්ඔය අවට ජල පෝෂක පද්ධතියේ තවත් ජලධාරාවකි.

හීල්ඔය, පොද්දල්ගොඩ ඔය සහ ගල්මල් ඔය ගම්මානයේ කෘෂිකාර්මික හා ස්වභාවික පරිසරය සමඟ සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල ==

'''පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල''' හීල්ඔය ප්‍රදේශයේ දිය ඇල්ලකි.

ප්‍රාදේශීය ජනප්‍රවාදයකට අනුව Perumal නමැති කම්කරුවෙකු ඇල්ලට වැටී මියගිය බැවින් එයට Perumal Wetuna Ella යන නාමය ලැබුණු බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTPerumal&quot;&gt;[https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka Central Province Tourism Department — Perumal Wetuna Ella]&lt;/ref&gt;

දිය ඇල්ල වෙත ජලධාරාව අසලින් ගමන් කරන පාගමනක් මගින් ළඟා විය හැකි බවද එම මූලාශ්‍රයේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPTPerumal&quot; /&gt;

== රන් ඇල්ල සහ කලුදිය පොකුණ ==

හීල්ඔය–රංගල කලාපයේ දිය ඇලි සහ ස්වභාවික ජල තටාක ගණනාවක් පවතී.

'''රන් ඇල්ල''' සහ '''කලුදිය පොකුණ''' හීල්ඔය අවට ස්වභාවික සංචාරක ස්ථාන ලෙස හඳුනාගත හැක.

කළුදියවල ජලය බඹරගල විහාරයේ කුඹුරු වගාව සඳහා පැරණි ජල පද්ධතියක භාවිත වූ බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTSIN&quot; /&gt;

== පැරණි පාලම් සහ කරත්ත මාර්ග ==

හීල්ඔය ගම්මානයේ සංස්කෘතික භූදර්ශනයේ පැරණි මාර්ග හා පාලම් දක්නට ලැබේ.

වරිග සභා ස්ථානයට යන මාර්ගය Phala Heeloya Watta ප්‍රදේශයේ ලී පාලමක් සහ පැරණි Burnside cart road සමඟ සම්බන්ධ වන බව මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTWariga&quot; /&gt;

මෙම පැරණි මාර්ග වතු, ගම්මාන සහ කඳුකර ප්‍රදේශ අතර පැවති පැරණි ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා අවබෝධ කරගැනීමට වැදගත් වේ.

== වතු සහ කඳුකර භූදර්ශනය ==

හීල්ඔය රංගල, බර්න්සයිඩ් සහ අවට තේ වතු භූදර්ශනය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

රංගල කලාපයේ Rangala, Cottaganga සහ Goomera වැනි තේ වතු හා ඒවාට සම්බන්ධ කර්මාන්තශාලා පවතී.&lt;ref&gt;[https://slspc.lk/contact/ ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය වැවිලි සංස්ථාව]&lt;/ref&gt;

මෙම වතු සහ ග්‍රාමීය කුඹුරු හීල්ඔය–රංගල කඳුකර භූදර්ශනයේ ආර්ථික හා දෘශ්‍ය ලක්ෂණයක් වේ.

== සංචාරක ගම්මානය ==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව විසින් හීල්ඔය '''Tourism Village''' එකක් ලෙස සංචාරක වශයෙන් හඳුන්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

සාම්ප්‍රදායික resort-based tourism වෙනුවට ගමේ දෛනික ජීවිතයට සංචාරකයන් සම්බන්ධ කිරීම මෙහි ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

සංචාරකයන්ට,

* ගම්මාන පාගමන්
* කුඹුරු නැරඹීම
* එළවළු හා පලතුරු නෙළීම
* දේශීය ආහාර පිසීම
* සාම්ප්‍රදායික නර්තන
* අත්කම්
* මී මැසි පාලනය
* දිය ඇලි නැරඹීම
* ජෛව විවිධත්ව නිරීක්ෂණය

වැනි අත්දැකීම් ලබාගත හැකි බව සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== රංගල සිට හීල්ඔය පාගමන ==

රංගල සිට හීල්ඔය වෙත පාගමන් මාර්ගයක් සංචාරක ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කර ඇත.

මෙම ගමනේදී තේ වතු, කුඹුරු, කඳුකර භූදර්ශන සහ ග්‍රාමීය ජීවිතය හරහා ගමන් කළ හැකි බව සංචාරක මූලාශ්‍ර සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;[https://www.lakpura.com/products/hike-to-heeloya-village-hike-via-rangala Lakpura — Hike to Heeloya via Rangala]&lt;/ref&gt;

== ක්නක්කල්ස් සමඟ සම්බන්ධතාව ==

හීල්ඔය [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]] වෙත පහළ කඳුකර ප්‍රවේශ කලාපයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව හීල්ඔය සිට ඉහළ ක්නක්කල්ස් කඳුකරය දෙසට ගමන් කිරීමේදී ආවේණික ශාක, පක්ෂීන්, ක්ෂීරපායින්, කෘමීන් සහ මිරිදිය ජලජ ජීවීන්ගේ විවිධත්වය නිරීක්ෂණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

[[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]] [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] UNESCO ලෝක උරුම දේපළේ කොටසකි.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO World Heritage Centre — Central Highlands of Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

== ශාක හා සත්ත්ව විවිධත්වය ==

හීල්ඔය ගම්මානයේ කෘෂිකාර්මික භූමි, ජලධාරා සහ කඳුකර වනාන්තර අතර සම්බන්ධ පරිසරයක් පවතී.

පුළුල් ක්නක්කල්ස් කලාපය ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් සහ ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ගණනාවක් සඳහා ප්‍රසිද්ධය.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

හීල්ඔයටම විශේෂිත විශේෂ වාර්තා වෙනම විද්‍යාත්මක හෝ ක්ෂේත්‍ර මූලාශ්‍ර මගින් තහවුරු කළ පසු මෙම ලිපියට එක් කළ හැක.

== දේශගුණය ==

හීල්ඔය කඳුකර ප්‍රදේශයක පිහිටීම නිසා සාපේක්ෂව සිසිල් සහ තෙත් දේශගුණයක් පවතී.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුවේ තොරතුරු අනුව ප්‍රදේශයේ කෘෂිකාර්මික කාලසටහනට මෝසම් වර්ෂා රටාව බලපාන අතර Yala සහ Maha වගා කාල දෙකම භාවිත වේ.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

== අධ්‍යාපනය ==

හීල්ඔය අවට අධ්‍යාපන සේවා මැදදුම්බර සහ රංගල ප්‍රදේශයේ පාසල් ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

පුළුල් රංගල–මකුල්දෙණිය–හීල්ඔය කලාපයේ සිංහල සහ දෙමළ මාධ්‍ය පාසල් පවතී.&lt;ref&gt;[https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2025/07/School_List.pdf ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය — පාසල් ලේඛනය] {{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== මහජන සේවා ==

හීල්ඔය මැදදුම්බර පරිපාලන පද්ධතියට අයත් වන අතර ප්‍රාදේශීය මහජන සේවා රංගල, මකුල්දෙණිය සහ [[තෙල්දෙණිය]] හරහා ලබාගත හැක.

තෙල්දෙණිය හීල්ඔය සඳහා සෘජු බස් සම්බන්ධතාවක් ඇති පහළ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයකි.&lt;ref name=&quot;CPTBus&quot; /&gt;

== සංරක්ෂණය සහ ජල සම්පත් ==

හීල්ඔයේ පාරිසරික වැදගත්කම එහි ජල පෝෂක සහ ක්නක්කල්ස් කඳුකරය සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවය නිසා ඉහළය.

රංගල ආසන්න උඩුගං වනාන්තරවලින් ආරම්භ වන ජලය හීල්ඔය හරහා පහළට ගලා ගොස් වික්ටෝරියා ජලාශය ආශ්‍රිත පුළුල් ජල පද්ධතියට සම්බන්ධ වේ.&lt;ref name=&quot;CPTWater&quot; /&gt;

එම නිසා හීල්ඔයේ කුඹුරු, ඇළ දොළ සහ වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීම ප්‍රාදේශීය ජල පෝෂක සංරක්ෂණයට වැදගත් වේ.

== ආහාර හා ග්‍රාමීය සංස්කෘතිය ==

හීල්ඔය සංචාරක වැඩසටහන් දේශීය ආහාර, ග්‍රාමීය කෘෂිකර්මාන්තය සහ නිවෙස්වල සකස් කරන සාම්ප්‍රදායික ආහාර අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPTVillage&quot; /&gt;

මෙම සංස්කෘතික අංග ගම්මානයේ කෘෂිකාර්මික හා ජීවනෝපාය පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

== අවට ප්‍රදේශ ==

හීල්ඔයට ආසන්න හෝ මාර්ග මගින් සම්බන්ධ ප්‍රදේශ අතර,

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* පොද්දල්ගොඩ
* ගොඩමුන්න
* කුරුකොහොගම
* හක්මන
* රෙටියාගම
* බර්න්සයිඩ්
* [[තංගප්පුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[මීමුරේ]]
* [[තෙල්දෙණිය]]

ඇතුළත් වේ.

== සංචාරකයන් සඳහා ප්‍රධාන ස්ථාන ==

* වරිග සභාව
* බඹරගල රජමහා විහාරය
* බඹරගල ගල් ලෙන් හා පුරාණ ලිපි
* හීල්ඔය හෙල්මළු කුඹුරු
* පොද්දල්ගොඩ ඔය
* හීල්ඔය ජලධාරාව
* ගල්මල් ඔය
* පෙරුමාල් වැටුණු ඇල්ල
* රන් ඇල්ල
* කලුදිය පොකුණ
* Phala Heeloya Watta ලී පාලම
* පැරණි Burnside cart road
* රංගල–හීල්ඔය පාගමන
* ක්නක්කල්ස් කඳුකර මාර්ග

මෙම සියලු ස්ථාන එකම GN Division සීමාව තුළ පිහිටා ඇති බව නොකියන අතර, ඒවා හීල්ඔය–රංගල සංචාරක භූදර්ශනයට අයත් හෝ එයට සම්බන්ධ ස්ථාන ලෙස සලකා ඇත.

== ගැලරිය ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250&quot;&gt;
&lt;!--

--&gt;

&lt;/gallery&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[රංගල]]
* [[බොබෙබිල]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[උඩිස්පත්තුව]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[මීමුරේ]]
* [[කොටගඟ]]
* [[ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
* [[ක්නක්කල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[මහනුවර රාජධානිය]]
* [[බඹරගල රජමහා විහාරය]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[මහවැලි ගඟ]]
* [[තේ]]
* [[ජෛව විවිධත්වය]]

== බාහිර සබැඳි ==

* [[:en:Heeloya|Heeloya — English Wikipedia]]
* [[:en:Rangala|Rangala — English Wikipedia]]
* [[:en:Bobebila|Bobebila — English Wikipedia]]
* [[:en:Teldeniya|Teldeniya — English Wikipedia]]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — Heel Oya Tourism Village]
* [https://tourism.cp.gov.lk/si/village-life-in-sri-lanka මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව — හීල්ඔය]
* [https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking Hiking and Trekking — Central Province Tourism Department]
* [https://web.archive.org/web/20260928142830/https://tsa.cp.gov.lk/bus-routes.php මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන සේවා අධිකාරිය — Bus Routes]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/CPH_2024/GN_population_pdf.pdf ජන හා නිවාස සංගණනය 2024 — GN ජනගහන දත්ත]
* [https://www.statistics.gov.lk/Resource/en/Population/DistrictAtlases/DCS_Population_Atlas_2012_D21_KandyDistrict.pdf මහනුවර දිස්ත්‍රික් ජනගහන ඇට්ලසය]
* [https://whc.unesco.org/en/list/1203 UNESCO — Central Highlands of Sri Lanka]
* [https://amazinglanka.com/wp/bambaragala-galpaya/ Bambaragala Galpaya — Cave Inscriptions]
* [https://artanthroeye.wordpress.com/2021/09/03/inscriptions-of-bambaragala-sri-lanka/ Bambaragala Inscriptions]
* [https://www.uniquesrilanka.com/v2/heritage/submerged-city-of-teldeniya පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය]
* [https://www.newsfirst.lk/2022/02/08/old-theldeniya-town-resurfaces-unknown-group-digging-at-ancient-sites/ පැරණි තෙල්දෙණිය නගරය නැවත මතු වූ අවස්ථාව]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Victoria_reservoir_sri_lanka_sunken_city_of_Teldeniya.JPG Wikimedia Commons — පැරණි තෙල්දෙණිය]
* [https://www.lakpura.com/products/hike-to-heeloya-village-hike-via-rangala Rangala–Heeloya Hike]

== මූලාශ්‍ර ==

{{Reflist}}

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මාන]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත]]
[[Category:මැදදුම්බර]]
[[Category:ක්නක්කල්ස් කඳුවැටිය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන]]</text>
      <sha1>3ex41cj1dp95vdi8uukujs04mc8a7f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මීමුරේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196905</id>
    <revision>
      <id>802907</id>
      <parentid>800519</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T04:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55921" sha1="sitoq2uw18cquga3j65sji1tme96prb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = මීමුරේ
| native_name = මීමුරේ
| native_name_lang = si
| settlement_type = ගම්මානය
| image_skyline = Meemure.jpg
| image_caption = නකල්ස් කඳුකරය මැද මීමුරේ ගම්මානය
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ මීමුරේ පිහිටීම
| coordinates = {{coord|7|26|0|N|80|50|45|E|region:LK|display=inline,title}}
| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type1 = පළාත
| subdivision_name1 = [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම පළාත]]
| subdivision_type2 = දිස්ත්‍රික්කය
| subdivision_name2 = [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_type3 = ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
| subdivision_name3 = [[උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය]]
| subdivision_type4 = ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාසය
| subdivision_name4 = මීමුරේ අංක 893
| population_total = 400 පමණ
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;CPDT&quot;&gt;{{cite web
|title=Meemure Eco Village
|url=https://tourism.cp.gov.lk/en/meemure-eco-village
|website=Central Province Tourism Department
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| timezone1 = [[ශ්‍රී ලංකා සම්මත වේලාව]]
| utc_offset1 = +05:30
}}

'''මීමුරේ''' යනු [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ]], [[උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ]], [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම පළාතේ]] පිහිටි සාම්ප්‍රදායික කඳුකර ගම්මානයකි. එය [[නකල්ස් කඳු පන්තිය]] ආශ්‍රිත භූදර්ශනය තුළ, මහනුවර සහ [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය|මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]] අතර මායිම් ප්‍රදේශයට ආසන්නව පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව මීමුරේ ගම්මානයේ පවුල් 123ක් පමණ ජීවත් වන අතර ජනගහනය 400ක් පමණ වේ. ගම්මානය [[ලකේගල]] කන්ද, එන්දිරිගල කඳු පන්තිය සහ කළුපහන කඳු පන්තිය ඇතුළු කඳුකර භූදර්ශනයකින් වට වී ඇත.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීමුරේ විශේෂයෙන් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ එහි සාම්ප්‍රදායික '''හෙල්මළු කුඹුරු''', කඳුකර කෘෂිකර්මය, වනාන්තර, දියපහරවල්, දිය ඇලි සහ [[ලකේගල]] නිසාය. ගම්මානයේ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය හා දේශීය දැනුම් පද්ධති පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ ද සිදු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;&gt;{{cite journal
|last1=Ananda
|first1=Tharaka
|last2=Nahallage
|first2=Charmalie
|title=Traditional Agricultural Practices Unique to Meemure Village, Kandy District Sri Lanka
|journal=International Journal of Multidisciplinary Studies
|volume=1
|issue=1
|pages=11–21
|year=2014
|url=https://journals.sjp.ac.lk/index.php/ijms/article/view/2235
|publisher=University of Sri Jayewardenepura
|access-date=29 September 2026
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929020735/https://journals.sjp.ac.lk/index.php/ijms/article/view/2235
|archive-date=29 September 2026
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

==භූගෝලීය පිහිටීම==

මීමුරේ පිහිටා ඇත්තේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ නැගෙනහිර කඳුකර ප්‍රදේශයකය. පරිපාලන වශයෙන් එය [[උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|උඩදුම්බර]] ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් වුවද, ගම්මානය මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ මායිමට ආසන්නව පිහිටයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීමුරේ වටා [[නකල්ස් කඳු පන්තිය|නකල්ස් කඳුකරයට]] අයත් කඳු, වනාන්තර සහ ගැඹුරු නිම්න දක්නට ලැබේ. [[ලකේගල]] එහි ප්‍රධාන භූගෝලීය සලකුණකි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

ප්‍රදේශයේ වැදගත් ජල මාර්ගයක් ලෙස මීමුරේ ඔය හෙවත් '''දිඹිගොල්ල ඔය''' සඳහන් වේ. මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව එය කළුපහන කඳුකරයෙන් ආරම්භ වන දියනිල්ල ඇළ ඇතුළු දියපහරවලින් පෝෂණය වේ.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

==පරිපාලනය==

මීමුරේ පරිපාලන වශයෙන් [[උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට]] සහ [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය|මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයට]] අයත් වේ.

රජයේ පරිපාලන වාර්තාවල මීමුරේ ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාසය '''අංක 893 මීමුරේ''' ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Population Empanelment by GN Division
|url=https://www.hsep.lk/images/Downloads/Circulars/CIR01012022.pdf
|publisher=Government of Sri Lanka
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

මීමුරේ ආශ්‍රිත කඳුකර මාර්ගවල සමහර කොටස් වෙනත් ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස හා ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාස යටතේ පිහිටන බැවින්, ගම්මානය සහ මාර්ගය යන දෙක පරිපාලන වශයෙන් එකම ප්‍රදේශයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

==ජනගහනය==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ ගම්මානයේ පවුල් 123ක් පමණ සහ ජනගහනය 400ක් පමණ බව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීට පෙර සිදු කළ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණවල විවිධ කාලවලට අදාළව අඩු ජනගහන සංඛ්‍යා වාර්තා වී තිබේ. එම සංඛ්‍යා වත්මන් ජනගහන සංගණන සංඛ්‍යා ලෙස සෘජුව සංසන්දනය කළ නොහැක.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

ගම්මානයේ සාපේක්ෂ භූගෝලීය හුදකලා බව සාම්ප්‍රදායික ජීවන රටා සහ කෘෂිකාර්මික ක්‍රම කිහිපයක් ආරක්ෂා වීමට දායක වී ඇත. එහෙත් සමහර සම්ප්‍රදායන් කාලයත් සමඟ අඩුවී ඇති බව පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

==සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය==

මීමුරේ ජන ජීවිතයේ ප්‍රධාන අංගයක් වන්නේ කෘෂිකර්මයයි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව ගම්වැසියන් වී වගාව සහ [[හේන් ගොවිතැන]] සිදු කරන අතර, කඳු බෑවුම්වල වී වගා කිරීම සඳහා සාම්ප්‍රදායික '''හෙල්මළු ක්‍රමය''' භාවිතා කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

හෙල්මළු ක්‍රමයේදී කඳු බෑවුම ස්වාභාවික භූරූපයට අනුව පියවරක් පියවරක් ලෙස සමතලා කර කුඹුරු කොටස් සකස් කරනු ලැබේ. ඒවා කඳු බෑවුම් මත පඩිපෙළක් මෙන් දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ ප්‍රදේශයේ අක්කර 100–150ක් පමණ කුඹුරු වගා කරන බව සඳහන් කරයි. සාම්ප්‍රදායික '''අත්තම් පියවීම''' ක්‍රමය මගින් වගා කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය ශ්‍රමය සංවිධානය කර ඇති බවද එහි සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

වී වගාව ආහාර සහ ආදායම සඳහා පමණක් නොව, පැරණි ගෙවල්වල වහල සඳහා භාවිත කරන පිදුරු සපයන මූලාශ්‍රයක් ලෙසද වැදගත් වේ. පැරණි නිවාස අසල '''පිදුරු පන්සල්''' ලෙස හැඳින්වෙන පිදුරු ගොඩවල් තැබීමේ සම්ප්‍රදායක්ද වාර්තා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

==හෙල්මළු කුඹුරු==

මීමුරේ භූදර්ශනයේ වඩාත් කැපී පෙනෙන අංගයක් වන්නේ එහි '''හෙල්මළු කුඹුරු''' ය.

කඳු බෑවුම් සහ නිම්න පතුල්වල ඇති ස්වභාවික භූරූපයට අනුව කුඹුරු තට්ටු සකස් කර ඇති අතර, කඳුකර දියපහරවල ජලය වගාවට යොදා ගැනීමට ඒවාට සම්බන්ධ ජල නාලිකා සහ කුඩා ජල මාර්ග භාවිත වේ.

Wikimedia Commons හි මීමුරේ හෙල්මළු කුඹුරු පිළිබඳ ඡායාරූප ඇතුළත් වේ. ''Meemure Paddy Fields.JPG'' සහ ''Paddy Fields in Meemure.jpg'' වැනි නිදහස් බලපත්‍ර යටතේ නිකුත් කළ ඡායාරූප එහි දැකිය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Meemure Paddy Fields.JPG
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Meemure_Paddy_Fields.JPG
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Paddy Fields in Meemure.jpg
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paddy_Fields_in_Meemure.jpg
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

මෙම කුඹුරු මීමුරේ ආහාර නිෂ්පාදනය පමණක් නොව, සාම්ප්‍රදායික දැනුම, ඍතුමය වගා රටා සහ ගම්මානීය සහයෝගීතාවය නිරූපණය කරන සංස්කෘතික භූදර්ශනයක්ද වේ.

==සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මික දැනුම==

[[ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය]] ආශ්‍රිත පර්යේෂකයන් 2013 වසරේ සිදු කළ ක්ෂේත්‍ර පර්යේෂණයකින් මීමුරේ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මික ක්‍රම අධ්‍යයනය කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

එම අධ්‍යයනයට ඇතුළත් වූ ගම්වැසියන්ගෙන් සියයට 90ක් පමණ ගොවීන් බව පර්යේෂකයන් සඳහන් කර ඇති අතර, පාරම්පරික වගා ක්‍රම කිහිපයක් තවමත් පැවති නමුත් ඇතැම් ක්‍රම අඩුවෙමින් පැවති බවද වාර්තා කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

පර්යේෂණයෙන් සඳහන් කළ ක්‍රම අතර:

* සාම්ප්‍රදායික වී වගා ක්‍රම;
* '''වී අටුව''' වැනි ධාන්‍ය ගබඩා කිරීමේ ක්‍රම;
* '''පෙන්දි වැට''' වැනි ඉඩම් සීමා හා භූමි භාවිත ක්‍රම;
* වගාවට සම්බන්ධ ආගමික චාරිත්‍ර;
* සාමූහික ශ්‍රම සංවිධානය;
* හේන් ගොවිතැනට අදාළ ක්‍රම; සහ
* පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතෙන දේශීය දැනුම

ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

==සාම්ප්‍රදායික ගම්මාන ජීවන රටාව==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ ගම්මානයේ සාම්ප්‍රදායික නිවාස හා ගම් ජීවන රටාවේ ලක්ෂණ කිහිපයක් විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

පැරණි නිවාසවල මැටි සහ වට්ටිවලින් සකස් කළ බිත්ති, පිදුරු වහල, වාතාශ්‍රය සඳහා කවුළු සහ ගබඩා කිරීමේ ඉඩකඩ වැනි ලක්ෂණ දක්නට ලැබෙන බව එම මූලාශ්‍රය සඳහන් කරයි.

කෙටිකාලීනව වෙනස් වන සංචාරක පහසුකම්වලට වඩා, කෘෂිකර්මය හා ගම්වැසියන්ගේ සාම්ප්‍රදායික ජීවන රටාව මීමුරේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයට වැදගත් අංගයක් ලෙස සැලකේ.

==ලකේගල==

'''[[ලකේගල]]''' යනු මීමුරේ සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වන ප්‍රකට කඳු ශිඛරයකි.

එහි සුවිශේෂී ගල් පර්වත හැඩය මීමුරේ ගම්මානයේ සිට සහ අවට කුඹුරු හා කඳු බෑවුම්වලින් දැකගත හැකි වන අතර, එය නකල්ස් කඳුකරයේ ප්‍රකට භූගෝලීය සලකුණක් බවට පත්ව ඇත.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ ආශ්‍රිත ප්‍රධාන ස්වභාවික ආකර්ෂණයක් ලෙස ලකේගල  සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

Wikimedia Commons හි මීමුරේ ප්‍රදේශයේදී ලබාගත් ''Lakegala mountain.jpg'' ඡායාරූපයක්ද ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Lakegala mountain.jpg
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lakegala_mountain.jpg
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==ජනකතා හා සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන්==

මීමුරේ ජන ජීවිතය සමඟ විවිධ ජනකතා සහ මුඛ පරම්පරා සම්බන්ධ වී ඇත.

ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණවල ලකේගල සහ [[රාවණ රජු|රාවණ]] සම්බන්ධ ප්‍රදේශීය කතා මෙන්ම '''බෙදුරු''' යන ජනකතා චරිතයට සම්බන්ධ සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳවද සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

මෙවැනි කතා දේශීය සංස්කෘතික හා ජනකතා උරුමයේ කොටසක් ලෙස සැලකිය යුතු අතර, ඒවා පුරාවිද්‍යාත්මක හෝ ලිඛිත ඉතිහාස සාක්ෂි ලෙස ඉදිරිපත් නොකළ යුතුය.

==දේශීය දැනුම හා සංස්කෘතික වෙනස්කම්==

මීමුරේහි සාපේක්ෂ හුදකලා බව හේතුවෙන් කෘෂිකර්මය, ආහාර ගබඩා කිරීම, ඉඩම් භාවිතය, ආගමික චාරිත්‍ර සහ ගම්මානීය කටයුතු සම්බන්ධ සාම්ප්‍රදායික දැනුම කිහිපයක් දිගුකාලීනව පැවතීමට හැකි වී ඇත.

එහෙත් පර්යේෂණවලින් පෙන්වා දෙන්නේ ඇතැම් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම ක්‍රමයෙන් අඩුවී ඇති බවයි.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

වර්තමානයේ සංචාරක කර්මාන්තය හරහා නවාතැන්, ගම්මානීය ආහාර, මාර්ගෝපදේශක සේවා සහ වෙනත් කුඩා ව්‍යාපාර සඳහා අවස්ථා වර්ධනය වී ඇති අතර, එකවර වැඩිවන සංචාරක සංඛ්‍යාව මාර්ග, අපද්‍රව්‍ය, පරිසරය සහ ගම්මානයේ සාම්ප්‍රදායික ස්වභාවය කෙරෙහි පීඩනයක් ඇති කළ හැකිය.

==දියපහරවල් හා දිය ඇලි==

මීමුරේ වටා කඳුකර දියපහරවල්, ස්වාභාවික ජල තටාක සහ දිය ඇලි රාශියක් ඇත.

මීමුරේ ඔය හෙවත් දිඹිගොල්ල ඔය ප්‍රදේශයේ වැදගත් ජල මාර්ගයක් වන අතර, වටා ඇති කඳුකර දියපහරවල් කුඹුරු හා ගම්මානීය ජල අවශ්‍යතා සඳහාද වැදගත් වේ.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ ආශ්‍රිත ආකර්ෂණීය ස්ථාන ලෙස:

* [[මිනි වර්ල්ඩ්ස් එන්ඩ්]];
* [[කෝබට්ස් ගැප්]];
* [[ලකේගල]];
* වේඩි ලුණු ගුහාව;
* අලුගල් ලෙන;
* ගෙරන්දි ඇල්ල;
* [[සේර ඇල්ල]];
* යහන්ගල කන්ද;
* කොබෝනීල කන්ද;
* ජේ. ආර්. කන්ද; සහ
* කළුපහන කන්ද

යන ස්ථාන සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

==නකල්ස් කඳුකරය==

මීමුරේ [[නකල්ස් කඳු පන්තිය|නකල්ස් කඳුකරයේ]] පාරිසරික හා සංස්කෘතික භූදර්ශනයේ කොටසකි.

නකල්ස් ප්‍රදේශය කඳුකර වනාන්තර, මීදුම් වනාන්තර, තෘණ භූමි, ගංගා හා දියපහරවල් සහ දේශීය හා ආවේණික ශාක හා සත්ව විශේෂ රාශියකින් සමන්විත වේ.

[[පරිසර අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|පරිසර අමාත්‍යාංශය]] අනුව [[නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය]] දේශීය, ආවේණික සහ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ශාක හා සත්ව විශේෂ රාශියක් සහිත සුවිශේෂී කඳුකර වනාන්තර ප්‍රදේශයකි.&lt;ref name=&quot;KnucklesEPA&quot;&gt;{{cite web
|title=නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය
|url=https://www.env.gov.lk/web/index.php/si/knuckles-environmental-protection-area
|website=පරිසර අමාත්‍යාංශය, ශ්‍රී ලංකාව
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

නකල්ස් පද්ධතිය [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] ලෝක උරුමයේ කොටසක් ලෙසද පිළිගෙන ඇත.

==රංගල–තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප්–මීමුරේ පැරණි මාර්ගය==

මීමුරේ ඓතිහාසිකව හා භූගෝලීය වශයෙන් [[රංගල]], [[තංගප්පුව]] සහ [[කෝබට්ස් ගැප්]] (අට්ටාලවෙට්ටුව) ආශ්‍රිත කඳුකර මාර්ග පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

මෙම මාර්ගය වර්තමාන [[හුන්නස්ගිරිය]]–[[ලූල්වත්ත]]–මීමුරේ ප්‍රධාන මාර්ගය සමඟ එකම මාර්ගයක් ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ. තංගප්පුව සිට කෝබට්ස් ගැප් දක්වා කොටස පැරණි වන මාර්ගයක් වන අතර එය වර්තමානයේ නකල්ස් ආරක්ෂිත වනාන්තර භූමි ප්‍රදේශය හරහා ගමන් කරයි.

2026 ජනවාරි මාසයේ ''[[Daily Mirror]]'' වාර්තාවකට අනුව, තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගය බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ තේ කොළ ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත කර ඇති අතර පසුව දශක පහකට වැඩි කාලයක් විශාල වශයෙන් භාවිතයෙන් තොරව පැවති බව වනාන්තර බලධාරීන් හා අදාළ පාර්ශ්ව සඳහන් කර තිබේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;&gt;{{cite news
|title=Proposed road to promote tourism threatens protected Knuckles forest
|url=https://www.dailymirror.lk/news-features/Proposed-road-to-promote-tourism-threatens-protected-Knuckles-forest/131-329266
|work=Daily Mirror
|date=2 January 2026
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

එම මාර්ගය 2000දී නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ ප්‍රදේශය තුළට ඇතුළත් වූ බවද වාර්තාවේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

==වනාන්තර ආරක්ෂණය හා පාලිත ප්‍රවේශය==

තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගයේ කොටස් නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය හා [[නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය]] ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කරයි.

පරිසර අමාත්‍යාංශය අනුව නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය 2007 ජූලි 23 දින අංක 1507/10 ගැසට් නිවේදනය මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. එම ප්‍රදේශය මහනුවර සහ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කවල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාස කිහිපයකට අයත් වේ.&lt;ref name=&quot;KnucklesEPA&quot;/&gt;

2026 ජනවාරි මාසයේ වාර්තාවලට අනුව නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පාලනයට යටත් වන අතර එහි ඇතැම් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා අදාළ අවසර අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

තංගප්පුව ප්‍රදේශයේ වනාන්තර ප්‍රවේශ ස්ථානයක ප්‍රවේශ පත්‍ර/අවසර ක්‍රමයක් පැවති බවද එම වාර්තාවේ සඳහන් වේ. අවශ්‍ය අවසර ලබා ගැනීමෙන් පසුව විදේශීය සංචාරකයන් මාර්ගය භාවිත කරන බව වනාන්තර නිලධාරියෙකු සඳහන් කර ඇති අතර, ඇතැම් ගම්වැසියන්ද අවස්ථානුකූලව එය භාවිත කරන බව වාර්තා වී ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

ආරක්ෂිත වනාන්තරයක් තුළ ඇති මෙම පැරණි මාර්ගය සාමාන්‍ය පොදු මාර්ගයක් ලෙස සලකා නිදහසේ වාහන ගමනාගමනය කළ හැකි මාර්ගයක් නොවේ. ප්‍රවේශ නීති සහ කොන්දේසි කාලගුණය, නඩත්තු කටයුතු, නායයෑම් සහ වන සංරක්ෂණ තීරණ අනුව වෙනස් විය හැකිය.

==මාර්ග ප්‍රවේශය පිළිබඳ වර්තමාන මතභේදය==

තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගය 2025 සහ 2026 කාලයේදී ප්‍රවේශය, සංචාරක කර්මාන්තය සහ වන සංරක්ෂණය සම්බන්ධ මතභේදයකට ලක් විය.

වාර්තා අනුව ඇතැම් පාර්ශ්ව විසින් සංචාරක වාහන, විශේෂයෙන් '''සෆාරි ජීප් රථ''', ආරක්ෂිත වනාන්තර ප්‍රදේශය හරහා ගෙන යාමට සහ මාර්ගය වැඩිදියුණු කිරීමට ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කර තිබුණි.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

''Daily Mirror'' වාර්තාවේ සඳහන් පරිදි තංගප්පුව සිට කෝබට්ස් ගැප් දක්වා කිලෝමීටර් 6ක් පමණ මාර්ග කොටසක් කාපට් කර පුළුල් කිරීම සම්බන්ධ යෝජනා තිබී ඇති අතර, පාරිසරික සංවිධාන සහ වන සංරක්ෂණ නිලධාරීන් ආරක්ෂිත වනාන්තරයේ එවැනි ස්ථිර සංවර්ධනයකට විරෝධය පළ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

2025 නොවැම්බර් 9 දින රංගල තෙල්දෙණිය ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයේ භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් විසින් වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට එරෙහිව [[ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව]] වෙත පෙත්සමක් ඉදිරිපත් කළ බව ''Daily Mirror'' වාර්තා කර ඇත. එම පෙත්සම මාර්ගය වසා තිබීම හා ගමන් කිරීමට බාධා ඇතිවීම සම්බන්ධ චෝදනා ඉදිරිපත් කළ බවද වාර්තාවේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

එම වාර්තාවේම සඳහන් වන පරිදි, ප්‍රදේශයේ වන නිලධාරියෙකු එම මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන් වසා ඇති බව ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර, සංචාරකයන් තවමත් මාර්ගය භාවිත කරන බවත්, ආක්‍රමණශීලී පැලෑටි ඉවත් කිරීම සහ පස් සේදී යාම වැළැක්වීම සඳහා ජල බැස යාමේ නාලිකා සකස් කිරීම සිදු කළ බවත් ප්‍රකාශ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

එබැවින් '''“වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන් වසා ඇත”''' යනුවෙන් තනි නිශ්චිත කරුණක් ලෙස සඳහන් කිරීම වෙනුවට, මාර්ගයේ ප්‍රවේශය සහ වාහන භාවිතය පිළිබඳ මතභේදයක් සහ නියාමනයක් පවතින බව සඳහන් කිරීම වඩා සුදුසුය.

==තැපැල් සේවය හා පා ගමන් ප්‍රවේශය==

තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගය පිළිබඳ මතභේදයේදී මීමුරේ තැපැල් සේවයද සඳහන් වී ඇත.

මාර්ගය දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ මීමුරේ තැපැල් සේවයට භාවිත වූ බව පෙත්සමකින් ඉදිරිපත් කර තිබුණද, වන සංරක්ෂණ නිලධාරීන් එම කරුණු සම්බන්ධයෙන් වෙනස් මතයක් ඉදිරිපත් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

වාර්තාව අනුව වන නිලධාරීන් සඳහන් කර ඇත්තේ '''මීමුරේ තැපැල්කරු තවමත් පා ගමනින් ලිපි බෙදාහැරීම සිදු කරන බවත්, එයට ඔවුන් බාධා කර නොමැති බවත්ය'''.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

මෙය වැදගත් වන්නේ පැරණි මාර්ගයේ පා ගමන් සහ දේශීය භාවිතය පැවතීම සහ ආරක්ෂිත වනාන්තරය හරහා සාමාන්‍ය ජීප් හෝ සෆාරි වාහන ගමනාගමනයට අසීමිත අවසර තිබීම යන කරුණු දෙක වෙනස් කර දැක්විය යුතු බැවිනි.

==සෆාරි ජීප් රථ හා මාර්ග සංවර්ධන ගැටලුව==

මතභේදයේ ප්‍රධාන කරුණක් වන්නේ සෆාරි ජීප් රථ සහ වාණිජ සංචාරක වාහන ආරක්ෂිත වනාන්තර මාර්ගයට පුළුල් ලෙස ඇතුළු කිරීමට ඇති ඉල්ලීමයි.

2026 ජනවාරි මාසයේ ''Daily Mirror'' වාර්තාව අනුව නකල්ස් සංචාරක සහ සෆාරි ජීප් රථ ක්ෂේත්‍රයට සම්බන්ධ ඇතැම් පාර්ශ්ව විසින් තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගය වැඩිදියුණු කිරීම සහ සෆාරි වාහන සඳහා භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කර තිබූ බව සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

වන සංරක්ෂණ පාර්ශ්වය එවැනි සංවර්ධනයක් සංවේදී කඳුකර වනාන්තර පද්ධතියේ කොටස් කැඩී යාමට හා පාරිසරික බලපෑම් වැඩි වීමට හේතු විය හැකි බවට කරුණු ඉදිරිපත් කළේය.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

එම නිසා මීමුරේ වෙත ළඟාවීම සඳහා පවතින මාර්ගය, පැරණි වනාන්තර මාර්ගය, සීමිත සංචාරක ප්‍රවේශය සහ සෆාරි වාහන සඳහා ස්ථිර මාර්ග සංවර්ධනය යන කරුණු වෙන වෙනම සලකා බැලීම අවශ්‍ය වේ.

==අට්ටාලවෙට්ටුව / කෝබට්ස් ගැප්==

'''[[කෝබට්ස් ගැප්]]''' නකල්ස් කඳුකරයේ ප්‍රකට කඳුකර මාර්ග සන්ධියකි. එය '''අට්ටාලවෙට්ටුව''' හෝ සමාන ප්‍රාදේශීය නාමවලින්ද හැඳින්වෙයි.

කෝබට්ස් ගැප් ප්‍රදේශය රංගල, තංගප්පුව සහ මීමුරේ ආශ්‍රිත කඳුකර මාර්ග පද්ධතියේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වේ.

Wikimedia Commons හි කෝබට්ස් ගැප් සිට මීමුරේ දෙසට ගමන් කරන මාර්ගය පිළිබඳ නිදහස් බලපත්‍රයක් යටතේ ඡායාරූප ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:The only transport to Meemure 1.jpg
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_only_transport_to_Meemure_1.jpg
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==Ditwah කුණාටුවෙන් පසු මාර්ග හානි==

2025 අග භාගයේ සිදු වූ [[Cyclone Ditwah|ඩිට්වා සුළි කුණාටුව]] හා අධික වර්ෂාවෙන් පසු මීමුරේ ආශ්‍රිත කඳුකර මාර්ගවල නායයෑම් සහ වෙනත් හානි සිදු විය.

තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගයේ නායයෑම් ස්ථාන 20ක් පමණ ඇති බව වන සංරක්ෂණ නිලධාරීන් සඳහන් කළ බව 2026 ජනවාරි ''Daily Mirror'' වාර්තාවේ දැක්වේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

එම වාර්තාවේ පින්තූර මඟින් කෝබට්ස් ගැප් ආසන්න මාර්ගය කඩා වැටී ඇති ස්ථාන සහ තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගයේ නායයෑම් ද පෙන්වා ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

==විකල්ප මාර්ගයක් පිළිබඳ යෝජනාව==

Ditwah ආපදා තත්ත්වයෙන් පසු හුන්නස්ගිරිය–මීමුරේ මාර්ගයේ කොටස් නායයෑම්වලින් හානි වූ අවස්ථාවේදී තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් වනාන්තර මාර්ගය මීමුරේ සඳහා විකල්ප ප්‍රවේශ මාර්ගයක් ලෙස භාවිත කළ හැකිද යන්න පිළිබඳ යෝජනා ඉදිරිපත් විය.

2025 දෙසැම්බර් මාසයේ ''Daily Mirror'' වාර්තාවකට අනුව තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් වනාන්තර මාර්ගය යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් පිරිසිදු කර විකල්ප ප්‍රවේශයක් සකස් කිරීමට සාකච්ඡා වී තිබූ අතර, එම මාර්ගය වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තු බලසීමාවට අයත් බව නිලධාරීන් පෙන්වා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

එමෙන්ම කෝබට්ස් ගැප් සිට මීමුරේ දක්වා තවත් සැලකිය යුතු දුරක් ඇති බැවින්, තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් කොටස පමණක් සකස් කිරීමෙන් මීමුරේ වෙත සම්පූර්ණ විකල්ප මාර්ගයක් නොලැබෙන බවද එම වාර්තාවේ සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් ආපදා අවස්ථාවේදීම ආරක්ෂිත වනාන්තරය හරහා නව ස්ථිර මාර්ගයක් සකස් කිරීම වෙනුවට දැනට පවතින හුන්නස්ගිරිය–මීමුරේ මාර්ගය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලදී.

==හුන්නස්ගිරිය–මීමුරේ ප්‍රධාන මාර්ගය==

මීමුරේ වෙත වර්තමාන ප්‍රධාන මාර්ග ප්‍රවේශය [[හුන්නස්ගිරිය]] හරහා [[ලූල්වත්ත]] දෙසින් පැමිණෙයි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව [[කැන්ඩි–මහියංගනය මාර්ගය]] ඔස්සේ හුන්නස්ගිරිය හන්දියෙන් හැරී ලූල්වත්ත වෙත ගමන් කර, එතැන් සිට මීමුරේට තවත් කිලෝමීටර් 15ක් පමණ ගමන් කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මාර්ගයේ අවසාන කොටස් සංවර්ධනය අඩු සහ රළු බැවින් එවැනි මාර්ග තත්ත්වයන්ට ගැළපෙන වාහනයක් භාවිත කිරීම අවශ්‍ය බව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

2025 දෙසැම්බර් මාසයේ Ditwah ආපදා තත්ත්වයෙන් පසු හුන්නස්ගිරිය–මීමුරේ මාර්ගයේ සැලකිය යුතු හානි සිදු වූ බව වාර්තා විය. ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාව පසුව දැඩි ලෙස හානි වූ හුන්නස්ගිරිය–මීමුරේ මාර්ගයට ප්‍රවේශය නැවත විවෘත කර ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු ආරම්භ කිරීමට හැකි වූ බව සඳහන් කළේය.&lt;ref name=&quot;ArmyDitwah&quot;&gt;{{cite web
|title=Reinstalls Essential Services After Ditwa Disaster
|url=https://www.army.lk/index.php/reinstalls_essential_news
|website=Sri Lanka Army
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

''Daily Mirror'' වාර්තාවට අනුව හුන්නස්ගිරිය පැත්තේ සිට කිලෝමීටර් 11ක් පමණ වාහන ගමනාගමනයට හැකි වන පරිදි පිරිසිදු කර තිබූ අතර, අට්ටාලවෙට්ටුව ප්‍රදේශයේ නායයෑමක් ඉවත් කිරීමද සිදු කරමින් පැවතිණි.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

==මාර්ග ගමනාගමනය සහ වර්තමාන තත්ත්වය==

මීමුරේ වෙත යන මාර්ගය කඳුකර භූගෝලීය තත්ත්වයන් නිසා කාලගුණයට සංවේදී වේ. වර්ෂා කාලයේදී නායයෑම්, පස් කඩා වැටීම් සහ ජල ගැලීම් හේතුවෙන් මාර්ගයේ තත්ත්වය වෙනස් විය හැකිය.

2025 ජූලි මාසයේද කයිකාවල පාලම ආශ්‍රිත හදිසි ව්‍යුහාත්මක ගැටලුවක් හේතුවෙන් හුන්නස්ගිරිය–මීමුරේ මාර්ගයේ වාහන ගමනාගමනය තාවකාලිකව නවතා තිබූ අතර, මීමුරේ වෙත විනෝද චාරිකා නොයන ලෙස දිස්ත්‍රික් ලේකම්වරයා මහජනතාවගෙන් ඉල්ලා තිබුණි.&lt;ref&gt;{{cite news
|title=Hunnasgiriya-Meemure Road Temporarily Closed Near Kaikawala Bridge
|url=https://www.hirunews.lk/en/409217/hunnasgiriya-meemure-road-temporarily-closed-near-kaikawala-bridge
|work=Hiru News
|date=4 July 2025
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

එබැවින් මීමුරේ යාමට පෙර වර්තමාන මාර්ග තත්ත්වය, වර්ෂා තත්ත්වය සහ අවශ්‍ය ප්‍රවේශ අවසර පිළිබඳව අදාළ නිල ආයතනවලින් තොරතුරු ලබා ගැනීම වැදගත් වේ.

==සංචාරක කර්මාන්තය==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව මීමුරේ ගම්මානය ස්වභාවික හා ගම්මානීය සංචාරක ගමනාන්තයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

ප්‍රදේශයේ සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් ලෙස:

* පාගමන් හා කඳු නැගීම;
* කුරුළු නිරීක්ෂණය;
* බයිසිකල් පැදීම;
* ඡායාරූපකරණය;
* කඳවුරු බැඳීම;
* ස්වභාව නිරීක්ෂණය;
* ගම්මානීය ජීවන අත්දැකීම්; සහ
* කඳුකර ගමනාගමන අත්දැකීම්

සඳහන් කළ හැක.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

ලකේගල, කෝබට්ස් ගැප් සහ මිනි වර්ල්ඩ්ස් එන්ඩ් වැනි ස්ථානද මීමුරේ ආශ්‍රිත සංචාරක ආකර්ෂණ ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

සංචාරක කර්මාන්තය ගම්වැසියන්ට නවාතැන්, ආහාර, මාර්ගෝපදේශක සේවා සහ අනෙකුත් කුඩා ව්‍යාපාර සඳහා අවස්ථා ලබා දෙන නමුත්, ආරක්ෂිත වනාන්තර ප්‍රවේශය, අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය, මාර්ග පීඩනය සහ පරිසර ආරක්ෂාව වැනි කරුණුද වැදගත් වේ.

==සංස්කෘතික භූදර්ශනය==

මීමුරේ වැදගත් වන්නේ එහි සුන්දර කඳුකර දර්ශන නිසා පමණක් නොව, ස්වභාවික පරිසරය හා සාම්ප්‍රදායික ගම් ජීවිතය එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති සංස්කෘතික භූදර්ශනයක් ලෙසය.

මෙම භූදර්ශනයට:

* හෙල්මළු කුඹුරු;
* කඳුකර වනාන්තර;
* දියපහර හා ජල මාර්ග;
* සාම්ප්‍රදායික නිවාස;
* සාමූහික කෘෂිකාර්මික ශ්‍රම ක්‍රම;
* දේශීය කෘෂිකාර්මික දැනුම;
* ගම්මානීය ආගමික සම්ප්‍රදායන්;
* ජනකතා; සහ
* පැරණි කඳුකර මාර්ග

ඇතුළත් වේ.

මීමුරේ සම්බන්ධ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ මගින් දැනටමත් අඩුවෙමින් පවතින සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මික ක්‍රම සහ දේශීය දැනුම ලේඛනගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;/&gt;

==රංගල, තංගප්පුව, හීල්ඔය හා කොටගඟ සමඟ සම්බන්ධතාව==

මීමුරේ නකල්ස් කඳුකරයේ පුළුල් ගම්මානීය හා සංස්කෘතික ජාලයක කොටසකි.

[[හීල්ඔය]] බටහිර දෙසින් පිහිටි සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකාර්මික ගම්මානයක් වන අතර, එහි [[හීල්ඔය වරිග සභාව]] නම් සාම්ප්‍රදායික ගම් සභා ස්ථානයක් ඇත.

[[රංගල]] බටහිර නකල්ස් ප්‍රදේශයට වැදගත් ප්‍රවේශ හා සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර, [[තංගප්පුව]] නකල්ස් කඳුකරයේ පැරණි මාර්ග හා සංරක්ෂණ ප්‍රවේශ පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

[[කොටගඟ]] තංගප්පුව–කොටගඟ භූදර්ශනය සහ කොටගඟ ඇලි පද්ධතිය සඳහා ප්‍රසිද්ධය.

මෙම ස්ථාන පරිපාලන වශයෙන් වෙනස් ග්‍රාම නිලධාරී හා ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසවලට අයත් වුවද, කඳුකර මාර්ග, පාගමන් මාර්ග, කෘෂිකාර්මික භූදර්ශන සහ නකල්ස් පරිසර පද්ධතිය හරහා එකිනෙකට සම්බන්ධ වේ.

==ආසන්න ස්ථාන හා මාර්ග==

මීමුරේ සමඟ සම්බන්ධ වැදගත් ස්ථාන සහ මාර්ග:

* [[හුන්නස්ගිරිය]]
* [[ලූල්වත්ත]]
* [[උඩදුම්බර]]
* [[හසලක]]
* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[මැදදුම්බර]]
* [[රංගල]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කෝබට්ස් ගැප්]]
* [[අට්ටාලවෙට්ටුව]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[හීල්ඔය වරිග සභාව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[ලකේගල]]
* [[නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
* [[නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]]
* [[හුළු ගඟ]]
* [[වික්ටෝරියා ජලාශය]]
* [[මිනි වර්ල්ඩ්ස් එන්ඩ්]]
* [[සේර ඇල්ල]]

==ගැලරිය==

&lt;gallery widths=&quot;240&quot; heights=&quot;180&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Meemure.jpg|මීමුරේ ගම්මානය සහ අවට කඳුකර භූදර්ශනය
File:Meemure Village Sri Lanka.jpg|මීමුරේ ගම්මානය
File:Meemure Paddy Fields.JPG|මීමුරේ හෙල්මළු කුඹුරු
File:Paddy Fields in Meemure.jpg|මීමුරේ සාම්ප්‍රදායික කුඹුරු භූදර්ශනය
File:Lakegala mountain.jpg|මීමුරේ ආශ්‍රිත ලකේගල කන්ද
File:Meemure 1.jpg|මීමුරේ සහ නකල්ස් කඳුකර භූදර්ශනය
File:The only transport to Meemure 1.jpg|කෝබට්ස් ගැප් සිට මීමුරේ දෙසට ඇති පැරණි කඳුකර මාර්ග දර්ශනය
&lt;/gallery&gt;

මෙම ගැලරියේ භාවිත වන Wikimedia Commons ගොනු නිදහස් බලපත්‍ර යටතේ පවතින ගොනු වේ. මීමුරේ ගම්මානය, හෙල්මළු කුඹුරු, ලකේගල සහ කෝබට්ස් ගැප් මාර්ග භූදර්ශනය නිරූපණය කිරීම සඳහා ඒවා භාවිත කළ හැක.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Category:Meemure
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Meemure
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==භාරගත යුතු සංරක්ෂණ ප්‍රශ්න==

මීමුරේ සම්බන්ධ වත්මන් සංරක්ෂණ කරුණු අතර කඳුකර වනාන්තර ආරක්ෂාව, මාර්ග සංවර්ධනය, නායයෑම්, වාහන ගමනාගමනය, සංචාරක පීඩනය සහ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය ආරක්ෂා කිරීම ඇතුළත් වේ.

විශේෂයෙන් තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් පැරණි මාර්ගය සම්බන්ධයෙන් සංරක්ෂණය සහ ප්‍රවේශය අතර සම්බන්ධතාවය මතභේදාත්මක කරුණක් වී ඇත.

එක් පාර්ශ්වයක් විසින් ප්‍රදේශයේ පැරණි මාර්ග සම්බන්ධතාව සහ සංචාරක හා දේශීය ප්‍රවේශ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කර ඇති අතර, වන සංරක්ෂණ පාර්ශ්ව සහ පාරිසරික සංවිධාන සංවේදී වනාන්තර ප්‍රදේශයක් තුළ ස්ථිර මාර්ග සංවර්ධනය හා වාහන ප්‍රවේශය වැඩි කිරීම පිළිබඳව පාරිසරික අවදානම් පෙන්වා දී ඇත.&lt;ref name=&quot;DM2026&quot;/&gt;

==මෙයද බලන්න==

* [[ලකේගල]]
* [[නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
* [[නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[හීල්ඔය වරිග සභාව]]
* [[රංගල]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කෝබට්ස් ගැප්]]
* [[අට්ටාලවෙට්ටුව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[මැදදුම්බර]]
* [[තෙල්දෙණිය]]
* [[උඩදුම්බර]]
* [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව]]

==මූලාශ්‍ර==

{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==

* [https://tourism.cp.gov.lk/en/meemure-eco-village මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව – Meemure Eco Village]
* [https://www.env.gov.lk/web/index.php/si/knuckles-environmental-protection-area පරිසර අමාත්‍යාංශය – නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය]
* [https://web.archive.org/web/20260929020735/https://journals.sjp.ac.lk/index.php/ijms/article/view/2235 ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය – මීමුරේ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Meemure Wikimedia Commons – මීමුරේ]
* [https://www.dailymirror.lk/news-features/Proposed-road-to-promote-tourism-threatens-protected-Knuckles-forest/131-329266 Daily Mirror – තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් මාර්ගය පිළිබඳ 2026 වාර්තාව]
* [https://www.army.lk/index.php/reinstalls_essential_news ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාව – Ditwah ආපදා පසු මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය]

[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ ජනාවාස]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මාන]]
[[Category:උඩදුම්බර]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව]]
[[Category:නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මය]]
[[Category:සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය]]
[[Category:මධ්‍යම පළාතේ සංචාරක ව්‍යාපාරය]]

[[en:Meemure]]</text>
      <sha1>sitoq2uw18cquga3j65sji1tme96prb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලකේගල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196906</id>
    <revision>
      <id>802911</id>
      <parentid>800520</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T05:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>802911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28754" sha1="ka5236s6q8qti2b9lfql8wuw35223hv" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ලකේගල
| photo = Lakegala mountain.jpg
| photo_alt = මීමුරේ සිට දිස්වන ලකේගල කඳු ශිඛරය
| photo_caption = මීමුරේ සිට දිස්වන ලකේගල
| map = Sri Lanka
| map_caption = ශ්‍රී ලංකාවේ ලකේගල පිහිටීම
| map_size = 250
| location = [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම පළාත]], [[නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
| elevation_m = 1310
| elevation_ref = &lt;ref name=&quot;CPDT&quot;&gt;{{cite web
|title=Hiking &amp; Trekking
|url=https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking
|website=Central Province Tourism Department
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| translation = ලංකාවේ ගල / The Rock of Lanka
| language = [[සිංහල භාෂාව]]
| range = [[නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
| coordinates = {{coord|7|27|58|N|80|50|22|E|region:LK_type:mountain|display=inline,title}}
| type = කඳු ශිඛරය / නිරාවරණ ගල් පර්වතය
| other_name = ලංකා පබ්බත; ලංකගිරි
}}

'''ලකේගල''' ({{lang-si|ලකේගල}}) යනු [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ]] [[නකල්ස් කඳු පන්තිය|නකල්ස් කඳු පන්තියේ]] පිහිටි ප්‍රකට නිරාවරණ ගල් කඳු ශිඛරයකි. එය [[මීමුරේ]] ගම්මානයට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර, මීමුරේ භූදර්ශනයේ වඩාත් කැපී පෙනෙන ස්වභාවික සලකුණකි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අනුව ලකේගල කන්ද මීටර් 1,310ක් පමණ උස වන අතර එහි නම සිංහල භාෂාවෙන් '''“The Rock of Lanka”''' හෙවත් '''“ලංකාවේ ගල”''' ලෙස පරිවර්තනය කළ හැකිය. එය ශ්‍රී ලංකාවේ අභියෝගාත්මක කඳු තරණ මාර්ග අතරින් එකක් ලෙසද එම දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීමුරේ පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනයක ලකේගල මීමුරේ ගම්මානයට කිලෝමීටරයක් පමණ උතුරින් පිහිටි දැවැන්ත ගල් පර්වතයක් ලෙස විස්තර කර ඇති අතර, පුරාණ නාම ලෙස '''ලංකා පබ්බත''' සහ '''ලංකගිරි''' යන නම් සඳහන් වේ. එම මූලාශ්‍රය අනුව “The Rock of Lanka” යනු ලකේගල යන නාමයේ අර්ථය ලෙස මීමුරේ ප්‍රදේශයේ දේශීය විශ්වාසවලද දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;MeemureStudy&quot;&gt;{{cite journal
|last1=Ananda
|first1=Tharaka
|last2=Nahallage
|first2=Charmalie
|title=Indigenous Knowledge System Among Meemure Inhabitants; Kandy District, Sri Lanka
|journal=Nāgānanda International Journal of Humanities &amp; Social Sciences
|url=https://fhss.niibs.lk/wp-content/uploads/2021/07/Mr.Ananda.pdf
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==පිහිටීම==

ලකේගල පිහිටා ඇත්තේ [[නකල්ස් කඳු පන්තිය|නකල්ස් කඳුකරයේ]] මීමුරේ ආශ්‍රිත කඳුකර භූදර්ශනය තුළය. මීමුරේ ගම්මානය මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ [[උඩදුම්බර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය|උඩදුම්බර]] ප්‍රදේශයට අයත් වන අතර, ලකේගල හා එහි අවට කඳුකරය [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]] හා [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]] අතර මායිම් ප්‍රදේශයට ආසන්නව පිහිටයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ලකේගල කලාපය මීමුරේ ආශ්‍රිත කඳුකරයේ ප්‍රධාන භූගෝලීය ලක්ෂණයක් ලෙස දක්වයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

==භූගෝලීය ස්වභාවය==

ලකේගල එහි තියුණු, උස් සහ ගල් පර්වතමය හැඩය හේතුවෙන් අවට කඳු අතරින් පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය.

මීමුරේ පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණයක ලකේගල ''giant monolith-like projection'' එකක් ලෙස විස්තර කර ඇති අතර, එහි බටහිර පසෙහි බෑවුම ඉතා දැඩි බවද සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;MeemureStudy&quot;/&gt;

මීමුරේ සිට බලන විට එහි විශේෂිත ත්‍රිකෝණාකාර හෝ උල් හැඩය දැකගත හැකි අතර, මෙම හැඩය ලකේගල සංචාරක හා ඡායාරූපකරණයේ ප්‍රධාන දෘශ්‍ය සලකුණක් බවට පත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=A Hiking and Climbing adventure at Lakegala
|url=https://www.rapidadventures.lk/experiences/adventure-at-lakegala
|website=Rapid Adventures
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==නාමය සහ අර්ථය==

'''ලකේගල''' යන නාමය සිංහල භාෂාවේදී '''“ලංකාවේ ගල”''' හෝ ඉංග්‍රීසියෙන් '''“The Rock of Lanka”''' ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීමුරේ සම්බන්ධ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණවල ලකේගල සඳහා '''ලංකා පබ්බත''' සහ '''ලංකගිරි''' යන පුරාණ නාම සඳහන් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;MeemureStudy&quot;/&gt;

ඓතිහාසික හා සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර සම්බන්ධ අධ්‍යයනවලද ''Lankapabbata'', ''Lankagiri'', ''Lakgala'' සහ ''Laggala'' වැනි නාම ලකේගල හා සම්බන්ධ කර ඇත. කෙසේ වෙතත් එම සියලු නාම එකම කාලයේ හෝ එකම නිශ්චිත ස්ථානයක් සඳහා භාවිත වූ බව නිශ්චිතව තීරණය කළ නොහැක.&lt;ref&gt;{{cite journal
|title=Nitre Cave and its Environs
|journal=Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society
|volume=XVII
|year=1973
|url=https://noolaham.net/project/845/84404/84404.pdf
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==නකල්ස් කඳු පන්තිය සමඟ සම්බන්ධතාව==

ලකේගල [[නකල්ස් කඳු පන්තිය|නකල්ස් කඳුකරයේ]] විශේෂිත ගල් කඳු ශිඛරයකි.

නකල්ස් කඳු පන්තිය ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරයේ වැදගත් කඳු පද්ධතියක් වන අතර, කඳුකර වනාන්තර, මීදුම් වනාන්තර, ගැඹුරු නිම්න, දියපහරවල් සහ ආවේණික ජෛව විවිධත්වයෙන් සමන්විත වේ.

නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]] ලෝක උරුම ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස UNESCO විසින් 2010දී පිළිගෙන ඇත.

ලකේගල, මීමුරේ, තංගප්පුව, කොබට්ස් ගැප්, රංගල සහ අනෙකුත් කඳුකර ප්‍රදේශ අතර ඇති ස්වභාවික හා සංස්කෘතික සම්බන්ධතාවය නකල්ස් භූදර්ශනයේ වැදගත් අංගයකි.

==මීමුරේ සමඟ සම්බන්ධතාව==

ලකේගල මීමුරේ ගම්මානය සමඟ ඉතා සමීපව සම්බන්ධ වේ.

මීමුරේ පර්යේෂණ මූලාශ්‍රයකට අනුව ලකේගල මීමුරේ ගම්මානයට කිලෝමීටරයක් පමණ උතුරින් පිහිටා ඇත.&lt;ref name=&quot;MeemureStudy&quot;/&gt;

මීමුරේ ගම්මානයෙන් ලකේගල දෙසට දිස්වන කඳු දර්ශනය ගම්මානයේ සංස්කෘතික හා සංචාරක අනන්‍යතාවයේ ප්‍රධාන කොටසකි. මීමුරේ පිළිබඳ සංචාරක තොරතුරුවලද ලකේගල එහි ප්‍රධාන ස්වභාවික ආකර්ෂණයක් ලෙස සඳහන් වේ.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීමුරේ ගම්මානයේ හෙල්මළු කුඹුරු, ගංගා, දියපහර සහ සාම්ප්‍රදායික ගොවි ජීවන රටාව ලකේගල කඳු ශිඛරය සමඟ එකම සංස්කෘතික භූදර්ශනයක කොටස් ලෙස සැලකිය හැකිය.

==ලකේගල කඳු ප්‍රදේශයේ ශිඛර==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ලකේගල කඳුකරය සම්බන්ධ කඳු තරණ ප්‍රදේශය තුළ '''මීමුරේ ලකේගල''' සහ '''නාරංගමුව ලකේගල''' යන ශිඛර දෙකක් සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මෙම නාම භාවිතය වැදගත් වන්නේ මීමුරේ දෙසින් පෙනෙන ප්‍රකට ත්‍රිකෝණාකාර ගල් ශිඛරය සහ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ නාරංගමුව දෙසින් සඳහන් වන ලකේගල ශිඛරය අතර වෙනස සලකා බැලිය යුතු බැවිනි.

එබැවින් ලකේගල යන නාමය භාවිතා කරන විට නිශ්චිතව සඳහන් නොවන සිතියම් හෝ සංචාරක මූලාශ්‍රවල විවිධ ස්ථාන එකම ශිඛරයක් ලෙස වරදවා හඳුනාගැනීමේ හැකියාව ඇත.

==කඳු තරණය==

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ලකේගල තරණය ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය අභියෝගාත්මක කඳු තරණ අතරින් එකක් ලෙස විස්තර කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

එම මූලාශ්‍රයට අනුව:

* ගම්මානයෙන් පළපුරුදු ප්‍රාදේශීය මාර්ගෝපදේශකයෙකු සමඟ යාම නිර්දේශ කෙරේ;
* තනිව කඳු තරණය නොකළ යුතුය;
* වැසි කාලයේදී තරණය කිරීමෙන් වළකින්නැයි උපදෙස් දී ඇත;
* කඳු තරණයට සුදුසු උපකරණ භාවිත කළ යුතුය; සහ
* ප්‍රමාණවත් ජලය සහ ආහාර රැගෙන යා යුතුය.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව අගෝස්තු සහ සැප්තැම්බර් මාස ලකේගල තරණයට සාපේක්ෂව සුදුසු කාලයක් ලෙස සඳහන් කළද, කාලගුණය සහ ගල් මතුපිට තත්ත්වය අනුව ආරක්ෂාව වෙනස් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

අනෙකුත් කඳු තරණ මාර්ගෝපදේශ මූලාශ්‍රද ලකේගල කඳු තරණයට දැඩි බෑවුම්, නිරාවරණ ගල් කොටස් සහ අත් හා පාද භාවිතයෙන් ඉහළට යාම වැනි අභියෝග ඇති බව සඳහන් කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=A Hiking and Climbing adventure at Lakegala
|url=https://www.rapidadventures.lk/experiences/adventure-at-lakegala
|website=Rapid Adventures
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==ආරම්භක තරණ වාර්තා==

ලකේගල පිළිබඳ පැරණි යුරෝපීය ලේඛනවලින්ද තොරතුරු හමු වේ.

1832දී [[Major Forbes|මේජර් ජේම්ස් ෆෝබ්ස්]] ප්‍රදේශයට පැමිණ ලකේගල තරණය කිරීමට උත්සාහ කළ බව 1973දී පළ වූ [[Royal Asiatic Society of Sri Lanka]] සඟරා ලිපියක සඳහන් වේ. එම ලිපිය Forbesගේ 1840 ප්‍රකාශිත ''Eleven Years in Ceylon'' කෘතියේ දෙවන වෙළුමට යොමු කරයි.&lt;ref name=&quot;RASS1973&quot;&gt;{{cite journal
|title=Nitre Cave and its Environs
|journal=Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society
|volume=XVII
|year=1973
|url=https://noolaham.net/project/845/84404/84404.pdf
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Forbes විසින් 1832දී කඳු පාමුල රාත්‍රියක් ගත කළ බව සහ කඳු හා මීමුරේ පිළිබඳ විස්තර සටහන් කළ බව පසුව පළ වූ මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=The wonder that is Lakegala in Sri Lanka
|url=https://www.lankaweb.com/news/items/2023/01/17/the-wonder-that-is-lakegala-in-sri-lanka/
|website=LankaWeb
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාර්තාව ලකේගල පිළිබඳ නූතන පර්යේෂණයට පෙර පැවති කඳුකර සංචාරක හා ලේඛනගත කිරීමේ ඉතිහාසයේ වැදගත් සටහනකි.

==ජනකතා සහ රාවණ සම්බන්ධ සම්ප්‍රදායන්==

ලකේගල මීමුරේ ප්‍රදේශයේ [[රාවණ]] රජු පිළිබඳ ජනකතා සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී ඇත.

මීමුරේ පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය පර්යේෂණ මූලාශ්‍ර අනුව ප්‍රදේශවාසී ජනකතාවල ලකේගල රාවණ රජුගේ ලක්පුරයට සම්බන්ධ ස්ථානයක් ලෙසත්, රාවණගේ වාසස්ථානයක් ලෙසත් විස්තර කෙරේ.&lt;ref name=&quot;MeemureStudy&quot;/&gt;

කෙසේ වෙතත් මේවා '''ජනකතා සහ ප්‍රදේශීය මුඛ පරම්පරා''' ලෙස පමණක් ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, ලිඛිත ඉතිහාස හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි මත තහවුරු වූ කරුණු ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

==ඓතිහාසික නාම හා ලේඛනගත සම්ප්‍රදායන්==

ලකේගල හා ඒ අවට ප්‍රදේශය සම්බන්ධ පැරණි නාමයන් පිළිබඳ විවිධ මූලාශ්‍ර පවතී.

'''ලංකා පබ්බත''' යන නාමය පාලි ඉතිහාස සම්ප්‍රදායන් හා පසුකාලීන භූගෝලීය අධ්‍යයන සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත. '''ලංකගිරි''' යන නාමයද ලකේගල සමඟ සම්බන්ධ කර ඇත.&lt;ref name=&quot;MeemureStudy&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Historical Topography of Ancient and Medieval Ceylon
|url=https://www.wisdomlib.org/history/book/historical-topograhpy-of-ancient-and-medieval-ceylon/ocr/1897571/119
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

කෙසේ වෙතත් පුරාණ ග්‍රන්ථයක ඇති නාමයක් වර්තමාන ලකේගල සමඟ හඳුනාගැනීම සම්බන්ධයෙන් විද්වත් මත වෙනස් විය හැකි බැවින්, එවැනි හඳුනාගැනීම් නිශ්චිත සත්‍ය ලෙස නොව මූලාශ්‍රානුගත හඳුනාගැනීම් ලෙස දැක්වීම සුදුසුය.

==පරිසරය සහ ජෛව විවිධත්වය==

ලකේගල පිහිටි නකල්ස් කඳුකරය ශ්‍රී ලංකාවේ වැදගත් කඳුකර පරිසර පද්ධතියකි.

නකල්ස් ප්‍රදේශයේ මීදුම් වනාන්තර, තෙත් කඳුකර වනාන්තර, කඳුකර තෘණ භූමි, දියපහරවල් සහ විවිධ ආවේණික ශාක හා සත්ව විශේෂ දක්නට ලැබේ.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව නකල්ස් ප්‍රදේශයේ කඳුකර වනාන්තර දුර්ලභ හා අවදානමට ලක්වූ ශාක හා සත්ව විශේෂ සඳහා වාසස්ථාන බව සඳහන් කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

ලකේගල කඳු තරණය කිරීමේදී පරිසරයට හානි නොකිරීම, කැලි කසළ නොතැබීම, ශාක කඩා නොගැනීම සහ වනජීවීන්ට බාධා නොකිරීම වැනි සංරක්ෂණ මූලධර්ම අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ.

==මීමුරේ කෘෂිකාර්මික භූදර්ශනය==

ලකේගල පිළිබඳ අවබෝධය මීමුරේ කෘෂිකාර්මික භූදර්ශනයෙන් වෙන් කළ නොහැක.

මීමුරේ ගම්මානයේ [[හෙල්මළු කුඹුරු]], දියපහරවල්, සාම්ප්‍රදායික ජල භාවිතය සහ ගම්මානීය වගා ක්‍රම ලකේගල කඳු ශිඛරයට පහළින් ඇති භූදර්ශනය සකස් කරයි.

මීමුරේ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය පිළිබඳ පර්යේෂණවලින් වගා ක්‍රම, ධාන්‍ය ගබඩා කිරීම, සාමූහික ශ්‍රම ක්‍රම සහ දේශීය දැනුම පිළිබඳ තොරතුරු ලේඛනගත කර ඇත.&lt;ref name=&quot;Agriculture&quot;&gt;{{cite journal
|last1=Ananda
|first1=Tharaka
|last2=Nahallage
|first2=Charmalie
|title=Traditional Agricultural Practices Unique to Meemure Village, Kandy District Sri Lanka
|journal=International Journal of Multidisciplinary Studies
|volume=1
|issue=1
|pages=11–21
|year=2014
|url=https://journals.sjp.ac.lk/index.php/ijms/article/view/2235
|publisher=University of Sri Jayewardenepura
|access-date=29 September 2026
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260929020735/https://journals.sjp.ac.lk/index.php/ijms/article/view/2235
|archive-date=29 September 2026
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

මෙම කඳුකර භූදර්ශනයේදී ලකේගල ස්වභාවික සලකුණක් පමණක් නොව, ගම්මානයේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවයේද කොටසකි.

==රංගල, තංගප්පුව සහ කෝබට්ස් ගැප් සමඟ සම්බන්ධතාව==

ලකේගල හා මීමුරේ ප්‍රදේශය [[රංගල]], [[තංගප්පුව]] සහ [[කෝබට්ස් ගැප්]] ආශ්‍රිත නකල්ස් කඳුකර මාර්ග පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

රංගල සිට තංගප්පුව, කෝබට්ස් ගැප් සහ මීමුරේ දෙසට යන පැරණි කඳුකර මාර්ග සහ පාගමන් මාර්ග නකල්ස් ප්‍රදේශයේ පැරණි ප්‍රවේශ පද්ධතියේ කොටස් ලෙස සැලකේ.

මීමුරේ වෙත යන වර්තමාන ප්‍රධාන මාර්ගය [[හුන්නස්ගිරිය]] හා [[ලූල්වත්ත]] හරහා යන අතර, තංගප්පුව–කෝබට්ස් ගැප් පැරණි මාර්ගය ආරක්ෂිත වනාන්තර ප්‍රදේශය හරහා ගමන් කරන වෙනම ඓතිහාසික මාර්ගයකි.

==සංචාරක වැදගත්කම==

ලකේගල මීමුරේ ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන සංචාරක හා කඳු තරණ ආකර්ෂණයකි.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ලකේගල තරණය අභියෝගාත්මක කඳු තරණ අත්දැකීමක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

මීමුරේ ගම්මානයේ නවාතැන්, ප්‍රාදේශීය මාර්ගෝපදේශක සේවා සහ ගම්මානීය සංචාරක ක්‍රියාකාරකම් ලකේගල කඳු තරණයට පැමිණෙන සංචාරකයන් සඳහා පදනමක් සපයයි.

ලකේගල සංචාරක භූදර්ශනය මීමුරේ හෙල්මළු කුඹුරු, නකල්ස් කඳුකරය, දියපහරවල් සහ සාම්ප්‍රදායික ගම්මානීය ජීවන රටාව සමඟ ඒකාබද්ධව දැකිය යුතුය.

==ආරක්ෂාව==

ලකේගල තරණය දැඩි බෑවුම් සහ නිරාවරණ ගල් කොටස් සහිත බැවින් සාමාන්‍ය සංචාරක පාගමනකට වඩා වැඩි කඳු තරණ කුසලතා අවශ්‍ය විය හැකිය.

මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රදේශීය මාර්ගෝපදේශකයෙකු සමඟ ගමන් කිරීම, සුදුසු කඳු තරණ උපකරණ භාවිත කිරීම සහ ප්‍රමාණවත් ජලය හා ආහාර රැගෙන යාම නිර්දේශ කරයි.&lt;ref name=&quot;CPDT&quot;/&gt;

වැසි හෝ තද සුළං තත්ත්වයන්හිදී නිරාවරණ ගල් මතුපිට ලිස්සනසුලු විය හැකි බැවින් තරණය කිරීමේ තීරණය වර්තමාන කාලගුණ තත්ත්වය අනුව ගත යුතුය.

==ගැලරිය==
 

Wikimedia Commons හි ලකේගල සම්බන්ධ නිදහස් බලපත්‍ර ඡායාරූප කිහිපයක් පවතී. ''Lakegala mountain.jpg'' මීමුරේදී 2019දී ලබාගත් CC BY-SA 4.0 ඡායාරූපයකි. ''Lakegala 01.jpg'' සහ ''Lakegala 02.jpg'' මීමුරේ ප්‍රදේශයෙන් 2015දී ලබාගත් CC BY-SA 4.0 ඡායාරූප වන අතර, ''Lakegala1.JPG'' CC BY-SA 3.0/GFDL බලපත්‍ර යටතේ පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Lakegala mountain.jpg
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lakegala_mountain.jpg
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Lakegala 01.jpg
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lakegala_01.jpg
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Lakegala 02.jpg
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lakegala_02.jpg
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|title=File:Lakegala1.JPG
|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lakegala1.JPG
|website=Wikimedia Commons
|access-date=29 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත ලිපි==

* [[මීමුරේ]]
* [[නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
* [[නකල්ස් සංරක්ෂණ වනාන්තරය]]
* [[නකල්ස් පාරිසරික ආරක්ෂණ ප්‍රදේශය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය]]
* [[රංගල]]
* [[තංගප්පුව]]
* [[කෝබට්ස් ගැප්]]
* [[හීල්ඔය]]
* [[හීල්ඔය වරිග සභාව]]
* [[කොටගඟ]]
* [[මකුල්දෙණිය]]
* [[උඩදුම්බර]]
* [[ලග්ගල-පල්ලේගම]]
* [[මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]
* [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව]]

==මූලාශ්‍ර==

{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==

* [https://tourism.cp.gov.lk/en/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව – Hiking &amp; Trekking]
* [https://tourism.cp.gov.lk/si/hiking-n-trekking මධ්‍යම පළාත් සංචාරක දෙපාර්තමේන්තුව – සිංහල Hiking &amp; Trekking]
* [https://web.archive.org/web/20260929020735/https://journals.sjp.ac.lk/index.php/ijms/article/view/2235 මීමුරේ සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්මය – ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය]
* [https://fhss.niibs.lk/wp-content/uploads/2021/07/Mr.Ananda.pdf මීමුරේ දේශීය දැනුම් පද්ධතිය පිළිබඳ අධ්‍යයනය]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mountains_of_Sri_Lanka Wikimedia Commons – Mountains of Sri Lanka]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lakegala_mountain.jpg Wikimedia Commons – Lakegala mountain.jpg]

[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ කඳු]]
[[Category:මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව]]
[[Category:නකල්ස් කඳු පන්තිය]]
[[Category:මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය]]
[[Category:උඩදුම්බර]]
[[Category:මීමුරේ]]
[[Category:කඳු තරණය]]
[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වභාවික උරුමය]]

[[en:Lakegala]]</text>
      <sha1>ka5236s6q8qti2b9lfql8wuw35223hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197537</id>
    <revision>
      <id>802912</id>
      <parentid>802562</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T05:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81811</id>
      </contributor>
      <origin>802912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36032" sha1="l89z04mlty3oigux5d50fg2pjf8qmaa" xml:space="preserve">මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ ප්‍රදේශයේ පිහිටි ප්‍රාථමික අධ්‍යාපන ආයතනයකි. පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකය අනුව, මෙම පාසල 1950 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය නමින් ආරම්භ කර ඇත.

පාසලේ මුල් කාලයේ ස්ත්‍රී හා පුරුෂ යන, ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම කාලයේ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ දරුවන්ගේ මූලික අධ්‍යාපනය සඳහා ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවතේ පිහිටි ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම ආවාසය ආශ්‍රිතව ළදරු පාසලක් පැවති බව පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකයේ සඳහන් වේ. මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ළමුන්ට මුල් කාලයේ පිවිසියේ, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ ආවාස භූමියක පිහිටි, ළදරු පාසලේ නමැති අධ්‍යාපන ආයතනයෙනි. මාලිගාවත්ත ළදරු පාසලේ, පහළ බාලාංංංංශය, ඉහළ බාළාංශය සහ පළවෙනි වසර යන වර්ෂයන් 03, අධ්‍යාපන කටයුතු කරනු ලැබූ ළමා වියේ සිසුන් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුළුත් කරනු ලබන්නේත් දෙවැනි පන්තියේ සිටය.

එම ළදරු පාසලේ පහළ බාලාංශය, ඉහළ බාලාංශය සහ පළමු ශ්‍රේණිය පැවති අතර, පිරිමි හා ගැහැනු ළමෝ දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම පන්ති සම්පූර්ණ කළ දරුවෝ දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූහ. ඒ අනුව, පාසලේ මුල් කාලයේ දරුවන්ට දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් බව පැරණි ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්ගේ මතකයේ රැදී ඇති  අතර, ඔවුන් ඔවුන් ළමා වියේ අකුරු හැදෑරූ ආකාර පිළිබද සිහිපත් කරයි.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1964 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ වීමෙන් පසු, ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පාසල් දෙක අතර වෙනස්කම් සිදු විය. එම වෙනස්කම් සිදු වූ ආකාරය සහ පසුව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය 'හේමමාලි බාලිකා' විද්‍යාලයය ලෙස නම් කිරීම පිළිබඳ විස්තර විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ වෙනම කොටසකින් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයේ පාසල් භූමිය තුළම, මාලිගාවත්ත කනිෂ්ඨ විවිද්‍යාලයත් පිහිටා තිබුණි. ආවාසයේ සිට දෙවැනි ශ්‍රේණියට සමත් වූ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් මාලිගාවත්ත මහවිද්‍යාලයේ වෙතට යොමු  කරනු ලැබූ අතර, එම ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ තිබූ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලට අනුයුක්ත කරනන ලදී. මාලිගාවත්ත කනිෂ්ටි විද්‍යාලයේ ගැහැණු ළමුන්ට සහ පිරිමි ළමුන්ට වෙන වෙනම පන්ති පවත්වන ලදී. එම ළමුන් අටවෙනි ශ්‍රේණියේ දක්වා කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය තුළ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය නැමැති විද්‍යාලයට එම ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් ඇතුළත් කරනු ලබන්නේ, 9 වන ශ්‍රේණියේ සිටය.

එනම් පිළිවලින් ගත් කල, මූලික අධ්‍යාපනය සද්ධර්මාරාමයේ ආවාසය තුළ හදාරන සිසුන්, දෙවැනි සිටියේ මාලිගාවත්ත මහවිද්‍යාලය තුළ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයට අනුයුක්ත කරුණු ලදී . කනිෂ්ඨ විද්‍යාලත් තුළ තුළ අධ්‍යාපන හදාරන ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්, මලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය වෙතට, අනුයුක්ත කරනු ලැබුවේ නව වන ශ්‍රේණියේ සිටය.

නමුත්  1964 දී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ ඇරඹුමත් සමග, එම විද්‍යාලයේ මාලිගාවත්ත මහවිද්‍යාලයම කනිෂ්ඨ බාලිකා විද්‍යාලයක් ලෙසින් සලකා, බාලිකාවන් , මාලිගාවත්ත  බාලිකා  විද්‍යාලයට අනුයුක්ත කරන ලදී.
1964 දී මුල් වරට බාලිකා විද්‍යාලයට ඇතුළොත් වනු ලබන්නේ, හතරවන පන්තියේ  හා එහි ඊට පහළ පන්තිවල ශිෂ්‍යාවන්ය. එසේ පහළ පන්තිවල අධ්‍යාපනය කරනු ලැබූ සිසුන් පස්වැනි ශ්‍රේණියේදී නැවතත් මාලිගාවත්ත, මා විද්‍යාලයේේ තිබූ ජ්‍යෙෂ්ඨ විද්‍යාලය තුළට ඇතුළත් කරන ලදී. විද්‍යාලයේදීද මාලිගාවත්ත කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයෙන් එන සිසුන් හා බාලිකා විද්‍යාලයෙන් එන ශිෂ්‍යාවන් ද, මාලිගාවත්ත  මහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් කරන ලදී.
පසුකාලීනව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේම හත්වෙනි වසර දක්වා ඉගෙන ගන්නා ළමයි ළමයි ළමයි මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත්ම කරනු ලැබුවද, මාලිකා මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ ඩ ප්‍රස්තා වැඩිවීමෙන්ක්‍ අනතුරුව මාලිගාත්ත බාලිගාවවිද්‍යාලයේ අපස් අධ්‍යාපන පොදු සහතික සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා ,  ශිෂ්‍යාවන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු කර ගැන යාම සඳහා ඉඩ ප්‍රස්තා ඇතිවිය. 90 දශකයේ භාගයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ ද ශිෂ්‍යාවන් අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටි බවට වාර්තාවේ. 

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර, පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය ද ආරම්භ විය.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1979 හා් ආසන්න වසරකදී) එම පන්ති ආරම්භ කළ නිශ්චිත වර්ෂය තවදුරටත් තහවුරු කරගත යුතුය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2000 දී මාලිගාවත්ත මහා විිද්‍යාලයයේ නම, රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙස වෙනස් විය. එබැවින්, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ ඉතිහාසය වර්තමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේම කොටසකි.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1950 දී ආරම්භ වී 2000දී රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය ලෙස නම වෙනස් කළ බවට ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයට අදාළ වෙබ් පිටුවක,ද සඳහනක් තිබෙනවා. එය ආරම්භක මූලාශ්‍රයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුණත්, විකිපීඩියාවේ ලිපිය සඳහා තවත් විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සොයාගැනීම හොඳයි.

schoolandcollegelistings.com

පිහිටීම

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ, ආචාර්ය ඩැනිස්ටර් ද සිල්වා මාවතේ පිහිටා තිබිණි. එය පසුව රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය (Rajasingha Maha Vidyalaya) ලෙස නම්හැ කර එය එසේ ඳින්වීමට ද පටන් ගත්තේය.

ආදර්ශ පාඨය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “විද්‍යා දදාති විනයං” යන්නයි. මෙය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උපුටා ගත් පාඨයක් වන අතර, පාසලේ එය සිංහල අක්ෂරයෙන් භාවිත කර තිබිණි. එහි අර්ථය සරලව ගත් කල , විද්‍යාව ( අධ්‍යායනය, ) හික්මීම පත් කරනු ලබන බවකි.


පාසලේ පරිපාලනය

නිල පාසල් නාමාවලියෙහි සඳහන් තොරතුරු අනුව, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය” වන අතර (වර්ෂ 1950 සිට 2000 ), එය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන අතර.( එය වර්ථමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙසින් නාමය වෙනස් කර ඇත ) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් වර්ගීකරණයට අනුව, මෙම පාසල ජාතික පාසලක් නොව බස්නාහිර පළාත් සභාව යටතේ පාලනය වන පළාත් පාසලකි. පාසලේ පෙර නාමය හෝ වර්තමාන නාමය පිළිබඳ නිල වශයෙන් තහවුරු නොකළ තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන අතර, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය” ලෙස පමණක් සඳහන් කරනු ලැබේ.

1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් මධ්‍යම රජය සහ පළාත් සභා අතර බෙදා වෙන් කෙරිණි.

ජාතික පාසල් මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ පාලනය වන අතර, පළාත් පාසල් පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ, පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල හරහා පරිපාලනය කෙරේ. ඒ අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන පද්ධතිය යටතේ පරිපාලනය වන පළාත් පාසලක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම තොරතුරු තහවුරු කිරීම සඳහා පහත නිශ්චිත නිල මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කළ හැකිය:

ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ නිල පාසල් නාමාවලිය හෝ පාසල් තොරතුරු පද්ධතිය — [ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය, “School Census / School Information” නිල ද්වාරය: https://moe.gov.lk/]. බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ පාසල් නාමාවලිය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ නිල පාසල් ලැයිස්තු — [බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.wpedu.sch.lk/]. කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ නිල පාසල් ලැයිස්තුව හෝ පරිපාලන ලේඛන — [කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය, නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.zonaledu-colombo.sch.lk/]. පාසලේ නිල වාර්ෂික ප්‍රකාශනය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම හෝ විදුහල්පතිගේ නිල වාර්තාව — [මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම/වාර්ෂික වාර්තාව, අදාළ වර්ෂය සහ පිටු අංකය පාසලේ ලේඛනාගාරයෙන් තහවුරු කළ යුතුය; ප්‍රසිද්ධ නිල URL එකක් තහවුරු කර නොමැත]. පළාත් සභා පනත, අංක 42 දරන 1987 පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් පිටපත: [Provincial Councils Act, No. 42 of 1987, Sri Lanka Parliament, Acts of Parliament: https://www.parliament.lk/en/acts-of-parliament]. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල පිටපත: [Thirteenth Amendment to the Constitution, Sri Lanka Parliament, Constitution: https://www.parliament.lk/en/constitution-main].

අධ්‍යාපනය හා අධ්‍යාපනික අංශ

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අදාළ විෂය නිර්දේශ සහ විභාග ක්‍රමවලට අනුකූලව සංවිධානය විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පැවති විභාග ක්‍රමවල සිට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විභාග ක්‍රම දක්වා සිදු වූ වෙනස්වීම් අනුව සිසුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි.

විද්‍යා විෂය ධාරාව හැදෑරූ සිසුන්ට ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ශුද්ධ ගණිතය වැනි විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව තිබිණි. එමෙන්ම කලා විෂය ධාරාව යටතේ ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, ප්‍රජාචාරය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද, වාණිජ විෂය ධාරාව යටතේ ගිණුම්කරණය, වාණිජය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද හැදෑරීමට සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කිරීමේදී අදාළ කාලවල ක්‍රියාත්මක වූ ජාතික විෂය නිර්දේශ, විභාග ක්‍රම සහ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සැලකිල්ලට ගනිමින් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය සිය ඉදිරි ගමන මෙහෙය ලදී.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයයේ සිසුන්ට සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේදී විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සඳහා අවධානය යොමු කළ පාසලකි. පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු යටතේ භාෂා, කලා, වාණිජ, විද්‍යා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන්ට අදාළ ඉගෙනුම් අවස්ථා පැවතිණි. එමෙන්ම, විෂය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

විෂය ධාරා අනුව සිසුන් වෙන් කිරීම

පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන් අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ නවවැනි ශ්‍රේණියෙන් පසු සිසුන් කලා, වාණිජ සහ විද්‍යා අංශවලට වෙන් කර ඇත. මෙම වෙන් කිරීම මඟින් ඔවුන්ගේ රුචිකත්වය, හැකියාව සහ අනාගත අධ්‍යාපනික අරමුණු අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

එනම්, කලා විෂයයන්, වාණිජ විෂයයන් හා විද්‍යා විෂයයන් යනාදි වශයෙනි. කලා අංශයේ සිසුන්ට විෂයයන් වශයෙන් ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ අතර, වාණිජ අංශයේදී ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය සහ ආර්ථික විද්‍යාවට අවධානය යොමු විය.

විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන විෂයයන් වූයේ, භෞතික විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව ඇතුළුව, ශුද්ධ ගණිතය හා න්දර්ය විෂයයන්ටටඅමතරව අනෙකුත් අනිවාර්ය විෂයයන් ද හැදෑරීමටද අවස්ථාව ලැබුණි.

කාලයේ කලා අංශයේ සිසුන් ද ඉතිහාසය හා භූගෝල විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හැදෑරූ බව මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. වර්තමානයේ විෂය ධාරා සහ සංයෝජන වෙනස් වී තිබුණද, එම කාලයේ කලා අධ්‍යාපනය තුළ මෙම විෂයයන්ට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.

සෞන්දර්ය විෂයයන් සහ පන්ති සංවිධානය

පාසලේ සෞන්දර්ය විෂයයන් යටතේ චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ බව පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. මෙම විෂයයන් සඳහා වෙන වෙනම ගුරුවරුන් සිටි අතර, චිත්‍ර හැදෑරීම සඳහා චිත්‍ර පන්තියක්, නර්තනය සඳහා නර්තන පන්තියක් සහ සංගීතය සඳහා සංගීත පන්තියක් පැවතිණි.

නර්තන සහ සංගීත පන්ති ඇතැම් අවස්ථාවල එකම ශාලාවක හෝ කාමරයක පැවැත්වුණද, ඒවා වෙන වෙනම විෂයයන් ලෙස සංවිධානය කර තිබිණි. එක් කණ්ඩායමක් නර්තනය හදාරන අවස්ථාවේදී, අනෙක් කණ්ඩායමේ සිසුන් සංගීතය හෝ වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හැදෑරූහ. එසේම, සංගීතය හදාරන සිසුන් පන්තියේ සිටින විට නර්තන සිසුන් වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හදාරන අවස්ථාද තිබිණි. ඒ අනුව, චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම පන්ති සහ ගුරුවරුන් අවශ්‍ය වූ අතර, සෞන්දර්ය විෂයයන් පාසල් අධ්‍යාපනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පැවතිණි.


විද්‍යා අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාගාර පහසුකම්

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ විද්‍යාගාරයක් පැවති බව සඳහන් වේ. එහි පරීක්ෂණ මේස, ජල පහසුකම්, මිනුම් උපකරණ, වීදුරු භාජන, අන්වීක්ෂ සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි මූලික උපකරණ තිබිණි. ඒවා භාවිත කරමින් සිසුන් ගුරුවරුන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා නිරීක්ෂණය කිරීම, ශාක හා සත්ත්ව කොටස් අධ්‍යයනය කිරීම, ද්‍රව්‍ය මැනීම සහ සරල පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූහ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පන්තිකාමරයේ ඉගෙනගත් සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කිරීමටත්, නිරීක්ෂණය, මිනුම් කිරීම, වාර්තා තැබීම සහ නිගමනවලට එළඹීම වැනි විද්‍යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි. ඒ අනුව, විද්‍යා විෂය ධාරාව සහ විද්‍යාගාර පහසුකම් එක්ව ක්‍රියා කරමින් සිසුන්ගේ න්‍යායාත්මක දැනුම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කළේය.


උසස් පෙළ විෂය ධාරා අනුව සිසුන් සූදානම් කිරීම

1979 වර්ෂයෙන් පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය පාසල තුළ ආරම්භ වීමත් සමඟ සිසුන්ට තමන් තෝරාගත් විෂය ධාරාව අනුව උසස් පෙළ විභාගයට සූදානම් වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. පාසල විසින් මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කරමින් සිසුන්ට විභාගයට අවශ්‍ය මූලික දැනුම සහ විෂයමය පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.


ශ්‍රී ලංකාවේ විභාග නාම සහ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ විභාග ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් ද වෙනස් විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ කනිෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Junior School Certificate — JSC) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Senior School Certificate — SSC) වැනි විභාග පැවතිණි.

1952 දී අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය (General Certificate of Education — Ordinary Level, GCE O/L) හඳුන්වා දෙන ලදී. SSC සහතිකය නිකුත් කිරීම 1960 දෙසැම්බර් මාසයේදී නතර කෙරිණි. 1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ GCE විභාග ක්‍රමය වෙනුවට ජාතික සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන සහතිකය (National Certificate in General Education — NCGE) සහ උසස් ජාතික අධ්‍යාපන සහතිකය (Higher National Certificate in Education — HNCE) හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 දී නැවත GCE විභාග ක්‍රමයට මාරු විය.

මෙම කාලවලදී පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රම හා විෂය නිර්දේශ අනුව මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ද අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය විය. සිසුන්ට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය සඳහා සූදානම් වීමටත්, විද්‍යා, කලා සහ වාණිජ වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර හැදෑරීමටත් අවස්ථාව සැලසිණි.

විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය

පාසලේ ආරම්භය සහ පාසල් භූමිය ආරක්ෂා කිරීම ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන පහසුකම් දියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවති කාලයක මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය ආරම්භ කර තිබේ. එම කාලයේදී අද මෙන් ඝන ජනාවාසයක් නොවූ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හිස් ඉඩම් පැවති අතර, පාසලක් ඉදිකිරීම සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන රජයේ අවසරය යටතේ පාසල ආරම්භ කළ බව පැරණි පාසල් ඉතිහාසය පිළිබඳ මතකයන්හි සඳහන් වේ.

පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා වික්‍රමාරච්චි මහතා විශාල උත්සාහයක් හා කැපවීමක් දැරූ බව සඳහන් වේ. පාසල ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පාසලට වෙන් කළ භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීම ද වැදගත් කාර්යයක් විය. එම භූමිය අත්පත් කරගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදී එයට විරුද්ධව කටයුතු කරමින් පාසල් භූමිය රැකගැනීමට වික්‍රමාරච්චි මහතා මැදිහත් වූ බව පැරණි මතකයන්හි සඳහන් වේ. එම කටයුතු සඳහා පොලිසියේ මැදිහත්වීම ද අවශ්‍ය වූ බව කියැවේ.

වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ අධ්‍යාපනික දායකත්වය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සහ මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය යන පාසල් දෙකේම දියුණුව වෙනුවෙන් වික්‍රමාරච්චි යුවළ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ බවට පැරණි මතකයන් තිබේ.

වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ බිරිඳ වන වික්‍රමාරච්චි මහත්මිය, මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ බව සඳහන් වේ. බාලිකා විද්‍යාලය තුළ විදුහල්පති නිල නිවාසයක් පැවති අතර, වික්‍රමාරච්චි යුවළ එම නිවාසය භාවිත කළේද යන්න පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු කරගත යුතුය.

එවකට පැවැතී පැවතී පාලන තන්ත්‍රයත්, මුල්ම විදුහල්පතිවරයාගේත් උත්සහය ඇතුළුව ධනාත්මක විතුවිලිත්, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය බිහිවීමට හේතු පාදක විය.

එම පාසැල බිහීවීම හේතුකොට ගෙන මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හා අවට ප්‍රදේශවල දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා අවස්ථා සැලසීම, ප්‍රදේශයේ සමාජීය උන්නතියට ද ඉමහත් රුකුලක් විය.

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සිංහල බෞද්ධ අධ්‍යාපන පසුබිමක් සහිත පාසලක් වුවද, එහි අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික පසුබිම්වලට අයත් දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබී තිබිණි. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් සහ මැලේ ඇතුළු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල දරුවෝ මෙම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ. විවිධ ජාතීන්ට හා ආගම්වලට අයත් දරුවන් එකම පාසල් පරිසරයක අධ්‍යාපනය ලැබීම, ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහජීවනය වර්ධනය වීමට අවස්ථාවක් විය. එකල පාසලේ ආගම විෂයය ලෙස බුද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ බවට පැරණි සිසුන්ගේ මතකයන්හි සඳහන් වේ.</text>
      <sha1>l89z04mlty3oigux5d50fg2pjf8qmaa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802920</id>
      <parentid>802912</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T07:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>tagged</comment>
      <origin>802920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36170" sha1="s8clq1epx3gfjv1rqlyit8zz3n12l4v" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ඔක්තෝබර් 2026}}{{Cleanup rewrite|date=ඔක්තෝබර් 2026}}

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය ශ්‍රී ලංකාවේ, කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ ප්‍රදේශයේ පිහිටි ප්‍රාථමික අධ්‍යාපන ආයතනයකි. පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකය අනුව, මෙම පාසල 1950 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයය නමින් ආරම්භ කර ඇත.

පාසලේ මුල් කාලයේ ස්ත්‍රී හා පුරුෂ යන, ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම කාලයේ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ දරුවන්ගේ මූලික අධ්‍යාපනය සඳහා ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම මාවතේ පිහිටි ශ්‍රී සද්ධර්මාරාම ආවාසය ආශ්‍රිතව ළදරු පාසලක් පැවති බව පැරණි ශිෂ්‍යාවකගේ මතකයේ සඳහන් වේ. මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ළමුන්ට මුල් කාලයේ පිවිසියේ, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ ආවාස භූමියක පිහිටි, ළදරු පාසලේ නමැති අධ්‍යාපන ආයතනයෙනි. මාලිගාවත්ත ළදරු පාසලේ, පහළ බාලාංංංංශය, ඉහළ බාළාංශය සහ පළවෙනි වසර යන වර්ෂයන් 03, අධ්‍යාපන කටයුතු කරනු ලැබූ ළමා වියේ සිසුන් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුළුත් කරනු ලබන්නේත් දෙවැනි පන්තියේ සිටය.

එම ළදරු පාසලේ පහළ බාලාංශය, ඉහළ බාලාංශය සහ පළමු ශ්‍රේණිය පැවති අතර, පිරිමි හා ගැහැනු ළමෝ දෙපිරිසම එහි අධ්‍යාපනය ලැබූහ. එම පන්ති සම්පූර්ණ කළ දරුවෝ දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූහ. ඒ අනුව, පාසලේ මුල් කාලයේ දරුවන්ට දෙවැනි ශ්‍රේණියේ සිට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් බව පැරණි ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්ගේ මතකයේ රැදී ඇති  අතර, ඔවුන් ඔවුන් ළමා වියේ අකුරු හැදෑරූ ආකාර පිළිබද සිහිපත් කරයි.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1964 වර්ෂයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ වීමෙන් පසු, ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් පාසල් දෙක අතර වෙනස්කම් සිදු විය. එම වෙනස්කම් සිදු වූ ආකාරය සහ පසුව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය 'හේමමාලි බාලිකා' විද්‍යාලයය ලෙස නම් කිරීම පිළිබඳ විස්තර විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේ වෙනම කොටසකින් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයේ පාසල් භූමිය තුළම, මාලිගාවත්ත කනිෂ්ඨ විවිද්‍යාලයත් පිහිටා තිබුණි. ආවාසයේ සිට දෙවැනි ශ්‍රේණියට සමත් වූ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් මාලිගාවත්ත මහවිද්‍යාලයේ වෙතට යොමු  කරනු ලැබූ අතර, එම ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ තිබූ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලට අනුයුක්ත කරනන ලදී. මාලිගාවත්ත කනිෂ්ටි විද්‍යාලයේ ගැහැණු ළමුන්ට සහ පිරිමි ළමුන්ට වෙන වෙනම පන්ති පවත්වන ලදී. එම ළමුන් අටවෙනි ශ්‍රේණියේ දක්වා කනිෂ්ඨ විද්‍යාලය තුළ අධ්‍යාපනය ලබන අතර, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය නැමැති විද්‍යාලයට එම ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් ඇතුළත් කරනු ලබන්නේ, 9 වන ශ්‍රේණියේ සිටය.

එනම් පිළිවලින් ගත් කල, මූලික අධ්‍යාපනය සද්ධර්මාරාමයේ ආවාසය තුළ හදාරන සිසුන්, දෙවැනි සිටියේ මාලිගාවත්ත මහවිද්‍යාලය තුළ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයට අනුයුක්ත කරුණු ලදී . කනිෂ්ඨ විද්‍යාලත් තුළ තුළ අධ්‍යාපන හදාරන ශිෂ්‍යා ශිෂ්‍යාවන්, මලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය වෙතට, අනුයුක්ත කරනු ලැබුවේ නව වන ශ්‍රේණියේ සිටය.

නමුත්  1964 දී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ ඇරඹුමත් සමග, එම විද්‍යාලයේ මාලිගාවත්ත මහවිද්‍යාලයම කනිෂ්ඨ බාලිකා විද්‍යාලයක් ලෙසින් සලකා, බාලිකාවන් , මාලිගාවත්ත  බාලිකා  විද්‍යාලයට අනුයුක්ත කරන ලදී.
1964 දී මුල් වරට බාලිකා විද්‍යාලයට ඇතුළොත් වනු ලබන්නේ, හතරවන පන්තියේ  හා එහි ඊට පහළ පන්තිවල ශිෂ්‍යාවන්ය. එසේ පහළ පන්තිවල අධ්‍යාපනය කරනු ලැබූ සිසුන් පස්වැනි ශ්‍රේණියේදී නැවතත් මාලිගාවත්ත, මා විද්‍යාලයේේ තිබූ ජ්‍යෙෂ්ඨ විද්‍යාලය තුළට ඇතුළත් කරන ලදී. විද්‍යාලයේදීද මාලිගාවත්ත කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයෙන් එන සිසුන් හා බාලිකා විද්‍යාලයෙන් එන ශිෂ්‍යාවන් ද, මාලිගාවත්ත  මහා විද්‍යාලයට ඇතුළත් කරන ලදී.
පසුකාලීනව මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේම හත්වෙනි වසර දක්වා ඉගෙන ගන්නා ළමයි ළමයි ළමයි මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත්ම කරනු ලැබුවද, මාලිකා මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ ඩ ප්‍රස්තා වැඩිවීමෙන්ක්‍ අනතුරුව මාලිගාත්ත බාලිගාවවිද්‍යාලයේ අපස් අධ්‍යාපන පොදු සහතික සාමාන්‍ය පෙළ දක්වා ,  ශිෂ්‍යාවන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු කර ගැන යාම සඳහා ඉඩ ප්‍රස්තා ඇතිවිය. 90 දශකයේ භාගයේදී මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ ද ශිෂ්‍යාවන් අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටි බවට වාර්තාවේ. 

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර, පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය ද ආරම්භ විය.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1979 හා් ආසන්න වසරකදී) එම පන්ති ආරම්භ කළ නිශ්චිත වර්ෂය තවදුරටත් තහවුරු කරගත යුතුය.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 2000 දී මාලිගාවත්ත මහා විිද්‍යාලයයේ නම, රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙස වෙනස් විය. එබැවින්, මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ලෙස පැවති කාලයේ ඉතිහාසය වර්තමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයේ ඉතිහාසයේම කොටසකි.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1950 දී ආරම්භ වී 2000දී රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය ලෙස නම වෙනස් කළ බවට ආදි ශිෂ්‍ය සංගමයට අදාළ වෙබ් පිටුවක,ද සඳහනක් තිබෙනවා. එය ආරම්භක මූලාශ්‍රයක් ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුණත්, විකිපීඩියාවේ ලිපිය සඳහා තවත් විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සොයාගැනීම හොඳයි.

schoolandcollegelistings.com

පිහිටීම

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය කොළඹ 09, බේස්ලයින් පාරේ, ආචාර්ය ඩැනිස්ටර් ද සිල්වා මාවතේ පිහිටා තිබිණි. එය පසුව රාජසිංහ මහා විද්‍යාලය (Rajasingha Maha Vidyalaya) ලෙස නම්හැ කර එය එසේ ඳින්වීමට ද පටන් ගත්තේය.

ආදර්ශ පාඨය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ආදර්ශ පාඨය වූයේ “විද්‍යා දදාති විනයං” යන්නයි. මෙය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උපුටා ගත් පාඨයක් වන අතර, පාසලේ එය සිංහල අක්ෂරයෙන් භාවිත කර තිබිණි. එහි අර්ථය සරලව ගත් කල , විද්‍යාව ( අධ්‍යායනය, ) හික්මීම පත් කරනු ලබන බවකි.


පාසලේ පරිපාලනය

නිල පාසල් නාමාවලියෙහි සඳහන් තොරතුරු අනුව, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය” වන අතර (වර්ෂ 1950 සිට 2000 ), එය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹ අධ්‍යාපන කලාපයට අයත් මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන අතර.( එය වර්ථමානයේ රාජසිංහ මහා විද්‍යාලයය ලෙසින් නාමය වෙනස් කර ඇත ) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාසල් වර්ගීකරණයට අනුව, මෙම පාසල ජාතික පාසලක් නොව බස්නාහිර පළාත් සභාව යටතේ පාලනය වන පළාත් පාසලකි. පාසලේ පෙර නාමය හෝ වර්තමාන නාමය පිළිබඳ නිල වශයෙන් තහවුරු නොකළ තොරතුරු ඇතුළත් නොකරන අතර, පාසලේ නිල නාමය “මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය” ලෙස පමණක් සඳහන් කරනු ලැබේ.

1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ දහතුන්වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් මධ්‍යම රජය සහ පළාත් සභා අතර බෙදා වෙන් කෙරිණි.

ජාතික පාසල් මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ පාලනය වන අතර, පළාත් පාසල් පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ, පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තු සහ අදාළ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල හරහා පරිපාලනය කෙරේ. ඒ අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන පද්ධතිය යටතේ පරිපාලනය වන පළාත් පාසලක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය.

මෙම තොරතුරු තහවුරු කිරීම සඳහා පහත නිශ්චිත නිල මූලාශ්‍ර පරිශීලනය කළ හැකිය:

ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ නිල පාසල් නාමාවලිය හෝ පාසල් තොරතුරු පද්ධතිය — [ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය, “School Census / School Information” නිල ද්වාරය: https://moe.gov.lk/]. බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ පාසල් නාමාවලිය, වාර්ෂික වාර්තා හෝ නිල පාසල් ලැයිස්තු — [බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.wpedu.sch.lk/]. කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලයේ නිල පාසල් ලැයිස්තුව හෝ පරිපාලන ලේඛන — [කොළඹ කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය, නිල වෙබ් අඩවිය: https://www.zonaledu-colombo.sch.lk/]. පාසලේ නිල වාර්ෂික ප්‍රකාශනය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම හෝ විදුහල්පතිගේ නිල වාර්තාව — [මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය, පාසල් සංවර්ධන සැලැස්ම/වාර්ෂික වාර්තාව, අදාළ වර්ෂය සහ පිටු අංකය පාසලේ ලේඛනාගාරයෙන් තහවුරු කළ යුතුය; ප්‍රසිද්ධ නිල URL එකක් තහවුරු කර නොමැත]. පළාත් සභා පනත, අංක 42 දරන 1987 පනත — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වෙබ් අඩවියෙන් ලබාගත් පිටපත: [Provincial Councils Act, No. 42 of 1987, Sri Lanka Parliament, Acts of Parliament: https://www.parliament.lk/en/acts-of-parliament]. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන්වන සංශෝධනය — ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ නිල පිටපත: [Thirteenth Amendment to the Constitution, Sri Lanka Parliament, Constitution: https://www.parliament.lk/en/constitution-main].

අධ්‍යාපනය හා අධ්‍යාපනික අංශ

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අදාළ විෂය නිර්දේශ සහ විභාග ක්‍රමවලට අනුකූලව සංවිධානය විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පැවති විභාග ක්‍රමවල සිට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විභාග ක්‍රම දක්වා සිදු වූ වෙනස්වීම් අනුව සිසුන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි.

විද්‍යා විෂය ධාරාව හැදෑරූ සිසුන්ට ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව සහ ශුද්ධ ගණිතය වැනි විෂයයන් හැදෑරීමට අවස්ථාව තිබිණි. එමෙන්ම කලා විෂය ධාරාව යටතේ ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව, ප්‍රජාචාරය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද, වාණිජ විෂය ධාරාව යටතේ ගිණුම්කරණය, වාණිජය සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ද හැදෑරීමට සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කිරීමේදී අදාළ කාලවල ක්‍රියාත්මක වූ ජාතික විෂය නිර්දේශ, විභාග ක්‍රම සහ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සැලකිල්ලට ගනිමින් මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය සිය ඉදිරි ගමන මෙහෙය ලදී.

මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයයේ සිසුන්ට සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දීමේදී විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර සඳහා අවධානය යොමු කළ පාසලකි. පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු යටතේ භාෂා, කලා, වාණිජ, විද්‍යා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන්ට අදාළ ඉගෙනුම් අවස්ථා පැවතිණි. එමෙන්ම, විෂය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් ලබා ගැනීමට ද සිසුන්ට අවස්ථාව සැලසිණි.

විෂය ධාරා අනුව සිසුන් වෙන් කිරීම

පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන් අනුව, මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ නවවැනි ශ්‍රේණියෙන් පසු සිසුන් කලා, වාණිජ සහ විද්‍යා අංශවලට වෙන් කර ඇත. මෙම වෙන් කිරීම මඟින් ඔවුන්ගේ රුචිකත්වය, හැකියාව සහ අනාගත අධ්‍යාපනික අරමුණු අනුව විෂයයන් තෝරා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබිණි.

එනම්, කලා විෂයයන්, වාණිජ විෂයයන් හා විද්‍යා විෂයයන් යනාදි වශයෙනි. කලා අංශයේ සිසුන්ට විෂයයන් වශයෙන් ඉතිහාසය, භූගෝල විද්‍යාව සහ ආර්ථික විද්‍යාව වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ අතර, වාණිජ අංශයේදී ගිණුම්කරණය, ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය සහ ආර්ථික විද්‍යාවට අවධානය යොමු විය.

විද්‍යා අංශයේ ප්‍රධාන විෂයයන් වූයේ, භෞතික විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව ඇතුළුව, ශුද්ධ ගණිතය හා න්දර්ය විෂයයන්ටටඅමතරව අනෙකුත් අනිවාර්ය විෂයයන් ද හැදෑරීමටද අවස්ථාව ලැබුණි.

කාලයේ කලා අංශයේ සිසුන් ද ඉතිහාසය හා භූගෝල විද්‍යාව වැනි විෂයයන් හැදෑරූ බව මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. වර්තමානයේ විෂය ධාරා සහ සංයෝජන වෙනස් වී තිබුණද, එම කාලයේ කලා අධ්‍යාපනය තුළ මෙම විෂයයන්ට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය.

සෞන්දර්ය විෂයයන් සහ පන්ති සංවිධානය

පාසලේ සෞන්දර්ය විෂයයන් යටතේ චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය වැනි විෂයයන් ඉගැන්වූ බව පැරණි සිසුන්ගේ මතක සටහන්වලින් පැහැදිලි වේ. මෙම විෂයයන් සඳහා වෙන වෙනම ගුරුවරුන් සිටි අතර, චිත්‍ර හැදෑරීම සඳහා චිත්‍ර පන්තියක්, නර්තනය සඳහා නර්තන පන්තියක් සහ සංගීතය සඳහා සංගීත පන්තියක් පැවතිණි.

නර්තන සහ සංගීත පන්ති ඇතැම් අවස්ථාවල එකම ශාලාවක හෝ කාමරයක පැවැත්වුණද, ඒවා වෙන වෙනම විෂයයන් ලෙස සංවිධානය කර තිබිණි. එක් කණ්ඩායමක් නර්තනය හදාරන අවස්ථාවේදී, අනෙක් කණ්ඩායමේ සිසුන් සංගීතය හෝ වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හැදෑරූහ. එසේම, සංගීතය හදාරන සිසුන් පන්තියේ සිටින විට නර්තන සිසුන් වෙනත් සෞන්දර්ය විෂයක් හදාරන අවස්ථාද තිබිණි. ඒ අනුව, චිත්‍ර, නර්තන සහ සංගීතය හැදෑරීම සඳහා වෙන වෙනම පන්ති සහ ගුරුවරුන් අවශ්‍ය වූ අතර, සෞන්දර්ය විෂයයන් පාසල් අධ්‍යාපනයේ වැදගත් අංගයක් ලෙස පැවතිණි.


විද්‍යා අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාගාර පහසුකම්

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ විද්‍යාගාරයක් පැවති බව සඳහන් වේ. එහි පරීක්ෂණ මේස, ජල පහසුකම්, මිනුම් උපකරණ, වීදුරු භාජන, අන්වීක්ෂ සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි මූලික උපකරණ තිබිණි. ඒවා භාවිත කරමින් සිසුන් ගුරුවරුන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා නිරීක්ෂණය කිරීම, ශාක හා සත්ත්ව කොටස් අධ්‍යයනය කිරීම, ද්‍රව්‍ය මැනීම සහ සරල පරීක්ෂණ සිදු කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූහ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් මඟින් පන්තිකාමරයේ ඉගෙනගත් සංකල්ප ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කිරීමටත්, නිරීක්ෂණය, මිනුම් කිරීම, වාර්තා තැබීම සහ නිගමනවලට එළඹීම වැනි විද්‍යාත්මක කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබිණි. ඒ අනුව, විද්‍යා විෂය ධාරාව සහ විද්‍යාගාර පහසුකම් එක්ව ක්‍රියා කරමින් සිසුන්ගේ න්‍යායාත්මක දැනුම ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් සමඟ සම්බන්ධ කළේය.


උසස් පෙළ විෂය ධාරා අනුව සිසුන් සූදානම් කිරීම

1979 වර්ෂයෙන් පසුව උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය පාසල තුළ ආරම්භ වීමත් සමඟ සිසුන්ට තමන් තෝරාගත් විෂය ධාරාව අනුව උසස් පෙළ විභාගයට සූදානම් වීමට අවස්ථාව ලැබිණි. පාසල විසින් මෙම අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය කරමින් සිසුන්ට විභාගයට අවශ්‍ය මූලික දැනුම සහ විෂයමය පුහුණුව ලබා දෙන ලදී.


ශ්‍රී ලංකාවේ විභාග නාම සහ අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ වෙනස්වීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කාලයත් සමඟ වෙනස් වීමත් සමඟ විභාග ක්‍රම සහ ඒවායේ නම් ද වෙනස් විය. පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ කනිෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Junior School Certificate — JSC) සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් සහතික පත්‍රය (Senior School Certificate — SSC) වැනි විභාග පැවතිණි.

1952 දී අධ්‍යාපන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය (General Certificate of Education — Ordinary Level, GCE O/L) හඳුන්වා දෙන ලදී. SSC සහතිකය නිකුත් කිරීම 1960 දෙසැම්බර් මාසයේදී නතර කෙරිණි. 1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ GCE විභාග ක්‍රමය වෙනුවට ජාතික සාමාන්‍ය අධ්‍යාපන සහතිකය (National Certificate in General Education — NCGE) සහ උසස් ජාතික අධ්‍යාපන සහතිකය (Higher National Certificate in Education — HNCE) හඳුන්වා දෙන ලදී. 1977 දී නැවත GCE විභාග ක්‍රමයට මාරු විය.

මෙම කාලවලදී පැවති අධ්‍යාපන ක්‍රම හා විෂය නිර්දේශ අනුව මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලයේ ද අධ්‍යාපන කටයුතු සංවිධානය විය. සිසුන්ට සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය සඳහා සූදානම් වීමටත්, විද්‍යා, කලා සහ වාණිජ වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර හැදෑරීමටත් අවස්ථාව සැලසිණි.

විද්‍යාලයේ ඉතිහාසය

පාසලේ ආරම්භය සහ පාසල් භූමිය ආරක්ෂා කිරීම ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමෙන් පසු මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන පහසුකම් දියුණු කිරීමේ අවශ්‍යතාව පැවති කාලයක මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය ආරම්භ කර තිබේ. එම කාලයේදී අද මෙන් ඝන ජනාවාසයක් නොවූ මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හිස් ඉඩම් පැවති අතර, පාසලක් ඉදිකිරීම සඳහා සුදුසු භූමියක් තෝරාගෙන රජයේ අවසරය යටතේ පාසල ආරම්භ කළ බව පැරණි පාසල් ඉතිහාසය පිළිබඳ මතකයන්හි සඳහන් වේ.

පාසල ආරම්භ කිරීම සඳහා වික්‍රමාරච්චි මහතා විශාල උත්සාහයක් හා කැපවීමක් දැරූ බව සඳහන් වේ. පාසල ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව පාසලට වෙන් කළ භූමිය ආරක්ෂා කරගැනීම ද වැදගත් කාර්යයක් විය. එම භූමිය අත්පත් කරගැනීමට ඇතැම් පුද්ගලයන් උත්සාහ කළ අවස්ථාවලදී එයට විරුද්ධව කටයුතු කරමින් පාසල් භූමිය රැකගැනීමට වික්‍රමාරච්චි මහතා මැදිහත් වූ බව පැරණි මතකයන්හි සඳහන් වේ. එම කටයුතු සඳහා පොලිසියේ මැදිහත්වීම ද අවශ්‍ය වූ බව කියැවේ.

වික්‍රමාරච්චි යුවළගේ අධ්‍යාපනික දායකත්වය

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සහ මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලය යන පාසල් දෙකේම දියුණුව වෙනුවෙන් වික්‍රමාරච්චි යුවළ කැපවීමෙන් කටයුතු කළ බවට පැරණි මතකයන් තිබේ.

වික්‍රමාරච්චි මහතාගේ බිරිඳ වන වික්‍රමාරච්චි මහත්මිය, මාලිගාවත්ත බාලිකා විද්‍යාලයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ බව සඳහන් වේ. බාලිකා විද්‍යාලය තුළ විදුහල්පති නිල නිවාසයක් පැවති අතර, වික්‍රමාරච්චි යුවළ එම නිවාසය භාවිත කළේද යන්න පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු තහවුරු කරගත යුතුය.

එවකට පැවැතී පැවතී පාලන තන්ත්‍රයත්, මුල්ම විදුහල්පතිවරයාගේත් උත්සහය ඇතුළුව ධනාත්මක විතුවිලිත්, මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය බිහිවීමට හේතු පාදක විය.

එම පාසැල බිහීවීම හේතුකොට ගෙන මාලිගාවත්ත ප්‍රදේශයේ හා අවට ප්‍රදේශවල දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා අවස්ථා සැලසීම, ප්‍රදේශයේ සමාජීය උන්නතියට ද ඉමහත් රුකුලක් විය.

මාලිගාවත්ත මහ විද්‍යාලය සිංහල බෞද්ධ අධ්‍යාපන පසුබිමක් සහිත පාසලක් වුවද, එහි අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික පසුබිම්වලට අයත් දරුවන්ට අවස්ථාව ලැබී තිබිණි. සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම් සහ මැලේ ඇතුළු විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල දරුවෝ මෙම පාසලේ අධ්‍යාපනය ලැබූහ. විවිධ ජාතීන්ට හා ආගම්වලට අයත් දරුවන් එකම පාසල් පරිසරයක අධ්‍යාපනය ලැබීම, ඔවුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහජීවනය වර්ධනය වීමට අවස්ථාවක් විය. එකල පාසලේ ආගම විෂයය ලෙස බුද්ධ ධර්මය ඉගැන්වූ බවට පැරණි සිසුන්ගේ මතකයන්හි සඳහන් වේ.</text>
      <sha1>s8clq1epx3gfjv1rqlyit8zz3n12l4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලා අර්හෙන්තීනා (කාව්‍යය)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197673</id>
    <revision>
      <id>802859</id>
      <parentid>802814</parentid>
      <timestamp>2026-10-29T12:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed. (spelling); added: ග්‍රන්ථ නාමාවලිය</comment>
      <origin>802859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4678" sha1="i3vegrtqs5ybej6znesfhea8huj86j0" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව පොත
| name              = අර්හෙන්තීනා ය් කොන්කිස්තා දෙල් රීයෝ දෙ ලා ප්ලාතා, කොන් ඕත්‍රෝස් අකායෙසිමියෙන්තොස් දෙ ලොස් රෙයිනොස් දෙල් පෙරූ, තුකුමාන් ය් එස්තාදෝ දෙල් බ්‍රසිල්
| image             = La Argentina y conquista del Río de la Plata (1602).jpg
| image_size        = 
| caption           = ලා අර්හෙන්තීනා ය් කොන්කිස්තා දෙල් රීයෝ දෙ ලා ප්ලාතා (1602)
| alt               = 
| author            = [[මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා]]
| title_orig        = 
| translators       = 
| illustrators      = 
| cover_artist      = 
| country           = [[Viceroyalty of Peru]] (නවීන [[ආජන්ටිනාව]]) &lt;br /&gt; [[ලිස්බන්]] (පළමු වන සැකැස්ම)
| language          = [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]
| series            = 
| subjects          = 
| genre             = 
| publisher         = {{ill|Pieter van Craesbeeck|pt|Pedro Craesbeeck}}
| publisher2        = 
| pub_date          = 1602
| english_pub_date  = 
| media_type        = 
| pages             = 
| awards            = 
| isbn              = 
| oclc              = 
| dewey             = 
| congress          = 
| preceded_by       = 
| preceded_by_quotation_marks = 
| followed_by       = 
| followed_by_quotation_marks = 
| wikisource        = 
}}
'''''ලා අර්හෙන්තීනා''''' යනු {{small|1602}} දී [[මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා]] විසින් පැබැඳුණු කවෙකි. '''''අර්හෙන්තීනා ය් කොන්කිස්තා දෙල් රීයෝ දෙ ලා ප්ලාතා, කොන් ඕත්‍රෝස් අකායෙසිමියෙන්තොස් දෙ ලොස් රෙයිනොස් දෙල් පෙරූ, තුකුමාන් ය් එස්තාදෝ දෙල් බ්‍රසිල්'''''  (ස්පාඤ්ඤ: {{small|Argentina y conquista del Río de la Plata, con otros acaecimientos de los reinos del Perú, Tucumán y estado del Brasil}}; අරුත: ආජන්ටිනාව සහ රියෝ දෙ ලා ප්ලාතා ඇක්මුම, පේරු, ටුකුමන් රජදහන්වලත් බ්‍රසීල රාජ්‍යයේත් අනෙකුත් සිදුවීම් සමඟ) යනු එහි මුළු නම යි.

[[මර්තීන් දෙල් බර්කො සෙන්තෙනේරා]], අදෙලන්තාදෝවර [[හුවාන් ඔර්තීස් දෙ සාරාතේ]] සමඟ [[රීයෝ දෙ ලා ප්ලාතා]] දෙණියට සපත්, කිතුනු ලෙවි පූජකයෙකි. හේ සිය අත්දැකුම් අලළා කවක් පබඳිමින් සූවිසි වසක් කලාපය පුරා සැරිසැරී ය. කව සැබෑ ඉසවු හා මිනිස් හැඩැති මසුන් බඳු පරිකල්පනීය කතා යන දෙකම හනයි. ලඝු{{small|?}} ගී සූවිස්සකට බෙදුණු පද දස දහසකට වඩා ඇති මේ කව {{small|1602}} දී [[ලිස්බන්|ලිස්බන්හි]] දී පළ කැරිණි.

මේ කව [[ආර්ජන්ටිනාවේ නිරුක්තිය|ආර්ජන්ටිනාව යන නමෙහි]] මුල්ම භාවිතවලින් එකක් ලෙස දන්නේ යි.

==ග්‍රන්ථ නාමාවලිය==
* {{Cite book
| last = අබාද් දෙ සන්තීයාන්
| first = දියේගෝ
| authorlink = දියේගෝ අබාද් දෙ සන්තීයාන්
| title = [[ඉස්තෝරියා අර්හෙන්තීනා]]
| publisher = {{small|TEA}} (තිපොග්‍රාෆිකා එදිතෝරා අර්හෙන්තීනා; {{small|Tipográfica Editora Argentina}})
| location = [[බුවෙනෝස් අයිරෙස්]]
| page= 287
| language= [[ස්පාඤ්ඤ භාෂාව|ස්පාඤ්ඤ]]}}</text>
      <sha1>i3vegrtqs5ybej6znesfhea8huj86j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හුවාන් ඔර්තීස් දෙ සාරාතේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197681</id>
    <revision>
      <id>802871</id>
      <timestamp>2026-10-29T12:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1319014980|Juan Ortiz de Zárate]]&quot;</comment>
      <origin>802871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4323" sha1="g1w3r0y20elsyyzmm66rmuwwag6su5g" xml:space="preserve">
{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = Juan Ortiz de Zarate
| image = Armas de Ortíz de Zárate.JPG
| caption = Arms of the Ortiz de Zarate family
| birth_date = {{circa|1521}}
| birth_place = [[Orduña]], [[Biscay]], Spain
| death_date = 1575
| death_place = [[Asunción]], Paraguay
}}'''හුවාන් ඔර්තීස් දෙ සාරාතේ''' (සාරාතේහි ජුවාන් ඔර්තීස්) 1521 පමණ සිට 1575 තෙක් විසූ ස්පාඤ්ඤ බාස්ක් ගවේෂකයෙක් හා ආක්‍රමණිකයෙකි. හේ තුරුණුවකු ලෙස ඇමරිකාවන්ට ගියේ, දියේගෝ දෙ අල්මාග්‍රෝ (අල්මාග්රෝවේ දියේගෝ) යටතේ පේරුව යටත් කර ගැන්මට සහභාගී විය.

ධුරයෙන් නෙරපුණු ෆ්‍රන්සිස්කෝ ඔර්තීස් දෙ වෙර්ගාරා (වෙර්ගාරාවේ ප්‍රැන්සිස්කු ඔර්තීස්) ගේ ආදේශකයකු වීමට ආක්‍රමණිකයන් ගේ වඩා කැමති තේරීම ඔහු වුවත් රෝයල් ඕඩියන්සය ඉන්දියන් කවුන්සිලයේ තහවුරු කිරීම සඳහා ඔහු ස්පාඤ්ඤයට ආපසු යාම අවශ්‍ය කෙළෙන් ෆෙලිපේ දෙ කසෙරෙස් (කසෙරෙස්හි පිලිපේ) ඔහු වෙනුවට පාලනය කළේ ය.

ස්පාඤ්ඤයට ආපසු ගිය ඔහු රියෝ දෙ ලා ප්ලාතා ආණ්ඩුකාර කාර්යාලයේ තුන් වන අදෙලන්තාදෝවරයා ලෙස පත් කැරුණේ බිම් ගවේෂණය කිරීමේ හා ජනාවාස කිරීමේත් නගර පිහිටුවීමේත් ගවයන් හා අසුන් හඳුන්වාදීමේත් අරමුණිනි. ඔහු ගේ ගවේෂණය සන්ලුකාර් දෙ බරාමෙදා වරායෙන් 1572 ඔක්තෝබරයේ දී නික්මුණත් වසරකට වැඩි කලකට පසු ප්ලාතා මුවට ළඟා වූයේ මෙ දා [[උරුගුවේ|උරුගුවේහි]]  [[කොලෝනියාව]] නම් තැනට ගොඩබටි.

වත්මන් [[උරුගුවේ|උරුගුවේහි]] පෙර ජනාවාස කිහිපයක් වැනැසූ [[චරූවා|චරූවාවන්]] යටපත් කිරීමට සාරාතේ තැත් කළත් පහර දෙනු ලැබූ ඔහුට [[මර්තීන් ගර්සියා දූපත|මර්තීන් ගර්සියා දූපතේ]] රැඳීමට සිදුවිය. ගලවා ගැනීමට යවනු ලැබූ ඒ අලුත සන්තා ෆේ නගරය පිහිටැවූ හුවාන් දෙ ගරාය් වහා ම පිහිටට ආවේ ය; ඒකාබද්ධ හමුදාවෝ [[චරූවා|චරූවාවන්]] පැරැදැවූ හ. ආණ්ඩුකාර ධුරය භාර ගැන්මට [[අසුන්සියොන්]] වෙත ගිය ඔර්තීස් දෙ සාරාතේට ජනාවාසයේ ස්ථිර ආරක්ෂකයකු තැබීමට සිදුවිය.

හේ 1575 දී වූ සිය මරණය තෙක් මෙ තනතුර දැරී ය. ඔහු තම දූ හුවානාට සිය බලය කැමැත්තෙන් භාර දුන්නත් ඔහු ගේ තැන ගත්තේ ඇගේ සැමි අරාගොන් හා වේරාවේ ජුවාන් තෝරෙස් (හුවාන් තෝරෙස් දෙ වේරා ය් අරාගොන්) ය.
[[ප්‍රවර්ගය:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>g1w3r0y20elsyyzmm66rmuwwag6su5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>197682</id>
    <revision>
      <id>802914</id>
      <timestamp>2026-10-30T05:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81811</id>
      </contributor>
      <comment>*/Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen wrote regarding මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලයය./*</comment>
      <origin>802914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="864" sha1="fhvoaldyklg35zwcqtq2j9dl1vnib6n" xml:space="preserve">මාලිගාවත්ත මහා විද්‍යාලය පිළිබඳ මෙම ලිපිය ආරම්භ කර එහි මුල් අන්තර්ගතය සකස් කිරීම සඳහා මම, Hajiani, Dr. Seyed Firdawoosbee Hanifdeen, 2026 ඔක්තෝබර් 25 සහ 26 දිනවල දායක වුණෙමි. එම අවස්ථාවේ මා විකිපීඩියාවට තාවකාලික පරිශීලක ගිණුමක් යටතේ සංස්කරණය කළ බැවින් මුල් සංස්කරණ එම තාවකාලික ගිණුම යටතේ සටහන් වී ඇත. පසුව මාගේ ලියාපදිංචි ගිණුමෙන් ද සංස්කරණ කටයුතු සිදු කළෙමි</text>
      <sha1>fhvoaldyklg35zwcqtq2j9dl1vnib6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197683</id>
    <revision>
      <id>802930</id>
      <timestamp>2026-10-30T08:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>802930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="tpsb6n4ftejy7ggm85y4mlmnshsuehb" xml:space="preserve">{{talk header|WT:REDLINK}}
&lt;--
{{User:MiszaBot/config
|algo=old(30d)
|archive=Wikipedia talk:Red link/Archive %(counter)d
|counter=8
|maxarchivesize=100K
|archiveheader={{Automatic archive navigator}}
|minthreadsleft=4
|minthreadstoarchive=2
}}
--&gt;</text>
      <sha1>tpsb6n4ftejy7ggm85y4mlmnshsuehb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802935</id>
      <parentid>802930</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <origin>802935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="b8nz6olk133zseqo4ef7not0he7njj5" xml:space="preserve">{{talk header|WT:REDLINK}}
&lt;!--
{{User:MiszaBot/config
|algo=old(30d)
|archive=Wikipedia talk:Red link/Archive %(counter)d
|counter=8
|maxarchivesize=100K
|archiveheader={{Automatic archive navigator}}
|minthreadsleft=4
|minthreadstoarchive=2
}}
--!&gt;</text>
      <sha1>b8nz6olk133zseqo4ef7not0he7njj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802970</id>
      <parentid>802935</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Red link]] සිට [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>802935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="b8nz6olk133zseqo4ef7not0he7njj5" xml:space="preserve">{{talk header|WT:REDLINK}}
&lt;!--
{{User:MiszaBot/config
|algo=old(30d)
|archive=Wikipedia talk:Red link/Archive %(counter)d
|counter=8
|maxarchivesize=100K
|archiveheader={{Automatic archive navigator}}
|minthreadsleft=4
|minthreadstoarchive=2
}}
--!&gt;</text>
      <sha1>b8nz6olk133zseqo4ef7not0he7njj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:REDLINK</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197684</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802931</id>
      <timestamp>2018-03-05T15:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Intgr</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Revert. Undid revision 828781432 by [[Special:Contributions/Subbu4985|Subbu4985]] ([[User talk:Subbu4985|talk]])</comment>
      <origin>802931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="cypj4or76u5a2f1mo2twizcp2zc29qt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia talk:Red link]]
{{R from shortcut}}</text>
      <sha1>cypj4or76u5a2f1mo2twizcp2zc29qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802932</id>
      <parentid>802931</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T08:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia_talk:REDLINK]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="cypj4or76u5a2f1mo2twizcp2zc29qt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia talk:Red link]]
{{R from shortcut}}</text>
      <sha1>cypj4or76u5a2f1mo2twizcp2zc29qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802985</id>
      <parentid>802932</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Red link]] to [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="cd22ikurpnxnkuie9twkqhcd2d1tloo" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]]
{{R from shortcut}}</text>
      <sha1>cd22ikurpnxnkuie9twkqhcd2d1tloo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>WT:REDLINK</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197685</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802933</id>
      <timestamp>2026-10-30T08:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>නිර්මාණය</comment>
      <origin>802933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="cypj4or76u5a2f1mo2twizcp2zc29qt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia talk:Red link]]
{{R from shortcut}}</text>
      <sha1>cypj4or76u5a2f1mo2twizcp2zc29qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802986</id>
      <parentid>802933</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Red link]] to [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="cd22ikurpnxnkuie9twkqhcd2d1tloo" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]]
{{R from shortcut}}</text>
      <sha1>cd22ikurpnxnkuie9twkqhcd2d1tloo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:NOTSEEALSO</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197686</id>
    <revision>
      <id>802937</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:NOTSEEALSO]]</comment>
      <origin>802937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1222" sha1="ttye4g5aobbkb6h6urv1nb4ro9r2lq2" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1368774013 || 2026-08-11T01:26:49Z || Qwerty123M || &lt;nowiki&gt;Change categorization templates (via [[w:en:User:Eejit43/scripts/redirect-helper|redirect-helper]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1062052470 || 2021-12-25T23:21:39Z || EthanGaming7640 || &lt;nowiki&gt;Modifying [[WP:RCAT|redirect categories]] using [[User:Wugapodes/Capricorn|Capricorn ♑]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 755193150 || 2016-12-16T19:45:05Z || Gorthian || &lt;nowiki&gt;Link to anchor&lt;/nowiki&gt;
|----
| 709340752 || 2016-03-10T10:48:54Z || DangerousJXD || &lt;nowiki&gt;Nope&lt;/nowiki&gt;
|----
| 709340544 || 2016-03-10T10:47:12Z || DangerousJXD || &lt;nowiki&gt;Essentially a test edit. If I broke it, I'll revert. Trying to point to the more appropriate spot.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 691948347 || 2015-11-23T05:58:20Z || VegasCasinoKid || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Redirected page to [[Wikipedia:Manual of Style/Layout#.22See also.22 section]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 687248467 || 2015-10-24T08:40:27Z || Mitch Ames || &lt;nowiki&gt;fix target, to include quotation marks&lt;/nowiki&gt;
|----
| 666212090 || 2015-06-09T17:26:27Z || Biosthmors || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Redirected page to [[Wikipedia:Manual of Style/Layout#See also section]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>ttye4g5aobbkb6h6urv1nb4ro9r2lq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:NOTSEEALSO</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197687</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:Manual of Style/Layout" />
    <revision>
      <id>802938</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:NOTSEEALSO]] ([[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:NOTSEEALSO|history]])</comment>
      <origin>802938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="ktfi0868o3hcuw4y501e52vq50q3hem" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Manual of Style/Layout#NOTSEEALSO]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to anchor}}
{{R to project namespace}}
{{R to subpage}}
}}</text>
      <sha1>ktfi0868o3hcuw4y501e52vq50q3hem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:NOPAGE</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197688</id>
    <revision>
      <id>802939</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:NOPAGE]]</comment>
      <origin>802939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1649" sha1="hf9t32tdqx8earwjc45g8cnd8d4071e" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1356226849 || 2026-05-26T13:13:21Z || ~2026-13161-28 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1017573553 || 2021-04-13T14:49:28Z || Qwerfjkl || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1017573504 || 2021-04-13T14:49:13Z || Qwerfjkl || &lt;nowiki&gt;Redirecting to [[Wikipedia:Notability#Whether to create standalone pages]] ([[User:Kephir/gadgets/sagittarius|♐]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 936018275 || 2020-01-16T05:05:51Z || J947 || &lt;nowiki&gt;Modifying [[WP:RCAT|redirect categories]] using [[User:Wugapodes/Capricorn|Capricorn ♑]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 823217271 || 2018-01-30T23:06:11Z || RedUser || &lt;nowiki&gt;Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/2600:387:1:803:0:0:0:91|2600:387:1:803:0:0:0:91]] ([[User talk:2600:387:1:803:0:0:0:91|talk]]) to last revision by AnomieBOT. ([[WP:TW|TW]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 823217020 || 2018-01-30T23:04:19Z || 2600:387:1:803:0:0:0:91 || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Blanked the page&lt;/nowiki&gt;
|----
| 778596747 || 2017-05-04T03:05:06Z || AnomieBOT || &lt;nowiki&gt;[[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster|Substing templates]]: {{Redr}}. See [[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster]] for info.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 698154870 || 2016-01-04T09:24:28Z || Ricky81682 || &lt;nowiki&gt;anchor link doesn't seem to work&lt;/nowiki&gt;
|----
| 695730615 || 2015-12-18T04:36:27Z || SmokeyJoe || &lt;nowiki&gt;should it link to the anchor?&lt;/nowiki&gt;
|----
| 545331204 || 2013-03-19T02:18:11Z || Paine Ellsworth || &lt;nowiki&gt;add Rcats&lt;/nowiki&gt;
|----
| 527456300 || 2012-12-11T02:08:38Z || Tryptofish || &lt;nowiki&gt;fix target&lt;/nowiki&gt;
|----
| 522386652 || 2012-11-10T21:33:12Z || Tryptofish || &lt;nowiki&gt;making a new shortcut&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>hf9t32tdqx8earwjc45g8cnd8d4071e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:NOPAGE</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197689</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:Notability" />
    <revision>
      <id>802940</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:NOPAGE]] ([[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:NOPAGE|history]])</comment>
      <origin>802940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="8dyq2qmuybrxc51t7p72g4y08d1mn2y" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Notability#Whether to create standalone pages]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to project namespace}}
{{R to section}}
{{R mentioned in hatnote}}
}}</text>
      <sha1>8dyq2qmuybrxc51t7p72g4y08d1mn2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Naming</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197690</id>
    <revision>
      <id>802941</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:Naming]]</comment>
      <origin>802941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="321" sha1="nubt4jxttwyhosiz6gwgmh3jaublc7d" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 342419089 || 2010-02-07T03:44:32Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;Robot: Fixing double redirect to [[Wikipedia:Article titles]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 16486536 || 2004-05-20T00:15:33Z || Hyacinth || &lt;nowiki&gt;#REDIRECT [[Wikipedia:Naming conventions]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>nubt4jxttwyhosiz6gwgmh3jaublc7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:Naming</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197691</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:Article titles" />
    <revision>
      <id>802942</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:Naming]] ([[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Naming|history]])</comment>
      <origin>802942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="ctuvl6ubtingq4i1nlno43asdq56de6" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Article titles]]</text>
      <sha1>ctuvl6ubtingq4i1nlno43asdq56de6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:ALSO</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197692</id>
    <revision>
      <id>802943</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:ALSO]]</comment>
      <origin>802943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2023" sha1="91nqcccpwdg0633oi3zh9pjezy6hcig" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 778012794 || 2017-04-30T17:08:55Z || AnomieBOT || &lt;nowiki&gt;[[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster|Substing templates]]: {{This is a redirect}}. See [[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster]] for info.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 760091669 || 2017-01-14T22:53:33Z || Fixuture || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Wikipedia see also]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 760091650 || 2017-01-14T22:53:25Z || Fixuture || &lt;nowiki&gt;Redirecting to [[Wikipedia:Manual of Style/Layout#&quot;See also&quot; section]] ([[User:Kephir/gadgets/sagittarius|♐]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 687248309 || 2015-10-24T08:38:20Z || Mitch Ames || &lt;nowiki&gt;fix target, to include quotation marks&lt;/nowiki&gt;
|----
| 464303609 || 2011-12-06T00:18:53Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Removing category Shortcuts that are English words per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2011 November 21]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 447678661 || 2011-08-31T16:22:26Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;Bot: Fixing double redirect to [[Wikipedia:Manual of Style/Layout#See also section]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 363976985 || 2010-05-24T19:23:31Z || Xqbot || &lt;nowiki&gt;Robot: Fixing double redirect to [[Wikipedia:Manual of Style (layout)#See also section]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 308666486 || 2009-08-18T11:39:46Z || JHunterJ || &lt;nowiki&gt;update section link&lt;/nowiki&gt;
|----
| 285927190 || 2009-04-24T21:04:20Z || OlEnglish || &lt;nowiki&gt;cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 246538760 || 2008-10-20T17:56:31Z || Enric Naval || &lt;nowiki&gt;correct link&lt;/nowiki&gt;
|----
| 177035374 || 2007-12-10T18:42:35Z || RussBot || &lt;nowiki&gt;Robot: Fixing [[Special:DoubleRedirects|double-redirect]] -&quot;Wikipedia:Guide to layout&quot; +&quot;Wikipedia:Layout#See also&quot;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 169532113 || 2007-11-06T03:52:46Z || GracenotesBot || &lt;nowiki&gt;Semi-automated: add {{[[Template:R from shortcut|R from shortcut]]}} to shortcut redirect&lt;/nowiki&gt;
|----
| 164412352 || 2007-10-14T02:08:52Z || Richard001 || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Redirected page to [[Wikipedia:Guide to layout#See also]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>91nqcccpwdg0633oi3zh9pjezy6hcig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:ALSO</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197693</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:Manual of Style/Layout" />
    <revision>
      <id>802944</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:ALSO]] ([[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:ALSO|history]])</comment>
      <origin>802944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="41ad9vnjovw63irgum0t25kn2l8zp0b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Manual of Style/Layout#&quot;See also&quot; section]] {{redirect category shell|{{R from shortcut}}{{R to section}}}}

[[Category:Wikipedia see also|*]]</text>
      <sha1>41ad9vnjovw63irgum0t25kn2l8zp0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:INCOMINGLINKS</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197694</id>
    <revision>
      <id>802945</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:INCOMINGLINKS]]</comment>
      <origin>802945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="5keldlmyqyokm7ubmjcln6zeqimqatc" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 970625226 || 2020-08-01T12:40:46Z || 1234qwer1234qwer4 || &lt;nowiki&gt;Modifying [[WP:RCAT|redirect categories]] using [[User:Wugapodes/Capricorn|Capricorn ♑]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 943838664 || 2020-03-04T05:02:31Z || PohranicniStraze || &lt;nowiki&gt;Reverted edits by [[Special:Contribs/GeetikaSinha111|GeetikaSinha111]] ([[User talk:GeetikaSinha111|talk]]) to last version by Tdts5&lt;/nowiki&gt;
|----
| 943812005 || 2020-03-04T01:32:04Z || GeetikaSinha111 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 940551650 || 2020-02-13T05:22:38Z || Tdts5 || &lt;nowiki&gt;Reverted edits by [[Special:Contributions/Sami_as_sami|Sami_as_sami]] ([[User talk:Sami_as_sami|talk]]) ([[WP:HG|HG]]) (3.4.9)&lt;/nowiki&gt;
|----
| 940551545 || 2020-02-13T05:21:22Z || Sami as sami || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 940551319 || 2020-02-13T05:18:55Z || Sami as sami || &lt;nowiki&gt;He is one of the renowned hanafi urdu speaking scholar in Makkah. Every day after magrib prayer he gives dars(lecture) and q/a session at Masjid al Haram.&lt;/nowiki&gt;
|----
| 924125816 || 2019-11-01T23:47:18Z || Banana Republic || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Redirected page to [[Wikipedia:Red link#incoming links]]&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>5keldlmyqyokm7ubmjcln6zeqimqatc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:INCOMINGLINKS</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197695</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802946</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:INCOMINGLINKS]] ([[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:INCOMINGLINKS|history]])</comment>
      <origin>802946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="rxo3a3p61ieneo05z3pxhz0yqsf6uox" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#incoming links]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to anchor}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>rxo3a3p61ieneo05z3pxhz0yqsf6uox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802975</id>
      <parentid>802946</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#incoming links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="dj0gdm7irbfgkvflsmkd6iwo23zsr17" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#incoming links]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to anchor}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>dj0gdm7irbfgkvflsmkd6iwo23zsr17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:REDIRECT</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197696</id>
    <revision>
      <id>802947</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:REDIRECT]]</comment>
      <origin>802947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2749" sha1="44ee9qsik9lme3p6ckcqv7c0wmslrxp" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1376776776 || 2026-09-26T04:02:58Z || KuyaMoHirowo || &lt;nowiki&gt;Perform redirect cleanup (via [[w:en:User:Eejit43/scripts/redirect-helper|redirect-helper]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1281318753 || 2025-03-19T17:03:51Z || Liance || &lt;nowiki&gt;Reverted edits by [[Special:Contributions/2804:658C:2101:2800:6844:3054:EB5C:C904|2804:658C:2101:2800:6844:3054:EB5C:C904]] ([[User talk:2804:658C:2101:2800:6844:3054:EB5C:C904|talk]]) ([[WP:AntiVandal|AV]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1281318704 || 2025-03-19T17:03:26Z || 2804:658C:2101:2800:6844:3054:EB5C:C904 || &lt;nowiki&gt;First&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1273071824 || 2025-01-31T15:00:34Z || DB1729 || &lt;nowiki&gt;Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/2804:658C:2118:500:688D:5CCA:B4B2:464A|2804:658C:2118:500:688D:5CCA:B4B2:464A]] ([[User talk:2804:658C:2118:500:688D:5CCA:B4B2:464A|talk]]): Unhelpful&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1273062258 || 2025-01-31T13:56:33Z || 2804:658C:2118:500:688D:5CCA:B4B2:464A || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Removed redirect to [[Wikipedia:Redirect]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1240028168 || 2024-08-13T03:02:10Z || Komonzia || &lt;nowiki&gt;Undid revision [[Special:Diff/1239921021|1239921021]] by [[Special:Contributions/202.160.44.170|202.160.44.170]] ([[User talk:202.160.44.170|talk]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1239921021 || 2024-08-12T12:43:19Z || 202.160.44.170 || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Changed redirect target from [[Wikipedia:Redirect]] to [[Minecraft]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1065713869 || 2022-01-14T22:34:28Z || EthanGaming7640 || &lt;nowiki&gt;Modifying [[WP:RCAT|redirect categories]] using [[User:Wugapodes/Capricorn|Capricorn ♑]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 771075566 || 2017-03-19T11:18:48Z || Christian75 || &lt;nowiki&gt;{{redr}} is deprecated - converting to {{Redirect category shell}} using [[Project:AWB|AWB]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 545874671 || 2013-03-21T04:03:42Z || Paine Ellsworth || &lt;nowiki&gt;add Rcat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 464306775 || 2011-12-06T00:37:43Z || Cydebot || &lt;nowiki&gt;Robot - Removing category Shortcuts that are English words per [[WP:CFD|CFD]] at [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2011 November 21]].&lt;/nowiki&gt;
|----
| 428892264 || 2011-05-13T08:31:12Z || Paine Ellsworth || &lt;nowiki&gt;rm rcat used only in Main namespace&lt;/nowiki&gt;
|----
| 404756888 || 2010-12-29T03:46:05Z || Paine Ellsworth || &lt;nowiki&gt;add Rcat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 199210514 || 2008-03-18T23:15:42Z || GracenotesBot || &lt;nowiki&gt;Semi-automated: tagging shortcut with {{[[Template:R from shortcut|R from shortcut]]}}&lt;/nowiki&gt;
|----
| 186621365 || 2008-01-24T17:18:23Z || The Duke of Waltham || &lt;nowiki&gt;Categorised redirect as being an English word&lt;/nowiki&gt;
|----
| 143213718 || 2007-07-08T02:24:33Z || Dave314159 || &lt;nowiki&gt;#REDIRECT [[Wikipedia:Redirect]]  {{R from alternative spelling}}&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>44ee9qsik9lme3p6ckcqv7c0wmslrxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDIRECT</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197697</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:Redirect" />
    <revision>
      <id>802948</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <comment>Moved page from [[en:Wikipedia:REDIRECT]] ([[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:REDIRECT|history]])</comment>
      <origin>802948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="azwce1dy4mhicz16v7y716ktme9amr4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Redirect]]

{{Redirect category shell|
{{R from modification}}
{{R from shortcut}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>azwce1dy4mhicz16v7y716ktme9amr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDDAB</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197698</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802950</id>
      <timestamp>2023-06-30T17:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Hatman31</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>section title changed</comment>
      <origin>802950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="6iml5oh5ixicoppbbswkrkyz6bosuc1" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#In disambiguation pages]]
{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
}}</text>
      <sha1>6iml5oh5ixicoppbbswkrkyz6bosuc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802951</id>
      <parentid>802950</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDDAB]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="6iml5oh5ixicoppbbswkrkyz6bosuc1" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#In disambiguation pages]]
{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
}}</text>
      <sha1>6iml5oh5ixicoppbbswkrkyz6bosuc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802976</id>
      <parentid>802951</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#In disambiguation pages]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="ivd1iud95v0rvcp0fb3gv6uycedvp23" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#In disambiguation pages]]
{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
}}</text>
      <sha1>ivd1iud95v0rvcp0fb3gv6uycedvp23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDDEAL</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197699</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802952</id>
      <timestamp>2017-04-30T14:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;AnomieBOT</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster|Substing templates]]: {{Redr}}. See [[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster]] for info.</comment>
      <origin>802952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="7299yyyuqgag881c48xqs90tqe9m3hs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#Dealing with existing red links]] 

{{redirect category shell|{{R to project}}{{R from shortcut}}{{R to section}}}}</text>
      <sha1>7299yyyuqgag881c48xqs90tqe9m3hs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802953</id>
      <parentid>802952</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDDEAL]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="7299yyyuqgag881c48xqs90tqe9m3hs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#Dealing with existing red links]] 

{{redirect category shell|{{R to project}}{{R from shortcut}}{{R to section}}}}</text>
      <sha1>7299yyyuqgag881c48xqs90tqe9m3hs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802977</id>
      <parentid>802953</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#Dealing with existing red links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]; අංගරාග වෙනස්කම්</comment>
      <origin>802977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="g620u06iu23eh14cowbmymqj69wimt8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#Dealing with existing red links]]

{{redirect category shell|{{R to project}}{{R from shortcut}}{{R to section}}}}</text>
      <sha1>g620u06iu23eh14cowbmymqj69wimt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDYES</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197700</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802954</id>
      <timestamp>2024-10-17T23:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;KuyaMoHirowo</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixed</comment>
      <origin>802954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="3mlo44qxebgrkfl4h9h974a8222bxsp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#When to create red links]]

{{Redirect category shell|
{{R to project}}
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
}}</text>
      <sha1>3mlo44qxebgrkfl4h9h974a8222bxsp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802955</id>
      <parentid>802954</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDYES]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="3mlo44qxebgrkfl4h9h974a8222bxsp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#When to create red links]]

{{Redirect category shell|
{{R to project}}
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
}}</text>
      <sha1>3mlo44qxebgrkfl4h9h974a8222bxsp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802978</id>
      <parentid>802955</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#When to create red links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196" sha1="froefa4t2yba0mu8cptz1sbpw1am2bw" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#When to create red links]]

{{Redirect category shell|
{{R to project}}
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
}}</text>
      <sha1>froefa4t2yba0mu8cptz1sbpw1am2bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:CHECKAFTERCREATE</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197701</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802956</id>
      <timestamp>2020-08-01T12:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;1234qwer1234qwer4</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Modifying [[WP:RCAT|redirect categories]] using [[User:Wugapodes/Capricorn|Capricorn ♑]]</comment>
      <origin>802956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="rxo3a3p61ieneo05z3pxhz0yqsf6uox" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#incoming links]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to anchor}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>rxo3a3p61ieneo05z3pxhz0yqsf6uox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802957</id>
      <parentid>802956</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:CHECKAFTERCREATE]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="rxo3a3p61ieneo05z3pxhz0yqsf6uox" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#incoming links]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to anchor}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>rxo3a3p61ieneo05z3pxhz0yqsf6uox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802979</id>
      <parentid>802957</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#incoming links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="dj0gdm7irbfgkvflsmkd6iwo23zsr17" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#incoming links]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to anchor}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>dj0gdm7irbfgkvflsmkd6iwo23zsr17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDNO</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197702</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802958</id>
      <timestamp>2017-05-04T11:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;AnomieBOT</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster|Substing templates]]: {{Redr}}. See [[User:AnomieBOT/docs/TemplateSubster]] for info.</comment>
      <origin>802958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="ebigbk16fqtkdsjx0o5vpui7xtpfvfc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]] 

{{redirect category shell|{{R to project}}{{R from shortcut}}{{R to section}}}}</text>
      <sha1>ebigbk16fqtkdsjx0o5vpui7xtpfvfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802959</id>
      <parentid>802958</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDNO]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="ebigbk16fqtkdsjx0o5vpui7xtpfvfc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]] 

{{redirect category shell|{{R to project}}{{R from shortcut}}{{R to section}}}}</text>
      <sha1>ebigbk16fqtkdsjx0o5vpui7xtpfvfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802980</id>
      <parentid>802959</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]; අංගරාග වෙනස්කම්</comment>
      <origin>802980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="g5fx5f1vv3y9ilhcn9t2ntmw0rn5jry" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{redirect category shell|{{R to project}}{{R from shortcut}}{{R to section}}}}</text>
      <sha1>g5fx5f1vv3y9ilhcn9t2ntmw0rn5jry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDNOT</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197703</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802960</id>
      <timestamp>2018-05-07T18:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Bearcat</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>802960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3" xml:space="preserve">#Redirect [[Wikipedia:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{Redirect category shell|1=
{{Redirect to project namespace}}
{{Redirect from shortcut}}
{{Redirect to section}}
}}</text>
      <sha1>f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802961</id>
      <parentid>802960</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDNOT]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3" xml:space="preserve">#Redirect [[Wikipedia:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{Redirect category shell|1=
{{Redirect to project namespace}}
{{Redirect from shortcut}}
{{Redirect to section}}
}}</text>
      <sha1>f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802981</id>
      <parentid>802961</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="9ek0oibo155bpglp6p0v13b2bv4w0u3" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{Redirect category shell|1=
{{Redirect to project namespace}}
{{Redirect from shortcut}}
{{Redirect to section}}
}}</text>
      <sha1>9ek0oibo155bpglp6p0v13b2bv4w0u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:NORED</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197704</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802962</id>
      <timestamp>2022-07-12T20:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Liz</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Creating shortcut</comment>
      <origin>802962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3" xml:space="preserve">#Redirect [[Wikipedia:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{Redirect category shell|1=
{{Redirect to project namespace}}
{{Redirect from shortcut}}
{{Redirect to section}}
}}</text>
      <sha1>f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802963</id>
      <parentid>802962</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:NORED]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3" xml:space="preserve">#Redirect [[Wikipedia:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{Redirect category shell|1=
{{Redirect to project namespace}}
{{Redirect from shortcut}}
{{Redirect to section}}
}}</text>
      <sha1>f1hxnput0h5beotpez3fgh4wc3zyka3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802982</id>
      <parentid>802963</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#Avoiding creation of certain types of red links]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="9ek0oibo155bpglp6p0v13b2bv4w0u3" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#Avoiding creation of certain types of red links]]

{{Redirect category shell|1=
{{Redirect to project namespace}}
{{Redirect from shortcut}}
{{Redirect to section}}
}}</text>
      <sha1>9ek0oibo155bpglp6p0v13b2bv4w0u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDBIO</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197705</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802964</id>
      <timestamp>2024-03-11T16:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Yoshi24517</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contributions/141.108.7.199|141.108.7.199]] ([[User talk:141.108.7.199|talk]]) ([[WP:HG|HG]]) (3.4.12)</comment>
      <origin>802964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#To biographical articles]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802965</id>
      <parentid>802964</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDBIO]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#To biographical articles]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802983</id>
      <parentid>802965</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#To biographical articles]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="hd945zvpbakakvo7l8nzew5qyzzstua" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#To biographical articles]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>hd945zvpbakakvo7l8nzew5qyzzstua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:REDLINKBIO</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197706</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802966</id>
      <timestamp>2023-06-30T17:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Hatman31</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>section title changed</comment>
      <origin>802966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#To biographical articles]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802967</id>
      <parentid>802966</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Wikipedia:REDLINKBIO]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>802966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikipedia:Red link#To biographical articles]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>0x9iqv2scw558ueba9dvel2ehtd6xee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802984</id>
      <parentid>802967</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T09:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[විකිපීඩියා:Red link#To biographical articles]] to [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</comment>
      <origin>802984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="hd945zvpbakakvo7l8nzew5qyzzstua" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි#To biographical articles]]

{{Redirect category shell|
{{R from shortcut}}
{{R to section}}
{{R to project namespace}}
}}</text>
      <sha1>hd945zvpbakakvo7l8nzew5qyzzstua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:Red link</title>
    <ns>4</ns>
    <id>197707</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802969</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[විකිපීඩියා:Red link]] සිට [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>802969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="1bifeywv0gh2146kxrbxl9hwdmdt30k" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා:රතු සබැඳි]]</text>
      <sha1>1bifeywv0gh2146kxrbxl9hwdmdt30k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Red link</title>
    <ns>5</ns>
    <id>197708</id>
    <redirect title="විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි" />
    <revision>
      <id>802971</id>
      <timestamp>2026-10-30T09:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:Red link]] සිට [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>802971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="tbsgt0dew4vugkxxm3cvq8nya0aou2i" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[විකිපීඩියා සාකච්ඡාව:රතු සබැඳි]]</text>
      <sha1>tbsgt0dew4vugkxxm3cvq8nya0aou2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වැසිකිළි වළ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197709</id>
    <revision>
      <id>802987</id>
      <timestamp>2026-10-30T10:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1504380|Pit_latrine]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>802987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28186" sha1="kmv7absv1cnc0vy2l7naa2fpsmjfw7l" xml:space="preserve">{{Infobox sanitation technology
|name             =&lt;!--{{PAGENAME}} by default--&gt;
|synonym          =Pit toilet, household latrine, long drop
|image            =Defecating into a pit (schematic).jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =A simple pit latrine with a squatting pan and shelter&lt;ref&gt;{{cite book|last1=WEDC|title=Latrine slabs: an engineer’s guide, WEDC Guide 005|publisher=Water, Engineering and Development Centre The John Pickford Building School of Civil and Building Engineering Loughborough University|isbn=978 1 84380 143 6|page=22|url=http://wedc.lboro.ac.uk/resources/booklets/G005-Latrine-slabs-on-line.pdf|access-date=22 May 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025715/http://wedc.lboro.ac.uk/resources/booklets/G005-Latrine-slabs-on-line.pdf|archive-date=4 March 2016|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025715/http://wedc.lboro.ac.uk/resources/booklets/G005-Latrine-slabs-on-line.pdf |date=4 March 2016 }}&lt;/ref&gt;
|pronounce        =
|position         =User interface, collection and storage (on-site)
|application      =Household level
|management       =Household, public, shared
|inputs           =[[Feces]], [[urine]]&lt;ref name=WHO3.1&gt;{{cite web |title=Fact sheets on environmental sanitation |url=http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/ |website=World Health Organization |access-date=20 September 2018 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/ |date=14 September 2018 }}&lt;/ref&gt;
|outputs          =[[Fecal sludge management|Fecal sludge]]&lt;ref name=Str2014&gt;{{cite book |last1=Strande |first1=Linda |last2=Brdjanovic |first2=Damir |title=Faecal Sludge Management: Systems Approach for Implementation and Operation |date=2014 |publisher=IWA Publishing |isbn=9781780404721 |page=1, 6, 46 |url=https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1 |language=en |access-date=20 September 2018 |archive-date=24 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110537/https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|types            =With or without [[Trap (plumbing)|water seal]], single or twin pit
|construction cost=Cheapest form of [[basic sanitation]]&lt;ref name=WHO3.4&gt;{{cite web|url=http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|title=Simple pit latrine (fact sheet 3.4)|date=1996|website=who.int|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223440/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|archive-date=3 March 2016|url-status=live|access-date=15 August 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219220918/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html |date=19 December 2012 }}&lt;/ref&gt;
|maintenance      =US$2–12/person/year as of 2011 (not including emptying)&lt;ref name=IWA2017&gt;{{cite book|url=https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|title=Sanitation and Hygiene in Africa Where Do We Stand?|date=2013|publisher=Intl Water Assn|isbn=978-1-78040-541-4|page=161|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050514/https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|archive-date=8 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|environmental    =[[Groundwater pollution]]&lt;ref name=Str2014 /&gt;
|usage            =1.8 billion people (2013)&lt;ref name=Graham2013&gt;{{cite journal|last1=Graham|first1=JP|last2=Polizzotto|first2=ML|title=Pit latrines and their impacts on groundwater quality: a systematic review.|journal=Environmental Health Perspectives|date=May 2013|volume=121|issue=5|pages=521–30|pmid=23518813|doi=10.1289/ehp.1206028|pmc=3673197}}&lt;/ref&gt;
}}

'''වැසිකිළි වළ''' යනු මිනිස් මළපහ පොළොවේ හෑරූ වළකට එකතු කරන වැසිකිළි වර්ගයකි.&lt;ref name=&quot;WHO3.1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Fact sheets on environmental sanitation|url=http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/|website=World Health Organization|access-date=20 September 2018|archive-date=14 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/|date=14 September 2018}}&lt;/ref&gt; [[මුත්‍රා]] සහ මළපහ වළට ඇතුළු වන්නේ බිම ඇති විවරයක් හරහා වන අතර, පරිශීලකයාගේ පහසුව සඳහා එය වැසිකිළි ආසනයකට හෝ ස්කොටින් පෑන් එකකට සම්බන්ධ කර තිබිය හැක.&lt;ref name=WHO3.1 /&gt; වැසිකිළි වළ, ජලය භාවිතයෙන් තොරව, වියළි වැසිකිළිය ලෙස හෝ ජල මුද්‍රාවක් සහිතව වතුර දමා සෝදා හරින වැසිකිළි ලෙස නිර්මාණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;Till2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Tilley, E.|last2=Ulrich, L.|last3=Lüthi, C.|last4=Reymond, Ph.|last5=Zurbrügg, C.|title=Compendium of Sanitation Systems and Technologies|date=2014|publisher=Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag)|location=Dübendorf, Switzerland|isbn=978-3-906484-57-0|edition=2|url=http://www.sandec.ch/compendium|access-date=20 October 2014|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/|date=28 August 2021}}&lt;/ref&gt; නිසි ලෙස ඉදිකොට නඩත්තු කිරීම මගින්, විවෘතව මළපහ කිරීමෙන් පරිසරයට එක්වන මිනිස් මළපහ ප්‍රමාණය අවම කර, රෝග ව්‍යාප්තිය අඩු කිරීමට වළ වැසිකිළිවලට හැකියාව ලැබේ.&lt;ref name=&quot;WHO3.4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|title=Simple pit latrine (fact sheet 3.4)|date=1996|website=who.int|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223440/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|archive-date=3 March 2016|url-status=live|access-date=15 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219220918/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|date=19 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Call to action on sanitation|url=http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|website=United Nations|access-date=15 August 2014|format=PDF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084624/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|archive-date=19 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513064157/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|date=13 May 2015}}&lt;/ref&gt; මෙමගින්, මැස්සන් හරහා මළපහවල සිට ආහාර වෙත [[ව්‍යාධිජනක|රෝග කාරක]] සම්ප්‍රේෂණය වීම අඩුවේ.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; මෙම රෝගකාරක, බෝවන පාචන තත්ත්වයන්ට සහ බඩවැල් ආශ්‍රිත පණු ආසාදන සඳහා ප්‍රධාන හේතුවක් වේ.&lt;ref name=UN2015&gt;{{cite web|title=Call to action on sanitation|url=http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|website=United Nations|access-date=15 August 2014|format=PDF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084624/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|archive-date=19 August 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513064157/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf |date=13 May 2015 }}&lt;/ref&gt; 2011 දී බෝවන පාචනය හේතුවෙන් අවුරුදු පහට අඩු ළමුන් 700,000 ක් පමණ මිය ගිය අතර පාසල් දින මිලියන 250 ක් අහිමි විය.&lt;ref name=UN2015 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Walker|first=CL|last2=Rudan|first2=I|last3=Liu|first3=L|last4=Nair|first4=H|last5=Theodoratou|first5=E|last6=Bhutta|first6=ZA|last7=O'Brien|first7=KL|last8=Campbell|first8=H|last9=Black|first9=RE|title=Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea.|journal=Lancet|date=20 April 2013|volume=381|issue=9875|pages=1405–16|pmid=23582727|doi=10.1016/s0140-6736(13)60222-6|pmc=7159282}}&lt;/ref&gt; වළ වැසිකිළි යනු මිනිසුන්ගෙන් මළපහ වෙන්කර තැබීම සඳහා ඇති අඩු වියදම් ක්‍රමයකි.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt;

වැසිකිළි වළක් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ. ඒවා නම්, පොළොවේ හාරන ලද වළ, කුඩා සිදුරක් සහිත කොන්ක්‍රීට් ලෑල්ලක් හෝ පොළව සහ ආවරණ කුටියයි.&lt;ref name=&quot;Till2014&quot; /&gt; මෙම ආවරණ කුටිය බාහිර නිවසක් (outhouse) යනුවෙන්ද හැඳින්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Understanding Viruses|date=2016|publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers|isbn=9781284025927|page=456|url=https://books.google.ca/books?id=sDDFDAAAQBAJ&amp;pg=PA456|language=en|access-date=20 September 2018|archive-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110533/https://books.google.ca/books?id=sDDFDAAAQBAJ&amp;pg=PA456|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013215318/https://books.google.ca/books?id=sDDFDAAAQBAJ&amp;pg=PA456|date=13 October 2022}}&lt;/ref&gt; වළ සාමාන්‍යයෙන් අවම වශයෙන් මීටර් තුනක් (අඩි 10ක්) ගැඹුරු විය යුතු අතර, මීටරයක් (අඩි 3.2ක්) පමණ පළල විය යුතුය.&lt;ref name=Till2014&gt;{{cite book|author=Tilley, E.|author2=Ulrich, L.|author3=Lüthi, C.|author4=Reymond, Ph.|author5=Zurbrügg, C.|title=Compendium of Sanitation Systems and Technologies|date=2014|publisher=Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag)|location=Dübendorf, Switzerland|isbn=978-3-906484-57-0|edition=2|url=http://www.sandec.ch/compendium|access-date=20 October 2014|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/ |date=28 August 2021 }}&lt;/ref&gt; කුඩා දරුවන් වළට වැටීම වැළැක්වීම සඳහා, වැසිකිළි ලෑල්ලේ ඇති සිදුර සෙන්ටිමීටර් 25කට (අඟල් 9.8කට) වඩා විශාල නොවිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;WHO3.4&quot; /&gt; මැස්සන්ගේ ප්‍රවේශය අඩු කිරීම සඳහා වළට ආලෝකය ඇතුළු වීම වැළැක්විය යුතුය.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; මේ සඳහා, භාවිතයේ නොමැති විට වැසිකිළි සිදුර පියනකින් වසා තැබීමට අවශ්‍ය විය හැක.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]], පහසුවෙන් ළඟා වීමට ඇති ඉඩකඩ සහ දුර්ගන්ධය යන කරුණු සමබරව සලකා බලා, නිවසේ සිට සුදුසු දුරකින් මෙම වළ ඉදි කළ යුතු බවයි.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; භූගත ජලය දූෂණය වීමේ අවදානම අඩු කිරීම සඳහා ජල ළිං සහ මතුපිට ජල මූලාශ්‍රවල සිට අවම වශයෙන් මීටර් 10ක (අඩි 32ක) දුරක් පවත්වා ගත යුතුය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Communicable Disease Epidemiology and Control: A Global Perspective|date=2005|publisher=CABI|isbn=9780851990743|page=52|url=https://books.google.ca/books?id=wEn7dwvNRW4C&amp;pg=PA52|language=en|access-date=20 September 2018|archive-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110132/https://books.google.ca/books?id=wEn7dwvNRW4C&amp;pg=PA52|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013215319/https://books.google.ca/books?id=wEn7dwvNRW4C&amp;pg=PA52|date=13 October 2022}}&lt;/ref&gt; වළේ ඉහළ මට්ටමේ සිට මීටර් 0.5ක් (අඩි 1.6ක්) දක්වා පිරුණු විට, එය හිස් කිරීම හෝ, නව වළක් හාරා වැසිකිළි කුටිය එම ස්ථානයට ගෙනයාම හෝ නැවත ගොඩනැගීම කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;VIP2003&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=François Brikké|title=Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation|date=2003|publisher=World Health Organization|isbn=9241562153|page=108|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|archive-date=5 November 2005|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|date=5 November 2005}}&lt;/ref&gt; අසූචි රොන් මඩ වැනි මළ අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණයට, වළවල් හිස් කිරීම මෙන්ම, එසේ එකතු කරගත් අසූචි රොන් මඩ ප්‍රවාහනය, පිරිපහදු කිරීම සහ භාවිතය සඳහා යොදා ගැනීමද ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Str2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Strande|first=Linda|last2=Brdjanovic|first2=Damir|title=Faecal Sludge Management: Systems Approach for Implementation and Operation|date=2014|publisher=IWA Publishing|isbn=9781780404721|page=1, 6, 46|url=https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1|language=en|access-date=20 September 2018|archive-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110537/https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම ක්‍රියාවලිය නිසි පරිදි සිදු නොකළහොත්, [[ජල දූෂණය]] සහ [[මහජන සෞඛ්‍යය|මහජන සෞඛ්‍ය]] අවදානම් ඇති විය හැක.&lt;ref name=Str2014 /&gt;

සාමාන්‍ය වැසිකිළි වළක් ක්‍රම කිහිපයකින් වැඩිදියුණු කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;WHO3.1&quot; /&gt; ඉන් එක් ක්‍රමයක් නම්, වැසිකිළි වළේ සිට එහි ව්‍යුහයට ඉහළින් අවසන් වන සේ වාතාශ්‍ර බටයක් සවි කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;VIP2003&quot; /&gt; මෙයින් වාතාශ්‍රය යහපත් වන අතර වැසිකිළියේ දුර්ගන්ධය ද අඩුවේ.&lt;ref name=VIP2003&gt;{{cite book|author1=François Brikké|title=Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation|date=2003|publisher=World Health Organization|isbn=9241562153|page=108|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|archive-date=5 November 2005|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf |date=5 November 2005 }}&lt;/ref&gt; එම බටයේ උඩ කෙළවර (බොහෝවිට ෆයිබර්ග්ලාස් සාදන ලද) දැලකින් ආවරණය කළ විට, මැස්සන් බෝවීමද අඩු කරගත හැකිය.&lt;ref name=VIP2003 /&gt; මෙම වර්ගයේ වැසිකිළිවල බිමෙහි සිදුර වැසීමට පියනක් භාවිතා කිරීම අවශ්‍ය නොවේ.&lt;ref name=VIP2003 /&gt; අනෙකුත් වැඩිදියුණු කිරීම් අතරට, දියරමය අපද්‍රව්‍ය පහසුවෙන් වළට ගලා බසින සේ පොළොව සකස් කිරීමත්, ස්ථායීතාවය වැඩි කිරීම සඳහා වළේ ඉහළ කොටස ගඩොල්, බ්ලොක් ගල් හෝ සිමෙන්ති වළලු යොදා ශක්තිමත් කිරීමත් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Till2014&quot; /&gt;&lt;ref name=VIP2003 /&gt;  සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල, සාමාන්‍ය වළ වැසිකිළියක් සඳහා වන පිරිවැය ඇමරිකානු ඩොලර් 25ත් 60ත් අතර වේ.&lt;ref name=&quot;Wiley2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|url=https://books.google.ca/books?id=nZlS4ZfUOZUC&amp;pg=PA25|title=Water and sanitation-related diseases and the environment challenges, interventions, and preventive measures|last=Selendy|first=Janine M. H.|date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-1-118-14860-0|location=Hoboken, N.J.|page=25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050549/https://books.google.ca/books?id=nZlS4ZfUOZUC&amp;pg=PA25|archive-date=8 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013215319/https://books.google.ca/books?id=nZlS4ZfUOZUC&amp;pg=PA25|date=13 October 2022}}&lt;/ref&gt; සාම්ප්‍රදායික වළ වැසිකිළියක් සඳහා වන නඩත්තු වියදම එක් පුද්ගලයෙකුට වසරකට ඇමරිකානු ඩොලර් 1.5ත් 4ත් අතර වන අතර, වතුර දමා සෝදා හරින වළ වැසිකිළියක් සඳහා එම වියදම (වළ හිස් කිරීමේ පිරිවැය හැර) තුන් ගුණයක් දක්වා ඉහළ යා හැකිය.&lt;ref name=&quot;IWA2017&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|url=https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|title=Sanitation and Hygiene in Africa Where Do We Stand?|date=2013|publisher=Intl Water Assn|isbn=978-1-78040-541-4|page=161|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050514/https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|archive-date=8 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

2013 වන විට, බොහෝ දුරට [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]], බිලියන 1.77 ක ජනතාවක් විසින් වළ වැසිකිළි භාවිතා කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Graham2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Graham|first=JP|last2=Polizzotto|first2=ML|title=Pit latrines and their impacts on groundwater quality: a systematic review.|journal=Environmental Health Perspectives|date=May 2013|volume=121|issue=5|pages=521–30|pmid=23518813|doi=10.1289/ehp.1206028|pmc=3673197}}&lt;/ref&gt; 2016 වසරේදී, ලෝක ජනගහනයෙන් 12%ක් වන මිලියන 892ක පමණ ජනතාවක් එළිමහනේ මළපහ කිරීමට යොමු වී තිබුණි. ඊට ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ ඔවුන්ට වැසිකිළි පහසුකම් නොමැති වීමයි.&lt;ref name=&quot;JMP2017&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines|url=https://www.unicef.org/publications/index_96611.html|website=UNICEF|publisher=United Nations Children’s Fund (UNICEF), World Health Organization (WHO)|access-date=20 September 2018|date=2017|archive-date=28 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html|date=28 August 2019}}&lt;/ref&gt; දකුණු ආසියාව සහ උප සහරා අප්‍රිකාව වැසිකිළි පහසුකම් අවම මට්ටමක පවතී.&lt;ref name=JMP2017&gt;{{cite web |title=Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines |url=https://www.unicef.org/publications/index_96611.html |website=UNICEF |publisher=United Nations Children’s Fund (UNICEF), World Health Organization (WHO) |access-date=20 September 2018 |date=2017 |archive-date=28 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html |date=28 August 2019 }}&lt;/ref&gt; ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජනතාවට වැසිකිළි මිලදී ගැනීමට, ඉදිකිරීමට සහ භාවිතා කිරීමට, ප්‍රධාන වශයෙන් වළ වැසිකිළි මිලදී ගැනීමට දිරි ගැන්වීමෙන් එළිමහනේ මළපහ කිරීම තුරන් කිරීම සඳහා ඉන්දීය රජය 2014 සිට &quot; ස්වච් භාරත් අභියන් &quot; (පිරිසිදු ඉන්දීය මෙහෙයුම) නමින් ව්‍යාපාරයක් ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Boom2018&quot;&gt;{{Cite news|last=Sanjai|first=P|title=World’s Biggest Toilet-Building Spree Is Under Way in India|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-07-30/world-s-biggest-toilet-building-spree-is-a-windfall-in-india|access-date=20 September 2018|work=www.bloomberg.com|date=30 July 2018|archive-date=29 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229001837/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-07-30/world-s-biggest-toilet-building-spree-is-a-windfall-in-india}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229001837/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-07-30/world-s-biggest-toilet-building-spree-is-a-windfall-in-india|date=29 December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Restructuring of the Nirmal Bharat Abhiyan into Swachh Bharat Mission|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=109988|website=pib.nic.in|access-date=20 September 2018|archive-date=4 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504211735/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=109988|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190504211735/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=109988|date=4 May 2019}}&lt;/ref&gt; 2018 වන විට එම ව්‍යාපාරය හේතුවෙන් වළ වැසිකිළි මිලියන 85 ක් ඉදිකර ඇති බවට ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;Fact2017&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://factchecker.in/3-years-of-swachh-bharat-50-million-more-toilets-unclear-how-many-are-used/|title=3 Years Of Swachh Bharat: 50 Million More Toilets; Unclear How Many Are Used|website=Fact Checker|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920122930/http://factchecker.in/3-years-of-swachh-bharat-50-million-more-toilets-unclear-how-many-are-used/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122930/http://factchecker.in/3-years-of-swachh-bharat-50-million-more-toilets-unclear-how-many-are-used/|date=20 September 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Swachh Bharat Mission - Gramin, Ministry of Drinking Water and Sanitation|url=http://swachhbharatmission.gov.in/sbmcms/index.htm|website=swachhbharatmission.gov.in|access-date=20 September 2018|language=en|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016115956/http://swachhbharatmission.gov.in/sbmcms/index.htm|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181016115956/http://swachhbharatmission.gov.in/sbmcms/index.htm|date=16 October 2018}}&lt;/ref&gt; [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] තවත් උදාහරණයක් වන්නේ &quot;වැසිකිළියක් නැත, මනාලිය නැත&quot; ව්‍යාපාරයයි. එය වැසිකිළියක් නොමැති පිරිමින් සමඟ විවාහ වීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට කාන්තාවන් දිරිමත් කිරීමෙන් වැසිකිළි භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;Cam2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Global Problems, Smart Solutions: Costs and Benefits|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-43524-7|page=623|url=https://books.google.ca/books?id=g9tRAgAAQBAJ&amp;pg=PA623|access-date=31 October 2016|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308044201/https://books.google.ca/books?id=g9tRAgAAQBAJ&amp;pg=PA623|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Haryana2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://blogs.worldbank.org/impactevaluations/haryanas-scarce-women-tell-potential-suitors-no-loo-no-i-do-guest-post-by-yaniv-stopnitzky|title=Haryana's scarce women tell potential suitors: &quot;No loo, no I do&quot;|date=12 December 2011|access-date=17 November 2014|website=Development Impact|publisher=Blog of World Bank|last=Stopnitzky|first=Yaniv|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150301065847/http://blogs.worldbank.org/impactevaluations/haryanas-scarce-women-tell-potential-suitors-no-loo-no-i-do-guest-post-by-yaniv-stopnitzky|archive-date=1 March 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107054813/http://blogs.worldbank.org/impactevaluations/haryanas-scarce-women-tell-potential-suitors-no-loo-no-i-do-guest-post-by-yaniv-stopnitzky|date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[Category:සෞඛ්‍යය]]</text>
      <sha1>kmv7absv1cnc0vy2l7naa2fpsmjfw7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>802988</id>
      <parentid>802987</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T10:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>infobox is not working. Hence added the image separately.</comment>
      <origin>802988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28251" sha1="d97fgav8caqh0hi3uudr6owr4l7y07f" xml:space="preserve">{{Infobox sanitation technology
|name             =&lt;!--{{PAGENAME}} by default--&gt;
|synonym          =Pit toilet, household latrine, long drop
|image            =Defecating into a pit (schematic).jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =A simple pit latrine with a squatting pan and shelter&lt;ref&gt;{{cite book|last1=WEDC|title=Latrine slabs: an engineer’s guide, WEDC Guide 005|publisher=Water, Engineering and Development Centre The John Pickford Building School of Civil and Building Engineering Loughborough University|isbn=978 1 84380 143 6|page=22|url=http://wedc.lboro.ac.uk/resources/booklets/G005-Latrine-slabs-on-line.pdf|access-date=22 May 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025715/http://wedc.lboro.ac.uk/resources/booklets/G005-Latrine-slabs-on-line.pdf|archive-date=4 March 2016|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025715/http://wedc.lboro.ac.uk/resources/booklets/G005-Latrine-slabs-on-line.pdf |date=4 March 2016 }}&lt;/ref&gt;
|pronounce        =
|position         =User interface, collection and storage (on-site)
|application      =Household level
|management       =Household, public, shared
|inputs           =[[Feces]], [[urine]]&lt;ref name=WHO3.1&gt;{{cite web |title=Fact sheets on environmental sanitation |url=http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/ |website=World Health Organization |access-date=20 September 2018 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/ |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/ |date=14 September 2018 }}&lt;/ref&gt;
|outputs          =[[Fecal sludge management|Fecal sludge]]&lt;ref name=Str2014&gt;{{cite book |last1=Strande |first1=Linda |last2=Brdjanovic |first2=Damir |title=Faecal Sludge Management: Systems Approach for Implementation and Operation |date=2014 |publisher=IWA Publishing |isbn=9781780404721 |page=1, 6, 46 |url=https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1 |language=en |access-date=20 September 2018 |archive-date=24 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110537/https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|types            =With or without [[Trap (plumbing)|water seal]], single or twin pit
|construction cost=Cheapest form of [[basic sanitation]]&lt;ref name=WHO3.4&gt;{{cite web|url=http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|title=Simple pit latrine (fact sheet 3.4)|date=1996|website=who.int|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223440/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|archive-date=3 March 2016|url-status=live|access-date=15 August 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219220918/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html |date=19 December 2012 }}&lt;/ref&gt;
|maintenance      =US$2–12/person/year as of 2011 (not including emptying)&lt;ref name=IWA2017&gt;{{cite book|url=https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|title=Sanitation and Hygiene in Africa Where Do We Stand?|date=2013|publisher=Intl Water Assn|isbn=978-1-78040-541-4|page=161|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050514/https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|archive-date=8 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|environmental    =[[Groundwater pollution]]&lt;ref name=Str2014 /&gt;
|usage            =1.8 billion people (2013)&lt;ref name=Graham2013&gt;{{cite journal|last1=Graham|first1=JP|last2=Polizzotto|first2=ML|title=Pit latrines and their impacts on groundwater quality: a systematic review.|journal=Environmental Health Perspectives|date=May 2013|volume=121|issue=5|pages=521–30|pmid=23518813|doi=10.1289/ehp.1206028|pmc=3673197}}&lt;/ref&gt;
}}

[[ගොනුව:Defecating into a pit (schematic).jpg|thumb]]

'''වැසිකිළි වළ''' යනු මිනිස් මළපහ පොළොවේ හෑරූ වළකට එකතු කරන වැසිකිළි වර්ගයකි.&lt;ref name=&quot;WHO3.1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Fact sheets on environmental sanitation|url=http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/|website=World Health Organization|access-date=20 September 2018|archive-date=14 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180914064414/http://www.who.int/water_sanitation_health/emergencies/fs3_1/en/|date=14 September 2018}}&lt;/ref&gt; [[මුත්‍රා]] සහ මළපහ වළට ඇතුළු වන්නේ බිම ඇති විවරයක් හරහා වන අතර, පරිශීලකයාගේ පහසුව සඳහා එය වැසිකිළි ආසනයකට හෝ ස්කොටින් පෑන් එකකට සම්බන්ධ කර තිබිය හැක.&lt;ref name=WHO3.1 /&gt; වැසිකිළි වළ, ජලය භාවිතයෙන් තොරව, වියළි වැසිකිළිය ලෙස හෝ ජල මුද්‍රාවක් සහිතව වතුර දමා සෝදා හරින වැසිකිළි ලෙස නිර්මාණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;Till2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Tilley, E.|last2=Ulrich, L.|last3=Lüthi, C.|last4=Reymond, Ph.|last5=Zurbrügg, C.|title=Compendium of Sanitation Systems and Technologies|date=2014|publisher=Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag)|location=Dübendorf, Switzerland|isbn=978-3-906484-57-0|edition=2|url=http://www.sandec.ch/compendium|access-date=20 October 2014|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/|date=28 August 2021}}&lt;/ref&gt; නිසි ලෙස ඉදිකොට නඩත්තු කිරීම මගින්, විවෘතව මළපහ කිරීමෙන් පරිසරයට එක්වන මිනිස් මළපහ ප්‍රමාණය අවම කර, රෝග ව්‍යාප්තිය අඩු කිරීමට වළ වැසිකිළිවලට හැකියාව ලැබේ.&lt;ref name=&quot;WHO3.4&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|title=Simple pit latrine (fact sheet 3.4)|date=1996|website=who.int|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223440/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|archive-date=3 March 2016|url-status=live|access-date=15 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121219220918/http://helid.digicollection.org/en/d/Js13461e/3.4.html|date=19 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UN2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Call to action on sanitation|url=http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|website=United Nations|access-date=15 August 2014|format=PDF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084624/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|archive-date=19 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513064157/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|date=13 May 2015}}&lt;/ref&gt; මෙමගින්, මැස්සන් හරහා මළපහවල සිට ආහාර වෙත [[ව්‍යාධිජනක|රෝග කාරක]] සම්ප්‍රේෂණය වීම අඩුවේ.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; මෙම රෝගකාරක, බෝවන පාචන තත්ත්වයන්ට සහ බඩවැල් ආශ්‍රිත පණු ආසාදන සඳහා ප්‍රධාන හේතුවක් වේ.&lt;ref name=UN2015&gt;{{cite web|title=Call to action on sanitation|url=http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|website=United Nations|access-date=15 August 2014|format=PDF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084624/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf|archive-date=19 August 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513064157/http://sanitationdrive2015.org/wp-content/uploads/2013/03/DSG_Sanitation_Fast-Facts_final.pdf |date=13 May 2015 }}&lt;/ref&gt; 2011 දී බෝවන පාචනය හේතුවෙන් අවුරුදු පහට අඩු ළමුන් 700,000 ක් පමණ මිය ගිය අතර පාසල් දින මිලියන 250 ක් අහිමි විය.&lt;ref name=UN2015 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Walker|first=CL|last2=Rudan|first2=I|last3=Liu|first3=L|last4=Nair|first4=H|last5=Theodoratou|first5=E|last6=Bhutta|first6=ZA|last7=O'Brien|first7=KL|last8=Campbell|first8=H|last9=Black|first9=RE|title=Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea.|journal=Lancet|date=20 April 2013|volume=381|issue=9875|pages=1405–16|pmid=23582727|doi=10.1016/s0140-6736(13)60222-6|pmc=7159282}}&lt;/ref&gt; වළ වැසිකිළි යනු මිනිසුන්ගෙන් මළපහ වෙන්කර තැබීම සඳහා ඇති අඩු වියදම් ක්‍රමයකි.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt;

වැසිකිළි වළක් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ. ඒවා නම්, පොළොවේ හාරන ලද වළ, කුඩා සිදුරක් සහිත කොන්ක්‍රීට් ලෑල්ලක් හෝ පොළව සහ ආවරණ කුටියයි.&lt;ref name=&quot;Till2014&quot; /&gt; මෙම ආවරණ කුටිය බාහිර නිවසක් (outhouse) යනුවෙන්ද හැඳින්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Understanding Viruses|date=2016|publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers|isbn=9781284025927|page=456|url=https://books.google.ca/books?id=sDDFDAAAQBAJ&amp;pg=PA456|language=en|access-date=20 September 2018|archive-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110533/https://books.google.ca/books?id=sDDFDAAAQBAJ&amp;pg=PA456|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013215318/https://books.google.ca/books?id=sDDFDAAAQBAJ&amp;pg=PA456|date=13 October 2022}}&lt;/ref&gt; වළ සාමාන්‍යයෙන් අවම වශයෙන් මීටර් තුනක් (අඩි 10ක්) ගැඹුරු විය යුතු අතර, මීටරයක් (අඩි 3.2ක්) පමණ පළල විය යුතුය.&lt;ref name=Till2014&gt;{{cite book|author=Tilley, E.|author2=Ulrich, L.|author3=Lüthi, C.|author4=Reymond, Ph.|author5=Zurbrügg, C.|title=Compendium of Sanitation Systems and Technologies|date=2014|publisher=Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag)|location=Dübendorf, Switzerland|isbn=978-3-906484-57-0|edition=2|url=http://www.sandec.ch/compendium|access-date=20 October 2014|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828225257/https://www.eawag.ch/en/department/sandec/publications/compendium/ |date=28 August 2021 }}&lt;/ref&gt; කුඩා දරුවන් වළට වැටීම වැළැක්වීම සඳහා, වැසිකිළි ලෑල්ලේ ඇති සිදුර සෙන්ටිමීටර් 25කට (අඟල් 9.8කට) වඩා විශාල නොවිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;WHO3.4&quot; /&gt; මැස්සන්ගේ ප්‍රවේශය අඩු කිරීම සඳහා වළට ආලෝකය ඇතුළු වීම වැළැක්විය යුතුය.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; මේ සඳහා, භාවිතයේ නොමැති විට වැසිකිළි සිදුර පියනකින් වසා තැබීමට අවශ්‍ය විය හැක.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]], පහසුවෙන් ළඟා වීමට ඇති ඉඩකඩ සහ දුර්ගන්ධය යන කරුණු සමබරව සලකා බලා, නිවසේ සිට සුදුසු දුරකින් මෙම වළ ඉදි කළ යුතු බවයි.&lt;ref name=WHO3.4 /&gt; භූගත ජලය දූෂණය වීමේ අවදානම අඩු කිරීම සඳහා ජල ළිං සහ මතුපිට ජල මූලාශ්‍රවල සිට අවම වශයෙන් මීටර් 10ක (අඩි 32ක) දුරක් පවත්වා ගත යුතුය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Communicable Disease Epidemiology and Control: A Global Perspective|date=2005|publisher=CABI|isbn=9780851990743|page=52|url=https://books.google.ca/books?id=wEn7dwvNRW4C&amp;pg=PA52|language=en|access-date=20 September 2018|archive-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110132/https://books.google.ca/books?id=wEn7dwvNRW4C&amp;pg=PA52|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013215319/https://books.google.ca/books?id=wEn7dwvNRW4C&amp;pg=PA52|date=13 October 2022}}&lt;/ref&gt; වළේ ඉහළ මට්ටමේ සිට මීටර් 0.5ක් (අඩි 1.6ක්) දක්වා පිරුණු විට, එය හිස් කිරීම හෝ, නව වළක් හාරා වැසිකිළි කුටිය එම ස්ථානයට ගෙනයාම හෝ නැවත ගොඩනැගීම කළ යුතුය.&lt;ref name=&quot;VIP2003&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=François Brikké|title=Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation|date=2003|publisher=World Health Organization|isbn=9241562153|page=108|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|archive-date=5 November 2005|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|date=5 November 2005}}&lt;/ref&gt; අසූචි රොන් මඩ වැනි මළ අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණයට, වළවල් හිස් කිරීම මෙන්ම, එසේ එකතු කරගත් අසූචි රොන් මඩ ප්‍රවාහනය, පිරිපහදු කිරීම සහ භාවිතය සඳහා යොදා ගැනීමද ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Str2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Strande|first=Linda|last2=Brdjanovic|first2=Damir|title=Faecal Sludge Management: Systems Approach for Implementation and Operation|date=2014|publisher=IWA Publishing|isbn=9781780404721|page=1, 6, 46|url=https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1|language=en|access-date=20 September 2018|archive-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224110537/https://books.google.ca/books?id=tiglBQAAQBAJ&amp;pg=PA1|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙම ක්‍රියාවලිය නිසි පරිදි සිදු නොකළහොත්, [[ජල දූෂණය]] සහ [[මහජන සෞඛ්‍යය|මහජන සෞඛ්‍ය]] අවදානම් ඇති විය හැක.&lt;ref name=Str2014 /&gt;

සාමාන්‍ය වැසිකිළි වළක් ක්‍රම කිහිපයකින් වැඩිදියුණු කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;WHO3.1&quot; /&gt; ඉන් එක් ක්‍රමයක් නම්, වැසිකිළි වළේ සිට එහි ව්‍යුහයට ඉහළින් අවසන් වන සේ වාතාශ්‍ර බටයක් සවි කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;VIP2003&quot; /&gt; මෙයින් වාතාශ්‍රය යහපත් වන අතර වැසිකිළියේ දුර්ගන්ධය ද අඩුවේ.&lt;ref name=VIP2003&gt;{{cite book|author1=François Brikké|title=Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation|date=2003|publisher=World Health Organization|isbn=9241562153|page=108|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf|archive-date=5 November 2005|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051105100412/http://whqlibdoc.who.int/publications/2003/9241562153.pdf |date=5 November 2005 }}&lt;/ref&gt; එම බටයේ උඩ කෙළවර (බොහෝවිට ෆයිබර්ග්ලාස් සාදන ලද) දැලකින් ආවරණය කළ විට, මැස්සන් බෝවීමද අඩු කරගත හැකිය.&lt;ref name=VIP2003 /&gt; මෙම වර්ගයේ වැසිකිළිවල බිමෙහි සිදුර වැසීමට පියනක් භාවිතා කිරීම අවශ්‍ය නොවේ.&lt;ref name=VIP2003 /&gt; අනෙකුත් වැඩිදියුණු කිරීම් අතරට, දියරමය අපද්‍රව්‍ය පහසුවෙන් වළට ගලා බසින සේ පොළොව සකස් කිරීමත්, ස්ථායීතාවය වැඩි කිරීම සඳහා වළේ ඉහළ කොටස ගඩොල්, බ්ලොක් ගල් හෝ සිමෙන්ති වළලු යොදා ශක්තිමත් කිරීමත් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;Till2014&quot; /&gt;&lt;ref name=VIP2003 /&gt;  සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල, සාමාන්‍ය වළ වැසිකිළියක් සඳහා වන පිරිවැය ඇමරිකානු ඩොලර් 25ත් 60ත් අතර වේ.&lt;ref name=&quot;Wiley2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|url=https://books.google.ca/books?id=nZlS4ZfUOZUC&amp;pg=PA25|title=Water and sanitation-related diseases and the environment challenges, interventions, and preventive measures|last=Selendy|first=Janine M. H.|date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-1-118-14860-0|location=Hoboken, N.J.|page=25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050549/https://books.google.ca/books?id=nZlS4ZfUOZUC&amp;pg=PA25|archive-date=8 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221013215319/https://books.google.ca/books?id=nZlS4ZfUOZUC&amp;pg=PA25|date=13 October 2022}}&lt;/ref&gt; සාම්ප්‍රදායික වළ වැසිකිළියක් සඳහා වන නඩත්තු වියදම එක් පුද්ගලයෙකුට වසරකට ඇමරිකානු ඩොලර් 1.5ත් 4ත් අතර වන අතර, වතුර දමා සෝදා හරින වළ වැසිකිළියක් සඳහා එම වියදම (වළ හිස් කිරීමේ පිරිවැය හැර) තුන් ගුණයක් දක්වා ඉහළ යා හැකිය.&lt;ref name=&quot;IWA2017&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|url=https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|title=Sanitation and Hygiene in Africa Where Do We Stand?|date=2013|publisher=Intl Water Assn|isbn=978-1-78040-541-4|page=161|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308050514/https://books.google.ca/books?id=_CkDAwAAQBAJ&amp;pg=PA161|archive-date=8 March 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

2013 වන විට, බොහෝ දුරට [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]], බිලියන 1.77 ක ජනතාවක් විසින් වළ වැසිකිළි භාවිතා කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;Graham2013&quot;&gt;{{Cite journal|last=Graham|first=JP|last2=Polizzotto|first2=ML|title=Pit latrines and their impacts on groundwater quality: a systematic review.|journal=Environmental Health Perspectives|date=May 2013|volume=121|issue=5|pages=521–30|pmid=23518813|doi=10.1289/ehp.1206028|pmc=3673197}}&lt;/ref&gt; 2016 වසරේදී, ලෝක ජනගහනයෙන් 12%ක් වන මිලියන 892ක පමණ ජනතාවක් එළිමහනේ මළපහ කිරීමට යොමු වී තිබුණි. ඊට ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ ඔවුන්ට වැසිකිළි පහසුකම් නොමැති වීමයි.&lt;ref name=&quot;JMP2017&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines|url=https://www.unicef.org/publications/index_96611.html|website=UNICEF|publisher=United Nations Children’s Fund (UNICEF), World Health Organization (WHO)|access-date=20 September 2018|date=2017|archive-date=28 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html|date=28 August 2019}}&lt;/ref&gt; දකුණු ආසියාව සහ උප සහරා අප්‍රිකාව වැසිකිළි පහසුකම් අවම මට්ටමක පවතී.&lt;ref name=JMP2017&gt;{{cite web |title=Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene: 2017 Update and SDG Baselines |url=https://www.unicef.org/publications/index_96611.html |website=UNICEF |publisher=United Nations Children’s Fund (UNICEF), World Health Organization (WHO) |access-date=20 September 2018 |date=2017 |archive-date=28 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190828180442/https://www.unicef.org/publications/index_96611.html |date=28 August 2019 }}&lt;/ref&gt; ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජනතාවට වැසිකිළි මිලදී ගැනීමට, ඉදිකිරීමට සහ භාවිතා කිරීමට, ප්‍රධාන වශයෙන් වළ වැසිකිළි මිලදී ගැනීමට දිරි ගැන්වීමෙන් එළිමහනේ මළපහ කිරීම තුරන් කිරීම සඳහා ඉන්දීය රජය 2014 සිට &quot; ස්වච් භාරත් අභියන් &quot; (පිරිසිදු ඉන්දීය මෙහෙයුම) නමින් ව්‍යාපාරයක් ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;Boom2018&quot;&gt;{{Cite news|last=Sanjai|first=P|title=World’s Biggest Toilet-Building Spree Is Under Way in India|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-07-30/world-s-biggest-toilet-building-spree-is-a-windfall-in-india|access-date=20 September 2018|work=www.bloomberg.com|date=30 July 2018|archive-date=29 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229001837/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-07-30/world-s-biggest-toilet-building-spree-is-a-windfall-in-india}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229001837/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-07-30/world-s-biggest-toilet-building-spree-is-a-windfall-in-india|date=29 December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Restructuring of the Nirmal Bharat Abhiyan into Swachh Bharat Mission|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=109988|website=pib.nic.in|access-date=20 September 2018|archive-date=4 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504211735/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=109988|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190504211735/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=109988|date=4 May 2019}}&lt;/ref&gt; 2018 වන විට එම ව්‍යාපාරය හේතුවෙන් වළ වැසිකිළි මිලියන 85 ක් ඉදිකර ඇති බවට ගණන් බලා ඇත.&lt;ref name=&quot;Fact2017&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://factchecker.in/3-years-of-swachh-bharat-50-million-more-toilets-unclear-how-many-are-used/|title=3 Years Of Swachh Bharat: 50 Million More Toilets; Unclear How Many Are Used|website=Fact Checker|access-date=20 September 2018|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920122930/http://factchecker.in/3-years-of-swachh-bharat-50-million-more-toilets-unclear-how-many-are-used/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122930/http://factchecker.in/3-years-of-swachh-bharat-50-million-more-toilets-unclear-how-many-are-used/|date=20 September 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Swachh Bharat Mission - Gramin, Ministry of Drinking Water and Sanitation|url=http://swachhbharatmission.gov.in/sbmcms/index.htm|website=swachhbharatmission.gov.in|access-date=20 September 2018|language=en|archive-date=16 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016115956/http://swachhbharatmission.gov.in/sbmcms/index.htm|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181016115956/http://swachhbharatmission.gov.in/sbmcms/index.htm|date=16 October 2018}}&lt;/ref&gt; [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] තවත් උදාහරණයක් වන්නේ &quot;වැසිකිළියක් නැත, මනාලිය නැත&quot; ව්‍යාපාරයයි. එය වැසිකිළියක් නොමැති පිරිමින් සමඟ විවාහ වීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට කාන්තාවන් දිරිමත් කිරීමෙන් වැසිකිළි භාවිතය ප්‍රවර්ධනය කිරීමයි.&lt;ref name=&quot;Cam2013&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Global Problems, Smart Solutions: Costs and Benefits|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-43524-7|page=623|url=https://books.google.ca/books?id=g9tRAgAAQBAJ&amp;pg=PA623|access-date=31 October 2016|archive-date=8 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308044201/https://books.google.ca/books?id=g9tRAgAAQBAJ&amp;pg=PA623|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Haryana2014&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://blogs.worldbank.org/impactevaluations/haryanas-scarce-women-tell-potential-suitors-no-loo-no-i-do-guest-post-by-yaniv-stopnitzky|title=Haryana's scarce women tell potential suitors: &quot;No loo, no I do&quot;|date=12 December 2011|access-date=17 November 2014|website=Development Impact|publisher=Blog of World Bank|last=Stopnitzky|first=Yaniv|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150301065847/http://blogs.worldbank.org/impactevaluations/haryanas-scarce-women-tell-potential-suitors-no-loo-no-i-do-guest-post-by-yaniv-stopnitzky|archive-date=1 March 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107054813/http://blogs.worldbank.org/impactevaluations/haryanas-scarce-women-tell-potential-suitors-no-loo-no-i-do-guest-post-by-yaniv-stopnitzky|date=7 January 2019}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[Category:සෞඛ්‍යය]]</text>
      <sha1>d97fgav8caqh0hi3uudr6owr4l7y07f</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>