උණ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>උණ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2572</id>
    <revision>
      <id>803768</id>
      <parentid>448569</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සායනික ඇගයීම සහ ප්‍රතිකාර සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4354" sha1="5yqjhfibb38syi1la9s2cqw5alizaos" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new) 
| name            = උණ (Fever)
| synonyms        = Pyrexia, febrile response
| image           = Clinical thermometer 38.7.JPG
| caption         = An analog [[medical thermometer]] showing a temperature of {{val|38.8|u=°C}} or {{val|101.8|u=°F}}
| field           = [[Infectious disease (medical specialty)|Infectious disease]], [[pediatrics]]
| symptoms        = '''Initially''': [[shivering]], feeling [[cold]]&lt;ref name=Peds2011/&gt;&lt;br&gt;'''Later''': [[flushed]], [[sweat]]ing&lt;ref name=Sue2014/&gt;
| complications   = [[Febrile seizure]]&lt;ref name=CDC2010/&gt;
| onset           = 
| duration        = 
| types           = 
| causes          = Increase in the body's temperature [[Human body temperature#Fever|set-point]]&lt;ref name=Kl2015/&gt;&lt;ref name=Gar2012p375/&gt;
| risks           = 
| diagnosis       = Temperature &gt; between {{convert|37.5|and|38.3|C|F|1}}&lt;ref name=NC08/&gt;&lt;ref name=CC09/&gt;
| differential    = [[Hyperthermia]]&lt;ref name=NC08/&gt;
| prevention      = 
| treatment       = Based on underlying cause, not required for fever itself&lt;ref name=Peds2011/&gt;&lt;ref name=Ric2015/&gt;
| medication      = [[Ibuprofen]], [[paracetamol]] (acetaminophen)&lt;ref name=Ric2015/&gt;&lt;ref name=Gar2012/&gt;
| prognosis       = 
| frequency       = Common&lt;ref name=Ki2013/&gt;&lt;ref name=Peds2011/&gt;
| deaths          = 
}}

'''උණ''' යනු රෝග ලක්‍ෂණයකි.
[[ගොනුව:Clinical thermometer 38.7.JPG|thumb|right|වෛද්‍ය උෂ්ණත්ව මානය (උණ කටුව) සෙල්සියස් අංශක 38.7 පෙන්වයි.]]


== මැනීම ==
රෝගියෙකුට උණ වැළඳී ඇතැයි සැක කල විට එම උෂ්ණත්ව වැඩිවීම  වෛද්‍ය උෂ්ණත්ව මානය (උණ කටුව) මගින් පහත පරිදි මැන ගත හැක.
* ගුද මාර්ගය තුල උෂ්ණත්වය මැණීම - මෙහිදී [[උෂ්ණත්වය]] සෙල්සියස් අංශක 38 (ෆැරන්හයිට් අංශක 100.4)  ට වඩා වැඩිනම් උණ ඇතැයි සැළෙකේ.
* මුඛය තුල උෂ්ණත්වය මැණීම - මෙහිදී උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 37.5  (ෆැරන්හයිට් අංශක 99.5)  ට වඩා වැඩිනම් උණ ඇතැයි සැළෙකේ.
* කිහිල්ලේ උෂ්ණත්වය මැණීම - මෙහිදී උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 37.2  (ෆැරන්හයිට් අංශක 99)  ට වඩා වැඩිනම් උණ ඇතැයි සැළෙකේ.

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}


[[ප්‍රවර්ගය:රෝග ලක්‍ෂණ]]

{{අසම්පූර්ණ}}

== සායනික ඇගයීම සහ ප්‍රතිකාර ==
මිනිස් සිරුරේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය 98.6°F (37°C) පමණ වන අතර, ආසාදනයකට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දක්වන ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ශරීර උෂ්ණත්වය 100.4°F (38°C) හෝ ඊට වඩා ඉහළ යාම උණ (Fever) ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=උණ (Fever / Pyrexia): ශරීර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමට හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/fever/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; දින 3කට වඩා උණ පවතී නම් ඩෙංගු ඇතුළු ආසාදන හඳුනාගැනීම සඳහා FBC රුධිර පරීක්ෂණයක් සිදුකර වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුය.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/fever/ උණ (Fever / Pyrexia): ශරීර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමට හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>5yqjhfibb38syi1la9s2cqw5alizaos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803785</id>
      <parentid>803768</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>උණ (Fever) ලිපියේ ඉංග්‍රීසි තොරතුරු කොටුව සිංහලට පරිවර්තනය කර සායනික තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර යාවත්කාලීන කිරීම</comment>
      <origin>803785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7816" sha1="nxh1jmiuzgw55rywogo3yk2c3c0ad3w" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = උණ (Fever / Pyrexia)
| synonyms        = Pyrexia, Febrile response
| image           = Clinical thermometer 38.7.JPG
| caption         = ශරීර උෂ්ණත්වය 38.8°C (101.8°F) ලෙස පෙන්වන වෛද්‍ය උෂ්ණත්වමානයක්
| field           = බෝවන රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව, කායික වෛද්‍ය විද්‍යාව, ළමා රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව
| symptoms        = ශරීර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම, සීතල වෙව්ලීම (Chills/Rigors), දහඩිය දැමීම, හිසරදය, ඇඟපත වේදනාව, තෙහෙට්ටුව
| complications   = විජලනය (Dehydration), කුඩා දරුවන්ගේ උණ වලිප්පුව (Febrile seizures)
| causes          = වෛරස්, බැක්ටීරියා හෝ පරපෝෂිත ආසාදන, ප්‍රදාහ තත්ත්වයන් (Inflammation)
| diagnostic_method = ශරීර උෂ්ණත්වය ≥ 38.0°C (100.4°F), Full Blood Count (FBC), CRP, මුත්‍රා හා රුධිර පරීක්ෂණ
| treatment       = විවේකය, ප්‍රමාණවත් දියර පානය, පැරසිටමෝල් (Paracetamol) සහ මූලික හේතුවට ප්‍රතිකාර කිරීම
}}
'''උණ''' (ඉංග්‍රීසි: '''Fever''' හෝ '''Pyrexia''') යනු මිනිස් සිරුරේ උෂ්ණත්ව පාලන මධ්‍යස්ථානය වන මොළයේ හයිපොතැලමසයේ (Hypothalamus) නියමිත උෂ්ණත්ව සීමාව (Set-point) ඉහළ යාම හේතුවෙන් සාමාන්‍ය පරාසය ඉක්මවා ශරීර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමේ කායික විද්‍යාත්මක තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_fever&quot;&gt;{{cite web |title=උණ (Fever / Pyrexia): ශරීර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමට හේතු, පරීක්ෂණ සහ නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/fever/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; උණ යනු තනි රෝගයක් නොව, බොහෝ විට බැක්ටීරියා හෝ වෛරස් ආසාදනයකට එරෙහිව ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සක්‍රීයව සටන් කරන බව පෙන්වන වැදගත් රෝග ලක්ෂණයකි.&lt;ref name=&quot;harrison_fever&quot;&gt;{{cite book |title=Harrison's Principles of Internal Medicine |edition=21st |publisher=McGraw Hill |year=2022 |chapter=Fever}}&lt;/ref&gt;

== සාමාන්‍ය ශරීර උෂ්ණත්වය සහ උණ නිර්වචනය ==
නිරෝගී පුද්ගලයෙකුගේ සාමාන්‍ය මුඛ උෂ්ණත්වය '''36.5°C – 37.2°C (97.7°F – 99.0°F)''' අතර පවතින අතර, උදෑසන කාලයේදී මඳක් අඩු අගයකුත් සවස් කාලයේදී මඳක් වැඩි අගයකුත් පෙන්වයි.
* '''උණ (Fever):''' මුඛයෙන් හෝ ගුද මාර්ගයෙන් මැන බැලූ විට ශරීර උෂ්ණත්වය '''38.0°C (100.4°F)''' හෝ ඊට වඩා වැඩි වීම (කිහිල්ලෙන් මැන බලන විට 37.5°C / 99.5°F ඉක්මවීම).
* '''අධි-උණ (Hyperpyrexia):''' ශරීර උෂ්ණත්වය '''41.0°C (105.8°F)''' ඉක්මවා යාම (මෙය වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය හදිසි තත්ත්වයකි).

== ව්‍යාධිවේදය (උණ හටගන්නා ආකාරය) ==
වෛරස් හෝ බැක්ටීරියා වැනි විෂබීජ ශරීරගත වූ විට සුදු රුධිරාණු මගින් Interleukin-1 (IL-1), Interleukin-6 (IL-6) සහ TNF-alpha වැනි රසායනික සංඝටක (Endogenous pyrogens) නිදහස් කරයි. මේවා මොළයේ හයිපොතැලමසය තුළ '''Prostaglandin $E_2$ ($PGE_2$)''' නිපදවීම උත්තේජනය කරමින් සිරුරේ උෂ්ණත්ව ඉලක්කය ඉහළ නංවයි. එවිට එම නව උෂ්ණත්වය කරා ළඟා වීම සඳහා සමේ රුධිර නාල හැකිලීම සහ මස්පිඬු වෙව්ලීම (Shivering / Chills) මගින් තාපය නිපදවයි.

== ප්‍රධාන හේතු ==
# '''වෛරස් ආසාදන:''' [[ඩෙංගු]] උණ, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා, [[සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව]], චිකුන්ගුන්යා සහ කොවිඩ්-19.
# '''බැක්ටීරියා ආසාදන:''' මුත්‍රා ආසාදන (UTI), [[නියුමෝනියාව]], සෙම්ගෙඩි ප්‍රදාහය (Tonsillitis), [[ලෙප්ටොස්පයිරෝසිස්]] (මී උණ) සහ [[ටයිපොයිඩ් උණ]].
# '''පරපෝෂිත ආසාදන:''' [[මැලේරියාව]].
# '''ආසාදන නොවන හේතු:''' ස්වයං-ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රදාහ රෝග (උදා: Rheumatoid arthritis, SLE), එන්නත් ලබාගැනීමෙන් පසු ඇතිවන සාමාන්‍ය ප්‍රතිචාරය සහ ඇතැම් ඖෂධ.

== රෝග නිශ්චය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
* '''මූලික සත්කාර:''' සැහැල්ලු කපු ඇඳුම් ඇඳීම, හොඳින් විවේක ගැනීම සහ විජලනය වළක්වා ගැනීමට ජලය, ජීවනී, තැඹිලි, කැඳ සහ සුප් වැනි දියර වර්ග ප්‍රමාණවත් ලෙස පානය කිරීම.
* '''උණ පාලනය කරන ඖෂධ (Antipyretics):''' ශරීර බර අනුව නිවැරදි මාත්‍රාවෙන් '''පැරසිටමෝල් (Paracetamol)''' පැය 6කට වරක් ලබාදිය හැක. '''වැදගත්:''' ශ්‍රී ලංකාවේ ඩෙංගු රෝගය බහුල බැවින් වෛද්‍ය උපදෙස් රහිතව උණ සඳහා Aspirin, Ibuprofen, Diclofenac හෝ Mefenamic acid වැනි NSAID වේදනා නාශක කිසිවිටෙක භාවිතා නොකළ යුතුය.
* '''රුධිර පරීක්ෂණ:''' දින 2–3කට වඩා උණ පවතී නම් '''Full Blood Count (FBC)''', '''CRP''' සහ මුත්‍රා පරීක්ෂණයක් (UFR) සිදුකර වෛද්‍ය පරීක්ෂාවකට යොමු විය යුතුය.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>nxh1jmiuzgw55rywogo3yk2c3c0ad3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විකිපීඩියා:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2940</id>
    <revision>
      <id>803729</id>
      <parentid>803042</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T14:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>/* පින්තූර හෝ වීඩියෝ  */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>803729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17672" sha1="k34t822zutguih7uik2xyacl47kyfiq" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

=== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . ===
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen
{{unsigned2| 13:13, 30 ඔක්තෝබර් 2026 |Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen}}

:ඔබ සෑදීමට උත්සාහ කළ පිටුව [[විකිපීඩියා:Red link|රතු සබැඳියක්]] ලෙස දැක්විය හැකි ද? --[[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:48, 30 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen|Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen]] මෙය ඔබේම ඉල්ලීමක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:52, 31 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)

== පින්තූර හෝ වීඩියෝ  ==
මා විසින් මේ ව්න විට සංස්කරණ 80 ක පමණා කර ඇත.
පින්තූර හෝ  විඩියෝ ඇතුළත් කළ ආකාරයක් සොයා ගැනීමට නොහැකිය . 
 පින්තූර ඇතුළත් කිරීමෙන්  සංස්කරණයන්හී වඩත් අර්ථවත්  යහා ඵලදායි වනු ඇතැයි අදහස් කරමි.

ස්තුතියි 

Hajiani,Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</text>
      <sha1>k34t822zutguih7uik2xyacl47kyfiq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803730</id>
      <parentid>803729</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T14:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* පින්තූර හෝ වීඩියෝ */</comment>
      <origin>803730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18001" sha1="mpg1spsfhd4u0jka6sk3mmps738phw5" xml:space="preserve">&lt;center&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;
background-color: {{{bgcolor|#82CAFA}}};
border: 1px solid RoyalBlue;
font-weight: bold; 
font-size: 20pt;
vertical-align: middle; 
clear: both;
height:90px; 
{{#if:{{{text-align|}}} | text-align: {{{text-align}}}; | text-align: middle;}}
&quot;&gt;
&lt;font color=&quot;{{{linkcolor|#000000}}}&quot;&gt;&lt;u&gt;&lt;b&gt;පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/font&gt; 
&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{{Wikipedia:පරිපාලකවරුන්ගේ දැන්වීම් පුවරුව/Header}}
__NEWSECTIONLINK__
{{Archive box|search=yes|box-width=10em|
* [[/2010|2010]] 
* [[/2011|2011]]
* [[/Archive_1|2011-12]]
* [[/2013|2013]]
* [[/2015|2015]]
* [[/2016|2016]]
* [[/2017|2017]]
* [[/2018|2018]]
* [[/2019|2019]]
* [[/2020|2020]]
* [[/2021|2021]]
* [[/2022|2022]]
}}
&lt;hr&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;
&lt;!-- New entries go down at the *BOTTOM* of the page, not here. --&gt;
&lt;!-- ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ --&gt;

== New special page to fight spam ==

{{int:please-translate}}
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello,
We are replacing most of the functionalities of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] with a new special page called [[Special:BlockedExternalDomains]]. In this special page, admins can simply add a domain and notes on the block (usually reasoning and/or link to a discussion) and the added domain would automatically be blocked to be linked in Wikis anymore (including its subdomains). Content of this list is stored in [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]]. You can see [[:w:fa:Special:BlockedExternalDomains]] as an example. Check [[phab:T337431|the phabricator ticket]] for more information.

This would make fighting spam easier and safer without needing to know regex or accidentally breaking wikis while also addressing the need to have some notes next to each domain on why it’s blocked. It would also make the list of blocked domains searchable and would make editing Wikis in general faster by optimizing matching links added against the blocked list in every edit (see [[phab:T337431#8936498]] for some measurements).

If you want to migrate your entries in [[MediaWiki:Spam-blacklist]], there is a python script in [[phab:P49299]] that would produce contents of [[MediaWiki:Spam-blacklist]] and [[MediaWiki:BlockedExternalDomains.json]] for you automatically migrating off simple regex cases.

Note that this new feature doesn’t support regex (for complex cases) nor URL paths matching. Also it doesn’t support bypass by spam whitelist. For those, please either keep using [[MediaWiki:Spam-blacklist]] or switch to an abuse filter if possible. And adding a link to the list might take up to five minutes to be fully in effect (due to server-side caching, this is already the case with the old system) and admins and bots automatically bypass the blocked list.

Let me know if you have any questions or encounter any issues. Happy editing. [[User:Ladsgroup|Amir]] ([[User talk:Ladsgroup|talk]]) 09:41, 19 ජූනි 2023 (යූටීසී)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Ladsgroup@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ladsgroup/target_ANs&amp;oldid=25167735 --&gt;

== New Tech PC ==

{{User|New Tech PC}} නම් පරිශීලක, ඔහුගේ විනාශකාරී හැසිරීම හේතුකොට ගෙන වාරණය කරන ලදී. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 12:01, 20 දෙසැම්බර් 2023 (යූටීසී)

== Keniro mahalekam ==

{{user|Keniro mahalekam}}, නම් පරිශීලක ගිණුම මගින් සිදු කරන සංස්කරණ නිවැරදි ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 03:24, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

:ගැලපෙනවාද නොගැලපෙනවාද යන්න තේරුම් බේරුම් කර ගැනීමට තරම්වත් මනසක් ඔබට නැතිද ? 
:රාජ්‍ය ප්‍රධානින්ගේ හා නිළධාරින්ගේ කාර්යය්‍ය්‍යභාරය එදා පැවතුන අයුරු ගලපන්නනට හදන බව ඔබේ මනසට නොවැටහේද ?
:තව ඉවර නෑ....තව කරුණු ලද සැනින් එ'වාද එකතු කරණු ලැබේ... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 05:12, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ඇයි ඔබට එය විකිපීඩියාවට ගැළපෙන ලෙස එක් කළ නොහැක්කේ? කොහෙන් හෝ කොපි කළ දෙයක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:00, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::කොපි කලාද...නොකලාද කියාවත් සිතාගත නොහැකි ඔබ කෙලෙසද පරිශීලක තනතුරක් දරන්නේ...ඉතිහාසය යනු කවුරුන් හෝ සටහන් කර තැබූ දේ මිස...ඔබේ හෝ මගේ තනි අදහස් නොවේ...කරුණාවෙන් ඉල්ලමි...ඔවැනි මන්දමානසික ප්‍රශ්න මින් ඉදිරියට ඉදිරිපත් කිරීමෙන් වලකින්න... [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:54, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::මගේ මනස ඔබේ මනස තරම් උසස් නැත. එම නිසා එය නොතේරෙයි. ලිපිය නැවතත් විවෘත කරමි. ඔබ විසින් විනාශකාරි සංස්කරණය නැවත සිදුකළහොත් සකච්ඡාව අවසාන වනතෙක් ඔබගේ ගිණුම වාරණය කොට තැබීමට සිදුවන බව කරුණාවෙන් සළකන්න. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 10:07, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::ලී....ඔබට හැකි දේ ඔබ කරන්න...මට හැකි දේ මා කරමි....ත'රජන ග'රජන වලින් මා බිය කල නොහැක....මා කර තිබෙන වරද කුමක්ද කියාවත් හෝ නොගැලපෙන තැන් කුමක්ද කියාවත් ඔබට පැහැදිලි කර දීමටවත් බැරි ඔබ වැන්නවුන් නිබදවම දන්නේ අනුන්ගේ වැරදි සොයමින් අපේ වටිනා කාලය අකා මතා දැමීමයි.... ! දිගටම යන්න...කුණු සොයමින්....ඔබට සුභ ගමන් කුණු සමග.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 15:28, 16 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:තමා වෙත කළ {{diff|oldid=631194|diff=prev|label=පළමු නිවේදනය}}, අදාළ පරිශීලකයා විසින් {{diff|diff=prev|oldid=631200|label=නොසලකා හැර}} ඇත. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:11, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
::ගතයුතු පියවර ගැන මා හට උපදෙසක් දීමට හැකි කිසිවෙක් මේ දිනවල විකිපීඩියාවේ නැති ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 05:15, 19 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)

සහෘද {{user|Keniro mahalekam}} වෙත, සිංහල විකිපීඩියාවට ඔබගේ දායකත්වය උන්දුව හා දායකත්වය මහත්සේ අගයමි. විකිපීඩියාවේ මූලික ලකෂණ කීපයක් පිලිබඳ ඔබේ අවබොධය ප්‍රමාණවත් නිසාදෝ  මේ වරදවල් සිදුවී ඇතිබව පෙනී යයි. දින කීපයකට ඔබේ ගිණුම වාරණය කරමි. එම කාලය තුල ඔබ විකිපීඩියාව ගැන වැඩි අවබෝධයක් ලබාගෙන  පෙරටත් වඩා දායකවනු ඇතැයි ආපේකශා කරමි. මම පරිපාලක [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:41, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:: දින 3ක සුලු කාලසීමාවකයට වාරණය කලෙමි.  ඉන් පසු හැකි ඉක්මනින් ඔබගේ දායකත්වය යලි ලබාදෙන ලෙසද අයැදිමි. [[User:Singhalawap|Singhalawap]] ([[User talk:Singhalawap|talk]]) 04:55, 25 පෙබරවාරි 2024 (යූටීසී)
:::එකෙක් අහස කඩාගෙන වැටෙනවා කියලා දුවන්න ගත්තාම අනෙක් එවුනුත්....එ' මෝඩයා පසු පස දිව්වාලු....දැන් අර  Lee කියන මනුස්සයාට කියනවාද...දැන්වත් මිනිහා මාව රපෝ'රතු කරපු හේතුව මොකක්ද කියලා කියන්න කියලා.....මොකද මිනිහා පස්සේ ගාල කඩා ගෙන දුවපු එකාලවත් දන්නවාද දන්නේ නෑ....අර  Lee කියන බාගෙට පිස්සා පස්සේ දිව්වේ මොකද කියලා....අනෙක මටද සාධාරණ අයිතියක් තියෙනවා පිස්සෙක් හින්දා මාව දින 3ක් වාරණය කල හේතුව දැනගන්න... ! හොද වෙලාවට පිස්සෝ කලබල උනාට..දොස්තර කලබල උනේ නැත්තේ....නෙහ් !?
::: 
:::පිස්සන්ට සතුටු වෙන්න.... පිස්සන්ට ජය වේවා.... ! [[User:Keniro mahalekam|Keniro mahalekam]] ([[User talk:Keniro mahalekam|talk]]) 14:58, 2 මාර්තු 2024 (යූටීසී)

== තාවකාලික පරිපාලක බලතල (Temporary Sysop Rights) සඳහා වන ඉල්ලීම ==

ආයුබෝවන්, සිංහල විකිපීඩියාවේ දැනට පවතින ප්‍රචාරණ ලිපි (PR), අනවශ්‍ය දැන්වීම් සහ ස්පෑම් (Spam) ඉවත් කිරීමේ පසුබැස්ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මම Meta-Wiki හි තාවකාලික පරිපාලක බලතල (මාස 3ක් සඳහා) ඉල්ලා සිටියෙමි. ස්ටුවර්ඩ්වරුන්ගේ (Stewards) උපදෙස් පරිදි, මෙයට එකඟතාවය හෝ අදහස් දැක්වීම සඳහා මෙම දේශීය සාකච්ඡාව ආරම්භ කරමි. ස්තුතියි. [[User:Botempa|Botempa]] ([[User talk:Botempa|talk]]) 06:45, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

:{{විරුද්ධ}}. මෙම පරිශීලකයා සතු සමස්ත සිංහල විකිපීඩියා සංස්කරණ ප්‍රමාණය 77ක් වැනි ඉතා අඩු අගයක් ගන්නා බැවින්, විකිපීඩියා පරිපාලන මෙවලම් සහ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රායෝගික අත්දැකීම් අවම මට්ටමක පවතී. එමෙන්ම, මෙම පරිශීලකයා විසින්ම ස්වයං-ප්‍රවර්ධන ස්වභාවයෙන් යුතු [[Prasanna Kumara Dissanayake]] ලිපිය නිර්මාණය කර ඇති අතර, ඒ පිළිබඳව සිදුකල [[Special:Permalink/720318|සාකච්ඡාව]] අනුව එය විකිපීඩියාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපත්තියක් වන [[විකිපීඩියා:CONFLICT|පරස්පර විරෝධී අභිලාෂයන්]] (Conflict of Interest) උල්ලංඝනය කිරීමක් විය හැක.
:සිංහල විකිපීඩියාවේ පවතින විනාශකාරී සංස්කරණ (Vandalism), ස්පෑම් හෝ ප්‍රචාරණ ලිපි පාලනය කිරීමට දැනට සිටින දේශීය පරිපාලකවරුන් සහ ක්‍රියාකාරී සංස්කාරකවරුන් සක්‍රීයව කටයුතු කරමින් සිටී. එබැවින්, මෙම පරිශීලකයා තවදුරටත් අත්දැකීම් ලබා ගන්නා තෙක් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිමි. [[User:IDB.S|IDB.S]] ([[User talk:IDB.S|talk]]) 16:59, 30 ජූනි 2026 (යූටීසී)

== {{user|Dangphuocthinh2015712}} ==

Sorry for writing in English. Could anyone review edits/articles created by this user (machine translation, copyvio, etc.)? Thanks! [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:56, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)
: I'm CC'ing si-N user: {{ping|IDB.S}}. [[User:Veritas Sapientiae|Veritas Sapientiae]] ([[User talk:Veritas Sapientiae|talk]]) 14:59, 1 සැප්තැම්බර් 2026 (යූටීසී)

==  නව පරිශීලකයකු වන මට, නව ලිපියක් ලිවීමට ආරම්භ කිරීමට නොහැකි වීම ==
ආයුබෝවන්,

මම සිංහල විකිපීඩියාවේ ලියාපදිංචි පරිශීලකයෙක්මි. දැනට තිබෙන ලිපි සංස්කරණය කිරීමට මට හැකියාව ඇත. නමුත් අලුත් ලිපියක් හෝ කෙටුම්පතක් ආරම්භ කිරීමට උත්සාහ කරන විට පද්ධතියෙන් අවහිර කිරීමක් සිදුවේ.

මට ලැබුණු පණිවිඩය:

“New user creating others' user pages and subpages.”

මම මගේම ගිණුමෙන් ලිපියක් ලිවීමට උත්සාහ කළෙමි. වෙනත් පරිශීලකයකුගේ පිටුවක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත.

කරුණාකර මෙම සීමාවට හේතුව පැහැදිලි කර, මගේම කෙටුම්පතක් නිර්මාණය කිරීමට සුදුසු ක්‍රමය පෙන්වා දෙන්න.

ස්තුතියි.

=== නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් . ===
මම මේ වනවිට සංස්කරණ කීපයක් කර ඇත.නමුත් මට නව ලිපියක් ඇරඹීමට නොහැකි තත්ත්වයක් පවතීම නව ලිපියක් ඇරඹීම සඳහා මා කළ යුත්තේ කුමක්ද යන්නැයි පැහැදිලි කරන ලෙසට කාරුණිකව ඉල්ලා සිටිමි..

ස්තුතියි

Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen
{{unsigned2| 13:13, 30 ඔක්තෝබර් 2026 |Hajiani, AMB Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen}}

:ඔබ සෑදීමට උත්සාහ කළ පිටුව [[විකිපීඩියා:Red link|රතු සබැඳියක්]] ලෙස දැක්විය හැකි ද? --[[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 08:48, 30 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)

:@[[පරිශීලක:Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen|Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen]] මෙය ඔබේම ඉල්ලීමක් ද? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 13:52, 31 ඔක්තෝබර් 2026 (යූටීසී)

== පින්තූර හෝ වීඩියෝ  ==
මා විසින් මේ ව්න විට සංස්කරණ 80 ක පමණා කර ඇත.
පින්තූර හෝ  විඩියෝ ඇතුළත් කළ ආකාරයක් සොයා ගැනීමට නොහැකිය . 
 පින්තූර ඇතුළත් කිරීමෙන්  සංස්කරණයන්හී වඩත් අර්ථවත්  යහා ඵලදායි වනු ඇතැයි අදහස් කරමි.

ස්තුතියි 

Hajiani,Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen

:මෙම ගැටළුව සඳහා පරිපාලකවරුන්ගේ අවධානය අවශ්‍ය වන්නේ කෙසේදැයි මට නම් වැටහෙන්නේ නැත. --[[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 14:57, 6 නොවැම්බර් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>mpg1spsfhd4u0jka6sk3mmps738phw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇදුම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9554</id>
    <revision>
      <id>803762</id>
      <parentid>464287</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සායනික ප්‍රතිකාර සහ ඉන්හේලර් (Inhaler) කළමනාකරණය සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12023" sha1="a47198w2yxp1nnrlsyh1cratqp46395" xml:space="preserve">{{වෙන්කර හඳුනාගන්න2|[[ඇඳුම්]]}}
{{පරිවර්තනය නොනිමි|Asthma|ඉංග්‍රීසි|en}}


'''ඇදුම රෝගය''' ශ්වසන පද්ධතියේ ශ්වසන නාලයන් නොයෙක් සාධකවල ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීමක් ලෙස සංකෝචනය වීම, ආසාදනය වීම හා අධිකව ස්‍රාවයන් නිකුත් කිරීම නිසා ඇතිවන කල් පවත්නා රොගී තත්වයකි. එය බොහෝ විට උත්තේජනයන් එකක් හෝ කිහිපයක් නිසා ඇතිවිය හැක. අවට පරිසරයේ ඇති අසාත්මික කාරකයන් . දුම් කොළ දුම , සිසිල් හෝ රස්නය ඇති වාතය , සුවද විලවුන් වර්ග . සුරතල් සතුන්ගේ ලෝම , ව්‍යායාම් කිරීම හෝ මානසිකව ආතතිය ඇතිවන අවස්ථාවන්හිදි යටපත් වී ඇති රෝගය නැවත මතුවිය හැකිය. කුඩා ළමුන්ගේ මෙම රෝගය නැවත නැවතත් මතු වීම සිදු කරනුයේ වෛරස් ආසාදනයක් නිසා ඇතිවන සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසාවෙනි. ශ්වාසනාලයන් සංකෝචනය වීම හේතුවෙන හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය ඇතිවීම , පපුවේ ඇතිවන රූං රූං ශබ්දය , හති ගතිය . පපුව හිරවීම හා කැස්ස ඇතිවිය හැකිය. ශ්වාසනාල සංකෝචනය වීම ඒවා විස්ථාරනය කරන ‍‍‍‍‍‍ෙඖෂධ මගින් යථාතත්වයට පත්කර ගත හැකිවේ.රෝගය ඇතිවන අවස්ථාවන් දෙකක් අතර ‍ෙ‍බාහෝ විට රෝගියා නිරෝගී වන නමුත් සුළු ‍සුළු රෝග ලක්ෂණයන් පැවතීම සහ දිගු ව්‍යායාමයන්ගෙන් පසුව නිරෝගී පුද්ගලයකු‍ට වඩා වැඩි කාල සීමාවක් තුළ පවතින හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයන් බොහෝ විට ඇති විය හැක. ඇදුම රෝගයෙහි රෝග ලක්ෂණ ඉතා සුලු රෝග ලක්ෂණයන්හි සිට මාරාන්තික ජීවිතය අවධානමකට ලක්කරන රෝග ලක්ෂණයන් දක්වා වුවද ඇතිවිය හැකිය. නමුත් මේවා ජීවත් වන වටාපිටාවේ සිදුකරගනු ලබන වෙනස් වීම් මගින් සහ ‍ෙඖෂධ මගින් පාලනය කිරීමට පුලුවන.

දියුණු රටවල මහජනතාවගේ අවධානය මෑතක සිට ඇදුම රෝගය කෙරෙහි යොමුවී ඇත. මෙයට ප්‍රධානතම හේතුවක් වන්නේ නාගරිකව ජීවත්වන ළමුන් හතරකින් එක් අයෙකුට ඇදුම රෝගයට ගොදුරුවීමේ ප්‍රවණතාවයක් ඇති වී තිබීමයි.


=== රෝග ලක්ෂණ ===

ඇතැම් පුද්ගලයන් තුල ඇදුම රෝගය කල්ගතවු රෝගයක් ලෙස දීර්ඝ කාලීනවමට දක්නට ඇත. ඇතැමුවන්ගේ මෙය වරින්වර උත්සන්න වන රෝගයක් ලෙස ඇති වන්නේ ශ්වසන පද්ධතින් ඉහල කොටසේ ඇතිවන ආසාදන , මානසික ආතතිය , සුළග මගින් ව්‍යාප්ත වන අසාත්මික ද්‍රව්‍යය, දුම් හෝ ව්‍යායාම වැනි අවස්ථාවන් හා ද්‍රව්‍යවලට ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීමක් ලෙසටය. හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, පපුවේ ඇතිවන හති ගතිය, හුස්ම ගැනීමේදී ශබ්දයක් පිටවීම, කැස්ස, එදිනෙදා ක්‍රියාවන් කර ගැනීමට ඇති අපහසුතාව යන රෝග ලක්ෂණ වලින් කිහිපයක් හෝ සියල්ලම මෙම රෝගියකුට තිබිය හැකිය. ඇතැම් ඇදුම රෝගීන්ට දරුණු ලෙස හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් හා පපුව හිරකරන ගතියක් ඇතත් හති ගතිය හෝ හුස්ම ගැනීමේදී ශබ්දයක් පිට නොවන අතර මේ නිසා ඔවුන් COPD වර්ගයට අයත් වෙනත් ශ්වසන රෝගයක් ඇති රෝගීන් ලෙස වරදවා වටහා ගනී.

හදිසියේ ඇතිවන ඇදුම රෝග උත්සන්න වීමක් ක්ෂණික රෝග උත්සන්න වීමක් ලෙස හඳුන්වයි. මෙය දරුණු ලෙස ඇතිවන හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය	, හතිය සහ හුස්ම ගැනීමේදී ශබ්දයක් පිටවීම යන රෝග ලක්ෂණ වලින් හදුනාගත හැකිය. සමහර රෝගීන්ට මුල් අවස්ථාවලදී ඇති වන්නේ කැස්ස පමණක් වුවද රෝගය උත්සන්න වත්ම ශ්වසන පද්ධතියට වායු ඇතුලු වීම කොතෙක් දුරට අඩ පණ වේද යත් හතිය ඇතිවීම හා ශ්වසනයේදි ඇතිවන ශබ්දය ද නෑසී යයි. හතිය ඇති සමහර අවස්ථාවන්හිදි කැස්ස සමග පැහැදිලි , දුර්වර්ණ නොවු සෙම පිටවේ. ක්ෂණිකව ඇතිවන පපුවේ හිරකිරීමක් වැනි දැනීමක් සමගම හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයක් ඇතිවී හති ගතිය ඇතිවේ. මෙම හතිගතිය හුස්ම පිටකිරීමේදි ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්‍රවණය වුවද හුස්ම ඉහලට ගැනීමේදීද ඇතිවිය හැකිය.

ඇදුම රෝගය උත්සන්න වීම , හතිය , ප්‍රාශ්වාසය දීර්ඝ වීම , හෘද ස්පන්දන වේගවත් වීම , වෙද නලාවට ඇසෙන පෙනහලුවල ශබ්දය , ආශ්වාසයේදී දුර්වල වන සහ ප්‍රශ්වාසයේදී ශක්තිමත් වන නාඩි වැටීමේ ක්‍රියාවලිය සහ උරස් කුහරය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පිම්බී තිබීම වැනි ලක්ෂණ මගින් වෛද්යවරයකුට රෝගියා පරීක්ෂා කිරීමෙන් හඳුනාගත හැකිය. රෝගය උත්සන්න වු අවස්ථාවකදී ශ්වසනය සඳහා භාවිතා වන අතිරේක බෙල්ලේ පේශීන්ද භාවිතයට ගැනීම නිසා පර්ශු සහ බෙල්ලේ හා පපුවේ අස්ථි අතර පටක කොටස් ඇතුලට ඇදීමක් සිදුවේ.

රෝගීන් උච්චතම අවස්ථාවකදි ඇදුම රෝගීන් ‍රුධිර යේ ඔක්සිජන් හිගවීම නිසා රෝගියා‍ නිල් පැහැති වේ. තවද ඔවුන්ට පපුවේ වේදනාව ඇතිවිම හා සිහිනොමැති වීම සිදුවිය හැකිය. සිහිය නොමැතිවීමට සුලු වේලාවකට ප්‍රථම අත්වල හා පාදවල හිරිගතියක් ඇති වීම සහ දහඩිය දැමීම සිදුවීම ඇතිවේ. මෙමගින් රෝගීන්ගේ දෙපා අයිස් මෙන් සීතල වේ.

සම්මත ප්‍රතිකාර ක්‍රමවලට ප්‍රතිරෝධී වන අයුරු උත්සන්න වු ඇදුම රෝගී අවස්ථාවක් ජීවිතයට අවධානමක් ඇති කරන අතර මෙමගින් ශ්වසනය අක්‍රිය වී මරණය පවා ඇතිවිය හැකිය. නමුත් සුවය ලැබු පසුව නැවතත් රෝගය උත්සන්න වීමක් ඇති වන තෙක් මෙම රෝගීන් කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොමැතිව හෝ සුළු වශයෙන් රෝග ලක්ෂණ පෙන්විය හැකිය.

[[ප්‍රවර්ගය:ඇදුම රෝගය]]

== සායනික ප්‍රතිකාර සහ ඉන්හේලර් (Inhaler) කළමනාකරණය ==
ඇදුම රෝගයේදී ස්වාසනාලිකා බිත්තිවල දිගුකාලීන ප්‍රදාහයක් (Chronic Airway Inflammation) පවතින බැවින්, රෝග ලක්ෂණ ක්ෂණිකව සමනය කරන Reliever Inhalers (උදා: Salbutamol) මෙන්ම ස්වාසනාලිකා ප්‍රදාහය පාලනය කරන Preventer Inhalers (Inhaled Corticosteroids) නිවැරදි තාක්ෂණයෙන් භාවිතා කිරීම නවීන වෛද්‍ය නිර්දේශයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ඇදුම රෝගය (Asthma): රෝග ලක්ෂණ, ඉන්හේලර් (Inhaler) භාවිතය සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/asthma/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; දූවිලි මයිටාවන්, දුම්, පරාග සහ සීතල වාතය වැනි ප්‍රේරක සාධක හඳුනාගෙන ඒවායින් ආරක්ෂා වීමෙන් ඇදුම උත්සන්න වීම සාර්ථකව පාලනය කළ හැක.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/asthma/ ඇදුම රෝගය (Asthma): රෝග ලක්ෂණ, ඉන්හේලර් (Inhaler) භාවිතය සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>a47198w2yxp1nnrlsyh1cratqp46395</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803776</id>
      <parentid>803762</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>ඇදුම (Asthma) ලිපියේ අසම්පූර්ණ පරිවර්තන දෝෂ නිවැරදි කර තොරතුරු කොටුව සහ සායනික තොරතුරු සහිතව පුළුල් කිරීම</comment>
      <origin>803776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8671" sha1="a1hgdqbx0qxwehlk986k3ja6nxueexb" xml:space="preserve">{{වෙන්කර හඳුනාගන්න2|[[ඇඳුම්]]}}
{{Infobox medical condition (new)
| name            = ඇදුම (Asthma)
| image           = Asthma attack-illustration NIH.jpg
| caption         = ඇදුම රෝගයේදී ස්වාසනාලිකා බිත්ති ප්‍රදාහයට ලක්වී සංකෝචනය වී ඇති ආකාරය
| field           = ශ්වසන රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Pulmonology)
| symptoms        = හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව, පපුවෙන් 'රූං-රූං' ශබ්දය (Wheezing) පිටවීම, පපුවේ තද ගතිය, විශේෂයෙන් රාත්‍රී සහ අලුයම් කාලයේ ඇතිවන කැස්ස
| onset           = බොහෝ විට ළමා වියේදී
| duration        = දිගුකාලීන (නිදන්ගත)
| causes          = ජානමය සහ පාරිසරික අසාත්මිකතා සාධකවල සංකලනයක්
| diagnostic_method = රෝග ලක්ෂණ, Spirometry පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්ව පරීක්ෂාව, Peak Expiratory Flow (PEF)
| treatment       = ආඝ්‍රාණය කරන කෝටිකෝස්ටෙරොයිඩ් (Inhaled Corticosteroids - Preventer) සහ ශ්වාසනාල විස්තාරක (Bronchodilators - Reliever) ඉන්හේලර්
}}
'''ඇදුම''' (ඉංග්‍රීසි: '''Asthma''') යනු පෙනහළුවලට වාතය ගෙන යන ස්වාසනාලිකාවල (Bronchial airways) ඇතිවන දිගුකාලීන ප්‍රදාහයක් (Chronic airway inflammation) සහ අධි-සංවේදීතාවයක් (Airway hyperresponsiveness) හේතුවෙන් හටගන්නා නිදන්ගත ශ්වසන රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;nirogi_asthma&quot;&gt;{{cite web |title=ඇදුම රෝගය (Asthma): රෝග ලක්ෂණ, ඉන්හේලර් (Inhaler) භාවිතය සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/asthma/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මෙහිදී ස්වාසනාලිකා බිත්ති ඉදිමීම, ඒ වටා ඇති සිනිඳු පේශි සංකෝචනය වීම (Bronchospasm) සහ ඝනකම සෙම (Mucus) අධිකව නිපදවීම නිසා වාතය ගමන් කරන මාර්ගය තාවකාලිකව පටු වේ.&lt;ref name=&quot;gina_2024&quot;&gt;{{cite book |author=Global Initiative for Asthma (GINA) |title=Global Strategy for Asthma Management and Prevention |year=2024 |publisher=GINA}}&lt;/ref&gt;

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
ඇදුම රෝග ලක්ෂණ කාලයත් සමඟ සහ තීව්‍රතාවයෙන් වෙනස් වන අතර බොහෝ විට රාත්‍රී කාලයේදී හෝ අලුයම් කාලයේදී උත්සන්න වේ:
* '''හුස්ම පිටකිරීමේදී පපුවෙන් ඇසෙන සියුම් විසිල් හඬ (Wheezing):''' පටු වූ ස්වාසනාලිකා හරහා වාතය ගමන් කිරීමේදී ඇතිවන ලාක්ෂණික ශබ්දයයි.
* '''හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව හෙවත් හතිය (Shortness of breath / Dyspnea).'''
* '''පපුවේ තද ගතිය හෝ බර ස්වභාවය (Chest tightness).'''
* '''නොනවතින වියළි හෝ සෙම සහිත කැස්ස:''' විශේෂයෙන් රාත්‍රී නින්දේදී, ව්‍යායාම කිරීමෙන් පසු හෝ සීතල වාතයට නිරාවරණය වූ විට වැඩිවන කැස්ස.

== ප්‍රේරක සාධක (Asthma Triggers) ==
* '''ගෘහාශ්‍රිත සහ පාරිසරික අසාත්මිකකාරක (Allergens):''' කොට්ට, මෙට්ට සහ කාපට්වල වෙසෙන දූවිලි මයිටාවන් (House dust mites), සුරතල් සතුන්ගේ ලෝම, මල් පරාග (Pollen) සහ පුස් වර්ග (Mold).
* '''ශ්වසන පද්ධතියේ වෛරස් ආසාදන:''' සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව (Rhinovirus) සහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස (විශේෂයෙන් කුඩා දරුවන්ගේ ඇදුම උත්සන්න වීමට ප්‍රධාන හේතුවයි).
* '''වායු දූෂක සහ දුම්:''' දුම්වැටි දුම (සක්‍රීය හෝ අක්‍රීය දුම්පානය), දර ලිප් දුම, වාහන දුම, හඳුන්කූරු දුම සහ සැර සුවඳ විලවුන්.
* '''කාලගුණික සහ ශාරීරික සාධක:''' සීතල හා වියළි වාතය, අධික ව්‍යායාම (Exercise-induced bronchoconstriction) සහ දැඩි මානසික ආතතිය.
* '''ඇතැම් ඖෂධ:''' Aspirin, Ibuprofen වැනි NSAID වේදනා නාශක සහ Beta-blockers කාණ්ඩයේ ඖෂධ.

== රෝග නිශ්චය ==
රෝග ඉතිහාසය සහ පපුවට වෙදනළාව තබා පරීක්ෂා කිරීමට (Auscultation) අමතරව, පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්වය මැන බලන පරීක්ෂණ මගින් රෝගය නිශ්චිතව තහවුරු කෙරේ:
* '''ස්පයිරොමෙට්‍රි පරීක්ෂාව (Spirometry):''' තත්පරයක් තුළ පිටකළ හැකි වායු පරිමාව ($FEV_1$) මැන බැලීම සහ ශ්වාසනාල විස්තාරක ඖෂධයක් (Bronchodilator) ලබාදීමෙන් පසු එය 12%කින් සහ 200 mL කින් හෝ ඊට වඩා වැඩි වේදැයි (Reversibility) පරීක්ෂා කිරීම.
* '''Peak Expiratory Flow (PEF) මීටරය:''' හුස්ම පිටකිරීමේ උපරිම වේගය දෛනිකව මැන බැලීම.

== වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ ඉන්හේලර් (Inhaler) භාවිතය ==
ඇදුම පාලනය සඳහා වඩාත්ම ආරක්ෂිත සහ කාර්යක්ෂම ක්‍රමය වන්නේ ඖෂධ කෙලින්ම පෙනහළු වෙත යවන '''ඉන්හේලර් (Inhalers)''' භාවිතා කිරීමයි. මෙහිදී ඖෂධ ඉතා කුඩා මාත්‍රාවකින් (Micrograms) සෘජුවම ස්වාසනාලිකා මත ක්‍රියා කරන බැවින් අතුරු ආබාධ ඉතා අවම වේ.
# '''රෝග නිවාරණ ඉන්හේලර් (Preventer / Controller Inhalers):''' ස්වාසනාලිකා බිත්තිවල පවතින ප්‍රදාහය (Inflammation) පාලනය කිරීම සඳහා Inhaled Corticosteroids (උදා: Beclometasone, Budesonide, Fluticasone) අඩංගු වේ. රෝග ලක්ෂණ නොමැති දිනවලදී පවා වෛද්‍ය උපදෙස් මත නිතිපතා භාවිතා කළ යුතුය.
# '''ක්ෂණික සහන ඉන්හේලර් (Reliever Inhalers):''' හතිය හෝ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව ඇතිවූ විට ස්වාසනාලිකා ක්ෂණිකව විස්තාරණය කරන ඖෂධ (උදා: Salbutamol / Formoterol-Budesonide).

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්වසන පද්ධතියේ රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>a1hgdqbx0qxwehlk986k3ja6nxueexb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පියයුරු පිළිකා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9558</id>
    <revision>
      <id>803771</id>
      <parentid>432184</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මුල් අවධියේ හඳුනාගැනීම සහ පරීක්ෂණ (Screening) සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9619" sha1="iribqw2bstyd75ocigttplm02kc8693" xml:space="preserve">{{පරිවර්තනය නොනිමි|Breast cancer|ඉංග්‍රීසි|en}}
== පියයුරු  පිළිකා ==

[[ගොනුව:BreastCancer.jpg|thumb|පියයුරුවල   ඇතිවු විශාල පිළිකාවක් හේතුවෙන් ශල්‍යකර්මයක් මගින් ඉවත් කරන ලද පියයුරක නිදර්ශකයක්.(මෙය පියයුරුවල ක්ෂීර ප්‍රනාලවල ඇතිවන ආක්‍රමණශීලී පිළිකාවකි)]]

පියයුරු පිළිකාවන් ඇතිවන්නේ පියයුරෙහි ඇති සෛලවලය. පෙනහළු   පිළිකා (සියළුම පිළිකා අතරින් 10.4% ක්) ළගට දෙවනුවට බහුලවම දක්නට ලැබෙන්නේ පියයුරු පිළිකාවන්ය. මෙම සංඛ්‍යාව පිළිකාවක් නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව අතරින් පස්වන ස්ථානය ගනී. පියයුරු පිලිකා කාන්තාවන් අතර බහුලවම දක්නට ඇති පිළිකා විශේෂය වේ. මෙය මහාන්ත්‍රයේ සහ ගැබ්ගෙල පිළිකා මෙන් දෙගුණයක් වන අතර කාන්තාවන්ගේ පෙනහළු පිළිකා ‍ෙමන් ‍තුන්ගුණයක් වේ. කෙසේ නමුත්පියයුරු පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව පෙනහළු පිළිකා වලින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව මෙන් 25% ගුණයක්   වසර 2005 දී  පියයුරු පිළිකා නිසා ලොව පුරාම සිදුවුන මරණ සංඛ්‍යාව 502,000 කි. මෙය එම වසරේදී ලොව පුරා පිළිකා නිසා සිදුවු මරණ සංඛ්‍යාවෙන් 7% ක් ද , සියළුම මරණ සංඛ්‍යාවෙන් 1% ක් ද වේ. 1970 සිට පියයුරු පිළිකාවන් වාරතාවීම සැලකිය යුතු අන්දමට ඉහල ගොස් ඇත. මේ සඳහා ප්‍රධානතම හේතු සාධකය වන්නේ බටහිර රටවල්වල ඇති නවීනපන්නයේ ජීවන ක්‍රමයයි.

සංවර්ධනය නොවු රටවල අඩු ප්‍රමාණයකින් ලෙසත් ,  සංවර්ධනය වු රටවල වැඩි ප්‍රමාණයක් ලෙසද පියයුරු පිළිකාවන්හි ව්‍යාප්තිය ලොවපුරා විවිධ වේ.ලොව පුරා ප්‍රධාන ප්‍රදේශ දොළහක් තුල වාර්ශිකව සිදුකරනු ලබන ප්‍රමිතිකරණයකට අනුව කාන්තාවන් 100,000 ක් ගත් කළ ඉන් එක් කාන්තාවකට පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්රවණතාව නැගෙනහිර ආසියාවේ 18 ,  දකුණු මධ්‍යම ආසියාවේ 22 ,  අප්‍රිකාවේ උප සහරා ප්‍රදේශයන් 22 ,  ගිනකොනදිග ආසියාවේ 26 , උතුරු අප්‍රිකාවේ සහ උතුරු යුරෝපයේ 73 ,  ඹ්ෂේනියාවේ 74 , බටහිර යුරෝපයේ 78 , ක් සහ උතුරු ඇමරිකාවේ 90 ක් ලෙසට විවිධ වේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙය සුදු කාන්තාවන් අතර 141 ක් ලෙසද , අප්‍රිකානු ඇමරිකා කාන්තාවන්ගේ 122 ක් ලෙසද වෙනස් වේ.  ලොව වැඩිම පියයුරු පිළිකා ප්‍රමාණයක් වාර්ථාවන්නේ උතුරු ඇමරිකානු කාන්තාවන්ගෙනි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ කාන්තාවන්ගෙන් ප්‍රධානතම පිළිකා විශේෂය වන්නේ පියයුරු පිළිකා වන අතර එය පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ අතරින් දෙවන ස්ථානයට පත් වන්නේ පෙනහළු පිළිකා ප්‍රථම ස්ථානයට පත් කරමිනි. ඇමරිකානු කාන්තාවකට තම  ජීවිත කාලය තුල ආක්‍රමණශීලී පියයුරු පිළිකාවක් ඇතිවීමට අටෙන් එකක සම්භාවිතාවයක් (එනම් 12.5% ක හැකියාවක්) සහ එමගින් මරණයට පත්වීමට තිස්පහෙන් එකක (3% ක) සම්භාවිතාවක් ඇත. වසර 2007 දී පියයුරු පිළිකා නිසා ඇමරිකාව තුළ මරණ 40,910ක් සිදුවීමට අපේක්ෂිතව තිබිනි.(මෙය පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ වලින් 7% ක්ද,  සියළුම මරණ වලින් 2% ක්ද වේ)

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාව හා එමගින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව පහත බැස ඇත. එසේ වුවද එරට කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳව සමීක්ෂණ සිදුකරන සමාජයක් මගින් සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයකදී හෙලිවී ඇත්තේ කාන්තාවන් අතර මරණය ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව හදවත් රෝග බවට හඳුනාගෙන ඇතත් පියයුරු පිළිකා තව දුරටත් කාන්තාවන් භීතියට පත්කරන රෝගයක් බවට පත්ව ඇති බවයි.

කාන්තාවන්ගේ හා පුරුෂයන්ගේ පියයුරු නිර්මාණය වී ඇත්තේ එක හා සමාන පටක වර්ගවලින් නිසා පිරිමින් තුළද පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාවයක් පවතී එය කාන්තාවන්ට වඩා සිය ගුණයකින් අඩුය වැඩුණු පියයුරු පිළිකා සෑදුනු පුද්ගලයකුගේ ආයු අපේක්ෂාව එවන් කාන්තාවකගේ ආයු අපේක්ෂාවට  සමාන වේ.

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:පිළිකා]]

{{අසම්පූර්ණ}}

== මුල් අවධියේ හඳුනාගැනීම සහ පරීක්ෂණ (Screening) ==
පියයුරක හෝ කිහිල්ල ප්‍රදේශයේ ඇතිවන වේදනාවකින් තොර ගැටිත්තක්, පියයුරු සමේ වළ ගැසීමක් (Dimpling), තනපුඩුව ඇතුළට ගිලී යාම හෝ තනපුඩුවෙන් රුධිරය මිශ්‍ර ශ්‍රාවයක් පිටවීම පියයුරු පිළිකාවක මූලික අනතුරු ඇඟවීමේ ලක්ෂණ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=පියයුරු පිළිකා (Breast Cancer): මුල් රෝග ලක්ෂණ, ස්වයං පියයුරු පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/breast-cancer/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මාසිකව සිදුකරන ස්වයං පියයුරු පරීක්ෂාව (Breast Self-Examination), අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් සහ මැමෝග්‍රෑම් (Mammogram) පරීක්ෂණ මගින් මුල් අවධියේදීම රෝගය හඳුනාගැනීමෙන් පූර්ණ සුවය ලැබීමේ හැකියාව ඉතා ඉහළ වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/breast-cancer/ පියයුරු පිළිකා (Breast Cancer): මුල් රෝග ලක්ෂණ, ස්වයං පියයුරු පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>iribqw2bstyd75ocigttplm02kc8693</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803783</id>
      <parentid>803771</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>පියයුරු පිළිකා (Breast cancer) ලිපියේ අසම්පූර්ණ පරිවර්තන දෝෂ නිවැරදි කර තොරතුරු කොටුව, රෝග ලක්ෂණ, මැමෝග්‍රෑම් පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර සහිතව පුළුල් කිරීම</comment>
      <origin>803783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9240" sha1="pqfturu79jggwv1x4ekfyph7q0l8zja" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = පියයුරු පිළිකා (Breast Cancer)
| image           = BreastCancer.jpg
| caption         = පියයුරුවල ක්ෂීර ප්‍රනාල ආශ්‍රිතව හටගත් ආක්‍රමණශීලී පියයුරු පිළිකාවක් (Invasive ductal carcinoma)
| field           = පිළිකා රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Oncology), ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව
| symptoms        = පියයුරේ හෝ කිහිල්ලේ වේදනාවකින් තොර ගැටිත්තක්, පියයුරේ හැඩය වෙනස් වීම, සමේ වළ ගැසීම, තනපුඩුව ඇතුළට ගිලී යාම හෝ රුධිරය මිශ්‍ර ශ්‍රාවයක් පිටවීම
| risks           = වයස වැඩිවීම, පවුලේ පිළිකා ඉතිහාසය (BRCA1 / BRCA2 ජාන විකෘති), ස්ථුලතාවය, හෝමෝන සාධක
| diagnostic_method = සායනික පරීක්ෂාව, මැමෝග්‍රෑම් (Mammogram) හා අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන්, පටක පරීක්ෂාව (Core needle biopsy)
| treatment       = ශල්‍යකර්ම (Lumpectomy / Mastectomy), විකිරණ ප්‍රතිකාර, රසායනික චිකිත්සාව (Chemotherapy), හෝමෝන සහ ඉලක්කගත ප්‍රතිකාර (Targeted therapy)
}}
'''පියයුරු පිළිකාව''' (ඉංග්‍රීසි: '''Breast cancer''') යනු පියයුරු පටකවල — විශේෂයෙන් කිරි ගෙනයන ප්‍රනාලවල (Milk ducts - ''Ductal carcinoma'') හෝ කිරි නිපදවන ග්‍රන්ථි කොටස්වල (Lobules - ''Lobular carcinoma'') — සෛල පාලනයකින් තොරව අසාමාන්‍ය ලෙස බෙදී වර්ධනය වීමෙන් හටගන්නා පිළිකා තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;nirogi_breast&quot;&gt;{{cite web |title=පියයුරු පිළිකා (Breast Cancer): මුල් රෝග ලක්ෂණ, ස්වයං පියයුරු පරීක්ෂාව සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/breast-cancer/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ලොව පුරා කාන්තාවන් අතර බහුලවම වාර්තා වන පිළිකා විශේෂය පියයුරු පිළිකාව වන අතර, මුල් අවධියේදීම හඳුනාගෙන ප්‍රතිකාර ආරම්භ කිරීමෙන් ඉතා ඉහළ පූර්ණ සුවවීමේ ප්‍රතිශතයක් (90% ඉක්මවන) ලබාගත හැක.&lt;ref name=&quot;who_breast&quot;&gt;{{cite web |title=Breast cancer – Key facts |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer |website=World Health Organization (WHO) |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt;

== මූලික රෝග ලක්ෂණ සහ අනතුරු ඇඟවීමේ සලකුණු ==
මුල් අවධියේ පියයුරු පිළිකාවක් බොහෝ විට කිසිදු වේදනාවක් ඇති නොකරයි. සැලකිලිමත් විය යුතු ප්‍රධාන ලක්ෂණ:
* '''පියයුරක හෝ කිහිල්ල ප්‍රදේශයේ (Axilla) අලුතින් ඇතිවන ගැටිත්තක් හෝ ඝනවීමක්:''' බොහෝ විට වේදනාවකින් තොර, තද ගැටිත්තක් ලෙස අතට හසුවේ.
* පියයුරක ප්‍රමාණයේ, හැඩයේ හෝ සමමිතික බවේ පැහැදිලි වෙනසක්.
* පියයුරේ සම ඇතුළට වළ ගැසීම (Skin dimpling) හෝ දොඩම් ලෙල්ලක මතුපිට මෙන් සම ඝනවීම (''Peau d'orange'').
* තනපුඩුව අලුතින් ඇතුළට ගිලී යාම (Nipple inversion) හෝ තනපුඩුව වටා සමේ දදයක් මෙන් කشور ගැලවී යාම (Paget's disease of the breast).
* මව්කිරි නොදෙන අවස්ථාවක තනපුඩුවෙන් රුධිරය මිශ්‍ර හෝ පැහැදිලි දියරයක් ස්වයංසිද්ධව පිටවීම.

== අවදානම් සාධක ==
* '''වයස සහ ජානමය සාධක:''' වයස අවුරුදු 40න් පසු අවදානම ක්‍රමයෙන් ඉහළ යන අතර, මවට, සහෝදරියකට හෝ සමීප ඥාතියෙකුට පියයුරු හෝ ඩිම්බකෝෂ පිළිකා පැවතීම සහ '''''BRCA1''''' හෝ '''''BRCA2''''' ජාන විකෘති පැවතීම ප්‍රධාන අවදානම් සාධක වේ.
* '''හෝමෝන සාධක:''' අඩු වයසින් වැඩිවිය පැමිණීම, ප්‍රමාද වී ආර්තවහරණය (Menopause) සිදුවීම, දරුවන් නොමැති වීම හෝ මව්කිරි නොදීම.
* '''ජීවන රටා සාධක:''' අධික ස්ථුලතාවය, ශාරීරික ව්‍යායාම මදිකම, මධ්‍යසාර සහ දුම්වැටි භාවිතය.

== මුල් අවධියේ හඳුනාගැනීම සහ ත්‍රිත්ව ඇගයීම (Triple Assessment) ==
පියයුරු ගැටිත්තක් පරීක්ෂා කිරීමේදී ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් '''ත්‍රිත්ව ඇගයීම (Triple Assessment)''' භාවිතා කෙරේ:
# '''සායනික පියයුරු පරීක්ෂාව (Clinical Breast Examination):''' වෛද්‍යවරයෙකු විසින් පියයුරු දෙකම සහ කිහිල්ලේ වසා ගැටිති පරීක්ෂා කිරීම.
# '''ප්‍රතිරූපණ පරීක්ෂණ (Imaging):''' වයස අවුරුදු 40ට වැඩි කාන්තාවන් සඳහා '''මැමෝග්‍රෑම් (Mammography)''' පරීක්ෂණයත්, තරුණ කාන්තාවන්ගේ ඝන පියයුරු පටක පරීක්ෂා කිරීම සඳහා '''පියයුරු අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් (Breast Ultrasound)''' පරීක්ෂණයත් සිදු කෙරේ.
# '''පටක පරීක්ෂාව (Pathology - Core Needle Biopsy / FNAC):''' ගැටිත්තෙන් ලබාගන්නා පටක සාම්පලයක් අන්වීක්ෂීයව පරීක්ෂා කර පිළිකා සෛල සහ හෝමෝන ප්‍රතිග්‍රාහක (ER, PR සහ HER2 status) හඳුනාගැනීම.

== ප්‍රතිකාර ක්‍රම ==
පිළිකාවේ අවධිය (Stage I–IV) සහ ජීව විද්‍යාත්මක ස්වභාවය අනුව බහුවිධ ප්‍රතිකාර සැලැස්මක් ක්‍රියාත්මක කෙරේ:
* '''ශල්‍යකර්ම (Surgery):''' පියයුර ආරක්ෂා කරමින් පිළිකා ගැටිත්ත පමණක් ඉවත් කිරීම (Breast-conserving surgery / Lumpectomy) හෝ සමස්ත පියයුරම ඉවත් කිරීම (Mastectomy) සහ කිහිල්ලේ වසා ගැටිති පරීක්ෂාව (Sentinel lymph node biopsy).
* '''විකිරණ ප්‍රතිකාරය (Radiotherapy):''' සැත්කමෙන් පසු ඉතිරි විය හැකි අන්වීක්ෂීය පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම.
* '''රසායනික චිකිත්සාව (Chemotherapy), හෝමෝන ප්‍රතිකාර (උදා: Tamoxifen, Letrozole) සහ ඉලක්කගත ප්‍රතිකාර (Targeted therapy - උදා: Trastuzumab / Herceptin).'''

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:පිළිකා]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>pqfturu79jggwv1x4ekfyph7q0l8zja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කොලෙස්ටරෝල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10742</id>
    <revision>
      <id>803763</id>
      <parentid>676098</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>ලිපිඩ පරීක්ෂාව (Lipid Profile) සහ හෘද රෝග අවදානම සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15016" sha1="c1cg92p0sojwdtuqdoyp6w2n9cjbx8b" xml:space="preserve">{{chembox
|ImageFile=Cholesterol.svg
|ImageSize=
|ImageFile2=Cholesterol-3d.png
|IUPACName=(3β)-​cholest-​5-​en-​3-​ol
|OtherNames=(10''R'',​13''R'')-​10,​13-​dimethyl-​17-​(6-​methylheptan-​2-​yl)-​2,​3,​4,​7,​8,​9,​11,​12,​14,​15,​16,​17-​dodecahydro-​1''H''-​cyclopenta​[''a'']phenanthren-​3-​ol
|Section1= {{Chembox Identifiers
|  CASNo=57-88-5
|   CASNo_Ref = {{cascite}}
|  ChemSpiderID = 5775
|  PubChem=5997
|  SMILES=CC(C)CCCC(C)C1CCC2C1 (CCC3C2CC=C4C3(CCC(C4)O)C)C
  }}
|Section2= {{Chembox Properties
|  Formula=C&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;46&lt;/sub&gt;O
|  MolarMass=386.654&lt;ref&gt;{{PubChem|5997}}&lt;/ref&gt;
|  Appearance= white crystalline powder &lt;ref name=MSDS&gt;{{cite web |url=http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/CH/cholesterol.html |title=Safety (MSDS) data for cholesterol |accessdate=2007-10-20 |format= |work=}}&lt;/ref&gt;
|  Density=
|  MeltingPt=148–150&amp;nbsp;°C &lt;ref name=MSDS/&gt;
|  BoilingPt=360&amp;nbsp;°C (decomposes)
|  Solubility=0.095 mg/L (30&amp;nbsp;°C)
  }}
|Section3= {{Chembox Hazards
|  MainHazards=
|  FlashPt=
|  Autoignition=
  }}
}}
[[ගොනුව:Adamantinomatous craniopharyngioma.jpg|thumb|200px|right|Microscopic appearance of cholesterol crystals in water. Photo taken under [[polarized light]].]]

'''කොලෙස්ටරෝල්(Cholesterol)''' යනු ලිපිඩ සහ ප්‍රෝටීන එක්වී සෑදුන අණුවකි.එබැවින් මේවා ලිපෝ ප්‍රෝටීන් ලෙස හදුන්වයි.  මෙය සතුන් ගේ පටකය හා රුධිර ප්ලාස්මාවේ අඩංගුය.එය ක්ෂීරපායින්ගේ සෛල තුල අඩංගු වැදගත් අංගයකි සෛල ප්ලාස්මයේ පාරගම්‍යතාවය හා තරලතාවය පවත්වාගැනිමට උපකාරවෙයි.සත්ව දේහයේ ඇති ප්‍රධාන ස්ටෙරෝල් සංයෝගය මෙයයි,එහෙත් වෙනත් සෛලමය දේහයන් තුලද කුඩා ප්‍රමාණයක් කොලෙස්ටරෝල් අංගුය, උදාහරණ ලෙස ශාක හා දිලීර වැනි රාජධානීන්ට අයත් ජීවීන් ගේ සෛල දැක්විය හැක.මෙය බැක්ටීරියා තුල කොලෙස්ටරෝල් අඩංගු නැත.
&lt;ref name=&quot;pmid14660793&quot;&gt;{{cite journal | author = Pearson A, Budin M, Brocks JJ | title = Phylogenetic and biochemical evidence for sterol synthesis in the bacterium Gemmata obscuriglobus | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 100 | issue = 26 | pages = 15352–7 | year = 2003 | month = December | pmid = 14660793 | pmc = 307571 | doi = 10.1073/pnas.2536559100 | url = | issn = }}&lt;/ref&gt; කොලෙස්ටරෝල් ස්ටෙරොයිඩ් කාණ්ඩයට අයත් රසායනික සංයෝගයකි.

කොලෙස්ටරෝල් ශරීරයට අත්‍යවශ්‍ය වුවද අධික කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම ශරීරයට අහිතකරය.ශරීරයට අවශ්‍ය කොළෙස්ටරෝල් ප්‍රමාණය ආහාර මගින් ශරීරයට අවශෝෂණය කරගනී. 

කොළෙස්ටරෝල් යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ ''chole හා'' ''stereos'' යන වචන ඇසුරින් සෑදුන වචනයකි,1815 දී රසායන විද්‍යඥයෙකු වූ ඉයුජන් චෙවෙයුල් විසින් මෙය කොළෙස්ටරෝලි ලෙස නම්කළේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Olson RE |title=Discovery of the lipoproteins, their role in fat transport and their significance as risk factors |journal=J. Nutr. |volume=128 |issue=2 Suppl |pages=439S–443S |year=1998 |pmid=9478044 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/128/2/439S |month=Feb |day=01}}&lt;/ref&gt;
=== ප්‍රභේද ===
කොලෙස්ටරෝල් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකි.හ්වා නම් අධි ඝනත්ව ලිපෝාප්‍රා්ටීන්(HDL) සහ අඩු ඝනත්ව ලිපෝප්‍රෝටීන(LDL) ලෙසයි.මීට අමතරව IDL,VLDL,HD12A.HDL2B,HDL LLA,LPAOXLDL ආදී විවිධ ප්‍රභෙද පවතී.
=== හිතකර ඵල ===
නව පටක සෑදීම සහ හානිවී ඇති පටක අලුත්වැඩියා කිරීම,ස්ටෙරොයිඩ හෝමෝන නිපදවීමට දායකවීම,අක්මාව තුල පිත සෑදීමට උපකාර කිරීම,විටමින් ඩී නිපදවීමට සහයවීම ආදිය කොලෙස්ටරෝල් වල හිතකර ඵල ලෙස දැක්විය හැක.


===අහිතකර ඵල  ===
ඉහළ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම, විශේෂයෙන් අඩු ඝනත්ව ලිපොප්‍රෝටීන (LDL) කොලෙස්ටරෝල්, විවිධ අහිතකර සෞඛ්‍ය බලපෑම් ඇති කළ හැකිය. ඉහළ කොලෙස්ටරෝල් සමඟ සම්බන්ධ මූලික සෘණාත්මක සෞඛ්ය බලපෑම් කිහිපයක් මෙන්න:

1. '''Atherosclerosis'''
LDL කොලෙස්ටරෝල් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ඔබේ ධමනි තුළ මේද තැන්පතු ඉහලනැංවීමට හේතු විය හැක. කාලයත් සමඟ කොලෙස්ටරෝර් ඔබේ ධමනි පටු කළ හැකි අතර ඒවා අඩු නම්යශීලී බවට පත් කරයි. ධමනි සිහින් වීම ලෙස හඳුන්වන මෙම තත්වය රුධිර ප්රවාහය සීමා කළ හැකි අතර බරපතල සංකූලතා ඇති කරයි.

2. '''කිරීටක ධමනි ප්‍රධාහය'''
කිරීටක ධමනි තුළ (හෘද පේශිවලට රුධිරය සපයන) කොලෙස්ටරෝල් තුන්පත්වීම නිසා හෘදයට සැපයෙන රුධිර ප්‍රමානය අඩු වීම හෝ අවහිර වීම සිදුවිය හැකිය. මෙය පපුවේ වේදනාව ඇති කළ හැකි අතර හෘදයාබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කරයි.

3. '''ආඝාතය '''
මොළයට රුධිරය සපයන ධමනි තුළ කොලෙස්ටරෝල් තුන්පත්වී සෑදෙන රුධිර කැටියක්කැ මොළයට ගියහොත් එය ආඝාතයක් ඇති කළ හැකිය. ආඝාතය නිසා දරුණු ලෙස මොළයට හානි සිදු විය හැකි අතර සංචලනය, කථනය සහ අනෙකුත් කාර්යයන් සඳහා දිගුකාලීන බලපෑම් ඇති කරයි.

4. '''පර්යන්ත ධමනි රෝග''' 
අධික කොලෙස්ටරෝල් නිසා ඔබේ අත් පාවලට, විශේෂයෙන් පාදවලට රුධිරය සපයන ධමනිවල රුධිර කැටි නිර්මානයවිය හැක. මෙම තත්ත්වය වේදනාව හා හිරිවැටීමට හේතු විය හැකි අතර ආසාදන හා පටක මිය යාමේ (ගැන්ග්රීන්) අවදානම වැඩි කරයි.

5. '''අධි රුධිර පීඩනය'''
පටු හෝ අවහිර වූ ධමනි ශරීරය හරහා රුධිරය පොම්ප කිරීමට හදවතට දැඩි ලෙස ක්‍රියා කිරීමට බල කරන අතර එමඟින් රුධිර පීඩනය වැඩි විය හැක. නිදන්ගත අධි රුධිර පීඩනය (අධි රුධිර පීඩනය) ධමනි වලට තවදුරටත් හානි වීමට හේතු විය හැකි අතර හෘද රෝග හා ආඝාත අවදානම වැඩි කරයි.

6. '''වකුගඩු රෝගය'''
ධමනි පටු වීම නිසා වකුගඩු වලට රුධිර ගමනාගමනය අඩුවීම නිසා වකුගඩු ක්‍රියාකාරිත්වය අඩාල විය හැක. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, මෙය නිදන්ගත වකුගඩු රෝගයක් හෝ පවතින වකුගඩු ආබාධ නරක අතට හැරිය හැක.

7. '''දියවැඩියා සංකූලතා'''
අධික කොලෙස්ටරෝල් බොහෝ විට දියවැඩියාව වැනි වෙනත් තත්වයන් සමඟ සම්බන්ධ වේ. අධික කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම හෘද වාහිනී රෝග සහ ස්නායු ආබාධ ඇතුළු දියවැඩියාවේ සංකූලතා වඩාත් නරක අතට හැරිය හැක.

8. '''හෘදයාබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි වීම'''
අධික කොලෙද්ටරෝල් නිසා ඇතිවන රුධිර කැටි නිසා කිරීටක ධමනි හරහා රුධිර ගමනාගමනය අවහිර වුවහොත් එය හෘදයාබාධයකට තුඩු දිය හැකිය.

9.'''ලිංගික අප්‍රානිකත්වය'''
අධික කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම නිසා ශිශ්න ය  වෙත රැධිර සැපයුම අඩාලවීම නිසා ලිංගික අප්‍රාණිකත්වය ඇතිවේ

== කායික විද්‍යාව ==
=== කෘත්‍ය ===
{{empty section}}

=== සංයෝගය හා අවශෝෂණය ===
{{empty section}}

=== ප්ලාස්මා ප්‍රවාහය ===
{{empty section}}

=== සමස්ථිතිය ===
{{empty section}}

== පරිවෘතිය හා බහිස්ස්‍රාවය ==
{{empty section}}

=== ආහාර ===
කොලෙස්ටරෝල් අඩංගු ආහාර ලෙස මස් කිරි සහ බිත්තර දැක්විය හැත.මස් වර්ග අතරින් රතු මස් හෙවත් ක්ෂීරපායි සතුන්ගේ මස්වල නොලෙස්ටරෝල් බහුලය.කිරි ආහාර තුලද බහුලව කොලෙස්ටරෝල් අඩංගුය.බිත්තර කහමදය තුලද බහුලව කොලෙස්ටරෝල් අඩංගුවේ.මීට අමතරව අප ආහාරයට ගන්නා තේල් සහිත ආහාර මගින් ලැබෙන මේද අම්ල අක්මාව තුලදී කොලෙස්ටරෝල් බවට පත්වීම සිදුවේ.විශේෂයෙන් සංතෘප්ත මේදය පහසුවෙන් කොලෙස්ටරෝල් බවට පත්වීම සිදුවේ.

== සායනික වැදගත්කම ==
{{empty section}}

== අමතර රූප ==
&lt;gallery&gt;
Image:Steroidogenesis.svg|[[Steroidogenesis]]
Image:Cholesterol_Spacefill.jpeg|[[Space-filling model]] of the Cholesterol molecule
Image:Trimethyl_steroid-nomenclature.png|Numbering of the [[steroid]] nuclei
&lt;/gallery&gt;

== සටහන් ==
{{Reflist|2}}

== බාහිර යොමු ==
* [http://www.nhlbi.nih.gov/guidelines/cholesterol/ Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults] US National Institutes of Health Adult Treatment Panel III
* [http://www.fao.org/docrep/V4700E/V4700E08.htm Aspects of fat digestion and metabolism – UN/WHO Report 1994]
* [http://www.americanheart.org/cholesterol/about.jsp American Heart Association] – &quot;About Cholesterol&quot;
* 
&lt;br /&gt;
{{Sterols}}

[[ප්‍රවර්ගය:Steroids]]
[[ප්‍රවර්ගය:Sterols]]
[[ප්‍රවර්ගය:Lipid disorders]]
[[ප්‍රවර්ගය:පෝෂණය]]

== ලිපිඩ පරීක්ෂාව (Lipid Profile) සහ හෘද රෝග අවදානම ==
රුධිරයේ අහිතකර කොලෙස්ටරෝල් ලෙස හැඳින්වෙන අඩු ඝනත්ව ලිපෝප්‍රෝටීන (LDL Cholesterol) සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ් (Triglycerides) මට්ටම ඉහළ යාමෙන් කිරීටක ධමනි බිත්ති තුළ මේද තැන්පත් වීම (Atherosclerosis) සිදුවන අතර එය හෘදයාබාධ සහ ආඝාතයට ප්‍රධාන හේතුවක් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=කොලෙස්ටරෝල් (Cholesterol) සහ ලිපිඩ පරීක්ෂාව (Lipid Profile) පිළිබඳ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය |url=https://nirogilanka.com/what-is-cholesterol/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; පැය 9–12ක නිරාහාර කාලයකින් පසු සිදුකරන Lipid Profile රුධිර පරීක්ෂණය මගින් Total Cholesterol, LDL, HDL සහ Triglycerides අගයන් මැන බලන අතර, ආහාර පාලනය, ව්‍යායාම සහ අවශ්‍ය විට Statin කාණ්ඩයේ ඖෂධ මගින් එය පාලනය කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/what-is-cholesterol/ කොලෙස්ටරෝල් (Cholesterol) සහ ලිපිඩ පරීක්ෂාව (Lipid Profile) පිළිබඳ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>c1cg92p0sojwdtuqdoyp6w2n9cjbx8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803788</id>
      <parentid>803763</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14755" sha1="45sdvfmd2fyd989frwln5sfabiggvvy" xml:space="preserve">{{chembox
|ImageFile=Cholesterol.svg
|ImageSize=
|ImageFile2=Cholesterol-3d.png
|IUPACName=(3β)-​cholest-​5-​en-​3-​ol
|OtherNames=(10''R'',​13''R'')-​10,​13-​dimethyl-​17-​(6-​methylheptan-​2-​yl)-​2,​3,​4,​7,​8,​9,​11,​12,​14,​15,​16,​17-​dodecahydro-​1''H''-​cyclopenta​[''a'']phenanthren-​3-​ol
|Section1= {{Chembox Identifiers
|  CASNo=57-88-5
|   CASNo_Ref = {{cascite}}
|  ChemSpiderID = 5775
|  PubChem=5997
|  SMILES=CC(C)CCCC(C)C1CCC2C1 (CCC3C2CC=C4C3(CCC(C4)O)C)C
  }}
|Section2= {{Chembox Properties
|  Formula=C&lt;sub&gt;27&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;46&lt;/sub&gt;O
|  MolarMass=386.654&lt;ref&gt;{{PubChem|5997}}&lt;/ref&gt;
|  Appearance= white crystalline powder &lt;ref name=MSDS&gt;{{cite web |url=http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/CH/cholesterol.html |title=Safety (MSDS) data for cholesterol |accessdate=2007-10-20 |format= |work=}}&lt;/ref&gt;
|  Density=
|  MeltingPt=148–150&amp;nbsp;°C &lt;ref name=MSDS/&gt;
|  BoilingPt=360&amp;nbsp;°C (decomposes)
|  Solubility=0.095 mg/L (30&amp;nbsp;°C)
  }}
|Section3= {{Chembox Hazards
|  MainHazards=
|  FlashPt=
|  Autoignition=
  }}
}}
[[ගොනුව:Adamantinomatous craniopharyngioma.jpg|thumb|200px|right|Microscopic appearance of cholesterol crystals in water. Photo taken under [[polarized light]].]]

'''කොලෙස්ටරෝල්(Cholesterol)''' යනු ලිපිඩ සහ ප්‍රෝටීන එක්වී සෑදුන අණුවකි.එබැවින් මේවා ලිපෝ ප්‍රෝටීන් ලෙස හදුන්වයි.  මෙය සතුන් ගේ පටකය හා රුධිර ප්ලාස්මාවේ අඩංගුය.එය ක්ෂීරපායින්ගේ සෛල තුල අඩංගු වැදගත් අංගයකි සෛල ප්ලාස්මයේ පාරගම්‍යතාවය හා තරලතාවය පවත්වාගැනිමට උපකාරවෙයි.සත්ව දේහයේ ඇති ප්‍රධාන ස්ටෙරෝල් සංයෝගය මෙයයි,එහෙත් වෙනත් සෛලමය දේහයන් තුලද කුඩා ප්‍රමාණයක් කොලෙස්ටරෝල් අංගුය, උදාහරණ ලෙස ශාක හා දිලීර වැනි රාජධානීන්ට අයත් ජීවීන් ගේ සෛල දැක්විය හැක.මෙය බැක්ටීරියා තුල කොලෙස්ටරෝල් අඩංගු නැත.
&lt;ref name=&quot;pmid14660793&quot;&gt;{{cite journal | author = Pearson A, Budin M, Brocks JJ | title = Phylogenetic and biochemical evidence for sterol synthesis in the bacterium Gemmata obscuriglobus | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 100 | issue = 26 | pages = 15352–7 | year = 2003 | month = December | pmid = 14660793 | pmc = 307571 | doi = 10.1073/pnas.2536559100 | url = | issn = }}&lt;/ref&gt; කොලෙස්ටරෝල් ස්ටෙරොයිඩ් කාණ්ඩයට අයත් රසායනික සංයෝගයකි.

කොලෙස්ටරෝල් ශරීරයට අත්‍යවශ්‍ය වුවද අධික කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම ශරීරයට අහිතකරය.ශරීරයට අවශ්‍ය කොළෙස්ටරෝල් ප්‍රමාණය ආහාර මගින් ශරීරයට අවශෝෂණය කරගනී. 

කොළෙස්ටරෝල් යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ ''chole හා'' ''stereos'' යන වචන ඇසුරින් සෑදුන වචනයකි,1815 දී රසායන විද්‍යඥයෙකු වූ ඉයුජන් චෙවෙයුල් විසින් මෙය කොළෙස්ටරෝලි ලෙස නම්කළේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Olson RE |title=Discovery of the lipoproteins, their role in fat transport and their significance as risk factors |journal=J. Nutr. |volume=128 |issue=2 Suppl |pages=439S–443S |year=1998 |pmid=9478044 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/128/2/439S |month=Feb |day=01}}&lt;/ref&gt;
=== ප්‍රභේද ===
කොලෙස්ටරෝල් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකි.හ්වා නම් අධි ඝනත්ව ලිපෝාප්‍රා්ටීන්(HDL) සහ අඩු ඝනත්ව ලිපෝප්‍රෝටීන(LDL) ලෙසයි.මීට අමතරව IDL,VLDL,HD12A.HDL2B,HDL LLA,LPAOXLDL ආදී විවිධ ප්‍රභෙද පවතී.
=== හිතකර ඵල ===
නව පටක සෑදීම සහ හානිවී ඇති පටක අලුත්වැඩියා කිරීම,ස්ටෙරොයිඩ හෝමෝන නිපදවීමට දායකවීම,අක්මාව තුල පිත සෑදීමට උපකාර කිරීම,විටමින් ඩී නිපදවීමට සහයවීම ආදිය කොලෙස්ටරෝල් වල හිතකර ඵල ලෙස දැක්විය හැක.


===අහිතකර ඵල  ===
ඉහළ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම, විශේෂයෙන් අඩු ඝනත්ව ලිපොප්‍රෝටීන (LDL) කොලෙස්ටරෝල්, විවිධ අහිතකර සෞඛ්‍ය බලපෑම් ඇති කළ හැකිය. ඉහළ කොලෙස්ටරෝල් සමඟ සම්බන්ධ මූලික සෘණාත්මක සෞඛ්ය බලපෑම් කිහිපයක් මෙන්න:

1. '''Atherosclerosis'''
LDL කොලෙස්ටරෝල් ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ඔබේ ධමනි තුළ මේද තැන්පතු ඉහලනැංවීමට හේතු විය හැක. කාලයත් සමඟ කොලෙස්ටරෝර් ඔබේ ධමනි පටු කළ හැකි අතර ඒවා අඩු නම්යශීලී බවට පත් කරයි. ධමනි සිහින් වීම ලෙස හඳුන්වන මෙම තත්වය රුධිර ප්රවාහය සීමා කළ හැකි අතර බරපතල සංකූලතා ඇති කරයි.

2. '''කිරීටක ධමනි ප්‍රධාහය'''
කිරීටක ධමනි තුළ (හෘද පේශිවලට රුධිරය සපයන) කොලෙස්ටරෝල් තුන්පත්වීම නිසා හෘදයට සැපයෙන රුධිර ප්‍රමානය අඩු වීම හෝ අවහිර වීම සිදුවිය හැකිය. මෙය පපුවේ වේදනාව ඇති කළ හැකි අතර හෘදයාබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කරයි.

3. '''ආඝාතය '''
මොළයට රුධිරය සපයන ධමනි තුළ කොලෙස්ටරෝල් තුන්පත්වී සෑදෙන රුධිර කැටියක්කැ මොළයට ගියහොත් එය ආඝාතයක් ඇති කළ හැකිය. ආඝාතය නිසා දරුණු ලෙස මොළයට හානි සිදු විය හැකි අතර සංචලනය, කථනය සහ අනෙකුත් කාර්යයන් සඳහා දිගුකාලීන බලපෑම් ඇති කරයි.

4. '''පර්යන්ත ධමනි රෝග''' 
අධික කොලෙස්ටරෝල් නිසා ඔබේ අත් පාවලට, විශේෂයෙන් පාදවලට රුධිරය සපයන ධමනිවල රුධිර කැටි නිර්මානයවිය හැක. මෙම තත්ත්වය වේදනාව හා හිරිවැටීමට හේතු විය හැකි අතර ආසාදන හා පටක මිය යාමේ (ගැන්ග්රීන්) අවදානම වැඩි කරයි.

5. '''අධි රුධිර පීඩනය'''
පටු හෝ අවහිර වූ ධමනි ශරීරය හරහා රුධිරය පොම්ප කිරීමට හදවතට දැඩි ලෙස ක්‍රියා කිරීමට බල කරන අතර එමඟින් රුධිර පීඩනය වැඩි විය හැක. නිදන්ගත අධි රුධිර පීඩනය (අධි රුධිර පීඩනය) ධමනි වලට තවදුරටත් හානි වීමට හේතු විය හැකි අතර හෘද රෝග හා ආඝාත අවදානම වැඩි කරයි.

6. '''වකුගඩු රෝගය'''
ධමනි පටු වීම නිසා වකුගඩු වලට රුධිර ගමනාගමනය අඩුවීම නිසා වකුගඩු ක්‍රියාකාරිත්වය අඩාල විය හැක. කාලයාගේ ඇවෑමෙන්, මෙය නිදන්ගත වකුගඩු රෝගයක් හෝ පවතින වකුගඩු ආබාධ නරක අතට හැරිය හැක.

7. '''දියවැඩියා සංකූලතා'''
අධික කොලෙස්ටරෝල් බොහෝ විට දියවැඩියාව වැනි වෙනත් තත්වයන් සමඟ සම්බන්ධ වේ. අධික කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම හෘද වාහිනී රෝග සහ ස්නායු ආබාධ ඇතුළු දියවැඩියාවේ සංකූලතා වඩාත් නරක අතට හැරිය හැක.

8. '''හෘදයාබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි වීම'''
අධික කොලෙද්ටරෝල් නිසා ඇතිවන රුධිර කැටි නිසා කිරීටක ධමනි හරහා රුධිර ගමනාගමනය අවහිර වුවහොත් එය හෘදයාබාධයකට තුඩු දිය හැකිය.

9.'''ලිංගික අප්‍රානිකත්වය'''
අධික කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම නිසා ශිශ්න ය  වෙත රැධිර සැපයුම අඩාලවීම නිසා ලිංගික අප්‍රාණිකත්වය ඇතිවේ

== කායික විද්‍යාව ==
=== කෘත්‍ය ===
{{empty section}}

=== සංයෝගය හා අවශෝෂණය ===
{{empty section}}

=== ප්ලාස්මා ප්‍රවාහය ===
{{empty section}}

=== සමස්ථිතිය ===
{{empty section}}

== පරිවෘතිය හා බහිස්ස්‍රාවය ==
{{empty section}}

=== ආහාර ===
කොලෙස්ටරෝල් අඩංගු ආහාර ලෙස මස් කිරි සහ බිත්තර දැක්විය හැත.මස් වර්ග අතරින් රතු මස් හෙවත් ක්ෂීරපායි සතුන්ගේ මස්වල නොලෙස්ටරෝල් බහුලය.කිරි ආහාර තුලද බහුලව කොලෙස්ටරෝල් අඩංගුය.බිත්තර කහමදය තුලද බහුලව කොලෙස්ටරෝල් අඩංගුවේ.මීට අමතරව අප ආහාරයට ගන්නා තේල් සහිත ආහාර මගින් ලැබෙන මේද අම්ල අක්මාව තුලදී කොලෙස්ටරෝල් බවට පත්වීම සිදුවේ.විශේෂයෙන් සංතෘප්ත මේදය පහසුවෙන් කොලෙස්ටරෝල් බවට පත්වීම සිදුවේ.

== සායනික වැදගත්කම ==
{{empty section}}

== අමතර රූප ==
&lt;gallery&gt;
Image:Steroidogenesis.svg|[[Steroidogenesis]]
Image:Cholesterol_Spacefill.jpeg|[[Space-filling model]] of the Cholesterol molecule
Image:Trimethyl_steroid-nomenclature.png|Numbering of the [[steroid]] nuclei
&lt;/gallery&gt;

== සටහන් ==
{{Reflist|2}}

== බාහිර යොමු ==
* [http://www.nhlbi.nih.gov/guidelines/cholesterol/ Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults] US National Institutes of Health Adult Treatment Panel III
* [http://www.fao.org/docrep/V4700E/V4700E08.htm Aspects of fat digestion and metabolism – UN/WHO Report 1994]
* [http://www.americanheart.org/cholesterol/about.jsp American Heart Association] – &quot;About Cholesterol&quot;
* 
&lt;br /&gt;
{{Sterols}}

[[ප්‍රවර්ගය:Steroids]]
[[ප්‍රවර්ගය:Sterols]]
[[ප්‍රවර්ගය:Lipid disorders]]
[[ප්‍රවර්ගය:පෝෂණය]]

== ලිපිඩ පරීක්ෂාව (Lipid Profile) සහ හෘද රෝග අවදානම ==
රුධිරයේ අහිතකර කොලෙස්ටරෝල් ලෙස හැඳින්වෙන අඩු ඝනත්ව ලිපෝප්‍රෝටීන (LDL Cholesterol) සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ් (Triglycerides) මට්ටම ඉහළ යාමෙන් කිරීටක ධමනි බිත්ති තුළ මේද තැන්පත් වීම (Atherosclerosis) සිදුවන අතර එය හෘදයාබාධ සහ ආඝාතයට ප්‍රධාන හේතුවක් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=කොලෙස්ටරෝල් (Cholesterol) සහ ලිපිඩ පරීක්ෂාව (Lipid Profile) පිළිබඳ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය |url=https://nirogilanka.com/what-is-cholesterol/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; පැය 9–12ක නිරාහාර කාලයකින් පසු සිදුකරන Lipid Profile රුධිර පරීක්ෂණය මගින් Total Cholesterol, LDL, HDL සහ Triglycerides අගයන් මැන බලන අතර, ආහාර පාලනය, ව්‍යායාම සහ අවශ්‍ය විට Statin කාණ්ඩයේ ඖෂධ මගින් එය පාලනය කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>45sdvfmd2fyd989frwln5sfabiggvvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිංහල වෙදකම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13076</id>
    <revision>
      <id>803728</id>
      <parentid>778560</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T14:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13971" sha1="jcklw9fl9eou1ccg3xuw7uy54jj7ooz" xml:space="preserve">{{See also|ආයුර්වේදය}}
{{සමුද්දේශ විරහිත}}

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය '''සිංහල වෙදකම''' හෙවත් '''හෙළ වෙදකම''' නම්වේ. මෙය අපට වෙනත් කිසිඳු රටකින් හඳුන්වාදෙන ලද්දක් නොව අප රටෙහි සිටි ඉපැරණි යක්ඛ, නාග, රාක්ෂ, දේව ආදී වංශිකයින් විසින් ආරම්භ කරන ලද්දකි.. ආයුර්වේදය හා හෙළ වෙදකම යනු පැහැදිලිවම දෙකකි. මෙය මහනුවර යුගයේ සිටම පටලවා වටහාගත් දෙයකි. හෙළ වෙදකම යනු ආයුර්වේදයට වඩා ප්‍රතිඵලදායී මෙන්ම දේශීය සම්භවයක් ඇති වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රයකි. නමුත් වර්තමානයේ මේ දෙකෙහි සමානකම් ඇත. එයට ඓතිහාසික සිදුවීම් රාශියක් හේතුවේ. යන්ත්‍ර-මන්ත්‍ර-ගුරුකම් ශාස්ත්‍ර භාවිතයෙන් ලෙඩ රෝග සුවකිරීම ආදී නොයෙකුත් විස්මිත ප්‍රතිකාර ක්‍රම රාශියක් මෙහි පවතී.

== සිංහල වෙදුන් ==

===  ඓතිහාසික සිංහල වෙදවරු ===
*  [[පුලස්ති ඉසිවරයා]]
*  [[රාවණා රජ|රාවණා රජු]]
*  [[බුද්ධදාස රජු]]
*  [[මහා පරාක්‍රමබාහු රජු]]
*  [[දෙවැනි පරාක්‍රමබාහු රජු]]

=== වත්මන් සිංහල වෙදදුරන්===


එස් එම් සී පී බණ්ඩාර වෙද මහතා

ඇහැළේපොළ වරදමුණ ඉලූක් පිටිය නින්දගම්ලත් විජය සුන්දර පරපුරේ හෙළ වෙද මහත්වරු 
*සර්ප විෂ වෛද්‍යාචාර්ය (පාරම්පරික) සේනාරත්න විජය සුන්දර
*සර්ප විෂ වෛද්‍යාචාර්ය (පාරම්පරික) විජය සුන්දර මුදියන්සේලාගේ කුඩා බණ්ඩාර ඉලුක්පිටිය 
*සර්වාංග වෛද්‍යය(පාරම්පරික) යසකුලරත්න විජය සුන්දර
*සර්ප විෂ වෛද්‍යාචාරිනී (පාරම්පරික) ධම්මදින්නා කුමාරි විජය සුන්දර

== සිංහල වෙදකමේ අංග ==
* සර්වාංග වෙදකම
* සර්ප වෙදකම
* කැඩුම්-බිඳුම් වෙදකම 
* ගෙඩි-වණ-පිළිකා වෙදකම
* දැවුම් පිළිස්සුම් වෙදකම
* ව්ඳුම් පිළිස්සුම් වෙදකම
* කැපුම් තුවාල වෙදකම
* ඇස් වෙදකම
* සෙම් රෝග හා පීනස් වෙදකම
* උමතු රෝග වෙදකම
* චර්ම රෝග වෙදකම
* ගර්භණී, ප්‍රසව සහ සූත්‍රිකා රෝග වෙදකම
* [[නිල වෙදකම]]

== සිංහල වෙදකමෙහි රෝග-රෝගී පරීක්ෂා ක්‍රම ==
* නාඩි ශාස්ත්‍රය මඟින් රෝග හඳුනා ගැනීම
* දේහ ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය මඟින් රෝග හඳුනා ගැනීම 
* ජෝතිෂ්‍ය ශාස්ත්‍රය මඟින් රෝග හඳුනා ගැනීම
* නිමිති ශාස්ත්‍රය මඟින් රෝග හඳුනා ගැනීම
* වාස්තු විද්‍යාව මඟින් රොග හඳුනා ගැනීම
* විශේෂ මළ-මූත්‍රා පරීක්ෂාව මඟින් රෝග හඳුනා ගැනීම

මීට අමතරව භාවනා ක්‍රම ඔස්සේ අධ්‍යාත්මික ශක්තීන් දියුණු කළ වෛද්‍යවරයෙකු හට ඒ ඔස්සේ ද ලෙඩ රෝග හඳුනාගැනීමේ හැකියාව පවතී.


'''හෙළ වෙදකම''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය දැනුම, පාරම්පරික ප්‍රතිකාර ක්‍රම සහ ඖෂධීය ශාක භාවිතය පදනම් කරගත් සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතියක් හැඳින්වීමට භාවිත වන නාමයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය තුළ ආයුර්වේද, සිද්ධ, යුනානි සහ දේශීය චිකිත්සා යන වෛද්‍ය ක්‍රම ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The National Traditional Medicine Policy of Sri Lanka |url=https://www.cabinetoffice.gov.lk/cab/images/Downloads/national_policies/2024-07-15/En.pdf |publisher=Government of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය දැනුමට දිගු ඉතිහාසයක් ඇත. පුරාණ කාලයේ සිටම ඖෂධීය ශාක, ස්වාභාවික ද්‍රව්‍ය සහ පාරම්පරික ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිත කරමින් රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමේ දැනුම පැවති බවට ඓතිහාසික හා පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පවතී.

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ රාජධානි සමයේ රෝහල් සහ ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථාන පැවති බවට මිහින්තලය, මැදිරිගිරිය සහ පොළොන්නරුව අලහන පිරිවෙන ආශ්‍රිත පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි හමුවී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://fim.cmb.ac.lk/history/ |publisher=Faculty of Indigenous Medicine, University of Colombo}}&lt;/ref&gt;

පුරාණ රජවරුන් දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමයේ සංවර්ධනයට අනුග්‍රහය දැක්වූ බව ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ. බුද්ධදාස රජුගේ සමය ද ශ්‍රී ලංකාවේ වෛද්‍ය ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් කාල පරිච්ඡේදයක් ලෙස සැලකේ.

== ප්‍රධාන වෛද්‍ය සම්ප්‍රදායන් ==

ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පද්ධතිය ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් ක්‍රමවලින් සමන්විත වේ.

* '''දේශීය චිකිත්සාව''' – ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික වූ පාරම්පරික ප්‍රතිකාර දැනුම සහ ක්‍රම.
* '''ආයුර්වේදය''' – දකුණු ආසියානු සම්භවයක් සහිත සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමයකි.
* '''සිද්ධ වෛද්‍ය ක්‍රමය''' – දකුණු ඉන්දියානු වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය සමඟ සම්බන්ධ වේ.
* '''යුනානි වෛද්‍ය ක්‍රමය''' – අරාබි හා ග්‍රීක වෛද්‍ය දැනුම් සම්ප්‍රදායන් සමඟ සම්බන්ධ වූ වෛද්‍ය ක්‍රමයකි.

== ප්‍රතිකාර ක්‍රම ==

දේශීය වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය තුළ විවිධ රෝග තත්ත්වයන් සඳහා පාරම්පරික ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිත කර ඇත.

ඒ අතර,

* සර්ප විෂ සඳහා භාවිත කරන පාරම්පරික ප්‍රතිකාර
* කැඩුම් බිඳුම් සඳහා වූ ප්‍රතිකාර
* තුවාල සහ ගෙඩි සඳහා වූ ප්‍රතිකාර
* අක්ෂි රෝග සඳහා වූ පාරම්පරික ප්‍රතිකාර
* ඖෂධීය ශාක සහ ශාකසාර ඖෂධ භාවිතය

ඇතුළත් වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Diversity of Indigenous Medicine of Sri Lanka: A Cross Sectional Study |year=2021 |publisher=Faculty of Indigenous Medicine, University of Colombo |url=http://archive.cmb.ac.lk/handle/70130/7639}}&lt;/ref&gt;

== ඖෂධීය ශාක භාවිතය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය දැනුම තුළ ඖෂධීය ශාක සඳහා වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ. ශාකවල කොළ, මුල්, පොතු, මල්, ගෙඩි සහ බීජ වැනි කොටස් විවිධ ඖෂධ නිෂ්පාදන සඳහා පාරම්පරිකව භාවිත කර ඇත.

දේශීය ශාක පිළිබඳ දැනුම පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වී ඇති අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික උරුමයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ.

== නවීන යුගයේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය සංරක්ෂණය කිරීම, අධ්‍යාපනය සහ පර්යේෂණ කටයුතු සඳහා විවිධ රාජ්‍ය ආයතන පිහිටුවා ඇත.

1929 ජුනි 10 වන දින ස්වදේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාලය පිහිටුවීම දේශීය වෛද්‍ය අධ්‍යාපනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි. පසුව එය කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයට අනුබද්ධ ආයතනයක් බවට පත් විය. 2023 වසරේදී එය කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ දේශීය වෛද්‍ය පීඨය බවට පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=History |url=https://fim.cmb.ac.lk/history/ |publisher=University of Colombo}}&lt;/ref&gt;

1961 අංක 31 දරන ආයුර්වේද පනත මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ ආයුර්වේද සහ දේශීය වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය සඳහා නීතිමය රාමුවක් සකස් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://ayurveda.gov.lk/about-us/ |publisher=Department of Ayurveda}}&lt;/ref&gt;

== සංරක්ෂණය සහ පර්යේෂණ ==

දේශීය වෛද්‍ය දැනුම සංරක්ෂණය කිරීම, ඖෂධීය ශාක පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කිරීම, පැරණි වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ සහ පුස්කොළ පොත් අධ්‍යයනය කිරීම සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරවල ආරක්ෂාව හා ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සිදු කිරීම වර්තමානයේ වැදගත් කාර්යයන් වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ආයුර්වේදය]]
* [[සිද්ධ වෛද්‍ය ක්‍රමය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ වෛද්‍ය විද්‍යාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රම]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතිය]]


==මූලාශ්‍ර==

* {{cite book
 | author= මහාචාර්ය [[දයානන්ද සෝමසුන්දර]]
 | year=2007
 | title=හෙළදිව්වාසීන් සහ ආදිවාසීන්
 | publisher= [[එස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ]]
 | isbn=978-955-30-0428-4}}


==ආශ්‍රිත ලිපි==
* [[ආයුර්වේදය]]

{{සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍යක්‍රම}}

[[Category:සිංහල වෙදකම]]</text>
      <sha1>jcklw9fl9eou1ccg3xuw7uy54jj7ooz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හෘදයාබාධය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13588</id>
    <revision>
      <id>803770</id>
      <parentid>605156</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>හදිසි රෝග ලක්ෂණ සහ කඩිනම් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34138" sha1="btn9pazr3vmqnh7u34rfiwwpn3nsxwk" xml:space="preserve">{{Infobox_Disease |
  Name           = හෘදයාබාධය (Myocardial infarction)|
  Image          = AMI scheme.png |
  Caption        = Diagram of a '''myocardial infarction''' (2) of the tip of the [[Sternocostal surface|anterior wall of the heart]] (an ''apical infarct'') after occlusion (1) of a branch of the [[left coronary artery]] (LCA, [[right coronary artery]] = RCA).|
  DiseasesDB     = 8664 |
  ICD10          = {{ICD10|I|21||i|20}}-{{ICD10|I|22||i|20}} |
  ICD9           = {{ICD9|410}} |
  MedlinePlus    = 000195 |
  eMedicineSubj  = med |
  eMedicineTopic = 1567 |
  eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|327}} {{eMedicine2|ped|2520}} |
  MeshID         = D009203 |
}} 

අප ශරීරයේ විවිධ කොටස්වලට ජීවත් වීමට ආහාරත් ඔක්සිජන් නැමති වායුවත් වුවමනා ‍වේ.මෙම ද‍්‍රව්‍යය එම විවිධ කොටස් වෙත ගෙන යනු ලබන්නේ රුධිරය මගිනි.දේහයේ ඇති මෙම කොටස් වෙත රුධිරය පොම්ප කරන්නේ හෘදය නැමති අවයවය මගිනි.මෙය ශරීරයේ මධ්‍යය රේඛාවෙන් වම් පස‍ට ආනතව පෙනහලු දෙක අතර වම් පෙනහල්ලට අවපාතයක් ඇති කරමින් පිහිටා ඇත.උරස් කුහරය තුළ පිහිටා ඇති හෘදය පුද්ගලයෙකු දකුණු අත මිට මෙළවූ විට ලැබෙන පරිමාවට සමාන යැයි කිව හැක.එමෙන්ම වැඩුණුපුද්ගලයෙකුගේ හෘදය ග්‍රෑරෑම් 300 ක් පමණ වේ.මෙම හෘදයට අදාල සියලු රෝග හෘදයාබාධ ලෙස හැදින්වුවද හෘදයාබාධය(මයෝ කාඩියල් ඉන්පාක්ෂන්) ලෙස හදුන්වන්නේ ප්‍රමාණවත් ලේ සැපයුමක් නොලැබී යාම නිසා හෘද පේශියේ කොටසක් හානියට පත්වීමයි.මෙය බහු හේතුක රෝගයකි.

=== හෘදයේ කොටස් ===
හෘදය තුළ කුටීර හතරක් දක්නට ලැබේ.ඉන් ඉහළ කුටීර කර්ණිකා ලෙස හැදින්වෙන අතර පහළ කොටස් කෝෂිකා ලෙස හැදින්වේ.කර්ණිකා හා කෝෂිකා සම්බන්ධ වන කපාට යුගලක් හෘදය තුළ පිහිටා ඇත.වම් පැත්තේ ඇති කපාටය ද්වි-තුණ්ඩ නොහොත් මයිට්‍රල් කපාටය ලෙස හැදින්වේ.දකුණු පැත්තේ ඇත්තේ ත්‍රි-තුණ්ඩ කපාටයයි.(tricuspid Value)මෙම කපාට මගින් කර්ණිකා වලින් කෝෂිකා වලට රුධිරය ගලා යාමට සලස්වන අතර එම රුධිරය ආපසු කර්ණිකා වලට ගැලීම වළක්වනු ලැබේ.හෘදයේ කෝෂිකා වලට සම්බන්ධ ධමනි ආරම්භයේ දී අඩසඳ කපාට ද පිහිටා ඇත.හෘද ස්පන්ධනහය් දී &quot;ලබ් ඩබ්&quot; ලෙස ශ්‍රවණය වන්නේ කපාට වල පියන්පත් ඇරීම සහ වැසිමයි.හෘදයේ සමහර ආබාධ වලදී මෙම හඩේ වෙනසක් දැකිය හැක.සාමාන්‍යයෙන් එක් හෘද ස්පන්දනයක් සදහා ගතවන්නේ තත්පර 0.8ක කාලයකි.මිනිත්තුව තුළදී හෘදයෙන් පිටවන රුධිර ප්‍රමාණය මිලි ලීටර් 5040 පමණ වනු ඇත.

=== හෘදයට සම්බන්ධ රුධිරවාහිනී ===

# වම් කර්ණිකාව-	පෙනහලුවල සිට රැධිරය ගෙන එන පුප්ඵුශීය ශිරා(plomanryVains)හතර සම්බන්ධ වේ. 
# දකුණු කර්ණිකාව-	හෘදයට ඉහළින් ඇති කොවස් වලින් රුධිරය ගෙන එන පූර්ව මහ ශිරාවත්(Inferiorvanacave)සම්බන්ධ වේ.
# වම් කෝෂිකාව -	මුළු සිරුර පුරාම රුධිරය බෙදාහරින සංස්ථානික මහා ධමනිය (Aorta)වම් කෝෂිකාව හා යාවේ.
# දකුණු කෝෂිකාව-	පෙනහලු කරා රුධිරය ගෙන යන පුප්ඵුශී ධමනිය (Pulmonary artery)දකුණු කෝෂිකාවට සම්බන්ධවේ.

හෘදයෙන් පිටතට රුධිරය ගෙන යන ධමනියක් වන සංස්ථානික මහා ධමනියේ ආරම්භයත් සමගම එහි මුල්ම ශාඛාව කිරීටක ධමනිය ආරම්භ වේ.හෘද පේශින්ට රුධිරය සපයනු ලබන්නේ මෙය මගිනි.මෙම ධමනියේ හෝ ශාඛාවන්හි ඇතුල් බිත්ති වල මේද තැන්පත් වීමත් අවහිර වීමත් නිසා හෘදයාබාධය ඇති වේ.

== හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමට බලපාන සාධක ==
* රුධිර පීඩනය
* දියවැඩියාව
* මේද අනුපාතය
* ස්ථූලතාවය
* දුම්බීම
* මානසික අසහනය
* කායිකවර්ධනය
* ජන්ම ප්‍රවේණිය

ඉහත සාධක එකක් හෝ ඊට වැඩියෙන් පවතීනම් හෘදයාබාධයකට ගොදුරුවීමේ අවධානමක් තිබේ.මෙහිදී ජන්ම ප්‍රවේණිය හැර අනෙක් සියලු සාධක අපට පාලනය කළ හැකි සාධකයෝය.ඇතැම් සාධක නිසා හෘදයාබාධය ඇති වන්නේ ඇයි යන්න විද්‍යාත්මකව ඔප්පු කර නොමැති වුවද ඒ අතර යම් සබදතාවක් ඇති බව දක්නට ලැබේ.ඉහත සාධක පාලනය කිරිමෙන් හෘදයාබාධයක් වැළදීමේ අවධානම අඩු කර ගත හැක.

=== රුධිරපීඩනය ===

රුධිරපීඩනය යනු ලේ ගමන් කරවීම සඳහා හදවත මගින් යොදන බලපෑමයි. [[අධිරුධිර පීඩනය]] යනු හෘදයේ සිට පිටතට රුධිරය ගෙන යන ධමනි තුළ පවත්නා රුධිර පීඩනය රෝගියාගේ වයසටත් ස්ත්‍රී පුරුෂභාවයටත් නොගැල‍‍පෙන සේ දිගින් දිගටම ඉහළ ගොස් පැවතීමයි.[[ගොනුව:Blood-pressure-level.jpg|260px| right|thumb|රුධිර පීඩනය]]

ඇතිවීමට බලපාන සාධක
# වැඩිපුර ජලය හා ලුණු එකතුවීම නිසා රුධිර පීඩනය වැඩි වූ විට.
# හදවතේ සිට රුධිරය ගෙන යන රුධිර නාල බිත්ති මහත් වී කුහරයන් පටු වීම.
# හදවත මගින් රුධිරය වඩා වේගයෙන් හා තදින් පොම්ප කරන විට
  
වැළදීමට හේතු
* පරම්පරාවෙන්
* වැඩිපුර ලුණු කෑමෙන්
* පොටෑසියම් ලවණ අඩුවෙන් ගැනීමෙන්
* තරබාරුකම
* අධික ප්‍රෝටින් ආහාර අනුභවය
* මානසික අසහනය

රෝග ලක්ෂණ
* උදෑසන බෙල්ල පිටුපස ඉහළ ප්‍රදේශයේ සහ හිස මුදුනේ ඇතිවන හිසරදය හා කරකැවිල්ල
* හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව
* නාසයෙන් ලේ ගැලීම
* අධික මුත්‍රා යාම
* පෙනීමේ අපහැදිලි බව
* අතපය පණ නැති කම

ප්‍රතිඵල
# හදවතට බලපෑමෙන්	-හෘදයාබාධ
# මොළයට බලපෑමෙන් -අංශභාගය
# ඇස්වලට බලපෑමෙන්	- අන්ධභාවය
# වකුගඩුවලට බලපෑමෙන් - වකුගඩු අක්‍රීය වීම

=== දියවැඩියාව ===

දියවැඩියාව යනු ලේවල සීනි මට්ටම ඉහළ යාමයි.ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය අර්ථ දක්වන අන්දමට උදෑසන නින්දෙන් නැගිට කිසිවක් කෑමට හෝ බීමට පෙර රුධිර පරික්ෂා කිරීමේදි ලේ ඩෙසිලීටරයක තිබෙන ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය මිලි ග්‍රෑරෑම් 136 කට වඩා වැඩිනම් ඔහු හෝ ඇය දියවැඩියා රෝගියෙක් ලෙස දක්වයි.
දියවැඩියා රෝගයට ගොදුරුවීමෙන් හෘදයාබාධයකට ගොදුරු වීමේ අවධානම දෙගුණයකින් වැඩිය.වයස අවුරුදු 25-35ත් අතර අයකු එකවර හෘදයාබාධයකට ගොදුරු වීමේ ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ නොදැනුවත්ව හෝ නිසි ලෙස පාලනය නොකර හෝ දියවැඩියා රෝගයෙන් පෙළීමයි.මෙවැනි රෝගියෙකුට එක හෘදයාබාධයක් වැළදුණු විට තවත් හෘදයාබාධයක් ඇති වීමේ වේගය වැඩිය.දියවැඩියා රෝගය හේතුවෙන් හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමේදි ඇතිවන වේදනා නොදැනීම ඇතිවිය හැක.එය ඉතා බරපතල තත්‍වයකි.දියවැඩියා රෝගය හේතුවෙන් පිරිමියෙකුට හෘදයාබාධ වැළදීමේ ප්‍රවණතාව 50%කින් වැඩිය.ගැහැණු අයෙකු නම් 300ගුණයකින් වැඩිය.මේ හේතුවෙන් අඩු වයස් හෘදයාබාධයන්ට ගොදුරු වීමේ ප්‍රතිශතයද ඉහළය.

=== කොලොස්ටරෝල් ===

කොලොස්ටරෝල් යනු රුධිරයේ ඇති ස්වාභාවික මේද වර්ගයකි.මෙය ආහාර මගින් ලැබෙන අතර ශරීරය තුළිනුත් නිපදවයි.පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මෙම මට්ටම වෙනස් වන අතර කොලොස්ටරෝල් අධික වීම නිසා හෘදයාබාධ වැළදීමේ අවධානම ඉහළය.කොලොස්ටරෝල් වර්ග දෙකකි.H.D.Lහා L.D.Lයනුවෙනි.LDLඉහළ යෑම අහිතකරය.රුධිරයේ කොලොස්ටරෝල් මට්ටම වැඩි කරන ආහාර වන්නේ සත්‍ව ආහාර(මස් ,බටර් ,සීනි ,බිත්තර) හා ශාක ආහාර (පොල්, පොල්තෙල් ,පාම් තෙල්(Palm oil) ආධියේ අඩංගු සංතෘප්ත මේදය කොලොස්ටරෝල් මට්ටම ඉහළ දමයි. මෙම මට්ටම අඩු කර ගත හැක්කේ නිවරැදි ආහාර පුරුදු අනුගමනය කිරීමෙන් හා ශරිරයේ බර අඩු කර ගැනිමෙනි.ඇතැම් අයට ඖෂධ වර්ග ලබාදීමටද සිදුවේ.
	
කොලොස්ටරෝල් අධික රෝගින්ට සුදුසු ආහාර
* එළවලු හා පළතුරු
* පලා වග්‍ර්‍
* කුරුට්ට සහිත ධාන්‍ය
* කෙඳි සහිත ආහාර
* සතියකට දෙවරක් මාළු
* මේදය අඩු කිරි හා කිරි ආහාර

== රෝග ලක්ෂණ ==
හෘදරෝගයක් ඇතැයි හගවන සුලභ රෝග ලක්ෂණ
* සුළු කාර්යයක පවා නිරත වන විට ඇතිවන හතිය[[ගොනුව:Heart pation.jpg|right|180px]]	 

* කය මෙන්ම සිත වෙහෙසන විට පපුව මැද ඇතිවන වේදනාව(වෙහෙස නිවෙන විට වේදනාවද නැති වී 	යයි)
* කරන කාර්යයට අනුකූල නොවන වේදනාව(ආහාර වේලකින් පසුව පපුව හිරවීම හෝ හතිය ඇති වීම)
* කැස්ස(වියලි)
* කකුල් ඉදිමීම
* ක්ලාන්ත වීම හෝ ඇස් ඉදිමී යාම (අධික වෙහෙස වීමකදී)
* පපුවේ ගැස්ම
* හිසරදය(හිස මුදුනෙන් දැනෙන හා උදෑසන ඇතිවන)

හාදයාබාධයක් වැළදි ඇති බව හදුනා ගැනීමේ ලක්ෂණ
* පපුවේ සිට වම් අත දිගේ ඇගිලි තුඩු දක්වාත් පපුවේ සිට බෙල්ලේ වම් පැත්තේ ඉහළ පෙදෙස දක්වාත් ඉදිකටු ඇනෙන්නාක් මෙන් ඇතිවන වේදනාව
* හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව
* හදිසි ක්ලාන්ත ගතිය
* කරකැවිල්ල
* හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම.
* කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව ඇද වැටීම

== හෘදයාබාධයකින් පසු ==


[[ගොනුව:Heart-attack1.jpg|left|200px]]ඔහු හෝ ඇය සිටින කාර්යයෙන් ඉවත් කර ඉක්මනින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සදහා යොමු කිරීම කළ යුතුය.රෝගියාට පහසු ඉරියව්වකින් සිටීමට සැලැස්විය යුතුය. හෘද රෝගියෙකු නම් වෛද්‍යවරකු දිව යට තබා ගැනීමට දී ඇති පෙත්ත ලබා දිය යුතුය.වෛද්‍යවරයාට භාර දෙන තුරු ස්වසන හා නාඩි වැටීම පිළිබද සැලකිලිමත් විය යුතුය.
හෘදයාබාදයක් යනු නිසිලෙස රුධිර සැපයුම නොලැබීම නිසා හාද වස්තුවේ මාංශපේශින් තුවාල වීම නිසා හටගන්නා රෝගයයි.තුවාල වූ මාංශපේශින්ගෙන් කොටසක් අනිවාර්යෙන්ම හානියට පත්වේ.හානියට පත් වු කොටස කුඩා නම් එයින් ජීවිතයට හානියක් වන්නේ නැත.මන්ද ඉතිරි මාංශපේශි ප්‍රදේශය අවශ්‍යය කාර්යය නිසි ලෙස ඉටු කරයි.හානියට පත් වූ මාංශපේශි ප්‍රදේශය තුවාල කැළලක් මෙන් සුව වේ.කැළල සුවපත් විමට සති 6-8 ක කාලයක් ගතවේ.එම කාලය තුළ විවේක ගත යුතුය.

=== හෘදයාබාධයකින් පසු කාලය ගත කළ යුතු ආකාරය ===
* මුල් පැය 48- පුරා රෝගියාට සම්පූර්ණ ඇද විවේකය ලබා දිය යුතු අතර දියරමය ආහාර පමණක් ලබා දිය යුතුය.කෝපි කෘත්‍රිම එළවලුසාර පාන මේද අඩංගු කිරි පිටි ‍මෙම කාලය තුළ නොදිය යුතුය.දත් මැදීම මුහුණ සේදීම තනිව නොකළ යුතුය.මළ මුත්‍රා බැහැර කිරීම සදහා ඇදෙන් බැස යාම සුදුසු නැත.

* තෙවන දින-ප්‍රධාන ආහාර වේල් තුනටම ක්‍රීම් ක්‍රැකර්,කුරකක්කන් ක්‍රැකර් යන විස්කෝතු වලින් දෙක බැගින් ද බත් මිශ්‍ර කැද කෝප්ප 1/3 ක් සෑහේ.එම ආහාර ගැනිමට අකමැතිනම් පැපොල් වැනි පළතුරක් දිය හැක.එමෙන්ම මෙම දිනයේදි රෝගියාට ඇදමත වාඩිවීමට පුලුවන.නමුදු එය කළ යුතු වන්නේ ශරිරයට බර නොදැනෙන පරිදිය.

* සිව්වන දිනය-මෙදින රෝගියාට දෙන ආහාර මදක් වැඩි කල යුතුය.මදක් කායික වෙහෙසක් ද ලබා දිය යුතුය.එනම් ඇද අසල පුටුවක් තබා දුන් විට තනිවම ඇදෙන් බැස ඒ මත වාඩිවිය හැක.විනාඩි 15 ක් පමණ එසේ සිට යලිත් ඇදට යා යුතුය.දිනකට තෙවරක් මෙය කළ යුතුය.
 
* පස් වන දින-මෙම දිනය වන විට හදිසි අවස්ථා බොහෝ දුරට මග හැරි තිබේ.ඇද අසලට ගෙන යන බේසමෙන් තනිව මුහුණ සේදීම යනාදිය කිරිමට හැකියාවක් ඇත.

* සයවන දිනය-රෝගියා ගෙදර යැවිම සදහා හුරු කරවනු ඇත.තනිව වැසැකිළි යාම වාට්ටුට දෙපස සෙමෙන් දෙවරක් ඇවිදිම යනාදිය මෙදින සිදු කරනු ඇත.
* සත්වන දින-සංකූලතා හෝ අමතර රෝග ලන්ෂණ නොමැති නම් රෝගියා ගෙදර යවයි.

=== '''ආහාර''' ===


'''සුදුසු ආහාර'''
හෘදයාබාධයකට පසු ආහාර පිළිබද සැළකිලිමත් වීම ඉතා වැදගත්ය.
* නිවුඩු හාල් බත්[[ගොනුව:Fruit-and-Vegtables.jpg||right|200px|thumb|''සුදුසු ආහාර'']]
* [[කුරක්කන්]] පිටි ඉදිආප්ප රොටි ආදිය
* එළවලු 
* අලිගැටපේර හැර කැමති පළතුරක්
* පියලි ඇට වර්‍ග(පරිප්පු, කඩල, මුං)
* හුරුල්ලන් වැනි කුඩා මාළු
* බිත්තර සුදු මදය''[[ගොනුව:HK food Kennedy Town New Chinese Rest BBQ Mix.jpg|right|200px|thumb|''නුසුදුසු ආහාර'']]
* ලූණු,සුදු ලූණු 

'''සම්පූර්ණයෙන් නතර කළ යුතු ආහාර'''
* මුදවපු කිරි,යෝගට්,මේද සහිත පිටි කිරි
* මස් වර්‍ග
* බිත්තර කහමදය
* ක්‍රීම් සහිත බිස්කට්
* ඉස්සො,දැල්ලො,පොකිරිස්සො

=== හෘදයාබාධයකට පසු ව්‍යායාම ===
(දෙවන දින පටන්)
මෙවැනි රෝගියෙක් ඉතා ක්‍රමානුකූලව ව්‍යායාම කළ යුතුය.එක් වරම ශාරීරික ව්‍යායාම බරපතල ලෙස කළ හොත් එය තුවාල වුණු හෘදයවස්තුවට දරා ගැනිමට අපහසුය.එබැවින් ව්‍යායාම වැඩිකළ යුත්තේ ක්‍රමානුකූලවය.ශාරීරික ව්‍යායාම මනින්නේ මේට් (Met) නම් වූ ඒකක මගිනි. මිනිසෙකු කිසිම සෙලවීමක් නොමැතිව ඇදේ නිදා සිටින විට වැය වන්නේ මිනිත්තුවකට මේට් 1 ක් පමණ ශක්ති ප්‍රමාණයකි.
සරල ව්‍යායාමයක් 
රෝගියා නිරෝගි වූ විට සුදුසු සරල ව්‍යායාමයකදි ශක්තිය මේට් 1/2-2 දක්වා වැය වේ.

1.ව්‍යායාමය

* වරකට එක බැගින් එක් එක් කකුල දණ හිසෙන් හොදින් කෙලින් නර උකුල සන්දියෙන් ඉහළට පහලට කරන්න.ඇදේ සිට අගල් 3 ක් පමණ එසවීම සුදුසුය.

* වළලුකර සන්ධියෙන් පාදය වටේට කරකවන්න.එසේ කීපවරක් කර පයේ ඇගිලි වලින් රවුමක් අදින්න.(ඇදේ හාන්සි වි සිටින අතර)

2.දණ හිසෙන් කකුල නවා උදරය දෙසට ගන්න.

3.දෑත් පපුව මත තබා ගැඹුරින් හුස්ම ගන්න.පහත හෙළන්න.(පැය දෙකකට වරක් ඉහත සදහන්ව්‍යායාමය 3 වරක් කිරිම සුදුසුය.

සතර වන දිනයේ පටන්

මෙම ව්‍යායාමය සදහා මේට් 2-3 දක්වා වැය වේ.[[ගොනුව:Exercise for hert.jpg|right|400px|thumb|ව්‍යායාම]]

4.ඇද උඩ හොදින් ඇදට හේත්තු වී කෙලින් අතට වාඩි වෙන්න.කොන්දට කොට්ටයක් තබා වාඩිවීම සුදුසුය.

* ඇදේ වාඩි වී කද ඉදිරියට නවා පයේ වළලු කර අල්ලන්න

* අඩි 1 1/2 ක් (අගල් 18)ක් උස පුටුවක වාඩි වී හිද එයින් නැගිට යලිත් වාඩි වන්න.මේසයකට බර දි එක් කකුලක් පිටුපසට දිගු කරන්න.යලිත් තිබූ තැනට ගන්න.එසේ දෙපා මාරු කරමින් පස්සට ලඟට ගන්න

මදක් බර ව්‍යායාමයක් 
ශක්තිය (3-5)දකිවා වැය වේ.නිවසට පැමිණි පසු කිරීම සුදුසුය.
* කෙලින් සිට ගන්න.එක් කකුලක් දණ හිසෙන් මදක් උඩට ඔසවන්න.(දෙපා එකිනෙක ඔසවන්න)
** කෙලින් සිට ගන්න. අත් දෙක ඉදිරියට දික් කරන්න.පයේ ඇගිලි තුඩු වලින් ඉස්සෙන්න.යලිත් පහත් වෙන්න.පහත් වෙන විට දණ හිසෙන් මදක් නවන්න.
5.කෙලින් සිට කදින් දෙපැත්තට නැවෙන්න.

6.ඇද උඩ වාඩි වෙන්න.කද කෙලින් කර වාඩිවන්න.අත් දිගු කරන්න. දණ හිසි නොනමා පයේ ඇගිලි තුඩු අල්ලන්න.
මෙම ව්‍යායාම හතරම එකවර කිරිමට උත්සහ නොකරන්න.

=== නුසුදුසු ව්‍යායාම ===
පහත සදහන් ව්‍යායාම කරන විට මේට් 9ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් වැය වේ.එබැවින් හෘදයාබාධිත රෝගින්ට මෙම ව්‍යායාම නුසුදුසුය.
* බරක් ඔසවාගෙන පඩිපෙළ නැගීම
* බරක් ඔසවාගෙන ඉක්මනින් ඇවිදීම.
* බයිසිකලයක් පැදගෙන කදු නැගීම
* පැයට 21km වේගයෙන් බයිසිකල් පැදීම.
* ඉතා වේගයෙන් පඩිපෙල් නැගීම.

ඇවිදීමේදි මතක තබා ගත යුතු කරුණු
* ව්‍යායාමයක් ලෙස ඇවිදීමේදි තරගකාරි ලෙස වේගයෙන් ඇවිදිම නුසුදුසුය.
* දැඩි සුළඟ තිබෙන විට එයට එරෙහිව ඇවිදීම නොකළ යුතුය.
* සීතල දිනෙක ඇවිදීම අහිතකරය.

ව්‍යායාම කරන විට පහත ගැටලු පැන නැගුණොත්වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ගත යුතුය.
* පපුවේ වේදනාවක්
* පපුවේ බර ගතියක්
* හුස්ම ගැනිමේ අපහසුවක්
* හිස කරකැවිල්ල
* අධික තෙහෙට්ටුව
* හෘදයාබාධයකින් මාසයක් පමණ ගිය තැන නිවසේ පිටත සෙමෙන් ඇවිදීම සුදුසුය.ඇවිදිමට ප්‍රථම දවසේ පළමු ඖෂධ වේල ගෙන තිබිය යුතුය.ඉන් පැයකට පමණ පසු ඇවිදීම සුදුසුය.බරට ආහාර ගෙන ඇත්නම් ඇවිදිම නුසුදුසුය.

=== හෘදයාබාධයකින් පසුව දැනෙන සුළු රෝග ලක්ෂණ ===
* ඇගේ පතේ වේදනාව
* විවේකිව සිටියදිත් දැනෙන අධික තෙහෙට්ටුව
* ඇගට පණ නැතුවා සේ දැනීම
මේවා බොහෝ විට හිතට නැගෙන බිය නිසා ඇතිවේ.හතිය ඇතිවන බව බොහෝ රෝගිහු පවසති.වැඩ කළත් නොකළත් එකම ලෙසට හතිය දැනේ නම් එය රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
* පපුවේ වේදනාව 
* පපුවේ ඉදිකටු අනිනවාක් මෙන් දැනිම
* කඩියෙකු කනවා මෙන් දැනිම
මෙම වේදනාව පපුවේ වම් පසින් බොහෝ විට ඇතිවේ.එසේම එම වේදනාව තැනින් තැන ගමන් කරයි.ව්‍යායාම කරන විටත් වැඩි නොවේ.මෙසේ වන්නේ හෘදයේ මතු පිට මාංශපේශිහි වේදනාවය.එය හෘදයට සම්බන්ධනොමැති නිසා බිය විය යුතු නැත.

=== සැලකිලිමත් විය යුතු ලක්ෂණ ===
මෙම ලක්ෂණ ඇති වුවොත් පමා නොකර වෛද්‍යවරයා වෙත යා යුතුය.
* පපුවේ මැද ඇතිවන වේදනාව
* ව්‍යායාම කරන විට වේදනාව වැඩි වීම
* විවේක ගන්නා විට වේදනාව අඩුය
* උගුර දෙසට හෝ හකු දෙසට හෝ වම් අතේ ඇතුලු පැත්තට හෝ උරපතු දෙක අතරට විහිදි යන වේදනාව
* පපුවේ තෙරපීමක් හිර විමක් බරකිරිමක් වැනි වේදනාවක් දැනිම
* සුළු වෙහෙසකදි උදරයේ උඩු කොටසේ දැවිලි ගතියද සැලකිලිමත් විය යුතු ලක්ෂණය.එහිදි වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුය.
‍හෘදයාබාධය ඇතිවීමට බලපාන සාධක පාලනය කිරීමෙන් හෘදරෝග නිවාරණය කර ගත හැක.

== මේ අඩවිත් බලන්න ==
* [[දියවැඩියාව]]
* [[දියවැඩියාවෙහි රෝග ලක්ෂණ]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රශ්නය]]
* [[ස්ථුලතාව]]

== ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ ==
* හෘදයාබාධ නිවාරණය, වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක, හෘද රෝග විශේෂ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඥ, ජාතික රෝහල.

* සිරිකත පුවත්පත, ආරෝග්‍යා ලිපි පෙළ, වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක.

* අධිරුධිර පීඩනය, විශේෂ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඥ වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක, වෛද්‍ය වරුණ ගුණතිලක,

[[ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය]]
[[ප්‍රවර්ගය:වයස්ගතවීම හා සම්බන්ධ රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:මරණයට හේතු]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක හදිසි තත්ත්ව]]

== හදිසි රෝග ලක්ෂණ සහ කඩිනම් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
පපුවේ මැද ඇතිවන තද තෙරපුම් සහිත වේදනාව වම් අත, හකුව හෝ පිට ප්‍රදේශයට පැතිරී යාම, අධික ලෙස සීතල දහඩිය දැමීම සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව හෘදයාබාධයක (Myocardial Infarction) ප්‍රධාන හදිසි ලක්ෂණ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=හෘදයාබාධය (Heart Attack / Myocardial Infarction): හදිසි රෝග ලක්ෂණ, ECG සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/stemi-heart-attack/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; රෝගියා වහාම රෝහලක හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකකයට (ETU) යොමු කර ECG සහ Troponin පරීක්ෂණ මගින් රෝගය තහවුරු කර, අවහිර වූ කිරීටක ධමනිය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම (Thrombolysis හෝ Primary PCI / Stenting) මගින් හෘද පේශියට සිදුවන හානිය අවම කර ජීවිතය බේරාගත හැක.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/stemi-heart-attack/ හෘදයාබාධය (Heart Attack / Myocardial Infarction): හදිසි රෝග ලක්ෂණ, ECG සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>btn9pazr3vmqnh7u34rfiwwpn3nsxwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803791</id>
      <parentid>803770</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33912" sha1="05t2hkgu9m77oqb0cayyidwz0q1nb5w" xml:space="preserve">{{Infobox_Disease |
  Name           = හෘදයාබාධය (Myocardial infarction)|
  Image          = AMI scheme.png |
  Caption        = Diagram of a '''myocardial infarction''' (2) of the tip of the [[Sternocostal surface|anterior wall of the heart]] (an ''apical infarct'') after occlusion (1) of a branch of the [[left coronary artery]] (LCA, [[right coronary artery]] = RCA).|
  DiseasesDB     = 8664 |
  ICD10          = {{ICD10|I|21||i|20}}-{{ICD10|I|22||i|20}} |
  ICD9           = {{ICD9|410}} |
  MedlinePlus    = 000195 |
  eMedicineSubj  = med |
  eMedicineTopic = 1567 |
  eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|327}} {{eMedicine2|ped|2520}} |
  MeshID         = D009203 |
}} 

අප ශරීරයේ විවිධ කොටස්වලට ජීවත් වීමට ආහාරත් ඔක්සිජන් නැමති වායුවත් වුවමනා ‍වේ.මෙම ද‍්‍රව්‍යය එම විවිධ කොටස් වෙත ගෙන යනු ලබන්නේ රුධිරය මගිනි.දේහයේ ඇති මෙම කොටස් වෙත රුධිරය පොම්ප කරන්නේ හෘදය නැමති අවයවය මගිනි.මෙය ශරීරයේ මධ්‍යය රේඛාවෙන් වම් පස‍ට ආනතව පෙනහලු දෙක අතර වම් පෙනහල්ලට අවපාතයක් ඇති කරමින් පිහිටා ඇත.උරස් කුහරය තුළ පිහිටා ඇති හෘදය පුද්ගලයෙකු දකුණු අත මිට මෙළවූ විට ලැබෙන පරිමාවට සමාන යැයි කිව හැක.එමෙන්ම වැඩුණුපුද්ගලයෙකුගේ හෘදය ග්‍රෑරෑම් 300 ක් පමණ වේ.මෙම හෘදයට අදාල සියලු රෝග හෘදයාබාධ ලෙස හැදින්වුවද හෘදයාබාධය(මයෝ කාඩියල් ඉන්පාක්ෂන්) ලෙස හදුන්වන්නේ ප්‍රමාණවත් ලේ සැපයුමක් නොලැබී යාම නිසා හෘද පේශියේ කොටසක් හානියට පත්වීමයි.මෙය බහු හේතුක රෝගයකි.

=== හෘදයේ කොටස් ===
හෘදය තුළ කුටීර හතරක් දක්නට ලැබේ.ඉන් ඉහළ කුටීර කර්ණිකා ලෙස හැදින්වෙන අතර පහළ කොටස් කෝෂිකා ලෙස හැදින්වේ.කර්ණිකා හා කෝෂිකා සම්බන්ධ වන කපාට යුගලක් හෘදය තුළ පිහිටා ඇත.වම් පැත්තේ ඇති කපාටය ද්වි-තුණ්ඩ නොහොත් මයිට්‍රල් කපාටය ලෙස හැදින්වේ.දකුණු පැත්තේ ඇත්තේ ත්‍රි-තුණ්ඩ කපාටයයි.(tricuspid Value)මෙම කපාට මගින් කර්ණිකා වලින් කෝෂිකා වලට රුධිරය ගලා යාමට සලස්වන අතර එම රුධිරය ආපසු කර්ණිකා වලට ගැලීම වළක්වනු ලැබේ.හෘදයේ කෝෂිකා වලට සම්බන්ධ ධමනි ආරම්භයේ දී අඩසඳ කපාට ද පිහිටා ඇත.හෘද ස්පන්ධනහය් දී &quot;ලබ් ඩබ්&quot; ලෙස ශ්‍රවණය වන්නේ කපාට වල පියන්පත් ඇරීම සහ වැසිමයි.හෘදයේ සමහර ආබාධ වලදී මෙම හඩේ වෙනසක් දැකිය හැක.සාමාන්‍යයෙන් එක් හෘද ස්පන්දනයක් සදහා ගතවන්නේ තත්පර 0.8ක කාලයකි.මිනිත්තුව තුළදී හෘදයෙන් පිටවන රුධිර ප්‍රමාණය මිලි ලීටර් 5040 පමණ වනු ඇත.

=== හෘදයට සම්බන්ධ රුධිරවාහිනී ===

# වම් කර්ණිකාව-	පෙනහලුවල සිට රැධිරය ගෙන එන පුප්ඵුශීය ශිරා(plomanryVains)හතර සම්බන්ධ වේ. 
# දකුණු කර්ණිකාව-	හෘදයට ඉහළින් ඇති කොවස් වලින් රුධිරය ගෙන එන පූර්ව මහ ශිරාවත්(Inferiorvanacave)සම්බන්ධ වේ.
# වම් කෝෂිකාව -	මුළු සිරුර පුරාම රුධිරය බෙදාහරින සංස්ථානික මහා ධමනිය (Aorta)වම් කෝෂිකාව හා යාවේ.
# දකුණු කෝෂිකාව-	පෙනහලු කරා රුධිරය ගෙන යන පුප්ඵුශී ධමනිය (Pulmonary artery)දකුණු කෝෂිකාවට සම්බන්ධවේ.

හෘදයෙන් පිටතට රුධිරය ගෙන යන ධමනියක් වන සංස්ථානික මහා ධමනියේ ආරම්භයත් සමගම එහි මුල්ම ශාඛාව කිරීටක ධමනිය ආරම්භ වේ.හෘද පේශින්ට රුධිරය සපයනු ලබන්නේ මෙය මගිනි.මෙම ධමනියේ හෝ ශාඛාවන්හි ඇතුල් බිත්ති වල මේද තැන්පත් වීමත් අවහිර වීමත් නිසා හෘදයාබාධය ඇති වේ.

== හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමට බලපාන සාධක ==
* රුධිර පීඩනය
* දියවැඩියාව
* මේද අනුපාතය
* ස්ථූලතාවය
* දුම්බීම
* මානසික අසහනය
* කායිකවර්ධනය
* ජන්ම ප්‍රවේණිය

ඉහත සාධක එකක් හෝ ඊට වැඩියෙන් පවතීනම් හෘදයාබාධයකට ගොදුරුවීමේ අවධානමක් තිබේ.මෙහිදී ජන්ම ප්‍රවේණිය හැර අනෙක් සියලු සාධක අපට පාලනය කළ හැකි සාධකයෝය.ඇතැම් සාධක නිසා හෘදයාබාධය ඇති වන්නේ ඇයි යන්න විද්‍යාත්මකව ඔප්පු කර නොමැති වුවද ඒ අතර යම් සබදතාවක් ඇති බව දක්නට ලැබේ.ඉහත සාධක පාලනය කිරිමෙන් හෘදයාබාධයක් වැළදීමේ අවධානම අඩු කර ගත හැක.

=== රුධිරපීඩනය ===

රුධිරපීඩනය යනු ලේ ගමන් කරවීම සඳහා හදවත මගින් යොදන බලපෑමයි. [[අධිරුධිර පීඩනය]] යනු හෘදයේ සිට පිටතට රුධිරය ගෙන යන ධමනි තුළ පවත්නා රුධිර පීඩනය රෝගියාගේ වයසටත් ස්ත්‍රී පුරුෂභාවයටත් නොගැල‍‍පෙන සේ දිගින් දිගටම ඉහළ ගොස් පැවතීමයි.[[ගොනුව:Blood-pressure-level.jpg|260px| right|thumb|රුධිර පීඩනය]]

ඇතිවීමට බලපාන සාධක
# වැඩිපුර ජලය හා ලුණු එකතුවීම නිසා රුධිර පීඩනය වැඩි වූ විට.
# හදවතේ සිට රුධිරය ගෙන යන රුධිර නාල බිත්ති මහත් වී කුහරයන් පටු වීම.
# හදවත මගින් රුධිරය වඩා වේගයෙන් හා තදින් පොම්ප කරන විට
  
වැළදීමට හේතු
* පරම්පරාවෙන්
* වැඩිපුර ලුණු කෑමෙන්
* පොටෑසියම් ලවණ අඩුවෙන් ගැනීමෙන්
* තරබාරුකම
* අධික ප්‍රෝටින් ආහාර අනුභවය
* මානසික අසහනය

රෝග ලක්ෂණ
* උදෑසන බෙල්ල පිටුපස ඉහළ ප්‍රදේශයේ සහ හිස මුදුනේ ඇතිවන හිසරදය හා කරකැවිල්ල
* හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව
* නාසයෙන් ලේ ගැලීම
* අධික මුත්‍රා යාම
* පෙනීමේ අපහැදිලි බව
* අතපය පණ නැති කම

ප්‍රතිඵල
# හදවතට බලපෑමෙන්	-හෘදයාබාධ
# මොළයට බලපෑමෙන් -අංශභාගය
# ඇස්වලට බලපෑමෙන්	- අන්ධභාවය
# වකුගඩුවලට බලපෑමෙන් - වකුගඩු අක්‍රීය වීම

=== දියවැඩියාව ===

දියවැඩියාව යනු ලේවල සීනි මට්ටම ඉහළ යාමයි.ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය අර්ථ දක්වන අන්දමට උදෑසන නින්දෙන් නැගිට කිසිවක් කෑමට හෝ බීමට පෙර රුධිර පරික්ෂා කිරීමේදි ලේ ඩෙසිලීටරයක තිබෙන ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය මිලි ග්‍රෑරෑම් 136 කට වඩා වැඩිනම් ඔහු හෝ ඇය දියවැඩියා රෝගියෙක් ලෙස දක්වයි.
දියවැඩියා රෝගයට ගොදුරුවීමෙන් හෘදයාබාධයකට ගොදුරු වීමේ අවධානම දෙගුණයකින් වැඩිය.වයස අවුරුදු 25-35ත් අතර අයකු එකවර හෘදයාබාධයකට ගොදුරු වීමේ ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ නොදැනුවත්ව හෝ නිසි ලෙස පාලනය නොකර හෝ දියවැඩියා රෝගයෙන් පෙළීමයි.මෙවැනි රෝගියෙකුට එක හෘදයාබාධයක් වැළදුණු විට තවත් හෘදයාබාධයක් ඇති වීමේ වේගය වැඩිය.දියවැඩියා රෝගය හේතුවෙන් හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමේදි ඇතිවන වේදනා නොදැනීම ඇතිවිය හැක.එය ඉතා බරපතල තත්‍වයකි.දියවැඩියා රෝගය හේතුවෙන් පිරිමියෙකුට හෘදයාබාධ වැළදීමේ ප්‍රවණතාව 50%කින් වැඩිය.ගැහැණු අයෙකු නම් 300ගුණයකින් වැඩිය.මේ හේතුවෙන් අඩු වයස් හෘදයාබාධයන්ට ගොදුරු වීමේ ප්‍රතිශතයද ඉහළය.

=== කොලොස්ටරෝල් ===

කොලොස්ටරෝල් යනු රුධිරයේ ඇති ස්වාභාවික මේද වර්ගයකි.මෙය ආහාර මගින් ලැබෙන අතර ශරීරය තුළිනුත් නිපදවයි.පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මෙම මට්ටම වෙනස් වන අතර කොලොස්ටරෝල් අධික වීම නිසා හෘදයාබාධ වැළදීමේ අවධානම ඉහළය.කොලොස්ටරෝල් වර්ග දෙකකි.H.D.Lහා L.D.Lයනුවෙනි.LDLඉහළ යෑම අහිතකරය.රුධිරයේ කොලොස්ටරෝල් මට්ටම වැඩි කරන ආහාර වන්නේ සත්‍ව ආහාර(මස් ,බටර් ,සීනි ,බිත්තර) හා ශාක ආහාර (පොල්, පොල්තෙල් ,පාම් තෙල්(Palm oil) ආධියේ අඩංගු සංතෘප්ත මේදය කොලොස්ටරෝල් මට්ටම ඉහළ දමයි. මෙම මට්ටම අඩු කර ගත හැක්කේ නිවරැදි ආහාර පුරුදු අනුගමනය කිරීමෙන් හා ශරිරයේ බර අඩු කර ගැනිමෙනි.ඇතැම් අයට ඖෂධ වර්ග ලබාදීමටද සිදුවේ.
	
කොලොස්ටරෝල් අධික රෝගින්ට සුදුසු ආහාර
* එළවලු හා පළතුරු
* පලා වග්‍ර්‍
* කුරුට්ට සහිත ධාන්‍ය
* කෙඳි සහිත ආහාර
* සතියකට දෙවරක් මාළු
* මේදය අඩු කිරි හා කිරි ආහාර

== රෝග ලක්ෂණ ==
හෘදරෝගයක් ඇතැයි හගවන සුලභ රෝග ලක්ෂණ
* සුළු කාර්යයක පවා නිරත වන විට ඇතිවන හතිය[[ගොනුව:Heart pation.jpg|right|180px]]	 

* කය මෙන්ම සිත වෙහෙසන විට පපුව මැද ඇතිවන වේදනාව(වෙහෙස නිවෙන විට වේදනාවද නැති වී 	යයි)
* කරන කාර්යයට අනුකූල නොවන වේදනාව(ආහාර වේලකින් පසුව පපුව හිරවීම හෝ හතිය ඇති වීම)
* කැස්ස(වියලි)
* කකුල් ඉදිමීම
* ක්ලාන්ත වීම හෝ ඇස් ඉදිමී යාම (අධික වෙහෙස වීමකදී)
* පපුවේ ගැස්ම
* හිසරදය(හිස මුදුනෙන් දැනෙන හා උදෑසන ඇතිවන)

හාදයාබාධයක් වැළදි ඇති බව හදුනා ගැනීමේ ලක්ෂණ
* පපුවේ සිට වම් අත දිගේ ඇගිලි තුඩු දක්වාත් පපුවේ සිට බෙල්ලේ වම් පැත්තේ ඉහළ පෙදෙස දක්වාත් ඉදිකටු ඇනෙන්නාක් මෙන් ඇතිවන වේදනාව
* හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව
* හදිසි ක්ලාන්ත ගතිය
* කරකැවිල්ල
* හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම.
* කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව ඇද වැටීම

== හෘදයාබාධයකින් පසු ==


[[ගොනුව:Heart-attack1.jpg|left|200px]]ඔහු හෝ ඇය සිටින කාර්යයෙන් ඉවත් කර ඉක්මනින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සදහා යොමු කිරීම කළ යුතුය.රෝගියාට පහසු ඉරියව්වකින් සිටීමට සැලැස්විය යුතුය. හෘද රෝගියෙකු නම් වෛද්‍යවරකු දිව යට තබා ගැනීමට දී ඇති පෙත්ත ලබා දිය යුතුය.වෛද්‍යවරයාට භාර දෙන තුරු ස්වසන හා නාඩි වැටීම පිළිබද සැලකිලිමත් විය යුතුය.
හෘදයාබාදයක් යනු නිසිලෙස රුධිර සැපයුම නොලැබීම නිසා හාද වස්තුවේ මාංශපේශින් තුවාල වීම නිසා හටගන්නා රෝගයයි.තුවාල වූ මාංශපේශින්ගෙන් කොටසක් අනිවාර්යෙන්ම හානියට පත්වේ.හානියට පත් වු කොටස කුඩා නම් එයින් ජීවිතයට හානියක් වන්නේ නැත.මන්ද ඉතිරි මාංශපේශි ප්‍රදේශය අවශ්‍යය කාර්යය නිසි ලෙස ඉටු කරයි.හානියට පත් වූ මාංශපේශි ප්‍රදේශය තුවාල කැළලක් මෙන් සුව වේ.කැළල සුවපත් විමට සති 6-8 ක කාලයක් ගතවේ.එම කාලය තුළ විවේක ගත යුතුය.

=== හෘදයාබාධයකින් පසු කාලය ගත කළ යුතු ආකාරය ===
* මුල් පැය 48- පුරා රෝගියාට සම්පූර්ණ ඇද විවේකය ලබා දිය යුතු අතර දියරමය ආහාර පමණක් ලබා දිය යුතුය.කෝපි කෘත්‍රිම එළවලුසාර පාන මේද අඩංගු කිරි පිටි ‍මෙම කාලය තුළ නොදිය යුතුය.දත් මැදීම මුහුණ සේදීම තනිව නොකළ යුතුය.මළ මුත්‍රා බැහැර කිරීම සදහා ඇදෙන් බැස යාම සුදුසු නැත.

* තෙවන දින-ප්‍රධාන ආහාර වේල් තුනටම ක්‍රීම් ක්‍රැකර්,කුරකක්කන් ක්‍රැකර් යන විස්කෝතු වලින් දෙක බැගින් ද බත් මිශ්‍ර කැද කෝප්ප 1/3 ක් සෑහේ.එම ආහාර ගැනිමට අකමැතිනම් පැපොල් වැනි පළතුරක් දිය හැක.එමෙන්ම මෙම දිනයේදි රෝගියාට ඇදමත වාඩිවීමට පුලුවන.නමුදු එය කළ යුතු වන්නේ ශරිරයට බර නොදැනෙන පරිදිය.

* සිව්වන දිනය-මෙදින රෝගියාට දෙන ආහාර මදක් වැඩි කල යුතුය.මදක් කායික වෙහෙසක් ද ලබා දිය යුතුය.එනම් ඇද අසල පුටුවක් තබා දුන් විට තනිවම ඇදෙන් බැස ඒ මත වාඩිවිය හැක.විනාඩි 15 ක් පමණ එසේ සිට යලිත් ඇදට යා යුතුය.දිනකට තෙවරක් මෙය කළ යුතුය.
 
* පස් වන දින-මෙම දිනය වන විට හදිසි අවස්ථා බොහෝ දුරට මග හැරි තිබේ.ඇද අසලට ගෙන යන බේසමෙන් තනිව මුහුණ සේදීම යනාදිය කිරිමට හැකියාවක් ඇත.

* සයවන දිනය-රෝගියා ගෙදර යැවිම සදහා හුරු කරවනු ඇත.තනිව වැසැකිළි යාම වාට්ටුට දෙපස සෙමෙන් දෙවරක් ඇවිදිම යනාදිය මෙදින සිදු කරනු ඇත.
* සත්වන දින-සංකූලතා හෝ අමතර රෝග ලන්ෂණ නොමැති නම් රෝගියා ගෙදර යවයි.

=== '''ආහාර''' ===


'''සුදුසු ආහාර'''
හෘදයාබාධයකට පසු ආහාර පිළිබද සැළකිලිමත් වීම ඉතා වැදගත්ය.
* නිවුඩු හාල් බත්[[ගොනුව:Fruit-and-Vegtables.jpg||right|200px|thumb|''සුදුසු ආහාර'']]
* [[කුරක්කන්]] පිටි ඉදිආප්ප රොටි ආදිය
* එළවලු 
* අලිගැටපේර හැර කැමති පළතුරක්
* පියලි ඇට වර්‍ග(පරිප්පු, කඩල, මුං)
* හුරුල්ලන් වැනි කුඩා මාළු
* බිත්තර සුදු මදය''[[ගොනුව:HK food Kennedy Town New Chinese Rest BBQ Mix.jpg|right|200px|thumb|''නුසුදුසු ආහාර'']]
* ලූණු,සුදු ලූණු 

'''සම්පූර්ණයෙන් නතර කළ යුතු ආහාර'''
* මුදවපු කිරි,යෝගට්,මේද සහිත පිටි කිරි
* මස් වර්‍ග
* බිත්තර කහමදය
* ක්‍රීම් සහිත බිස්කට්
* ඉස්සො,දැල්ලො,පොකිරිස්සො

=== හෘදයාබාධයකට පසු ව්‍යායාම ===
(දෙවන දින පටන්)
මෙවැනි රෝගියෙක් ඉතා ක්‍රමානුකූලව ව්‍යායාම කළ යුතුය.එක් වරම ශාරීරික ව්‍යායාම බරපතල ලෙස කළ හොත් එය තුවාල වුණු හෘදයවස්තුවට දරා ගැනිමට අපහසුය.එබැවින් ව්‍යායාම වැඩිකළ යුත්තේ ක්‍රමානුකූලවය.ශාරීරික ව්‍යායාම මනින්නේ මේට් (Met) නම් වූ ඒකක මගිනි. මිනිසෙකු කිසිම සෙලවීමක් නොමැතිව ඇදේ නිදා සිටින විට වැය වන්නේ මිනිත්තුවකට මේට් 1 ක් පමණ ශක්ති ප්‍රමාණයකි.
සරල ව්‍යායාමයක් 
රෝගියා නිරෝගි වූ විට සුදුසු සරල ව්‍යායාමයකදි ශක්තිය මේට් 1/2-2 දක්වා වැය වේ.

1.ව්‍යායාමය

* වරකට එක බැගින් එක් එක් කකුල දණ හිසෙන් හොදින් කෙලින් නර උකුල සන්දියෙන් ඉහළට පහලට කරන්න.ඇදේ සිට අගල් 3 ක් පමණ එසවීම සුදුසුය.

* වළලුකර සන්ධියෙන් පාදය වටේට කරකවන්න.එසේ කීපවරක් කර පයේ ඇගිලි වලින් රවුමක් අදින්න.(ඇදේ හාන්සි වි සිටින අතර)

2.දණ හිසෙන් කකුල නවා උදරය දෙසට ගන්න.

3.දෑත් පපුව මත තබා ගැඹුරින් හුස්ම ගන්න.පහත හෙළන්න.(පැය දෙකකට වරක් ඉහත සදහන්ව්‍යායාමය 3 වරක් කිරිම සුදුසුය.

සතර වන දිනයේ පටන්

මෙම ව්‍යායාමය සදහා මේට් 2-3 දක්වා වැය වේ.[[ගොනුව:Exercise for hert.jpg|right|400px|thumb|ව්‍යායාම]]

4.ඇද උඩ හොදින් ඇදට හේත්තු වී කෙලින් අතට වාඩි වෙන්න.කොන්දට කොට්ටයක් තබා වාඩිවීම සුදුසුය.

* ඇදේ වාඩි වී කද ඉදිරියට නවා පයේ වළලු කර අල්ලන්න

* අඩි 1 1/2 ක් (අගල් 18)ක් උස පුටුවක වාඩි වී හිද එයින් නැගිට යලිත් වාඩි වන්න.මේසයකට බර දි එක් කකුලක් පිටුපසට දිගු කරන්න.යලිත් තිබූ තැනට ගන්න.එසේ දෙපා මාරු කරමින් පස්සට ලඟට ගන්න

මදක් බර ව්‍යායාමයක් 
ශක්තිය (3-5)දකිවා වැය වේ.නිවසට පැමිණි පසු කිරීම සුදුසුය.
* කෙලින් සිට ගන්න.එක් කකුලක් දණ හිසෙන් මදක් උඩට ඔසවන්න.(දෙපා එකිනෙක ඔසවන්න)
** කෙලින් සිට ගන්න. අත් දෙක ඉදිරියට දික් කරන්න.පයේ ඇගිලි තුඩු වලින් ඉස්සෙන්න.යලිත් පහත් වෙන්න.පහත් වෙන විට දණ හිසෙන් මදක් නවන්න.
5.කෙලින් සිට කදින් දෙපැත්තට නැවෙන්න.

6.ඇද උඩ වාඩි වෙන්න.කද කෙලින් කර වාඩිවන්න.අත් දිගු කරන්න. දණ හිසි නොනමා පයේ ඇගිලි තුඩු අල්ලන්න.
මෙම ව්‍යායාම හතරම එකවර කිරිමට උත්සහ නොකරන්න.

=== නුසුදුසු ව්‍යායාම ===
පහත සදහන් ව්‍යායාම කරන විට මේට් 9ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් වැය වේ.එබැවින් හෘදයාබාධිත රෝගින්ට මෙම ව්‍යායාම නුසුදුසුය.
* බරක් ඔසවාගෙන පඩිපෙළ නැගීම
* බරක් ඔසවාගෙන ඉක්මනින් ඇවිදීම.
* බයිසිකලයක් පැදගෙන කදු නැගීම
* පැයට 21km වේගයෙන් බයිසිකල් පැදීම.
* ඉතා වේගයෙන් පඩිපෙල් නැගීම.

ඇවිදීමේදි මතක තබා ගත යුතු කරුණු
* ව්‍යායාමයක් ලෙස ඇවිදීමේදි තරගකාරි ලෙස වේගයෙන් ඇවිදිම නුසුදුසුය.
* දැඩි සුළඟ තිබෙන විට එයට එරෙහිව ඇවිදීම නොකළ යුතුය.
* සීතල දිනෙක ඇවිදීම අහිතකරය.

ව්‍යායාම කරන විට පහත ගැටලු පැන නැගුණොත්වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ගත යුතුය.
* පපුවේ වේදනාවක්
* පපුවේ බර ගතියක්
* හුස්ම ගැනිමේ අපහසුවක්
* හිස කරකැවිල්ල
* අධික තෙහෙට්ටුව
* හෘදයාබාධයකින් මාසයක් පමණ ගිය තැන නිවසේ පිටත සෙමෙන් ඇවිදීම සුදුසුය.ඇවිදිමට ප්‍රථම දවසේ පළමු ඖෂධ වේල ගෙන තිබිය යුතුය.ඉන් පැයකට පමණ පසු ඇවිදීම සුදුසුය.බරට ආහාර ගෙන ඇත්නම් ඇවිදිම නුසුදුසුය.

=== හෘදයාබාධයකින් පසුව දැනෙන සුළු රෝග ලක්ෂණ ===
* ඇගේ පතේ වේදනාව
* විවේකිව සිටියදිත් දැනෙන අධික තෙහෙට්ටුව
* ඇගට පණ නැතුවා සේ දැනීම
මේවා බොහෝ විට හිතට නැගෙන බිය නිසා ඇතිවේ.හතිය ඇතිවන බව බොහෝ රෝගිහු පවසති.වැඩ කළත් නොකළත් එකම ලෙසට හතිය දැනේ නම් එය රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
* පපුවේ වේදනාව 
* පපුවේ ඉදිකටු අනිනවාක් මෙන් දැනිම
* කඩියෙකු කනවා මෙන් දැනිම
මෙම වේදනාව පපුවේ වම් පසින් බොහෝ විට ඇතිවේ.එසේම එම වේදනාව තැනින් තැන ගමන් කරයි.ව්‍යායාම කරන විටත් වැඩි නොවේ.මෙසේ වන්නේ හෘදයේ මතු පිට මාංශපේශිහි වේදනාවය.එය හෘදයට සම්බන්ධනොමැති නිසා බිය විය යුතු නැත.

=== සැලකිලිමත් විය යුතු ලක්ෂණ ===
මෙම ලක්ෂණ ඇති වුවොත් පමා නොකර වෛද්‍යවරයා වෙත යා යුතුය.
* පපුවේ මැද ඇතිවන වේදනාව
* ව්‍යායාම කරන විට වේදනාව වැඩි වීම
* විවේක ගන්නා විට වේදනාව අඩුය
* උගුර දෙසට හෝ හකු දෙසට හෝ වම් අතේ ඇතුලු පැත්තට හෝ උරපතු දෙක අතරට විහිදි යන වේදනාව
* පපුවේ තෙරපීමක් හිර විමක් බරකිරිමක් වැනි වේදනාවක් දැනිම
* සුළු වෙහෙසකදි උදරයේ උඩු කොටසේ දැවිලි ගතියද සැලකිලිමත් විය යුතු ලක්ෂණය.එහිදි වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුය.
‍හෘදයාබාධය ඇතිවීමට බලපාන සාධක පාලනය කිරීමෙන් හෘදරෝග නිවාරණය කර ගත හැක.

== මේ අඩවිත් බලන්න ==
* [[දියවැඩියාව]]
* [[දියවැඩියාවෙහි රෝග ලක්ෂණ]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රශ්නය]]
* [[ස්ථුලතාව]]

== ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ ==
* හෘදයාබාධ නිවාරණය, වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක, හෘද රෝග විශේෂ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඥ, ජාතික රෝහල.

* සිරිකත පුවත්පත, ආරෝග්‍යා ලිපි පෙළ, වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක.

* අධිරුධිර පීඩනය, විශේෂ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඥ වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක, වෛද්‍ය වරුණ ගුණතිලක,

[[ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය]]
[[ප්‍රවර්ගය:වයස්ගතවීම හා සම්බන්ධ රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:මරණයට හේතු]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක හදිසි තත්ත්ව]]

== හදිසි රෝග ලක්ෂණ සහ කඩිනම් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
පපුවේ මැද ඇතිවන තද තෙරපුම් සහිත වේදනාව වම් අත, හකුව හෝ පිට ප්‍රදේශයට පැතිරී යාම, අධික ලෙස සීතල දහඩිය දැමීම සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව හෘදයාබාධයක (Myocardial Infarction) ප්‍රධාන හදිසි ලක්ෂණ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=හෘදයාබාධය (Heart Attack / Myocardial Infarction): හදිසි රෝග ලක්ෂණ, ECG සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/stemi-heart-attack/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; රෝගියා වහාම රෝහලක හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකකයට (ETU) යොමු කර ECG සහ Troponin පරීක්ෂණ මගින් රෝගය තහවුරු කර, අවහිර වූ කිරීටක ධමනිය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම (Thrombolysis හෝ Primary PCI / Stenting) මගින් හෘද පේශියට සිදුවන හානිය අවම කර ජීවිතය බේරාගත හැක.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>05t2hkgu9m77oqb0cayyidwz0q1nb5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දියවැඩියා රෝගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21652</id>
    <revision>
      <id>803764</id>
      <parentid>532074</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>නවීන රෝග නිශ්චය (FBS / HbA1c) සහ සංකූලතා වළක්වා ගැනීම සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16942" sha1="ipiutn5nx30kojsexeehoszs1l1hnbg" xml:space="preserve">{{mergewith|දියවැඩියාව}}
[[ගොනුව:දියවැඩියාව පාලනයට පියවර.jpg|right]]

==දියවැඩියා රෝගය ==

සම්පූර්ණ මිශ්‍රිත ශිරාගත රුධිර සාම්පල පරීක්ෂා කළ පසු ,ආහාරයට පෙර සාම්පලයේ ලීටරයට මිලි මවුල 6 ට වඩා අඩු නම් දියවැඩියාව/ මධුමේහය වැළඳී නොමැති අතර,ආහාරයට පසු සාම්පලයේ ලීටරයට මිලි මවුල 8 ට වඩා ඉහළ අගයක් නම් මෙම රෝගය වැළඳී ඇති බව නිගමනය කළ හැක.
(ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය-WHO )

==දියවැඩියා රෝගය වර්ගීකරණය==

===ප්‍රාථමික දියවැඩියාව===

#ඉන්සියුලින් අත්‍යවශ්‍ය දියවැඩියාව(පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව)
#ඉන්සියුලින් අත්‍යවශ්‍ය නොවන දියවැඩියාව(දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව)

===ද්විතීක දියවැඩියාව(ගර්භනී සමයේදී ඇති වන දියවැඩියාව)==

==දියවැඩියා රෝගය පාලනය කළ යුතු ආකාරය==

නිට්ඨාවට සුව කළ නොහැකි රෝගයක් බැවින් නිසි අයුරු ඹෟෂධ හා වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගතයුතු අතර,අහාර පාලනය මගින් හා ව්‍යායාමවල යෙදීමෙන් දියවැඩියා රෝගියකුට සාමාන්‍ය අයුරින් ජීවත් වීමේ හැකියාව ලැබේ.ඒ අනුව,

===ආහාර පාලනය මගින් රෝගය පාලනය කිරීම===

සෑම අවස්ථාවකදීම රුධිරයේ ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය නියත මට්ටමක පවත්වා ගැනීම සඳහා විධිමත් පාලනයකින් යුක්තව ආහාර ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.විධිමත් ආහාර සැලැස්මේ මූලික සිද්ධාන්ත වනුයේ රුධිරයේ ඇති සීනි හා කොලෙස්ටරෝල් වැනි මේද ස්වාභාවික මට්ටමින් පවත්වා ගැනීම හා පුද්ගලයාගේ උසට සරිලන බර ප්‍රමාණයක් ලබා දීමය.

====ආහාර සැලැස්මේ මූලික අංග====

*සීනි සහිත ආහාර ගැනීම

මෙහිදී සීනි යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ග්ලූ‍කෝස් ,සාමාන්‍ය සීනි,හකුරු සහ පැණි වර්ගය.මේ ආහාර ඉතා ඉක්මනින් ග්ලූකෝස් බවට පත්වී ශරීරයට උරා ගෙන රුධිරයේ ඇති සීනි ප්‍රමාණය වැඩි කරයි. එනිසා මෙවැනි ආහාර ගැනීමෙන් වැලකී සිටිය යුතු බව විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ මතයයි.

*වැඩි පිෂ්ඨය හා වැඩි කෙඳි ප්‍රමාණවලින් යුත් ආහාර ගැනීම

පිෂ්ඨයේ ඇති ස්වාභාවික කෙඳි ආවරණය සමග කෑමට ගැනීමෙන් වැඩි පිෂ්ඨ ප්‍රමාණයක් ආහාරයට ගත හැක.එහි වන කෙඳි මඟින්,පිෂ්ඨය ග්ලූකෝස් බවට හරවා ඉතා සෙමින් හා සමතුලිතව රුධිරයට උරාගැනීමට උපකාර වේ.වැඩි කෙඳි ප්‍රමාණයක් ඇති විට ආහාරවල අමතර බර ප්‍රමාණය වැඩි වීම නිසා කුඩා ආහාර ප්‍රමාණයකින් කුසගින්න සංසිඳුවා ගත හැක. එසේම කුසගින්න නැවත ඇතිවීම ප්‍රමාද කරයි.අඩු කැලරි පුමාණයක් අඩංගු ආහාර හා අඩු මේද ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත ආහාර ගැනීම බොහෝ දියවැඩියා රෝගීන් පමණට වඩා බරින් වැඩි බැවින් කැලරි පාලනයක් කළ යුතුය. ‍මේද සහිත ආහාර ගැනීම මෙයට පිළියමයි. ශාක හා සත්ත්ව වශයෙන් මේදය දෙයාකාර වන අතර සත්ත්ව මේදයෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. සම්පූර්ණ යොදය සහිත ආහාර ගැනීම වෙනුවට, කොලෙස්ටරෝල් රහිත මාගරින්, මේද රහිත කිරි ආදිය ආහාරයට ගත හැක.

====දියවැඩියා රෝගියකු ආහාරයට එක් කර නොගත යුතු දේ====		
					
#බොහෝ පැණි රසැති ආහාර		
#පුඩින්
#චොක්ලට්
#කේක්
#පැණි බීම වර්ග		
#ග්ලූකෝස්
#පැණි හකුරු
#රට ඉඳි
#සාමාන්‍ය සීනි
#මධ්‍යසාර වර්ග(එහි අන්තර්ගත අධික කැළරි ප්‍රමාණය නිසා බර වැඩි වීම සිදුවන අතර කෑම රුචියද වැඩි කරවයි.එය ආහාර පාලනයට හිතකර නොවේ)	
#සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරි
#චීස්
#බටර්
#බිත්තර කහමද

====දියවැඩියා රෝගියකු ආහාරයට එක් කර ගත යුතු දේ====
				
#කෘතීම රස කාරක (මින් සිදු වන්නේ දිව රැවටීමක් පමණි.
#තැම්බූ රතු නාඩු සහල්
#කඩල
#උළුඳු පිටි අාහාර
#[[කුරක්කන්]]
#හාල් පිටි අාහාර
#මුං ඇට 	
#පලතුරු සාධාරණ ප්‍රමාණයක්
#එළවළු සාධාරණ ප්‍රමාණයක්
#මේද රහිත කිරි
#කොලෙස්ටරෝල් රහිත මාගරින් වර්ග
#බිත්තර සුදු මද ආදිය

===ව්‍යායාම මගින් රෝගය පාලනය කිරීම===

====ව්‍යායාමයෙන් රෝගියාට අත්වන අමතර වාසි====

රුධිරගත සීනි මට්ටම පාලනය කරයි
ගත යුතු ඉන්සියුලින් එන්නත් ප්‍රමාණය සීමා කරයි

====ව්‍යායාමයේදී ශරීරය තුළ සිදුවන දේ====

ක්‍රියාකාරී මස්පිඩු, ලේ වල ඇති සීනි මගින් එයට අවශ්‍ය ශක්තිය සපයා ගනී.ඉන්කොටසක් මස් පිඩු වල ඇති ග්ලූකෝස් ලෙස ගබඩා කර ගනීඑම රැස් කරගන්නා ග්ලූකෝස් අවසන් වූ පසු අමතර ග්ලූකෝස් රුධිරය හරහා අක්මාවේ සිට මස්පිඩු වෙත ගලාඑනු ලැබේ. මාංශපේශී වලට සැපයෙන ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය අක්මාවේ සිට රුධිරය හරහා ගලා එන ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වුවහොත් රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම පහළ බසී.

====ව්‍යායාමය හා ඉන්සියුලින් ලබා ගන්නා රෝගීන්====

ව්‍යායාමය රෝගීන්‍ට හිතකර වුවද එය නියමිත පාලනයකින් තොරව සිදු කළ හොත් අතුරු ආබාධ ඇතිවිය හැක. එනිසා ව්‍යායාමයට පෙර මනා සැලැස්මක් අවශ්‍ය වේ. එවැනි අතුරු ඇබාධ ආකාරයකි,&quot;හයිපොග්ලයිසීමියාව&quot;

=====හයිපොග්ලයිසීමියාව=====

මෙහිදී සිදු වන්නේ සීනි මට්ටම පමණට වඩා පහළ බැසීමය.මෙහිදී රෝග ලක්ෂණ පහළ වීම ව්‍යායාමයේ කාලය අනුවත්. යොදා ගන්නා ව්‍යායාම වර්ගය අනුවත්වෙනස් විය හැක. ව්‍යායාමයේ යෙදෙන වේලාවේ හෝ ඉන් පැය 12ක් අතරතුර කාලයේදි ඇති වීමට පුළුවන.

======හයිපොග්ලයිසීමියා‍වේ රෝග ලක්ෂණ======

රෝගියාට,
*ඇඟ වෙව්ලීම
*ඇඟ සීතල කිරීම
*දහඩිය දැමීම
*ශරීරික අප්‍රොණිකතාව
*අධික කුසගින්න
*හිසරද
*ඇස් පෙනුම බොඳ වීම 
*කරකැවිල්ල
*බඩේ කැක්කුම
*ඔක්කාරය දැනෙනු ඇත.

අවට සිටින අයට, 
*නුරුස්සන ගතිය
*සිහි මද ගතිය
*සුදුමැළි බව
*ක්‍රියාකාරීත්වය අඩපණ වීම පෙනෙනු ඇත.

======මෙවැනි අවස්ථාවක රෝගියාට ලබා දිය හැකි ප්‍රථිකාර======

*සීනි තේ හැඳි 2ක්(10ml) වතුරේ හොඳින් දියකර පානය කිරීම
*පලතුරු යුෂ 125ml ක්(උදාඃ අඹ,අන්නාසි වැනි) පානය කිරීම
*බෝතල් කළ සිසිල් බීම 125ml පානය කිරීම

*මේ තත්ත්වයෙන් මිදීමට
ව්‍යායාමයෙන් පෙර හා පසුව ව්‍යායාමයේ ප්‍රමාණය හා ප්‍රභේදය අනුව වැඩිපුර ආහාර ගත යුතුය. එසේ අඩු ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණයක් ගත යුතුය.පිහිනීම,බයිසිකල් පැදීම වැනි අසීරු ව්‍යායාම සඳහා වැඩි වශයෙන්ද, බිම සේදීම,වේගයෙන් ඇවිදිම, වත්තේ වැඩ කිරිම,වැනි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ව්‍යායාම සඳහාද,සාප්පු සවාරි යෑම වැනි සුළු ව්‍යායාම සඳහාද වෙන් වෙන් වශයෙන් අමතර ආහාර ගැනීමෙන් හයිපොග්ලයිසීමියා තත්ත්වයෙන් මිදිය හැක.ආහාර හා පෙති මගින් පමණක් දියවැඩියාව පාලනය කරන රෝගීන් ‍බොහෝ විට තරබාරු සිරුරු ඇත්තෝ වෙති. ක්‍රමවත් පාලනයකින් ව්‍යායාම කිරීමෙන් ශරීරයේ බර අඩුකරගත හැක.එමගින් ලබා ගන්නා බෙහෙත් ප්‍රමාණයද අඩු කරගත හැක.සාමාන්‍යයෙන් බර අඩු කරගැනීම සඳහා කරන ව්‍යායාම සඳහා අමතර ආහාර අවශ්‍ය නොවේ.

==සාරාංශය==

දියවැඩියා රෝගියකු යනු,කායිකව මෙන්ම මානසිකවද විවිධ දුෂ්කරතා වලට පාත්‍රවන්නෙකි. ඔවුන්ට සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සහය ලබා දීමෙන් සාමාන්‍ය ලෙස ජීවත් වීමට පිටුවහලක් ලැබේ.එදිනෙදා ජීවිතයේදී හමුවන එවැනි රෝගීන්ට කරුණාවෙන් යුක්තව සැලකිමෙන් ඔවුන් වෙනුවෙන් යම් කැප කිරීමක් කිරීමට ඔබත් පුරුදු වන්න. එය, ජීවිතය පුරාම යම් මානසික ආතතියකින් පීඩා විඳින, සුව කළ නොහැකි රෝගී තත්ත්වයකින් පෙළෙන දියවැඩියා රෝගියකු වෙනුවෙන් කළ හැකි සමාජ මෙහෙවරකි.

=පිංතූර ගැලරිය=

&lt;gallery&gt;
 Image:ආහාර පාලන වගුව 1.jpg|ආහාර පාලන වගුව 1
 Image:ආහාර පාලන වගුව 2.jpg|ආහාර පාලන වගුව 2
 Image:ආහාර පාලන වගුව 4.jpg|ආහාර පාලන වගුව 3
 Image:ආහාර පාලන වගුව 3.jpg|ආහාර පාලන වගුව 4
 Image:ආහාර පාලන වගුව7.jpg|ආහාර පාලන වගුව 5
 Image:දියවැඩියාව සඳහා ව්‍යායාම2.jpg|ව්‍යායාමයක් ලෙස ඇවිදීම
   Image:දියවැඩියාව සඳහා ව්‍යායාම1.jpg|ව්‍යායාම
   Image:ව්‍යායාම 3.jpg|ව්‍යායාම
 &lt;/gallery&gt;

&lt;!-- Categories --&gt;
[[ප්‍රවර්ගය: රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෝනොවන රෝග]]

== නවීන රෝග නිශ්චය (FBS / HbA1c) සහ සංකූලතා වළක්වා ගැනීම ==
පැය 8–10ක් නිරාහාරව සිට සිදුකරන රුධිර ග්ලූකෝස් පරීක්ෂණයේ (Fasting Blood Sugar - FBS) අගය 126 mg/dL (7.0 mmol/L) හෝ ඊට වැඩි වීම, හෝ පසුගිය මාස 3ක සාමාන්‍ය රුධිර සීනි මට්ටම පෙන්වන HbA1c අගය 6.5% හෝ ඊට වැඩි වීම මගින් දියවැඩියාව සායනිකව තහවුරු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=දියවැඩියාව (Diabetes Mellitus): රෝග ලක්ෂණ, රුධිර පරීක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/diabetes/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; නිසි පාලනයක් නොමැති වූ විට දියවැඩියා වකුගඩු රෝගය (Diabetic Nephropathy), අක්ෂි ආබාධ (Diabetic Retinopathy) සහ පාදවල ස්නායු අකර්මණ්‍යතාවය (Diabetic Neuropathy) ඇතිවිය හැකි බැවින් ක්‍රමවත් වෛද්‍ය පරීක්ෂණ ඉතා වැදගත් වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/diabetes/ දියවැඩියාව (Diabetes Mellitus): රෝග ලක්ෂණ, රුධිර පරීක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>ipiutn5nx30kojsexeehoszs1l1hnbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803789</id>
      <parentid>803764</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16724" sha1="q987s2hzalusecqrno7wojcfzzw4si1" xml:space="preserve">{{mergewith|දියවැඩියාව}}
[[ගොනුව:දියවැඩියාව පාලනයට පියවර.jpg|right]]

==දියවැඩියා රෝගය ==

සම්පූර්ණ මිශ්‍රිත ශිරාගත රුධිර සාම්පල පරීක්ෂා කළ පසු ,ආහාරයට පෙර සාම්පලයේ ලීටරයට මිලි මවුල 6 ට වඩා අඩු නම් දියවැඩියාව/ මධුමේහය වැළඳී නොමැති අතර,ආහාරයට පසු සාම්පලයේ ලීටරයට මිලි මවුල 8 ට වඩා ඉහළ අගයක් නම් මෙම රෝගය වැළඳී ඇති බව නිගමනය කළ හැක.
(ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය-WHO )

==දියවැඩියා රෝගය වර්ගීකරණය==

===ප්‍රාථමික දියවැඩියාව===

#ඉන්සියුලින් අත්‍යවශ්‍ය දියවැඩියාව(පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව)
#ඉන්සියුලින් අත්‍යවශ්‍ය නොවන දියවැඩියාව(දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව)

===ද්විතීක දියවැඩියාව(ගර්භනී සමයේදී ඇති වන දියවැඩියාව)==

==දියවැඩියා රෝගය පාලනය කළ යුතු ආකාරය==

නිට්ඨාවට සුව කළ නොහැකි රෝගයක් බැවින් නිසි අයුරු ඹෟෂධ හා වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගතයුතු අතර,අහාර පාලනය මගින් හා ව්‍යායාමවල යෙදීමෙන් දියවැඩියා රෝගියකුට සාමාන්‍ය අයුරින් ජීවත් වීමේ හැකියාව ලැබේ.ඒ අනුව,

===ආහාර පාලනය මගින් රෝගය පාලනය කිරීම===

සෑම අවස්ථාවකදීම රුධිරයේ ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය නියත මට්ටමක පවත්වා ගැනීම සඳහා විධිමත් පාලනයකින් යුක්තව ආහාර ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.විධිමත් ආහාර සැලැස්මේ මූලික සිද්ධාන්ත වනුයේ රුධිරයේ ඇති සීනි හා කොලෙස්ටරෝල් වැනි මේද ස්වාභාවික මට්ටමින් පවත්වා ගැනීම හා පුද්ගලයාගේ උසට සරිලන බර ප්‍රමාණයක් ලබා දීමය.

====ආහාර සැලැස්මේ මූලික අංග====

*සීනි සහිත ආහාර ගැනීම

මෙහිදී සීනි යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ග්ලූ‍කෝස් ,සාමාන්‍ය සීනි,හකුරු සහ පැණි වර්ගය.මේ ආහාර ඉතා ඉක්මනින් ග්ලූකෝස් බවට පත්වී ශරීරයට උරා ගෙන රුධිරයේ ඇති සීනි ප්‍රමාණය වැඩි කරයි. එනිසා මෙවැනි ආහාර ගැනීමෙන් වැලකී සිටිය යුතු බව විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්ගේ මතයයි.

*වැඩි පිෂ්ඨය හා වැඩි කෙඳි ප්‍රමාණවලින් යුත් ආහාර ගැනීම

පිෂ්ඨයේ ඇති ස්වාභාවික කෙඳි ආවරණය සමග කෑමට ගැනීමෙන් වැඩි පිෂ්ඨ ප්‍රමාණයක් ආහාරයට ගත හැක.එහි වන කෙඳි මඟින්,පිෂ්ඨය ග්ලූකෝස් බවට හරවා ඉතා සෙමින් හා සමතුලිතව රුධිරයට උරාගැනීමට උපකාර වේ.වැඩි කෙඳි ප්‍රමාණයක් ඇති විට ආහාරවල අමතර බර ප්‍රමාණය වැඩි වීම නිසා කුඩා ආහාර ප්‍රමාණයකින් කුසගින්න සංසිඳුවා ගත හැක. එසේම කුසගින්න නැවත ඇතිවීම ප්‍රමාද කරයි.අඩු කැලරි පුමාණයක් අඩංගු ආහාර හා අඩු මේද ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත ආහාර ගැනීම බොහෝ දියවැඩියා රෝගීන් පමණට වඩා බරින් වැඩි බැවින් කැලරි පාලනයක් කළ යුතුය. ‍මේද සහිත ආහාර ගැනීම මෙයට පිළියමයි. ශාක හා සත්ත්ව වශයෙන් මේදය දෙයාකාර වන අතර සත්ත්ව මේදයෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. සම්පූර්ණ යොදය සහිත ආහාර ගැනීම වෙනුවට, කොලෙස්ටරෝල් රහිත මාගරින්, මේද රහිත කිරි ආදිය ආහාරයට ගත හැක.

====දියවැඩියා රෝගියකු ආහාරයට එක් කර නොගත යුතු දේ====		
					
#බොහෝ පැණි රසැති ආහාර		
#පුඩින්
#චොක්ලට්
#කේක්
#පැණි බීම වර්ග		
#ග්ලූකෝස්
#පැණි හකුරු
#රට ඉඳි
#සාමාන්‍ය සීනි
#මධ්‍යසාර වර්ග(එහි අන්තර්ගත අධික කැළරි ප්‍රමාණය නිසා බර වැඩි වීම සිදුවන අතර කෑම රුචියද වැඩි කරවයි.එය ආහාර පාලනයට හිතකර නොවේ)	
#සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරි
#චීස්
#බටර්
#බිත්තර කහමද

====දියවැඩියා රෝගියකු ආහාරයට එක් කර ගත යුතු දේ====
				
#කෘතීම රස කාරක (මින් සිදු වන්නේ දිව රැවටීමක් පමණි.
#තැම්බූ රතු නාඩු සහල්
#කඩල
#උළුඳු පිටි අාහාර
#[[කුරක්කන්]]
#හාල් පිටි අාහාර
#මුං ඇට 	
#පලතුරු සාධාරණ ප්‍රමාණයක්
#එළවළු සාධාරණ ප්‍රමාණයක්
#මේද රහිත කිරි
#කොලෙස්ටරෝල් රහිත මාගරින් වර්ග
#බිත්තර සුදු මද ආදිය

===ව්‍යායාම මගින් රෝගය පාලනය කිරීම===

====ව්‍යායාමයෙන් රෝගියාට අත්වන අමතර වාසි====

රුධිරගත සීනි මට්ටම පාලනය කරයි
ගත යුතු ඉන්සියුලින් එන්නත් ප්‍රමාණය සීමා කරයි

====ව්‍යායාමයේදී ශරීරය තුළ සිදුවන දේ====

ක්‍රියාකාරී මස්පිඩු, ලේ වල ඇති සීනි මගින් එයට අවශ්‍ය ශක්තිය සපයා ගනී.ඉන්කොටසක් මස් පිඩු වල ඇති ග්ලූකෝස් ලෙස ගබඩා කර ගනීඑම රැස් කරගන්නා ග්ලූකෝස් අවසන් වූ පසු අමතර ග්ලූකෝස් රුධිරය හරහා අක්මාවේ සිට මස්පිඩු වෙත ගලාඑනු ලැබේ. මාංශපේශී වලට සැපයෙන ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය අක්මාවේ සිට රුධිරය හරහා ගලා එන ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වුවහොත් රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම පහළ බසී.

====ව්‍යායාමය හා ඉන්සියුලින් ලබා ගන්නා රෝගීන්====

ව්‍යායාමය රෝගීන්‍ට හිතකර වුවද එය නියමිත පාලනයකින් තොරව සිදු කළ හොත් අතුරු ආබාධ ඇතිවිය හැක. එනිසා ව්‍යායාමයට පෙර මනා සැලැස්මක් අවශ්‍ය වේ. එවැනි අතුරු ඇබාධ ආකාරයකි,&quot;හයිපොග්ලයිසීමියාව&quot;

=====හයිපොග්ලයිසීමියාව=====

මෙහිදී සිදු වන්නේ සීනි මට්ටම පමණට වඩා පහළ බැසීමය.මෙහිදී රෝග ලක්ෂණ පහළ වීම ව්‍යායාමයේ කාලය අනුවත්. යොදා ගන්නා ව්‍යායාම වර්ගය අනුවත්වෙනස් විය හැක. ව්‍යායාමයේ යෙදෙන වේලාවේ හෝ ඉන් පැය 12ක් අතරතුර කාලයේදි ඇති වීමට පුළුවන.

======හයිපොග්ලයිසීමියා‍වේ රෝග ලක්ෂණ======

රෝගියාට,
*ඇඟ වෙව්ලීම
*ඇඟ සීතල කිරීම
*දහඩිය දැමීම
*ශරීරික අප්‍රොණිකතාව
*අධික කුසගින්න
*හිසරද
*ඇස් පෙනුම බොඳ වීම 
*කරකැවිල්ල
*බඩේ කැක්කුම
*ඔක්කාරය දැනෙනු ඇත.

අවට සිටින අයට, 
*නුරුස්සන ගතිය
*සිහි මද ගතිය
*සුදුමැළි බව
*ක්‍රියාකාරීත්වය අඩපණ වීම පෙනෙනු ඇත.

======මෙවැනි අවස්ථාවක රෝගියාට ලබා දිය හැකි ප්‍රථිකාර======

*සීනි තේ හැඳි 2ක්(10ml) වතුරේ හොඳින් දියකර පානය කිරීම
*පලතුරු යුෂ 125ml ක්(උදාඃ අඹ,අන්නාසි වැනි) පානය කිරීම
*බෝතල් කළ සිසිල් බීම 125ml පානය කිරීම

*මේ තත්ත්වයෙන් මිදීමට
ව්‍යායාමයෙන් පෙර හා පසුව ව්‍යායාමයේ ප්‍රමාණය හා ප්‍රභේදය අනුව වැඩිපුර ආහාර ගත යුතුය. එසේ අඩු ඉන්සියුලින් ප්‍රමාණයක් ගත යුතුය.පිහිනීම,බයිසිකල් පැදීම වැනි අසීරු ව්‍යායාම සඳහා වැඩි වශයෙන්ද, බිම සේදීම,වේගයෙන් ඇවිදිම, වත්තේ වැඩ කිරිම,වැනි මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ව්‍යායාම සඳහාද,සාප්පු සවාරි යෑම වැනි සුළු ව්‍යායාම සඳහාද වෙන් වෙන් වශයෙන් අමතර ආහාර ගැනීමෙන් හයිපොග්ලයිසීමියා තත්ත්වයෙන් මිදිය හැක.ආහාර හා පෙති මගින් පමණක් දියවැඩියාව පාලනය කරන රෝගීන් ‍බොහෝ විට තරබාරු සිරුරු ඇත්තෝ වෙති. ක්‍රමවත් පාලනයකින් ව්‍යායාම කිරීමෙන් ශරීරයේ බර අඩුකරගත හැක.එමගින් ලබා ගන්නා බෙහෙත් ප්‍රමාණයද අඩු කරගත හැක.සාමාන්‍යයෙන් බර අඩු කරගැනීම සඳහා කරන ව්‍යායාම සඳහා අමතර ආහාර අවශ්‍ය නොවේ.

==සාරාංශය==

දියවැඩියා රෝගියකු යනු,කායිකව මෙන්ම මානසිකවද විවිධ දුෂ්කරතා වලට පාත්‍රවන්නෙකි. ඔවුන්ට සාමාන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සහය ලබා දීමෙන් සාමාන්‍ය ලෙස ජීවත් වීමට පිටුවහලක් ලැබේ.එදිනෙදා ජීවිතයේදී හමුවන එවැනි රෝගීන්ට කරුණාවෙන් යුක්තව සැලකිමෙන් ඔවුන් වෙනුවෙන් යම් කැප කිරීමක් කිරීමට ඔබත් පුරුදු වන්න. එය, ජීවිතය පුරාම යම් මානසික ආතතියකින් පීඩා විඳින, සුව කළ නොහැකි රෝගී තත්ත්වයකින් පෙළෙන දියවැඩියා රෝගියකු වෙනුවෙන් කළ හැකි සමාජ මෙහෙවරකි.

=පිංතූර ගැලරිය=

&lt;gallery&gt;
 Image:ආහාර පාලන වගුව 1.jpg|ආහාර පාලන වගුව 1
 Image:ආහාර පාලන වගුව 2.jpg|ආහාර පාලන වගුව 2
 Image:ආහාර පාලන වගුව 4.jpg|ආහාර පාලන වගුව 3
 Image:ආහාර පාලන වගුව 3.jpg|ආහාර පාලන වගුව 4
 Image:ආහාර පාලන වගුව7.jpg|ආහාර පාලන වගුව 5
 Image:දියවැඩියාව සඳහා ව්‍යායාම2.jpg|ව්‍යායාමයක් ලෙස ඇවිදීම
   Image:දියවැඩියාව සඳහා ව්‍යායාම1.jpg|ව්‍යායාම
   Image:ව්‍යායාම 3.jpg|ව්‍යායාම
 &lt;/gallery&gt;

&lt;!-- Categories --&gt;
[[ප්‍රවර්ගය: රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෝනොවන රෝග]]

== නවීන රෝග නිශ්චය (FBS / HbA1c) සහ සංකූලතා වළක්වා ගැනීම ==
පැය 8–10ක් නිරාහාරව සිට සිදුකරන රුධිර ග්ලූකෝස් පරීක්ෂණයේ (Fasting Blood Sugar - FBS) අගය 126 mg/dL (7.0 mmol/L) හෝ ඊට වැඩි වීම, හෝ පසුගිය මාස 3ක සාමාන්‍ය රුධිර සීනි මට්ටම පෙන්වන HbA1c අගය 6.5% හෝ ඊට වැඩි වීම මගින් දියවැඩියාව සායනිකව තහවුරු කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=දියවැඩියාව (Diabetes Mellitus): රෝග ලක්ෂණ, රුධිර පරීක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/diabetes/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; නිසි පාලනයක් නොමැති වූ විට දියවැඩියා වකුගඩු රෝගය (Diabetic Nephropathy), අක්ෂි ආබාධ (Diabetic Retinopathy) සහ පාදවල ස්නායු අකර්මණ්‍යතාවය (Diabetic Neuropathy) ඇතිවිය හැකි බැවින් ක්‍රමවත් වෛද්‍ය පරීක්ෂණ ඉතා වැදගත් වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>q987s2hzalusecqrno7wojcfzzw4si1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>හිසරදය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25252</id>
    <revision>
      <id>803769</id>
      <parentid>356892</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සායනික වර්ගීකරණය සහ අවදානම් ලක්ෂණ (Red Flags) සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9561" sha1="1hbaeh5u5oi8tfwcj7wv9g283x0q484" xml:space="preserve">== හැදින්වීම ==
{{Infobox Symptom
 |Name = හිසරදය  / ඔළුවෙ කැක්කුම
 |Image          = Migraine.jpg
 |Caption        = මිග්‍රේන් සෑදුනු පුද්ගලයෙක්
 |ICD10 = {{ICD10|G|43||g|40}}-{{ICD10|G|44||g|40}}, {{ICD10|R|51||r|50}}
 |ICD9 = {{ICD9|339}}, {{ICD9|784.0}}
 |DiseasesDB = 19825
 |MedlinePlus = 003024
 |eMedicineSubj = neuro
 |eMedicineTopic = 517
 |eMedicine_mult = {{eMedicine2|neuro|70}}
 |MeshID = D006261
}}
'''හිසරදය, ඔළුවේ කැක්කුම '''යනු හිසෙහි ඇතිවන වේදනාවයි. මෙය රෝගයක් නොව රෝග ලක්‍ෂණයකි. මෙය මිනිසුන් අතර බහුලවම දක්නට ලැබෙන අතර ඇතැමුන්ට නිතරම පාහේ හිසරදය හටගනී.

බොහෝ අවස්ථාවලදි මෙය බැරෑරුම් තත්වයක් නොවන අරත එය කෙටි කාල සීමාවකට පමණක් සිමා වේ. හිසරදය ඇතිවීම සදහා ප්‍රධාන හේතුවන්නේ මානසික ආතතිය, [[:si:ඉරුවාරදය|ඉරුවාරදය]] , ඇස් වෙහෙසවා කටයුතු කිරීම , විජලනය , රුධිරයේ සීනි මට්ටම පහත යාම ,සහ කෝටර ප්‍රදාහයයි. ජීවිතයට අවදානමක් එල්ල කරන හිසරදය ඇති කරන දුර්ලභ හේතුවන්නේ මො‍ළේ උණ , මෙනින්ජි ප්‍රදාහය, මොළයට රුධිරය සපයන රුධිර වාහිනී වල අසාමාන්‍යතා, අධි රුධිර පීඩනය හා ‍මොළේ ඇතිවන පිළිකාවන් නිසාය. හිසට ඇතිවන අනතුරක් නිසා හිසරදය ඇතිවන අවස්ථාවන්හදී හිසරදයට හේතුව ‍පැහැදිලිය. කාන්තාවන් බහුතරයක් තුල හිසරදය ඇතිවීමට හේතුව ඔවුන‍්ගේ මාස් ශුද්ධිය ඇතිවන කාලවලදි සිරුර තුළ ඊස්ට්‍රජන් නම් හෝමෝනයේ සිදුවන වෙනස් වීමයි. මෙය ඔසප් වීමට පෙර හෝ ඔසප් චක්‍රය අතරතුර ඇති විය හැකිය.

සංකූලතා ඇති නොකරන සාමාන්‍ය හිසරදයක් සදහා වේදනා නාශකයක් වන ඇස්ප්‍රීන් , පැරසිටමෝල් හෝ ඉබියුප්‍රොෆෙන් භාවිතා කළ හැකි අතර ඉරුවාරදය වැනි විශේෂිත අවස්ථාවන්හිදී ඒ සදහා වඩාත් සුදුසු ප්‍රතිකාර ක්‍රමයන් භාවිතා කළ යුතු වේ. හිසරදය ඇතිවු අවස්ථාවකදී එසේ වීමට හේතු සාධක වු මානසික ආතතිය හෝ ඇතැම් ආහාර වර්ග හෝ වෙනයම් සාධකයක් ඇති නම් එය හදුනාගැනීම වැදගත් වන්නේ ඊළග අවස්ථාවේදී එම හේතු කාරකයයන් ම හරවා ගැනීමට හැකියාව ඇති බැවිනි.


== ප්‍රතිකාර ක්‍රම ==
සියලුම හිසරදයන් සදහා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගැවීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. ඒවායින් බහුතරයක් පැරසිටමෝල් , ඇස්ප්‍රීන් හෝ ඉබුයුප්‍රොෆෙන් වැනි සරල වේදනා නාශකයන් සදහා ප්‍රතිචාර දක්වයි.

හේතුවක් නොමැතිව නිතරම හිසරදය ඇතිවන අවස්ථාවන්හිදී හිසරදය ඇතිවන වේලාව කුමන ආකාරයේ හිසරදයක්ද යන්න ඒ හා ආශ්‍රිතව ඇතිවන අනිකුත් රෝග ලක්ෂණ හ එම හිසරදය තව දුරටත් වැඩි කරන සාධක මොනවාද යන්න සදහන් කරමින් දිනපොතක් පවත්වාගෙන යාම වෛද්‍යවරුන් විසින් අනුමත කොට ඇත. මෙමගින් එය කිනම් විශේෂිතවු ආකාරයකින් ඇතිවන්නේද යන්‍න පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස සමහර ඖෂධ , ඔසප් වීම, ඇතැම් ආහාර හෝ හේතුවක් නොමැතිව වුවද හිසරදය ඇතිවෙයි. 2007 මාර්තු මාසයේදී වෙනස් සමීක්ධණ කණ්ඩායම් දෙකක් මගින් සිදු කරන ලද පරීක්ෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙකක යොදා ගෙන සිදු කරන මොළය උත්තේජන කිරීමක් මගින් පොකුරු හිසරදයට (Cluster headaches) සහනයක් ලබාගත හැකිය.

== වලක්වා ගැනීම ==

ඉරුවාරදයෙහිදී ඇතිවන හිසරදය වලක්වා ගැනීමේ ප්‍රතිකර කුම ඇත. දිගු කලීනව වේදනා නාශකයන් භාවිතා කිරීම මෙහිදී දිරිමත් නොකරන අරත මෙමගින් ඖෂධ භාවිතයේන වැලකුණු පසුව නැවතත් හිසරදය සෑදීමත සිදුවිය හැකිය. ඉරුවාරදයේ උච්චතම අවස්ථාවන් වලදී ඇතැම්විට රුධිරවාහිනී සං‍කෝචනය කිරීමත් සිදුකරනු කැෆේන් අන්තර්ගත පානයන් ඖෂධ වර්ගයන් සමගම භාවිතයට ගැනීම අනුමත කෙ‍ෙර්. මෙමගින් කැෆේන් සහිත වේදනා නාශකයන් ඇතිවීම කෙරෙහි අවදනයක් යොමුවී ඇත. Feverfew ඉරුවාරදය සදහා භාවිතාවන ජනප්‍රිය ශාකසාර ඖෂධයකි. මැග්නීසියම් විටමින් B2 සහ එන්සයිම Q10 යනු ඉරුවාරදය වැලැක්වීම සදහා ස්වාභාවිකවම පවත්නා මුලද්‍රව්‍යයන් වේ.

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග ලක්‍ෂණ]]

== සායනික වර්ගීකරණය සහ අවදානම් ලක්ෂණ (Red Flags) ==
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව හිසරදය ප්‍රාථමික හිසරද (Primary Headaches — උදා: ආතති හිසරදය / Tension Headache, [[ඉරුවාරදය]] / Migraine සහ Cluster Headache) සහ ද්විතීයික හිසරද (Secondary Headaches — වෙනත් රෝගී තත්ත්වයක් නිසා ඇතිවන) ලෙස ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා දැක්වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak) සහ හිසරදය: රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ක්ෂණිකව ඇතිවන ඉතා දැඩි හිසරදය (Thunderclap headache), උණ සහ බෙල්ලේ තද ගතිය සමඟ ඇතිවන හිසරදය, හෝ සිටගන්නා විට වැඩිවී හාන්සි වන විට අඩුවන හිසරදය ([[මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව]] / CSF Leak) වහාම වෛද්‍ය පරීක්ෂාවකට ලක්විය යුතු අවදානම් ලක්ෂණ වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ හිසරදය සහ මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (Headache &amp; CSF Leak): අවදානම් ලක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>1hbaeh5u5oi8tfwcj7wv9g283x0q484</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803790</id>
      <parentid>803769</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9292" sha1="ak7v1gk7eqw3x59th4n8h9c5dzp51op" xml:space="preserve">== හැදින්වීම ==
{{Infobox Symptom
 |Name = හිසරදය  / ඔළුවෙ කැක්කුම
 |Image          = Migraine.jpg
 |Caption        = මිග්‍රේන් සෑදුනු පුද්ගලයෙක්
 |ICD10 = {{ICD10|G|43||g|40}}-{{ICD10|G|44||g|40}}, {{ICD10|R|51||r|50}}
 |ICD9 = {{ICD9|339}}, {{ICD9|784.0}}
 |DiseasesDB = 19825
 |MedlinePlus = 003024
 |eMedicineSubj = neuro
 |eMedicineTopic = 517
 |eMedicine_mult = {{eMedicine2|neuro|70}}
 |MeshID = D006261
}}
'''හිසරදය, ඔළුවේ කැක්කුම '''යනු හිසෙහි ඇතිවන වේදනාවයි. මෙය රෝගයක් නොව රෝග ලක්‍ෂණයකි. මෙය මිනිසුන් අතර බහුලවම දක්නට ලැබෙන අතර ඇතැමුන්ට නිතරම පාහේ හිසරදය හටගනී.

බොහෝ අවස්ථාවලදි මෙය බැරෑරුම් තත්වයක් නොවන අරත එය කෙටි කාල සීමාවකට පමණක් සිමා වේ. හිසරදය ඇතිවීම සදහා ප්‍රධාන හේතුවන්නේ මානසික ආතතිය, [[:si:ඉරුවාරදය|ඉරුවාරදය]] , ඇස් වෙහෙසවා කටයුතු කිරීම , විජලනය , රුධිරයේ සීනි මට්ටම පහත යාම ,සහ කෝටර ප්‍රදාහයයි. ජීවිතයට අවදානමක් එල්ල කරන හිසරදය ඇති කරන දුර්ලභ හේතුවන්නේ මො‍ළේ උණ , මෙනින්ජි ප්‍රදාහය, මොළයට රුධිරය සපයන රුධිර වාහිනී වල අසාමාන්‍යතා, අධි රුධිර පීඩනය හා ‍මොළේ ඇතිවන පිළිකාවන් නිසාය. හිසට ඇතිවන අනතුරක් නිසා හිසරදය ඇතිවන අවස්ථාවන්හදී හිසරදයට හේතුව ‍පැහැදිලිය. කාන්තාවන් බහුතරයක් තුල හිසරදය ඇතිවීමට හේතුව ඔවුන‍්ගේ මාස් ශුද්ධිය ඇතිවන කාලවලදි සිරුර තුළ ඊස්ට්‍රජන් නම් හෝමෝනයේ සිදුවන වෙනස් වීමයි. මෙය ඔසප් වීමට පෙර හෝ ඔසප් චක්‍රය අතරතුර ඇති විය හැකිය.

සංකූලතා ඇති නොකරන සාමාන්‍ය හිසරදයක් සදහා වේදනා නාශකයක් වන ඇස්ප්‍රීන් , පැරසිටමෝල් හෝ ඉබියුප්‍රොෆෙන් භාවිතා කළ හැකි අතර ඉරුවාරදය වැනි විශේෂිත අවස්ථාවන්හිදී ඒ සදහා වඩාත් සුදුසු ප්‍රතිකාර ක්‍රමයන් භාවිතා කළ යුතු වේ. හිසරදය ඇතිවු අවස්ථාවකදී එසේ වීමට හේතු සාධක වු මානසික ආතතිය හෝ ඇතැම් ආහාර වර්ග හෝ වෙනයම් සාධකයක් ඇති නම් එය හදුනාගැනීම වැදගත් වන්නේ ඊළග අවස්ථාවේදී එම හේතු කාරකයයන් ම හරවා ගැනීමට හැකියාව ඇති බැවිනි.


== ප්‍රතිකාර ක්‍රම ==
සියලුම හිසරදයන් සදහා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගැවීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. ඒවායින් බහුතරයක් පැරසිටමෝල් , ඇස්ප්‍රීන් හෝ ඉබුයුප්‍රොෆෙන් වැනි සරල වේදනා නාශකයන් සදහා ප්‍රතිචාර දක්වයි.

හේතුවක් නොමැතිව නිතරම හිසරදය ඇතිවන අවස්ථාවන්හිදී හිසරදය ඇතිවන වේලාව කුමන ආකාරයේ හිසරදයක්ද යන්න ඒ හා ආශ්‍රිතව ඇතිවන අනිකුත් රෝග ලක්ෂණ හ එම හිසරදය තව දුරටත් වැඩි කරන සාධක මොනවාද යන්න සදහන් කරමින් දිනපොතක් පවත්වාගෙන යාම වෛද්‍යවරුන් විසින් අනුමත කොට ඇත. මෙමගින් එය කිනම් විශේෂිතවු ආකාරයකින් ඇතිවන්නේද යන්‍න පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස සමහර ඖෂධ , ඔසප් වීම, ඇතැම් ආහාර හෝ හේතුවක් නොමැතිව වුවද හිසරදය ඇතිවෙයි. 2007 මාර්තු මාසයේදී වෙනස් සමීක්ධණ කණ්ඩායම් දෙකක් මගින් සිදු කරන ලද පරීක්ෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙකක යොදා ගෙන සිදු කරන මොළය උත්තේජන කිරීමක් මගින් පොකුරු හිසරදයට (Cluster headaches) සහනයක් ලබාගත හැකිය.

== වලක්වා ගැනීම ==

ඉරුවාරදයෙහිදී ඇතිවන හිසරදය වලක්වා ගැනීමේ ප්‍රතිකර කුම ඇත. දිගු කලීනව වේදනා නාශකයන් භාවිතා කිරීම මෙහිදී දිරිමත් නොකරන අරත මෙමගින් ඖෂධ භාවිතයේන වැලකුණු පසුව නැවතත් හිසරදය සෑදීමත සිදුවිය හැකිය. ඉරුවාරදයේ උච්චතම අවස්ථාවන් වලදී ඇතැම්විට රුධිරවාහිනී සං‍කෝචනය කිරීමත් සිදුකරනු කැෆේන් අන්තර්ගත පානයන් ඖෂධ වර්ගයන් සමගම භාවිතයට ගැනීම අනුමත කෙ‍ෙර්. මෙමගින් කැෆේන් සහිත වේදනා නාශකයන් ඇතිවීම කෙරෙහි අවදනයක් යොමුවී ඇත. Feverfew ඉරුවාරදය සදහා භාවිතාවන ජනප්‍රිය ශාකසාර ඖෂධයකි. මැග්නීසියම් විටමින් B2 සහ එන්සයිම Q10 යනු ඉරුවාරදය වැලැක්වීම සදහා ස්වාභාවිකවම පවත්නා මුලද්‍රව්‍යයන් වේ.

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග ලක්‍ෂණ]]

== සායනික වර්ගීකරණය සහ අවදානම් ලක්ෂණ (Red Flags) ==
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව හිසරදය ප්‍රාථමික හිසරද (Primary Headaches — උදා: ආතති හිසරදය / Tension Headache, [[ඉරුවාරදය]] / Migraine සහ Cluster Headache) සහ ද්විතීයික හිසරද (Secondary Headaches — වෙනත් රෝගී තත්ත්වයක් නිසා ඇතිවන) ලෙස ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා දැක්වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak) සහ හිසරදය: රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ක්ෂණිකව ඇතිවන ඉතා දැඩි හිසරදය (Thunderclap headache), උණ සහ බෙල්ලේ තද ගතිය සමඟ ඇතිවන හිසරදය, හෝ සිටගන්නා විට වැඩිවී හාන්සි වන විට අඩුවන හිසරදය ([[මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව]] / CSF Leak) වහාම වෛද්‍ය පරීක්ෂාවකට ලක්විය යුතු අවදානම් ලක්ෂණ වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>ak7v1gk7eqw3x59th4n8h9c5dzp51op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගැස්ට්‍රොපති සහ ගැස්ට්‍රයිටිස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26091</id>
    <revision>
      <id>803758</id>
      <parentid>558119</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සායනික රෝග ලක්ෂණ, හේතු, රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර කොටස් වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර සහිතව සම්පූර්ණ කිරීම</comment>
      <origin>803758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4069" sha1="2qzvp6at41y4yrwghkvfml73idbgj15" xml:space="preserve">'''ගැස්ට්‍රොපති''' (Gastropathy) සහ '''ගැස්ට්‍රයිටිස්''' (Gastritis / ආමාශ ප්‍රදාහය) යනු ආමාශයේ අභ්‍යන්තර ශ්ලේෂ්මල පටලය (Gastric Mucosa) ආශ්‍රිතව ඇතිවන සුලබ රෝග තත්ත්ව දෙකකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/gastritis/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ගැස්ට්‍රයිටිස් හිදී ආමාශ බිත්තියේ පැහැදිලි ප්‍රදාහයක් (Inflammation) දක්නට ලැබෙන අතර, ගැස්ට්‍රොපති හිදී ප්‍රදාහයකින් තොරව ආමාශ ශ්ලේෂ්මල පටලයට හානි සිදුවීම දක්නට ලැබේ.

== රෝග ලක්ෂණ ==
* උදරයේ ඉහළ මැද කොටසේ (Epigastric region) ඇතිවන දැවිල්ල හෝ වේදනාව.
* ආහාර ගත් විගස බඩ පිරුණු ස්වභාවය (Early satiety) සහ බඩ පිපුම (Bloating).
* ඔක්කාරය, වමනය සහ උගුරට ඇඹුල් රසට ගලා ඒම (Acid Reflux / GERD).
* කෑම අරුචිය සහ නිතර උගුරට ඒම.

== හේතු ==
# ''Helicobacter pylori'' (''H. pylori'') බැක්ටීරියා ආසාදනය (ලොව පුරා නිදන්ගත ගැස්ට්‍රයිටිස් සඳහා ප්‍රධානතම හේතුව).
# Aspirin, Ibuprofen, Diclofenac වැනි වේදනා නාශක ඖෂධ (NSAIDs) දිගුකාලීනව හෝ හිස්බඩ භාවිතා කිරීම.
# අධික ලෙස මධ්‍යසාර සහ දුම්වැටි භාවිතය.
# නියමිත වේලාවට ආහාර නොගැනීම, අධික තෙල් සහ මිරිස් සහිත ආහාර නිතර ගැනීම සහ දැඩි මානසික ආතතිය.

== රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ==
රෝග ඉතිහාසය මෙන්ම අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී සිදුකරන එන්ඩොස්කොපි පරීක්ෂණය (Upper GI Endoscopy) සහ ''H. pylori'' පරීක්ෂණ මගින් රෝගය නිශ්චිතව හඳුනාගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/gastritis/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ප්‍රතිකාර ලෙස ආමාශයේ අම්ල ශ්‍රාවය පාලනය කරන Proton Pump Inhibitors (උදා: Omeprazole, Pantoprazole), Antacids සහ ''H. pylori'' ආසාදනය පවතී නම් විශේෂිත ප්‍රතිජීවක ඖෂධ කාණ්ඩ (Eradication Therapy) වෛද්‍ය නිර්දේශ මත ලබාදේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/gastritis/ ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis) පිළිබඳ සම්පූර්ණ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය — Nirogi Lanka]

[[Category:වෛද්‍යවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]</text>
      <sha1>2qzvp6at41y4yrwghkvfml73idbgj15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803773</id>
      <parentid>803758</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සම්පූර්ණ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක තොරතුරු, තොරතුරු කොටුව (Infobox) සහ නිවැරදි මූලාශ්‍ර සහිතව ලිපිය පුළුල් කිරීම (අනුපිටපත් සබැඳි ඉවත් කරන ලදී)</comment>
      <origin>803773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10996" sha1="2s1dkop1wunkhijihs6051d2ic8k73p" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ ගැස්ට්‍රොපති (Gastritis &amp; Gastropathy)
| field           = ආමාශ හා අන්ත්‍ර රෝග විද්‍යාව (Gastroenterology)
| symptoms        = උදරයේ ඉහළ කොටසේ දැවිල්ල හෝ වේදනාව, බඩ පිපුම, ඔක්කාරය, වමනය, කෑම අරුචිය
| complications   = ආමාශයික තුවාල (Peptic ulcer), ආමාශයික රුධිර වහනය, විටමින් B12 ඌනතාවය
| causes          = ''Helicobacter pylori'' ආසාදනය, NSAID වේදනා නාශක ඖෂධ, මධ්‍යසාර, පිත්ත ප්‍රතිවාහය (Bile reflux)
| diagnostic_method = එන්ඩොස්කොපි පරීක්ෂණය (Upper GI Endoscopy), ''H. pylori'' පරීක්ෂණ, පටක පරීක්ෂාව (Biopsy)
| treatment       = Proton Pump Inhibitors (PPIs), H2 අවහිරකාරක, ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (''H. pylori'' සඳහා), ආහාර රටා වෙනස්කම්
}}
'''ගැස්ට්‍රයිටිස්''' (ඉංග්‍රීසි: '''Gastritis''' / ආමාශ ප්‍රදාහය) සහ '''ගැස්ට්‍රොපති''' (ඉංග්‍රීසි: '''Gastropathy''') යනු ආමාශයේ අභ්‍යන්තර ශ්ලේෂ්මල පටලය (Gastric mucosa) ආශ්‍රිතව ඇතිවන සුලබ සායනික රෝග තත්ත්ව දෙකකි.&lt;ref name=&quot;nirogi_gastritis&quot;&gt;{{cite web |title=ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/gastritis/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; 

සායනිකව මේ දෙකම සමාන රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළද, ව්‍යාධිවේදීය වශයෙන් පැහැදිලි වෙනසක් පවතී: '''ගැස්ට්‍රයිටිස්''' හිදී ආමාශ බිත්තියේ ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල මැදිහත් වීමෙන් සිදුවන පැහැදිලි '''ප්‍රදාහයක් (Inflammation)''' දක්නට ලැබෙන අතර, '''ගැස්ට්‍රොපති''' (Reactive gastropathy) හිදී ප්‍රදාහ සෛල රහිතව රසායනික හෝ ඖෂධීය බලපෑම් නිසා ආමාශ ශ්ලේෂ්මල පටලයේ අපිච්ඡද සෛලවලට හානි සිදුවීම දක්නට ලැබේ.&lt;ref name=&quot;statpearls_gastritis&quot;&gt;{{cite book |last1=Azer |first1=S. A. |last2=akhondi |first2=H. |title=Gastritis |publisher=StatPearls Publishing |location=Treasure Island (FL) |year=2024 |pmid=31334970}}&lt;/ref&gt;

== වර්ගීකරණය සහ ව්‍යාධිවේදය ==
ආමාශයේ ආහාර ජීර්ණය සඳහා ස්‍රාවය වන හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයෙන් (HCl) සහ පෙප්සින් (Pepsin) එන්සයිමයෙන් ආමාශ බිත්තිය ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහා ශ්ලේෂ්මල ස්තරයක් (Mucus-bicarbonate barrier) පවතී. මෙම ආරක්ෂිත පටලය දුර්වල වීම හෝ අම්ල හා බැක්ටීරියා බලපෑම අධික වීම නිසා ආමාශ බිත්තියට හානි සිදුවේ.
* '''තීව්‍ර ගැස්ට්‍රයිටිස් (Acute Gastritis):''' වේදනා නාශක ඖෂධ (NSAIDs), අධික මධ්‍යසාර හෝ දැඩි කායික ආතතිය හේතුවෙන් ක්ෂණිකව ඇතිවන ආමාශ ප්‍රදාහයයි.
* '''නිදන්ගත ගැස්ට්‍රයිටිස් (Chronic Gastritis):''' දිගුකාලීනව පවතින ''Helicobacter pylori'' බැක්ටීරියා ආසාදනය හෝ ස්වයං-ප්‍රතිශක්තිකරණ තත්ත්වයන් (Autoimmune gastritis) නිසා ක්‍රමයෙන් ආමාශ ග්‍රන්ථි ක්ෂය වීමයි.
* '''ප්‍රතික්‍රියාශීලී ගැස්ට්‍රොපති (Reactive / Chemical Gastropathy):''' දිගුකාලීන NSAID භාවිතය හෝ පිත්ත ප්‍රතිවාහය (Bile reflux) නිසා ඇතිවන ශ්ලේෂ්මල හානියයි.

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
ඇතැම් රෝගීන්ට බාහිර රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන නමුත්, රෝග ලක්ෂණ පවතින විට පහත කරුණු ප්‍රධාන වේ:
* උදරයේ ඉහළ මැද කොටසේ (Epigastric region) ඇතිවන දැවෙන සුළු වේදනාව හෝ අපහසුතාවය.
* ආහාර ස්වල්පයක් ගත් විගස බඩ පිරුණු ස්වභාවය (Early satiety) සහ ආහාර ගැනීමෙන් පසු ඇතිවන බඩ පිපුම (Postprandial fullness).
* ඔක්කාරය, වමනය සහ කෑම අරුචිය.
* නිතර උගුරට වාතය පිටවීම (Belching) සහ ආමාශයික අම්ලය උගුරට ගලා ඒම (GERD හා සමගාමීව පවතින විට).

=== වහාම වෛද්‍ය පරීක්ෂාවකට ලක්විය යුතු අවදානම් ලක්ෂණ (Alarm Symptoms) ===
* කළු පැහැති (තාර වැනි) මලපහ පිටවීම (Melena) හෝ රුධිරය වමනය වීම (Hematemesis).
* හේතුවකින් තොරව ශරීර බර සීඝ්‍රයෙන් අඩුවීම.
* ආහාර ගිලීමේ අපහසුව (Dysphagia) හෝ නොනවතින වමනය.
* රක්තහීනතාවය (Iron deficiency anemia) ඇතිවීම.

== හේතු සහ අවදානම් සාධක ==
# '''''Helicobacter pylori'' (''H. pylori'') බැක්ටීරියා ආසාදනය:''' ලොව පුරා නිදන්ගත ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ ආමාශයික තුවාල (Peptic ulcer disease) ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුවයි.
# '''වේදනා නාශක ඖෂධ (NSAIDs):''' Aspirin, Ibuprofen, Diclofenac, Mefenamic acid සහ Naproxen වැනි ඖෂධ ආමාශ බිත්තිය ආරක්ෂා කරන Prostaglandins නිපදවීම අවහිර කරයි.
# '''ජීවන රටා සාධක:''' අධික ලෙස මධ්‍යසාර සහ දුම්වැටි භාවිතය, නියමිත වේලාවට ආහාර නොගැනීම සහ දැඩි මානසික ආතතිය.
# '''ස්වයං-ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලිය (Autoimmune Gastritis):''' ආමාශයේ Parietal සෛලවලට සහ Intrinsic factor ප්‍රෝටීනයට එරෙහිව ප්‍රතිදේහ නිපදවීම (මෙය විටමින් B12 ඌනතාවයට හේතු වේ).

== රෝග නිශ්චය ==
* '''ඉහළ ආහාර මාර්ගයේ එන්ඩොස්කොපි පරීක්ෂණය (Upper GI Endoscopy / OGD):''' කැමරාවක් සහිත සියුම් නළයක් මගින් ආමාශයේ අභ්‍යන්තර බිත්තිය සෘජුවම පරීක්ෂා කිරීම සහ පටක සාම්පලයක් (Biopsy) ලබාගැනීම රෝග නිශ්චය සඳහා වඩාත්ම නිවැරදි පරීක්ෂණයයි.
* '''''H. pylori'' හඳුනාගැනීමේ පරීක්ෂණ:''' මලපහ ප්‍රතිදේහජනක පරීක්ෂාව (Stool Antigen Test), Urea Breath Test හෝ එන්ඩොස්කොපි මගින් සිදුකරන Rapid Urease Test (CLO test).

== වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ ආහාර පාලනය ==
* '''ආමාශයික අම්ලය පාලනය කරන ඖෂධ:''' Proton Pump Inhibitors (උදා: Omeprazole, Pantoprazole, Esomeprazole) මගින් ආමාශයේ අම්ල ස්‍රාවය අවම කර ශ්ලේෂ්මල පටලය සුවපත් වීමට ඉඩ සලසයි. H2-receptor blockers (Famotidine) සහ ක්ෂණික සහනය සඳහා Antacids ද භාවිතා කෙරේ.
* '''''H. pylori'' තුරන් කිරීමේ ප්‍රතිකාරය (Eradication Therapy):''' බැක්ටීරියා ආසාදනය තහවුරු වූ විට PPI ඖෂධයක් සමඟ නිශ්චිත ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වර්ග දෙකක් (උදා: Amoxicillin සහ Clarithromycin හෝ Metronidazole) දින 10–14ක් පුරා වෛද්‍ය නිර්දේශ මත ලබාදේ.
* '''ජීවන රටා සහ ආහාර උපදෙස්:''' වෛද්‍ය උපදෙස් රහිතව වේදනා නාශක ඖෂධ ගැනීමෙන් වැළකීම, එකවර අධික ආහාර ප්‍රමාණයක් ගැනීම වෙනුවට වේලාවට සැහැල්ලු ආහාර වේල් ලබාගැනීම, රාත්‍රී ආහාරයෙන් පසු අවම වශයෙන් පැය 2–3ක් ගතවන තුරු නින්දට නොයාම සහ අධික තෙල්, මිරිස්, කැෆේන් හා මධ්‍යසාරවලින් වැළකීම නිර්දේශ කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[Category:වෛද්‍යවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ රෝග]]</text>
      <sha1>2s1dkop1wunkhijihs6051d2ic8k73p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26543</id>
    <revision>
      <id>803794</id>
      <parentid>779461</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[රුහුණු කතරගම දේවාලය]] සිට [[රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>779461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48079" sha1="ks94waq6t3dpjkph5rlr7wwmm6hy05q" xml:space="preserve">{{වෙනත් භාවිතා|කතරගම (වක්‍රෝත්තිහරණය)}}
{{Infobox settlement
| name = කතරගම මහා දේවාලය
| native_name = Katharagama Maha Devale
| settlement_type = කතරගම මහා දේවාලය
| motto =
| image_skyline =Kataragama Maha Devale.jpg
| imagesize =
| image_caption = මහා දේවාලය 
| image_flag =
| flag_size =
| image_seal =
| seal_size =
| image_shield =
| shield_size =
| city_logo =
| citylogo_size =
| pushpin_map = Sri Lanka
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_caption =ශ්‍රී ලංකාව තුල පිහිටීම
| pushpin_mapsize =
| coordinates_region = LK
| coordinates_display= title

| subdivision_type = රට
| subdivision_name = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| subdivision_type2 = පළාත
| subdivision_name2 = [[ඌව පළාත]]
| subdivision_type3 = නගරය
| subdivision_name3 = [[කතරගම]]
| subdivision_type4 = ප්‍රසිද්ධ නාම ([[සිංහල]])
| subdivision_name4 = රුහුණු මහ කතරගම දේවාලය 
| subdivision_type5 = ප්‍රසිද්ධ නාම ([[දෙමළ]])
| subdivision_name5 = කතිරිකම්ම මුරුකන් කෝවිල 

| area_footnotes =
| latd=6 | latm=25 | lats=0 | latNS=N
| longd=81 | longm=20 | longs=0 | longEW=E

| website            = 
}}

[[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]], [[කතරගම]] පිහිටි, '''කතරගම දේවාලය''' ({{බස-en|Kataragama temple}}, {{බස-ta|கதிர்காமம்}} ''කතිරකාමම්'')  යනු [[කතරගම දෙවියෝ]] [[මහසෙන්]] ලෙසින්ද හැඳින්වෙන [[මුරුගන්|ස්කන්ධ-මුරුගන්]] වෙනුවෙන් පූජා කෙරුණු,  [[හින්දු]] සහ [[බෞද්ධ]] සිද්ධස්ථාන සංකීර්ණයකි.  ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින පූජා නගර කීපය අතරින් එකක් වන එයට ශ්‍රී ලංකීය බෞද්ධයන් බහුතරයක් , දෙමළ ,හින්දු සහ මුස්ලිම් භක්තිකයන් සුලු ප්‍රමාණයක් සහ ස්වදේශීය වැදි ජනතාව පුද පූජා පවත්වනු ලබනවා. පූජස්ථාන කීපයක එකතුවක් වන එහි කතරගම දෙවියන් නමින් හඳුන්වන ස්කන්ද මුරුකන්ට පවත්වන පුද පූජා ඉතාම වැදගත් වේ. පසුගිය අවුරුදු දහසක කාලය ඇතුලත එයට ලගා වීමට ඉතා අපහසු වූ ආරණය පූජා බිමක් වූ අතර වර්තමානයේදී සෑම දේශගුණික මාර්ගයක් හරහාම එයට ලගා වීමට හැකියාව පවතී.සෑම බෞද්ධ පුද බිමක්ම සහ අසල පිහිටි කිරිවෙහෙර ,බෞද්ධයන් විසින් පාලනය කරනු ලබූ අතර බෞද්ධ පූජා භූමි වලට අමතරව විෂ්ණු දෙවියන්ට ශිව දෙවියන්ට  සහ මුස්ලිම් දේවස්ථානයටද පුද පූජා පවත්වන ලදී.1940 න් පසු වන්දනා කරුවන්ගෙන් බහුතරයක් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවෙන් සහ දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිනි දෙමළ හින්දු ජනතාවයි.ඔවුන් අසීරු ලෙස පයින් වන්දනාවේ පැමිණීම සිදු කරන ලදී.පසුව බොහෝ වන්දනා කරුවන් සිංහල බෞද්ධයන් බවට පත්වූ අතර සිංහල ජනතාව අතර කතරගම දෙවියන් වන්දනාව බොහෝ ප්‍රසිද්ධ විය.
දෙවියන් සහ භූමිය සම්බන්ධව බොහෝ ජනප්‍රරවද සහ පුරවෘත පවතින අතර ඒවා ආගමික, ජනවාර්ගික අනුබැදිය සහ කාලය අනුව වෙනස් වේ.බෞද්ධ පූජකයන් සහ භික්ශූන් දෙවියන්ට, දේවවාදී නොවන බෞද්ධ පරමාදර්ශය තුල ඉඩ සලසා දීමට උත්සහ කරන බැවින්, මෙම පුරාවෘත, බෞද්ධයන් අතර සීඝ්‍රරයෙන් වර්ධනය වන, දේව ජනප්‍රසාදය නිසා වෙනස් වේ.බැතිමතුන්ගේ වෙනස් වීමත් සමග වන්දනා කරනු ලබන ආකාරය වෙනස් වන අතර, බෞද්ධ පූජා විදි සහ දේව ධර්මයට ඉඩ සැලැස්වීමට හින්දු භක්තිකයන්ගේ ඇති හඩගැසීම නිසා, පාවත්වනු ලබන සැණකෙලිද වෙනස් වේ. පුරා විද්‍යත්මක සහ සාහිත්‍යමය සාධක වලට අනුව, මෙම ස්ථානයට ඉපැරණි ඉතිහාසයක් අති බව පෙනුනත් , මෙම ස්ථානය පිලිබද සාහිත්‍ය ඉතිහාසය සහ ශ්‍රී ලාංකිකයන් හා ඉන්දියානුවන් අතර ජනප්‍රියතාවයට පත්වීමට හේතූන්, පුරාවෘත පදනම් කොටගෙන නැවත සංස්කරනය කිරීම ඉතා අපහසුය.අපහැදිලි සාහිත්‍යමය  ලේඛන, පුරාවෘත සහ මිත්‍යා ප්‍රබන්ධ නිසා උරුමය පිළිබදව සහ වන්දනා කරන ආකාරය පිළිබද බෞද්ධයන් සහ හින්දු භක්තිකයන් අතර ඝට්ටනයක් පවතී.

මෙම පූජස්ථානයේ පූජකයන් &quot;කපුරාල&quot; නමින් හැදින් වෙන අතර ස්වදේශීය වැදිජනතාවගේ පරපුරෙන් පැවත එන්නන් යැයි විශ්වස කරනු ලබයි.අසල පිහිටි කදු මුදුන සහිත් ප්‍රදේශය පිලිබදව පවතින පුරාවෘත නිසා වැදි ජනතාවටද මෙම පූජස්ථානයට උරුමයක් පවතීයැයි විශ්වාස කරයි.මුස්ලිම් පල්ලියක් සහ මුස්ලිම් ජනතාවගේ සුසාන ඝර කීපයක් ඒ අසල පවතී.උතුරේ පිහිටි, යාපනයේ සිට දකුණේ පිහිටි, කතරගම දක්වා පවතින වන්දනා මාර්ගය ඔස්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ පවතින මුරුක්කන්ට පුද පූජා පවත්වන, ඒහා සමාන පූජස්ථාන සමග මෙම විහාර සංකීරනය සම්බන්ද වේ.1400 දී අරුනගිරිනාත, මෙම වන්දනා මාර්ගය විස්තර කර ඇත.විහාර සංකීරනය අසල ප්‍රදේශය යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර වැනි ගුප්ත ක්‍රියාකාරකම් වලට යොදා ගනු ලබන අතර 1950 දී ශ්‍රී ලංකා රජය මගින් සම්පූර්න විහාර සංකීරණයම පූජා භූමියක් බවට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.එතැන් සිට දේශපාලණ නායකයින් එහි නඩත්තුව සදසා යන වියදම් වලට දායකත්වය සපයනු ලබයි.'''රථ වාහන ආරක්ෂා කරන දෙවියන් ලෙසද ස්කන්ධ දෙවියන් හදුන්වනු ලබනවා.'''

==ඉතිහාසය==

===මුල් වාදය===
සිද්ධස්ථානයේ ආරම්භය පිළිබද බොහෝ වාද පවතී.හයින්ස් වෙචර්ට් සහ පෝල් යන්ගර්ට අනුව කතරගම දෙවියන් උදෙසා පූජා පවත්වන හා භක්තිය දක්වන ආකාරය ස්වදේශීය වැදි ජනතාවගේ පූජා විධි වලින් නොනැසී ඉතිරිව පවතින්නක් වේ.ක්‍රිස්තු පූර්ව අග භාගයේ දී ලංකාවට පැමිණි දකුණු ඉන්දියාවේ සංස්කෘතික බලපෑම ඇති  ඉන්දිය-ආර්ය ජනතාව සහ බෞද්ධයන් සමග  මේ පූජා විදි තවදුරටත් ඉදිරියට ගමන් කරයි.කරුණු එසේ වුවත්  බෞද්ධ,හිංදු සහ මුස්ලිම්වරු පවා දේව පූජා විදි සහ සිද්ධස්ථාන තෝරා ගනීමට උත්සහ දරනවා.එස්.පත්මනාතන්ට අනුව ආරම්භයේදී කතරගම සිද්ධස්ථානය ස්කන්ධ මුරුකන් උදෙසා පවතින දේවාරක්ෂක සිද්ධස්ථානයක් ලෙස බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන සංකීරණයකට අනුබද්ධ කර පිහිටා ඇත.ඉන්පසුව දේශීය සිංහල සහ දෙමල ජනතාව විසින් මෙම සිද්ධස්ථානය වල්ලි සහ මුරුකන් මුණගසුනු ස්ථානය ලෙස සලකනු ලැබූ අතර කතරගම දෙවියන් සහ ස්කන්ධ මුරුකන් එකම දෙවි කෙනෙක් ලෙස සලකන ලදී.එස්.පත්මනාත්න්ට අනුව දෙමල ජනතාව අතර ස්කන්ධ මුරුකන් ජනප්‍රියව පැවති 13 වන සියවස අග භාගයේදී මෙය සිදු විය.15 වන සියවසට ප්‍රථම අරුණගිරිනාත නම් කවියෙක් මෙම ස්ථානය පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස හදුනා ගන්නා ලදී.

===සාහිත්‍යමය සාධක===

මුල් ඉතිහාසයේ දෙමළ කතිරකම්ම නම් වූ කතරගම ස්කන්ධ මුරුකන් උදෙසා පැවති පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස සදහන් වේ.මේ බව අරුණගිරිනාතර් විසින් රචිත ඇදහිලි පිළිබද කවියේ සදහන් වේ.ජනශුති වල සදහන් ආකාරයට කවිය රචනා කරන අවස්ථාවේ ඔහු වනගත ආරණ්‍ය සිද්ධස්ථානයට ගමන් කර ඇත.මෙම කවියේ සදහන් පරිදි දේව සිද්ධස්ථානය කදු මුදුනක පිහිටා ඇත.මුල් කාලයේ කතුගම නමින් හැදින්වු කතරගම දෙවියන් ශ්‍රී ලංකාවේ හා බෞද්ධ ආගමේ ආරක්ෂක දේවතාවක් ලෙස සලකා ඇත.16 වන ශතවර්ෂයේදී පමණ අද තායිලන්තය ලෙස හදුන්වනු ලබන සියම් දේශයේ ලියවුනු &quot;ජන්කල්මලී&quot; නම් වූ පාලි ග්‍රන්ථයේ ද මෙය සදහන් වේ.(බලන්න කතරගම පිලිබදවූ  ජතුකහම් රම්මාතෙප් නම් වූ ප්‍රසිද්ධ තායි සූත්‍රය, ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවියෙක්) කතරගම ගම්මානය පිළිබද සදහන් වන පැරණිතම ලේඛනය වන්නේ 5 වන සියවසේ දී ලියවුණු මහාවංශයයි.එහි සදහන් වන ආකාරයට &quot;කජිරගාම&quot; නම් වූ ජනපදයෙන් පැමිණි පූජ්ය වරයා ක්‍රි.පූ. 288 දී අශෝක අධිරාජ්යයා විසින් ලංකාවට පූජා කරන ලද ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ අංකුර බෝධීන් වහන්සේගේ කතරගමට ගෙන එනු ලැබ ඇත. (පොන්නම්බලම් අරුණාචලම් ට අනුව කජිරගාම පැවත එන්නේ කාර්තිකය ග්‍රාමයෙන්(&quot;කාර්තිකය&quot; නගරය)එය කෙටි කර දක්වා තිබෙනවා කජරග්රාම ලෙස)

===පුරාවිද්‍යත්මක සාධක===
පූජස්ථානය අවට බොහෝ පුරාණ නටබුන් ශිලා ලිපි ලේඛන පවතී.දැනට හමුවී ඇති ශිලා ලිපි ලේඛන වලට අනුව &quot;කිරිවෙහෙර&quot; ක්‍රි.පු.පළවන සියවසේදී පමණ ඉදිකර ඇති අතර පහුව දැනට පවතින තත්වයට ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇති බව විශ්වාස කරයි.තිරිතාර රජු ගේ පුත් මහාදානික මහානාගගේ නියෝගයෙන් පුරාණයේ මංගල මහාසෑය නමින් හැදින්වූ කිරිවෙහෙරට බාර ඔප්පු කල බව ශිලා ලිපියක සදහන් වේ.තවත්  ශිලා ලිපියක සදහන් වනුයේ 7 වන ශතවර්ෂයට අයත් වන 1 වන දපුල භික්ෂූන්ට සිද්ධස්ථානයක් ඉදිකල බව.නමුත් එහි කතරගම නම සදහන් කොට නැත.කැනීම් වලදී හමුවූ වලං කැබලි වල සහ කාසි වල පාර්ක්රිට් සහ දෙමළ බ්‍රාහ්මීය වලින් ලියූ පුරාවෘත වල,අසල පිහිටි [[තිස්සමහාරාමය]] ක්‍රි.පු. 2 වන ශතවර්ෂයේ සිට පැවති පුරාණ වෙළද නගරයක් බව සදහන්ව ඇත.ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලණ ඉතිහාසයේ වැදගත් සංධිස්ථානයක් වූ රුහුණු රාජධානියට මෙම ප්‍රදේශය අයත්ව පවතී.
===කල්‍යාණගිරි ස්වාමිගේ කාර්යභාරය===
සිද්ධස්ථාන පිළිබද මධ්‍යකාලීන ඉතිහාසය 16 වන ශතවර්ෂයේ සිට 17 වන ශතවර්ෂය දක්වා කාලසීමාව තුල උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි කල්‍යාණගිරි ස්වාමිගේ පැමිණිමත් සමග ආරම්භ විය.ස්කන්ධ පූරාණයේ සදහන් පරිදි ඔහු සිද්ධස්ථානය පිහිටි ස්ථානය සහ ඒ සම්බන්ධව ඇති පුරාවෘත හදුනාගනු ලබ ඇත.ඉන්පසුව ආරණ්‍ය සිද්ධස්ථානය ඔහු විසින් නැවත ඉදිකරන ලදී.පසු එය ඉන්දියානු සහ ශ්‍රී ලාංකික හිංදු භක්තිකයන්ගේ වන්දනාවට පාත්‍ර විය.මෙම සිද්ධස්ථානය බෞද්ධ සැදැහැවතුන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමටද සමත් විය.සිද්ධස්ථානයේ භාරකරුවන් වූයේ ස්වදේශී වැදි ජනතාවයි.යටත් විජිතයක්ව පැවතීමට පෙර පැවති අවසාන ස්වදේශීය රාජධානිය වූ උඩරට රාජධානියේ රජ වරුන්ගෙන් ලබූ අනුග්‍රහය යටතේ සිද්ධස්ථානයේ ප්‍රසිද්ධිය වැඩි විය.1815 බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක්ව පැවති සමයේ ඉන්දියාවෙන් ගෙන එනු ලබූ යටත් වාසීන්ද මෙම සිද්ධස්ථානය වන්දනා කරන ලදී.එම නිසා සෑම පුද්ගලයෙක් අතරම මෙම සිද්ධස්ථානය ප්‍රසිද්ධ විය.

==පුරාවෘත්ත==
{{double image|right|MahasenaHuvishka.jpg|180|Karttikeya With Spear And Cock in a coin of Yaudheyas.jpg|180|වම:ක්‍රි.පු.140 සිට 180 දක්වා හුවිශ්ක කාසිය මහසෙන් සිටින.&lt;/br&gt; දකුණ: ක්‍රි.පු.200 දී යෞදෙයස් කාසිය, කුකුළා සහ හෙල්ල සමග කර්ත්තිකය.}}  

===හින්දු පුරාවෘත්තය===
හින්දු සහ සමහර බෞද්ධ ලේඛණ වලට අනුව ප්‍රධාන සිද්ධස්ථානය භාර වූයේ කර්තිකයා(දෙමළින් මුරක්කන් නමින් හැදින්වූ) ටය.එමෙන්ම ඔහු කුමර,ස්කන්ධ සුවනාභාම ,විසාක හෝ මහසෙන් යනුවෙන් හදුන්වනු ලබනවා.කුෂානස් සහ යාව්දාස් වැනි පාලකයන් දෙවියන්ට ඇති භක්තිය නිසා ක්‍රිස්තු පූර්ව අවසාන ශතවර්ශ වල නිකුත් කල කාසිවල දේව රූපය කටයම් කරන ලදී.උතුරු ඉන්දියාවේ දෙවියන්ට ඇති ජනප්‍රසාධය පිරිහී ගියත් එය දකුණු ඉන්දියාව තුල ආරක්ෂා වූ අතර ඉන්දියාව තුල ඔහු &quot;සුබ්‍රහමනය&quot; නමින් හඳුන්වන ලදී.අවසානයේදී ද්‍රවිඩයන් අතර මුරුක්කන් නමින් හැදින්වූ දේශීය දෙවි කෙනෙකුගේ නමින්ද හදුන්වනු ලැබීය.චන්කම් ඉතිහාසයේදී ක්‍රි.පූ.2 වන ශතවර්ෂයේ සිට 6 වන ශතවර්ෂය දක්වා කාලය තුල මුරුකන් වෙනත් දෙවියෙකු හා සම්බන්ධ නොකොට තනිව හඳුන්වන ලදී.දෙවියන්ගේ ඉපදීම,නැතිවීම සහ සිංහල හා දෙමළ මූලාශ්‍ර වල වල්ලි නමින් හදින් වූ ග්‍රෝත්‍රික කුමාරිකාව සමග සිදුවූ විවාහය සම්බන්ධව පුරාවෘත බොහෝ ප්‍රමාණයක් පවතී.ක්‍රි.පූ.7 වන සියවසේදී හෝ 8 වන  සියවසේදී සංස්කෘත වලින් ලියන ලද ස්කන්ධ පූර්ණයේ ඔහු පිළිබද සියලු විස්තර ඇතුලත්ව ඇත.ස්කන්ධ පූර්ණයේ ද්‍රවිඩ පරිවර්ථනය කන්ද පූර්ණම් නම් වූ අතර එය 14 වන සියවසේදී ලියවී ඇත.කන්ධ පූර්නම් ,ඒ පිළිබද හොදින් දන්නා ඉන්දීය ද්‍රවිඩ ජනතාව අතරට වඩා ,ශ්‍රී ලාංකීය ද්‍රවිඩ ජනතාව අතර වැදගත් භූමිකවක් උසුලනවා.

4 වන සියවසේ සිට ශ්‍රී ලාංකීය බෞද්ධ පවා කාර්තිකය කටහ්රගම දෙවියන් හෝ ස්කන්ධ කුමාර ලෙස සලකා වන්දනා කරනු ලබනවා.14 වන සියවසේදී මෙරට ආරක්ෂා කිරීමට සිටින දෙවි කෙනෙකු ලෙස ස්කන්ධ කුමාර සලකා ඇත.ඔහුට දේවවාදී නොවන බුදු දහම තුලත් පිළිගැනීමක් ලැබී ඇත.11 වන සහ 12 වන ශතවර්ෂ වලදී රාජකීය පවුල් වල උදවිය පවා ස්කන්ධ කුමාර ඇදහීම සිදුකර තිබෙනවා.ඉතිහාසයේ එක්තරා ස්ථානයකදී ස්කන්ධ කුමාර කතරගම සිද්ධස්ථානයේ දෙවියන් ලෙස හදුනාගෙන තිබේ.ඉන් පසු ඔහු කතරගම දෙවියන් ලෙස හදුන්වා ඇති අතර කතරගම දෙවියන් ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂක දෙවි කෙනෙකු ලෙස හදුන්වා තිබේ.කතරගම දෙවියන් හා සබැදි බොහෝ පුරාවෘත පවතී.ඉන් සමහරක් හින්දු ආගමේ එන ස්කන්ධ කුමාරගේ සම්බන්ධයෙන් තොරව කතරගම දෙවියන් ඇතිවීම සොයනු ලබයි.

===බෞද්ධ පුරාවෘතය===

එක් සිංහල පුරාවෘතකයක සදහන් පරිදි ස්කන්ධ කුමාර ලංකාවට පැමිණි පසු දෙමළ ජනතාවගෙන් රුකවරණය ඉල්ලා ඇත.ද්‍රවිඩ ජනතාවගේ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසු ඔහු කතරගම සිටි සිංහල ජනතාව සමග වාසයට පැමිණ ඇත.ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දෙවියන් විසින් වාර්ෂික පූජෝත්සවයේදී ද්‍රවිඩ ජනතාවට ශරීරය විදීම සහ ගිනි පෑගීම සදහා ඉඩ සලසා තිබේ.මෙම පුරාවෘතයේ සිද්ධස්ථානය පිහිටි ස්ථානය සහ ද්‍රවිඩ ජනතාවගේ පුරාණ වැදුම් පිළිවෙත් පිළිබද විස්තර සදහන් වේ.ක්‍රි.පූ. 1 වන සියවසේ එළාර යුද්ධයට ප්‍රථම දු‍ටුගැමුණු රජු ඇදහූ දෙවියන් කතරගම දෙවියන් බවට සිංහල පුරාවෘත සාක්ෂි දරයි.යුධ ජයග්‍රහනයෙන් පසුව දු‍ටුගැමුණු රජු ස්කන්ධ කුමාර දෙවියන් උදෙසා සිද්ධස්ථානයක් ඉදි කරවා ඇත.මේ පිළිබදව දු‍ටුගැමුණු  රජතුමා පිළිබද සදහන්ව ඇති මහාවංශයේ සදහන්ව නැත.තවත් සිංහල පුරාවෘතයක කතරගම දෙවියන්,සිංහලයන් අතර වාසය කිරීමට එළාර විසින් එවන ලද ඔත්තුකරුවෙක් හෝ මරණයෙන් පසු මිනිසුන් දේවත්වයෙන් සලකන විජ්ජාකරුවෙකු ලෙස සදහන් වේ.එසේ උවත් තවත් පුරාවෘතයක කතරගම දෙවියන් බෝධිසත්වයෙකු ලෙස උපත ලද මහසෙන් රජුගේ දේවතාරෝපණය ලෙස සදහන් වේ.1970 න් පසුව මෙම සිද්ධථානයට බෞද්ධයන් තුල ශීඝ්‍රයෙන් වැඩිවෙන ජන ප්‍රසාධයත් සමග,රිචඩ් ගෙම්බ්‍රිම් සහ ඝනනාත ඔබේසේකර මෙම පුරාවෘත වල නව ඉසව්වක් සහ එවායේ හටගැනීම හදුනා ගැනීමට උත්සහ කරයි.

සිංහල බෞද්ධයන් තුල ඇති යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර ගුරුකම් වලට අති පුරුද්ද ගැටබේ සහ කඩවර නමින් හදුන් වන කතරගම දෙවියන්ගේ අප්‍රකට පැත්ත විදහා දක්වයි.ගැටබේ දේවාලය මොරවක අසල පිහිටි හුදකලා ස්ථානයක පිහිටා අතර කඩවර දේවාලය කතරගම පිහිටා ඇත.ප්‍රධාන කතරගම සිද්ධස්ථානයට පිටතින් ගුප්ත ස්ථානයක බිලි පූජා පවත්වමින් පිළිගැනීම සිදු කරයි.හූනියම් කොඩිවිණ කිරීම් වලදී ද කතරගම දෙවියන් ඝෘජු ලෙසසම්බන්ධ වේ.

===මුස්ලිම් පුරාවෘතය===
[[File: Muttur padayatra.jpg|thumb|right|People of [[Coast Vedda]] descent taking a pilgrimage on foot (Pada Yatra) from the town of [[Muttur (Sri Lanka)|Muttur]] in the east of Sri Lanka to the temple|164x164පික්]]
කතරගම පිලිබද මුස්ලිම් හෝ ඉස්ලාම් පුරාවෘතය සාපේක්ෂව මෑතකදී සිදුවූවක් වේ.මුස්ලිම් වරුන්ට අනුව කතරගම අල් කදීර්ට හෝ අල් කදීර්ගේ බිමට සම්බන්ධ වේ.ඉන්දියාවේ සිට සංක්‍රමන්ණය වන බොහෝ ඉස්ලාම් බැතිමතුන් ඒ අවට නැවතී සිටී.කරීම් නබි නම් පුද්ගලයා පාලනය කල විට අමරණීයත්වය ලැබෙන ජල නිධියක් සොයාගත් බව සදහන් වේ.ඉතිහාස ගත සාධක වලට අනුව ජබීර් අලි ෂා (1872 මිය ගිය) සහ මියර් ෂඩ් මොහොමඩ් අලිෂ බාව(1945 දී මිය ගිය) වෙනුවෙන් ඉදිකල සුසානඝරද පවතී.

===වැදි පුරාවෘතය===

ඉතිහාසයේ සදහන් වන ශ්‍රී ලංකා වැදි ජනතාව කාතරගම දෙවියන් දෙවි කෙනෙකු ලෙස සලකා නැත.එ වෙනුවට ඔවුන් කන්දෙ යකා හෝ ගලේ යකා (ගලට අධිපති) යැයි සලකා දඩයම් කිරීමට ප්‍රථම දෙවියන් සතු‍ටු කරනු ලබයි.ඔවුන් දෙවියන් සතු‍ටු කරනු ලබන්නේ ,අතු සෙවිලි කර පූජාසනයක් සාදා එහි මධ්‍යයේ හෙල්ලක් හෝ ඊතලයක් රදවා ඒ වටා නැටීම බගිනි.යකදුරා දඩයම් කරන පිරිසට මග පෙන්වන මිය ගිය මුතුන් මිත්තන්ගේ ආත්ම වලින් ආවේෂ වේ.

මානවවේදී චාල්ස් ගාබරිල් සෙල්මන්ට සිතූ පරිදි කතරගම දෙවියන් වෙනුවෙන් පවත්වන පූජාවිධි වල කන්දෙ යකා වෙනුවෙන් පැවති පූජා විධි සහ සම්ප්‍රධා වල ලක්ෂණ අඩංගුව පවතී.පූජස්ථානය අසල පිහිටි වැදි ගෝත්‍රිය කෝවිල් &quot;වන්නම්&quot; නමින් හදුන්වනු ලබයි.ඉන්පසු ගෝත්‍රයක් ලෙස ඔවුන් හමු නොවුනත් 19 වන සියවසේදී නැගෙනහිර පළාතේදී ඔවුන් හමුවී ඇත.අසල පිහිටි වැඩිහිටි කන්දේ කදු මුදුන දෙවියන්ගේ වාසස්ථානය ලෙස ජනතාව විශ්වාස කරනු ලබයි.දෙවියන් මෙරටට පැමිණීමෙන් පහුව දේශීය වැදි නායකයාගේ දියණිය වන වල්ලි නම් කාන්තාව සමග විවාහ වූ අතර ඉන්පසුව එම ස්ථානයේ ලැගුම් ගන්නා ලදී.

==සිද්ධස්ථානයේ සැලස්ම==

සෑම විවිධ පූජාසනයක්ම අලංකාර කුඩා සමචතුරස්‍රකාර ගොඩනගිලි වේ.ගොඩනැගිල්ලෙන් පිටත දෙවියන් වෙනුවෙන් කිසිදු සැරසිල්ලක් සිදු කරනු ලබන්නේ නැත.එම නිසා මෙම සිද්ධස්ථානය ශ්‍රී ලංකාවේ හා ඉන්දියාවේ පවතින අනෙකුත් හින්දු සිද්ධස්ථාන වලට වඩා වෙනස් කම් දක්වයි.සෑම පූජාසනයක්ම ගලින් නිම කර ඇති අතර වල්ලි සදහා ඇති පූජාසනය පමණක් දැවයෙන් නිමකර ඇත.ඒවා ආරම්භයේදී ඉදිකල ආකාරයටම ඉතිරිව පවතින අතර ඒවා වැඩි දියුණු කිරීමට කිසිදු සැකැස්මක් සකසා නැත.එයට හේතුව වී ඇත්තේ ආරම්භක පූජාසන සංකීරණය කැඩීමට මිනිසුන් අකමැති වීමය.

ඉතාම වැදගත් පූජාසනය මහාදේවාලය හෝ මහා කෝවිල නමින් හදුන්වයි.එහි පුද පූජා පවත්වනුයේ සිංහලයන් කතරගම දෙවියන් ලෙස හඳුන්වන ස්කන්ධ මුරුකන් සදහායි.එහි දේව ප්‍රතිමා ඉදිකර නැති අතර ඒ වෙනුවට ආධ්‍යත්මික සිත්තම් සහ යන්ත්‍ර අන්තර්ගතවේ.පූජාසන සංකීරණයේ පිහිටි විශාලම පූජස්තානය එය වන අතර පළමුව බැතිමතුන්ගේ වන්දනාවට පාත්‍ර වනුයේ එයයි.එහි දේව ප්‍රතිමාවක් නොමැති වුවද යාබද කුටියේ සිංහලයින් කරඩුව නමින් හඳුන්වන ශිව දේව ප්‍රතිමාවක් පවතී.කල්‍යණගිරි ස්වාමිගේ යැයි සිතා සිටින කොටි සමකින් ආවරණය කරන ලද &quot;කලන මඩම&quot; නමින් හැදින්වෙන මැටි පු‍ටුවක් එහි පවතින අතර උත්වාකාර උපකරණ සියල්ල එහි අන්ත්ර්ගත්වේ.ප්‍රධාන පූජාසනයේ වම්පසින් ගණපති දෙවි නමින් සිංහලයේ හඩුන්වන ගනේෂ් නම් හිංදු දෙවියන්ට අයත්වූ කුඩා පූජාසනයක් පවතී.දෙමළින් ඔහු හදුන්වනු ලබුවේ මරණික පිල්ලයාර් ලෙසයි.එයද සැරසිල්ලෙන් තොර කුඩා සමච්තුරස්‍රාකාර ගොඩනැගිල්ලක් වේ.ගනේෂ් පූජාසනයාට වම්පසින් විෂ්ණු දෙවියන් සදහා වූ විෂ්ණු  දේවාලය පිහිටා ඇත.එහි බුදු රජාණන් වහන්සේගේ පිළිතුරක්ද පවතී.මෙයට පි‍ටුපසින් අනුරාධපුරයේ පිහිටි ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ අංකුරයක් ලෙස සැලකෙන විශාල බෝ ගසක් පවතී.මෙම නිසා බෞද්ධයන්ගේ මෙම සිද්ධස්ථානයට යොමුව ඇත.  සැලකිල්ල වැඩි වී ඇත.බටහිර පූජාසන සංකීරණය කාලි,පත්තිනි,මානගර දෙවියන් ,දැඩිමුන්ඩ සහ සූනියම් දෙවියන් උදෙසා වෙන්කර ඇත.සිද්ධස්ථානය අංගනයෙන් පිටත උතුරු පිවිසුම් මාර්ගය ඔස්සේ තේවයානි සිද්ධස්ථානය පිහිටා ඇත.එය පාලනය කරනු ලබන්නේ ඉන්දියාවේ කර්නාතක පිහිටි ශ්‍රී නගර් සිට පැමිණි සන්කර මුත් විසිනි.එයද ප්‍රධාන දෙවියන්ගේ වල්ලභ වන වල්ලි උදෙසා පවතින අතර ඇය මුස්ලිම් පල්ලිය ඉදිරිපිට වැතිර සිටී.වල්ලි පූජාසනය අසල මුරුකන්ට පූජාකල කද්ම්බ ගසක්ද පවතී.මුස්ලිම් පල්ලිය තුල මුස්ලිම් භක්තිකයන්ට අයත් වූ සුසානඝර කිහිපයක්ම පවතී.කල්‍යණගිරි ස්වාමිගේ සුසානඝරය සමග සාදන ලද පූජාසනයක්ද පවතී.එය ද්‍රවිඩ ජනතාව මුතුලිගස්වාමි කෝවිල නමින් හදුන්වනු ලබන අතර එය ශිව දේවාලය නමින්ද හදුන්වයි.

==මුරුකන් සහ කතරගම දෙවියන් ඇදහීම==
[[File:Kataragama interior.jpg|thumb|right|මහ දේවාලය ඇතුලත තිරය පිටුපස මුරුක්කන් සහ ඔහුගේ භාර්‍යාවන් දෙදෙනා පෙන්නුම් කෙරෙන යන්ත්‍රය තබා ඇත.]]

බුදු දහමේ දෙවියන් ඇදහීම සදහා අනුබල නොදුන්නත් ශ්‍රී ලාංකීය බෞද්ධයන් මෙම දෙවියන් දේශීය දෙවියෙකු මෙන් ඇදහීම කරනු ලැබේ.මෙ සමාන ස්ථානයක් මුරුකන්ට දෙමළ ජනතාව අතර හිමිවේ.

===මුරුකන් ඇදහීම===
සන්ගම් දෙමළ සාහිත්‍යයේ මුරුකන් පිලිබද සදහන් වේ.මුරුකන්ට ලබුණු ප්‍රථම නිර්දේශය වූයේ සරු දඩයමකට උපකාර කරන දෙවියෙකු ලෙසයි.ශ්‍රී ලංකාවේ වැදි ජනතාවට බොහෝ සමාන ,දකුණු තමිල්නාඩුව නම් කදු ප්‍රදේශයෙන් පැවත එන දඩයක් කරුවන්ගේ පළමු දෙවියන් ලෙස ඔහු දක්විය හැක.කෘෂිකර්මාන්තයේ සැලකිය යුතු දියුණුවත් සමග ගෝත්‍රික නායකයින් විසින් මුරුකන් ඔවුන්ගේ දෙවියන් ලෙස හදුනා ගන්නා ලදී.ඉන්පසු ඔහු සමාජයේ සෑම කොටසකම ප්‍රචලිත විය.ඔහු සංකේතාත්මකව අදහනු ලබන්නේ හෙල්ල සහ කදම්බ වැනි ගස් මගිනි.මයුරා සහ කුකුළාද දෙවියන් සමග සබැදව පවතී.කාර්තිකය හා සම්බන්ධ සෑම පුරාවෘතයක්ම මුරුකන් හා ද සම්බන්ධවේ.දෙවියන් උදෙසා තමිල්ණාඩුවේ ප්‍රධාන සිද්ධස්ථාන 6ක් ද කුඩා සිද්ධස්ථාන තවත් බොහෝ ප්‍රමාණයක්ද පවතී.ද්‍රවිගයන්ගේ දෙවියන් ලෙස ස්කන්ධ මුරුකන් ඈදහීම පළිබද  පුරාවෘත බොහෝ ප්‍රමාණයක් පවතින අතර ඒවායේ ‍තෝන්දියිමානදලම් සිට පැමිණි වල්ලි සමග ඔහුගේ විවාහයද සදහන්ව ඇත.

===කතරගම දෙවියන් ඇදහීම===

සිංහල පුරාවෘත වල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණේ පිහිටි කතරගම සිටි වැදි නායකයාගේ දියණිය වල්ලි නම් වේ.වේලපුර නමින් හදින් වෙන කලුතර ද මුරුකන්ගේ ඇදහිලි හා සම්බන්දව පවතී.මුරුකන් ඇදහීම ලංකාවේ පිලිගත් ස්කන්ධ දෙවියන් ඇදහීමත් සමග බැදී පවතී.සිංහලයන් අතර ඔහු කතරගම ජනපදයේ දෙවියන් ලෙස නැතහොත් කතරගම දෙවියන් ලෙස හදුන්වනු ලැබ ඇත.බොහෝ සිංහල නගර සහ ග්‍රාම වල කතරගම දෙවියන් උදෙසා පවතින පූජස්ථාන දැකගත හැකි වේ. ඔහු එක ආරකෂක දෙවි කෙනෙකු යැයි සලකා ඇත.වන්දනාකරුවන් ඉතා අසීරු ලෙස කැලය තුලින් පයින් ගමන් කර ඔවුන් දෙවියන්ට වූ බාර ඔප්පු කර ඇත.වන්දනා කරුවන් ලෙස ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවෙන් පැමිණි ද්‍රවිඩ ජනතාව මෙන්ම සිංහලයන්ද් දැක්විය හැක.

ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ සිද්ධස්තාන ,වැඩි වශයෙන්ම නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි සිද්ධස්ථාන කතරගම දේවාලය හා සම්බන්ධතා පවත්වන අතර ,ඔවුන්ගේ පූජෝත්සව සදහා උතුරේ සිට වන්දනාකරුවන් ගෙන්වා ගැනීමට එය එකට එක්වී සිදුකරණු ලැබේ.වෙරුගල්,මන්ඩුර් තිරුකෝවිල් සහ ඕකන්ද ප්‍රදේශවල පවතින සිද්ධස්තාන වේ.15 වන ශතවර්ෂයේ සිට 17 වන ශතවර්ෂය දක්වා කාලය තුල ඉදිවූ ඇම්බක්කේ වැනි රට අභ්‍යන්තරයේ පිහිටි සිද්ධස්ථානද සිංහලයන් කතරගම දෙවියන් ලෙස හඳුන්වන මුරුකන්ට අනුග්‍රහ දක්වනු ලැබීය.1950 සිට කතරගම දෙවියන් ඇදහීම සිංහල ජනතාවට දේශාභිමානී හැගීමක් එක්කරන ලදී.ජනතාව සිද්ධස්ථානය වාර්ෂිකව වන්දනාකරනු ලබන අතර  වාර්ෂික සැණකෙලිද පවත්වයි.මෙහිදී මිනිසුන් ආවේෂ වීමද හිංදු දහම හා සැබැදි ගිනි පෑගීම ,කාවඩි හා පිටේ ගසාගෙන කොකු වලින් ඇදගෙන යාම වැනි පූජාවිධිද සිදු කරණු ලැබේ.ඩඩ්ලි සේනානායක සහ රණසිංහ ප්‍රේමදාස වැනි සිංහල දේශපාලකයින් සිද්ධස්ථානය නඩත්තු කර ඇත.

==පූජෝත්සවය==

පූජෝත්සවය සහ දිනපතා පවත්වන පූජාවිධි හිංදු ආගමික හෝ බෞද්ධ පූජාවිධි වලට අනුරූප නොවේ.එහි භාවිතා කරන්නේ පුරාණ වැදි සංස්කෘතියේ වන්දනා ක්‍රමයි.ප්‍රධාන පූජෝත්සවය සිංහලයින් ඇසළ පෙරහැර ලෙස හදුන්වනු ලබයි.එය ජූලි සහ අගෝස්තූ මාස තුල සමරනු ලබයි.

==හිංදු බෞද්ධ අරගලය==
[[File: Kiri Vehera.jpg |thumb|right|කිරි වෙහෙර]]
1948 බ්‍රිතාන්‍යන්ගෙන් නිදහස ලබාගැනීමෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ ද්‍රවිඩ හිංදු ජනතාව අතරත් බහුතර බෞද්ධ ජනතාව අතරත් ගැ‍ටුම් පැවති ඉතිහාසයක් පවතුනි.1930 දී පෝල් පීරිස් රචිත අයුරින් හිංදු හා බෞද්ධ ජනතාව අතර කතරගමට සහ පවතින පූජාවිධි වලට උරුමය ලබා ගැනීම සදහා ගැටලු අතිවී ඇත.පසුගිය සහස්‍රවර්ෂය තුල බහුතරයක් වන්දනා කරුවන් ශ්‍රී ලංකාවේ සිටින සහ දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණ ඉතා අසීරු ලෙස පයින් වන්දනා කල හිංදු බැතිමතුන් වේ.1940 දී මාර්ග ඉදි කරන ලදී.  ඉන්පසු බෞද්ධ ජනතාව මෙම සිද්ධස්ථානය වන්දනා කරන ලදී.මේ නිස ඇතිවූ ග‍ටුම් කාරී තත්වය නිසා රජය මදිහත් වී බෞද්ධයන්ට සිද්ධස්ථානයේ සම්පූර්ණ අයිතිය ලබා දෙන ලදී.ඉන්පසු මෙය කිරිවෙහෙරත් සමග අනුබද්ධවිය.මේ සදහා 1940 දී ඇතිවූ විරෝධයෙන් පසු ද්‍රවිඩ ජනතාවට සිද්ධස්ථානය වන්දනා කිරීම තහනම් විය. &lt;ref name=Y33&gt;{{Harvnb|Younger|2001|page=33}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Y40&gt;{{Harvnb|Younger|2001|page=40}}&lt;/ref&gt;


==සටහන්==
{{Reflist}}

==සියල්ල බලන්න==
*[[කර්තිකය්]]
*[[කර්තික්කය]]
==බාහිර සබැඳි==
{{විකිචාරිකා}}

[[Category:කතරගම]]
[[ප්‍රවර්ගය:දේවාල]]
[[ප්‍රවර්ගය:මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන]]
[[ප්‍රවර්ගය:මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ හින්දු සිද්ධස්ථාන]]
[[ප්‍රවර්ගය:මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක]]</text>
      <sha1>ks94waq6t3dpjkph5rlr7wwmm6hy05q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගලගණ්ඩය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27434</id>
    <revision>
      <id>803780</id>
      <parentid>692633</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>ගලගණ්ඩය (Goiter) ලිපිය හේතු, වර්ගීකරණය, රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර සහිතව පුළුල් කිරීම</comment>
      <origin>803780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9087" sha1="2pfotlg6pbu2eq1ro93mrjpsjmo8fiv" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = ගලගණ්ඩය (Goiter / Goitre)
| image           = Kone_med_stor_struma.jpg
| caption         = තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය විශාල වීමෙන් ඇතිවූ ගලගණ්ඩය (Goiter)
| field           = අන්තරාසර්ග රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Endocrinology), ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව
| symptoms        = බෙල්ලේ ඉදිරිපස පහළ කොටසේ ඉදිමුම හෝ ගැටිත්තක්, ගිලීමේ හෝ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව, කටහඬ ගොරෝසු වීම
| causes          = අයඩින් ඌනතාවය, ග්‍රේව්ස් රෝගය (Graves' disease), හෂිමොටෝ තයිරොයිඩ් ප්‍රදාහය (Hashimoto's thyroiditis), බහු-ගැටිති ගලගණ්ඩය (Multinodular goiter)
| diagnostic_method = TSH, Free T4/T3 රුධිර පරීක්ෂාව, බෙල්ලේ අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් (Neck Ultrasound), FNAC පරීක්ෂාව
| treatment       = හේතුව අනුව තයිරොක්සින් හෝ ප්‍රති-තයිරොයිඩ් ඖෂධ, විකිරණශීලී අයඩින් හෝ තයිරොයිඩ් සැත්කම (Thyroidectomy)
}}
'''ගලගණ්ඩය''' හෙවත් '''වායුගෙඩිය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Goiter''' හෝ '''Goitre''') යනු බෙල්ලේ ඉදිරිපස පහළ කොටසේ ස්වාසනාලය ඉදිරියෙන් පිහිටි සමනලයෙකුගේ හැඩැති '''තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය (Thyroid gland)''' අසාමාන්‍ය ලෙස විශාල වීමේ සායනික තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_goiter&quot;&gt;{{cite web |title=ගලගණ්ඩය හෙවත් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය ඉදිමීම (Goiter): හේතු, රෝග ලක්ෂණ සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/goiter/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ගලගණ්ඩය ඇති රෝගියෙකුගේ රුධිරගත තයිරොයිඩ් හෝමෝන මට්ටම සාමාන්‍ය මට්ටමක (Euthyroid), අධික මට්ටමක ([[අතිතයිරොයිඩතාවය]] / Hyperthyroid) හෝ අඩු මට්ටමක (මන්දතයිරොයිඩතාවය / Hypothyroid) පැවතිය හැක.&lt;ref name=&quot;statpearls_goiter&quot;&gt;{{cite book |last1=Can |first1=A. S. |last2=Rehman |first2=A. |title=Goiter |publisher=StatPearls Publishing |year=2024 |pmid=32965832}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රධාන වර්ගීකරණය ==
* '''සරල / විසිරුණු ගලගණ්ඩය (Simple / Diffuse Goiter):''' ගැටිති රහිතව සමස්ත තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියම ඒකාකාරීව විශාල වීම.
* '''බහු-ගැටිති ගලගණ්ඩය (Multinodular Goiter - MNG):''' තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය තුළ ගැටිති (Nodules) කිහිපයක් වර්ධනය වීම.
* '''තනි තයිරොයිඩ් ගැටිත්ත (Solitary Thyroid Nodule):''' ග්‍රන්ථියේ එක් කොටසක පමණක් තනි ගැටිත්තක් ඇතිවීම.

== හේතු ==
# '''අයඩින් ඌනතාවය (Iodine Deficiency):''' තයිරොයිඩ් හෝමෝන (T3 සහ T4) නිපදවීමට අයඩින් අත්‍යවශ්‍ය වේ. ආහාරයේ අයඩින් අඩු වූ විට පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය මගින් TSH හෝමෝනය වැඩිපුර නිපදවා තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය උත්තේජනය කිරීම නිසා ග්‍රන්ථිය විශාල වේ. (අයඩින් මිශ්‍ර ලුණු භාවිතය හඳුන්වා දීමෙන් පසු මෙම තත්ත්වය බෙහෙවින් අඩු වී ඇත).
# '''[[ග්‍රේව්ස් රෝගය]] (Graves' Disease):''' ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මගින් නිපදවන ප්‍රතිදේහ (TSH receptor antibodies) මගින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය අධිකව උත්තේජනය වීම.
# '''හෂිමොටෝ තයිරොයිඩ් ප්‍රදාහය (Hashimoto's Thyroiditis):''' ස්වයං-ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලියක් මගින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ නිදන්ගත ප්‍රදාහයක් ඇතිවී හෝමෝන නිපදවීම අඩුවීම.
# '''කායික විද්‍යාත්මක අවස්ථා:''' වැඩිවිය පැමිණීමේදී සහ ගර්භණී සමයේදී තයිරොයිඩ් හෝමෝන අවශ්‍යතාවය ඉහළ යාම නිසා ඇතිවන සුළු විශාල වීම.
# '''තයිරොයිඩ් ගෙඩි හෝ පිළිකා (Thyroid Adenoma / Thyroid Cancer).'''

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
* බෙල්ලේ ඉදිරිපස කොටසේ පැහැදිලිව පෙනෙන ඉදිමුම (කෙළ ගිලින විට මෙම ඉදිමුම ඉහළ-පහළ චලනය වේ).
* විශාල ගලගණ්ඩයක් මගින් අවට පටක තෙරපීම නිසා ඇතිවන ලක්ෂණ (Compressive symptoms): ආහාර ගිලීමේ අපහසුව (Dysphagia), හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව (විශේෂයෙන් හාන්සි වන විට) සහ කටහඬ ගොරෝසු වීම.
* හෝමෝන වෙනස්වීම්වල ලක්ෂණ: හෝමෝන වැඩිවූ විට (Hyperthyroidism) බර අඩුවීම, පපුව ගැහීම, අත් වෙව්ලීම සහ දහඩිය දැමීම ඇතිවන අතර, හෝමෝන අඩුවූ විට (Hypothyroidism) බර වැඩිවීම, අධික නිදිමත, සම වියළීම සහ මලබද්ධය ඇතිවේ.

== රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ==
* '''රුධිර පරීක්ෂණ:''' TSH, Free T4 සහ Free T3 මට්ටම මැන බැලීමෙන් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරීත්වය තීරණය කෙරේ.
* '''බෙල්ලේ අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් පරීක්ෂණය (Ultrasound Scan of Neck):''' ගලගණ්ඩයේ ප්‍රමාණය සහ ගැටිතිවල ස්වභාවය (TIRADS වර්ගීකරණය) පරීක්ෂා කෙරේ.
* '''FNAC (Fine Needle Aspiration Cytology) පරීක්ෂාව:''' සැක සහිත ගැටිත්තකින් සියුම් කටුවක් ආධාරයෙන් සෛල ලබාගෙන පිළිකාමය තත්ත්වයක් නොවන බව තහවුරු කරගැනීම.

=== ප්‍රතිකාර ===
හෝමෝන මට්ටම සාමාන්‍ය සහ කිසිදු අපහසුතාවයක් නොමැති කුඩා ගලගණ්ඩ සඳහා නිරීක්ෂණය කිරීම ප්‍රමාණවත් වේ. හෝමෝන අඩු විට Levothyroxine ඖෂධයත්, හෝමෝන වැඩි විට Carbimazole වැනි ඖෂධ හෝ විකිරණශීලී අයඩින් ප්‍රතිකාරයත් ලබාදේ. විශාල වූ ගලගණ්ඩය නිසා හුස්ම ගැනීමට හෝ ගිලීමට බාධා ඇතිවන විට හෝ පිළිකා සැකයක් පවතින විට '''තයිරොයිඩ් සැත්කම (Thyroidectomy)''' සිදු කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>2pfotlg6pbu2eq1ro93mrjpsjmo8fiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රෝහණ විජේවීර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37716</id>
    <revision>
      <id>803820</id>
      <parentid>794793</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T07:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59087-80</username>
        <id>82016</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>803820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7893" sha1="pv49eoeng55pgpz4mri497wqpbmndq9" xml:space="preserve">{{සමුද්දේශ විරහිත|date=ජූනි 2026}}

{{Infobox officeholder|honorific_prefix=|name=රෝහණ විජේවීර|native_name=|native_name_lang=|honorific_suffix=|image=|alt=|caption=|order=|office=1 වන [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ නායක]]|term_start=1965 මැයි 14|term_end=1989 නොවැම්බර් 13|predecessor=''ස්ථාපිත තනතුර''|successor=[[සමන් පියසිරි ප්‍රනාන්දු]]|prior_term=|birth_name=පටබැඳිගේ දොන් නන්දසිරි විජේවීර|birth_date={{birth date|df=yes|1943|7|14}}|birth_place=කෝට්ටේගොඩ, [[මාතර, ශ්‍රී ලංකාව|මාතර]], [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව]]|death_date={{death date|df=yes|1989|11|13}} (වයස 46)|death_place=[[බොරැල්ල]], කොළඹ, ශ්‍රී ලංකාව|death_cause=[[ගිනි අවිය]] මගින් [[ඝාතනය]]|party={{plainlist|
* [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය]] {{small|(1964 දක්වා)}}
* [[ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී)|ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය-පීකිං අංශය]] {{small|(1965)}}
* [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] {{small|(1965 මැයි 14 සිට)}}}}|other_party=[[දේශප්‍රේමී ජනතා පෙරමුණ (ශ්‍රී ලංකාව)|දේශප්‍රේමී ජනතා පෙරමුණ]]|education=ගොඩ උඩ රජයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල &lt;br/&gt; [[ධර්මාශෝක විද්‍යාලය]]|alma_mater=[[රුසියාවේ මහජන මිත්‍රත්ව විශ්වවිද්‍යාලය|ලුමුම්බා විශ්වවිද්‍යාලය]]|signature=Signature of Rohana Wijeweera.svg|occupation=දේශපාලන ක්‍රියාකාරි සහ විප්ලවවාදි|battles={{Tree list}}
* [[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|පළමු ජවිපෙ කැරැල්ල]]
* [[1987–1989 ජවිපෙ කැරැල්ල|දෙවන ජවිපෙ කැරැල්ල]]
{{Tree list/end}}}}'''රෝහණ විජේවීර''' ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි වාමවාදී දේශපාලකයෙකි. ඔහු [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] නිර්මාතෘවරයා වේ

==ළමාවිය==
පටබැඳිගේ දොන් නන්දසිරි විජේවීර නමින් 1943 ජුලි 14 දින ( බැස්ටීල් දිනයේ) උපත ලද ලාංකීය වෘත්තීය විප්ලවවාදියා සිය නම රෝහණ විජේවීර ලෙස පසුව වෙනස්ජ කර ගත්නාතේය. මාක්ස් ලෙනින්වාදී දේසපාලන ව්‍යාපාරයක් වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ සමාරම්භකයා  වේ .ඉතා දිලිදු පවුලක උපත ලත් ඔහුගේ පියා දොන් අන්දිරිස් විජේවීර විය. මවගේ නම වුයේ නැසිනෝනා වික්‍රම කළුතොටය . දකුණු ලක මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ කොට්ටෙගොඩ  ධිවර ගම්මානයේ ඔහුගේ කුඩා කල ගෙවී ගියේය. ඔහුගේ මුලික අද්‍යාපනය හැදෑරුවේ ගොඩඋඩ කනිෂ්ට විද්‍යාලයෙනි. (1947 සිට 1953 දක්වා.)ඉන් පසුව 1959 දක්වා ඔහු ගොඩඋඩ මහා විද්‍යාලයේ උගැනුම ලබන ලදී. ඉන් පසුව අම්බලන්ගොඩ ධර්මාශෝක විද්‍යාලයට ඇතුළු වේ උසස් අද්‍යාපනය හදාරන ලදී. 1960 දී  ලුලුබ්මා මිත්‍රත්ව සරසවියෙන් පිරි නැමුණු ශිෂයත්වයක් ලැබීමෙන් අනතුරුව වෛද්‍ය උපාධිය හැදෑරීමට රුසියාව බලා පිටත් විනි. වසර තුනක විද්‍යා උපදී පටමාලව ඉතා සාර්ථකව හැරු විජේවීර නම් තරුණ විප්ලවවාදිය තවදුරටත් දේසපාලන ආර්ථික විද්‍යාවද හදාරන ලදී.  ඔහු රුසියානු භාෂාව මාස 7 ක් වැනි කෙටිකාලයකින් නිම කළේය. එවකට වර්ධනය වූ සෝවියට් හා චීන මතභේදයේදී විවේචනය සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය වෙත යොමු වුණි.
==දේශපාලනය==
මෙම පසුබිම තුළ, කෙටි නිවාඩුවකට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි රෝහණ විජේවීර එවකට බෙදී තිබුණු ශ්‍රීලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ චීන පිලට සමීපව කටයුතු කළේය. ලංකාවේ සෝවියට් හිතවාදි කොමියුනිස්ට් පිල මේ සම්බන්ධයෙන් සෝවියට් රජය දැනුවත් කරණ ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් විජේවීරට නිවාඩුවෙන් පසු නැවත රුසියාවට යාමේ වීසා අවලංගු විය. ඔහුගේ පියා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දොස්තර වික්‍රමසිංහ මහතාගේ ඉතා කිට්ටුවන්ත ක් වූ  අතර 1947 මහා මැතිවරණයෙදී  ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ ජයග්‍රහණය උදෙසා කටයුතු කළේය. එහිදී එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මැර කණ්ඩායමක් විසින් පහරදීමෙන් පියා සදාකාලික අංගවිකලත්වයට පත් කළේය.
==ක්‍රි.ව. 1971 කැරැල්ල==
{{main|'71 කැරැල්ල}}{{හිස් ඡේදය}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://www.divaina.com/2014/11/09/feature19.html විජේවීර මරාදමා අවුරුදු 25යි] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111053412/http://www.divaina.com/2014/11/09/feature19.html |date=2014-11-11 }}
{{DEFAULTSORT: විජේවීර, රෝහණ}}
[[ප්‍රවර්ගය:1943 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1989 මරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]</text>
      <sha1>pv49eoeng55pgpz4mri497wqpbmndq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41495</id>
    <revision>
      <id>803765</id>
      <parentid>752801</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>රෝග නිශ්චය (Serum Creatinine / eGFR) සහ වළක්වා ගැනීම සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5167" sha1="l71zyrz6is96r93cls19qbmryfaw2ol" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
{{Infobox disease
 | Name            = නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය &lt;br&gt;Chronic kidney disease
 | Image           =
 | Caption         =
 | DiseasesDB      = 11288
 | ICD9            = {{ICD9|585}} {{ICD9|403}}
 | ICD10           = {{ICD10|N|18||n|00}}
 | MedlinePlus     = 000471
 | eMedicineSubj   = article
 | eMedicineTopic  = 238798
 | MeshID          = D007676
}}
නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease) යනු දීර්ඝ කාලීනව ඇතිවන වකුගඩුවල අකර්මණ්‍යයතාවයයි. මෙය මාස කිහිපයක සිට වසර කිහිපයක් දිර්ඝ වෙන්නට පුලුවන්. වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරීත්වයේ අඩාල වීමත් සමගම රෝග ලක්ෂණද ක්‍රමාණුකූලව වැඩි වීමක් සිදුවෙන්න පුලුවන්. මෙය දීර්ඝ කාලීන වකුගඩු රෝගය ලෙසද හැදින්විය හැකිය.   

=== දීර්ඝ කාලීන වකුගඩු රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ ===

* අධික රුධිර පීඩනය
* රක්තහීනතාවය
* රුධිරයේ ඌරීන ප්‍රමාණය ඉහල යාම
* මුහුණ, පාද සහ ශරීරයේම ඉදිමුම
* අයන සමතුලිතතාවය බිඳ වැටීම
* ශරීරයේ ආම්ලික ස්වාභාවය ඉහල යාම

=== හේතු ===

# වකුගඩු වල සැකැස්මේ දුර්වලතා
# [[දියවැඩියාව]]
# අධික රුධිර පීඩනය
# මුත්‍රා මාර්ගයේ ආසාදන
# සර්ප විෂ
# ජානමය හේතු

==Mulasa==
{{reflist}}

==බාහිර යොමු==

*[http://lankaepress.com/2019/04/05/%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B6%AD-%E0%B7%80%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%9C%E0%B6%A9%E0%B7%94-%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B6%BA-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%80%E0%B7%90/ Dr Thilak Abesekara , Lankaepress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210111095236/http://lankaepress.com/2019/04/05/%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B6%9C%E0%B6%AD-%E0%B7%80%E0%B6%9A%E0%B7%94%E0%B6%9C%E0%B6%A9%E0%B7%94-%E0%B6%BB%E0%B7%9D%E0%B6%9C%E0%B6%BA-%E0%B6%B1%E0%B7%92%E0%B7%80%E0%B7%90/ |date=2021-01-11 }}
*[https://onlinedoctorsl.lk/chronic-kidney-disease-sinhala/ Dr Sanjaya U Jayasooriya, නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210718162222/https://onlinedoctorsl.lk/chronic-kidney-disease-sinhala/ |date=2021-07-18 }}
*[http://www.kidney.org/ National Kidney Foundation]
*{{EMedicine|article|1918879|Dialysis Complications of Chronic Renal Failure}}
*[http://www.kidney.ca The Kidney Foundation of Canada]

{{DEFAULTSORT:Chronic Kidney Disease}}
[[Category:වකුගඩු රෝග]]
[[Category:ඉන්ද්‍රිය අකරණ]]

== රෝග නිශ්චය (Serum Creatinine / eGFR) සහ වළක්වා ගැනීම ==
නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (CKD) මුල් අවධියේදී බාහිර රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වන බැවින්, රුධිරයේ ක්‍රියැටිනින් (Serum Creatinine) මගින් ගණනය කරන ග්ලෝමෙරුලර් පෙරීමේ වේගය (eGFR) සහ මුත්‍රාවල ඇල්බියුමින් ප්‍රෝටීනය පිටවීම (Urine Albumin-to-Creatinine Ratio - UACR) පරීක්ෂා කිරීමෙන් රෝගය කල්තියා හඳුනාගත හැක.&lt;ref&gt;{{cite web |title=නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease - CKD): රෝග ලක්ෂණ, eGFR පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/chronic-kidney-disease/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; දියවැඩියාව සහ අධි රුධිර පීඩනය නිසි ලෙස පාලනය කිරීමත්, වෛද්‍ය උපදෙස් රහිතව වේදනා නාශක (NSAIDs) දිගුකාලීනව භාවිතා කිරීමෙන් වැළකීමත් වකුගඩු ආරක්ෂා කරගැනීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/chronic-kidney-disease/ නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease - CKD): රෝග ලක්ෂණ, eGFR පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>l71zyrz6is96r93cls19qbmryfaw2ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803782</id>
      <parentid>803765</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease) ලිපිය අවධි 5, eGFR වර්ගීකරණය සහ ප්‍රතිකාර සහිතව පුළුල් කිරීම</comment>
      <origin>803782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9758" sha1="j14nz7sz2d5b5zo1h6p4jtpb9be0ch7" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease - CKD)
| image           = Kidney_structures_pio.png
| caption         = මිනිස් වකුගඩුවක අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය
| field           = වකුගඩු රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Nephrology)
| symptoms        = මුල් අවධියේදී රෝග ලක්ෂණ නොමැත; පසුකාලීනව පාද සහ ඇස් වටා ඉදිමුම, අධික තෙහෙට්ටුව, කෑම අරුචිය, ඔක්කාරය, මුත්‍රා පිටවීමේ වෙනස්කම්
| complications   = අධි රුධිර පීඩනය, හෘද රෝග, රක්තහීනතාවය, රුධිරයේ පොටෑසියම් වැඩිවීම (Hyperkalemia), අස්ථි දුර්වල වීම
| causes          = දියවැඩියාව, අධි රුධිර පීඩනය, Glomerulonephritis, හඳුනානොගත් හේතු නිසා ඇතිවන වකුගඩු රෝගය (CKDu)
| diagnostic_method = රුධිර ක්‍රියැටිනින් (Serum Creatinine) හා eGFR පරීක්ෂාව, මුත්‍රා ඇල්බියුමින් පරීක්ෂාව (UACR), වකුගඩු අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන්
| treatment       = රුධිර පීඩනය හා දියවැඩියාව පාලනය (ACEi / ARBs / SGLT2i), ආහාර පාලනය, රුධිර කාන්දුකරණය (Dialysis) හෝ වකුගඩු බද්ධ කිරීම
}}
'''නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Chronic kidney disease''' හෝ '''CKD''') යනු මාස 3කට හෝ ඊට වැඩි කාලයක් තිස්සේ වකුගඩුවල ව්‍යුහයට හෝ රුධිරය පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාකාරීත්වයට ක්‍රමානුකූලව සහ යථා තත්ත්වයට පත් කළ නොහැකි ලෙස හානි සිදුවීමේ සායනික තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_ckd&quot;&gt;{{cite web |title=නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease - CKD): රෝග ලක්ෂණ, eGFR පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/chronic-kidney-disease/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; වකුගඩු මගින් රුධිරයේ අපද්‍රව්‍ය (යූරියා, ක්‍රියැටිනින්) සහ අතිරික්ත ජලය පෙරා ඉවත් කිරීමට අමතරව රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම, රතු රුධිරාණු නිපදවීමට අවශ්‍ය Erythropoietin හෝමෝනය නිපදවීම සහ විටමින් D සක්‍රීය කිරීම සිදු කරයි.&lt;ref name=&quot;kdigo_2024&quot;&gt;{{cite journal |author=KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline Work Group |title=KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease |journal=Kidney International |volume=105 |issue=4S |pages=S117–S314 |year=2024 |pmid=38490803}}&lt;/ref&gt;

== හේතු සහ අවදානම් සාධක ==
# '''[[දියවැඩියාව]] (Diabetic Nephropathy):''' ලොව පුරා නිදන්ගත වකුගඩු අකර්මණ්‍යතාවයට ප්‍රධානතම හේතුවයි.
# '''[[අධිරුධිර පීඩනය]] (Hypertensive Nephrosclerosis):''' දිගුකාලීනව පාලනය නොකළ අධි රුධිර පීඩනය නිසා වකුගඩුවල සියුම් රුධිර නාලවලට හානි සිදුවේ.
# '''හඳුනානොගත් හේතු නිසා ඇතිවන නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (CKDu):''' ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද, වයඹ සහ ඌව පළාත් ඇතුළු කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශවල වාර්තා වන විශේෂිත වකුගඩු රෝගී තත්ත්වයයි.
# '''වේදනා නාශක ඖෂධ අවභාවිතය (Analgesic Nephropathy):''' Diclofenac, Ibuprofen, Mefenamic acid වැනි NSAID කාණ්ඩයේ වේදනා නාශක වෛද්‍ය උපදෙස් රහිතව දිගුකාලීනව ලබාගැනීම.
# '''වෙනත් වකුගඩු රෝග:''' Glomerulonephritis, නිතර ඇතිවන මුත්‍රා ආසාදන, වකුගඩු ගල් (Kidney stones) සහ බහු-කෝෂ්ඨ වකුගඩු රෝගය (Polycystic kidney disease).

== eGFR අගය අනුව රෝගයේ අවධි පහ (Stages of CKD) ==
ග්ලෝමෙරුලර් පෙරීමේ වේගය (Estimated Glomerular Filtration Rate - eGFR, mL/min/1.73m²) අනුව නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය අවධි 5කට වර්ග කෙරේ:
* '''1 වන අවධිය (Stage 1):''' eGFR ≥ 90 (වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය සාමාන්‍ය වුවද මුත්‍රාවල ඇල්බියුමින් ප්‍රෝටීන් පිටවීම වැනි වකුගඩු හානි ලක්ෂණ පවතී).
* '''2 වන අවධිය (Stage 2):''' eGFR 60 – 89 (සුළු වශයෙන් වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය අඩුවීම).
* '''3 වන අවධිය (Stage 3a සහ 3b):''' eGFR 30 – 59 (මධ්‍යම මට්ටමේ වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය අඩුවීම).
* '''4 වන අවධිය (Stage 4):''' eGFR 15 – 29 (දැඩි ලෙස වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය අඩුවීම).
* '''5 වන අවධිය (Stage 5 / End-Stage Renal Disease):''' eGFR &lt; 15 (වකුගඩු පූර්ණ අකර්මණ්‍යතාවය — ජීවිතය පවත්වා ගැනීම සඳහා රුධිර කාන්දුකරණය හෝ වකුගඩු බද්ධ කිරීම අවශ්‍ය වේ).

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් 60%–70%ක් පමණ අහිමි වන තුරුම බොහෝ රෝගීන්ට බාහිර රෝග ලක්ෂණ නොපෙන්වයි. රෝගය වර්ධනය වන විට:
* වළලුකර, පාද සහ උදෑසන අවදි වන විට ඇස් වටා ඇතිවන ඉදිමුම (Edema).
* රාත්‍රී කාලයේ නිතර මුත්‍රා පිටවීම (Nocturia) හෝ මුත්‍රා පෙණ සහිත වීම (ප්‍රෝටීන් පිටවීම නිසා).
* අධික තෙහෙට්ටුව, සුදුමැලි බව ([[රක්තහීනතාවය]] නිසා) සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව.
* කෑම අරුචිය, ඔක්කාරය, වමනය සහ සමේ අධික කැසීම (Uremic pruritus).

== රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ==
රුධිරයේ '''Serum Creatinine''' සහ '''eGFR''' පරීක්ෂාව, මුත්‍රා සාම්පලයක '''Urine Albumin-to-Creatinine Ratio (UACR)''' පරීක්ෂාව සහ වකුගඩු අල්ට්‍රාසවුන්ඩ් ස්කෑන් පරීක්ෂණය මගින් රෝගය මුල් අවධියේදීම හඳුනාගත හැක.

=== වෛද්‍ය කළමනාකරණය ===
* රුධිර පීඩනය (&lt; 130/80 mmHg) සහ රුධිර සීනි මට්ටම නිසි ලෙස පාලනය කිරීම.
* මුත්‍රා සමඟ ප්‍රෝටීන් පිටවීම අඩු කර වකුගඩු ආරක්ෂා කරන '''ACE Inhibitors / ARBs''' සහ '''SGLT2 Inhibitors''' (උදා: Dapagliflozin, Empagliflozin) කාණ්ඩයේ ඖෂධ වෛද්‍ය නිර්දේශ මත ලබාදීම.
* ආහාරයේ ලුණු (Sodium) සීමා කිරීම සහ වකුගඩු රෝගයේ අවධිය අනුව පොටෑසියම්, පොස්පරස් සහ ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය වෛද්‍ය උපදෙස් මත පාලනය කිරීම.
* 5 වන අවධියේදී (ESRD) රුධිර කාන්දුකරණය (Hemodialysis / Peritoneal dialysis) හෝ වකුගඩු බද්ධ කිරීමේ සැත්කම (Kidney transplantation) සිදු කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>j14nz7sz2d5b5zo1h6p4jtpb9be0ch7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44133</id>
    <revision>
      <id>803742</id>
      <parentid>754745</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T18:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25163" sha1="mhh2u8knlgyvx7o5o34tpyoe4qi6yeu" xml:space="preserve">{{ආශ්‍රවැඩිදියුණුව}}
{{Infobox Education|
country name = ශ්‍රී ලංකාව|
agency image = [[File:Flag of Sri Lanka.svg|150px]]|
agency = [[අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය]] &lt;br /&gt; [[උසස් අධ්‍යාපන හා මහාමාර්ග අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය]]|
leader titles1 = [[අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා]]|
leader titles2 =  උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා|
leader names1 = [[සුසිල් ප්‍රේමජයන්ත ]] |
leader names2 = [[ලක්ෂ්මන් කිරිඇල්ල]]|
budget = ද.දේ.නි. 1.7% &lt;ref&gt;{{cite web|title = පබ්ලික් ස්පෙන්ඩින් ඔන් එඩියුකේෂන්, ටෝටල් (% ඔෆ් ජීඩීපී)|publisher =ද වර්ල්ඩ් බෑන්ක්|url = http://data.worldbank.org/indicator/SE.XPD.TOTL.GD.ZS}}&lt;/ref&gt;|
budget year = 2012|
discretionary =|
mandatory =|
primary languages = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]], [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසී]]|
system type = පළාත්බද|
established events =
Established&lt;br /&gt;
Compulsory Education =වසර 9 |
established dates =
|literacy year = 2015&lt;ref name=literacyrate&gt;{{cite web|url=http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=EDULIT_DS&amp;popupcustomise=true&amp;lang=en#|title=ඇඩල්ට් ලිටරසි රේට්, පොපියුලේෂන් 15+ ඉයර්ස් (බෝත් සෙක්සස්, ෆීමේල්, මේල්)|publisher=[[යුනෙස්කෝ]]|work=[[UNESCO Institute for Statistics|UIS]] Data Centre|accessdate=19 නොවැම්බර් 2015|date=අගෝස්තු 2015}}&lt;/ref&gt;
| literacy total = 92.6%
| literacy men          = 95.63%
| literacy women        = 92.71%
|enroll total = 350,000|
enroll primary = |
enroll secondary = 200,000 |
enroll post-secondary = 14,000 (10-12%) |
footnotes = }}
[[File:Convocation Sri LANKA UNIVERSITY Students.JPG|thumb|උපාධිය ලබාගත් සරසවි සිසුන්]]
ශ්‍රී ලාංකීය අධ්‍යාපනය අවුරුදු දෙදහසක් තරම් පැරණි ‍ප්‍රෞඩ  ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන අතරම [[ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව]] මගින් මූලික අයිතිවාසිකමක් ලෙස ව්‍යවස්ථාගත කොට නැත. ශ්‍රී ලංකා ජනගහන සාක්ෂරතාවය 92%  වන අතර එම අගය තුන්වන ලෝකයේ රටකින් අපේක්ෂිත අගයට වඩා වැඩි අගයක් ගනී. ශ්‍රී ලංකාව, [[දකුණු ආසියාව]] තුළ වැඩිම සාක්ෂරතාවය හිමි රට වන අතර එම අගය [[ආසියාව]] තුළ ඉහලම සාක්ෂරතා අගයන් කිහිපය අතර පවතී. අධ්‍යාපනය ක්‍රි.පූ.543 දක්වා අතීතයකට හිමිකම් කියන අතර එය ජීවිතය හා සංස්කෘතිය සමග මහඟු සබැදියාවක් දක්වයි. දහ නව වන ශත වර්ෂයේ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයින් විසින් ඇරඹි ලාංකීය නවීන අධ්‍යාපනය, මධ්‍යම ආණ්ඩුව, [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත්]] සභා සහ බලයලත් අධිකාරීන් විසින් පාලනය වේ.

==පරිපාලනය==
[[File:Sri Lanka School Teachers.jpg|thumb|පාසල් සිසුන්]]
මූලික වශයෙන්, ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේ සිට උසස් අධ්‍යාපනය දක්වා අරමුදල් සම්පාදනය කරනු ලබන්නේ රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශ තුනක් මඟිනි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Historical Overview of Education in Sri Lanka, Ministry of Education |url=http://www.moe.gov.lk/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=2 |access-date=2013-03-03 |archive-date=2007-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070716215924/http://www.moe.gov.lk/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=2 }}&lt;/ref&gt;
*අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය: පාසල්, පිරිවෙන (බෞද්ධ ශ්‍රාවකයන් සඳහා වෙන් වූ පාසල්), ගුරු විද්‍යාල හා අධ්‍යාපන ශ්‍රාස්ත්‍රාල සඳහා
**විභාග දෙපාර්තමේන්තුව: ජාතික විභාග සේවා සැපයීම
*උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය: විශ්ව විද්‍යාල සඳහා
*අධ්‍යාපන සේවා අමාත්‍යාංශය: සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය සඳහා භෞතික සම්පත් සැපයීම
* වෘත්තීය හා කාර්මික පුහුණු අමාත්‍යාංශය: වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථාන හා කාර්මික විද්‍යාල සඳහා

ක්‍රියාත්මක පද්ධතියට අමතරව තෘතීක අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ විශ්ව විද්‍යාල හා ආයතන කිහිපයක්  ඉහත සඳහන් නොකළ අමාත්‍යංශ කිහිපයකින් පාලනය වන අතර එම අංශ වල පරිපාලන දෝෂ හේතුවෙන් මෙම ආයතන වල අකාර්යක්ෂමතාවය පසු ගිය වර්ෂ කිහිපය තුළ වර්ධනය වී ඇත.පාසල් අධයාපනය 13 වසර වන ෙතක් අනිවාර්ය කිරීම ඉතාමත් සැළසුම් සහගතව සිදුවිය  යුතුය.

==ඉතිහාසය==
{{unreferenced|අංශය|date=ඔක්තෝබර් 2018}}
ලාංකීය අධ්‍යාපනය වනාහී වසර 2300 කට එපිට ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන්නකි. එසමයෙහි ඉන්දියාවේ රජ කළ [[අශෝක අධිරාජයා]] ගේ මූලිකත්වයෙන් භික්ෂූන් පිරිසක් මෙරටට වැඩම කිරීමත් සමගම මෙරට බුදු දහම ස්ථාපනය විය. [[දේවානම්පිය තිස්ස රජ]] සමයේ [[බුදු දහම]] ලංකාවේ ස්ථාපනය වීමත් සමඟම සංස්කෘත භාෂාව, උතුරු ඉන්දියාවේ සිට මෙරටට රැගෙන එන ලදී. මෙය හේතු කොට ගෙන බෞද්ධ විහාර හා පිරිවෙන ආශ්‍රිතව භික්ෂු අධ්‍යාපනය ස්ථාපිත විය. [[විජය රජ|විජය රජුගේ]] ලාංකික ආගමනයෙන් පසු නිර්මාණය වූ හෙළයේ වංශ කතාව වන [[මහාවංස]]ය හා [[දීපවංශය]] මෙම අධ්‍යාපන පද්ධතිය පිළිබඳ සාක්ෂි උසුලයි.

යටත් විජිත සමය තුළ සිදු වූ ජනාවාස ව්‍යාප්තිය නිසා ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරී සමිතීන් අධ්‍යාපනය තුළ ක්‍රියාකාරී වන්නට විය. ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය මූලික කොට ගත් අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ කෝල්බෘක් කොමිසම මගින් පිහිටුවන ලදී.

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ‍ලෙස බොහෝ‍ දෙනා 1931-1934 කාලය හඳුන්වන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍ය ධුරය සී ඩබි ඩබිලිවි කන්නංගර විසින් හෙබවු නිසාය. එවකට මාලිගාවත්ත ශ්‍රී සුධර්මාරාම විහාරයේ වැඩවිසු අග්ගමහා පණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය තුඩාවේ අරියවංශාලංකාර මාහිමියන් හා සේමගේ ව්‍යාපාරාධිපති ආනන්ද සේමගේ මැතිතුමා ඇතුළු පිරිස විසින් අත්සන් දසලක්ෂයක් එකතු කොට සංදේශයක් ආකරයෙන් ඇමතිතුමාට පිළිගැන්වීය.   එල් මැක් සී රොබින්සන් දක්වන්නේ ලංකාවේ අධ්‍යාපන කටයුතු පිළිබඳ පුළුල් අත්දැකීමක් ඇති අමාත්‍යවරයෙක් අධ්‍යාපන අමාත්‍යධුරයට පත් වීම ඊට හේතුව බවයි. ඔහු ලංකාවට හඳුන්වා දුන් නිදහස් අධ්‍යාපනය ලංකාවේ සමාජයීයමය හා ආර්ථික අතින් නව පිම්මක් ලෙස දැකිය හැකිය.  ඊට අමතරව එය එතෙක් පැවති බ්‍රිතාන්‍ය අධ්‍යාපනයට එරෙහි වීමක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය. ග්‍රාමීය අධ්‍යාපන ක්‍රමය නඟා සිටුවීම පාසල් දන්ත වෛද්‍ය සේවය ඇති කිරීම, දිවා ආහාරය දීමෙි වැඩපිළිවවෙල (1935), සංවිධානාත්මක කාල සටහන් ක්‍රමය, මධ්‍ය මහා පාසල් ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් ආරම්භ කිරීම(1939), අධ්‍යාපනයේ සම අවස්ථා සැලසීමේ සංකල්පය, පාසලට ඇතුල් වී විශ්ව විද්‍යාලය දක්වා නොමි‍ලයේ අධ්‍යාපනය ලබා දීම(1946), මවිබසින් ඉගැන්වීමේ යොජනාව (1946) වැනි පියවර ගණනාවකින් ආරම්භ වු නිදහස් අධ්‍යාපනය පියවර ගණනාවක මුහුවක් ලෙස වර්ථමානය අක්වා විකාශනය වෙමින් පැවතෙන ආකාරයක් දක්නට ලැබේ.

==නොමිලේ පොත් ලබාදීමේ ප්‍රතිපත්තිය==
නොමිලේ පොත් ලබාදීම 1980 දී ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ මුලිකත්වයෙන් ආරම්භ විය

==නොමිලේ නිල ඇදුම් ලබා දීමේ ප්‍රතිපත්තිය==
{{unreferenced|අංශය|date=ඔක්තෝබර් 2018}}
1988 එක්සත් ජාතික පක්ෂ ප්‍රතිපත්ත ප්‍රකාශනය
1994 පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය

මෙවැනි පියවරවල් ගණනාවක් ආරම්භ වු යුගයක් ලෙස 1987- 1994 දක්වාත් 1994-1999 දක්වාත් හඳුනාගත හැකිය. මෙහිදී පාසල් නිල ඇඳුම් බෙදා දීමේ ප්‍රතිපත්තිය පමණක් නොව මෙලෙස පාසල් නිල ඇඳුම්, පෙළ පොත් නෙමිලයේ බෙදා දීම මඟින් අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය තුළ ලබා ගෙන ඇති ප්‍රගතිය, ජාතික සංවර්ධනය සඳහා ඉන් සිදු වී ඇති බලපෑම, මේ යුගයන් දෙක පරික්ෂා කිරිමෙන් පෙනේ.අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ තොරතුරැ ලබා ගත හැකි හොඳම ක්‍රමය වන්නේ රජයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයයි. 
             
1987 දී දහතුන් වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය හා අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත මඟින් ප්‍රදේශ පාලනය සඳහා පාලන ඒකකයන් පිහිටු වීම හරහා ර‍ටේ අධ්‍යාපනය පිළිබඳව නව දැක්මක් ඇති විය. මෙම පාලන ඒකකයක් පිහිටු වීම හරහා ‍රටේ අධ්‍යාපනය පිළිබඳව නව දැක්මක් ඇති විය. මෙම පාලන ඒකක හරහා ඇති කල ප්‍රධාන කර්තව්‍ය වන්නේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ බලතල වලින් සෑහෙන්න කොටසක් මෙම ප්‍රදේශ පාලන ඒකක වලට ලබා දීමයි. මේ අනුව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දක්වා ඇති අන්දමට හා ප්‍රමාණයට පලාත් සභා අධ්‍යාපනය පිළිබඳව බලතල පවරා ඇත. &quot;නව වන උපලේඛනයේ 03 හි අධ්‍යාපනය සහ අධ්‍යාපන සේවා 3 වන පරිශ්ටයේ දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට අධ්‍යාපනය&quot;(1978 ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩක්‍රම ව්‍යවස්ථාව. නව වන උපලේඛනය 3 වගන්තිය). ඒ අනුව පළාත් සභා ක්‍රියාත්මක වීමෙන් පසු පළාත් බද අධ්‍යාපන පරිපාලන ව්‍යුහය ද නව ආකෘතියකට අනුව ක්‍රියාත්මක විය.

==විශ්ව විද්‍යාල==
1978 අංක 16 දරණ විශ්වවිද්‍යාල පනත යටතේ පිහිටුවා ඇති විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතියේ ප්‍රධාන නියාමන ආයතනයයි. එය නො: 20, වෝඩ් පෙදෙස, කොළඹ 07 යන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික විශ්වවිද්‍යාල 16 ක් හා මණ්ඩප තුනක් (3) ඇත.


'''ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ව්‍යාපාරය''' යනු මෙරට සියලුම දරුවන්ට නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ අයිතිය තහවුරු කිරීම සඳහා ක්‍රියාත්මක වූ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියකි. මෙම ව්‍යාපාරයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1940 දශකයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක විය. එය මෙරට අධ්‍යාපන ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;&gt;{{cite web |title=Education First |url=https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2024/09/Education_First_SL.pdf |publisher=ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමයේ ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුළ සමාජ හා ආර්ථික පසුබිම අනුව විෂමතා පැවතුණි. ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා ප්‍රධාන වශයෙන් නාගරික සහ ආර්ථික වශයෙන් වරප්‍රසාද ලත් ජන කොටස් වෙත වැඩි වශයෙන් සීමා වී තිබූ අතර, ග්‍රාමීය ජනතාවට අධ්‍යාපන අවස්ථා සීමිත විය.&lt;ref name=&quot;NEC&quot;&gt;{{cite web |title=Towards a New Education Act |url=https://nec.gov.lk/wp-content/uploads/2017/12/Towards-a-New-Education-Act.pdf |publisher=ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව}}&lt;/ref&gt;

1931 දී රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව පිහිටුවීමෙන් පසු අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු විය. ආචාර්ය සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා සහ අධ්‍යාපන විධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරමින් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ඉදිරියට ගෙන ගියේය.&lt;ref name=&quot;NIE&quot;&gt;{{cite web |title=A Review of Educational Reforms in the Post-Kannangara Era |url=https://nie.lk/pdffiles/art/Kannangara%20Lecturer%20-%202014-Eng%20Full.pdf |publisher=ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය}}&lt;/ref&gt;

1942 දී පත් කරන ලද විශේෂ අධ්‍යාපන කමිටුව මගින් මෙරට අධ්‍යාපන ක්‍රමය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර ප්‍රතිසංස්කරණ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කරන ලදී. එම නිර්දේශ අතර ළදරු පාසලේ සිට විශ්වවිද්‍යාලය දක්වා නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලබාදීම, ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සඳහා මව් භාෂාව භාවිත කිරීම සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාව ඉගැන්වීමේ අවස්ථා පුළුල් කිරීම ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;FT&quot;&gt;{{cite web |title=Fitting tribute to a leader with a vision |url=https://www.ft.lk/FT-Lite/Fitting-tribute-to-a-leader-with-a-vision/6-658992 |website=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ යෝජනා සහ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව තුළ සාකච්ඡා වූ අතර 1945 ඔක්තෝබර් 1 දින සිට නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref name=&quot;FT2&quot;&gt;{{cite web |title=Free education and parents’ aspirations |url=https://www.ft.lk/Columnists/free-education-and-parents-aspirations/4-103443 |website=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රධාන අරමුණු ==

* සියලුම දරුවන්ට නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථාව සැලසීම.
* ආර්ථික හා සමාජ තත්ත්වය මත පදනම් වූ අධ්‍යාපන විෂමතා අවම කිරීම.
* ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල අධ්‍යාපන පහසුකම් පුළුල් කිරීම.
* සිංහල සහ දෙමළ ඇතුළු මව් භාෂාවලින් අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා වර්ධනය කිරීම.
* උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක් ඇති කිරීම.
* ශිෂ්‍යත්ව සහ අනෙකුත් සුබසාධන පහසුකම් මගින් අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල දරුවන්ට සහාය වීම.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;/&gt;

== මධ්‍ය මහා විද්‍යාල පිහිටුවීම ==

නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණවල තවත් වැදගත් අංගයක් වූයේ දිවයින පුරා මධ්‍ය මහා විද්‍යාල පිහිටුවීමයි. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල දරුවන්ට ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා පුළුල් කිරීම මෙහි අරමුණ විය. ශිෂ්‍යත්ව ක්‍රමය සහ නේවාසික පහසුකම් ද මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණවලට සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;NEC&quot;/&gt;

== සමාජීය බලපෑම ==

නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය මගින් සාමාන්‍ය පවුල්වල දරුවන්ට ද්විතීයික සහ විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා පුළුල් විය. එය සමාජ සංචලතාව, වෘත්තීය අවස්ථා සහ සාක්ෂරතාව වර්ධනයට දායක වූ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;/&gt;

== ආශ්‍රිත පුද්ගලයන් ==

* [[සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර]]
* [[ඒ. රත්නායක]]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
* [[නිදහස් අධ්‍යාපනය]]
* [[මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය]]

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ]]

==මේවාද බලන්න==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපනය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}


[[ප්‍රවර්ගය:පාසල් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකාව]]</text>
      <sha1>mhh2u8knlgyvx7o5o34tpyoe4qi6yeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803744</id>
      <parentid>803742</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T18:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17312" sha1="nup0lpmut10eyup85zbjxreu0n3kf9k" xml:space="preserve">{{ආශ්‍රවැඩිදියුණුව}}
{{Infobox Education|
country name = ශ්‍රී ලංකාව|
agency image = [[File:Flag of Sri Lanka.svg|150px]]|
agency = [[අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය]] &lt;br /&gt; [[උසස් අධ්‍යාපන හා මහාමාර්ග අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය]]|
leader titles1 = [[අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය (ශ්‍රී ලංකාව)|අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා]]|
leader titles2 =  උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා|
leader names1 = [[සුසිල් ප්‍රේමජයන්ත ]] |
leader names2 = [[ලක්ෂ්මන් කිරිඇල්ල]]|
budget = ද.දේ.නි. 1.7% &lt;ref&gt;{{cite web|title = පබ්ලික් ස්පෙන්ඩින් ඔන් එඩියුකේෂන්, ටෝටල් (% ඔෆ් ජීඩීපී)|publisher =ද වර්ල්ඩ් බෑන්ක්|url = http://data.worldbank.org/indicator/SE.XPD.TOTL.GD.ZS}}&lt;/ref&gt;|
budget year = 2012|
discretionary =|
mandatory =|
primary languages = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]], [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] සහ [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසී]]|
system type = පළාත්බද|
established events =
Established&lt;br /&gt;
Compulsory Education =වසර 9 |
established dates =
|literacy year = 2015&lt;ref name=literacyrate&gt;{{cite web|url=http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=EDULIT_DS&amp;popupcustomise=true&amp;lang=en#|title=ඇඩල්ට් ලිටරසි රේට්, පොපියුලේෂන් 15+ ඉයර්ස් (බෝත් සෙක්සස්, ෆීමේල්, මේල්)|publisher=[[යුනෙස්කෝ]]|work=[[UNESCO Institute for Statistics|UIS]] Data Centre|accessdate=19 නොවැම්බර් 2015|date=අගෝස්තු 2015}}&lt;/ref&gt;
| literacy total = 92.6%
| literacy men          = 95.63%
| literacy women        = 92.71%
|enroll total = 350,000|
enroll primary = |
enroll secondary = 200,000 |
enroll post-secondary = 14,000 (10-12%) |
footnotes = }}
[[File:Convocation Sri LANKA UNIVERSITY Students.JPG|thumb|උපාධිය ලබාගත් සරසවි සිසුන්]]
ශ්‍රී ලාංකීය අධ්‍යාපනය අවුරුදු දෙදහසක් තරම් පැරණි ‍ප්‍රෞඩ  ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන අතරම [[ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව]] මගින් මූලික අයිතිවාසිකමක් ලෙස ව්‍යවස්ථාගත කොට නැත. ශ්‍රී ලංකා ජනගහන සාක්ෂරතාවය 92%  වන අතර එම අගය තුන්වන ලෝකයේ රටකින් අපේක්ෂිත අගයට වඩා වැඩි අගයක් ගනී. ශ්‍රී ලංකාව, [[දකුණු ආසියාව]] තුළ වැඩිම සාක්ෂරතාවය හිමි රට වන අතර එම අගය [[ආසියාව]] තුළ ඉහලම සාක්ෂරතා අගයන් කිහිපය අතර පවතී. අධ්‍යාපනය ක්‍රි.පූ.543 දක්වා අතීතයකට හිමිකම් කියන අතර එය ජීවිතය හා සංස්කෘතිය සමග මහඟු සබැදියාවක් දක්වයි. දහ නව වන ශත වර්ෂයේ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයින් විසින් ඇරඹි ලාංකීය නවීන අධ්‍යාපනය, මධ්‍යම ආණ්ඩුව, [[ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්|පළාත්]] සභා සහ බලයලත් අධිකාරීන් විසින් පාලනය වේ.

==පරිපාලනය==
[[File:Sri Lanka School Teachers.jpg|thumb|පාසල් සිසුන්]]
මූලික වශයෙන්, ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේ සිට උසස් අධ්‍යාපනය දක්වා අරමුදල් සම්පාදනය කරනු ලබන්නේ රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශ තුනක් මඟිනි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Historical Overview of Education in Sri Lanka, Ministry of Education |url=http://www.moe.gov.lk/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=2 |access-date=2013-03-03 |archive-date=2007-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070716215924/http://www.moe.gov.lk/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=2 }}&lt;/ref&gt;
*අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය: පාසල්, පිරිවෙන (බෞද්ධ ශ්‍රාවකයන් සඳහා වෙන් වූ පාසල්), ගුරු විද්‍යාල හා අධ්‍යාපන ශ්‍රාස්ත්‍රාල සඳහා
**විභාග දෙපාර්තමේන්තුව: ජාතික විභාග සේවා සැපයීම
*උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය: විශ්ව විද්‍යාල සඳහා
*අධ්‍යාපන සේවා අමාත්‍යාංශය: සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය සඳහා භෞතික සම්පත් සැපයීම
* වෘත්තීය හා කාර්මික පුහුණු අමාත්‍යාංශය: වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථාන හා කාර්මික විද්‍යාල සඳහා

ක්‍රියාත්මක පද්ධතියට අමතරව තෘතීක අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ විශ්ව විද්‍යාල හා ආයතන කිහිපයක්  ඉහත සඳහන් නොකළ අමාත්‍යංශ කිහිපයකින් පාලනය වන අතර එම අංශ වල පරිපාලන දෝෂ හේතුවෙන් මෙම ආයතන වල අකාර්යක්ෂමතාවය පසු ගිය වර්ෂ කිහිපය තුළ වර්ධනය වී ඇත.පාසල් අධයාපනය 13 වසර වන ෙතක් අනිවාර්ය කිරීම ඉතාමත් සැළසුම් සහගතව සිදුවිය  යුතුය.

==ඉතිහාසය==
{{unreferenced|අංශය|date=ඔක්තෝබර් 2018}}
ලාංකීය අධ්‍යාපනය වනාහී වසර 2300 කට එපිට ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියන්නකි. එසමයෙහි ඉන්දියාවේ රජ කළ [[අශෝක අධිරාජයා]] ගේ මූලිකත්වයෙන් භික්ෂූන් පිරිසක් මෙරටට වැඩම කිරීමත් සමගම මෙරට බුදු දහම ස්ථාපනය විය. [[දේවානම්පිය තිස්ස රජ]] සමයේ [[බුදු දහම]] ලංකාවේ ස්ථාපනය වීමත් සමඟම සංස්කෘත භාෂාව, උතුරු ඉන්දියාවේ සිට මෙරටට රැගෙන එන ලදී. මෙය හේතු කොට ගෙන බෞද්ධ විහාර හා පිරිවෙන ආශ්‍රිතව භික්ෂු අධ්‍යාපනය ස්ථාපිත විය. [[විජය රජ|විජය රජුගේ]] ලාංකික ආගමනයෙන් පසු නිර්මාණය වූ හෙළයේ වංශ කතාව වන [[මහාවංස]]ය හා [[දීපවංශය]] මෙම අධ්‍යාපන පද්ධතිය පිළිබඳ සාක්ෂි උසුලයි.

යටත් විජිත සමය තුළ සිදු වූ ජනාවාස ව්‍යාප්තිය නිසා ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරී සමිතීන් අධ්‍යාපනය තුළ ක්‍රියාකාරී වන්නට විය. ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය මූලික කොට ගත් අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ කෝල්බෘක් කොමිසම මගින් පිහිටුවන ලදී.

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ‍ලෙස බොහෝ‍ දෙනා 1931-1934 කාලය හඳුන්වන්නේ අධ්‍යාපන අමාත්‍ය ධුරය සී ඩබි ඩබිලිවි කන්නංගර විසින් හෙබවු නිසාය. එවකට මාලිගාවත්ත ශ්‍රී සුධර්මාරාම විහාරයේ වැඩවිසු අග්ගමහා පණ්ඩිත අතිපූජ්‍ය තුඩාවේ අරියවංශාලංකාර මාහිමියන් හා සේමගේ ව්‍යාපාරාධිපති ආනන්ද සේමගේ මැතිතුමා ඇතුළු පිරිස විසින් අත්සන් දසලක්ෂයක් එකතු කොට සංදේශයක් ආකරයෙන් ඇමතිතුමාට පිළිගැන්වීය.   එල් මැක් සී රොබින්සන් දක්වන්නේ ලංකාවේ අධ්‍යාපන කටයුතු පිළිබඳ පුළුල් අත්දැකීමක් ඇති අමාත්‍යවරයෙක් අධ්‍යාපන අමාත්‍යධුරයට පත් වීම ඊට හේතුව බවයි. ඔහු ලංකාවට හඳුන්වා දුන් නිදහස් අධ්‍යාපනය ලංකාවේ සමාජයීයමය හා ආර්ථික අතින් නව පිම්මක් ලෙස දැකිය හැකිය.  ඊට අමතරව එය එතෙක් පැවති බ්‍රිතාන්‍ය අධ්‍යාපනයට එරෙහි වීමක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය. ග්‍රාමීය අධ්‍යාපන ක්‍රමය නඟා සිටුවීම පාසල් දන්ත වෛද්‍ය සේවය ඇති කිරීම, දිවා ආහාරය දීමෙි වැඩපිළිවවෙල (1935), සංවිධානාත්මක කාල සටහන් ක්‍රමය, මධ්‍ය මහා පාසල් ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් ආරම්භ කිරීම(1939), අධ්‍යාපනයේ සම අවස්ථා සැලසීමේ සංකල්පය, පාසලට ඇතුල් වී විශ්ව විද්‍යාලය දක්වා නොමි‍ලයේ අධ්‍යාපනය ලබා දීම(1946), මවිබසින් ඉගැන්වීමේ යොජනාව (1946) වැනි පියවර ගණනාවකින් ආරම්භ වු නිදහස් අධ්‍යාපනය පියවර ගණනාවක මුහුවක් ලෙස වර්ථමානය අක්වා විකාශනය වෙමින් පැවතෙන ආකාරයක් දක්නට ලැබේ.

==නොමිලේ පොත් ලබාදීමේ ප්‍රතිපත්තිය==
නොමිලේ පොත් ලබාදීම 1980 දී ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ මුලිකත්වයෙන් ආරම්භ විය

==නොමිලේ නිල ඇදුම් ලබා දීමේ ප්‍රතිපත්තිය==
{{unreferenced|අංශය|date=ඔක්තෝබර් 2018}}
1988 එක්සත් ජාතික පක්ෂ ප්‍රතිපත්ත ප්‍රකාශනය
1994 පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනය

මෙවැනි පියවරවල් ගණනාවක් ආරම්භ වු යුගයක් ලෙස 1987- 1994 දක්වාත් 1994-1999 දක්වාත් හඳුනාගත හැකිය. මෙහිදී පාසල් නිල ඇඳුම් බෙදා දීමේ ප්‍රතිපත්තිය පමණක් නොව මෙලෙස පාසල් නිල ඇඳුම්, පෙළ පොත් නෙමිලයේ බෙදා දීම මඟින් අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය තුළ ලබා ගෙන ඇති ප්‍රගතිය, ජාතික සංවර්ධනය සඳහා ඉන් සිදු වී ඇති බලපෑම, මේ යුගයන් දෙක පරික්ෂා කිරිමෙන් පෙනේ.අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ තොරතුරැ ලබා ගත හැකි හොඳම ක්‍රමය වන්නේ රජයේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයයි. 
             
1987 දී දහතුන් වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය හා අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත මඟින් ප්‍රදේශ පාලනය සඳහා පාලන ඒකකයන් පිහිටු වීම හරහා ර‍ටේ අධ්‍යාපනය පිළිබඳව නව දැක්මක් ඇති විය. මෙම පාලන ඒකකයක් පිහිටු වීම හරහා ‍රටේ අධ්‍යාපනය පිළිබඳව නව දැක්මක් ඇති විය. මෙම පාලන ඒකක හරහා ඇති කල ප්‍රධාන කර්තව්‍ය වන්නේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ බලතල වලින් සෑහෙන්න කොටසක් මෙම ප්‍රදේශ පාලන ඒකක වලට ලබා දීමයි. මේ අනුව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දක්වා ඇති අන්දමට හා ප්‍රමාණයට පලාත් සභා අධ්‍යාපනය පිළිබඳව බලතල පවරා ඇත. &quot;නව වන උපලේඛනයේ 03 හි අධ්‍යාපනය සහ අධ්‍යාපන සේවා 3 වන පරිශ්ටයේ දක්වා ඇති ප්‍රමාණයට අධ්‍යාපනය&quot;(1978 ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩක්‍රම ව්‍යවස්ථාව. නව වන උපලේඛනය 3 වගන්තිය). ඒ අනුව පළාත් සභා ක්‍රියාත්මක වීමෙන් පසු පළාත් බද අධ්‍යාපන පරිපාලන ව්‍යුහය ද නව ආකෘතියකට අනුව ක්‍රියාත්මක විය.

==විශ්ව විද්‍යාල==
1978 අංක 16 දරණ විශ්වවිද්‍යාල පනත යටතේ පිහිටුවා ඇති විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතියේ ප්‍රධාන නියාමන ආයතනයයි. එය නො: 20, වෝඩ් පෙදෙස, කොළඹ 07 යන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික විශ්වවිද්‍යාල 16 ක් හා මණ්ඩප තුනක් (3) ඇත.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ]]

==මේවාද බලන්න==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපනය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}


[[ප්‍රවර්ගය:පාසල් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකාව]]</text>
      <sha1>nup0lpmut10eyup85zbjxreu0n3kf9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උතුර සහ නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44739</id>
    <revision>
      <id>803741</id>
      <parentid>720502</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T17:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59140-79</username>
        <id>82006</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>803741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11640" sha1="07quhgz9xz86iuiomhm2yqvn672d3zw" xml:space="preserve"> {{Infobox military conflict
| conflict          = උතුර සහ නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම්
| partof            = [[ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්ථවාදයට එරෙහි යුද්ධය]]
| date              = 26 July 2006 – 18 May 2009&lt;br&gt;({{Age in years, months, weeks and days|month1=07|day1=26|year1=2006|month2=05|day2=18|year2=2009}})
| place             = [[Sri Lanka]]
| casus             = 
| result            = උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත්වල ජනතාව ත්‍රස්තවාදායන් මුදාගැනීම
| combatant1        = [[File:Coat of arms of Sri Lanka.svg|18px]] [[Military of Sri Lanka]]
| combatant2        = [[Liberation Tigers of Tamil Eelam]]
| commander1        = [[Mahinda Rajapakse]], President &lt;br/&gt;[[Sarath Fonseka]], Commander of the Army &lt;br/&gt;[[Wasantha Karannagoda]], Commander of the Navy &lt;br/&gt;[[Roshan Goonatilake]], Commander of the Air Force
| commander2        = [[Velupillai Prabhakaran]] [[Killed in action|†]]
| strength1         = 150,000 (approx.)
| strength2         = 35,000 (approx.)
| casualties1       = 6,261 killed (government claim&lt;ref name=&quot;english.aljazeera.net&quot;&gt;http://english.aljazeera.net/news/asia/2009/05/20095223465894713.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8062922.stm | work=BBC News | title=Sri Lankan army deaths revealed | date=2009-05-22 | accessdate=2010-05-01}}&lt;/ref&gt;)&lt;br&gt; 29,551 wounded(government claim&lt;ref name=&quot;english.aljazeera.net&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;/&gt;)
| casualties2       = 22,000 killed (government claim&lt;ref name=&quot;english.aljazeera.net&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;/&gt;)
| campaignbox       = {{Campaignbox Eelam War IV}}
{{Campaignbox Sri Lankan Civil War}}
| image             = Location Tamil Eelam territorial claim.png
| caption           = එල්ටීටීඊය විසින් දෙමළ ඊළම ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලද ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රදේශය, සටන් වලින් අතිමහත් බහුතරයක්
}}

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පලාත් දෙකෙහි ත්‍රස්තවාදීන්ගේ ග්‍රහණයට නතුව සිටි ජනතාව සහ ප්‍රදේශ මුදාගැනීම පිණිස 2006 සිට 2009 දක්වා  ශ්‍රී ලංකා ත්‍රිවිධ හමුදා විසින් සිදුකල මානුෂීය මෙහෙයුමයි. 

== මෙහෙයුම ==
මෙහි ආරම්භක අවස්ථාව ලෙස 2006 ජූලි 21 වැනිදා ති‍්‍රකුණාමලයෙන් දකුණේ වූ 30,000කට ජනතාවකට ජල සැපයුම අහිමි කරමින් එල්ටීටී ය මාවිල්ආරු ජල දොරටුව වසා දැමුවේ අමානුෂික කි‍්‍රයාවත් සමඟ ය.

මේ නිසා ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ රජය 2006 ජූලි 26 දා මාවිල්ආරු මුදා ගැනීමේ මානුෂික මෙහෙයුම ආරම්භ කිරීමත් සමඟ සිව්වන ඊළාම් යුද්ධය ආරම්භ විය.

ඉන් ඇරඹි &quot;මානුෂීය මෙහෙයුම&quot; ඉතාමත් තීරණාත්මක විය මෙලෙස ආරම්භ කළ යුද්ධයේදි පෙනුණු දෙයක් නම් ලංකාව මහා පරිමාණ සිවිල් යුද්ධයකට ගමන් කරවීමේ මංසලකුණු සටහන් කළ බවය. මේ වන විට ආණ්ඩුවේ අරමුණු දෙකක් පැහැදිලිය.

එල්ටීටීඊ ය යුධමය වශයෙන් පරාජය කර එහි යුධ ශක්තීන් විනාශ කර දාවිඩ ජාතිකවාදී ව්‍යාපෘතියේ නියෝජිතයෙකු හැටියට එල්ටීටීඊ ය නැති කිරීමය.

දෙවැන්න සම්පූර්ණයෙන් ම පරාජය කිරීමට නොහැකි වුවත් ලංකාවේ රාජ්‍යයට තව දුරටත් තර්ජනයක් නොවන පරිදි එල්ටීටීඊ ය යුධ හා දේශපාලන වශයෙන් දුර්වල කිරීමය.මෙකී අරමුණු ඇතිව ආරම්භ වූ යුද්ධයේදී ආණ්ඩුව විශ්වාස කළ දෙයක් වූයේ අතීතයේ ද එල්ටීටීඊ ය යුධමය වශයෙන් පරාජය කිරීමට සන්නද්ධ හමුදාවන්ට හැකියාවක් තිබුණ ද කරුණු කිහිපයක් නිසා ඒ අවස්ථාව වැළකී ගිය බවය.

# යුද්ධය සැලසුම් කිරීමේ දී සහ කි‍්‍රයාත්මක කිරීමේ දී ආණ්ඩුවේ බලයේ සිටින දේශපාලඥයින් ඒවාට මැදිහත් වී යුධ කි‍්‍රයා මාර්ග දේශපාලන න්‍යාය පත‍්‍රයන්ට යටත් කර අවුල් කිරීම.
# යුධමය විසඳුම් ක්‍රියාමාර්ගයෙන් ඉවත්වන ලෙස කෙරුණු ජාත්‍යන්තර බලපෑම්වලට ආණ්ඩුව යට වීම.
# යුද්ධයේ දී සිදුවන මානව අයිතිවාසිකම් කඩකිරීම් හා මනුෂිකවාදී ගැටළු ගැන අනවශ්‍ය ලෙස වැදගත්කමක් දීම මඟින් යුද මෙහයුම් දුර්වල කිරීම.

මේ නිසා රාජපක්ෂ ආණඩුව එල්ටීටීඊ යට විරුද්ධව යුද්ධය සැලසුම් කිරීමේදී මූලෝපායන් සකස් කිරීම හා කි‍්‍රයාත්මක කිරීමේ වගකීම හා ස්වාධීනත්වය සම්පූර්ණයෙන් ම ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයටත් සන්නද්ධ හමුදා ප‍්‍රධානීන්ටත් භාර දී ඇත

මේ තත්ත්වය තුළ එල්ටීටීඊ ය කල්පනා කලේ යුද්ධය දිග්ගැස්සෙන විට එයින් ඇතිවන මානව අයිති වාසිකම් කඩවීම් හා මානුෂවාදී අර්බුද හේතුවෙන් ආණ්ඩුව ජාත්‍යන්‍තර වශයෙන් හුදකලා විය හැකි බවත් යුද්ධයේ ආර්ථික පිරිවැය වැඩිවීමත් සමඟ ප‍්‍රචණ්ඩ කි‍්‍රයා පැතිරෙන විට ආර්ථිකයට හානි පැමිණ ආණ්ඩුවේ මහජන සහයෝගීතා පදනම අඩු වී යුද්ධය ආර්ථික වශයෙන් නඩත්තු කිරීමට ආණ්ඩුවට නොහැකි වන බවයි.

එපමණක් නොව ආර්ථිකයට හානි පමුණුවන නීතියේ පාලනය සහ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී කි‍්‍රයාවලිය දුබල කරන යුද්ධයක පසුබිම තුළ දකුණේ දේශපාලන ප‍්‍රතිවිරෝධතා ඇති වීමත් සමඟ යුද්ධය පවත්වාගෙන යාම ආණ්ඩුවට දුෂ්කර වෙද්දී නව බල තුලනයන් ගොඩනැගීමට මූලෝපායික ඉඩකඩ තමාට උදාවේය යන්නය.

නමුත් 2006 අවසානයේදී නැගෙනහිර පළාතේ කෙරුණු යුද්ධයේ දී නැගෙනහිර පළාත ජය ගැනීමට පහසුවෙන්ම ආණ්ඩුවට හැකි විය.

යුද්ධය යළි ඇරඹීමත් සමඟ විශාල මානුෂිකවාදී ප‍්‍රශ්න උග‍්‍ර විය.ඒ අතර සිවිල් ජනයාට උන් හිටි තැන් අහිමි වීම, ගේ දොර මෙන්ම ආර්ථික ජීවන රටා අහිම් වීම, සිවිල් වැසියන් යුද්ධයට ගොදුරු වී මිය යෑම, තුවාල ලැබීම, යුද්ධය කේන්දා ගතවී නොමැති කොළඹ වැනි ප‍්‍රදේශවල බෝම්බ පිපිරීම් සිදුවීම, උදාහරණ ලෙස කොටුව බෝම්බ ප‍්‍රහාරය, මේ ආකාරයට සිදු වූ මානව අයිතීන් කඩවීම සම්බන්ධයෙන් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර විරෝධය හා බලපෑම් නොසලකා හැරීමට තීරණය කර ඇත.

ආණ්ඩුවේ තර්කය වූයේ ‘‘ආණ්ඩුව ඒවාට යටවුවහොත් ඒ මඟින් තම යුධ ප‍්‍රයත්නය අඩාල වන බවයි. මානව අයිතිවාසිකම් හා මානුෂවාදී කරුණු රණවිරුවන් අධෛර්යමත් කරන සහ එල්ටීටීඊ යට සේවය කරන පියවරක් ලෙස ද ආණ්ඩුව හඳුන්වයි.

”ත‍්‍රස්තවාදය පරාජය කිරීමේ” යුද්ධයේ දී මානව අයිතිවාසිකම්වලට වැඩි ප‍්‍රමුඛත්වයක් දිය යුතු නැත යන තර්කය මත ආණ්ඩුව තම ස්ථාවරය සාධාරණය කර ඇත.

මේ ආකාරයට දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් පුරා ලංකාවේ සමාජ දේශපාලනික ආර්ථික මෙන්ම සංස්කෘතික ප‍්‍රපංචයන්ට බරපතල හානි සිදු කළ ත‍්‍රස්තවාදය 2009.05.19 වන දින යුධමය වශයෙන් පරාජය කළේය.එය මුළු ආණ්ඩුව පමණක් නොව රාජ්‍යම ලැබූ ජයග‍්‍රහණයකි.

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:උතුර සහ නැගෙනහිර මුදාගැනීමේ මානුෂීය මෙහෙයුම්]]</text>
      <sha1>07quhgz9xz86iuiomhm2yqvn672d3zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩෙංගු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44803</id>
    <revision>
      <id>803761</id>
      <parentid>517810</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>අවදානම් අවධිය (Critical Phase) සහ සායනික කළමනාකරණය සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42422" sha1="a9zhg1k3fd6k506ue1n1vui45i7zf2j" xml:space="preserve">{{Infobox disease
 | Name            = ඩෙංගු උණ
 | Image           = Denguerash.JPG
 | Alt             = Photograph of a person's back with the skin exhibiting the characteristic rash of dengue fever
 | Caption         = ඩෙංගු උණ රෝගියෙකුගෙ සමෙහි දැකිය හැකි කුඩා රතු පැල්ලම්.
 | pronounce       = {{IPAc-en|UK|ˈ|d|ɛ|ŋ|ɡ|eɪ}} or {{IPAc-en|US|ˈ|d|ɛ|ŋ|ɡ|iː}}
 | field           = [[Infectious disease (medical specialty)|Infectious disease]]
 | ICD10           = {{ICD10|A|90||a|00}}
 | ICD9            = {{ICD9|061}}
|OMIM=614371
 | DiseasesDB      = 3564
 | MedlinePlus     = 001374
 | eMedicineSubj   = med
 | eMedicineTopic  = 528
 | MeshName        = Dengue
 | MeshNumber      = C02.782.417.214
}}
[[File:Dengue06.png|alt=World map showing the countries where the Aedes mosquito is found, as well as those where Aedes and dengue have been reported|thumb|2006 වසර වන විට ලොව වටා ඩෙංගු ව්‍යාප්තිය.&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;&quot;&gt;රතු&lt;/span&gt;: වසංගත ඩෙංගු ව්‍යාප්තිය ''ඊජිට්යි''&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#00FFFF&quot;&gt;ඇක්වා&lt;/span&gt;: ''ඊජිට්යි'' පමණක් ]]

'''ඩෙංගු උණ''' හා '''ඩෙංගු [[රක්ත පාත උණ]]''' [[නිවර්තන කලාපය|නිවර්තන කලාපයන්හි]] ඇති කරන්නා වු රෝගීතත්වයකි.ඩෙංගු උණ රෝගය [[වයිරස|වයිරසයක්]] මගින් බෝවන රෝගයකි.[[මාංශ පේශි]] වල හා හන්දිපත් වල ඇතිවන ඉතා වේදනාකාරී තත්ත්වයන් නිසා මෙය [[ඇටකටු]] තලාපෙලා දමන උණ ලෙසද ප්‍රකට වේ. රෝග ලක්ෂණ ලෙස ක්ෂණිකව හටගන්නා තද උණ, තදබල හිසේ කැක්කුම, [[මාංශ පේශි]] වල හා [[හන්දිපත්]] වල  රැදාව සහ සමෙහි ඇතිවන පැල්ලම් දැක්විය හැක.

ඩෙංගු උණෙන් සමෙහි ඇති වන පැල්ලම් එයටම ආවේනික වූ දීප්තිමත්  තද රතු පැහැති කුඩා පැල්ලම් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය  පළමුව කලවා වල හා පපු ප්‍රදේශයන්හි ඇතිවේ. ඇතැම් රෝගීන්ගෙන් මේවා මුළු සිරුරම වසාගන්නා  ආකාරයට ව්‍යාප්ත වේ.තවද බඩෙහි ඇතිවන [[අම්ල]] ගතිය හා  සම්බන්ධව බඩේ කැක්කුම  ඔක්කාරය හා මලපහ බුරුලෙන් යාම ඇතිවිය හැක.

ඩෙංගු රක්තපාත උණ රෝග ලක්ෂණ නම්,දින 2 - 7 දක්වා පවතින අධික උණ සම යට කුඩා රතු පැල්ලම්, [[විදුරු මස්]] වලින් ලේ ගැලීම, නාසයෙන් ලේ ගැලීම, කළු/දුඹුරු පැහැති වමනය හෝ මළ පහවිම ([[ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය]] තුළට ලේ ගැලිම නිසා), මුත්‍ර සමග ලේ පිටවීම [[අක්මාව]] ඉදිමීමෙන් වන අධික බඩේ වේදනාව ඇතිවිය හැක.ඩෙංගු කම්පන තත්වයේ රෝග ලක්ෂණ නම්,සුදු මැලි වීම, අත් පා සීතල වීම, නාඩි වැටීම වේගවත්විම, [[රුධිර පීඩනය]] අඩුවීම සිදුවිය හැක.

ඩෙංගු වෛරසය ව්‍යාප්ත කරන මදුරු දෙවර්ගය නම් -[[ ඊඩිස් ඊජිප්ටයි]]. [[ඊඩිස් ඇල්බොපික්ටස්]]. ඔවුන් වැඩිපුර දෂ්ට කරන්නේ දහවල් කාලයේය. ඩෙංගු වෛරසය කාණ්ඩ 4ක් දක්නට ලැබේ. එම වෛරස ඩෙංගු දර්ශක 1, 2, 3 හා 4 ලෙස වෛද්‍ය විද්‍යාවේ නම් කර ඇත. ඩෙංගු රක්තපාත උණ නිසා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වනුයේ ප‍්‍රථම වතාවට රෝගයට ගොදුරු වූ අය නොව මීට පෙර රෝගයට ගොදුරුවී සුව වී යළිත් රෝගයට ගොදුරු වූ අයයි.සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ ප‍්‍රතිදේහ මගින් සිදු කරනුයේ ආරක්ෂාකාරී පිළිවෙතකි. නමුත් මෙම ඩෙංගු වෛරස නිසා ඇති වන විශේෂ [[ප‍්‍රතිදේහ]] සිදුකරනුයේ ඊට හාත්පසින්ම ප‍්‍රතිවිරුද්ධ කි‍්‍රයාවලියකි.එනම් එක් ඩෙංගු වෛරස දර්ශකයකින් ශරීරය තුළ ඇති වන මෙම විශේෂ ප‍්‍රතිදේහ කරන්නේ වෙනත් ඩෙංගු දර්ශකයක් ශරීරයට ඇතුලු වූ විට ඊට එරෙහි ව සටන් කිරීම වෙනුවට එම ආගන්තුක වෛරසයට ශරීරය තුළ වර්ධනය වීමට රුකුල් දීමයි.

ඩෙංගු වයිරසය සඳහා [[ප්‍රතිශක්තීකරණ]] කිසිවක් තවම සොයා ගෙන නැත. එම නිසා ඩෙංගු මදුරුවන් බෝ වන ස්ථාන විනාශ කිරීම  මගින් ඩෙංගු වාහක මදුරුව බොවිම අවම කිරිම හා  ඩෙංගු මදුරුවාගෙන් සිරුර දෂ්ට කිරිමෙන් අරක්ෂා විම ඩෙංගු මර්දනයට ඇති එකම ක්‍රමයයී. 

ප්‍රතිකාර ලෙස පළමුව සිදුකරන්නේ උණ වැලදී දින දෙකකින් පමණ සිදුකරන [[රුධිර පරීක්ෂණය]] මගින් රෝග තත්ත්වය නිශ්චිතවම අදුනා‍ ගැනීමයි. හැකි තරම් [[වතුර]], [[පළතුරු යුෂ]], [[මුඛ ප්‍රතිසජලන ළවණය|ජීවනී]] වැනි දියර වර්ගද [[සේලයින් ප්‍රතිකාරය]] දීම යන ඒවා ඉන් අනතුරුව කරනු ලැබේ.රෝහල තුලදී ලැබෙනා ඇද විවේකය(Bed rest)මෙහිදී විශේෂ කාර්යයක් ඉටු කරයි. ඩෙංගු රක්තපාත රෝගය ඇති රෝගියකු නම් තෙවන දිනයේ සිට ඉතා ප්‍රවේශමෙන් [[සජලනය]] කළ යුතුය.

ලෝකය පුරා සියයකට වැඩි රටවල් සංඛ්‍යාවක පැතිර ගොස් ඇති මාරාන්තික ඩෙංගු රෝගය වර්තමාන සමාජයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන රෝගයකි.1960න් පසු ඩෙංගු රෝගයෙහි පැතීරිම ඉතා සිග්‍රයෙන් වැඩිවිය,  අද වන විට ලොව පුර  [[මිලියන]] 50 - 100 පමන ප්‍රමාණයක්  ඩෙංගු රෝගයෙන් වසරකට පිඩා විදිනු ඇත.ඩෙංගු රෝගය සඳහා නිශ්චිත [[එන්නතක්]] හෝ නිශ්චිත [[ප්‍රතිකාර]]යක් නොමැත. ඩෙංගු වෛරසය සඳහා [[ප්‍රතිශක්තිකරණය]] කිරීම තවම පරීක්ෂණ තත්ත්වයේ පවතී.

==රෝග ලක්ෂණ==

[[File:Dengue fever symptoms.svg|thumb|300px|alt=Outline of a human torso with arrows indicating the organs affected in the various stages of dengue fever|ඩෙංගු රෝග ලක්ෂන පිළිබද ක්‍රමාණුරූප සංවර්ණනය ]]


වයිරසය ශරීර ගතවු බොහෝ දෙනෙකු(80% පමණ) අයත් වන්නේ රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් නොකරන හෝ සාමාන්‍ය වයිරස උණක රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන කාණ්ඩ වලටය. කිහිප දෙනෙකු (5% පමණ) රක්තපාත උණ හෝ ඩෙංගු කම්පන තත්වයට පත් විය හැක.
ඩෙංගු රෝග ලක්ෂණ බාහිරට පෙන්නුම් කිරිමට දින 3 –14 පමණ ගත විය හැක. නමුත් බොහෝවිට ඩෙංගු වයිරසය සිරුරට ඇතුළුවී දින 3 – 7 පමණ ගත වීමෙන් අනතුරුව රෝග ලක්ෂණ ඇතිවේ. ඩෙංගු රෝගය වෙනත් උණ රෝග වලින් වෙන් කර හදුනා ගැනීම මුල් දින 2 තුළ තරමක් අපහසු කාර්යයකි. මක්නිසාද යත් ඩෙංගු රෝගයේ රෝග ලක‍ෂණ අනෙක් උණ රෝග වලට සමාන බැවිනි.

තද උණ, හිසරදය, ඇස් යට වේදනාව, පේෂි හා සන්ධි කැක්කුම, සමේ රතු පැහැ ලප ඇතිවීම, [[වමනය]], ආහාර අරුචිය, ඩෙංගු උණෙහි ලක්ෂණය. ‘ඇට කැඩෙන’ යන නාමය ඩෙංගු රෝගය සදහා ලැබි ඇත්තේ රෝගය සෑදුණු පසු සිරුරට ඇතිවන දැඩි අපහසුතාවය ඇඟවීමටය. ඩෙංගු රෝගය ඩෙංගු උණ, ඩෙංගු රක්තපාත උණ හා ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ යන විවිධ මට්ටම් වලින් හට ගනී.

===ශායනික පරිපාටිය===

[[File:Course of Dengue illness.png|thumb|left|300px|ඩෙංගු රෝගය  පිළිබද ශායනික පරිපාටිය &lt;ref name=WHOp25&gt;[[#refWHO2009|WHO (2009)]] p. 25-27&lt;/ref&gt;]]

සාමන්‍ය යෙන් උණ රෝගියෙකුගෙ 40 °C (104 °F) පමණ උණ පැවතිය හැක. මෙම අධික උණ දින 2 - 7 දක්වා පැවතිය හැක. මිට අමතරව වමනය යාමද ඇතිවිය හැක. මෙවැනි ලක්ෂන දක්නට ලැබෙන 50- 60% පමණ රොගින්ගී සිරුරෙහි සම යට කුඩා රතු පැල්ලම් මුල් දින දෙක තුනෙහි දැකිය හැකි වේ. රෝගය ක්‍රමයෙන් වර්දනය වන විට ( 4 - 7 දින පමණ )  මෙය [[සරම්ප]] රෝගියෙකුගෙ ඇගෙහි දැකිය හැකි පැල්ලම් මෙන් රතු පල්ලම් වර්ධනය විය හැක.තවද  විදුරු මස් වලින් ලේ ගැලීමද මෙම කාලයෙදී සිදුවිය හැක. ඩෙංගු උණ වෙනත් උණ මෙන් නොව විවිධ ලක්ෂන පෙන්නුම් කරයි. එම උණ දින දෙකක් ඇතුලත වැඩි වෙමින් අඩු වෙමින් පැවතිය හැක.

රෝගයෙන් පෙලෙන්නෙකුගෙ සිරුරෙහි [[රුධිරය]] වහනය වීමේ රෝග ලක‍ෂණ පෙන්වයි.නමුත් සාමන්‍ය ඩෙංගු උණ රෝග තත්වයේදි ප්ලාස්මා කාන්දුවක් දැකිය නොහැකි අතර ප්ලාස්මා කාන්දුව සිදුවන්නේ ඩෙංගු රක්තපාත උණ සෑදුණහොත්ය.[[රුධිර පට්ටිකා]] අඩුවීම ඩෙංගු රෝගය පෙන්වන මනා දර්ශකයක් වන අතර රුධිරයේ මුළු පරිමාවට සාපේක‍ෂ රක්තානු පරිමාව, [[ඇල්බියුමින්]] ප්‍රමාණය, කොලෙස්ටරෝල් ප්‍රමාණය මේ සදහා යොදා ගත හැක.  ප්ලස්මා කාන්දු වීමේ රෝග ලක‍ෂණ ලෙස ප්ලාස්මාවට සාපේක‍ෂ රතු රුධිර පරිමාව (PVC) 20% ඉහළ යාම, රුධිරයේ [[ඇල්බියුමින්]] /[[කොලෙස්ටරෝල්]] මට්ටම පහළ යාම සහ ප්ලුරාවේ /වෙනත් දේහ කුහර වල තරලය එකතු වීම දැක්විය හැක.

ඩෙංගු රක්තපාත තත්ත්වයකදී පහත සඳහන් ලක්‍ෂණ දැකිය හැකි වනවා. තද උණ හෝ කම්පනය ඇති විට උණ බැස ශරීරය සීතල වීම, සමේ ඇතිවන රතු පැල්ලම්, [[රුධිර පීඩනය]] අඩු වීම, අක්මාව ඉදිමීම, කුද්දෙටි ඉදිමීම, සමෙහි ඉතා කුඩා රුධිර ගැලීම් රතු [[දම් පැහැය]]ට ඇතිවීම, නාසයෙන් විදුරුමසෙන් ලේ ගැලීම, අධික [[ඔසප්]] රුධිර පිටවීම, කෝපි කුඩු පාටට වමනය ඇතිවීම  හෝ ලේ වමනය ඇතිවීම, ඇඟපත ඇල්ලූ විට ඇතිවන වේදනාව, මීට අමතරව රෝගය උග්‍ර වූ විට [[පෙනහලු]] හා බඩේ වතුර එකතු වීමත් අවසානයේදී මොළයට අදාළ සිහිමුර්ජා වීම, වලිප්පුව වැනි රෝග ලක්‍ෂණත් දැකිය හැකි වේ.මේ නිසා ඩෙංගු රෝගය මාරාන්තික රෝගයකි.ඩෙංගු රෝග ලක්‍ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වන නිසා ඉහත රෝග ලක්‍ෂණ ගලපා ගැනීමේදී ඉතා ප්‍රවේසම් විය යුතු වේ. කෙසේ නමුත් ඒ සඳහා ඔබට වෛද්‍යවරයා උදව් වනු නොඅනුමානය. ඩෙංගු රෝගය සෑදුනු සෑම අයකුටම අසාධ්‍ය නොවන බවත්, මතක තබා ගත යුතුය. දළ වශයෙන් ඩෙංගු රෝගය වැලඳුණු රෝගීන්ගෙන් 80% පමණ එතරම් අසාධ්‍ය නොවී සුව වේ.

== ඩෙංගු ආශ්‍රිත වෙනත් ගැටළු ==

ඩෙංගු රෝගය සිරුරේ විවිධ පද්ධති වලට බලපෑ හැක. එය තනිව හො ඩෙංගු  රෝග ලක්ෂණත් සමඟ හෝ සිදුවිය හැක. ඉතා අසාධ්‍යය තත්වයේ රෝගින්ගෙන් 0.5- 6% පමණ රෝගින්ට [[සිහිමුර්ජා]] ගතියක් අැති විය හැක. මෙයට හේතුව ඩෙංගු වෛරසය මගින් මොළයේ ආසාදනය විම හෝ සිරුරේ වැදගත් [[ඉන්ද්‍රිය]]ක්  වන අක්මාව වැනි [[ඉන්ද්‍රිය]]කට හානි පැමිනවිම විය හැක.

==රෝග කාරකය==

===වයිරස අධ්‍යයන විද්‍යාව===
{{Main|ඩෙංගු වෛරසය}}

[[File:Dengue.jpg|thumb|alt= transmission electron microscopy image showing dengue virus|A [[ඩෙංගු වෛරසය ඉලේට්‍රෝන අන්වීක්ෂණයට පෙනෙන අයුරු(රුපය මැද ඇති කුඩා කළු පැහැ තිත්)]] [[micrograph]] showing dengue virus [[virion]]s (the cluster of dark dots near the center)]]

ඩෙංගු වෛරසය ෆ්ලවිවිරිඩෙ  කුලයට අයත් [[RNA]] වෛරසයකි. මෙම [[කුලය]]ට අයත් අනෙකුත් වෛරස ලෙස  [[කහ උණ]] වෛරසය([[yellow fever virus]]),[[ වෙස්ට් නයිල් වෛරසය]] ([[West Nile virus]]),[[ ශාන්ත ලුවි එන්සෙඵලිටිස්  වෛරසය]] ([[St. Louis encephalitis virus]]),[[ජැපනීස්න් එන්සෙපල්යිටීස්  වෛරසය]] ([[ Japanese encephalitis virus]]), [[ටික්-බොර්න් එන්සෙඵලිටිස් වෛරසය]] (tick-borne encephalitis virus), [[ඛ්යසනුර් ෆොරෙස්ට්ඩිසීස් වෛරසය]] (Kyasanur forest disease virus), සහ  [[ඔම්ස්ක් හෙමොරහජ්ක් උණ  වෛරසය]] (Omsk hemorrhagic fever virus) හැදින්විය හැක. මින් බහුතරයක් [[අත්‍රපෝඩාව]]න්ගෙන් ([[මදුරුවන්]] හෝ [[ටික්කන්]]ගෙන් ) බෝ වන රෝග වේ. එමනිසා  මේව අර්බොවෛරස ([[arboviruses]]) යන නමින්ද හදින්වේ.

ඩෙංගු වෛරසයේ	[[නියුක්ලියොටයිඩ භස්ම]] වල [[ජාන]]මය ද්‍රව්‍ය 11,000 පමණ ඇත. මෙම වෛරසයේ [[serotypes]] 4ක් ඇත. එවා  [[DENV-1]], [[DENV-2]], [[DENV-3]] සහ [[DENV-4]] ලෙස හදුන්වයි.මෙවා වෙන් කර හදුනා ගත හැක්කේ  [[ප්‍රතිදේහ ජනක]]ය මතය.

===සම්ප්‍රේෂණය===
[[File:Aedes aegypti biting human.jpg|alt=Close-up photograph of an ''Aedes aegypti'' mosquito biting human skin|thumb|left| ''[[ඊඩ්ස් ඊජිට්යි]]'' මදුරුවා මිනිස් සිරුරෙන් ලේ උරා බොමින් සිටින අයුරු ]]

ඩෙංගු රෝගය ඊඩ්ස් මදුරුවා [[රෝග වාහකයා]] කරගත් රෝගයකි මෙම මදුරුවා සුදුපාට ලප සහිත ([[කොටිය]]කු මෙන් ලප ඇති) මදුරු විශේෂයකි. ඊඩ්ස් ඊජිප්ට්යි (''Aedes aegypti''), ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස්(''Aedes albopictus'') හා ඊස් පොලිනේසියන් මේ අතර කැපී පෙනෙන මදුරු වර්ගයයි.මෙම මදුරුවන් සාමාන්‍ය යෙන් මිටර් 1, 000 කට ( අඩි 3, 300) පහලින් පියාසර කරමින් සිටී. ගැහැණු මදුරුවෙකු ඩෙංගු ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙන් ලේ [[රුධිරය]] සමඟින් ඩෙංගු වයිරසය ඇතුළු වේ. එම ගැහැණු මදුරුවා වෙනත් පුද්ගලයෙකුට දෂ්ඨ කළ විට ඩෙංගු වයිරසය අඩංගු මදුරු කේඨයද එම පුද්ගලයාගෙන් සිරුරට ඇතුළු වේ. මෙසේ ඩෙංගු රෝගය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට පැතිර යා හැකිය.ඩෙංගු මදුරුවන් බොහෝ විට දෂ්ඨ කරනුයේ දිවා කාලයේදී පමණි.ගැහැණු මදුරුවන් ලේ උරා බිම සිදු කලද පිරිමි මදුරුවන් ශාක යුෂ උරා බීම සිදුකරයි .ගැහැණු මදුරුවන් ලේ උරා බොන්නේ බිත්තර මේරීම සදහා අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් අවශ්‍යතාවය සපුරා ගැනීම සදහාය .

ය කළ යුතුය . එහිදී පාදවල මාරුවෙන් මාරුවට සුදු, කළු, ලෙස තීරු දැකිය . තවද ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස් වර්ගයේ මදුරුවාගේ උරහිසේ සුදු පාට ඉරක් දැකිය හැකි අතර ඊඩ්ස් ඊජිප්ටයි වර්ගයේ මදුරුවගේ උරහිසේ [[දෑ කැති]] හැඩයේ සුදුපාට ලප දෙකක් ද දැකිය හැකිය. ඩෙංගු මදුරුවා සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ මදුරුවෙක් වන අතර තද කළු පැහැයක් ගනී .

මේ සුහුඹුල් මදුරුවෙකු වරකට බිත්තර 100 ක් 200 ක් පමණ පිරිසිදු ජලය මත දමනු ලබයි. මේ [[බිත්තර]] ඇලෙන සුළුයි. බිත්තර දැමූ ස්ථානයෙන් ඉවත් නොකළේ නම් වියළි ස්වභාවයෙන් මාස 6-12 ක් පමණ [[කාලය]]ක් බිත්තර නොනැසී පැවසිය හැකිය. ඩෙංගු මදුරුවා දිවා කාලයේ දෂ්ට කරන අතර එයිනුත් උදෑසන 8-10 අතර [[කාලය]] ක් සවස 3-6 අතර කාලයක් විශේෂයි. (බිත්තරයකින් [[සුහුඹුල්]] මදුරුවෙකු ඇතිවීමට සතියක පමණ කාලයක් ගතවේ.)

මිට අමතරව ඩෙංගු සම්ප්‍රේශනය ඩෙංගු ආසාදනය වු  [[රුධිර පාරවිලයනය]] හෝ ඩෙංගු ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙ ඉන්ද්‍රිය වෙනත් කෙනෙකුට බද්ද කිරිමේදී විය හැක. තවද ගර්භනී අවදියෙදී මවගෙන් දරුවාටද ඩෙංගු සම්ප්‍රේශනය වු අවස්ථා වාර්තා වි ඇත.නමුත් එවැනි අවස්ථා බොහොම විරලය.

===ප්‍රස්ථිතිය===

ළදරුවන් හා කුඩා ළමුන් ඩෙංගු රෝගය හේතුවෙන් බහුලව පිඩා විදිනු අතර අනෙකුත් රෝග සමග සැසදීමේදි ඩෙංගු රෝගය නිසා වැඩිපුර පීඩා විදිනු ලබන්නේ හොදින් පෝෂ්‍යදායීව වැඩුනු දරුවන්ය. තනි දර්ශක වර්ගයකට ඩෙංගු රෝගය සම්පූර්නයෙන්ම ඇති කල හැකි අතර එක් දර්ශකයකින් ආසාදනය වු පුද්ගලයෙකුට එම දර්ශක වර්ගයට ජීවිතාන්තය දක්වා ප්‍රතිශක්තිකරනය ලැබුනද අනෙත් දර්ශක වර්ග 3 සදහා ප්‍රතිශක්තිකරන ශක්තිය ඇති වන්නේ කෙටි කලකට පමණි. ඩෙංගු රක්තපාත උණ නිසා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වනුයේ ප‍්‍රථම වතාවට රෝගයට ගොදුරු වූ අය නොව මීට පෙර රෝගයට ගොදුරුවී සුව වී යළිත් රෝගයට ගොදුරු වූ අයයි.මිට පෙර DENV-1 දර්ශකයෙන් අසාදනය වූ රෝගියෙකුට දෙවන වරට DENV-2 හෝ DENV-3 ආසාදනය වුවහොත් එවර රෝගය අසාධ්‍යය තත්වයකට පත් විය හැක. තවද දියවැඩියාව හා ඇඳුම රෝගයෙන් පෙලෙන කෙනෙකුට ඩෙංගු වැලදුන විට රෝගය මාරන්තික තත්වයට පත් විය හැක.

==යන්ත්‍රණය==

ඩෙංගු රෝගය ඊඩ්ස් මදුරුවා රෝග වාහකයා කරගත් රෝගයකි.මෙම වෛරසය ශරීර ගතවී මුල් දින පහ ඇතුලත එම රෝගියාගෙන් ලේ උරා බොන මදුරුවන් සිදු කරන නැවත දෂ්ඨයකදි පමණක් රෝගය තව කෙනෙකුට බෝවිම සිදුවේ.ඩෙංගු වෛරසය රැගත් ඩෙංගු මදුරුවා මිනිස් සිරුරට දෂ්ට කල විට මදුරුවාගේ ඛෙඨය සමග වෛරසය ශර්ර්‍රගත වේ. ඉන් පසු සුදු රුධිරණුවක් හා බැදෙන එම වෛරසය එයත් සමග සිරුර තුල සංසරණය වෙමින් එම රුධිරාණුව තුලදී ඛන්ඩනය වෙමින් වර්ධනය වේ.වෛරස ආසදනය හදුනා ගන්නා සුදු රුධිරාණු සංඥා ප්‍රෝටින නිපදවමින් මේ බව බාහිරට දැනුම් දෙයි.සිරුරේ ඇතිවෙන විවිධ රෝග ලක්ෂන වන උණ,ඇග පත වේදනාව ඇති වන්නේ එබැවිනි.ඩෙංගු රොගයේ උග්‍ර අවස්ථාවේදි වෛරස වර්ධනය ඉතා සීග්‍රයෙන් සිඩුවේ. එවනි අවස්ථාවකදී වකුගඩු, අක්‌මාව හා හෘදය වැනි අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්වල අකර්මන්‍යතාව වැනි රෝග ලක්‌ෂණ මතුවිය හැකිය.මීට අමතරව එවැනි අවස්ථාවකදී රුධිර ප්ලාස්මා (Blood plasma) දේහ කුහර වලට  කාන්දු වීම, රුධිර පීඩනය පහල බැසීම (low Blood pressure),රුධිර පට්ටිකා(Platelets) අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම  සිදුවිය හැක.රුධිර කැටි ගැසීමේ කර්‍ය්ය සිදු කරන රුධිර පට්ටිකා(ලේ කැටි ගැසීම සිදු වන්නෙ පට්ටික මගිනි ) අගය අඩු විම නිසා අභ්‍යන්තර ලේ ගැලීම වැළක්විම දුෂ්කර වේ.  මෙහි අවසාන ඵලය වන්නේ මරණයට පත් වීමයි. බොහෝ කලාතුරකින් මෙම තත්ත්වයෙන් මිදි සුව වන අවස්ථා ඇත.


==රෝග විනිශ්චය==

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left:15px; text-align:center&quot;
|-
|style=&quot;background:#b0cbe5;&quot; colspan=&quot;5&quot;|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''අනතුරු ඇඟවීමේ ලකුණු''' &lt;/div&gt;
|-
|වැඩිවන උදරීය වේදනාව
|-
| වමනය
|-
| අක්‌මාව විශාල වීම
|-
|ප්ලස්මා කාන්දු වීම
|-
|රුධිර පට්ටිකා අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම
|-
|අලසබව හෝ නොසන්සුන්කම
|-
|ප්ලාස්මා කාන්දු වීම
|-
|}

වයිරසය ශරීර ගතවු පසු පෙන්නුම් කරන රෝග ලක්ෂණ සායන වශයෙන් පරික්ෂා කිරීම මගින් ඩෙංගු හදුනා ගත හැක.ඩෙංගු රෝගය වෙනත් උණ රෝග වලින් වෙන් කර හදුනා ගැනීම මුල් දින 2 තුළ තරමක් අපහසු කාර්යයකි. මක්නිසාද යත් ඩෙංගු රෝගයේ රෝග ලක‍ෂණ අනෙක් උණ රෝග වලට සමාන බැවිනි. දින 5ත් 7ත් අතර පවතින තද උණ සමග ඇති වන හිසරදය, වමනය, ඇස් වටා වේදනාව, මාංශ පේශී වල වේදනාව, හංදි ආශිත වේදනාවන්, කොන්දේ වේදනාව, බඩේ කැක්කුම, රුධිර පට්ටිකා අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම, රුධිර පීඩනය පහල බැසීම සහ රතු ලප මතුවීම යන ලක්ෂන කිහිපයක් නිර්ණය කිරිම මගින් ඩෙංගු හදුනා ගත හැක. (වගුව බලන්න ) තවද උණ වැලදී දින දෙකකින් පමණ සිදුකරන රුධිර පරීක්ෂණය මගින් රෝග තත්ත්වය නිශ්චිතවම අදුනා‍ ගැනීමට  හැක.රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමේදී සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් මත ලබාදීමට කටයුතු කිරීම වඩාත් ප්‍රතිඵල දායක සහ ප්‍රඥාගෝචර විය හැක.

===වර්ගීකරණය===

ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය විසින් 2009 වසරේදී ඩෙංගු උණ කාණ්ඩ දෙකකට වර්ගීකරණය කරන ලදී : සාමාන්‍ය උණ තත්වය සහ අසාද්‍යය තත්වය(උන්cඔම්ප්ලිcඅටෙඩ් අන්ඩ් සෙවෙරෙ ) අසාද්‍යය ඩෙංගු  උණ අවස්ථාවේදි අභ්‍යන්තර සහ බාහිර රක්තපාතය, අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්වල අකර්මන්‍යතාව හෝ ප්ලස්මා කාන්දු වීමේ රෝග ලක‍ෂණ ඇති විය හැක.1997 වසරේදි ඩෙංගු රෝගය ඩෙංගු උණ, ඩෙංගු රක්තපාත උණ හා ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ යන කොටස් තුනට වර්ගීකරණය කරන ලදී.  ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ තත්වය තවදුරටත් අනු කොටස් 4කට බෙදන ලදී.


==නිවාරණය==

[[File:Vector Control.jpg|alt=A black and white photograph of people filling in a ditch with standing water|thumb|A 1920s photograph of efforts to disperse standing water and thus decrease mosquito populations]]

ඩෙංගු වයිරසය සඳහා ප්‍රතිශක්තීකරණය කිරිම තවම පරීක්ෂණ තත්වයේ පවති.ඩෙංගු වාහක මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ලෙස හඳුනාගෙන ඇත්තේ ජලය එකතු වී ඇති භාජනයි (Container breeder). එම ස්ථානවල ඩෙංගු රෝගය ඇති කරන  ඊජිප්ටයි සහ ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස් යන ප‍්‍රධාන මදුරු වර්ග බෝ වේ. විශේෂයෙන් වතුර ටැංකි, හිස් ටින්, පරණ ටයර්, වැහිපීලි, පොල්කටු, තැඹිලි කෝම්බ, යෝගට් කෝප්ප හා නිවාස තුළ පිහිටි වතුර රැඳෙන මල් පෝච්චි, ගුරුලේත්තු, කලගෙඩි හා ශීතකරණ තුළ වතුර රැඳෙන බන්දේසිවල බෝවීම බහුල ලෙස සිදුවිය හැකි බවය. ඩෙංගු මදුරු කීටයන් අනෙක් මදුරු කීටයන්ට වඩා වෙනස් චලන රටාවක් පෙන්වයි .එනම් ඉංග්‍රීසි එස් අකුරේ හැඩයට එහා මෙහා ගමන් කරයි. කීට  විද්‍යා සමීක්ෂණ අනුව මිනිසා  ඉහත සදහන් ස්ථාන ඉවත් කිරීම නිසා නවතම වාසස්ථාන සොයා ගනිමින් භාවිතා නොකරන නළ ලිං ,ශීතකරණ යේ පසුපස ඇති තැටිය ,භාවිතා නොකරන වැසිකිලි පෝච්චි ආදී ස්ථාන වල බෝවීම සිදුවෙමින් පවතී .මදුරුවන් හා මදුරු කීටයන් බෝවීම වැළැක්වීම දැනට ඇති එකම ක්‍රමයයි.ඒ සඳහා  සතියකට වරක්වත් නිවස, පාසල හා සේවා ස්ථානය හෝ ඒ අවට ඩෙංගු මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ඇත්දැයි සොයා ඒවා විනාශ කරන්න. ඩෙංගු මදුරුවන් බෝවෙන ස්ථාන නම් මල් පෝච්චි, ටයර් පොල් කටු, ටින්, කුහුඹු උගුල්, වැහිපීලි වතුර රැදෙන ශාඛ, තැඹිලි කෝම්බ වැනිදේ. මදුරු නාශක ඉසීම, දුම් ගැසිම මදුරු දැල් දිවා කාලයේ නිදා ගැනීමේදී භාවිතා කිරීම මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන වලට කීටයින් විනාශ කිරීමට, තිලාපියන් වැනි මසුන්, බැක්ටීරියා (බැසිලස් තුරින්ජියෙනියිස් නැමැති) යොදා ගත හැක.ඩෙංගු බිත්තර අවු. 1/2 - 1 පමණ වියලි ස්වභාවයේ නොනැසී පැවතිය හැක.එම නිසා වතුර නොමැති වු පමණින්ම ඩෙංගු බිත්තර විනාශ නොවේ.
වාස්තු විද්‍යාවට අනුව ගෘහ නිර්මාණ හා උද්‍යාන අලංකරණය ප්‍රමිතියට අනුව සිදු කිරීමෙන්ද ඩෙංගු මදුරු උවදුරට යම් විසඳුමක් ලැබේ.ගොඩනැගිලි නිර්මාණයේ දී වතුර බසින ආකාරයට වැහිපීලි ප්‍රමිතියට අනුව නිෂ්පාදනය, ඉංජිනේරුවන්ට හා වාස්තු විද්‍යාඥයන්ට මාර්ගෝපදේශකත්වයන් ලබාදීම, වෙළෙඳපොළේ පවතින වැහිපීලි යනාදිය ප්‍රමිතියට අනුව තිබේද කියා පරීක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ. බොහෝ ගොඩනැගිලිවල පිහිටි වැහි පීලිවල කැලිකසළ සිර වී ඇති අතර ඒවා ඩෙංගු මදුරුවන් බෝ වීමේ ආකර බවට පත්වීමේ ඉඩක් පැවතිය හැකිය.


==සටහන්==
{{Reflist|30em}}

==යොමුව==
{{Refbegin}}
* &lt;span id=&quot;refGubler2010&quot; class=&quot;citation&quot;&gt;{{cite book|author=Gubler DJ|editor=Mahy BWJ, Van Regenmortel MHV|title=Desk Encyclopedia of Human and Medical Virology|chapter=Dengue viruses|publisher=Academic Press|location=Boston|year=2010|isbn=0-12-375147-0|url=http://books.google.com/books?id=nsh48WKIbhQC&amp;pg=PA372 | pages=372–82}}&lt;/span&gt;
* &lt;span id=&quot;refWHO2009&quot; class=&quot;citation&quot;&gt;{{cite book|author=WHO|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241547871_eng.pdf|title=Dengue Guidelines for Diagnosis, Treatment, Prevention and Control|location=Geneva|publisher=World Health Organization|year=2009|isbn=92-4-154787-1}}&lt;/span&gt;
{{Refend}}

==බාහිර සබැදි==
{{Sister project links |wikt=Dengue fever |commons=Category:Dengue fever |b= |n= |q= |s= |v= |voy=Dengue fever |species=no |d=no |display=Dengue fever }}
* {{cite web|url=http://www.who.int/topics/dengue/en/|title=Dengue|publisher=[[World Health Organization|WHO]]|accessdate=2011-06-27}}
* {{cite web|url=http://www.cdc.gov/dengue/|title=Dengue|publisher=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]]|accessdate=2011-06-27}}
* {{cite web|url=http://www.hpa.org.uk/Topics/InfectiousDiseases/InfectionsAZ/DengueFever/|title=Dengue fever|publisher=UK [[Health Protection Agency]]|accessdate=2011-06-27}}
* {{cite web|url=http://www.healthmap.org/dengue/|title=DengueMap|publisher=U.S. Centers for Disease Control and Prevention/[[HealthMap]]|accessdate=2011-06-27}}


{{Use dmy dates|date=February 2011}}


{{DEFAULTSORT:Dengue Fever}}

[[Category:රක්තපාත උණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛරස් උණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඩෙංගු උණ]]

== අවදානම් අවධිය (Critical Phase) සහ සායනික කළමනාකරණය ==
ඩෙංගු උණ වැළඳී දින 3කට පමණ පසු උණ බැස යන අවස්ථාවේදී ඇතැම් රෝගීන්ගේ රුධිර නාලවලින් ප්ලාස්මා තරලය කාන්දු වීමේ අවදානම් අවධිය (Critical Phase - පැය 24 සිට 48 දක්වා) ආරම්භ විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ඩෙංගු උණ (Dengue Fever): රෝග ලක්ෂණ, අවදානම් අවධිය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/dengue-fever/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; තද බඩේ කැක්කුම, නොනවතින වමනය, විදුරුමසෙන් හෝ නාසයෙන් ලේ ගැලීම, අධික තෙහෙට්ටුව සහ පැය 6ක් තුළ මුත්‍රා පිට නොවීම වහාම රෝහල්ගත විය යුතු අවදානම් ලක්ෂණ (Red Flags) වේ. උණ පාලනය සඳහා පැරසිටමෝල් (Paracetamol) පමණක් නියමිත මාත්‍රාවෙන් ලබාදිය යුතු අතර, Aspirin, Ibuprofen, Diclofenac වැනි NSAID කාණ්ඩයේ වේදනා නාශක භාවිතයෙන් රුධිර වහනය උත්සන්න විය හැකි බැවින් ඒවා කිසිවිටෙක භාවිතා නොකළ යුතුය.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/dengue-fever/ ඩෙංගු උණ (Dengue Fever): රෝග ලක්ෂණ, අවදානම් අවධිය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>a9zhg1k3fd6k506ue1n1vui45i7zf2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803787</id>
      <parentid>803761</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42194" sha1="jiwaf1p0ytglpd4fe3wjvojqlpgktvs" xml:space="preserve">{{Infobox disease
 | Name            = ඩෙංගු උණ
 | Image           = Denguerash.JPG
 | Alt             = Photograph of a person's back with the skin exhibiting the characteristic rash of dengue fever
 | Caption         = ඩෙංගු උණ රෝගියෙකුගෙ සමෙහි දැකිය හැකි කුඩා රතු පැල්ලම්.
 | pronounce       = {{IPAc-en|UK|ˈ|d|ɛ|ŋ|ɡ|eɪ}} or {{IPAc-en|US|ˈ|d|ɛ|ŋ|ɡ|iː}}
 | field           = [[Infectious disease (medical specialty)|Infectious disease]]
 | ICD10           = {{ICD10|A|90||a|00}}
 | ICD9            = {{ICD9|061}}
|OMIM=614371
 | DiseasesDB      = 3564
 | MedlinePlus     = 001374
 | eMedicineSubj   = med
 | eMedicineTopic  = 528
 | MeshName        = Dengue
 | MeshNumber      = C02.782.417.214
}}
[[File:Dengue06.png|alt=World map showing the countries where the Aedes mosquito is found, as well as those where Aedes and dengue have been reported|thumb|2006 වසර වන විට ලොව වටා ඩෙංගු ව්‍යාප්තිය.&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:Red;&quot;&gt;රතු&lt;/span&gt;: වසංගත ඩෙංගු ව්‍යාප්තිය ''ඊජිට්යි''&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color:#00FFFF&quot;&gt;ඇක්වා&lt;/span&gt;: ''ඊජිට්යි'' පමණක් ]]

'''ඩෙංගු උණ''' හා '''ඩෙංගු [[රක්ත පාත උණ]]''' [[නිවර්තන කලාපය|නිවර්තන කලාපයන්හි]] ඇති කරන්නා වු රෝගීතත්වයකි.ඩෙංගු උණ රෝගය [[වයිරස|වයිරසයක්]] මගින් බෝවන රෝගයකි.[[මාංශ පේශි]] වල හා හන්දිපත් වල ඇතිවන ඉතා වේදනාකාරී තත්ත්වයන් නිසා මෙය [[ඇටකටු]] තලාපෙලා දමන උණ ලෙසද ප්‍රකට වේ. රෝග ලක්ෂණ ලෙස ක්ෂණිකව හටගන්නා තද උණ, තදබල හිසේ කැක්කුම, [[මාංශ පේශි]] වල හා [[හන්දිපත්]] වල  රැදාව සහ සමෙහි ඇතිවන පැල්ලම් දැක්විය හැක.

ඩෙංගු උණෙන් සමෙහි ඇති වන පැල්ලම් එයටම ආවේනික වූ දීප්තිමත්  තද රතු පැහැති කුඩා පැල්ලම් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය  පළමුව කලවා වල හා පපු ප්‍රදේශයන්හි ඇතිවේ. ඇතැම් රෝගීන්ගෙන් මේවා මුළු සිරුරම වසාගන්නා  ආකාරයට ව්‍යාප්ත වේ.තවද බඩෙහි ඇතිවන [[අම්ල]] ගතිය හා  සම්බන්ධව බඩේ කැක්කුම  ඔක්කාරය හා මලපහ බුරුලෙන් යාම ඇතිවිය හැක.

ඩෙංගු රක්තපාත උණ රෝග ලක්ෂණ නම්,දින 2 - 7 දක්වා පවතින අධික උණ සම යට කුඩා රතු පැල්ලම්, [[විදුරු මස්]] වලින් ලේ ගැලීම, නාසයෙන් ලේ ගැලීම, කළු/දුඹුරු පැහැති වමනය හෝ මළ පහවිම ([[ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය]] තුළට ලේ ගැලිම නිසා), මුත්‍ර සමග ලේ පිටවීම [[අක්මාව]] ඉදිමීමෙන් වන අධික බඩේ වේදනාව ඇතිවිය හැක.ඩෙංගු කම්පන තත්වයේ රෝග ලක්ෂණ නම්,සුදු මැලි වීම, අත් පා සීතල වීම, නාඩි වැටීම වේගවත්විම, [[රුධිර පීඩනය]] අඩුවීම සිදුවිය හැක.

ඩෙංගු වෛරසය ව්‍යාප්ත කරන මදුරු දෙවර්ගය නම් -[[ ඊඩිස් ඊජිප්ටයි]]. [[ඊඩිස් ඇල්බොපික්ටස්]]. ඔවුන් වැඩිපුර දෂ්ට කරන්නේ දහවල් කාලයේය. ඩෙංගු වෛරසය කාණ්ඩ 4ක් දක්නට ලැබේ. එම වෛරස ඩෙංගු දර්ශක 1, 2, 3 හා 4 ලෙස වෛද්‍ය විද්‍යාවේ නම් කර ඇත. ඩෙංගු රක්තපාත උණ නිසා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වනුයේ ප‍්‍රථම වතාවට රෝගයට ගොදුරු වූ අය නොව මීට පෙර රෝගයට ගොදුරුවී සුව වී යළිත් රෝගයට ගොදුරු වූ අයයි.සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ ප‍්‍රතිදේහ මගින් සිදු කරනුයේ ආරක්ෂාකාරී පිළිවෙතකි. නමුත් මෙම ඩෙංගු වෛරස නිසා ඇති වන විශේෂ [[ප‍්‍රතිදේහ]] සිදුකරනුයේ ඊට හාත්පසින්ම ප‍්‍රතිවිරුද්ධ කි‍්‍රයාවලියකි.එනම් එක් ඩෙංගු වෛරස දර්ශකයකින් ශරීරය තුළ ඇති වන මෙම විශේෂ ප‍්‍රතිදේහ කරන්නේ වෙනත් ඩෙංගු දර්ශකයක් ශරීරයට ඇතුලු වූ විට ඊට එරෙහි ව සටන් කිරීම වෙනුවට එම ආගන්තුක වෛරසයට ශරීරය තුළ වර්ධනය වීමට රුකුල් දීමයි.

ඩෙංගු වයිරසය සඳහා [[ප්‍රතිශක්තීකරණ]] කිසිවක් තවම සොයා ගෙන නැත. එම නිසා ඩෙංගු මදුරුවන් බෝ වන ස්ථාන විනාශ කිරීම  මගින් ඩෙංගු වාහක මදුරුව බොවිම අවම කිරිම හා  ඩෙංගු මදුරුවාගෙන් සිරුර දෂ්ට කිරිමෙන් අරක්ෂා විම ඩෙංගු මර්දනයට ඇති එකම ක්‍රමයයී. 

ප්‍රතිකාර ලෙස පළමුව සිදුකරන්නේ උණ වැලදී දින දෙකකින් පමණ සිදුකරන [[රුධිර පරීක්ෂණය]] මගින් රෝග තත්ත්වය නිශ්චිතවම අදුනා‍ ගැනීමයි. හැකි තරම් [[වතුර]], [[පළතුරු යුෂ]], [[මුඛ ප්‍රතිසජලන ළවණය|ජීවනී]] වැනි දියර වර්ගද [[සේලයින් ප්‍රතිකාරය]] දීම යන ඒවා ඉන් අනතුරුව කරනු ලැබේ.රෝහල තුලදී ලැබෙනා ඇද විවේකය(Bed rest)මෙහිදී විශේෂ කාර්යයක් ඉටු කරයි. ඩෙංගු රක්තපාත රෝගය ඇති රෝගියකු නම් තෙවන දිනයේ සිට ඉතා ප්‍රවේශමෙන් [[සජලනය]] කළ යුතුය.

ලෝකය පුරා සියයකට වැඩි රටවල් සංඛ්‍යාවක පැතිර ගොස් ඇති මාරාන්තික ඩෙංගු රෝගය වර්තමාන සමාජයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරන රෝගයකි.1960න් පසු ඩෙංගු රෝගයෙහි පැතීරිම ඉතා සිග්‍රයෙන් වැඩිවිය,  අද වන විට ලොව පුර  [[මිලියන]] 50 - 100 පමන ප්‍රමාණයක්  ඩෙංගු රෝගයෙන් වසරකට පිඩා විදිනු ඇත.ඩෙංගු රෝගය සඳහා නිශ්චිත [[එන්නතක්]] හෝ නිශ්චිත [[ප්‍රතිකාර]]යක් නොමැත. ඩෙංගු වෛරසය සඳහා [[ප්‍රතිශක්තිකරණය]] කිරීම තවම පරීක්ෂණ තත්ත්වයේ පවතී.

==රෝග ලක්ෂණ==

[[File:Dengue fever symptoms.svg|thumb|300px|alt=Outline of a human torso with arrows indicating the organs affected in the various stages of dengue fever|ඩෙංගු රෝග ලක්ෂන පිළිබද ක්‍රමාණුරූප සංවර්ණනය ]]


වයිරසය ශරීර ගතවු බොහෝ දෙනෙකු(80% පමණ) අයත් වන්නේ රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් නොකරන හෝ සාමාන්‍ය වයිරස උණක රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන කාණ්ඩ වලටය. කිහිප දෙනෙකු (5% පමණ) රක්තපාත උණ හෝ ඩෙංගු කම්පන තත්වයට පත් විය හැක.
ඩෙංගු රෝග ලක්ෂණ බාහිරට පෙන්නුම් කිරිමට දින 3 –14 පමණ ගත විය හැක. නමුත් බොහෝවිට ඩෙංගු වයිරසය සිරුරට ඇතුළුවී දින 3 – 7 පමණ ගත වීමෙන් අනතුරුව රෝග ලක්ෂණ ඇතිවේ. ඩෙංගු රෝගය වෙනත් උණ රෝග වලින් වෙන් කර හදුනා ගැනීම මුල් දින 2 තුළ තරමක් අපහසු කාර්යයකි. මක්නිසාද යත් ඩෙංගු රෝගයේ රෝග ලක‍ෂණ අනෙක් උණ රෝග වලට සමාන බැවිනි.

තද උණ, හිසරදය, ඇස් යට වේදනාව, පේෂි හා සන්ධි කැක්කුම, සමේ රතු පැහැ ලප ඇතිවීම, [[වමනය]], ආහාර අරුචිය, ඩෙංගු උණෙහි ලක්ෂණය. ‘ඇට කැඩෙන’ යන නාමය ඩෙංගු රෝගය සදහා ලැබි ඇත්තේ රෝගය සෑදුණු පසු සිරුරට ඇතිවන දැඩි අපහසුතාවය ඇඟවීමටය. ඩෙංගු රෝගය ඩෙංගු උණ, ඩෙංගු රක්තපාත උණ හා ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ යන විවිධ මට්ටම් වලින් හට ගනී.

===ශායනික පරිපාටිය===

[[File:Course of Dengue illness.png|thumb|left|300px|ඩෙංගු රෝගය  පිළිබද ශායනික පරිපාටිය &lt;ref name=WHOp25&gt;[[#refWHO2009|WHO (2009)]] p. 25-27&lt;/ref&gt;]]

සාමන්‍ය යෙන් උණ රෝගියෙකුගෙ 40 °C (104 °F) පමණ උණ පැවතිය හැක. මෙම අධික උණ දින 2 - 7 දක්වා පැවතිය හැක. මිට අමතරව වමනය යාමද ඇතිවිය හැක. මෙවැනි ලක්ෂන දක්නට ලැබෙන 50- 60% පමණ රොගින්ගී සිරුරෙහි සම යට කුඩා රතු පැල්ලම් මුල් දින දෙක තුනෙහි දැකිය හැකි වේ. රෝගය ක්‍රමයෙන් වර්දනය වන විට ( 4 - 7 දින පමණ )  මෙය [[සරම්ප]] රෝගියෙකුගෙ ඇගෙහි දැකිය හැකි පැල්ලම් මෙන් රතු පල්ලම් වර්ධනය විය හැක.තවද  විදුරු මස් වලින් ලේ ගැලීමද මෙම කාලයෙදී සිදුවිය හැක. ඩෙංගු උණ වෙනත් උණ මෙන් නොව විවිධ ලක්ෂන පෙන්නුම් කරයි. එම උණ දින දෙකක් ඇතුලත වැඩි වෙමින් අඩු වෙමින් පැවතිය හැක.

රෝගයෙන් පෙලෙන්නෙකුගෙ සිරුරෙහි [[රුධිරය]] වහනය වීමේ රෝග ලක‍ෂණ පෙන්වයි.නමුත් සාමන්‍ය ඩෙංගු උණ රෝග තත්වයේදි ප්ලාස්මා කාන්දුවක් දැකිය නොහැකි අතර ප්ලාස්මා කාන්දුව සිදුවන්නේ ඩෙංගු රක්තපාත උණ සෑදුණහොත්ය.[[රුධිර පට්ටිකා]] අඩුවීම ඩෙංගු රෝගය පෙන්වන මනා දර්ශකයක් වන අතර රුධිරයේ මුළු පරිමාවට සාපේක‍ෂ රක්තානු පරිමාව, [[ඇල්බියුමින්]] ප්‍රමාණය, කොලෙස්ටරෝල් ප්‍රමාණය මේ සදහා යොදා ගත හැක.  ප්ලස්මා කාන්දු වීමේ රෝග ලක‍ෂණ ලෙස ප්ලාස්මාවට සාපේක‍ෂ රතු රුධිර පරිමාව (PVC) 20% ඉහළ යාම, රුධිරයේ [[ඇල්බියුමින්]] /[[කොලෙස්ටරෝල්]] මට්ටම පහළ යාම සහ ප්ලුරාවේ /වෙනත් දේහ කුහර වල තරලය එකතු වීම දැක්විය හැක.

ඩෙංගු රක්තපාත තත්ත්වයකදී පහත සඳහන් ලක්‍ෂණ දැකිය හැකි වනවා. තද උණ හෝ කම්පනය ඇති විට උණ බැස ශරීරය සීතල වීම, සමේ ඇතිවන රතු පැල්ලම්, [[රුධිර පීඩනය]] අඩු වීම, අක්මාව ඉදිමීම, කුද්දෙටි ඉදිමීම, සමෙහි ඉතා කුඩා රුධිර ගැලීම් රතු [[දම් පැහැය]]ට ඇතිවීම, නාසයෙන් විදුරුමසෙන් ලේ ගැලීම, අධික [[ඔසප්]] රුධිර පිටවීම, කෝපි කුඩු පාටට වමනය ඇතිවීම  හෝ ලේ වමනය ඇතිවීම, ඇඟපත ඇල්ලූ විට ඇතිවන වේදනාව, මීට අමතරව රෝගය උග්‍ර වූ විට [[පෙනහලු]] හා බඩේ වතුර එකතු වීමත් අවසානයේදී මොළයට අදාළ සිහිමුර්ජා වීම, වලිප්පුව වැනි රෝග ලක්‍ෂණත් දැකිය හැකි වේ.මේ නිසා ඩෙංගු රෝගය මාරාන්තික රෝගයකි.ඩෙංගු රෝග ලක්‍ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් වන නිසා ඉහත රෝග ලක්‍ෂණ ගලපා ගැනීමේදී ඉතා ප්‍රවේසම් විය යුතු වේ. කෙසේ නමුත් ඒ සඳහා ඔබට වෛද්‍යවරයා උදව් වනු නොඅනුමානය. ඩෙංගු රෝගය සෑදුනු සෑම අයකුටම අසාධ්‍ය නොවන බවත්, මතක තබා ගත යුතුය. දළ වශයෙන් ඩෙංගු රෝගය වැලඳුණු රෝගීන්ගෙන් 80% පමණ එතරම් අසාධ්‍ය නොවී සුව වේ.

== ඩෙංගු ආශ්‍රිත වෙනත් ගැටළු ==

ඩෙංගු රෝගය සිරුරේ විවිධ පද්ධති වලට බලපෑ හැක. එය තනිව හො ඩෙංගු  රෝග ලක්ෂණත් සමඟ හෝ සිදුවිය හැක. ඉතා අසාධ්‍යය තත්වයේ රෝගින්ගෙන් 0.5- 6% පමණ රෝගින්ට [[සිහිමුර්ජා]] ගතියක් අැති විය හැක. මෙයට හේතුව ඩෙංගු වෛරසය මගින් මොළයේ ආසාදනය විම හෝ සිරුරේ වැදගත් [[ඉන්ද්‍රිය]]ක්  වන අක්මාව වැනි [[ඉන්ද්‍රිය]]කට හානි පැමිනවිම විය හැක.

==රෝග කාරකය==

===වයිරස අධ්‍යයන විද්‍යාව===
{{Main|ඩෙංගු වෛරසය}}

[[File:Dengue.jpg|thumb|alt= transmission electron microscopy image showing dengue virus|A [[ඩෙංගු වෛරසය ඉලේට්‍රෝන අන්වීක්ෂණයට පෙනෙන අයුරු(රුපය මැද ඇති කුඩා කළු පැහැ තිත්)]] [[micrograph]] showing dengue virus [[virion]]s (the cluster of dark dots near the center)]]

ඩෙංගු වෛරසය ෆ්ලවිවිරිඩෙ  කුලයට අයත් [[RNA]] වෛරසයකි. මෙම [[කුලය]]ට අයත් අනෙකුත් වෛරස ලෙස  [[කහ උණ]] වෛරසය([[yellow fever virus]]),[[ වෙස්ට් නයිල් වෛරසය]] ([[West Nile virus]]),[[ ශාන්ත ලුවි එන්සෙඵලිටිස්  වෛරසය]] ([[St. Louis encephalitis virus]]),[[ජැපනීස්න් එන්සෙපල්යිටීස්  වෛරසය]] ([[ Japanese encephalitis virus]]), [[ටික්-බොර්න් එන්සෙඵලිටිස් වෛරසය]] (tick-borne encephalitis virus), [[ඛ්යසනුර් ෆොරෙස්ට්ඩිසීස් වෛරසය]] (Kyasanur forest disease virus), සහ  [[ඔම්ස්ක් හෙමොරහජ්ක් උණ  වෛරසය]] (Omsk hemorrhagic fever virus) හැදින්විය හැක. මින් බහුතරයක් [[අත්‍රපෝඩාව]]න්ගෙන් ([[මදුරුවන්]] හෝ [[ටික්කන්]]ගෙන් ) බෝ වන රෝග වේ. එමනිසා  මේව අර්බොවෛරස ([[arboviruses]]) යන නමින්ද හදින්වේ.

ඩෙංගු වෛරසයේ	[[නියුක්ලියොටයිඩ භස්ම]] වල [[ජාන]]මය ද්‍රව්‍ය 11,000 පමණ ඇත. මෙම වෛරසයේ [[serotypes]] 4ක් ඇත. එවා  [[DENV-1]], [[DENV-2]], [[DENV-3]] සහ [[DENV-4]] ලෙස හදුන්වයි.මෙවා වෙන් කර හදුනා ගත හැක්කේ  [[ප්‍රතිදේහ ජනක]]ය මතය.

===සම්ප්‍රේෂණය===
[[File:Aedes aegypti biting human.jpg|alt=Close-up photograph of an ''Aedes aegypti'' mosquito biting human skin|thumb|left| ''[[ඊඩ්ස් ඊජිට්යි]]'' මදුරුවා මිනිස් සිරුරෙන් ලේ උරා බොමින් සිටින අයුරු ]]

ඩෙංගු රෝගය ඊඩ්ස් මදුරුවා [[රෝග වාහකයා]] කරගත් රෝගයකි මෙම මදුරුවා සුදුපාට ලප සහිත ([[කොටිය]]කු මෙන් ලප ඇති) මදුරු විශේෂයකි. ඊඩ්ස් ඊජිප්ට්යි (''Aedes aegypti''), ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස්(''Aedes albopictus'') හා ඊස් පොලිනේසියන් මේ අතර කැපී පෙනෙන මදුරු වර්ගයයි.මෙම මදුරුවන් සාමාන්‍ය යෙන් මිටර් 1, 000 කට ( අඩි 3, 300) පහලින් පියාසර කරමින් සිටී. ගැහැණු මදුරුවෙකු ඩෙංගු ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙන් ලේ [[රුධිරය]] සමඟින් ඩෙංගු වයිරසය ඇතුළු වේ. එම ගැහැණු මදුරුවා වෙනත් පුද්ගලයෙකුට දෂ්ඨ කළ විට ඩෙංගු වයිරසය අඩංගු මදුරු කේඨයද එම පුද්ගලයාගෙන් සිරුරට ඇතුළු වේ. මෙසේ ඩෙංගු රෝගය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට පැතිර යා හැකිය.ඩෙංගු මදුරුවන් බොහෝ විට දෂ්ඨ කරනුයේ දිවා කාලයේදී පමණි.ගැහැණු මදුරුවන් ලේ උරා බිම සිදු කලද පිරිමි මදුරුවන් ශාක යුෂ උරා බීම සිදුකරයි .ගැහැණු මදුරුවන් ලේ උරා බොන්නේ බිත්තර මේරීම සදහා අවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් අවශ්‍යතාවය සපුරා ගැනීම සදහාය .

ය කළ යුතුය . එහිදී පාදවල මාරුවෙන් මාරුවට සුදු, කළු, ලෙස තීරු දැකිය . තවද ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස් වර්ගයේ මදුරුවාගේ උරහිසේ සුදු පාට ඉරක් දැකිය හැකි අතර ඊඩ්ස් ඊජිප්ටයි වර්ගයේ මදුරුවගේ උරහිසේ [[දෑ කැති]] හැඩයේ සුදුපාට ලප දෙකක් ද දැකිය හැකිය. ඩෙංගු මදුරුවා සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ මදුරුවෙක් වන අතර තද කළු පැහැයක් ගනී .

මේ සුහුඹුල් මදුරුවෙකු වරකට බිත්තර 100 ක් 200 ක් පමණ පිරිසිදු ජලය මත දමනු ලබයි. මේ [[බිත්තර]] ඇලෙන සුළුයි. බිත්තර දැමූ ස්ථානයෙන් ඉවත් නොකළේ නම් වියළි ස්වභාවයෙන් මාස 6-12 ක් පමණ [[කාලය]]ක් බිත්තර නොනැසී පැවසිය හැකිය. ඩෙංගු මදුරුවා දිවා කාලයේ දෂ්ට කරන අතර එයිනුත් උදෑසන 8-10 අතර [[කාලය]] ක් සවස 3-6 අතර කාලයක් විශේෂයි. (බිත්තරයකින් [[සුහුඹුල්]] මදුරුවෙකු ඇතිවීමට සතියක පමණ කාලයක් ගතවේ.)

මිට අමතරව ඩෙංගු සම්ප්‍රේශනය ඩෙංගු ආසාදනය වු  [[රුධිර පාරවිලයනය]] හෝ ඩෙංගු ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙ ඉන්ද්‍රිය වෙනත් කෙනෙකුට බද්ද කිරිමේදී විය හැක. තවද ගර්භනී අවදියෙදී මවගෙන් දරුවාටද ඩෙංගු සම්ප්‍රේශනය වු අවස්ථා වාර්තා වි ඇත.නමුත් එවැනි අවස්ථා බොහොම විරලය.

===ප්‍රස්ථිතිය===

ළදරුවන් හා කුඩා ළමුන් ඩෙංගු රෝගය හේතුවෙන් බහුලව පිඩා විදිනු අතර අනෙකුත් රෝග සමග සැසදීමේදි ඩෙංගු රෝගය නිසා වැඩිපුර පීඩා විදිනු ලබන්නේ හොදින් පෝෂ්‍යදායීව වැඩුනු දරුවන්ය. තනි දර්ශක වර්ගයකට ඩෙංගු රෝගය සම්පූර්නයෙන්ම ඇති කල හැකි අතර එක් දර්ශකයකින් ආසාදනය වු පුද්ගලයෙකුට එම දර්ශක වර්ගයට ජීවිතාන්තය දක්වා ප්‍රතිශක්තිකරනය ලැබුනද අනෙත් දර්ශක වර්ග 3 සදහා ප්‍රතිශක්තිකරන ශක්තිය ඇති වන්නේ කෙටි කලකට පමණි. ඩෙංගු රක්තපාත උණ නිසා අසාධ්‍ය තත්ත්වයට පත්වනුයේ ප‍්‍රථම වතාවට රෝගයට ගොදුරු වූ අය නොව මීට පෙර රෝගයට ගොදුරුවී සුව වී යළිත් රෝගයට ගොදුරු වූ අයයි.මිට පෙර DENV-1 දර්ශකයෙන් අසාදනය වූ රෝගියෙකුට දෙවන වරට DENV-2 හෝ DENV-3 ආසාදනය වුවහොත් එවර රෝගය අසාධ්‍යය තත්වයකට පත් විය හැක. තවද දියවැඩියාව හා ඇඳුම රෝගයෙන් පෙලෙන කෙනෙකුට ඩෙංගු වැලදුන විට රෝගය මාරන්තික තත්වයට පත් විය හැක.

==යන්ත්‍රණය==

ඩෙංගු රෝගය ඊඩ්ස් මදුරුවා රෝග වාහකයා කරගත් රෝගයකි.මෙම වෛරසය ශරීර ගතවී මුල් දින පහ ඇතුලත එම රෝගියාගෙන් ලේ උරා බොන මදුරුවන් සිදු කරන නැවත දෂ්ඨයකදි පමණක් රෝගය තව කෙනෙකුට බෝවිම සිදුවේ.ඩෙංගු වෛරසය රැගත් ඩෙංගු මදුරුවා මිනිස් සිරුරට දෂ්ට කල විට මදුරුවාගේ ඛෙඨය සමග වෛරසය ශර්ර්‍රගත වේ. ඉන් පසු සුදු රුධිරණුවක් හා බැදෙන එම වෛරසය එයත් සමග සිරුර තුල සංසරණය වෙමින් එම රුධිරාණුව තුලදී ඛන්ඩනය වෙමින් වර්ධනය වේ.වෛරස ආසදනය හදුනා ගන්නා සුදු රුධිරාණු සංඥා ප්‍රෝටින නිපදවමින් මේ බව බාහිරට දැනුම් දෙයි.සිරුරේ ඇතිවෙන විවිධ රෝග ලක්ෂන වන උණ,ඇග පත වේදනාව ඇති වන්නේ එබැවිනි.ඩෙංගු රොගයේ උග්‍ර අවස්ථාවේදි වෛරස වර්ධනය ඉතා සීග්‍රයෙන් සිඩුවේ. එවනි අවස්ථාවකදී වකුගඩු, අක්‌මාව හා හෘදය වැනි අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්වල අකර්මන්‍යතාව වැනි රෝග ලක්‌ෂණ මතුවිය හැකිය.මීට අමතරව එවැනි අවස්ථාවකදී රුධිර ප්ලාස්මා (Blood plasma) දේහ කුහර වලට  කාන්දු වීම, රුධිර පීඩනය පහල බැසීම (low Blood pressure),රුධිර පට්ටිකා(Platelets) අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම  සිදුවිය හැක.රුධිර කැටි ගැසීමේ කර්‍ය්ය සිදු කරන රුධිර පට්ටිකා(ලේ කැටි ගැසීම සිදු වන්නෙ පට්ටික මගිනි ) අගය අඩු විම නිසා අභ්‍යන්තර ලේ ගැලීම වැළක්විම දුෂ්කර වේ.  මෙහි අවසාන ඵලය වන්නේ මරණයට පත් වීමයි. බොහෝ කලාතුරකින් මෙම තත්ත්වයෙන් මිදි සුව වන අවස්ථා ඇත.


==රෝග විනිශ්චය==

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left:15px; text-align:center&quot;
|-
|style=&quot;background:#b0cbe5;&quot; colspan=&quot;5&quot;|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''අනතුරු ඇඟවීමේ ලකුණු''' &lt;/div&gt;
|-
|වැඩිවන උදරීය වේදනාව
|-
| වමනය
|-
| අක්‌මාව විශාල වීම
|-
|ප්ලස්මා කාන්දු වීම
|-
|රුධිර පට්ටිකා අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම
|-
|අලසබව හෝ නොසන්සුන්කම
|-
|ප්ලාස්මා කාන්දු වීම
|-
|}

වයිරසය ශරීර ගතවු පසු පෙන්නුම් කරන රෝග ලක්ෂණ සායන වශයෙන් පරික්ෂා කිරීම මගින් ඩෙංගු හදුනා ගත හැක.ඩෙංගු රෝගය වෙනත් උණ රෝග වලින් වෙන් කර හදුනා ගැනීම මුල් දින 2 තුළ තරමක් අපහසු කාර්යයකි. මක්නිසාද යත් ඩෙංගු රෝගයේ රෝග ලක‍ෂණ අනෙක් උණ රෝග වලට සමාන බැවිනි. දින 5ත් 7ත් අතර පවතින තද උණ සමග ඇති වන හිසරදය, වමනය, ඇස් වටා වේදනාව, මාංශ පේශී වල වේදනාව, හංදි ආශිත වේදනාවන්, කොන්දේ වේදනාව, බඩේ කැක්කුම, රුධිර පට්ටිකා අගය සිග්‍රයෙන් පහල බැසීම, රුධිර පීඩනය පහල බැසීම සහ රතු ලප මතුවීම යන ලක්ෂන කිහිපයක් නිර්ණය කිරිම මගින් ඩෙංගු හදුනා ගත හැක. (වගුව බලන්න ) තවද උණ වැලදී දින දෙකකින් පමණ සිදුකරන රුධිර පරීක්ෂණය මගින් රෝග තත්ත්වය නිශ්චිතවම අදුනා‍ ගැනීමට  හැක.රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමේදී සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් මත ලබාදීමට කටයුතු කිරීම වඩාත් ප්‍රතිඵල දායක සහ ප්‍රඥාගෝචර විය හැක.

===වර්ගීකරණය===

ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය විසින් 2009 වසරේදී ඩෙංගු උණ කාණ්ඩ දෙකකට වර්ගීකරණය කරන ලදී : සාමාන්‍ය උණ තත්වය සහ අසාද්‍යය තත්වය(උන්cඔම්ප්ලිcඅටෙඩ් අන්ඩ් සෙවෙරෙ ) අසාද්‍යය ඩෙංගු  උණ අවස්ථාවේදි අභ්‍යන්තර සහ බාහිර රක්තපාතය, අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්වල අකර්මන්‍යතාව හෝ ප්ලස්මා කාන්දු වීමේ රෝග ලක‍ෂණ ඇති විය හැක.1997 වසරේදි ඩෙංගු රෝගය ඩෙංගු උණ, ඩෙංගු රක්තපාත උණ හා ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ යන කොටස් තුනට වර්ගීකරණය කරන ලදී.  ඩෙංගු කම්පන සහලක‍ෂණ තත්වය තවදුරටත් අනු කොටස් 4කට බෙදන ලදී.


==නිවාරණය==

[[File:Vector Control.jpg|alt=A black and white photograph of people filling in a ditch with standing water|thumb|A 1920s photograph of efforts to disperse standing water and thus decrease mosquito populations]]

ඩෙංගු වයිරසය සඳහා ප්‍රතිශක්තීකරණය කිරිම තවම පරීක්ෂණ තත්වයේ පවති.ඩෙංගු වාහක මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ලෙස හඳුනාගෙන ඇත්තේ ජලය එකතු වී ඇති භාජනයි (Container breeder). එම ස්ථානවල ඩෙංගු රෝගය ඇති කරන  ඊජිප්ටයි සහ ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස් යන ප‍්‍රධාන මදුරු වර්ග බෝ වේ. විශේෂයෙන් වතුර ටැංකි, හිස් ටින්, පරණ ටයර්, වැහිපීලි, පොල්කටු, තැඹිලි කෝම්බ, යෝගට් කෝප්ප හා නිවාස තුළ පිහිටි වතුර රැඳෙන මල් පෝච්චි, ගුරුලේත්තු, කලගෙඩි හා ශීතකරණ තුළ වතුර රැඳෙන බන්දේසිවල බෝවීම බහුල ලෙස සිදුවිය හැකි බවය. ඩෙංගු මදුරු කීටයන් අනෙක් මදුරු කීටයන්ට වඩා වෙනස් චලන රටාවක් පෙන්වයි .එනම් ඉංග්‍රීසි එස් අකුරේ හැඩයට එහා මෙහා ගමන් කරයි. කීට  විද්‍යා සමීක්ෂණ අනුව මිනිසා  ඉහත සදහන් ස්ථාන ඉවත් කිරීම නිසා නවතම වාසස්ථාන සොයා ගනිමින් භාවිතා නොකරන නළ ලිං ,ශීතකරණ යේ පසුපස ඇති තැටිය ,භාවිතා නොකරන වැසිකිලි පෝච්චි ආදී ස්ථාන වල බෝවීම සිදුවෙමින් පවතී .මදුරුවන් හා මදුරු කීටයන් බෝවීම වැළැක්වීම දැනට ඇති එකම ක්‍රමයයි.ඒ සඳහා  සතියකට වරක්වත් නිවස, පාසල හා සේවා ස්ථානය හෝ ඒ අවට ඩෙංගු මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන ඇත්දැයි සොයා ඒවා විනාශ කරන්න. ඩෙංගු මදුරුවන් බෝවෙන ස්ථාන නම් මල් පෝච්චි, ටයර් පොල් කටු, ටින්, කුහුඹු උගුල්, වැහිපීලි වතුර රැදෙන ශාඛ, තැඹිලි කෝම්බ වැනිදේ. මදුරු නාශක ඉසීම, දුම් ගැසිම මදුරු දැල් දිවා කාලයේ නිදා ගැනීමේදී භාවිතා කිරීම මදුරුවන් බෝවන ස්ථාන වලට කීටයින් විනාශ කිරීමට, තිලාපියන් වැනි මසුන්, බැක්ටීරියා (බැසිලස් තුරින්ජියෙනියිස් නැමැති) යොදා ගත හැක.ඩෙංගු බිත්තර අවු. 1/2 - 1 පමණ වියලි ස්වභාවයේ නොනැසී පැවතිය හැක.එම නිසා වතුර නොමැති වු පමණින්ම ඩෙංගු බිත්තර විනාශ නොවේ.
වාස්තු විද්‍යාවට අනුව ගෘහ නිර්මාණ හා උද්‍යාන අලංකරණය ප්‍රමිතියට අනුව සිදු කිරීමෙන්ද ඩෙංගු මදුරු උවදුරට යම් විසඳුමක් ලැබේ.ගොඩනැගිලි නිර්මාණයේ දී වතුර බසින ආකාරයට වැහිපීලි ප්‍රමිතියට අනුව නිෂ්පාදනය, ඉංජිනේරුවන්ට හා වාස්තු විද්‍යාඥයන්ට මාර්ගෝපදේශකත්වයන් ලබාදීම, වෙළෙඳපොළේ පවතින වැහිපීලි යනාදිය ප්‍රමිතියට අනුව තිබේද කියා පරීක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ. බොහෝ ගොඩනැගිලිවල පිහිටි වැහි පීලිවල කැලිකසළ සිර වී ඇති අතර ඒවා ඩෙංගු මදුරුවන් බෝ වීමේ ආකර බවට පත්වීමේ ඉඩක් පැවතිය හැකිය.


==සටහන්==
{{Reflist|30em}}

==යොමුව==
{{Refbegin}}
* &lt;span id=&quot;refGubler2010&quot; class=&quot;citation&quot;&gt;{{cite book|author=Gubler DJ|editor=Mahy BWJ, Van Regenmortel MHV|title=Desk Encyclopedia of Human and Medical Virology|chapter=Dengue viruses|publisher=Academic Press|location=Boston|year=2010|isbn=0-12-375147-0|url=http://books.google.com/books?id=nsh48WKIbhQC&amp;pg=PA372 | pages=372–82}}&lt;/span&gt;
* &lt;span id=&quot;refWHO2009&quot; class=&quot;citation&quot;&gt;{{cite book|author=WHO|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241547871_eng.pdf|title=Dengue Guidelines for Diagnosis, Treatment, Prevention and Control|location=Geneva|publisher=World Health Organization|year=2009|isbn=92-4-154787-1}}&lt;/span&gt;
{{Refend}}

==බාහිර සබැදි==
{{Sister project links |wikt=Dengue fever |commons=Category:Dengue fever |b= |n= |q= |s= |v= |voy=Dengue fever |species=no |d=no |display=Dengue fever }}
* {{cite web|url=http://www.who.int/topics/dengue/en/|title=Dengue|publisher=[[World Health Organization|WHO]]|accessdate=2011-06-27}}
* {{cite web|url=http://www.cdc.gov/dengue/|title=Dengue|publisher=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]]|accessdate=2011-06-27}}
* {{cite web|url=http://www.hpa.org.uk/Topics/InfectiousDiseases/InfectionsAZ/DengueFever/|title=Dengue fever|publisher=UK [[Health Protection Agency]]|accessdate=2011-06-27}}
* {{cite web|url=http://www.healthmap.org/dengue/|title=DengueMap|publisher=U.S. Centers for Disease Control and Prevention/[[HealthMap]]|accessdate=2011-06-27}}


{{Use dmy dates|date=February 2011}}


{{DEFAULTSORT:Dengue Fever}}

[[Category:රක්තපාත උණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛරස් උණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඩෙංගු උණ]]

== අවදානම් අවධිය (Critical Phase) සහ සායනික කළමනාකරණය ==
ඩෙංගු උණ වැළඳී දින 3කට පමණ පසු උණ බැස යන අවස්ථාවේදී ඇතැම් රෝගීන්ගේ රුධිර නාලවලින් ප්ලාස්මා තරලය කාන්දු වීමේ අවදානම් අවධිය (Critical Phase - පැය 24 සිට 48 දක්වා) ආරම්භ විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ඩෙංගු උණ (Dengue Fever): රෝග ලක්ෂණ, අවදානම් අවධිය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/dengue-fever/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; තද බඩේ කැක්කුම, නොනවතින වමනය, විදුරුමසෙන් හෝ නාසයෙන් ලේ ගැලීම, අධික තෙහෙට්ටුව සහ පැය 6ක් තුළ මුත්‍රා පිට නොවීම වහාම රෝහල්ගත විය යුතු අවදානම් ලක්ෂණ (Red Flags) වේ. උණ පාලනය සඳහා පැරසිටමෝල් (Paracetamol) පමණක් නියමිත මාත්‍රාවෙන් ලබාදිය යුතු අතර, Aspirin, Ibuprofen, Diclofenac වැනි NSAID කාණ්ඩයේ වේදනා නාශක භාවිතයෙන් රුධිර වහනය උත්සන්න විය හැකි බැවින් ඒවා කිසිවිටෙක භාවිතා නොකළ යුතුය.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>jiwaf1p0ytglpd4fe3wjvojqlpgktvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කෝඨරක ප්‍රදාහය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51564</id>
    <revision>
      <id>803777</id>
      <parentid>468691</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>කෝඨරක ප්‍රදාහය (Sinusitis) අංකුර ලිපිය සම්පූර්ණ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ලිපියක් ලෙස පුළුල් කිරීම</comment>
      <origin>803777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8263" sha1="jolare55ne9jt0x722944jnjd7058kq" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = කෝඨරක ප්‍රදාහය (Sinusitis / Rhinosinusitis)
| image           = Sinusitis.jpg
| caption         = හිස්කබලේ පිහිටි නාසික කෝඨරක (Paranasal sinuses) සහ කෝඨරක ප්‍රදාහය
| field           = උගුර, කන සහ නාසය පිළිබඳ වෛද්‍ය විද්‍යාව (Otolaryngology / ENT)
| symptoms        = නාසය සිරවීම, මුහුණේ සහ නළලේ තද වේදනාව හෝ පීඩනය, ඝන සොටු දියර ගැලීම, ගඳ-සුවඳ දැනීම අඩුවීම, හිසරදය
| duration        = සති 4ට අඩු (තීව්‍ර / Acute) හෝ සති 12ට වැඩි (නිදන්ගත / Chronic)
| causes          = වෛරස් ආසාදන, බැක්ටීරියා ආසාදන, අසාත්මිකතා (Allergic rhinitis), නාසයේ මස් දළු (Nasal polyps)
| treatment       = සේලයින් නාසික සේදුම් (Saline nasal irrigation), නාසික ස්ටෙරොයිඩ් ස්ප්‍රේ, වේදනා නාශක, බැක්ටීරියා ආසාදන සඳහා පමණක් ප්‍රතිජීවක
}}
'''කෝඨරක ප්‍රදාහය''' හෙවත් '''සයිනසයිටිස්''' (ඉංග්‍රීසි: '''Sinusitis''' හෝ '''Rhinosinusitis''') යනු නාසය වටා හිස්කබලේ අස්ථි තුළ පිහිටා ඇති වාතය පිරුණු කුහර පද්ධතියේ (Paranasal sinuses) අභ්‍යන්තර ශ්ලේෂ්මල පටලය ප්‍රදාහයට (Inflammation) සහ ඉදිමීමට ලක්වීමේ සායනික තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_sinusitis&quot;&gt;{{cite web |title=සයිනසයිටිස් හෙවත් කෝඨරක ප්‍රදාහය (Sinusitis): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/sinusitis/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මෙලෙස කෝඨරකවල සියුම් විවරයන් (Ostia) අවහිර වීම නිසා ඒ තුළ සෙම රැඳී පීඩනය ඉහළ යාමත්, විෂබීජ වර්ධනය වීමත් සිදුවේ.&lt;ref name=&quot;rosenfeld_aao&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rosenfeld |first1=R. M. |title=Clinical practice guideline (update): adult sinusitis |journal=Otolaryngology–Head and Neck Surgery |volume=152 |issue=2 Suppl |pages=S1–S39 |year=2015 |pmid=25832968}}&lt;/ref&gt;

== මිනිස් හිස්කබලේ ප්‍රධාන කෝඨරක යුගල හතර ==
# '''Maxillary sinuses:''' කම්මුල් අස්ථි තුළ (ඇස්වලට පහළින්) පිහිටි විශාලතම කෝඨරක යුගලයයි.
# '''Frontal sinuses:''' නළල ප්‍රදේශයේ (ඇස් බැමට ඉහළින්) පිහිටා ඇත.
# '''Ethmoid sinuses:''' ඇස් දෙක අතර නාසයේ ඉහළ කොටසේ පිහිටි කුඩා වායු කුටීර සමූහයකි.
# '''Sphenoid sinuses:''' නාසයට පිටුපසින් හිස්කබලේ ගැඹුරින් පිහිටා ඇත.

== වර්ගීකරණය ==
රෝග ලක්ෂණ පවතින කාලසීමාව අනුව කෝඨරක ප්‍රදාහය ප්‍රධාන කාණ්ඩවලට බෙදා දැක්වේ:
* '''තීව්‍ර කෝඨරක ප්‍රදාහය (Acute Rhinosinusitis):''' සති 4කට වඩා අඩු කාලයක් පවතින ආසාදනයයි (බොහෝ විට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැනි වෛරස් ආසාදනයකින් පසුව හටගනී).
* '''උප-තීව්‍ර කෝඨරක ප්‍රදාහය (Subacute Rhinosinusitis):''' සති 4 සිට සති 12 දක්වා පවතින තත්ත්වයයි.
* '''නිදන්ගත කෝඨරක ප්‍රදාහය (Chronic Rhinosinusitis):''' නිසි ප්‍රතිකාර තිබියදීත් සති 12කට (මාස 3කට) වඩා වැඩි කාලයක් නොකඩවා පවතින කෝඨරක ප්‍රදාහයයි.

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
* නාසය තදින් සිරවීම (Nasal congestion) සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව.
* නාසයෙන් උකු, කහ හෝ කොළ පැහැති ස්‍රාවයක් පිටවීම හෝ උගුර පිටුපසට සෙම ගලා යාම (Post-nasal drip).
* කම්මුල්, නළල සහ ඇස් වටා ඇතිවන තද වේදනාව හෝ බර ගතිය (හිස ඉදිරියට නැමීමේදී මෙම වේදනාව උත්සන්න වේ).
* ඉහළ හකුවේ සහ දත්වල ඇතිවන වේදනාව.
* ගඳ-සුවඳ දැනීමේ හැකියාව අඩුවීම (Hyposmia / Anosmia), උණ සහ කැස්ස.

== හේතු සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
තීව්‍ර කෝඨරක ප්‍රදාහයෙන් 90%ක් පමණම Rhinovirus, Influenza වැනි වෛරස් මගින් ඇතිවන අතර, සුළු ප්‍රතිශතයක් ''Streptococcus pneumoniae'', ''Haemophilus influenzae'' සහ ''Moraxella catarrhalis'' වැනි බැක්ටීරියා මගින් ඇතිවේ. අසාත්මික පීනස (Allergic rhinitis), නාසයේ මැද බිත්තිය ඇදවීම (Deviated nasal septum) සහ නාසයේ මස් දළු (Nasal polyps) නිදන්ගත කෝඨරක ප්‍රදාහයට බලපායි.

=== ප්‍රතිකාර ක්‍රම ===
* '''මූලික ප්‍රතිකාර:''' උණුසුම් ජල වාෂ්ප (හුමාලය) ආඝ්‍රාණය කිරීම, සේලයින් දියරයෙන් නාසය සේදීම (Saline nasal irrigation) සහ වේදනාව සඳහා පැරසිටමෝල් ලබාගැනීම.
* '''නාසික ස්ප්‍රේ (Nasal Sprays):''' කෝඨරක ප්‍රදාහය සහ ඉදිමුම අඩු කිරීම සඳහා Intranasal Corticosteroid sprays (උදා: Fluticasone, Mometasone) වෛද්‍ය උපදෙස් මත භාවිතා කෙරේ.
* '''ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Antibiotics):''' දින 10කට වඩා රෝග ලක්ෂණ අඩු නොවී පවතී නම් හෝ අධික උණ සමඟ දරුණු බැක්ටීරියා ආසාදන ලක්ෂණ පවතී නම් පමණක් Amoxicillin-clavulanate වැනි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වෛද්‍ය නිර්දේශ මත ලබාදේ.
* '''ශල්‍ය ප්‍රතිකාර (FESS):''' ඖෂධවලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන නිදන්ගත අවස්ථාවලදී හෝ මස් දළු පවතින විට Functional Endoscopic Sinus Surgery (FESS) මගින් අවහිරතා ඉවත් කරනු ලැබේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්වසන පද්ධතියේ රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>jolare55ne9jt0x722944jnjd7058kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52172</id>
    <revision>
      <id>803767</id>
      <parentid>798098</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>වෛද්‍ය කළමනාකරණය සහ ප්‍රතිජීවක අවභාවිතය වළක්වා ගැනීම සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72822" sha1="9ac9gb9h7p6o31hnohgw36xqb4vmjm7" xml:space="preserve">{{Infobox disease
| Name           =  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව
| Image          = Rhinovirus.PNG
| Caption        = මිනිස් සිරුරේ ඇති [[Rhinovirus]]  ප්‍රභේදයක මතුපිට පෙනුම
| ICD10          = {{ICD10|J|00}}
| ICD9           = {{ICD9|460}}
| DiseasesDB     = 31088
| MedlinePlus    = 000678
| eMedicineSubj  = 
| eMedicineTopic =
| eMedicine_mult = {{EMedicine2|med|2339}}
| MeshID         = D003139
}}
&lt;!-- රෝග ලක්ෂණ සහ හේතුකාරක --&gt;
'''සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව''' හෙවත් '''හෙම්බිරිස්සාව''' යනු වයිරස මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයක් වන අතර ප්‍රධාන  වශයෙන් නාසයට බලපාන්නක් වේ. [[කැස්ස]], උගුරේ අමාරුව,සොටු දියර ගැලීම, කිවිසුම් යාම, සහ දින 7 ත් 10 ත් අතර පවතින උණ ප්‍රධාන වශයෙන් පවතින්නාවූ රෝග ලක්ෂණ වේ. සමහර ලක්ෂණ සති 3 ක් පමණ පැවතීමට ඉඩ ඇත. වර්ග 200 කට අධික වයිරස ගණනාවක් සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වන අතර ඒ අතුරින් බහුලවම  [[rhinovirus]] දැකිය හැක. මෙම රෝගය  නාසා ග්‍රසනිකතාව (nasopharyngitis), ඝ්‍රාණ රුහිතය ( 
rhinopharyngitis), උග්‍ර ස්‍රැතිය (acute coryza) &lt;ref&gt;{{cite book|title=වාචික වෙදකම|year=2008|publisher=ජේපී සහෝදරයෝ ප්‍රකාශන|isbn=9788180615627| 
page=336|url=http://books.google.ca/books?id=8_jWY8wOGEsC&amp;pg=PA336|author=ජෝන් ප්‍රමෝඩ් ආර්.ජෝන්}}&lt;/ref&gt; , හිසරදය අදී නම් වලින්ද හඳුන්වනු ලැබේ.

==පෙන්නුම් කරන්නාවූ රෝග ලක්ෂණ==
ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසදන ඒවා බලපානු ලබන ප්‍රදේශ අනුව වර්ගීකරණය කල විට සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ප්‍රධාන වශයෙන් නාසය, උගුර ([[ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය]]), කෝටරක ([[කෝටරක ප්‍රදාහය]])  සහ කලාතුරකින්  ඇතැම් විට ඇස් ([[අක්ෂි පටල ප්‍රදාහය]] හේතුවෙන්) යන ප්‍රදේශයන්ට බලපාන බව සොයගෙන ඇත.රෝග ලක්ෂණ බොහෝ විට ඇති වන්නේ වයිරසයන් මගින් සිදු කරනු ලබන පටක විනාශ කිරීමේ ක්‍රියවලිය නිසා නොව ආසාදන වලට එරෙහිව ශරීරයේ සිදුවන ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියවලිය හේතුවෙනි. [[දෑත් සේදීම|දෑත් සෝදා]] පිරිසිදුව තබා ගැනීම සහ රෝග ලක්ෂණ පහල වූ විට මුහුනු ආවරණ පැලදීම මගින් ප්‍රාරම්භක වශයෙන් රෝගය වළක්වා ගත හැක. සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ඇතැම්විට නියුමෝනියාව (වයිරසයන් මගින් ඇති වන නියුමෝනියාව සහ බැක්ටීරියාවන් මගින් ඇති වන නියුමෝනියාව ) දක්වා වර්ධනය විය හැක. &lt;br /&gt;
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකර්මයක් නොමැති වුවත් ඉන් ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ සඳහා ප්‍රතිකර කිරීමේ හැකියාව ඇත.සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු බෝවන රෝග අතරින් නිතර නිතර ඇති වන්නා වූ රෝගයක් වන අතර දළ වශයෙන් වැඩිහිටි පුද්ගලයෙක් වසරකට 2 - 3 වතාවක් ද කුඩා දරුවෙක් වසරකට 6 - 12 වතාවක් ද මෙයට ගොදුරු වීමේ ඉඩක් ඇත.පුරාතන කාලයේ පටන් මෙම ආසාදනයට මිනිසුන් ගොදුරුව ඇත. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 3&lt;/ref&gt;


සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ මූලික රෝග ලක්ෂණ ලෙස කැස්ස, සොටු දියර ගැලීම, නාසික අවහිරය, උගුරේ අමාරුව ද ඇතැම්විට මාංශ පේශි වේදනාව, තෙහෙට්ටුව, හිසරදය සහ කෑම අරුචිය  &lt;ref name=E24&gt; එකල්ස් p. 24 &lt;/ref&gt; ද පෙන්නුම් කරයි. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සෑදුනු අවස්ථා ගත් විට ඉන් 40% කම උගුරේ අමාරුව ද 50% &lt;ref name=CE11/&gt;කම කැස්ස ද ඉතිරියෙන් අඩකම මාංශ පේශි වේදනාවද පෙන්නුම් කරයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝගයේදි වැඩිහිටියන්ගෙන් උණ අමාරුවක් දක්නට නොලැබෙන නමුත් ළදරුවන් හා කුඩා දරුවන් තුලින් එවැන්නක් පෙන්නුම් කෙරේ. &lt;ref name=Eccles2005&gt;{{cite journal | author = එකල්ස් ආර් | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා සහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා රෝග ලක්ෂණ අවබෝධය| journal = Lancet Infect Dis | volume = 5 | issue = 11 |පිටු = 718–25 | date =නොවැම්බර් 2005 | pmid = 16253889 | doi = 10.1016/S1473-3099 (05)70270-X }}&lt;/ref&gt;ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා සමඟ සැසඳීමේදී මෘදු කැස්සක් පවතී. වැඩිහිටි පුද්ගලයෙකුට කැස්ස සමඟ උණ පෙන්නුම් කෙරේ නම් එය ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා තත්වයක් වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 26&lt;/ref&gt;
===ප්‍රගමනය===
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ මුල් අවදියේදී රෝගියාට තෙහෙට්ටුව, සීතල ,හිසරදය, කිවිසුම් යාම සහ දින 2 ක් පමණ පවතින කැස්ස සහ සොටු දියර ගැලීම දක්නට ලැබේ. &lt;ref name=E24/&gt; රෝගය අනාවරණයෙන් පැය 16 ක් ඇතුලත රෝග ලක්ෂණ මතු වීම ඇරඹේ. &lt;ref&gt;{{cite book|first=කතුවරුන්, රිච්ඩ් ඒ. හෙල්ම්ස්|title=චිකිත්සාව ග්‍රන්ත්‍රය : ඖෂධ හා ලෙඩ රෝග කළමණාකරණය | year=2006|publisher=ලිපින්කොට් විලියම්ස් සහ විල්කින්ස්|location=ෆිලඩෙල්ෆියා, Pa. [u.a.]|isbn=9780781757348|page=1882|url=http://books.google.ca/books?id=aVmRWrknaWgC&amp;pg=PA1882|edition=8.}}&lt;/ref&gt;  සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝග ලක්ෂණ දවස් 7 ක් පමණ ගතවන විට නැති වී යන නමුත් ඇතැම් ඒවා සති 3 ක් &lt;ref name=Heik2003&gt;{{cite journal | author = Heikkinen T, Järvinen A | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව | journal =ලැන්සෙට් | volume = 361 | issue = 9351 | පිටු = 51–9 | date = ජනවාරි 2003 | pmid = 12517470 | doi = 10.1016/S0140-6736(03)12162-9 }}&lt;/ref&gt; පමණ ද පැවතිමේ හැකියාව ඇත. &lt;ref&gt;{{cite book|last=al.]|first=edited by Helga Rübsamen-Waigmann ... [et|title=වයිරස ආසාදනයන් සහ ප්‍රතිකාර |year=2003|publisher=Informa Healthcare|location=Hoboken|isbn=9780824756413|page=111|url=http://books.google.ca/books?id=AltZnmbIhbwC&amp;pg=PA111}}&lt;/ref&gt;  කැස්ස පවතින සාමාන්‍ය කාල පරාසය දින 18 ක් &lt;ref name=&quot;pmid23319500&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Ebell | first1 = M. H. | last2 = Lundgren | first2 = J. | last3 = Youngpairoj | first3 = S. | title =කොපමණ කාලයක් උණ පවතීද ? දෙමාපිය අපේක්ෂාවන් සහ වර්ගීකාරක සමාලෝචනයක දත්ත සංසන්දනය. | journal = Annals of Family Medicine | date = Jan – Feb 2013 | volume = 11 | issue = 1 | pages = 5–13 | pmid = 23319500 | doi = 10.1370/afm.1430 | pmc = 3596033}}&lt;/ref&gt; වන අතර සමහර අවස්ථාවන්හිදී සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිමා වී සති 8 ක් පමණ වන තෙක් කැස්ස පැවතිමේ හැකියාව ඇත.   &lt;ref name=&quot;pmid21198555&quot;&gt;{{cite journal |author=Dicpinigaitis PV |title=කැස්ස: ළඟා කර ගත නොහැකි වූ සායනික අවශ්‍යතාව |journal=Br. J. Pharmacol. |volume=163 |issue=1 |pages=116–24 |date=May 2011 |pmid=21198555 |pmc=3085873 |doi=10.1111/j.1476-5381.2010.01198.x |url=}}&lt;/ref&gt;([https://en.wikipedia.org/wiki/Post-viral_cough  post-viral cough]) කුඩා ළමුන් රෝගයට ගොදුරු වන අවස්ථාවන්ගෙන් 35-40% කදීම කැස්ස දින 10 කට වඩා පවතින අතර අවස්ථාවන්ගෙන් 10% කම කැස්ස දින 25 කට වඩා පවතී. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Goldsobel AB, Chipps BE | title = ජනගහණය තුල පවතින කැස්ස | journal = J. Pediatr. | volume = 156 | issue = 3 | පිටු = 352–358.e1 | date = මාර්තු 2010 | pmid = 20176183 | doi = 10.1016/j.jpeds.2009.12.004 }}&lt;/ref&gt;

==හේතුකාරක==
[[File:Coronaviruses 004 lores.jpg|thumb|[[Coronavirus]]es යනු සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපානු ලබන වයිරස කාණ්ඩයක් ලෙස හඳින්වේ. ඔවුන්ට ඔටුන්නක් වැනි වූ රැස් වළල්ලක් ඇති අතර එය ඉලෙක්ට්‍රෝන අණ්වීක්ෂය ආධාරයෙන් දැක ගත හැක.
 ]]
===විද්‍යාත්මක වෛරස අධ්‍යයනය===
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු වයිරසයක් මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයකි. රයිනොවයිරස්(30-80%) යනු [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_coronavirus  picornavirus] ගණයේ හඳුනාගත්  &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Palmenberg AC, Spiro D, Kuzmickas R, Wang S, Djikeng A, Rathe JA, Fraser-Liggett CM, Liggett SB | title =දන්නා සියළු මිනිස් රයිනොවයිරස් ජාන පෙළ ගැසීම හා විශ්ලේෂණය තුලින් ආකෘතික ස්වභාවය සහ පරිණාමය හෙළි වේ. | journal = Science | volume = 324 | issue = 5923 |පිටු = 55–9 | වසර = 2009 | pmid = 19213880 | doi = 10.1126/science.1165557 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 77&lt;/ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Serovar  serotypes] 99 කගෙන් සමන්විත සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බහුලවම හේතු වන වයිරසය යි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_coronavirus human coronavirus] (~15%),[https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%89%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%86%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B7%80 influenza viruses] (10-15%),[https://en.wikipedia.org/wiki/Adenoviridae  adenoviruses](5%), [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_parainfluenza_viruses  human parainfluenza viruses] , [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_respiratory_syncytial_virus   human respiratory syncytial virus], [https://en.wikipedia.org/wiki/Enterovirus  enteroviruses] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Metapneumovirus  metapneumovirus] අනෙකුත් වයිරසයන් &lt;ref&gt;{{cite book|last=Pelczar|title=ක්ෂුද්‍ර ජීව  විද්‍යාව : භාවිතය පදනම් වූ ප්‍රවේශය | year=2010 |isbn=9780070151475 |පිටුව=656| url=http://books.google.ca/books?id=xnClBCuo71IC&amp;pg=PA656}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=වෛද්‍යශාස්ත්‍රය|first=s cecil|title=රත්ත්‍රන් මිනිසා|publisher=Elsevier Saunders|location=Philadelphia|isbn=9781437727883|page=2103|url=http://books.google.ca/books?id=Qd-vvNh0ee0C&amp;pg=PA2103|edition=24th ed.}}&lt;/ref&gt;වේ. සෑමවිටම එක් වයිරසයකට වඩා හට ගනී. මුළු එකතුවක් ලෙස ගත් විට 200 කට වැඩි විවිධ වයිරස ගණනක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වේ.

===සම්ප්‍රේෂණය===
කුඩා වාත අංශු මාර්ගයෙන්, ආසාදිත නාසික ස්‍රාවයන් ඍජු ස්පර්ශයෙන් හෝ රෝග වාහක ඕනෑම වස්තුවක් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Fomites fomites]) ස්පර්ශයෙන් වයිරස මූලිකවම සම්ප්‍රේෂණය් වේ.&lt;ref name=CE11/&gt; &lt;ref name=Cold197&gt;{{cite book|last=කතුවරුන්|first=රොනල්ඩ් එකල්ස්, ඕල්ෆ් වෙබර්,|title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව |වසර=2009 |publisher=Birkhäuser |location=බේසෙල්|isbn=978-3-7643-9894-1 |පිටුව=197|url=http://books.google.ca/books?id=rRIdiGE42IEC&amp;pg=PA197|edition=Online-Ausg.}}&lt;/ref&gt;වාත අංශු මාර්ගයෙන් රෝගය පැතිරීමට වඩා ස්පර්ශයෙන් රෝගය පැතිරීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇත.&lt;ref name=E211&gt;එකල්ස් pp. 211, 215&lt;/ref&gt; මෙම වයිරසයන්  යම්කිසි කාල පරාසයක් පරිසරයේ නොනැසී පවතින අතර ([https://en.wikipedia.org/wiki/Rhinovirus Rhinovirus] පැය 18 කට වැඩි කාලයක් ) මිනිස් අත් වල තැවරී ඇස් හෝ නාස් ප්‍රදේශයට යෑමේ හැකියාවක් ඇත. &lt;ref name=Cold197/&gt;මෙම ආසාදනයන් පවුලේ අනෙකුත් සාමාජිකයන්ටද බෝ වීමේ වැඩි ඉඩකඩක් ඇත. ළමුන් වැඩි පිරිසක් එකට ගැවසීම හා දුර්වල ස්වස්ථතාව හේතුවෙන් පාසැල් හා ළමුන් රැක බලා ගන්නා මධ්‍යස්ථානයන්හිදී සම්ප්‍රේෂණය වීමේ හැකියාව වැඩි වේ. &lt;ref name=Text2007/&gt;ඉන්පසු ඔවුන්ගේ  නිවෙස් වල අනෙකුත් සාමාජිකයන්ටද රෝගය සම්ප්‍රේෂණය විය හැක. &lt;ref name=Text2007&gt;{{cite book|last=al.]|first=edited by Arie J. Zuckerman ... [et|title=සායනික විද්‍යාත්මක වෛරස අධ්‍යයනය පිළිබඳ මූලධර්ම හා භාවිත |year=2007|publisher=විලී|location=හොබොකෙන්, N.J.|isbn=978-0-470-51799-4|page=496|url=http://books.google.ca/books?id=OgbcUWpUCXsC&amp;pg=PA496|සංස්කරණය=6}}&lt;/ref&gt;

===කාළගුණය===
සාම්ප්‍රදායික ගැමි මතයට අනුව වැස්ස හෝ ශීත ඍතුව වැනි සීතල කාළගුණික තත්වයන්ට නිරාවරණය වීම සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපාන ප්‍රධානම හේතුවයි. &lt;ref&gt;{{cite news |author=සුගර්, අබිගයිල් |title='ඔබව මරණය ලුහුබඳීවි !' පැරණි භාර්යාවන්ගේ කතන්දරයක්? හොඳයි ... |newspaper=[[The New York Times]] |date= 2003 මාර්තු 4|url=http://www.nytimes.com/2003/03/04/science/you-ll-catch-your-death-an-old-wives-tale-well.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 79&lt;/ref&gt; සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වන සමහර වයිරස ඍතුමය වශයෙන් හට ගන්නා අතර සීතල කාළගුණික තත්වයන්හිදී බහුල වේ.  නමුත් ඍතුමය වශයෙන් හට ගැනීමට හේතුව නිශ්චිතවම සොයා ගෙන නැත. &lt;ref name=nhs&gt;{{cite web|title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව – පසුබිම් තොරතුරු|url=http://www.cks.nhs.uk/common_cold/background_information/prevalence|publisher=සෞඛ්‍ය හා සායනික විශිෂ්ඨතාව පිළිබඳ ජාතික ආයතනය|accessdate= 2013 මාර්තු 19}}&lt;/ref&gt;ඇතැම් විට සීත කාලයේ ශ්වසන පද්ධතියේ ඇති වන වෙනස්කම් &lt;ref name=&quot;EcclesPg&quot; /&gt; , ප්‍රතිශක්තීකරණ දුර්වලතා &lt;ref name=&quot;Mourtzoukou&quot;/&gt;, අඩු ආර්ද්‍රතාවය හේතුවෙන් වැඩි වන වයිරස සම්ප්‍රේෂණ සීග්‍රතාව  සහ වියළි වාතය කුඩා වයිරස අංශු වල අපකිරණ හැකියාව වැඩි කිරීමෙන් ඒවාට වැඩි දුරකට සම්ප්‍රේෂණය වීමේ ප්‍රවණතාව ඍතුමය බලපෑමට හේතු විය හැක.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 157&lt;/ref&gt; වැඩි කාල වේලාවක් ගොඩනැඟිලි තුල සිටීම, ආසාදිත රෝගියෙක් අසල සිටීම &lt;ref name=&quot;EcclesPg&quot;&gt;එකල්ස් p. 80&lt;/ref&gt;( විශෙෂයෙන්ම පාසැල් ළමුන් )&lt;ref name=Text2007/&gt;&lt;ref name=nhs/&gt;, වැනි සමාජ සාධක මත ද රෝගය වැළඳීමට හැක.  අඩු ශරීර උෂ්ණත්වය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපාන අවදානම් සාධකයක් ද යන්න පිළිබඳව මත්භේදයක් පවතී. බහුතර මතය වන්නේ  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ආසාදනය වීමේ නැඹුරුතාවට අඩු ශරීර උෂ්ණත්වය බලපාන බවයි.&lt;ref name=&quot;Mourtzoukou&quot;&gt;{{cite journal | author = Mourtzoukou EG, Falagas ME | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හා ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන්ට නිරාවරණය | journal = පෙනහළු රෝග හා ක්ෂය රෝගය පිළිබඳ ජාත්‍යයන්තර ජර්නලය | volume = 11 | issue = 9 | pages = 938–43 | date =  2007 සැප්තැම්බර් | pmid = 17705968 | doi =  }}&lt;/ref&gt;

===අනෙකුත්===
පෙර අවස්ථාවන්හිදී සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ගොදුරු වී තිබේ නම් වයිරසය පැතිරීමේ ප්‍රවණතාව අඩු වේ.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 78&lt;/ref&gt; මේ හේතුවෙන් ළාබාල ළමුන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ගොදුරු වී මේ ප්‍රවණතාව වැඩිය. රෝගය වැළඳීමේ අවදානම් සාධකයක් ලෙස දුර්වල ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියකින් යුතු වීමද පෙන්වා දිය හැක.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 78&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 166&lt;/ref&gt;  අඩු නින්ද, මන්දපෝෂණය හේතුවෙන් ප්‍රතිශක්තීකරණ කාර්යය දුර්වල වන අතර  වයිරසය වර්ධනය වීමේ සීග්‍රතාවය වැඩි වේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = කොහෙන් S, ඩොයිල් WJ, ඇල්පර් CM, ජැනිකි-ඩිවර්ට්ස් D, ටර්නර් RB | title = නිදා ගැනීමේ පුරුදු සහ  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ඇති නැඹුරුතාව | journal = Arch. Intern. Med. | volume = 169 | issue = 1 | පිටු = 62–7 | date =  2009 ජනවාරි | pmid = 19139325 | pmc = 2629403 | doi = 10.1001/archinternmed.2008.505 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් pp. 160–165&lt;/ref&gt;මව්කිරි දීම මගින් තදබල මධ්‍ය ශ්‍රෝත්‍රදාහය හා පහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන අවම කර ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=McNiel|first1=ME |last2=Labbok |first2=MH |last3=Abrahams |first3=SW |title=මව්කිරි වෙනුවට ලබා දෙන සූත්‍ර පෝෂණයේ අවදානම කුමක්ද ? නැවත විශ්ලේශණය සහ සමාලෝචනය .|journal=මව්කිරි දීම සමාලෝචනය : ඕස්ට්‍රේලියා හෙද මව් වරුන්ගේ වෘත්තීය සංගමය  |date=July 2010|volume=18|issue=2|pages=25–32|pmid=20879657}}&lt;/ref&gt; ළදරුවෙකුට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැළඳී ඇති විට මව්කිරි දීම සුපුරුදු ලෙස සිදු කරන ලෙස නිර්දේශ කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lawrence|first=Ruth A. Lawrence, Robert M.|title=මව්කිරි දීම වෛද්‍ය වෘත්තීය සඳහා මාර්ගෝපදේශයක් ලෙස|publisher=Mosby/Elsevier|location=Maryland Heights, Mo.|isbn=9781437735901|page=478|url=http://books.google.ca/books?id=c4BnozBW3EMC&amp;pg=PA478|edition=7th|date=2010-09-30}}&lt;/ref&gt;එසේ වුවද සංවර්ධිත ලෝකයේ මව්කිරි දීම මඟින් පමණක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වළක්වා ගත නොහැක. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Williams|first=[edited by] Kenrad E. Nelson, Carolyn F. Masters|title=සංක්‍රාමී වසංගත රෝග අධ්‍යනය : සිද්ධාන්ත හා භාවිත|year=2007|publisher=Jones and Bartlett Publishers|location=Sudbury, Mass.|isbn=9780763728793|page=724|url=http://books.google.ca/books?id=o_j-G4zJ4cQC&amp;pg=PA724|edition=2nd ed.}}&lt;/ref&gt;

==ව්‍යාධි කායික විද්‍යාව==
[[File:Illu conducting passages si.gif|thumb|සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හෙවත් හෙම්බිරිස්සාව''' යනු වයිරස මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයකි .]]
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ රෝග ලක්ෂණ ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලියට මූලිකවම සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ. &lt;ref name=E112&gt;එකල්ස් p. 112&lt;/ref&gt; ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලියේ යාන්ත්‍රණය එක් එක් වයිරසය සඳහා විශේෂිත වේ. නිදසුනක් ලෙස රයිනොවයිරස් ඍජු ස්පර්ශය තුළින් පැතිරේ; එය මිනිස් ICAM-1 ප්‍රතිග්‍රාහක සමඟ බැඳී දැවිල්ල ඇති කරනු ලබන ප්‍රතික්‍රියාවන් ආරම්භ කරනු ලැබේ. &lt;ref name=E112/&gt;මෙම මූලික ප්‍රතිශක්තීකරණ ප්‍රතික්‍රියා රෝග ලක්ෂණ ඇති කරලීමට හේතු වේ.&lt;ref name=E112/&gt; සාමාන්‍යයෙන් එය නාසික අපිචජයට හානියක් නොකරයි.&lt;ref name=Eccles2005/&gt; තවද ශ්වසන සංසෛල වයිරස([https://en.wikipedia.org/wiki/Human_respiratory_syncytial_virus RSV]) ඍජු ස්පර්ශයෙන් මෙන්ම කුඩා වාත අංශු මඟින්ද පැතිරේ.  ඉන්පසු එය පහළ ශ්වසන කාර්ෂයට පැතිරීමට ප්‍රථමව නාසයට හා උගුරට ව්‍යාප්ත වේ.&lt;ref name=E116&gt;එකල්ස් p. 116&lt;/ref&gt;  RSV අපිචජයන්ට හානි පමුණුවයි.&lt;ref name=E116/&gt; මිනිස් පැරා ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වයිරසය ප්‍රධාන ලෙස නාසික, උගුරු හා ශ්වාසනාල ශාඛා ([https://en.wikipedia.org/wiki/Bronchus bronchi]) ප්‍රදාහයන් ඇති කරයි.&lt;ref name=E122&gt;එකල්ස් p. 122&lt;/ref&gt; කුඩා ළමුන්ට සෑදුනු විට එය ශ්වාසනාලයට බලපාන අතර ශ්වසන මාර්ගය කුඩා වීම හේතුවෙන් වියළි කැස්ස සහිත රෝග ලක්ෂණ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Croup croup]) පෙන්නුම් කරයි.&lt;ref name=E122/&gt;

==රෝග විනිශ්චය==
එකිනෙකට වෙනස් ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන වල ප්‍රධාන වෙනස වනුයේ ඒවා රෝග ලක්ෂණ ඇති වන ප්‍රදේශ මත පදනම් වීම හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නාසික ප්‍රදාහය, ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය සහ පෙනහළු වල බ්‍රොන්ක්‍රයිටිස් රෝගය ඇති කිරීමයි.  කෙසේ වෙතත් සැලකිය යුතු සමානකම් ද තිබිය හැක. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව බොහෝ විට නාසික ප්‍රදාහයට හේතු වන්නක් ලෙස සලකන අතර උගුර ආශ්‍රිතව ඇතිවන ප්‍රදාහයද යම් ප්‍රමාණයකින් ඇති විය හැක. &lt;ref name=E51&gt;එකල්ස් pp. 51–52&lt;/ref&gt;සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේදී තමන් විසින්ම රෝග විනිශ්චය කර ගැනීම බහුලව සිදු වේ.&lt;ref name=Eccles2005/&gt;සැබෑ වයිරස කාරකය විසංගමය වීම ඉතා කලාතුරකින් සිදු වන අතර රෝග ලක්ෂණ තුළින් වයිරසයේ වර්ගය සොයා ගැනීම කල නොහැකි වේ. &lt;ref name=Eccles2005/&gt;

==තුරන් කිරීම==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ව්‍යාප්තිය අඩු කිරීමට  දෑත් සෝදා පිරිසිදුව තබා ගැනීම, රෝග ලක්ෂණ පහල වූ විට මුහුනු ආවරණ පැලදීම  සහ  සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථානයන්හි දී අත් වැසුම් පරිහරණය වැනි ක්‍රියාමාර්ගයන් &lt;ref name=E209&gt;එකල්ස් p. 209&lt;/ref&gt;වැදගත් වේ. &lt;ref name=E209/&gt;සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු සියල්ලම පාහේ දන්නා රෝගයක් බැවිනුත් එහි රෝග ලක්ෂණ විශේෂී නොවීම  හේතුවෙනුත් හුදෙකලාව සිටීම කළ නොහැක්ක කි. උදා : කොරන්ටීන් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Quarantine quarantine])  . සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට එකිනෙකට වෙනස් වයිරස විශාල ප්‍රමාණයක් හේතු වන නිසාත් එම වයිරසයන් ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වීම් වලට  භාජනය වන බැවිනුත්&lt;ref name=E209/&gt; එන්නත් කිරීම අමාරු කාර්යයක් බව සොයා ගෙන ඇත. සියල්ලන්ට ගැළපෙන අයුරින් වඩා ඵලදායී එන්නතක් නිෂ්පාදනය ඉතා අපහසු වේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = ලොරෙන්ස් DM | title = ජාන අධ්‍යන තුළින් රයිනොවයිරස් විවිධත්වයට ආලෝකයක් ගෙන දෙයි. | journal = Lancet Infect Dis | volume = 9 | issue = 5 | page =  278| date =  2009 මැයි | pmid =  | doi = 10.1016/S1473-3099(09)70123-9 }}&lt;/ref&gt;නිතිපතා දෑත් සෝදා පිරිසිදුව තබා ගැනීම මඟින් විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන් අතර සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට සම්ප්‍රේෂණය වීම අවම කර ගත හැක.&lt;ref name=CochP11&gt;{{cite journal | author = ටී. ජෙෆර්සන් , සී.බී. ඩෙල් මාර්, එල්. ඩූලි, ඊ. ෆෙර් රෝනි, එල්.ඒ. ඇල්-අල්සාරි, ජී.ඒ. බවසීර්, එම්.එල් වැන් ඩ්‍රිල්, එස්. නෙයර්, එම්.ඒ. ජෝන්ස්, එස්. තෝනින්ග්, ජේ.එම්. කොන්ලි | title = ශ්වසන වයිරස ව්‍යාප්තියට බාධා කිරීමට හෝ අඩු කිරීමට  භෞතීය මැදිහත් වීම් | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 7 | page =  CD006207| date = 2011 ජූලි| pmid = 21735402 | doi = 10.1002/14651858.CD006207.pub4 | editor1-last = ජෙෆර්සන් | editor1-first = ටොම් }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Antiviral_drug ප්‍රතිවයිරසයන්] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Antibacterial ප්‍රතිබැක්ටීරියාවන්] දෑත් සේදුම් දියරයන්ට එකතු කර ගැනීමෙන් විශේෂ වාසියක් අත් වේද යන්න තවමත් සොයා ගෙන නොමැත.&lt;ref name=CochP11/&gt; ආසාදිත පිරිස් සමඟ ගැවසෙන විට මුහුනු ආවරණ පැළැඳීම යහපත්ය.කෙසේ වුවද සමාජ ආශ්‍රයෙන් බොහෝ ඈත් වීම අනවශ්‍යය.&lt;ref name=Zinc11&gt;{{cite journal | author = Singh M, Das RR | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා  සින්ක්| journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 2 | page =  CD001364| date =  2011 පෙබරවාරි | pmid = 21328251 | doi = 10.1002/14651858.CD001364.pub3 | editor1-last = සින්ග් | editor1-first = මීනු }}&lt;/ref&gt;  සින්ක් පරිපූරක([https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc#Biological_role zink]) මඟින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ව්‍යාප්ත වීම අඩු කර ගත හැක. [https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_C විටමින් C ] පරිපූරක සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ දරුණුකම අඩු 
නොකළත් එය පවතින කාල සීමාව අඩු කරයි.

==කළමණාකරණය==
[[File:Pneumonia strikes like a man eating shark.jpg|thumb|සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර ගැනීමට &quot;වෛද්‍යවරයා හමුවන්න&quot; ලෙස ප්‍රදර්ශනය කරන්නා වූ පෝස්ටරයක දර්ශනයක්.]]
ආසාදිත කාල සීමාව අඩු කිරීම සඳහා බෙහෙත් හෝ ඖෂධීය ප්‍රතිකාර නිශ්චිතවම හඳුනාගෙන නැත. &lt;ref&gt;{{cite web| title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව: ඖෂධ සහ ප්‍රතිකාර| publisher = Mayo Clinic| url = http://www.mayoclinic.com/health/common-cold/DS00056/DSECTION=treatments-and-drugs| accessdate = 2010 ජනවාරි 19}}&lt;/ref&gt; ප්‍රතිකාර මඟින් රෝග ලක්ෂණ අඩු කරයි. &lt;ref name=AFP07/&gt; අවශ්‍ය තරම් විවේක ගැනීම,විජලනය වළක්වා ගැනීමට  දියර පානය කිරීම සහ උණුසුම් ලුණු වතුරෙන් උගුර සේදීමෙන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යම් තරමකට අවම කර ගත හැක. ඖෂධීය ප්‍රතිකාරයන්ගේ සාර්ථකත්වයට පෙර සඳහන් කරන ලද ක්‍රියාමාර්ග හේතු වේ. &lt;ref&gt;එකල්ස්p. 261&lt;/ref&gt;  [ [https://en.wikipedia.org/wiki/Placebo_effect placebo effect] ]
===රෝග නිමිති===
රෝග ලක්ෂණ තුරන් කිරීමට උපකාරී වන ප්‍රතිකාර වල නිර්වේදක හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Ibuprofen  ibuprofen ] ,[https://en.wikipedia.org/wiki/Paracetamol acetaminophen/paracetamol ] වැනි ප්‍රතිජ්වරක අඩංගු වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = කිම් SY, චැන්ග් YJ, චෝ HM, වැන්ග් YW, මූන් YS | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා විටමින හෝ හෝමෝන අඩං ගු නොවන ඉදිමුම් / දැවිල්ල ඇති නොකරන  ඖෂධ | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume =  | issue = 3 | page =  CD006362| year = 2009 | pmid = 19588387 | doi = 10.1002/14651858.CD006362.pub2 | editor1-last = Kim | editor1-first = සූ යන්ග් }}&lt;/ref&gt; කැස්ස සඳහා වූ බෙහෙත් නිර්වේද වලට වඩා ප්‍රතිඵල දායක බවට සාක්ෂි නොපවතින අතර ඒවයේ පවතින හානිදායක බව හේතුවෙන් කුඩා ළමුන්ට දීම සඳහා නිර්දේශ නොකරයි. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = එකල්ස් ආර් | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හා උණට ප්‍රතිකාර කිරීමේදී ඕවර්-ද-ක්වුන්ට් බෙහෙත් නිර්වේදයන්හි කාර්යෂමතාව හා ආරක්ෂාව  | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-pharmacy-and-therapeutics_2006-08_31_4/page/309 | journal = Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics | volume = 31 | issue = 4 | pages = 309–319 | year = 2006 | pmid = 16882099 | doi = 10.1111/j.1365-2710.2006.00754.x }}&lt;/ref&gt;2009 දී කැනඩාව ඕවර්-ද-ක්වුන්ට් බෙහෙත අවු: 6 හා ඊට අඩු ළමුන් සඳහා තහනම් කරන ලද්දේ එහි ඇති අවදානම් බව &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Smith SM, Schroeder K, Fahey T | title =ළමුන් හා වැඩිහිටියන්ගේ උග්‍ර කැස්ස සඳහා ඕවර්-ද-ක්වුන්ට්  ඖෂධ | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume =  | issue = 1 | page =  CD001831| year = 2008 | pmid = 18253996 | doi = 10.1002/14651858.CD001831.pub3 | editor1-last = Smith | editor1-first = Susan M }}&lt;/ref&gt; සහ භාවිතයෙන් යහපත් ප්‍රතිඵල නොලැබුණු බැවිනි.&lt;ref name=CFP09&gt;{{cite journal | author = ෂෙෆ්‍රින් AE, ගෝල්ඩ්මෑන්  RD | title = ළමුන්ගේ කැස්ස සඳහා ඕවර්-ද-ක්වුන්ට්  ඖෂධ භාවිතය  | journal = Can Fam Physician | volume = 55 | issue = 11 | pages = 1081–3 | date = November 2009 | pmid = 19910592 | pmc = 2776795 | doi =  | url = http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Vassilev ZP, Kabadi S, Villa R | title =ළමුන් සඳහා භාවිතයේදී ඕවර්-ද-ක්වුන්ට් බෙහෙත් නිර්වේදයන්හි කාර්යෂමතාව හා ආරක්ෂාව | journal = Expert opinion on drug safety | volume = 9 | issue = 2 | pages = 233–42 | date = March 2010 | pmid = 20001764 | doi = 10.1517/14740330903496410 }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Dextromethorphan dextromethorphan] (කැස්සට ගන්නා වූ බෙහෙත ) වැරදි ලෙස භාවිතයෙන් රටවල් ගණනාවක් විසින් තහනම් කරන ලදී. වැඩිහිටියන්ගේ සොටු දියර ගැලීමේ රෝග ලක්ෂණය , ආසාදිත බලපෑම් නිෂ්ක්‍රිය කිරීමට යොද ගන්නා ඖෂධ විශේෂයක් වූ [https://en.wikipedia.org/wiki/First-generation_antihistamine first-generation antihistamines] මඟින් අඩු කර ගත හැක.&lt;ref name=AFP07/&gt; ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී නිදිමත වැනි අහිතකර බලපෑම්ද ඇති වේ. &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;අනෙකුත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Pseudoephedrine pseudoephedrine] වැනි නාසය හිර වීම අඩු කරන ඖෂධ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Decongestant decongestants]) වැඩිහිටියන්ට යහපත් ප්‍රතිඵල ලබා දේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Taverner D, Latte GJ | title = නාසික රක්තාවරෝධය අඩු කිරීමට දෙන ඖෂධ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume =  | issue = 1 | page =  CD001953| year = 2007 | pmid = 17253470 | doi = 10.1002/14651858.CD001953.pub3 | editor1-last = Latte | editor1-first = G. Jenny }}&lt;/ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Ipratropium Ipratropium] නාසික ඉසිනය සොටු දියර ගැලීම අඩු කළද නාසය පිරවීම/හිර කිරීම වැනි ගැටළු ඇති කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Albalawi ZH, Othman SS, Alfaleh K | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා අයිප්‍රට්‍රෝපියම් බ්‍රෝමයිඩ් | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 7 | page =  CD008231| date = July 2011 | pmid = 21735425 | doi = 10.1002/14651858.CD008231.pub2 | editor1-last = Albalawi | editor1-first = Zaina H }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Second-generation_antihistamine Second-generation antihistamines] එතරම් ප්‍රතිඵල දායක නොවේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Pratter MR | title = කැස්ස සහ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව: ACCP සාක්ෂි මත පදනම් වූ සායනික භාවිත මාර්ගසූචක | journal = Chest | volume = 129 | issue = 1 Suppl | pages = 72S–74S | date = January 2006 | pmid = 16428695 | doi = 10.1378/chest.129.1_suppl.72S }}&lt;/ref&gt;වැඩි වූ තරල චූෂණය රෝග ලක්ෂණ  වැඩි කරන බව හෝ ශ්වසන දුර්වලතා  අඩු කරන බව &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, Thorning S, Rack A | title = ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන්හිදී තරල චූෂණය වැඩි කර ගැනීම සඳහා රෝගීන්ට අවවාද කිරීම  | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 2 | page =  CD004419| date = February 2011 | pmid = 21328268 | doi = 10.1002/14651858.CD004419.pub3 | editor1-last = Guppy | editor1-first = Michelle PB }}&lt;/ref&gt; තවමත් අධ්‍යයන මඟින් සොයා ගෙන නැත.එක් අධ්‍යයනයක් මඟින් සොයා ගෙන ඇති පරිදි  [https://en.wikipedia.org/wiki/Chest_vapor_rub chest vapor rub] &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Singh M, Singh M | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව  සඳහා උණුසුම් වූ, ආර්ද්‍රිත වාතය | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 5 | page =  CD001728| date = May 2011 | pmid = 21563130 | doi = 10.1002/14651858.CD001728.pub4 | editor1-last = Singh | editor1-first = Meenu }}&lt;/ref&gt; මඟින් රාත්‍රී කාලයේ ඇති වෙන කැස්සෙන්, අවහිරයන්ගෙන් හා නිදා ගැනීමේ අපහසුතාවන්ගෙන් සහනයක් ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;pmid21059712&quot;&gt;{{cite journal | author = Paul IM, Beiler JS, King TS, Clapp ER, Vallati J, Berlin CM | title = හුමාලය ඇල්ලීම සහ රාත්‍රී කාලයේ ඇති වෙන කැස්ස හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව  සඳහා ප්‍රතිකාර නොමැති වීම | journal = Pediatrics | volume = 126 | issue = 6 | pages = 1092–9 | date = December 2010 | pmid = 21059712 | doi = 10.1542/peds.2010-1601 | pmc = 3600823 }}&lt;/ref&gt;

===ප්‍රතිජීවක හා ප්‍රතිවයිරස===
වයිරස ආසාදනයන්ට ප්‍රතිජීවක මඟින් බලපෑමක් නොමැත. &lt;ref name=CochraneAR2005&gt;{{cite journal | author = Arroll B, Kenealy T | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සහ සැරව වෑහෙන උග්‍ර ඝ්‍රාණදාහය සඳහා  ප්‍රතිවයිරස | journal = Cochrane Database Syst Rev | issue = 3 | pages =  CD000247| year = 2005 | pmid = 16034850 | doi = 10.1002/14651858.CD000247.pub2 | editor1-last = Arroll | editor1-first = Bruce }}&lt;/ref&gt;  එනිසා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සාදන වයිරසවලට එරෙහිව කිසිදු බලපෑමක් නොමැත. ප්‍රතිජීවක වල අතුරු ආබාධ හේතුවෙන් ඒවා සමස්ථ ලෙස හානි පමුණුවන නමුත් දැනටත් ඒවා නිර්දේශ කරනු ලැබේ. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 238&lt;/ref&gt;බොහෝ විට ප්‍රතිජීවක නිර්දේශ කරනු ලැබීමට හේතුව වන්නේ මිනිසුන් ප්‍රතිජීවක පිළිබඳ තබා ඇති විශ්වාසය, වෛද්‍යවරුන්ගේ කැමැත්ත සහ ප්‍රතිජීවක මඟින් සුව වන අවස්ථා බැහැර කිරීමේ අපහසුතාව යි.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 234&lt;/ref&gt; සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිඵලදායී ප්‍රතිවයිරස බෙහෙත් නොමැති නමුත් සමහර මූලික ගවේෂණ මඟින් යහපත් ප්‍රතිඵල පෙන්නුම් කර ඇත.&lt;ref name=AFP07/&gt;&lt;ref name=&quot;EcclesPg_b&quot;&gt;එකල්ස් p. 218&lt;/ref&gt;

=== විකල්ප ඔසු===
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා බොහෝ විකල්ප ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිතා කරනු ලැබුවත්, ඒවායින් බොහොමයක් සනාථ කිරීමට ප්‍රමාණවත් විද්‍යාත්මක සාක්ෂි නොමැත. &lt;ref name=AFP07/&gt;2010 දී පවා මීපැණි හෝ නාසික නිස්සේචනය &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Oduwole O, Meremikwu MM, Oyo-Ita A, Udoh EE | title = ළමුන්ගේ තියුණු කැස්ස සඳහා මීපැණි | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 1 | page =  CD007094| date = January 2010 | pmid = 20091616 | doi = 10.1002/14651858.CD007094.pub2 | editor1-last = Oduwole | editor1-first = Olabisi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Kassel JC, King D, Spurling GK | title = ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝග සඳහා සේලයින් නාසික නිස්සේචනය | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 3 | page =  CD006821| date = March 2010 | pmid = 20238351 | doi = 10.1002/14651858.CD006821.pub2 | editor1-last = King | editor1-first = David }}&lt;/ref&gt; නිර්දේශ කිරීමට හෝ ඊට විරුද්ධ වීමට ප්‍රමණවත් සාක්ෂි නොවීය. [https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc_and_the_common_cold සින්ක් රෝග ලක්ෂණ සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට ]යොදා ගැණිනි.අධ්‍යයන වලට අනුව රෝග ලක්ෂණ ඇතිවී පැය 24 ක් ඇතුළත [[සින්ක්]] ගැනීමෙන් ,සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව පවතින කාල පරාසය හා එහි දරුණුතාවය අඩු කර ගත හැකිය.&lt;ref name=Zinc11/&gt;අධ්‍යයන වල පවතින පුළුල් වෙනස්කම් හේතුවෙන් [[සින්ක්]] වල ඵලදායිතාවය කුමන වේලාවේදී,කුමන ආකාරයකට යන්න තීරණය කිරීමට තවදුරටත් ගවේෂණය කිරීම අවශ්‍ය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.nhs.uk/news/2011/02February/Pages/zinc-for-the-common-cold.aspx |title=Zinc for the common cold&amp;nbsp;— Health News&amp;nbsp;— NHS Choices |first= |last= |work=nhs.uk |year=2012 |quote=මේ සමාලෝචනයේදී, සින්ක් භාවිතයෙන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව පවතින කාල පරාසයට ඇති වන බලපෑම  තීරණය කිරීමට කරන ලද අධ්‍යයන වල  ඉතා ඉහළ විෂමජාතීය බවක්  දක්නට ලැබිණි. ඒ අනුව මෙම සොයා ගැනීම අවිනිශ්චිත විය. |accessdate=24 February 2012}}&lt;/ref&gt; එනමුදු සින්ක් ලොසින්ජර අතුරු ආබාධ ඇති කරයි. වෛද්‍යවරුන් විසින් සින්ක් නිර්දේශ කිරීම සඳහා එක් දුර්වල තාර්කිකයක් පවතී. &lt;ref name=Zinc2&gt;{{cite journal|last=Science|first=M.|coauthors=Johnstone, J.; Roth, D. E.; Guyatt, G.; Loeb, M.|title= සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට සින්ක්: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials|journal=Canadian Medical Association Journal|date=7 May 2012|month=July|volume=184|issue=10|pages=E551–E561|doi=10.1503/cmaj.111990|pmid=22566526|pmc=3394849}}&lt;/ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_C විටමින් C] මඟින් ඇති කළ හැකි බලපෑම ඉතා අඩු බව පර්යේෂණ මඟින් සොයා ගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Hemilä2010&quot;&gt;{{cite journal | author = Hemilä H, Chalker E, Douglas B, Hemilä H | title =  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට හා තුරන් කිරීමට විටමින් C | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 3 | page =  CD000980| year = 2007 | pmid = 17636648 | doi = 10.1002/14651858.CD000980.pub3 | editor1-last = Hemilä | editor1-first = Harri }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heimer2009&quot;&gt;{{cite journal | author = Heiner KA, Hart AM, Martin LG, Rubio-Wallace S | title = රෝග නිවාරණයට  හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට විටමින් C භාවිතයේ සාක්ෂි අධ්‍යයනය | journal = Journal of the American Academy of Nurse Practitioners | volume = 21 | issue = 5 | pages = 295–300 | year = 2009 | pmid = 19432914 | doi = 10.1111/j.1745-7599.2009.00409.x }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal |author=Karsch-Völk M, Barrett B, Kiefer D, Bauer R, Ardjomand-Woelkart K, Linde K |title= සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට හා තුරන් කිරීමට Echinacea |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume=2 |issue= |pages=CD000530 |year=2014 |pmid=24554461 |doi=10.1002/14651858.CD000530.pub3 |type=Systematic review}}&lt;/ref&gt; (සමහර අවස්ථාවන්හි හැර ). Echinacea නිෂ්පාදන මඟින් යහපත් ප්‍රතිඵල ගෙන දෙන බවට ස්ථීර සාක්ෂියක් නොමැත. [https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_D විටමින් D] සඳහා එක් වරක් පරීක්ෂණයක් පැවැත් වූ අතර &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Murdoch|first=David R.|title=Effect of Vitamin D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; පරිපූරකතාව -  ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන&lt;subtitle&gt; VIDARIS අහඹු පාලක පරීක්ෂණය&lt;/subtitle&gt;&lt;alt-title&gt;විටමින් D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; සහ ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන&lt;/alt-title&gt;|url=https://archive.org/details/sim_jama_2012-10-03_308_13/page/n52|journal=JAMA: the Journal of the American Medical Association|date=3 October 2012|volume=308|issue=13|page=1333|doi=10.1001/jama.2012.12505}}&lt;/ref&gt;එයින් වාසියක් ඇති බව සොයා ගෙන නොමැත. සුදුළුණු  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව අඩු කිරීමට සුදුසු ද යන්න සොයා ගෙන නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Lissiman E, Bhasale AL, Cohen M | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට සුදුළුණු | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume = 3 | issue =  | page = CD006206 | year = 2012 | pmid = 22419312 | doi = 10.1002/14651858.CD006206.pub3 | editor1-last = Lissiman | editor1-first = Elizabeth }}&lt;/ref&gt;

==රෝග විග්‍රහය==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු සාමාන්‍යයෙන් මෘදු ස්වයං-සීමාකාරී රෝගයක්වන අතර එහි බොහෝ රෝග ලක්ෂණ සතියකින් පමණ වර්ධනය වේ. ඉන් භාගයක් පමණ දින 10 කින් පමණ නැති වී යන අතර දින 15 කදී 90% ක් පමණ නැති වී යයි. &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Thompson|first=M|coauthors=Vodicka, TA; Blair, PS; Buckley, DI; Heneghan, C; Hay, AD; TARGET Programme, Team|title=ළමුන් තුළ ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන්ගේ  රෝග ලක්ෂණ  පවතින්නා වූ කාල පරාසය: ක්‍රමානුකූල සමාලෝචනය.|journal=BMJ (Clinical research ed.)|date=11 Dec 2013|volume=347|page=f7027|pmid=24335668}}&lt;/ref&gt;ඉතා මහළු, ඉත ලාබාල හෝ ප්‍රතිශක්ති මර්දිත පුද්ගලයන්ට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ඉතා උග්‍ර ලෙස බලපෑ හැක. අතුරු [[බැක්ටීරියා]] ආසාදන හේතුවෙන් නාසාරන්ද්‍ර ඉදිමීම, ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය හා කන් ආශ්‍රිත ආසාදන ඇති විය හැක.&lt;ref&gt;Eccles p. 76&lt;/ref&gt; සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සෑදුණු අවස්ථාවන්ගෙන් 8% කට නාසාරන්ද්‍ර ඉදිමීම ද 30% කට කන් ආශ්‍රිත ආසාදන හට ගෙන ඇති බව තක්සේරු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;EcclesPg_a&quot;&gt;එකල්ස් p. 90&lt;/ref&gt;

==වසංගත අධ්‍යයනය==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු මිනිසුන් අතර පොදුවේ &lt;ref name=&quot;E1&quot;&gt;එකල්ස් p. 1&lt;/ref&gt;දක්නට ලැබෙන රෝගයකි. එයට මුළු ලෝක වාසීන්ම ගොදුරු වේ. සාමාන්‍යයෙන් වැඩිහිටියෙකුට වාර්ෂිකව 2-5 &lt;ref name=&quot;CE11&quot;&gt;{{cite journal | author = Arroll B | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව | journal = Clinical evidence | volume = 2011 | issue = 3 | page = 1510 | date = March 2011 | pmid = 21406124 | doi = | pmc = 3275147 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Eccles2005&quot; /&gt;අතර ආසාදන සංඛ්‍යාවක්ද කුඩා දරුවන්ට 6-10 වාර ගණනක්ද (පාසැල් දරුවන්ට වසරකට 12 වතාවක් පමණද ) &lt;ref name=&quot;AFP07&quot;&gt;{{cite journal | author = Simasek M, Blandino DA | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර | journal = ඇමරිකානු පවුලේ වෛද්‍යවරයා | volume = 75 | issue = 4 | pages = 515–20 | year = 2007 | pmid = 17323712 | doi =  | url = http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html | access-date = 2014-04-11 | archive-date = 2007-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926230125/http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html | url-status = deviated | accessdate = 2014-04-11 | archivedate = 2007-09-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926230125/http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html }} {{Open access}}&lt;/ref&gt;සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැළඳේ. වයස්ගත පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතිය වඩාත් නරක  අතට ගෙන යමින් &lt;ref name=&quot;E78&quot;&gt;එකල්ස් p. 78&lt;/ref&gt;ආසාදනයන් වර්ධනය වේ. ස්වදේශීය ඇමරිකානුවන් හා එස්කිමෝවරුන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ගොදුරු වීමේ ප්‍රවණතාව වැඩි අතර මධ්‍ය ශ්‍රොත්‍රදාහය වැනි ගැටළුකාරී තත්වයන්ට ගොදුරු වීමේ ප්‍රවණතාවය යුරෝපීයයන්ට වඩා වැඩිය.

==ඉතිහාසය==
[[File:The Cost Of The Common Cold &amp; Influenza.jpg|thumb|සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවෙන් සිදු වන අලාභය විස්තර කරන්නා වූ  [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී]] ගැණුනු [[බ්‍රිතාන්‍ය]] පෝස්ටරයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවසහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව හේතුවෙන් සිදු වන අලාභය |work=Imperial War Museum: Posters of Conflict |publisher=vads|url=http://vads.bath.ac.uk/flarge.php?uid=33443&amp;sos=0}}&lt;/ref&gt;]]සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපෑ හේතුව 1950 දී සොයා ගත් නමුදු එය පුරාතන කාලයේ පටන් පැවති රෝගයකි.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 3&lt;/ref&gt; එහි රෝග ලක්ෂණ හා ප්‍රතිකාර පිළිඳව පැරණි [[මිසර පැපිරීස්]] (ඉතාමත් පැරණි වෛද්‍යමය සටහන් වන අතර 16 වැනි ශත වර්ෂයට පෙර ලියා ඇත. )වල විස්තර කර ඇත. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 6&lt;/ref&gt;ඉංග්‍රීසි බසින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට Cold යන්න භවිතා කරන අතර එය භාවිතයට පැමිණ ඇත්තේ 16 වැනි සියවසේ ය. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ රෝග ලක්ෂණ හා සීතල දේශගුණයට නිරාවරණයෙන් ද රෝගය ඇති විය හැකි බැවින් එයට මෙම නම ලැබී ඇත. &lt;ref&gt;{{cite web | publisher=Online Etymology Dictionary | url=http://www.etymonline.com/index.php?term=cold | title=Cold | accessdate=12 January 2008 }}&lt;/ref&gt;එක්සත් රාජධානියේ වෛද්‍ය ගවේෂණ මණ්ඩලය මඟින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා ඒකකයක් පිහිටවනු ලැබුයේ 1946 වන අතර රයිනොවයිරස් හඳුනා ගනු ලැබුයේ 1956 දීය. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 20&lt;/ref&gt;1997 දී CCU පෙන්වා දෙන ලද්දේ රයිනොවයිරස් ආසාදනයකට විවෘත වූ පසු මුල් රෝග ලක්ෂණ ඇති වීම අතරතුර කාලයේදී [https://en.wikipedia.org/wiki/Interferon interferon] ප්‍රතිකාරය මඟින් රෝගයට එරෙහිව යම් ආරක්ෂාවක් සැපයෙන බවයි. &lt;ref name=&quot;pmid2438740&quot;&gt;{{cite journal | author = Tyrrell DA | title = වෛරසයක් නිසා සෛලයක ප්‍රෝටීන නිපදවීම සහ ඒවායේ සායනික වැදගත්කම| url = https://archive.org/details/sim_clinical-infectious-diseases_march-april-1987_9_2/page/n6 | journal = Rev. Infect. Dis. | volume = 9 | issue = 2 | pages = 243–9 | year = 1987 | pmid = 2438740 | doi = 10.1093/clinids/9.2.243 }}&lt;/ref&gt;නමුත් ඒ සඳහා කිසිදු ප්‍රායෝගික ප්‍රතිකාරයක් දියුණු කළ නොහැකි විය. සින්ක් ග්ලුකොනේට් ලොසින්ජර ( [https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc_gluconate#Zinc_and_the_common_cold zinc gluconate lozenges]) පිළිබඳ ගවේෂණය අවසන් කිරීමෙන් වසර 2 කට පසු එම ඒකකය  1989 දී වසා දැමීය.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Al-Nakib W | title =රයිනොවයිරස් උණ සඳහා සින්ක් ග්ලුකොනේට් ලොසින්ජර | journal = J Antimicrob Chemother. | volume = 20 | issue = 6 | pages = 893–901 | date = December 1987 | pmid = 3440773 | doi = 10.1093/jac/20.6.893 | last2 = Higgins | first2 = P.G. | last3 = Barrow | first3 = I. | last4 = Batstone | first4 = G. | last5 = Tyrrell | first5 = D.A.J. }}&lt;/ref&gt;

==සමාජ හා සංස්කෘතික==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසා වූ ආර්ථික බලපෑම පිළිබඳව ලෝකයේ එතරම් උනන්දුවක් නැත. &lt;ref name=&quot;EcclesPg_a&quot; /&gt; ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසා වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 75-100 අතර වෛද්‍යවරුන් හමුවීම් සංඛ්‍යාවක්ද වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 7.7 පමණ වූ වියදමක් ද යන බව තක්සේරු කර ඇත. ඇමරිකානුවන් ඩොලර් බිලියන 2.9 ක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Over-the-counter_drug over-the-counter]  බෙහෙත් සඳහා ද තවත් ඩොලර් මිලියන 400 ක් නිර්දේශ කරනු ලබන අනෙකුත් බෙහෙත්  සඳහා ද වැය කරනු ලබයි.&lt;ref name=Frend03&gt;{{cite journal | author = ෆෙඩ්‍රික් AM, මොන්ටො AS, නයිටින්ගේල් B, සානෙස් M | title = ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා  ආශ්‍රිතව නොවන්නා වූ වයිරසයන් ගෙන් හට ගන්නා ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන් ගෙන් ඇති වී තිබෙන ඇමරිකාවේ ආර්ථික කරදරය |  journal = Arch. Intern. Med.  | volume = 163 | issue = 4 | pages = 487–94 | year = 2003 | pmid = 12588210 | doi = 10.1001/archinte.163.4.487 }}&lt;/ref&gt;  වෛද්‍යවරුන් හමු වන පිරිසෙන් තුනෙන් එකකටම වඩා පිරිසක් ප්‍රතිජීවක නිර්දේශයන් ලබා ගනී. ඇස්තමේන්තු වලට අනුව මිලියන 22-189 පමණ පාසල් දින නැති වී යෑම් වාර්ෂිකව සිදු වේ. &lt;ref name=Frend03/&gt; මේ හේතුවෙන් ලෙඩ වූ තම දරුවන් බලා ගැනීම සඳහා නිවසේ නතර වීමෙන් දෙමව්පියන්ගේ වැඩ කරන දින මිලියන 126 ක් පමණ නැති වී යයි. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව  හේතුවෙන් සේවක වැඩ කරන දින මිලියන 150 ක් පමණ නැති වී යන අතර සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසා ඇති වන මුළු ආර්ථික බලපෑම වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 20 ඉක්මවයි. &lt;ref name=Frend03/&gt;ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ වැඩ කරන කාලයෙන් 40% ක් පමණ අඩු වන බව ගණන් බලා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Kirkpatrick GL | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව | url = https://archive.org/details/sim_primary-care-clinics-in-office-practice_1996-12_23_4/page/n16 | journal = Prim. Care | volume = 23 | issue = 4 | pages = 657–75 | date =  1996 දෙසැම්බර්| pmid = 8890137 | doi = 10.1016/S0095-4543(05)70355-9 }}&lt;/ref&gt;

==ගවේෂණ උපදේශනය==
ප්‍රතිවයිරස විශාල සංඛ්‍යාවක් ප්‍රථිඵල දායී බව දැන ගැනීම සඳහා පරීක්ෂණ වලට භාජනය කර ඇත. &lt;ref name=&quot;EcclesPg_b&quot; /&gt;කෙසේ නමුත් 2009 වන විට කිසිවක් ප්‍රථිඵල දායී බව සොයාගෙන නොතිබූ අතර භාවිතය සඳහා ලියාපදිංචි කර නොතිබිණි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Picornavirus  picornaviruses] වලට එරෙහිව පූර්වනිමිති පළ කළ [https://en.wikipedia.org/wiki/Pleconaril pleconaril]  ප්‍රතිවයිරසය පිළිබඳව  හා BTA-798 සම්බන්ධව අත්හදා බැලීම් ඉදිරියට සිදු කරගෙන යයි.&lt;ref name=E226&gt;එකලස් p. 226&lt;/ref&gt; pleconaril හි වාචික ආකාරය පිළිබඳව ආරක්ෂිත ගැටලු පැන නඟින නමුත් ඉතා කුඩා අංශු වායුවක විසිර තිබීමේ ක්‍රමය පිළිබඳව අධ්‍යනය කරමින් පවතී.&lt;ref name=E226/&gt; &lt;br /&gt; &lt;br /&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_Institute_of_Technology Massachusetts Institute of Technology]  මඟින් දියුණු කරන ලද [https://en.wikipedia.org/wiki/DRACO_(antiviral) DRACO] , පුළුල් වර්ණාවලී ප්‍රතිවයිරස රෝග චිකිත්සාව රයිනොවයිරස්වලට හා අනෙකුත් ආසාදිත වයිරස ගණනාවකට ප්‍රතිකාර කිරීමේ සාර්ථකත්වය ප්‍රාථමික වශයෙන් පෙන්නුම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;pmid21818340&quot;&gt;{{cite journal |author=Rider TH, Zook CE, Boettcher TL, Wick ST, Pancoast JS, සුස්මාන් BD |title=පුළුල් වර්ණාවලී ප්‍රතිවයිරස රෝග චිකිත්සාව |journal=[[PLoS ONE]] |volume=6 |issue=7 |page=e22572 |year=2011 |pmid=21818340 |pmc=3144912 |doi=10.1371/journal.pone.0022572 |editor1-last=Sambhara |editor1-first=Suryaprakash}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Macrae&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.dailymail.co.uk/health/article-2024492/Greatest-discovery-penicillin-Scientists-work-drug-cure-viruses--including-flu.html |title=පෙනිසිලීන් වලට පසු ශ්‍රේෂ්ඨතම සොයා ගැනුම: සෑම දෙයක් සඳහාම ප්‍රතිකාරයක් – සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවෙන් HIV සඳහා |work=The Daily Mail |location=UK |author=Fiona Macrae | date=11 August 2011 |postscript={{inconsistent citations}} }}&lt;/ref&gt; බෝල්ටිමෝ නගරයේ පිහිටි [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Maryland_School_of_Medicine University of Maryland School of Medicine] සරසවියේ  හා [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Wisconsin%E2%80%93Madison University of Wisconsin–Madison] සරසවියේ ගවේෂකයන් විසින් සියළු රයිනොවයිරස් වර්ගයන්හි  ජානමය ද්‍රවය අනුපිළිවෙලකට සකස් කරනු ලැබීය.&lt;ref name=&quot;CTgov&quot;&gt;{{cite news| url = http://www.cnn.com/2009/HEALTH/02/12/cold.genome/| title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා වයිරසයන්හි ජාන අනුරූපිතය පියවරක් ඉදිරියට විද්‍යාඥයින් පවසයි.| date = 12 February 2009 | accessdate = 28 April 2009| publisher = CNN| author = Val Willingham}}&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}

==වැඩිදුර කියවීමට==
{{refbegin}}
* {{cite book|last=රොනල්ඩ් එකල්ස් |first=ඕල්ෆ් වෙබ්ලර් (eds)|title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව|වසර=2009|

publisher=Birkhäuser|location=Basel|isbn=978-3-7643-9894-1 }}
{{refend}}

==බාහිර යොමු==
{{Commons category|Common cold}}
* {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Respiratory_Disorders/Common_Cold/}}

{{Viral diseases}}
{{Respiratory pathology}}
{{Common cold}}

[[ප්‍රවර්ගය:සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව| ]]
[[Category:උග්‍ර ඉහළ ශ්වසන ආසාදන ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රදාහ]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛරස් රෝග]]
[[Category:Enterovirus ආශ්‍රිත රෝග]]

== වෛද්‍ය කළමනාකරණය සහ ප්‍රතිජීවක අවභාවිතය වළක්වා ගැනීම ==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු Rhinovirus ඇතුළු වෛරස් මගින් ඉහළ ශ්වසන මාර්ගයේ ඇතිකරන ආසාදනයක් බැවින්, ඒ සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Antibiotics) භාවිතා කිරීමෙන් කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් නොලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව (Common Cold): වෛරස් ආසාදනය, රෝග ලක්ෂණ සහ නිවැරදි ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/common-cold/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ප්‍රමාණවත් විවේකය, උණුසුම් දියර පානය, හුමාලය ආඝ්‍රාණය කිරීම සහ රෝග ලක්ෂණ සමනය කිරීමට වෛද්‍ය උපදෙස් මත ලබාදෙන පැරසිටමෝල් හෝ ප්‍රති-හිස්ටමින් (Antihistamines) ඖෂධ ප්‍රමාණවත් වේ.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/common-cold/ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව (Common Cold): වෛරස් ආසාදනය, රෝග ලක්ෂණ සහ නිවැරදි ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>9ac9gb9h7p6o31hnohgw36xqb4vmjm7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803793</id>
      <parentid>803767</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72570" sha1="qq97465ghsmkde0ahwdb8xx1hwgd98p" xml:space="preserve">{{Infobox disease
| Name           =  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව
| Image          = Rhinovirus.PNG
| Caption        = මිනිස් සිරුරේ ඇති [[Rhinovirus]]  ප්‍රභේදයක මතුපිට පෙනුම
| ICD10          = {{ICD10|J|00}}
| ICD9           = {{ICD9|460}}
| DiseasesDB     = 31088
| MedlinePlus    = 000678
| eMedicineSubj  = 
| eMedicineTopic =
| eMedicine_mult = {{EMedicine2|med|2339}}
| MeshID         = D003139
}}
&lt;!-- රෝග ලක්ෂණ සහ හේතුකාරක --&gt;
'''සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව''' හෙවත් '''හෙම්බිරිස්සාව''' යනු වයිරස මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයක් වන අතර ප්‍රධාන  වශයෙන් නාසයට බලපාන්නක් වේ. [[කැස්ස]], උගුරේ අමාරුව,සොටු දියර ගැලීම, කිවිසුම් යාම, සහ දින 7 ත් 10 ත් අතර පවතින උණ ප්‍රධාන වශයෙන් පවතින්නාවූ රෝග ලක්ෂණ වේ. සමහර ලක්ෂණ සති 3 ක් පමණ පැවතීමට ඉඩ ඇත. වර්ග 200 කට අධික වයිරස ගණනාවක් සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වන අතර ඒ අතුරින් බහුලවම  [[rhinovirus]] දැකිය හැක. මෙම රෝගය  නාසා ග්‍රසනිකතාව (nasopharyngitis), ඝ්‍රාණ රුහිතය ( 
rhinopharyngitis), උග්‍ර ස්‍රැතිය (acute coryza) &lt;ref&gt;{{cite book|title=වාචික වෙදකම|year=2008|publisher=ජේපී සහෝදරයෝ ප්‍රකාශන|isbn=9788180615627| 
page=336|url=http://books.google.ca/books?id=8_jWY8wOGEsC&amp;pg=PA336|author=ජෝන් ප්‍රමෝඩ් ආර්.ජෝන්}}&lt;/ref&gt; , හිසරදය අදී නම් වලින්ද හඳුන්වනු ලැබේ.

==පෙන්නුම් කරන්නාවූ රෝග ලක්ෂණ==
ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසදන ඒවා බලපානු ලබන ප්‍රදේශ අනුව වර්ගීකරණය කල විට සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ප්‍රධාන වශයෙන් නාසය, උගුර ([[ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය]]), කෝටරක ([[කෝටරක ප්‍රදාහය]])  සහ කලාතුරකින්  ඇතැම් විට ඇස් ([[අක්ෂි පටල ප්‍රදාහය]] හේතුවෙන්) යන ප්‍රදේශයන්ට බලපාන බව සොයගෙන ඇත.රෝග ලක්ෂණ බොහෝ විට ඇති වන්නේ වයිරසයන් මගින් සිදු කරනු ලබන පටක විනාශ කිරීමේ ක්‍රියවලිය නිසා නොව ආසාදන වලට එරෙහිව ශරීරයේ සිදුවන ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියවලිය හේතුවෙනි. [[දෑත් සේදීම|දෑත් සෝදා]] පිරිසිදුව තබා ගැනීම සහ රෝග ලක්ෂණ පහල වූ විට මුහුනු ආවරණ පැලදීම මගින් ප්‍රාරම්භක වශයෙන් රෝගය වළක්වා ගත හැක. සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ඇතැම්විට නියුමෝනියාව (වයිරසයන් මගින් ඇති වන නියුමෝනියාව සහ බැක්ටීරියාවන් මගින් ඇති වන නියුමෝනියාව ) දක්වා වර්ධනය විය හැක. &lt;br /&gt;
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකර්මයක් නොමැති වුවත් ඉන් ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ සඳහා ප්‍රතිකර කිරීමේ හැකියාව ඇත.සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු බෝවන රෝග අතරින් නිතර නිතර ඇති වන්නා වූ රෝගයක් වන අතර දළ වශයෙන් වැඩිහිටි පුද්ගලයෙක් වසරකට 2 - 3 වතාවක් ද කුඩා දරුවෙක් වසරකට 6 - 12 වතාවක් ද මෙයට ගොදුරු වීමේ ඉඩක් ඇත.පුරාතන කාලයේ පටන් මෙම ආසාදනයට මිනිසුන් ගොදුරුව ඇත. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 3&lt;/ref&gt;


සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ මූලික රෝග ලක්ෂණ ලෙස කැස්ස, සොටු දියර ගැලීම, නාසික අවහිරය, උගුරේ අමාරුව ද ඇතැම්විට මාංශ පේශි වේදනාව, තෙහෙට්ටුව, හිසරදය සහ කෑම අරුචිය  &lt;ref name=E24&gt; එකල්ස් p. 24 &lt;/ref&gt; ද පෙන්නුම් කරයි. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සෑදුනු අවස්ථා ගත් විට ඉන් 40% කම උගුරේ අමාරුව ද 50% &lt;ref name=CE11/&gt;කම කැස්ස ද ඉතිරියෙන් අඩකම මාංශ පේශි වේදනාවද පෙන්නුම් කරයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝගයේදි වැඩිහිටියන්ගෙන් උණ අමාරුවක් දක්නට නොලැබෙන නමුත් ළදරුවන් හා කුඩා දරුවන් තුලින් එවැන්නක් පෙන්නුම් කෙරේ. &lt;ref name=Eccles2005&gt;{{cite journal | author = එකල්ස් ආර් | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා සහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා රෝග ලක්ෂණ අවබෝධය| journal = Lancet Infect Dis | volume = 5 | issue = 11 |පිටු = 718–25 | date =නොවැම්බර් 2005 | pmid = 16253889 | doi = 10.1016/S1473-3099 (05)70270-X }}&lt;/ref&gt;ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා සමඟ සැසඳීමේදී මෘදු කැස්සක් පවතී. වැඩිහිටි පුද්ගලයෙකුට කැස්ස සමඟ උණ පෙන්නුම් කෙරේ නම් එය ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා තත්වයක් වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 26&lt;/ref&gt;
===ප්‍රගමනය===
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ මුල් අවදියේදී රෝගියාට තෙහෙට්ටුව, සීතල ,හිසරදය, කිවිසුම් යාම සහ දින 2 ක් පමණ පවතින කැස්ස සහ සොටු දියර ගැලීම දක්නට ලැබේ. &lt;ref name=E24/&gt; රෝගය අනාවරණයෙන් පැය 16 ක් ඇතුලත රෝග ලක්ෂණ මතු වීම ඇරඹේ. &lt;ref&gt;{{cite book|first=කතුවරුන්, රිච්ඩ් ඒ. හෙල්ම්ස්|title=චිකිත්සාව ග්‍රන්ත්‍රය : ඖෂධ හා ලෙඩ රෝග කළමණාකරණය | year=2006|publisher=ලිපින්කොට් විලියම්ස් සහ විල්කින්ස්|location=ෆිලඩෙල්ෆියා, Pa. [u.a.]|isbn=9780781757348|page=1882|url=http://books.google.ca/books?id=aVmRWrknaWgC&amp;pg=PA1882|edition=8.}}&lt;/ref&gt;  සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝග ලක්ෂණ දවස් 7 ක් පමණ ගතවන විට නැති වී යන නමුත් ඇතැම් ඒවා සති 3 ක් &lt;ref name=Heik2003&gt;{{cite journal | author = Heikkinen T, Järvinen A | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව | journal =ලැන්සෙට් | volume = 361 | issue = 9351 | පිටු = 51–9 | date = ජනවාරි 2003 | pmid = 12517470 | doi = 10.1016/S0140-6736(03)12162-9 }}&lt;/ref&gt; පමණ ද පැවතිමේ හැකියාව ඇත. &lt;ref&gt;{{cite book|last=al.]|first=edited by Helga Rübsamen-Waigmann ... [et|title=වයිරස ආසාදනයන් සහ ප්‍රතිකාර |year=2003|publisher=Informa Healthcare|location=Hoboken|isbn=9780824756413|page=111|url=http://books.google.ca/books?id=AltZnmbIhbwC&amp;pg=PA111}}&lt;/ref&gt;  කැස්ස පවතින සාමාන්‍ය කාල පරාසය දින 18 ක් &lt;ref name=&quot;pmid23319500&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Ebell | first1 = M. H. | last2 = Lundgren | first2 = J. | last3 = Youngpairoj | first3 = S. | title =කොපමණ කාලයක් උණ පවතීද ? දෙමාපිය අපේක්ෂාවන් සහ වර්ගීකාරක සමාලෝචනයක දත්ත සංසන්දනය. | journal = Annals of Family Medicine | date = Jan – Feb 2013 | volume = 11 | issue = 1 | pages = 5–13 | pmid = 23319500 | doi = 10.1370/afm.1430 | pmc = 3596033}}&lt;/ref&gt; වන අතර සමහර අවස්ථාවන්හිදී සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිමා වී සති 8 ක් පමණ වන තෙක් කැස්ස පැවතිමේ හැකියාව ඇත.   &lt;ref name=&quot;pmid21198555&quot;&gt;{{cite journal |author=Dicpinigaitis PV |title=කැස්ස: ළඟා කර ගත නොහැකි වූ සායනික අවශ්‍යතාව |journal=Br. J. Pharmacol. |volume=163 |issue=1 |pages=116–24 |date=May 2011 |pmid=21198555 |pmc=3085873 |doi=10.1111/j.1476-5381.2010.01198.x |url=}}&lt;/ref&gt;([https://en.wikipedia.org/wiki/Post-viral_cough  post-viral cough]) කුඩා ළමුන් රෝගයට ගොදුරු වන අවස්ථාවන්ගෙන් 35-40% කදීම කැස්ස දින 10 කට වඩා පවතින අතර අවස්ථාවන්ගෙන් 10% කම කැස්ස දින 25 කට වඩා පවතී. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Goldsobel AB, Chipps BE | title = ජනගහණය තුල පවතින කැස්ස | journal = J. Pediatr. | volume = 156 | issue = 3 | පිටු = 352–358.e1 | date = මාර්තු 2010 | pmid = 20176183 | doi = 10.1016/j.jpeds.2009.12.004 }}&lt;/ref&gt;

==හේතුකාරක==
[[File:Coronaviruses 004 lores.jpg|thumb|[[Coronavirus]]es යනු සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපානු ලබන වයිරස කාණ්ඩයක් ලෙස හඳින්වේ. ඔවුන්ට ඔටුන්නක් වැනි වූ රැස් වළල්ලක් ඇති අතර එය ඉලෙක්ට්‍රෝන අණ්වීක්ෂය ආධාරයෙන් දැක ගත හැක.
 ]]
===විද්‍යාත්මක වෛරස අධ්‍යයනය===
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු වයිරසයක් මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයකි. රයිනොවයිරස්(30-80%) යනු [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_coronavirus  picornavirus] ගණයේ හඳුනාගත්  &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Palmenberg AC, Spiro D, Kuzmickas R, Wang S, Djikeng A, Rathe JA, Fraser-Liggett CM, Liggett SB | title =දන්නා සියළු මිනිස් රයිනොවයිරස් ජාන පෙළ ගැසීම හා විශ්ලේෂණය තුලින් ආකෘතික ස්වභාවය සහ පරිණාමය හෙළි වේ. | journal = Science | volume = 324 | issue = 5923 |පිටු = 55–9 | වසර = 2009 | pmid = 19213880 | doi = 10.1126/science.1165557 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 77&lt;/ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Serovar  serotypes] 99 කගෙන් සමන්විත සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බහුලවම හේතු වන වයිරසය යි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_coronavirus human coronavirus] (~15%),[https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%89%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%86%E0%B7%8A%E0%B6%BD%E0%B7%94%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%B1%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B7%8F%E0%B7%80 influenza viruses] (10-15%),[https://en.wikipedia.org/wiki/Adenoviridae  adenoviruses](5%), [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_parainfluenza_viruses  human parainfluenza viruses] , [https://en.wikipedia.org/wiki/Human_respiratory_syncytial_virus   human respiratory syncytial virus], [https://en.wikipedia.org/wiki/Enterovirus  enteroviruses] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Metapneumovirus  metapneumovirus] අනෙකුත් වයිරසයන් &lt;ref&gt;{{cite book|last=Pelczar|title=ක්ෂුද්‍ර ජීව  විද්‍යාව : භාවිතය පදනම් වූ ප්‍රවේශය | year=2010 |isbn=9780070151475 |පිටුව=656| url=http://books.google.ca/books?id=xnClBCuo71IC&amp;pg=PA656}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=වෛද්‍යශාස්ත්‍රය|first=s cecil|title=රත්ත්‍රන් මිනිසා|publisher=Elsevier Saunders|location=Philadelphia|isbn=9781437727883|page=2103|url=http://books.google.ca/books?id=Qd-vvNh0ee0C&amp;pg=PA2103|edition=24th ed.}}&lt;/ref&gt;වේ. සෑමවිටම එක් වයිරසයකට වඩා හට ගනී. මුළු එකතුවක් ලෙස ගත් විට 200 කට වැඩි විවිධ වයිරස ගණනක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වේ.

===සම්ප්‍රේෂණය===
කුඩා වාත අංශු මාර්ගයෙන්, ආසාදිත නාසික ස්‍රාවයන් ඍජු ස්පර්ශයෙන් හෝ රෝග වාහක ඕනෑම වස්තුවක් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Fomites fomites]) ස්පර්ශයෙන් වයිරස මූලිකවම සම්ප්‍රේෂණය් වේ.&lt;ref name=CE11/&gt; &lt;ref name=Cold197&gt;{{cite book|last=කතුවරුන්|first=රොනල්ඩ් එකල්ස්, ඕල්ෆ් වෙබර්,|title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව |වසර=2009 |publisher=Birkhäuser |location=බේසෙල්|isbn=978-3-7643-9894-1 |පිටුව=197|url=http://books.google.ca/books?id=rRIdiGE42IEC&amp;pg=PA197|edition=Online-Ausg.}}&lt;/ref&gt;වාත අංශු මාර්ගයෙන් රෝගය පැතිරීමට වඩා ස්පර්ශයෙන් රෝගය පැතිරීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇත.&lt;ref name=E211&gt;එකල්ස් pp. 211, 215&lt;/ref&gt; මෙම වයිරසයන්  යම්කිසි කාල පරාසයක් පරිසරයේ නොනැසී පවතින අතර ([https://en.wikipedia.org/wiki/Rhinovirus Rhinovirus] පැය 18 කට වැඩි කාලයක් ) මිනිස් අත් වල තැවරී ඇස් හෝ නාස් ප්‍රදේශයට යෑමේ හැකියාවක් ඇත. &lt;ref name=Cold197/&gt;මෙම ආසාදනයන් පවුලේ අනෙකුත් සාමාජිකයන්ටද බෝ වීමේ වැඩි ඉඩකඩක් ඇත. ළමුන් වැඩි පිරිසක් එකට ගැවසීම හා දුර්වල ස්වස්ථතාව හේතුවෙන් පාසැල් හා ළමුන් රැක බලා ගන්නා මධ්‍යස්ථානයන්හිදී සම්ප්‍රේෂණය වීමේ හැකියාව වැඩි වේ. &lt;ref name=Text2007/&gt;ඉන්පසු ඔවුන්ගේ  නිවෙස් වල අනෙකුත් සාමාජිකයන්ටද රෝගය සම්ප්‍රේෂණය විය හැක. &lt;ref name=Text2007&gt;{{cite book|last=al.]|first=edited by Arie J. Zuckerman ... [et|title=සායනික විද්‍යාත්මක වෛරස අධ්‍යයනය පිළිබඳ මූලධර්ම හා භාවිත |year=2007|publisher=විලී|location=හොබොකෙන්, N.J.|isbn=978-0-470-51799-4|page=496|url=http://books.google.ca/books?id=OgbcUWpUCXsC&amp;pg=PA496|සංස්කරණය=6}}&lt;/ref&gt;

===කාළගුණය===
සාම්ප්‍රදායික ගැමි මතයට අනුව වැස්ස හෝ ශීත ඍතුව වැනි සීතල කාළගුණික තත්වයන්ට නිරාවරණය වීම සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපාන ප්‍රධානම හේතුවයි. &lt;ref&gt;{{cite news |author=සුගර්, අබිගයිල් |title='ඔබව මරණය ලුහුබඳීවි !' පැරණි භාර්යාවන්ගේ කතන්දරයක්? හොඳයි ... |newspaper=[[The New York Times]] |date= 2003 මාර්තු 4|url=http://www.nytimes.com/2003/03/04/science/you-ll-catch-your-death-an-old-wives-tale-well.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 79&lt;/ref&gt; සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හේතු වන සමහර වයිරස ඍතුමය වශයෙන් හට ගන්නා අතර සීතල කාළගුණික තත්වයන්හිදී බහුල වේ.  නමුත් ඍතුමය වශයෙන් හට ගැනීමට හේතුව නිශ්චිතවම සොයා ගෙන නැත. &lt;ref name=nhs&gt;{{cite web|title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව – පසුබිම් තොරතුරු|url=http://www.cks.nhs.uk/common_cold/background_information/prevalence|publisher=සෞඛ්‍ය හා සායනික විශිෂ්ඨතාව පිළිබඳ ජාතික ආයතනය|accessdate= 2013 මාර්තු 19}}&lt;/ref&gt;ඇතැම් විට සීත කාලයේ ශ්වසන පද්ධතියේ ඇති වන වෙනස්කම් &lt;ref name=&quot;EcclesPg&quot; /&gt; , ප්‍රතිශක්තීකරණ දුර්වලතා &lt;ref name=&quot;Mourtzoukou&quot;/&gt;, අඩු ආර්ද්‍රතාවය හේතුවෙන් වැඩි වන වයිරස සම්ප්‍රේෂණ සීග්‍රතාව  සහ වියළි වාතය කුඩා වයිරස අංශු වල අපකිරණ හැකියාව වැඩි කිරීමෙන් ඒවාට වැඩි දුරකට සම්ප්‍රේෂණය වීමේ ප්‍රවණතාව ඍතුමය බලපෑමට හේතු විය හැක.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 157&lt;/ref&gt; වැඩි කාල වේලාවක් ගොඩනැඟිලි තුල සිටීම, ආසාදිත රෝගියෙක් අසල සිටීම &lt;ref name=&quot;EcclesPg&quot;&gt;එකල්ස් p. 80&lt;/ref&gt;( විශෙෂයෙන්ම පාසැල් ළමුන් )&lt;ref name=Text2007/&gt;&lt;ref name=nhs/&gt;, වැනි සමාජ සාධක මත ද රෝගය වැළඳීමට හැක.  අඩු ශරීර උෂ්ණත්වය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපාන අවදානම් සාධකයක් ද යන්න පිළිබඳව මත්භේදයක් පවතී. බහුතර මතය වන්නේ  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ආසාදනය වීමේ නැඹුරුතාවට අඩු ශරීර උෂ්ණත්වය බලපාන බවයි.&lt;ref name=&quot;Mourtzoukou&quot;&gt;{{cite journal | author = Mourtzoukou EG, Falagas ME | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හා ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන්ට නිරාවරණය | journal = පෙනහළු රෝග හා ක්ෂය රෝගය පිළිබඳ ජාත්‍යයන්තර ජර්නලය | volume = 11 | issue = 9 | pages = 938–43 | date =  2007 සැප්තැම්බර් | pmid = 17705968 | doi =  }}&lt;/ref&gt;

===අනෙකුත්===
පෙර අවස්ථාවන්හිදී සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ගොදුරු වී තිබේ නම් වයිරසය පැතිරීමේ ප්‍රවණතාව අඩු වේ.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 78&lt;/ref&gt; මේ හේතුවෙන් ළාබාල ළමුන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ගොදුරු වී මේ ප්‍රවණතාව වැඩිය. රෝගය වැළඳීමේ අවදානම් සාධකයක් ලෙස දුර්වල ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියකින් යුතු වීමද පෙන්වා දිය හැක.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 78&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 166&lt;/ref&gt;  අඩු නින්ද, මන්දපෝෂණය හේතුවෙන් ප්‍රතිශක්තීකරණ කාර්යය දුර්වල වන අතර  වයිරසය වර්ධනය වීමේ සීග්‍රතාවය වැඩි වේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = කොහෙන් S, ඩොයිල් WJ, ඇල්පර් CM, ජැනිකි-ඩිවර්ට්ස් D, ටර්නර් RB | title = නිදා ගැනීමේ පුරුදු සහ  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ඇති නැඹුරුතාව | journal = Arch. Intern. Med. | volume = 169 | issue = 1 | පිටු = 62–7 | date =  2009 ජනවාරි | pmid = 19139325 | pmc = 2629403 | doi = 10.1001/archinternmed.2008.505 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;එකල්ස් pp. 160–165&lt;/ref&gt;මව්කිරි දීම මගින් තදබල මධ්‍ය ශ්‍රෝත්‍රදාහය හා පහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන අවම කර ගත හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=McNiel|first1=ME |last2=Labbok |first2=MH |last3=Abrahams |first3=SW |title=මව්කිරි වෙනුවට ලබා දෙන සූත්‍ර පෝෂණයේ අවදානම කුමක්ද ? නැවත විශ්ලේශණය සහ සමාලෝචනය .|journal=මව්කිරි දීම සමාලෝචනය : ඕස්ට්‍රේලියා හෙද මව් වරුන්ගේ වෘත්තීය සංගමය  |date=July 2010|volume=18|issue=2|pages=25–32|pmid=20879657}}&lt;/ref&gt; ළදරුවෙකුට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැළඳී ඇති විට මව්කිරි දීම සුපුරුදු ලෙස සිදු කරන ලෙස නිර්දේශ කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lawrence|first=Ruth A. Lawrence, Robert M.|title=මව්කිරි දීම වෛද්‍ය වෘත්තීය සඳහා මාර්ගෝපදේශයක් ලෙස|publisher=Mosby/Elsevier|location=Maryland Heights, Mo.|isbn=9781437735901|page=478|url=http://books.google.ca/books?id=c4BnozBW3EMC&amp;pg=PA478|edition=7th|date=2010-09-30}}&lt;/ref&gt;එසේ වුවද සංවර්ධිත ලෝකයේ මව්කිරි දීම මඟින් පමණක් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වළක්වා ගත නොහැක. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Williams|first=[edited by] Kenrad E. Nelson, Carolyn F. Masters|title=සංක්‍රාමී වසංගත රෝග අධ්‍යනය : සිද්ධාන්ත හා භාවිත|year=2007|publisher=Jones and Bartlett Publishers|location=Sudbury, Mass.|isbn=9780763728793|page=724|url=http://books.google.ca/books?id=o_j-G4zJ4cQC&amp;pg=PA724|edition=2nd ed.}}&lt;/ref&gt;

==ව්‍යාධි කායික විද්‍යාව==
[[File:Illu conducting passages si.gif|thumb|සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව හෙවත් හෙම්බිරිස්සාව''' යනු වයිරස මගින් බෝවන ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝගයකි .]]
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ රෝග ලක්ෂණ ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලියට මූලිකවම සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ. &lt;ref name=E112&gt;එකල්ස් p. 112&lt;/ref&gt; ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලියේ යාන්ත්‍රණය එක් එක් වයිරසය සඳහා විශේෂිත වේ. නිදසුනක් ලෙස රයිනොවයිරස් ඍජු ස්පර්ශය තුළින් පැතිරේ; එය මිනිස් ICAM-1 ප්‍රතිග්‍රාහක සමඟ බැඳී දැවිල්ල ඇති කරනු ලබන ප්‍රතික්‍රියාවන් ආරම්භ කරනු ලැබේ. &lt;ref name=E112/&gt;මෙම මූලික ප්‍රතිශක්තීකරණ ප්‍රතික්‍රියා රෝග ලක්ෂණ ඇති කරලීමට හේතු වේ.&lt;ref name=E112/&gt; සාමාන්‍යයෙන් එය නාසික අපිචජයට හානියක් නොකරයි.&lt;ref name=Eccles2005/&gt; තවද ශ්වසන සංසෛල වයිරස([https://en.wikipedia.org/wiki/Human_respiratory_syncytial_virus RSV]) ඍජු ස්පර්ශයෙන් මෙන්ම කුඩා වාත අංශු මඟින්ද පැතිරේ.  ඉන්පසු එය පහළ ශ්වසන කාර්ෂයට පැතිරීමට ප්‍රථමව නාසයට හා උගුරට ව්‍යාප්ත වේ.&lt;ref name=E116&gt;එකල්ස් p. 116&lt;/ref&gt;  RSV අපිචජයන්ට හානි පමුණුවයි.&lt;ref name=E116/&gt; මිනිස් පැරා ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වයිරසය ප්‍රධාන ලෙස නාසික, උගුරු හා ශ්වාසනාල ශාඛා ([https://en.wikipedia.org/wiki/Bronchus bronchi]) ප්‍රදාහයන් ඇති කරයි.&lt;ref name=E122&gt;එකල්ස් p. 122&lt;/ref&gt; කුඩා ළමුන්ට සෑදුනු විට එය ශ්වාසනාලයට බලපාන අතර ශ්වසන මාර්ගය කුඩා වීම හේතුවෙන් වියළි කැස්ස සහිත රෝග ලක්ෂණ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Croup croup]) පෙන්නුම් කරයි.&lt;ref name=E122/&gt;

==රෝග විනිශ්චය==
එකිනෙකට වෙනස් ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන වල ප්‍රධාන වෙනස වනුයේ ඒවා රෝග ලක්ෂණ ඇති වන ප්‍රදේශ මත පදනම් වීම හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නාසික ප්‍රදාහය, ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය සහ පෙනහළු වල බ්‍රොන්ක්‍රයිටිස් රෝගය ඇති කිරීමයි.  කෙසේ වෙතත් සැලකිය යුතු සමානකම් ද තිබිය හැක. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව බොහෝ විට නාසික ප්‍රදාහයට හේතු වන්නක් ලෙස සලකන අතර උගුර ආශ්‍රිතව ඇතිවන ප්‍රදාහයද යම් ප්‍රමාණයකින් ඇති විය හැක. &lt;ref name=E51&gt;එකල්ස් pp. 51–52&lt;/ref&gt;සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේදී තමන් විසින්ම රෝග විනිශ්චය කර ගැනීම බහුලව සිදු වේ.&lt;ref name=Eccles2005/&gt;සැබෑ වයිරස කාරකය විසංගමය වීම ඉතා කලාතුරකින් සිදු වන අතර රෝග ලක්ෂණ තුළින් වයිරසයේ වර්ගය සොයා ගැනීම කල නොහැකි වේ. &lt;ref name=Eccles2005/&gt;

==තුරන් කිරීම==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ව්‍යාප්තිය අඩු කිරීමට  දෑත් සෝදා පිරිසිදුව තබා ගැනීම, රෝග ලක්ෂණ පහල වූ විට මුහුනු ආවරණ පැලදීම  සහ  සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථානයන්හි දී අත් වැසුම් පරිහරණය වැනි ක්‍රියාමාර්ගයන් &lt;ref name=E209&gt;එකල්ස් p. 209&lt;/ref&gt;වැදගත් වේ. &lt;ref name=E209/&gt;සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු සියල්ලම පාහේ දන්නා රෝගයක් බැවිනුත් එහි රෝග ලක්ෂණ විශේෂී නොවීම  හේතුවෙනුත් හුදෙකලාව සිටීම කළ නොහැක්ක කි. උදා : කොරන්ටීන් ([https://en.wikipedia.org/wiki/Quarantine quarantine])  . සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට එකිනෙකට වෙනස් වයිරස විශාල ප්‍රමාණයක් හේතු වන නිසාත් එම වයිරසයන් ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වීම් වලට  භාජනය වන බැවිනුත්&lt;ref name=E209/&gt; එන්නත් කිරීම අමාරු කාර්යයක් බව සොයා ගෙන ඇත. සියල්ලන්ට ගැළපෙන අයුරින් වඩා ඵලදායී එන්නතක් නිෂ්පාදනය ඉතා අපහසු වේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = ලොරෙන්ස් DM | title = ජාන අධ්‍යන තුළින් රයිනොවයිරස් විවිධත්වයට ආලෝකයක් ගෙන දෙයි. | journal = Lancet Infect Dis | volume = 9 | issue = 5 | page =  278| date =  2009 මැයි | pmid =  | doi = 10.1016/S1473-3099(09)70123-9 }}&lt;/ref&gt;නිතිපතා දෑත් සෝදා පිරිසිදුව තබා ගැනීම මඟින් විශේෂයෙන්ම කුඩා දරුවන් අතර සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට සම්ප්‍රේෂණය වීම අවම කර ගත හැක.&lt;ref name=CochP11&gt;{{cite journal | author = ටී. ජෙෆර්සන් , සී.බී. ඩෙල් මාර්, එල්. ඩූලි, ඊ. ෆෙර් රෝනි, එල්.ඒ. ඇල්-අල්සාරි, ජී.ඒ. බවසීර්, එම්.එල් වැන් ඩ්‍රිල්, එස්. නෙයර්, එම්.ඒ. ජෝන්ස්, එස්. තෝනින්ග්, ජේ.එම්. කොන්ලි | title = ශ්වසන වයිරස ව්‍යාප්තියට බාධා කිරීමට හෝ අඩු කිරීමට  භෞතීය මැදිහත් වීම් | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 7 | page =  CD006207| date = 2011 ජූලි| pmid = 21735402 | doi = 10.1002/14651858.CD006207.pub4 | editor1-last = ජෙෆර්සන් | editor1-first = ටොම් }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Antiviral_drug ප්‍රතිවයිරසයන්] හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Antibacterial ප්‍රතිබැක්ටීරියාවන්] දෑත් සේදුම් දියරයන්ට එකතු කර ගැනීමෙන් විශේෂ වාසියක් අත් වේද යන්න තවමත් සොයා ගෙන නොමැත.&lt;ref name=CochP11/&gt; ආසාදිත පිරිස් සමඟ ගැවසෙන විට මුහුනු ආවරණ පැළැඳීම යහපත්ය.කෙසේ වුවද සමාජ ආශ්‍රයෙන් බොහෝ ඈත් වීම අනවශ්‍යය.&lt;ref name=Zinc11&gt;{{cite journal | author = Singh M, Das RR | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා  සින්ක්| journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 2 | page =  CD001364| date =  2011 පෙබරවාරි | pmid = 21328251 | doi = 10.1002/14651858.CD001364.pub3 | editor1-last = සින්ග් | editor1-first = මීනු }}&lt;/ref&gt;  සින්ක් පරිපූරක([https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc#Biological_role zink]) මඟින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ව්‍යාප්ත වීම අඩු කර ගත හැක. [https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_C විටමින් C ] පරිපූරක සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ දරුණුකම අඩු 
නොකළත් එය පවතින කාල සීමාව අඩු කරයි.

==කළමණාකරණය==
[[File:Pneumonia strikes like a man eating shark.jpg|thumb|සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර ගැනීමට &quot;වෛද්‍යවරයා හමුවන්න&quot; ලෙස ප්‍රදර්ශනය කරන්නා වූ පෝස්ටරයක දර්ශනයක්.]]
ආසාදිත කාල සීමාව අඩු කිරීම සඳහා බෙහෙත් හෝ ඖෂධීය ප්‍රතිකාර නිශ්චිතවම හඳුනාගෙන නැත. &lt;ref&gt;{{cite web| title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව: ඖෂධ සහ ප්‍රතිකාර| publisher = Mayo Clinic| url = http://www.mayoclinic.com/health/common-cold/DS00056/DSECTION=treatments-and-drugs| accessdate = 2010 ජනවාරි 19}}&lt;/ref&gt; ප්‍රතිකාර මඟින් රෝග ලක්ෂණ අඩු කරයි. &lt;ref name=AFP07/&gt; අවශ්‍ය තරම් විවේක ගැනීම,විජලනය වළක්වා ගැනීමට  දියර පානය කිරීම සහ උණුසුම් ලුණු වතුරෙන් උගුර සේදීමෙන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යම් තරමකට අවම කර ගත හැක. ඖෂධීය ප්‍රතිකාරයන්ගේ සාර්ථකත්වයට පෙර සඳහන් කරන ලද ක්‍රියාමාර්ග හේතු වේ. &lt;ref&gt;එකල්ස්p. 261&lt;/ref&gt;  [ [https://en.wikipedia.org/wiki/Placebo_effect placebo effect] ]
===රෝග නිමිති===
රෝග ලක්ෂණ තුරන් කිරීමට උපකාරී වන ප්‍රතිකාර වල නිර්වේදක හා [https://en.wikipedia.org/wiki/Ibuprofen  ibuprofen ] ,[https://en.wikipedia.org/wiki/Paracetamol acetaminophen/paracetamol ] වැනි ප්‍රතිජ්වරක අඩංගු වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = කිම් SY, චැන්ග් YJ, චෝ HM, වැන්ග් YW, මූන් YS | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා විටමින හෝ හෝමෝන අඩං ගු නොවන ඉදිමුම් / දැවිල්ල ඇති නොකරන  ඖෂධ | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume =  | issue = 3 | page =  CD006362| year = 2009 | pmid = 19588387 | doi = 10.1002/14651858.CD006362.pub2 | editor1-last = Kim | editor1-first = සූ යන්ග් }}&lt;/ref&gt; කැස්ස සඳහා වූ බෙහෙත් නිර්වේද වලට වඩා ප්‍රතිඵල දායක බවට සාක්ෂි නොපවතින අතර ඒවයේ පවතින හානිදායක බව හේතුවෙන් කුඩා ළමුන්ට දීම සඳහා නිර්දේශ නොකරයි. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = එකල්ස් ආර් | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට හා උණට ප්‍රතිකාර කිරීමේදී ඕවර්-ද-ක්වුන්ට් බෙහෙත් නිර්වේදයන්හි කාර්යෂමතාව හා ආරක්ෂාව  | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-pharmacy-and-therapeutics_2006-08_31_4/page/309 | journal = Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics | volume = 31 | issue = 4 | pages = 309–319 | year = 2006 | pmid = 16882099 | doi = 10.1111/j.1365-2710.2006.00754.x }}&lt;/ref&gt;2009 දී කැනඩාව ඕවර්-ද-ක්වුන්ට් බෙහෙත අවු: 6 හා ඊට අඩු ළමුන් සඳහා තහනම් කරන ලද්දේ එහි ඇති අවදානම් බව &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Smith SM, Schroeder K, Fahey T | title =ළමුන් හා වැඩිහිටියන්ගේ උග්‍ර කැස්ස සඳහා ඕවර්-ද-ක්වුන්ට්  ඖෂධ | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume =  | issue = 1 | page =  CD001831| year = 2008 | pmid = 18253996 | doi = 10.1002/14651858.CD001831.pub3 | editor1-last = Smith | editor1-first = Susan M }}&lt;/ref&gt; සහ භාවිතයෙන් යහපත් ප්‍රතිඵල නොලැබුණු බැවිනි.&lt;ref name=CFP09&gt;{{cite journal | author = ෂෙෆ්‍රින් AE, ගෝල්ඩ්මෑන්  RD | title = ළමුන්ගේ කැස්ස සඳහා ඕවර්-ද-ක්වුන්ට්  ඖෂධ භාවිතය  | journal = Can Fam Physician | volume = 55 | issue = 11 | pages = 1081–3 | date = November 2009 | pmid = 19910592 | pmc = 2776795 | doi =  | url = http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Vassilev ZP, Kabadi S, Villa R | title =ළමුන් සඳහා භාවිතයේදී ඕවර්-ද-ක්වුන්ට් බෙහෙත් නිර්වේදයන්හි කාර්යෂමතාව හා ආරක්ෂාව | journal = Expert opinion on drug safety | volume = 9 | issue = 2 | pages = 233–42 | date = March 2010 | pmid = 20001764 | doi = 10.1517/14740330903496410 }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Dextromethorphan dextromethorphan] (කැස්සට ගන්නා වූ බෙහෙත ) වැරදි ලෙස භාවිතයෙන් රටවල් ගණනාවක් විසින් තහනම් කරන ලදී. වැඩිහිටියන්ගේ සොටු දියර ගැලීමේ රෝග ලක්ෂණය , ආසාදිත බලපෑම් නිෂ්ක්‍රිය කිරීමට යොද ගන්නා ඖෂධ විශේෂයක් වූ [https://en.wikipedia.org/wiki/First-generation_antihistamine first-generation antihistamines] මඟින් අඩු කර ගත හැක.&lt;ref name=AFP07/&gt; ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී නිදිමත වැනි අහිතකර බලපෑම්ද ඇති වේ. &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;අනෙකුත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Pseudoephedrine pseudoephedrine] වැනි නාසය හිර වීම අඩු කරන ඖෂධ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Decongestant decongestants]) වැඩිහිටියන්ට යහපත් ප්‍රතිඵල ලබා දේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Taverner D, Latte GJ | title = නාසික රක්තාවරෝධය අඩු කිරීමට දෙන ඖෂධ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume =  | issue = 1 | page =  CD001953| year = 2007 | pmid = 17253470 | doi = 10.1002/14651858.CD001953.pub3 | editor1-last = Latte | editor1-first = G. Jenny }}&lt;/ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Ipratropium Ipratropium] නාසික ඉසිනය සොටු දියර ගැලීම අඩු කළද නාසය පිරවීම/හිර කිරීම වැනි ගැටළු ඇති කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Albalawi ZH, Othman SS, Alfaleh K | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා අයිප්‍රට්‍රෝපියම් බ්‍රෝමයිඩ් | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 7 | page =  CD008231| date = July 2011 | pmid = 21735425 | doi = 10.1002/14651858.CD008231.pub2 | editor1-last = Albalawi | editor1-first = Zaina H }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Second-generation_antihistamine Second-generation antihistamines] එතරම් ප්‍රතිඵල දායක නොවේ. &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Pratter MR | title = කැස්ස සහ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව: ACCP සාක්ෂි මත පදනම් වූ සායනික භාවිත මාර්ගසූචක | journal = Chest | volume = 129 | issue = 1 Suppl | pages = 72S–74S | date = January 2006 | pmid = 16428695 | doi = 10.1378/chest.129.1_suppl.72S }}&lt;/ref&gt;වැඩි වූ තරල චූෂණය රෝග ලක්ෂණ  වැඩි කරන බව හෝ ශ්වසන දුර්වලතා  අඩු කරන බව &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, Thorning S, Rack A | title = ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන්හිදී තරල චූෂණය වැඩි කර ගැනීම සඳහා රෝගීන්ට අවවාද කිරීම  | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 2 | page =  CD004419| date = February 2011 | pmid = 21328268 | doi = 10.1002/14651858.CD004419.pub3 | editor1-last = Guppy | editor1-first = Michelle PB }}&lt;/ref&gt; තවමත් අධ්‍යයන මඟින් සොයා ගෙන නැත.එක් අධ්‍යයනයක් මඟින් සොයා ගෙන ඇති පරිදි  [https://en.wikipedia.org/wiki/Chest_vapor_rub chest vapor rub] &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Singh M, Singh M | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව  සඳහා උණුසුම් වූ, ආර්ද්‍රිත වාතය | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 5 | page =  CD001728| date = May 2011 | pmid = 21563130 | doi = 10.1002/14651858.CD001728.pub4 | editor1-last = Singh | editor1-first = Meenu }}&lt;/ref&gt; මඟින් රාත්‍රී කාලයේ ඇති වෙන කැස්සෙන්, අවහිරයන්ගෙන් හා නිදා ගැනීමේ අපහසුතාවන්ගෙන් සහනයක් ලබා ගත හැක.&lt;ref name=&quot;pmid21059712&quot;&gt;{{cite journal | author = Paul IM, Beiler JS, King TS, Clapp ER, Vallati J, Berlin CM | title = හුමාලය ඇල්ලීම සහ රාත්‍රී කාලයේ ඇති වෙන කැස්ස හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව  සඳහා ප්‍රතිකාර නොමැති වීම | journal = Pediatrics | volume = 126 | issue = 6 | pages = 1092–9 | date = December 2010 | pmid = 21059712 | doi = 10.1542/peds.2010-1601 | pmc = 3600823 }}&lt;/ref&gt;

===ප්‍රතිජීවක හා ප්‍රතිවයිරස===
වයිරස ආසාදනයන්ට ප්‍රතිජීවක මඟින් බලපෑමක් නොමැත. &lt;ref name=CochraneAR2005&gt;{{cite journal | author = Arroll B, Kenealy T | title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සහ සැරව වෑහෙන උග්‍ර ඝ්‍රාණදාහය සඳහා  ප්‍රතිවයිරස | journal = Cochrane Database Syst Rev | issue = 3 | pages =  CD000247| year = 2005 | pmid = 16034850 | doi = 10.1002/14651858.CD000247.pub2 | editor1-last = Arroll | editor1-first = Bruce }}&lt;/ref&gt;  එනිසා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සාදන වයිරසවලට එරෙහිව කිසිදු බලපෑමක් නොමැත. ප්‍රතිජීවක වල අතුරු ආබාධ හේතුවෙන් ඒවා සමස්ථ ලෙස හානි පමුණුවන නමුත් දැනටත් ඒවා නිර්දේශ කරනු ලැබේ. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 238&lt;/ref&gt;බොහෝ විට ප්‍රතිජීවක නිර්දේශ කරනු ලැබීමට හේතුව වන්නේ මිනිසුන් ප්‍රතිජීවක පිළිබඳ තබා ඇති විශ්වාසය, වෛද්‍යවරුන්ගේ කැමැත්ත සහ ප්‍රතිජීවක මඟින් සුව වන අවස්ථා බැහැර කිරීමේ අපහසුතාව යි.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 234&lt;/ref&gt; සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිඵලදායී ප්‍රතිවයිරස බෙහෙත් නොමැති නමුත් සමහර මූලික ගවේෂණ මඟින් යහපත් ප්‍රතිඵල පෙන්නුම් කර ඇත.&lt;ref name=AFP07/&gt;&lt;ref name=&quot;EcclesPg_b&quot;&gt;එකල්ස් p. 218&lt;/ref&gt;

=== විකල්ප ඔසු===
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා බොහෝ විකල්ප ප්‍රතිකාර ක්‍රම භාවිතා කරනු ලැබුවත්, ඒවායින් බොහොමයක් සනාථ කිරීමට ප්‍රමාණවත් විද්‍යාත්මක සාක්ෂි නොමැත. &lt;ref name=AFP07/&gt;2010 දී පවා මීපැණි හෝ නාසික නිස්සේචනය &lt;ref&gt;{{cite journal | author = Oduwole O, Meremikwu MM, Oyo-Ita A, Udoh EE | title = ළමුන්ගේ තියුණු කැස්ස සඳහා මීපැණි | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 1 | page =  CD007094| date = January 2010 | pmid = 20091616 | doi = 10.1002/14651858.CD007094.pub2 | editor1-last = Oduwole | editor1-first = Olabisi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Kassel JC, King D, Spurling GK | title = ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ රෝග සඳහා සේලයින් නාසික නිස්සේචනය | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 3 | page =  CD006821| date = March 2010 | pmid = 20238351 | doi = 10.1002/14651858.CD006821.pub2 | editor1-last = King | editor1-first = David }}&lt;/ref&gt; නිර්දේශ කිරීමට හෝ ඊට විරුද්ධ වීමට ප්‍රමණවත් සාක්ෂි නොවීය. [https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc_and_the_common_cold සින්ක් රෝග ලක්ෂණ සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට ]යොදා ගැණිනි.අධ්‍යයන වලට අනුව රෝග ලක්ෂණ ඇතිවී පැය 24 ක් ඇතුළත [[සින්ක්]] ගැනීමෙන් ,සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව පවතින කාල පරාසය හා එහි දරුණුතාවය අඩු කර ගත හැකිය.&lt;ref name=Zinc11/&gt;අධ්‍යයන වල පවතින පුළුල් වෙනස්කම් හේතුවෙන් [[සින්ක්]] වල ඵලදායිතාවය කුමන වේලාවේදී,කුමන ආකාරයකට යන්න තීරණය කිරීමට තවදුරටත් ගවේෂණය කිරීම අවශ්‍ය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.nhs.uk/news/2011/02February/Pages/zinc-for-the-common-cold.aspx |title=Zinc for the common cold&amp;nbsp;— Health News&amp;nbsp;— NHS Choices |first= |last= |work=nhs.uk |year=2012 |quote=මේ සමාලෝචනයේදී, සින්ක් භාවිතයෙන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව පවතින කාල පරාසයට ඇති වන බලපෑම  තීරණය කිරීමට කරන ලද අධ්‍යයන වල  ඉතා ඉහළ විෂමජාතීය බවක්  දක්නට ලැබිණි. ඒ අනුව මෙම සොයා ගැනීම අවිනිශ්චිත විය. |accessdate=24 February 2012}}&lt;/ref&gt; එනමුදු සින්ක් ලොසින්ජර අතුරු ආබාධ ඇති කරයි. වෛද්‍යවරුන් විසින් සින්ක් නිර්දේශ කිරීම සඳහා එක් දුර්වල තාර්කිකයක් පවතී. &lt;ref name=Zinc2&gt;{{cite journal|last=Science|first=M.|coauthors=Johnstone, J.; Roth, D. E.; Guyatt, G.; Loeb, M.|title= සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට සින්ක්: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials|journal=Canadian Medical Association Journal|date=7 May 2012|month=July|volume=184|issue=10|pages=E551–E561|doi=10.1503/cmaj.111990|pmid=22566526|pmc=3394849}}&lt;/ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_C විටමින් C] මඟින් ඇති කළ හැකි බලපෑම ඉතා අඩු බව පර්යේෂණ මඟින් සොයා ගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;Hemilä2010&quot;&gt;{{cite journal | author = Hemilä H, Chalker E, Douglas B, Hemilä H | title =  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට හා තුරන් කිරීමට විටමින් C | journal = Cochrane Database of Systematic Reviews | volume =  | issue = 3 | page =  CD000980| year = 2007 | pmid = 17636648 | doi = 10.1002/14651858.CD000980.pub3 | editor1-last = Hemilä | editor1-first = Harri }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heimer2009&quot;&gt;{{cite journal | author = Heiner KA, Hart AM, Martin LG, Rubio-Wallace S | title = රෝග නිවාරණයට  හා සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට විටමින් C භාවිතයේ සාක්ෂි අධ්‍යයනය | journal = Journal of the American Academy of Nurse Practitioners | volume = 21 | issue = 5 | pages = 295–300 | year = 2009 | pmid = 19432914 | doi = 10.1111/j.1745-7599.2009.00409.x }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal |author=Karsch-Völk M, Barrett B, Kiefer D, Bauer R, Ardjomand-Woelkart K, Linde K |title= සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට හා තුරන් කිරීමට Echinacea |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume=2 |issue= |pages=CD000530 |year=2014 |pmid=24554461 |doi=10.1002/14651858.CD000530.pub3 |type=Systematic review}}&lt;/ref&gt; (සමහර අවස්ථාවන්හි හැර ). Echinacea නිෂ්පාදන මඟින් යහපත් ප්‍රතිඵල ගෙන දෙන බවට ස්ථීර සාක්ෂියක් නොමැත. [https://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin_D විටමින් D] සඳහා එක් වරක් පරීක්ෂණයක් පැවැත් වූ අතර &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Murdoch|first=David R.|title=Effect of Vitamin D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; පරිපූරකතාව -  ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන&lt;subtitle&gt; VIDARIS අහඹු පාලක පරීක්ෂණය&lt;/subtitle&gt;&lt;alt-title&gt;විටමින් D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; සහ ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදන&lt;/alt-title&gt;|url=https://archive.org/details/sim_jama_2012-10-03_308_13/page/n52|journal=JAMA: the Journal of the American Medical Association|date=3 October 2012|volume=308|issue=13|page=1333|doi=10.1001/jama.2012.12505}}&lt;/ref&gt;එයින් වාසියක් ඇති බව සොයා ගෙන නොමැත. සුදුළුණු  සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව අඩු කිරීමට සුදුසු ද යන්න සොයා ගෙන නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Lissiman E, Bhasale AL, Cohen M | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට සුදුළුණු | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume = 3 | issue =  | page = CD006206 | year = 2012 | pmid = 22419312 | doi = 10.1002/14651858.CD006206.pub3 | editor1-last = Lissiman | editor1-first = Elizabeth }}&lt;/ref&gt;

==රෝග විග්‍රහය==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු සාමාන්‍යයෙන් මෘදු ස්වයං-සීමාකාරී රෝගයක්වන අතර එහි බොහෝ රෝග ලක්ෂණ සතියකින් පමණ වර්ධනය වේ. ඉන් භාගයක් පමණ දින 10 කින් පමණ නැති වී යන අතර දින 15 කදී 90% ක් පමණ නැති වී යයි. &lt;ref&gt;{{cite journal|last=Thompson|first=M|coauthors=Vodicka, TA; Blair, PS; Buckley, DI; Heneghan, C; Hay, AD; TARGET Programme, Team|title=ළමුන් තුළ ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන්ගේ  රෝග ලක්ෂණ  පවතින්නා වූ කාල පරාසය: ක්‍රමානුකූල සමාලෝචනය.|journal=BMJ (Clinical research ed.)|date=11 Dec 2013|volume=347|page=f7027|pmid=24335668}}&lt;/ref&gt;ඉතා මහළු, ඉත ලාබාල හෝ ප්‍රතිශක්ති මර්දිත පුද්ගලයන්ට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව ඉතා උග්‍ර ලෙස බලපෑ හැක. අතුරු [[බැක්ටීරියා]] ආසාදන හේතුවෙන් නාසාරන්ද්‍ර ඉදිමීම, ග්‍රසනිකා ප්‍රදාහය හා කන් ආශ්‍රිත ආසාදන ඇති විය හැක.&lt;ref&gt;Eccles p. 76&lt;/ref&gt; සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සෑදුණු අවස්ථාවන්ගෙන් 8% කට නාසාරන්ද්‍ර ඉදිමීම ද 30% කට කන් ආශ්‍රිත ආසාදන හට ගෙන ඇති බව තක්සේරු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;EcclesPg_a&quot;&gt;එකල්ස් p. 90&lt;/ref&gt;

==වසංගත අධ්‍යයනය==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු මිනිසුන් අතර පොදුවේ &lt;ref name=&quot;E1&quot;&gt;එකල්ස් p. 1&lt;/ref&gt;දක්නට ලැබෙන රෝගයකි. එයට මුළු ලෝක වාසීන්ම ගොදුරු වේ. සාමාන්‍යයෙන් වැඩිහිටියෙකුට වාර්ෂිකව 2-5 &lt;ref name=&quot;CE11&quot;&gt;{{cite journal | author = Arroll B | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව | journal = Clinical evidence | volume = 2011 | issue = 3 | page = 1510 | date = March 2011 | pmid = 21406124 | doi = | pmc = 3275147 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Eccles2005&quot; /&gt;අතර ආසාදන සංඛ්‍යාවක්ද කුඩා දරුවන්ට 6-10 වාර ගණනක්ද (පාසැල් දරුවන්ට වසරකට 12 වතාවක් පමණද ) &lt;ref name=&quot;AFP07&quot;&gt;{{cite journal | author = Simasek M, Blandino DA | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සඳහා ප්‍රතිකාර | journal = ඇමරිකානු පවුලේ වෛද්‍යවරයා | volume = 75 | issue = 4 | pages = 515–20 | year = 2007 | pmid = 17323712 | doi =  | url = http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html | access-date = 2014-04-11 | archive-date = 2007-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926230125/http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html | url-status = deviated | accessdate = 2014-04-11 | archivedate = 2007-09-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926230125/http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html }} {{Open access}}&lt;/ref&gt;සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැළඳේ. වයස්ගත පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතිය වඩාත් නරක  අතට ගෙන යමින් &lt;ref name=&quot;E78&quot;&gt;එකල්ස් p. 78&lt;/ref&gt;ආසාදනයන් වර්ධනය වේ. ස්වදේශීය ඇමරිකානුවන් හා එස්කිමෝවරුන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට ගොදුරු වීමේ ප්‍රවණතාව වැඩි අතර මධ්‍ය ශ්‍රොත්‍රදාහය වැනි ගැටළුකාරී තත්වයන්ට ගොදුරු වීමේ ප්‍රවණතාවය යුරෝපීයයන්ට වඩා වැඩිය.

==ඉතිහාසය==
[[File:The Cost Of The Common Cold &amp; Influenza.jpg|thumb|සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවෙන් සිදු වන අලාභය විස්තර කරන්නා වූ  [[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී]] ගැණුනු [[බ්‍රිතාන්‍ය]] පෝස්ටරයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවසහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව හේතුවෙන් සිදු වන අලාභය |work=Imperial War Museum: Posters of Conflict |publisher=vads|url=http://vads.bath.ac.uk/flarge.php?uid=33443&amp;sos=0}}&lt;/ref&gt;]]සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට බලපෑ හේතුව 1950 දී සොයා ගත් නමුදු එය පුරාතන කාලයේ පටන් පැවති රෝගයකි.&lt;ref&gt;එකල්ස් p. 3&lt;/ref&gt; එහි රෝග ලක්ෂණ හා ප්‍රතිකාර පිළිඳව පැරණි [[මිසර පැපිරීස්]] (ඉතාමත් පැරණි වෛද්‍යමය සටහන් වන අතර 16 වැනි ශත වර්ෂයට පෙර ලියා ඇත. )වල විස්තර කර ඇත. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 6&lt;/ref&gt;ඉංග්‍රීසි බසින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවට Cold යන්න භවිතා කරන අතර එය භාවිතයට පැමිණ ඇත්තේ 16 වැනි සියවසේ ය. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවේ රෝග ලක්ෂණ හා සීතල දේශගුණයට නිරාවරණයෙන් ද රෝගය ඇති විය හැකි බැවින් එයට මෙම නම ලැබී ඇත. &lt;ref&gt;{{cite web | publisher=Online Etymology Dictionary | url=http://www.etymonline.com/index.php?term=cold | title=Cold | accessdate=12 January 2008 }}&lt;/ref&gt;එක්සත් රාජධානියේ වෛද්‍ය ගවේෂණ මණ්ඩලය මඟින් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා ඒකකයක් පිහිටවනු ලැබුයේ 1946 වන අතර රයිනොවයිරස් හඳුනා ගනු ලැබුයේ 1956 දීය. &lt;ref&gt;එකල්ස් p. 20&lt;/ref&gt;1997 දී CCU පෙන්වා දෙන ලද්දේ රයිනොවයිරස් ආසාදනයකට විවෘත වූ පසු මුල් රෝග ලක්ෂණ ඇති වීම අතරතුර කාලයේදී [https://en.wikipedia.org/wiki/Interferon interferon] ප්‍රතිකාරය මඟින් රෝගයට එරෙහිව යම් ආරක්ෂාවක් සැපයෙන බවයි. &lt;ref name=&quot;pmid2438740&quot;&gt;{{cite journal | author = Tyrrell DA | title = වෛරසයක් නිසා සෛලයක ප්‍රෝටීන නිපදවීම සහ ඒවායේ සායනික වැදගත්කම| url = https://archive.org/details/sim_clinical-infectious-diseases_march-april-1987_9_2/page/n6 | journal = Rev. Infect. Dis. | volume = 9 | issue = 2 | pages = 243–9 | year = 1987 | pmid = 2438740 | doi = 10.1093/clinids/9.2.243 }}&lt;/ref&gt;නමුත් ඒ සඳහා කිසිදු ප්‍රායෝගික ප්‍රතිකාරයක් දියුණු කළ නොහැකි විය. සින්ක් ග්ලුකොනේට් ලොසින්ජර ( [https://en.wikipedia.org/wiki/Zinc_gluconate#Zinc_and_the_common_cold zinc gluconate lozenges]) පිළිබඳ ගවේෂණය අවසන් කිරීමෙන් වසර 2 කට පසු එම ඒකකය  1989 දී වසා දැමීය.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Al-Nakib W | title =රයිනොවයිරස් උණ සඳහා සින්ක් ග්ලුකොනේට් ලොසින්ජර | journal = J Antimicrob Chemother. | volume = 20 | issue = 6 | pages = 893–901 | date = December 1987 | pmid = 3440773 | doi = 10.1093/jac/20.6.893 | last2 = Higgins | first2 = P.G. | last3 = Barrow | first3 = I. | last4 = Batstone | first4 = G. | last5 = Tyrrell | first5 = D.A.J. }}&lt;/ref&gt;

==සමාජ හා සංස්කෘතික==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසා වූ ආර්ථික බලපෑම පිළිබඳව ලෝකයේ එතරම් උනන්දුවක් නැත. &lt;ref name=&quot;EcclesPg_a&quot; /&gt; ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසා වාර්ෂිකව ඩොලර් මිලියන 75-100 අතර වෛද්‍යවරුන් හමුවීම් සංඛ්‍යාවක්ද වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 7.7 පමණ වූ වියදමක් ද යන බව තක්සේරු කර ඇත. ඇමරිකානුවන් ඩොලර් බිලියන 2.9 ක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Over-the-counter_drug over-the-counter]  බෙහෙත් සඳහා ද තවත් ඩොලර් මිලියන 400 ක් නිර්දේශ කරනු ලබන අනෙකුත් බෙහෙත්  සඳහා ද වැය කරනු ලබයි.&lt;ref name=Frend03&gt;{{cite journal | author = ෆෙඩ්‍රික් AM, මොන්ටො AS, නයිටින්ගේල් B, සානෙස් M | title = ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා  ආශ්‍රිතව නොවන්නා වූ වයිරසයන් ගෙන් හට ගන්නා ඉහළ ශ්වසන කාර්ෂයේ ආසාදනයන් ගෙන් ඇති වී තිබෙන ඇමරිකාවේ ආර්ථික කරදරය |  journal = Arch. Intern. Med.  | volume = 163 | issue = 4 | pages = 487–94 | year = 2003 | pmid = 12588210 | doi = 10.1001/archinte.163.4.487 }}&lt;/ref&gt;  වෛද්‍යවරුන් හමු වන පිරිසෙන් තුනෙන් එකකටම වඩා පිරිසක් ප්‍රතිජීවක නිර්දේශයන් ලබා ගනී. ඇස්තමේන්තු වලට අනුව මිලියන 22-189 පමණ පාසල් දින නැති වී යෑම් වාර්ෂිකව සිදු වේ. &lt;ref name=Frend03/&gt; මේ හේතුවෙන් ලෙඩ වූ තම දරුවන් බලා ගැනීම සඳහා නිවසේ නතර වීමෙන් දෙමව්පියන්ගේ වැඩ කරන දින මිලියන 126 ක් පමණ නැති වී යයි. සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව  හේතුවෙන් සේවක වැඩ කරන දින මිලියන 150 ක් පමණ නැති වී යන අතර සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව නිසා ඇති වන මුළු ආර්ථික බලපෑම වාර්ෂිකව ඩොලර් බිලියන 20 ඉක්මවයි. &lt;ref name=Frend03/&gt;ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ වැඩ කරන කාලයෙන් 40% ක් පමණ අඩු වන බව ගණන් බලා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Kirkpatrick GL | title = සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව | url = https://archive.org/details/sim_primary-care-clinics-in-office-practice_1996-12_23_4/page/n16 | journal = Prim. Care | volume = 23 | issue = 4 | pages = 657–75 | date =  1996 දෙසැම්බර්| pmid = 8890137 | doi = 10.1016/S0095-4543(05)70355-9 }}&lt;/ref&gt;

==ගවේෂණ උපදේශනය==
ප්‍රතිවයිරස විශාල සංඛ්‍යාවක් ප්‍රථිඵල දායී බව දැන ගැනීම සඳහා පරීක්ෂණ වලට භාජනය කර ඇත. &lt;ref name=&quot;EcclesPg_b&quot; /&gt;කෙසේ නමුත් 2009 වන විට කිසිවක් ප්‍රථිඵල දායී බව සොයාගෙන නොතිබූ අතර භාවිතය සඳහා ලියාපදිංචි කර නොතිබිණි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Picornavirus  picornaviruses] වලට එරෙහිව පූර්වනිමිති පළ කළ [https://en.wikipedia.org/wiki/Pleconaril pleconaril]  ප්‍රතිවයිරසය පිළිබඳව  හා BTA-798 සම්බන්ධව අත්හදා බැලීම් ඉදිරියට සිදු කරගෙන යයි.&lt;ref name=E226&gt;එකලස් p. 226&lt;/ref&gt; pleconaril හි වාචික ආකාරය පිළිබඳව ආරක්ෂිත ගැටලු පැන නඟින නමුත් ඉතා කුඩා අංශු වායුවක විසිර තිබීමේ ක්‍රමය පිළිබඳව අධ්‍යනය කරමින් පවතී.&lt;ref name=E226/&gt; &lt;br /&gt; &lt;br /&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Massachusetts_Institute_of_Technology Massachusetts Institute of Technology]  මඟින් දියුණු කරන ලද [https://en.wikipedia.org/wiki/DRACO_(antiviral) DRACO] , පුළුල් වර්ණාවලී ප්‍රතිවයිරස රෝග චිකිත්සාව රයිනොවයිරස්වලට හා අනෙකුත් ආසාදිත වයිරස ගණනාවකට ප්‍රතිකාර කිරීමේ සාර්ථකත්වය ප්‍රාථමික වශයෙන් පෙන්නුම් කර ඇත.&lt;ref name=&quot;pmid21818340&quot;&gt;{{cite journal |author=Rider TH, Zook CE, Boettcher TL, Wick ST, Pancoast JS, සුස්මාන් BD |title=පුළුල් වර්ණාවලී ප්‍රතිවයිරස රෝග චිකිත්සාව |journal=[[PLoS ONE]] |volume=6 |issue=7 |page=e22572 |year=2011 |pmid=21818340 |pmc=3144912 |doi=10.1371/journal.pone.0022572 |editor1-last=Sambhara |editor1-first=Suryaprakash}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Macrae&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.dailymail.co.uk/health/article-2024492/Greatest-discovery-penicillin-Scientists-work-drug-cure-viruses--including-flu.html |title=පෙනිසිලීන් වලට පසු ශ්‍රේෂ්ඨතම සොයා ගැනුම: සෑම දෙයක් සඳහාම ප්‍රතිකාරයක් – සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවෙන් HIV සඳහා |work=The Daily Mail |location=UK |author=Fiona Macrae | date=11 August 2011 |postscript={{inconsistent citations}} }}&lt;/ref&gt; බෝල්ටිමෝ නගරයේ පිහිටි [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Maryland_School_of_Medicine University of Maryland School of Medicine] සරසවියේ  හා [https://en.wikipedia.org/wiki/University_of_Wisconsin%E2%80%93Madison University of Wisconsin–Madison] සරසවියේ ගවේෂකයන් විසින් සියළු රයිනොවයිරස් වර්ගයන්හි  ජානමය ද්‍රවය අනුපිළිවෙලකට සකස් කරනු ලැබීය.&lt;ref name=&quot;CTgov&quot;&gt;{{cite news| url = http://www.cnn.com/2009/HEALTH/02/12/cold.genome/| title =සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා වයිරසයන්හි ජාන අනුරූපිතය පියවරක් ඉදිරියට විද්‍යාඥයින් පවසයි.| date = 12 February 2009 | accessdate = 28 April 2009| publisher = CNN| author = Val Willingham}}&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}

==වැඩිදුර කියවීමට==
{{refbegin}}
* {{cite book|last=රොනල්ඩ් එකල්ස් |first=ඕල්ෆ් වෙබ්ලර් (eds)|title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව|වසර=2009|

publisher=Birkhäuser|location=Basel|isbn=978-3-7643-9894-1 }}
{{refend}}

==බාහිර යොමු==
{{Commons category|Common cold}}
* {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Respiratory_Disorders/Common_Cold/}}

{{Viral diseases}}
{{Respiratory pathology}}
{{Common cold}}

[[ප්‍රවර්ගය:සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව| ]]
[[Category:උග්‍ර ඉහළ ශ්වසන ආසාදන ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ප්‍රදාහ]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෛරස් රෝග]]
[[Category:Enterovirus ආශ්‍රිත රෝග]]

== වෛද්‍ය කළමනාකරණය සහ ප්‍රතිජීවක අවභාවිතය වළක්වා ගැනීම ==
සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව යනු Rhinovirus ඇතුළු වෛරස් මගින් ඉහළ ශ්වසන මාර්ගයේ ඇතිකරන ආසාදනයක් බැවින්, ඒ සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Antibiotics) භාවිතා කිරීමෙන් කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් නොලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව (Common Cold): වෛරස් ආසාදනය, රෝග ලක්ෂණ සහ නිවැරදි ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/common-cold/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ප්‍රමාණවත් විවේකය, උණුසුම් දියර පානය, හුමාලය ආඝ්‍රාණය කිරීම සහ රෝග ලක්ෂණ සමනය කිරීමට වෛද්‍ය උපදෙස් මත ලබාදෙන පැරසිටමෝල් හෝ ප්‍රති-හිස්ටමින් (Antihistamines) ඖෂධ ප්‍රමාණවත් වේ.</text>
      <sha1>qq97465ghsmkde0ahwdb8xx1hwgd98p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉරුවාරදය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54034</id>
    <revision>
      <id>803756</id>
      <parentid>454729</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T03:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58847-10</username>
        <id>82012</id>
      </contributor>
      <comment>ඉරුවාරදය (Migraine) පිළිබඳ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක හැඳින්වීම සහ මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6644" sha1="9rptyk9mhalyx5wdz33qvbn2j3qq3zg" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2020}}
මේ ඉරුවාරදය එක්ක ඔළුව කැක්කුම ආවම එක පැත්තක තමයි ඉස්සෙල්ලාම වේදනාව ඇතිවෙන්නේ. ඊට පස්සේ ඇහ පොඩ්ඩක් නටනවා වගේ එනවා. සමහර විට වමනේ යන්න පටන් ගන්නවා. සමහර විට ඔළුව උස්සන්න බෑ. බර ගතියක් එනවා. මේ විදියේ විවිධ රෝග ලක්ෂණ ඇතිවෙනවා. දැන් මේ තත්වය විශේෂයෙන්ම මතක තියාගන්න ඕනේ. මෙහෙම වෙනවා අපිට මේක සුවපත් කරගන්න පුළුවන්ද? ඇත්තටම පුළුවන්. හොදින් මතක තියාගන්න, දේශීය ආයුර්වේද වෛද්‍යය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න. අනිවාර්යෙන්ම මේ තත්වය සුවපත් කරගන්න, ප්‍රතිකාර ගන්න පුළුවන්. ඒ තුලින් සුවපත් භාවය ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් තියෙනවා. ඒ එක්කම මතක තියාගන්නට ඕනේ. ඌශ්ණාධික ආහාර පාන  ගන්නේ නැතුව, ඇග සිසිල් වෙන ආහාර පාන අරගෙන එහෙම කටයුතු කරන්න ඕනේ. මම දන්නවා මොනරාගල කියන ඔය ප්‍රදේශේ ගොඩාක්ම රස්නෙයි. දැන් මේ කාළේ හොදට පායනවා. ඉතින් ගොඩාක් ම රස්නෙයි. රස්නෙත් එක්ක මේ තත්වය දරාගන්න බැරි තරමටම එන්න පුළුවන්. ඉතින් ඒක නිසා අනිවාර්යෙන්ම ඉක්මනින්ම ප්‍රතිකාර ලබා ගන්න. මතක තියාගන්න ඇට වර්ග, ගෙඩි වර්ග සහ පළතුරු වැනි ඇග සිසිල් කරන ආහාර පාන ගන්නට ඕනේ. මුං ඇට එහෙම හොදට තියනවනේ. ඒ වගේ සිසිල් ආහාර පාන ආහාරයට ගන්න. ඉතාමත්ම හොදයි තල වගේ දේවල් ආහාරයට ගන්න. සුවපත් භාවය ලබා ගැනීමේ හැකියාවක් තියෙනවා. අපි ආයුර්වේද වෙද මහත්මයෙක් ගෙන් ප්‍රතිකාරයක් ගමු. එතකොට මේ තත්වය සුවපත් කරගැනීමේ හැකියාවක් තියෙනවා.  දැන් මෙහෙම එකක් තියෙනවා. සමහර අවස්ථාවල අපි ඉරුවාදරය කියලා දන්නේ නෑ. දැන් ඔබ කිව්ව විදියට සැරින් සැරේට ඔළුව කැක්කුම එනවා. දැන් එහෙම ආවම සමහර අය කරන්නේ මොනවහරි පෙත්තක් ගිලලා දාලා ඔහේ නිකන් ඉන්නවා. එතකොට මේ තත්වය යට යනවා. කාලයක් ගියාම තමයි දන්නේ එක්කො ඔළුව ඇතුලේ ගෙඩියක් වෙන්න පුළුවන්. එහෙම නැත්නම් වෙන මොකක් හරි මහා ප්‍රශ්නයක් ඇති වෙලා, මහා ජරමරයක් සිද්ධ වෙන්න පුළුවන්. කිසි කෙනෙක්ට මුදා ගන්නට බැරි තත්වයක් වෙන්නත් පුළුවන්.  දැන් එහෙම නම් අපි මතක තියාගන්ට ඕනේ, ඒ හිසරදය කියන එක දවස පුරාම තියෙනවා. අඩුවෙන්නෙම නෑ. ඔළුවෙන් ඉවත් වෙන්නෙම නෑ. එතකොට ඒක අඩු වෙනවා, වැඩි වෙනවා. ඒකත් එක්ක තමයි ජීවත් වෙන්න වෙන්නේ. දැන් එතකොට ගොඩාක් වෙන දෙයක් තමයි සමහර අවස්ථාවල ඇස් පෙනීම නැති වෙන්න පුළුවන්. සමහර අවස්ථාවල කන් ඇහීම නැතිවෙන්න පුළුවන්.


== සායනික රෝග ලක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර ==
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව ඉරුවාරදය (Migraine) යනු ස්නායු පද්ධතිය ආශ්‍රිතව ඇතිවන දිගුකාලීන හිසරද තත්ත්වයකි. මෙහිදී බොහෝ විට හිසේ එක් පැත්තක ස්පන්දනාත්මක (ගැහෙන සුළු) දැඩි වේදනාවක් ඇතිවන අතර, ඔක්කාරය, වමනය මෙන්ම ආලෝකයට (Photophobia) සහ ශබ්දයට (Phonophobia) අධික සංවේදීතාවයක් දැක්වීම ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මයිග්‍රේන් හෙවත් ඉරුවාරදය (Migraine) රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/migraine/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; ඇතැම් රෝගීන්ට හිසරදය ඇතිවීමට පෙර පෙනීමේ වෙනස්කම් හෝ ආලෝක රටා පෙනීම වැනි පූර්ව ලක්ෂණ (Aura) ඇති විය හැක.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/migraine/ ඉරුවාරදය (Migraine) පිළිබඳ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>9rptyk9mhalyx5wdz33qvbn2j3qq3zg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803757</id>
      <parentid>803756</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T03:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59144-81</username>
        <id>82013</id>
      </contributor>
      <comment>නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර අනුව ලිපිය යාවත්කාලීන කිරීම (Updated with clinical medical guidelines)</comment>
      <origin>803757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="kk1hho0xqwz9v9kugyz0n7mqkb4fbf9" xml:space="preserve">'''ඉරුවාරදය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Migraine''') යනු ස්නායු පද්ධතිය සහ මොළයේ රුධිර නාල ආශ්‍රිතව ඇතිවන දිගුකාලීන ක්‍රියාකාරී හිසරද (Primary Headache Disorder) රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ඉරුවාරදය හෙවත් මයිග්‍රේන් (Migraine): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/migraine/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මෙහිදී බොහෝ විට හිසේ එක් පැත්තක පැය 4 සිට පැය 72 දක්වා පවතින ස්පන්දනාත්මක (ගැහෙන සුළු) මධ්‍යම හෝ දැඩි වේදනාවක් හටගනී.

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
ඉරුවාරදය සාමාන්‍ය හිසරදයකින් (Tension Headache) වෙන් කර හඳුනාගත හැකි ප්‍රධාන සායනික ලක්ෂණ කිහිපයකි:
* හිසේ එක් පැත්තක (Unilateral) හෝ දෙපැත්තේම ඇතිවන ගැහෙන සුළු (Pulsating / Throbbing) තද වේදනාව.
* ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම් කිරීමේදී හිසරදය තවදුරටත් උත්සන්න වීම.
* ඔක්කාරය (Nausea) සහ වමනය ඇතිවීම.
* ආලෝකයට (Photophobia) සහ ශබ්දයට (Phonophobia) අධික සංවේදීතාවයක් දැක්වීම.
* '''පූර්ව ලක්ෂණ (Migraine Aura):''' ඇතැම් රෝගීන්ට හිසරදය ආරම්භ වීමට පෙර ඇස් ඉදිරිපිට දිලිසෙන ආලෝක රටා පෙනීම, පෙනීම බොඳ වීම හෝ අත්පා හිරිවැටීම වැනි තාවකාලික ස්නායු ලක්ෂණ ඇති විය හැක.

== ප්‍රේරක සාධක (Triggers) සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
ප්‍රමාණවත් නින්දක් නොලැබීම, අධික මානසික ආතතිය, නියමිත වේලාවට ආහාර නොගැනීම, විජලනය (Dehydration), හෝමෝන වෙනස්වීම් සහ ඇතැම් ආහාර වර්ග (චොකලට්, පැරණි චීස්, කැෆේන් අධික පාන) ඉරුවාරදය ඇතිවීමට ප්‍රධාන ප්‍රේරක සාධක වේ.

වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලෙස හිසරදය ඇතිවන අවස්ථාවේදී ලබාදෙන වේදනා නාශක (NSAIDs, Paracetamol) සහ විශේෂිත '''Triptans''' කාණ්ඩයේ ඖෂධත්, නිතර නිතර හිසරදය ඇතිවන රෝගීන් සඳහා රෝගය වළක්වා ගැනීමේ නිවාරණ ඖෂධත් (Prophylactic Medications) වෛද්‍ය නිර්දේශ මත භාවිතා කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/migraine/ ඉරුවාරදය (Migraine) පිළිබඳ සම්පූර්ණ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය — Nirogi Lanka]

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්නායු රෝග]]</text>
      <sha1>kk1hho0xqwz9v9kugyz0n7mqkb4fbf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803774</id>
      <parentid>803757</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>ඉරුවාරදය (Migraine) ලිපිය තොරතුරු කොටුව, අවධි 4, ව්‍යාධිවේදය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහිතව පුළුල් කිරීම (අනුපිටපත් සබැඳි ඉවත් කරන ලදී)</comment>
      <origin>803774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9383" sha1="o7mrzbgv6efsur5vy6mb1hnq12tc0de" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = ඉරුවාරදය (Migraine)
| image           = Migraine.jpg
| caption         = ඉරුවාරදය හේතුවෙන් හිසේ එක් පැත්තක ඇතිවන දැඩි වේදනාව
| field           = ස්නායු වෛද්‍ය විද්‍යාව (Neurology)
| symptoms        = හිසේ එක් පැත්තක ගැහෙන සුළු හිසරදය, ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට සහ ශබ්දයට අධික සංවේදීතාවය, පෙනීමේ පූර්ව ලක්ෂණ (Aura)
| onset           = බොහෝ විට නව යොවුන් වියේ හෝ තරුණ වියේදී
| duration        = පැය 4 සිට පැය 72 දක්වා (එක් වාරයකදී)
| causes          = ජානමය සහ පාරිසරික සාධකවල සංකලනයක් (Trigeminal vascular system සක්‍රීය වීම)
| treatment       = Triptans, NSAIDs, පැරසිටමෝල්, ඔක්කාරය පාලනය කරන ඖෂධ සහ නිවාරණ ඖෂධ (Prophylaxis)
}}
'''ඉරුවාරදය''' හෙවත් '''මයිග්‍රේන්''' (ඉංග්‍රීසි: '''Migraine''') යනු ස්නායු පද්ධතිය සහ මොළයේ රුධිර නාල ආශ්‍රිතව ඇතිවන සංකීර්ණ, දිගුකාලීන ප්‍රාථමික හිසරද (Primary headache disorder) රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;nirogi_migraine&quot;&gt;{{cite web |title=ඉරුවාරදය හෙවත් මයිග්‍රේන් (Migraine): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/migraine/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මෙහිදී බොහෝ විට හිසේ එක් පැත්තකට සීමා වූ (Unilateral), නාඩි වැටෙන්නාක් මෙන් ගැහෙන සුළු (Pulsating / Throbbing) මධ්‍යම හෝ දැඩි වේදනාවක් ඇතිවන අතර, ප්‍රතිකාර නොගතහොත් එය පැය 4 සිට පැය 72 දක්වා පැවතිය හැක.&lt;ref name=&quot;ichd3&quot;&gt;{{cite journal |author=Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS) |title=The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition |journal=Cephalalgia |volume=38 |issue=1 |pages=1–211 |year=2018 |pmid=29368949}}&lt;/ref&gt;

== ඉරුවාරදයේ සායනික අවධි හතර ==
ඉරුවාරදය ඇතිවන රෝගීන් තුළ ප්‍රධාන සායනික අවධි හතරක් දැකගත හැකි නමුත්, සෑම රෝගියෙකුටම මෙම අවධි හතරම ඇති නොවිය හැක:
# '''පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ අවධිය (Prodrome):''' හිසරදය ඇතිවීමට පැය කිහිපයකට හෝ දිනකට පෙර ඇතිවන අධික තෙහෙට්ටුව, නිතර ඈනුම් යාම, බෙල්ලේ තද ගතිය, මනෝභාවයේ වෙනස්කම් සහ ඇතැම් ආහාර සඳහා ඇතිවන දැඩි ආශාව.
# '''ඕරා අවධිය (Migraine Aura):''' ඉරුවාරදය ඇති රෝගීන්ගෙන් 25%–30%කට පමණ හිසරදය ආරම්භ වීමට පෙර විනාඩි 5 සිට 60 දක්වා පවතින තාවකාලික ස්නායු ලක්ෂණ ඇතිවේ. ඇස් ඉදිරිපිට දිලිසෙන සිග්-සැග් ආලෝක රටා පෙනීම (Scintillating scotoma), දෘශ්‍ය පරාසයේ කොටසක් නොපෙනී යාම, හෝ මුහුණේ සහ අතක හිරිවැටීම මීට අයත් වේ.
# '''ප්‍රධාන හිසරද අවධිය (Headache / Attack Phase):''' හිසේ එක් පැත්තක හෝ දෙපැත්තේම ඇතිවන දැඩි ගැහෙන සුළු වේදනාව. ඇවිදීම හෝ පඩිපෙළ නැගීම වැනි සාමාන්‍ය ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්වලදී මෙම වේදනාව උත්සන්න වන අතර, ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට අධික සංවේදීතාවය (Photophobia) සහ ශබ්දයට අධික සංවේදීතාවය (Phonophobia) මේ සමඟ ඇතිවේ.
# '''පසු අවධිය (Postdrome):''' හිසරදය සමනය වීමෙන් පසු පැය 24ක් පමණ පවතින ශාරීරික තෙහෙට්ටුව සහ අවධානය යොමු කිරීමේ අපහසුව.

== ව්‍යාධිවේදය සහ ප්‍රේරක සාධක (Triggers) ==
මොළයේ Trigeminal ස්නායු පද්ධතිය සක්‍රීය වීම සහ '''CGRP (Calcitonin Gene-Related Peptide)''' වැනි ස්නායු සම්ප්‍රේෂක රසායනික ද්‍රව්‍ය නිදහස් වීම මගින් මොළයේ ආවරණ පටලවල රුධිර නාලවල ස්නායුමය ප්‍රදාහයක් (Neurogenic inflammation) ඇතිවීම ඉරුවාරදයට මූලික වේ.

බහුලව දක්නට ලැබෙන ප්‍රේරක සාධක:
* '''නින්දේ වෙනස්කම්:''' ප්‍රමාණවත් නින්දක් නොලැබීම හෝ අධික ලෙස නිදාගැනීම.
* '''ආහාර සහ විජලනය:''' නියමිත වේලාවට ආහාර නොගෙන හිස්බඩ සිටීම, ප්‍රමාණවත් තරම් ජලය පානය නොකිරීම, චොකලට්, පැරණි චීස් (Tyramine අඩංගු), MSG අඩංගු ආහාර සහ කැෆේන් අධිකව ගැනීම හෝ ක්ෂණිකව නතර කිරීම.
* '''හෝමෝන වෙනස්වීම්:''' කාන්තාවන්ගේ ඔසප් චක්‍රය ආශ්‍රිතව ඊස්ට්‍රජන් (Estrogen) හෝමෝන මට්ටම පහත වැටීම (Menstrual migraine).
* '''පාරිසරික සහ මානසික සාධක:''' දැඩි මානසික ආතතිය, තද හිරු එළිය, දිලිසෙන ආලෝකය සහ සැර සුවඳ වර්ග.

== වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ කළමනාකරණය ==
ඉරුවාරදය සඳහා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ප්‍රධාන කොටස් දෙකකින් සමන්විත වේ:
=== 1. ක්ෂණික වේදනා සමන ප්‍රතිකාර (Acute / Abortive Therapy) ===
හිසරදය ආරම්භ වන මුල් අවස්ථාවේදීම ඖෂධ ලබාගැනීමෙන් වඩාත් සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලැබේ:
* සාමාන්‍ය වේදනා නාශක: Paracetamol හෝ NSAIDs (Ibuprofen, Naproxen, Diclofenac).
* විශේෂිත ඉරුවාරද ඖෂධ ('''Triptans'''): Sumatriptan, Rizatriptan හෝ Zolmitriptan.
* ඔක්කාරය සහ වමනය පාලනය කරන ඖෂධ (Antiemetics): Domperidone හෝ Metoclopramide.

=== 2. රෝග නිවාරණ ප්‍රතිකාර (Preventive / Prophylactic Therapy) ===
මසකට අවස්ථා 4කට වඩා ඉරුවාරදය ඇතිවන හෝ එදිනෙදා කටයුතුවලට දැඩි බාධා පමුණුවන රෝගීන් සඳහා හිසරදය ඇතිවන වාර ගණන අඩු කිරීමට දිනපතා ලබාගන්නා නිවාරණ ඖෂධ (උදා: Propranolol, Amitriptyline, Topiramate, Flunarizine හෝ CGRP monoclonal antibodies) වෛද්‍යවරුන් විසින් නිර්දේශ කරනු ලැබේ. මීට අමතරව හිසරද දිනපොතක් (Headache diary) පවත්වාගෙන යමින් තමාට අදාළ ප්‍රේරක සාධක හඳුනාගෙන ඒවායින් වැළකීම ඉතා වැදගත් වේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්නායු රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>o7mrzbgv6efsur5vy6mb1hnq12tc0de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>භගන්දරා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54558</id>
    <revision>
      <id>803778</id>
      <parentid>750675</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>භගන්දරා (Anal fistula) අංකුර ලිපිය සායනික වර්ගීකරණය, රෝග නිශ්චය සහ ශල්‍ය ප්‍රතිකාර සහිතව සම්පූර්ණ කිරීම</comment>
      <origin>803778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7752" sha1="s14o2z1e35oi59j3aajvsj1k6t6kl5g" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = භගන්දරා (Anal Fistula)
| image           = Piles diffdiag 01.svg
| caption         = ගුද මාර්ගය ආශ්‍රිත භගන්දරා (Anal fistula) වර්ග
| field           = මහාන්ත්‍ර හා ගුද මාර්ග ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව (Colorectal Surgery)
| symptoms        = ගුදය අවට සමේ ඇති කුඩා සිදුරකින් නිතර සැරව හෝ රුධිරය මිශ්‍ර දියර ගැලීම, ගුදය අවට වේදනාව සහ ඉදිමුම
| causes          = ගුද ග්‍රන්ථිවල ඇතිවන ආසාදන සහ සැරව ගෙඩි (Anorectal abscess), ක්‍රෝන්ගේ රෝගය (Crohn's disease), ක්ෂය රෝගය
| diagnostic_method = සායනික පරීක්ෂාව, Endoanal ultrasound, MRI Fistulogram
| treatment       = ශල්‍යකර්ම (Fistulotomy, Seton placement, LIFT procedure)
}}
'''භගන්දරා''' (ඉංග්‍රීසි: '''Anal fistula''' හෝ '''Fistula-in-ano''') යනු ගුද මාර්ගයේ අභ්‍යන්තර බිත්තිය (Anal canal) සහ ගුදය අවට පිටත සම (Perianal skin) යා කරමින් අස්වාභාවිකව නිර්මාණය වන සියුම් උමං මාර්ගයක් හෙවත් නාලයක් (Epithelialized tract) පැවතීමේ සායනික රෝගී තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_fistula&quot;&gt;{{cite web |title=භගන්දරා හෙවත් ගුද මාර්ගයේ ෆිස්ටුලා (Anal Fistula): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ ශල්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/anal-fistula/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; බොහෝ විට ගුදය ආශ්‍රිතව ඇතිවන සැරව ගෙඩියක් (Perianal / Anorectal abscess) පුපුරා යාමෙන් හෝ ශල්‍යකර්මයකින් සැරව ඉවත් කිරීමෙන් පසු එම මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන් සුව නොවී පැවතීමෙන් භගන්දරා තත්ත්වය හටගනී.&lt;ref name=&quot;ascr_fistula&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gaertner |first1=W. B. |title=The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Anorectal Abscess, Fistula-in-Ano, and Rectovaginal Fistula |journal=Diseases of the Colon &amp; Rectum |volume=65 |issue=8 |pages=964–985 |year=2022 |pmid=35732009}}&lt;/ref&gt;

== හේතු සහ ව්‍යාධිවේදය ==
ගුද මාර්ගය ඇතුළත පිහිටි කුඩා ග්‍රන්ථි (Anal glands / Cryptoglandular infection) බැක්ටීරියා මගින් ආසාදනය වී අවහිර වූ විට ඒ තුළ සැරව එකතු වේ. එම සැරව පිටත සම හරහා ගලා යාමට සාදාගන්නා මාර්ගය දිගටම විවෘතව පැවතීම භගන්දරා ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුවයි (90% පමණ). මීට අමතරව:
* '''ක්‍රෝන්ගේ රෝගය (Crohn's disease)''' වැනි නිදන්ගත බඩවැල් ප්‍රදාහ රෝග (Inflammatory Bowel Disease).
* ගුද මාර්ගය ආශ්‍රිත ක්ෂය රෝග ආසාදන (Tuberculosis) හෝ ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන.
* පෙර සිදුකළ ගුද මාර්ග සැත්කම් හෝ විකිරණ ප්‍රතිකාර (Radiation therapy).

== Parks වර්ගීකරණය ==
ගුද මාර්ගයේ සංවරණ පේශි (Anal sphincter muscles) හරහා මෙම නාලය ගමන් කරන ආකාරය අනුව ප්‍රධාන වර්ග 4කට බෙදා දැක්වේ:
# '''Intersphincteric fistula (70%):''' අභ්‍යන්තර සහ බාහිර සංවරණ පේශි දෙක අතරින් පහළට ගමන් කරයි.
# '''Transsphincteric fistula (25%):''' සංවරණ පේශි දෙකම විනිවිද ගොස් ගුදය අවට සමට විවෘත වේ.
# '''Suprasphincteric fistula''' සහ '''Extrasphincteric fistula:''' වඩාත් සංකීර්ණ සහ දුර්ලභ වර්ග වේ.

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
* ගුදය අවට සමේ ඇති කුඩා සිදුරකින් (External opening) නිරන්තරයෙන් හෝ වරින් වර කහ පැහැති සැරව, දුගඳ සහිත දියරයක් හෝ රුධිරය පිටවීම.
* සැරව පිටවන සිදුර තාවකාලිකව වැසී ගිය විට නැවත එම ස්ථානයේ ඉදිමුම, තද වේදනාව සහ උණ ඇතිවීම (සැරව පිටවූ පසු වේදනාව අඩුවේ).
* ගුදය අවට සම තෙත්ව පැවතීම නිසා ඇතිවන කැසීම සහ සම තුවාල වීම.

== රෝග නිශ්චය සහ ශල්‍ය ප්‍රතිකාර ==
ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු විසින් සිදුකරන සායනික පරීක්ෂාවට අමතරව, සංකීර්ණ හෝ නැවත ඇතිවූ භගන්දරා නාලයේ නිශ්චිත ගමන් මග හඳුනාගැනීම සඳහා '''MRI Fistulogram''' හෝ '''Endoanal Ultrasound''' පරීක්ෂණය භාවිතා කෙරේ.

භගන්දරා තත්ත්වය ඖෂධ මගින් පමණක් ස්ථිරව සුව කළ නොහැකි අතර, ගුද මාර්ගයේ සංවරණ පේශිවලට (Sphincter muscles) හානි නොවන පරිදි සිදුකරන ශල්‍යකර්ම මගින් නිට්ටාවටම සුව කළ හැක:
* '''Fistulotomy:''' සරල භගන්දරා නාලය විවෘත කර ඇතුළත සිට ස්වභාවිකව සුවවීමට සැලැස්වීම.
* '''Seton ප්‍රතිකාරය:''' සංවරණ පේශි හරහා ගමන් කරන සංකීර්ණ භගන්දරා සඳහා සියුම් ශල්‍ය නූලක් (Seton) යොදා සැරව ඉවත් වීමට සහ පේශිය ආරක්ෂා කරගනිමින් සුවවීමට සැලැස්වීම.
* '''LIFT (Ligation of Intersphincteric Fistula Tract)''' සහ '''VAAFT / Laser (FiLaC)''' වැනි නවීන සංවරණ පේශි ආරක්ෂණ සැත්කම්.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>s14o2z1e35oi59j3aajvsj1k6t6kl5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගම්පොල රාජධානිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59322</id>
    <revision>
      <id>803825</id>
      <parentid>795878</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T11:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Softy</username>
        <id>18742</id>
      </contributor>
      <origin>803825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4895" sha1="ed2ewyy42t04md5np1isji83td29ire" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුරාණ දේශය
| conventional_long_name = ගම්පොල රාජධානිය
| common_name            = ගම්පොල රාජධානිය
| era                    = 
| status                 = 
| empire                 = 
| government_type        = රාජධානිය
| event_start            = 
| date_start             = 
| year_start             = ක්‍රි.ව. 1345
| event_end              = 
| date_end               = 
| year_end               = ක්‍රි.ව. 1406
| p1                     = 
| flag_p1                = 
| p2                     = 
| flag_p2                = 
| flag_s1                = 
| s1                     = රයිගම රාජධානිය
| flag_s2                = 
| s2                     = 
| image_flag             =
| flag                   = 
| flag_type              = &lt;!--- Displayed text for link under flag. Default &quot;Flag&quot; ---&gt;
| image_coat             = 
| symbol                 = 
| symbol_type            = &lt;!--- Displayed text for link under symbol. Default &quot;Coat of arms&quot; ---&gt;
| image_map              = 
| image_map_caption      = 
| capital                = [[ගම්පොල]]
| national_motto         = 
| national_anthem        = 
| common_languages       = [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]]
| currency               = 
| leader1                = [[පස්වන පරාක්‍රමබාහු]]
| leader2                = [[III වන වික්‍රමබාහු]]
| leader3                = [[පස්වන බුවනෙකබාහු]]
| leader4                = 
| leader5                = 
| leader6                = 
| year_leader1           = ක්‍රි.ව. 1345-1359
| year_leader2           = ක්‍රි.ව. 1357-1373
| year_leader3           = ක්‍රි.ව. 1373-1406
| title_leader           = ගම්පොල රජ
| representative1        = 
| year_representative1   = 
| representative2        = 
| year_representative2   = 
| title_representative   = |&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
| stat_year1             = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
| stat_area1             = &lt;!--- area in square kilometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
| stat_pop1              = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
| footnotes              = 
}}

'''ගම්පොල රාජධානිය''' යනු මධ්‍යතනයේ දී කෙටිකාල පරිච්ඡේදයකට [[ලක්දිව]] බහිව තිබූ රාජධානියකි. '''ගංගා ශ්‍රි පුර''', '''ගග සිරි පුර''' ලෙස ද හදුන්වයි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම පළාතේ]] [[මහනුවර]] අසල පිහිටි නගරයකි. දහහතරවන සියවසේ මැද භාගයේ වසර හතරක් පාලනය කළ [[හතරවන බුවනෙකබාහු රජ|හතරවන බුවනෙකබාහු රජු]] විසින් එය දිවයිනේ අගනුවර බවට පත් කරන ලදී. හතරවන බුවනේකාබාහු රජු (සිව්වන විජයබාහු රජුගේ පුත්‍රයා) සිය පියාගෙන් පසු සිංහාසනයට නැඟී අගනුවර කුරුණෑගල සිට ගම්පොළ දක්වා මාරු කළේය.

ගම්පොල යුගයේ මෙරට කැපී පෙනෙන දේශපාලනික හා ආර්ථික ප්‍රගමනයක් ඇති විය. එමෙන්ම සාහිත්‍යට සිදුවූ සේවාව ද අමතක කල නොහැක. මෙරට ප්‍රථම [[සංදේශ කාව්‍ය]] ලියවී ඇත්තේද ගම්පොල යුගයේය. [[ඉබ්න බතූතා|ඉබන් බතූතා]] නම්  සංචාරකයා පැමින තැබූ දේශාටන වාර්තා ඉතිහාසය හැදැරීමට වැදගත් වේ.

ගම්පොල රාජධානිය උප කලාප 5 කට බෙදී තිබූ අතර ඒවා පස් රට ලෙස හැඳින්විනි.
* [[ගම්පොල]]
* [[සිදුරුවාන]]
* [[දෙනුවර බලවිට]]
* [[මාතලය පන්සිය පත්තුව]]
* [[ඌව]]

[[ප්‍රවර්ගය:ගම්පොල රාජධානිය]]</text>
      <sha1>ed2ewyy42t04md5np1isji83td29ire</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලංකා මැලේ ප්‍රජාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66392</id>
    <revision>
      <id>803731</id>
      <parentid>504857</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T14:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14046" sha1="iuljv1e58ryokfwomvtneb4ar65aa6k" xml:space="preserve">[[File:Sri Lankan Malay Father and Son.jpg|right|250px]]

'''ලංකා මැලේ''', [[සිංහල භාෂාව|සිංහල භාෂාවෙන්]] '''ජා මිනිසුන්''' ලෙස හදුන්වන '''මැලේවරු''', ගිනිකොන [[ආසියාව|ආසියාවේ]] සම්භුත ප්‍රජාවකි. [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලංකාවේ]] සමස්ත ජනගහනයෙන් 40,000 වන අතර එය ප්‍රතිශතයෙන් 0.20% පමණ වේ.{{තහවුරු කරන්න}} ලන්දේසි යටත්විජිත යුගයේදී මැලේ ප්‍රජාව ලංකාවට පැමිණි අතර බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය යුගයේදී  (1796–1948) හමුදා සේවාව සදහා ඉන්දුනීසියානු අර්ධද්වීපයෙන් බොහෝ පිරිසක් පැමිණියහ.{{තහවුරු කරන්න}}

සැලකිය යුතු ප්‍රජාවක් ශ්‍රි ලංකාව තුල 13 වන සියවස පෙර සිටම සිටි බව සාධක ඇත. 1247 දී යාපනය අල්ලා ගැනීම සදහා මෙහෙයවූ රජකු වන චන්ද්‍රභාහු ස්රිධර්මරාජ මැලේජාතිකයෙකු වේ.

{{Authority control}}

{{අසම්පූර්ණ}


'''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන මැලේ සම්භවයක් සහිත ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකි. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයේ එක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස සැලකේ. මෙම ප්‍රජාවේ ඓතිහාසික මූලයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය සහ මැලේ අර්ධද්වීපය දක්වා විහිදේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |year=2016 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ ලිඛිත ඉතිහාසය 17 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලන්දේසි පාලන සමය දක්වා දිව යයි. ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් දේශපාලන පිටුවහල් කළ පුද්ගලයන්, සිරකරුවන් සහ සේවකයන් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී. එමෙන්ම ලන්දේසි හමුදාවට සේවය කිරීම සඳහා විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොල්දාදුවන් ද මෙරටට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

මෙම පිරිස් සියල්ලම වර්තමාන මැලේසියාවෙන් පැමිණි අය නොවූ අතර, ජාවා, මදුරා, සුලවේසි සහ ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි විවිධ ජනවාර්ගික හා භාෂාමය පසුබිම් සහිත පිරිස් ද වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

1796 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් ලංකාවේ පාලනය අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව ද මැලේ සම්භවයක් සහිත සොල්දාදුවන් සහ වෙනත් පිරිස් මෙරටට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී මැලේ සොල්දාදුවන්ගේ බඳවා ගැනීම් සහ හමුදා සේවය වර්ධනය වූ අතර, පසුව ඔවුන් ලංකා රයිෆල් රෙජිමේන්තුව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== පවුල් සහ ජනාවාස ගොඩනැඟීම ==

ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි මැලේ සම්භවයක් සහිත පිරිස් අතර තනි පුද්ගලයන් පමණක් නොව පවුල් සහ ප්‍රභූ පවුල් කණ්ඩායම් ද වූහ. ඇතැම් පිටුවහල් කරන ලද ප්‍රභූවරුන් තම පවුල් සහ පිරිවර සමඟ මෙරටට පැමිණි අතර, හමුදා සාමාජිකයන්ගේ භාර්යාවන් සහ පවුල් ද විවිධ කාලවලදී ලංකාවට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී පවුල් සමඟ පැමිණීම විශේෂයෙන් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ansaldo |first=Umberto |title=Identity alignment in the multilingual space: The Malays of Sri Lanka |year=2007 |url=https://www.researchgate.net/publication/241884783_Identity_alignment_in_the_multilingual_space_The_Malays_of_Sri_Lanka}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ මෙම ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් බවට පත් වූ අතර, විවාහ සම්බන්ධතා, පවුල් සබඳතා සහ සමාජ සම්බන්ධතා ඔස්සේ නව පරම්පරා බිහි විය.

== ජනාවාස සහ ව්‍යාප්තිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති.

* කොළඹ, විශේෂයෙන් කොම්පඤ්ඤ වීදිය සහ අවට ප්‍රදේශ
* හම්බන්තොට
* කිරින්ද
* මහනුවර
* කටුගස්තොට සහ කටුකැලේ අවට ප්‍රදේශ
* කුරුණෑගල සහ වෙනත් උඩරට ප්‍රදේශ

කොළඹ සහ හම්බන්තොට ප්‍රදේශවල මැලේ ජනතාවගේ සැලකිය යුතු ජනාවාස පවතින බව භාෂා හා සමාජ පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online}}&lt;/ref&gt;

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ කිරින්ද, බොලන සහ බඩගිරිය ප්‍රදේශ ද මැලේ ජනතාවගේ ඓතිහාසික ජනාවාස ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

මහනුවර ප්‍රදේශයේ බෝගම්බර, කටුකැලේ සහ පේරාදෙණිය පාර අවට ද මැලේ පවුල් පදිංචි වී සිටි බව උඩරට මැලේ භාෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණයක සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |title=A Grammar of Upcountry Sri Lanka Malay |url=https://www.lotpublications.nl/Documents/226_fulltext.pdf |year=2012}}&lt;/ref&gt;

== ජනවාර්ගික අනන්‍යතාව සහ සම්මිශ්‍රණය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ප්‍රජාව විවිධ භාෂාමය, සංස්කෘතික සහ පවුල් පසුබිම් සහිත ජනතාවගෙන් සමන්විත වේ. ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් අතර ජාවා, සුලවේසි, මදුරා සහ වෙනත් ඉන්දුනීසියානු ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පිරිස් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් සහ වෙනත් ජන කණ්ඩායම් සමඟ විවාහ සම්බන්ධතා ඇති විය. එම සමාජ සම්බන්ධතා මැලේ ප්‍රජාවේ භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවයේ වෙනස්කම්වලට බලපෑවේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== භාෂාව ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව භාවිත කරන භාෂාව ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව ලෙස හැඳින්වේ. එය ඔස්ට්‍රොනීසියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. මෙම භාෂාවට සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවලින් ද බලපෑම් ලැබී ඇත.

කොළඹ, හම්බන්තොට, කිරින්ද සහ මහනුවර වැනි ප්‍රදේශවල මෙම භාෂාව භාවිතයේ ප්‍රමාණය වෙනස් වේ. ඇතැම් ප්‍රදේශවල නව පරම්පරාව අතර සිංහල භාෂාව භාවිතය වැඩි වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

== ආගම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගෙන් බහුතරයක් ඉස්ලාම් ආගම අදහති. ඔවුන්ගේ ආගමික හා සමාජ ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය සහ උරුමය ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාවට සුවිශේෂී භාෂාමය සහ සාහිත්‍යමය උරුමයක් පවතී. පැරණි මැලේ අත්පිටපත්, පවුල් ලේඛන සහ ආගමික හා සාහිත්‍යමය ලේඛන මෙම ප්‍රජාවේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් මූලාශ්‍ර වේ.

මෙම අත්පිටපත් අතර අරාබි අක්ෂර භාවිතයෙන් ලියන ලද මැලේ භාෂා ලේඛන ද පවතී. ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ සමාජ, සංස්කෘතික සහ බුද්ධිමය ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
* [[ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව]]
* [[ඉන්දුනීසියාව]]
* [[මැලේසියාව]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:මැලේ ජනතාව]]</text>
      <sha1>iuljv1e58ryokfwomvtneb4ar65aa6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>73097</id>
    <revision>
      <id>803796</id>
      <parentid>399080</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[සාකච්ඡාව:රුහුණු කතරගම දේවාලය]] සිට [[සාකච්ඡාව:රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>399080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4" sha1="e8rhiz0tks39lthvf9x9y3pdkzx6oa0" xml:space="preserve">....</text>
      <sha1>e8rhiz0tks39lthvf9x9y3pdkzx6oa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අතිතයිරොයිඩතාවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74375</id>
    <revision>
      <id>803766</id>
      <parentid>789088</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සායනික රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ක්‍රම සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4988" sha1="hye5ichhyzfiuj8br2mkudmcsck88rv" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = අතිතයිරොයිඩතාවය
| image           = Triiodothyronine.svg
| caption         = [[ට්‍රයිඅයඩොතයිරොනින්]] (T&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, pictured) සහ [[තයිරොක්සින්]] (T&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) are both forms of [[thyroid hormone]].
| field = [[Endocrinology]]
| synonyms        = Overactive thyroid, hyperthyreosis
| symptoms        = Irritability, muscle weakness, sleeping problems, [[tachycardia|fast heartbeat]], [[heat intolerance]], [[diarrhea]], [[goiter|enlargement of the thyroid]], [[weight loss]]&lt;ref name=NIH2012/&gt;
| complications   = [[Thyroid storm]]&lt;ref name=Clin2014/&gt;
| onset           = 20–50 years old&lt;ref name=Clin2014/&gt;
| duration        =
| causes          = [[Graves' disease]], [[multinodular goiter]], [[toxic adenoma]], [[thyroiditis|inflammation of the thyroid]], eating too much [[iodine]], too much [[synthetic thyroid hormone]]&lt;ref name=NIH2012/&gt;&lt;ref name=Clin2014/&gt;
| risks           = 
| diagnosis       = Based on symptoms and confirmed by [[blood tests]]&lt;ref name=NIH2012/&gt;
| differential    =
| prevention      =
| treatment       = [[Radioiodine therapy]], medications, thyroid surgery&lt;ref name=NIH2012/&gt;
| medication      = [[Beta blockers]], [[methimazole]]&lt;ref name=NIH2012/&gt;
| prognosis       =
| frequency       = 1.2% (USA)&lt;ref name=ATA2011/&gt;
| deaths          = 
}}

'''අතිතයිරොයිඩතාවය''' යනු [[තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය]] මගින් තයිරොයිඩ් හෝමෝනය අධික ලෙස නිපදවීම නිසා ඇති වන තත්වයකි.

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist
| refs=
&lt;ref name=NIH2012&gt;{{Cite web|title = Hyperthyroidism|url = http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/endocrine/hyperthyroidism/Pages/fact-sheet.aspx|website = www.niddk.nih.gov|accessdate = 2015-04-02|date = July 2012}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Clin2014&gt;{{Cite journal  | last1 = Devereaux | first1 = D. | last2 = Tewelde | first2 = SZ. | title = Hyperthyroidism and thyrotoxicosis. | journal = Emerg Med Clin North Am | volume = 32 | issue = 2 | pages = 277–92 |date=May 2014 | doi = 10.1016/j.emc.2013.12.001 | PMID = 24766932 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=ATA2011&gt;{{cite journal|last1=Bahn Chair|first1=RS|last2=Burch|first2=HB|last3=Cooper|first3=DS|last4=Garber|first4=JR|last5=Greenlee|first5=MC|last6=Klein|first6=I|last7=Laurberg|first7=P|last8=McDougall|first8=IR|last9=Montori|first9=VM|last10=Rivkees|first10=SA|last11=Ross|first11=DS|last12=Sosa|first12=JA|last13=Stan|first13=MN|title=Hyperthyroidism and other causes of thyrotoxicosis: management guidelines of the American Thyroid Association and American Association of Clinical Endocrinologists.|journal=Thyroid|date=June 2011|volume=21|issue=6|pages=593–646|pmid=21510801|doi=10.1089/thy.2010.0417}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Medical resources
|  DiseasesDB     = 6348
|  ICD11          = {{ICD11|5A02}}
|  ICD10          = {{ICD10|E05}}
|  ICD9           = {{ICD9|242.90}}
|  ICDO           =
|  OMIM           =
|  MedlinePlus    = 000356
|  eMedicineSubj  = med
|  eMedicineTopic = 1109
|  MeshID         = D006980
}}
{{Endocrine pathology}}

[[ප්‍රවර්ගය:අන්තරාසර්ග පද්ධතිය]]

{{අසම්පූර්ණ}}

== සායනික රෝග නිශ්චය සහ ප්‍රතිකාර ක්‍රම ==
තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය මගින් අධික ලෙස T3 සහ T4 හෝමෝන නිපදවීමේදී රුධිරයේ TSH (Thyroid Stimulating Hormone) මට්ටම පහත වැටෙන අතර, අධික ලෙස බර අඩුවීම, හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම (Palpitations), අත් වෙව්ලීම සහ අධික දහඩිය දැමීම ප්‍රධාන ලක්ෂණ වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=අතිතයිරොයිඩතාවය (Hyperthyroidism): රෝග ලක්ෂණ, TSH පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/hyperthyroidism/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; Carbimazole හෝ Methimazole වැනි ප්‍රති-තයිරොයිඩ් ඖෂධ, විකිරණශීලී අයඩින් ප්‍රතිකාරය (Radioactive Iodine) හෝ තයිරොයිඩ් සැත්කම් මගින් මෙම තත්ත්වයට ප්‍රතිකාර කෙරේ.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/hyperthyroidism/ අතිතයිරොයිඩතාවය (Hyperthyroidism): රෝග ලක්ෂණ, TSH පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>hye5ichhyzfiuj8br2mkudmcsck88rv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803784</id>
      <parentid>803766</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>අතිතයිරොයිඩතාවය (Hyperthyroidism) ලිපියේ ඉංග්‍රීසි තොරතුරු කොටුව සිංහලට පරිවර්තනය කර සායනික තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර යාවත්කාලීන කිරීම</comment>
      <origin>803784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8683" sha1="6yiv11yf9hom1oqm6isjrjgvzryxr8h" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = අතිතයිරොයිඩතාවය (Hyperthyroidism)
| image           = Triiodothyronine.svg
| caption         = තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියෙන් නිපදවන ට්‍රයිඅයඩොතයිරොනින් (T&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) හෝමෝනයේ අණුක ව්‍යුහය
| field           = අන්තරාසර්ග රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Endocrinology)
| synonyms        = Overactive thyroid, Thyrotoxicosis
| symptoms        = අධික ලෙස බර අඩුවීම, පපුව ගැහීම (Tachycardia / Palpitations), අත් වෙව්ලීම, අධික දහඩිය දැමීම, උෂ්ණත්වය දරාගැනීමේ අපහසුව, නොසන්සුන් බව, [[ගලගණ්ඩය]]
| complications   = තයිරොයිඩ් කුණාටුව (Thyroid storm), කර්ණිකා තන්තුකරණය (Atrial fibrillation), අස්ථි දුර්වල වීම (Osteoporosis)
| causes          = [[ග්‍රේව්ස් රෝගය]] (Graves' disease), විෂ සහිත බහු-ගැටිති ගලගණ්ඩය (Toxic multinodular goiter), Toxic adenoma, තයිරොයිඩ් ප්‍රදාහය (Thyroiditis)
| diagnostic_method = රුධිරයේ TSH (අඩු අගයක්) සහ Free T4 / Free T3 (ඉහළ අගයක්) පරීක්ෂාව, TSH ප්‍රතිග්‍රාහක ප්‍රතිදේහ, තයිරොයිඩ් ස්කෑන්
| treatment       = ප්‍රති-තයිරොයිඩ් ඖෂධ (Carbimazole, Methimazole, Propylthiouracil), Beta-blockers (Propranolol), විකිරණශීලී අයඩින් ප්‍රතිකාරය, තයිරොයිඩ් සැත්කම
}}
'''අතිතයිරොයිඩතාවය''' (ඉංග්‍රීසි: '''Hyperthyroidism''') යනු බෙල්ලේ ඉදිරිපස පිහිටි තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය (Thyroid gland) මගින් තයිරොක්සින් ($T_4$) සහ ට්‍රයිඅයඩොතයිරොනින් ($T_3$) යන තයිරොයිඩ් හෝමෝන අසාමාන්‍ය ලෙස වැඩිපුර නිපදවා රුධිරයට මුදාහැරීමේ සායනික තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_hyper&quot;&gt;{{cite web |title=අතිතයිරොයිඩතාවය (Hyperthyroidism): රෝග ලක්ෂණ, TSH පරීක්ෂාව සහ නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/hyperthyroidism/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; තයිරොයිඩ් හෝමෝන මගින් සිරුරේ සියලුම සෛලවල පරිවෘත්තීය වේගය (Metabolic rate) පාලනය කරන බැවින්, මෙම හෝමෝන මට්ටම ඉහළ යාමෙන් ශරීරයේ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය අධික ලෙස වේගවත් වේ.&lt;ref name=&quot;lancet_hyper&quot;&gt;{{cite journal |last1=De Leo |first1=S. |last2=Lee |first2=S. Y. |last3=Braverman |first3=L. E. |title=Hyperthyroidism |journal=The Lancet |volume=388 |issue=10047 |pages=906–918 |year=2016 |pmid=27038492}}&lt;/ref&gt;

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
* '''පරිවෘත්තීය වේගය වැඩිවීමේ ලක්ෂණ:''' ආහාර රුචිය වැඩි වුවද ශරීර බර සීඝ්‍රයෙන් අඩුවීම, අධික ලෙස දහඩිය දැමීම සහ උණුසුම් පරිසරය දරාගැනීමේ අපහසුව (Heat intolerance).
* '''හෘද හා රුධිර සංසරණ ලක්ෂණ:''' විවේකීව සිටින විට පවා හෘද ස්පන්දන වේගය වැඩිවීම (Tachycardia), පපුව ගැහෙන බව දැනීම (Palpitations) සහ ඇතැම් විට අක්‍රමවත් හෘද ස්පන්දනය (Atrial fibrillation).
* '''ස්නායු හා පේශි ලක්ෂණ:''' අත්වල ඇඟිලි සියුම්ව වෙව්ලීම (Fine tremor), නොසන්සුන් බව, කාංසාව, නින්ද නොයාම සහ මස්පිඬු දුර්වලතාවය.
* '''ආහාර ජීර්ණ හා ප්‍රජනක ලක්ෂණ:''' දිනකට කිහිප වරක් බුරුල්ව මලපහ පිටවීම සහ කාන්තාවන්ගේ ඔසප් චක්‍රය අක්‍රමවත් වීම (Oligomenorrhea).
* '''බෙල්ලේ සහ ඇස්වල වෙනස්කම්:''' තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය ඉදිමීම ([[ගලගණ්ඩය]] / Goiter) සහ [[ග්‍රේව්ස් රෝගය]] ඇති රෝගීන්ගේ ඇස් ඉදිරියට නෙරා ඒම (Graves' ophthalmopathy / Exophthalmos).

== හේතු ==
# '''[[ග්‍රේව්ස් රෝගය]] (Graves' Disease):''' අතිතයිරොයිඩතාවය සඳහා ලොව පුරා ප්‍රධානතම හේතුවයි (70%–80%). මෙහිදී ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මගින් නිපදවන ප්‍රතිදේහ (TSH receptor antibodies - TRAb) මගින් තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය නොකඩවා උත්තේජනය කරයි.
# '''විෂ සහිත බහු-ගැටිති ගලගණ්ඩය (Toxic Multinodular Goiter) සහ Toxic Adenoma:''' තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ හටගන්නා ගැටිති මගින් පාලනයකින් තොරව හෝමෝන නිපදවීම.
# '''තයිරොයිඩ් ප්‍රදාහය (Thyroiditis):''' වෛරස් ආසාදනයකින් පසු (Subacute thyroiditis) හෝ දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු (Postpartum thyroiditis) තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ගබඩා වී ඇති හෝමෝන රුධිරයට කාන්දු වීම.

== රෝග නිශ්චය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
රුධිර පරීක්ෂණයක් මගින් පිටියුටරි ග්‍රන්ථියෙන් නිපදවන '''TSH (Thyroid Stimulating Hormone)''' මට්ටම ඉතා පහළ අගයක පැවතීමත්, '''Free $T_4$''' සහ '''Free $T_3$''' හෝමෝන මට්ටම ඉහළ අගයක පැවතීමත් මගින් ප්‍රාථමික අතිතයිරොයිඩතාවය තහවුරු කෙරේ.

=== ප්‍රතිකාර ක්‍රම ===
* '''ප්‍රති-තයිරොයිඩ් ඖෂධ (Antithyroid Medications):''' තයිරොයිඩ් හෝමෝන නිපදවීම අවහිර කරන '''Carbimazole''', '''Methimazole''' හෝ '''Propylthiouracil (PTU)''' (විශේෂයෙන් ගර්භණී සමයේ මුල් මාස 3 තුළ) භාවිතා කෙරේ.
* '''බීටා-අවහිරකාරක (Beta-blockers):''' පපුව ගැහීම, අත් වෙව්ලීම සහ නොසන්සුන් බව ක්ෂණිකව පාලනය කිරීම සඳහා Propranolol හෝ Atenolol ලබාදේ.
* '''විකිරණශීලී අයඩින් ප්‍රතිකාරය (Radioactive Iodine - $I^{131}$)''' සහ '''තයිරොයිඩ් සැත්කම (Thyroidectomy):''' ඖෂධ මගින් පාලනය නොවන හෝ විශාල ගලගණ්ඩයක් පවතින රෝගීන් සඳහා ස්ථිර ප්‍රතිකාර ලෙස භාවිතා කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>6yiv11yf9hom1oqm6isjrjgvzryxr8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:යටගල රජමහ විහාරය</title>
    <ns>2</ns>
    <id>78008</id>
    <revision>
      <id>803750</id>
      <parentid>419859</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T19:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kavinda Jayalath</username>
        <id>82008</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ අක්ෂර වින්‍යාස නිවැරදි කිරීමක් කරන ලදී</comment>
      <origin>803750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="onxiauba7886o0g54uagwob4js306z3" xml:space="preserve">දකුණු පළාතේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ අක්මීමන ඡන්ද කොට්ඨාශයට අයත් ඉපැරණි යටගල රාජමහා විහාරස්ථානය රාජ්‍ය යුග තුනක් හා සබැඳි ඓතිහාසික විහාරයකි. අනුරාධපුර යුගයේ යෝජන ථූප (බෝධි ශාඛා) පිහිටුවන අවස්ථාවේ මෙම භූමියේ ද සිරිමා බෝ ශාඛාවක් රෝපණය කළ බව පිළිගැනේ. එම බෝධි රාජයාණන් වහන්සේ අද ද විරාජමානව පවතී. දඹදෙනි යුගයේ රාජ්‍ය විචාලා වූ දෙවන පැරකුම් රජතුමාගේ අමාත්‍ය දේවපතිරාජ ඇමති විසින් දර්ශනීය ගල්ලෙන හා සැතපෙන බුදු පිළිමය නිර්මාණය කර ඇති බව පුරාවිද්‍යාත්මකව සනාථ කර ඇත. විහාර මන්දිරයේ දකුණු පස ලෝකඩ හිටි බුදු පිළිමයක් දැකිය හැකි අතර,එය නූතන ගවේෂණයන්ට අනුව මෙතෙක් ලක්දිවින් හමුවූ ඒකඝන ලෝහයෙන් නිම වූ උසම හිටි පිළිමය බව පිළිගැනේ. එම පිළිමය තත් විහාරාධිපති නාහිමියන් විසින් නිර්මිතව මහනුවර යුගයේ රජකළ කීර්ති ශී රාජසිංහ රජු විසින් නොයෙක් පූජාවන්ගෙන් පුද දුන් රාජ පූජිත බුදු පිළිමයක් බව ද කිව යුතුය.</text>
      <sha1>onxiauba7886o0g54uagwob4js306z3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අධිරුධිර පීඩනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83003</id>
    <revision>
      <id>803760</id>
      <parentid>798339</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:03:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>සායනික වර්ගීකරණය සහ රුධිර පීඩන පාලනය සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8862" sha1="8vlo3v8qz5qguwxpsfmlujy887euaaf" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = Hypertension
| image           = Grade 1 hypertension.jpg
| caption         = Automated arm [[sphygmomanometer|blood pressure meter]] showing [[artery|arterial]] hypertension (shown a [[systolic blood pressure]] 158&amp;nbsp;mmHg, [[diastolic blood pressure]] 99&amp;nbsp;mmHg and [[heart rate]] of 80 beats per minute)
| field           = [[Cardiology]]
| synonyms        = Arterial hypertension, high blood pressure
| symptoms        = None&lt;ref name=CDC2015/&gt;
| complications   = [[Coronary artery disease]], [[stroke]], [[heart failure]], [[peripheral arterial disease]], [[vision loss]], [[chronic kidney disease]], [[dementia]]&lt;ref name=Lack2015/&gt;&lt;ref name=WHO2011/&gt;&lt;ref name=Hernandorena2017/&gt;
| onset           = 
| duration        = 
| causes          = Usually lifestyle and genetic factors&lt;ref name=Lancet2015/&gt;&lt;ref name=&quot;pmid10645931&quot;/&gt;
| risks           = Excess salt, [[overweight|excess body weight]], [[smoking]], alcohol&lt;ref name=CDC2015/&gt;&lt;ref name=Lancet2015/&gt;
| diagnosis       = Resting blood pressure&lt;br&gt;&amp;nbsp;130/80 or 140/90&amp;nbsp;mmHg&lt;ref name=Lancet2015/&gt;&lt;ref name=AHA2017/&gt;
| differential    = 
| prevention      = 
| treatment       = Lifestyle changes, medications&lt;ref name=NIH2015Tx/&gt;
| medication      = 
| prognosis       = 
| frequency       = 16–37% globally&lt;ref name=Lancet2015/&gt;
| deaths          = 9.4 million / 18% (2010)&lt;ref name=Camp2015/&gt;
}}
&lt;!-- Definition and symptoms --&gt;

'''අධ්‍යාතතිය''' හෙවත් '''අධිරුධිර පීඩනය''' ({{en|Hypertension, HTN, HT, high blood pressure, HBP}}) යනු ලෝකයේ ඉතාම බහුල රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref name=dinamina/&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=dinamina&gt;
{{cite web
|url=http://archives.dinamina.lk/arogya/art.asp?id=2011/11/02/apg16_1
|title=ඔබ අධික රුධිර පීඩනයෙන් පෙළෙනවා ද?
|accessdate=2019-08-13
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=CDC2015&gt;{{cite web|title=High Blood Pressure Fact Sheet|url=https://www.cdc.gov/dhdsp/data_statistics/fact_sheets/fs_bloodpressure.htm|website=CDC|access-date=6 March 2016|date=February 19, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306125631/http://www.cdc.gov/dhdsp/data_statistics/fact_sheets/fs_bloodpressure.htm|archive-date=6 March 2016|df=dmy-all}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Lack2015&gt;{{cite journal | vauthors = Lackland DT, Weber MA | title = Global burden of cardiovascular disease and stroke: hypertension at the core | journal = The Canadian Journal of Cardiology | volume = 31 | issue = 5 | pages = 569–71 | date = May 2015 | pmid = 25795106 | doi = 10.1016/j.cjca.2015.01.009 }}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=WHO2011&gt;{{cite book|last1=Mendis|first1=Shanthi|last2=Puska|first2=Pekka|last3=Norrving|first3=Bo| name-list-format = vanc |title=Global atlas on cardiovascular disease prevention and control|date=2011|publisher=World Health Organization in collaboration with the World Heart Federation and the World Stroke Organization|location=Geneva|isbn=9789241564373|pages=38|edition=1st|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817123106/http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|archive-date=17 August 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hernandorena2017&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Hernandorena I, Duron E, Vidal JS, Hanon O | title = Treatment options and considerations for hypertensive patients to prevent dementia | journal = Expert Opinion on Pharmacotherapy | volume = 18 | issue = 10 | pages = 989–1000 | date = July 2017 | pmid = 28532183 | doi = 10.1080/14656566.2017.1333599 | type = Review }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Lancet2015&gt;{{cite journal | vauthors = Poulter NR, Prabhakaran D, Caulfield M | title = Hypertension | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_the-lancet_august-22-28-2015_386_9995/page/801 | journal = Lancet | volume = 386 | issue = 9995 | pages = 801–12 | date = August 2015 | pmid = 25832858 | doi = 10.1016/s0140-6736(14)61468-9 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pmid10645931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Carretero OA, Oparil S | title = Essential hypertension. Part I: definition and etiology | url = https://archive.org/details/sim_circulation_2000-01-25_101_3/page/329 | journal = Circulation | volume = 101 | issue = 3 | pages = 329–35 | date = January 2000 | pmid = 10645931 | doi = 10.1161/01.CIR.101.3.329 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=AHA2017&gt;{{cite journal | vauthors = Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, Casey DE, Collins KJ, Dennison Himmelfarb C, DePalma SM, Gidding S, Jamerson KA, Jones DW, MacLaughlin EJ, Muntner P, Ovbiagele B, Smith SC, Spencer CC, Stafford RS, Taler SJ, Thomas RJ, Williams KA, Williamson JD, Wright JT | title = 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines | journal = Hypertension | volume = 71 | issue = 6 | pages = e13–e115 | date = June 2018 | pmid = 29133356 | doi = 10.1161/HYP.0000000000000065 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Camp2015&gt;{{cite journal | vauthors = Campbell NR, Lackland DT, Lisheng L, Niebylski ML, Nilsson PM, Zhang XH | title = Using the Global Burden of Disease study to assist development of nation-specific fact sheets to promote prevention and control of hypertension and reduction in dietary salt: a resource from the World Hypertension League | journal = Journal of Clinical Hypertension | volume = 17 | issue = 3 | pages = 165–7 | date = March 2015 | pmid = 25644474 | doi = 10.1111/jch.12479 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=NIH2015Tx&gt;{{cite web|title=How Is High Blood Pressure Treated?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/hbp/treatment|website=National Heart, Lung, and Blood Institute|access-date=6 March 2016|date=September 10, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406073903/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/hbp/treatment|archive-date=6 April 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Medical condition classification and resources
|  DiseasesDB     = 6330
|  ICD10           = {{ICD10|I10}}, {{ICD10|I11}}, {{ICD10|I12}}, {{ICD10|I13}}, {{ICD10|I15}}
|  ICD9           = {{ICD9|401}}
|  OMIM           = 145500
|  MedlinePlus    = 000468
|  eMedicineSubj  = med
|  eMedicineTopic = 1106
|  eMedicine_mult = {{eMedicine2|ped|1097}} {{eMedicine2|emerg|267}}
|  MeshID         = D006973
}}
{{Commons category|Hypertension}} 
{{Wikivoyage|Traveling with high blood pressure|traveling with high blood pressure|information}}
* {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Cardiovascular_Disorders/Hypertension/}}

{{Vascular diseases}}
{{Portal bar|ජීව විද්‍යාව|වෛද්‍යවේදය}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:රුධිර පීඩනය]]

== සායනික වර්ගීකරණය සහ රුධිර පීඩන පාලනය ==
සායනික මාර්ගෝපදේශ අනුව වැඩිහිටියෙකුගේ සාමාන්‍ය රුධිර පීඩනය 120/80 mmHg ට වඩා අඩු මට්ටමක පැවතිය යුතු අතර, විවේකී අවස්ථා දෙකකදී හෝ වැඩි ගණනකදී රුධිර පීඩනය 140/90 mmHg හෝ ඊට වඩා වැඩි වීම අධි රුධිර පීඩනය (Hypertension) ලෙස නිර්ণය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=අධි රුධිර පීඩනය (High Blood Pressure / Hypertension): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ පාලනය |url=https://nirogilanka.com/high-blood-pressure/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; දෛනික ලුණු (Sodium) භාවිතය අවම කිරීම, ශරීර බර පාලනය, නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම සහ වෛද්‍ය නිර්දේශිත රුධිර පීඩන ඖෂධ (ACE inhibitors, ARBs, Calcium channel blockers හෝ Diuretics) නොකඩවා ලබාගැනීම මගින් හෘදයාබාධ සහ ආඝාතය (Stroke) වැනි බරපතල සංකූලතා වළක්වා ගත හැක.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/high-blood-pressure/ අධි රුධිර පීඩනය (High Blood Pressure / Hypertension): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ පාලනය — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>8vlo3v8qz5qguwxpsfmlujy887euaaf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803786</id>
      <parentid>803760</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8642" sha1="nq4478d1mfj7guhvo4kzur3u9g7whgc" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = Hypertension
| image           = Grade 1 hypertension.jpg
| caption         = Automated arm [[sphygmomanometer|blood pressure meter]] showing [[artery|arterial]] hypertension (shown a [[systolic blood pressure]] 158&amp;nbsp;mmHg, [[diastolic blood pressure]] 99&amp;nbsp;mmHg and [[heart rate]] of 80 beats per minute)
| field           = [[Cardiology]]
| synonyms        = Arterial hypertension, high blood pressure
| symptoms        = None&lt;ref name=CDC2015/&gt;
| complications   = [[Coronary artery disease]], [[stroke]], [[heart failure]], [[peripheral arterial disease]], [[vision loss]], [[chronic kidney disease]], [[dementia]]&lt;ref name=Lack2015/&gt;&lt;ref name=WHO2011/&gt;&lt;ref name=Hernandorena2017/&gt;
| onset           = 
| duration        = 
| causes          = Usually lifestyle and genetic factors&lt;ref name=Lancet2015/&gt;&lt;ref name=&quot;pmid10645931&quot;/&gt;
| risks           = Excess salt, [[overweight|excess body weight]], [[smoking]], alcohol&lt;ref name=CDC2015/&gt;&lt;ref name=Lancet2015/&gt;
| diagnosis       = Resting blood pressure&lt;br&gt;&amp;nbsp;130/80 or 140/90&amp;nbsp;mmHg&lt;ref name=Lancet2015/&gt;&lt;ref name=AHA2017/&gt;
| differential    = 
| prevention      = 
| treatment       = Lifestyle changes, medications&lt;ref name=NIH2015Tx/&gt;
| medication      = 
| prognosis       = 
| frequency       = 16–37% globally&lt;ref name=Lancet2015/&gt;
| deaths          = 9.4 million / 18% (2010)&lt;ref name=Camp2015/&gt;
}}
&lt;!-- Definition and symptoms --&gt;

'''අධ්‍යාතතිය''' හෙවත් '''අධිරුධිර පීඩනය''' ({{en|Hypertension, HTN, HT, high blood pressure, HBP}}) යනු ලෝකයේ ඉතාම බහුල රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref name=dinamina/&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=dinamina&gt;
{{cite web
|url=http://archives.dinamina.lk/arogya/art.asp?id=2011/11/02/apg16_1
|title=ඔබ අධික රුධිර පීඩනයෙන් පෙළෙනවා ද?
|accessdate=2019-08-13
}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=CDC2015&gt;{{cite web|title=High Blood Pressure Fact Sheet|url=https://www.cdc.gov/dhdsp/data_statistics/fact_sheets/fs_bloodpressure.htm|website=CDC|access-date=6 March 2016|date=February 19, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306125631/http://www.cdc.gov/dhdsp/data_statistics/fact_sheets/fs_bloodpressure.htm|archive-date=6 March 2016|df=dmy-all}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Lack2015&gt;{{cite journal | vauthors = Lackland DT, Weber MA | title = Global burden of cardiovascular disease and stroke: hypertension at the core | journal = The Canadian Journal of Cardiology | volume = 31 | issue = 5 | pages = 569–71 | date = May 2015 | pmid = 25795106 | doi = 10.1016/j.cjca.2015.01.009 }}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=WHO2011&gt;{{cite book|last1=Mendis|first1=Shanthi|last2=Puska|first2=Pekka|last3=Norrving|first3=Bo| name-list-format = vanc |title=Global atlas on cardiovascular disease prevention and control|date=2011|publisher=World Health Organization in collaboration with the World Heart Federation and the World Stroke Organization|location=Geneva|isbn=9789241564373|pages=38|edition=1st|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140817123106/http://whqlibdoc.who.int/publications/2011/9789241564373_eng.pdf?ua=1|archive-date=17 August 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Hernandorena2017&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Hernandorena I, Duron E, Vidal JS, Hanon O | title = Treatment options and considerations for hypertensive patients to prevent dementia | journal = Expert Opinion on Pharmacotherapy | volume = 18 | issue = 10 | pages = 989–1000 | date = July 2017 | pmid = 28532183 | doi = 10.1080/14656566.2017.1333599 | type = Review }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Lancet2015&gt;{{cite journal | vauthors = Poulter NR, Prabhakaran D, Caulfield M | title = Hypertension | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_the-lancet_august-22-28-2015_386_9995/page/801 | journal = Lancet | volume = 386 | issue = 9995 | pages = 801–12 | date = August 2015 | pmid = 25832858 | doi = 10.1016/s0140-6736(14)61468-9 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;pmid10645931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Carretero OA, Oparil S | title = Essential hypertension. Part I: definition and etiology | url = https://archive.org/details/sim_circulation_2000-01-25_101_3/page/329 | journal = Circulation | volume = 101 | issue = 3 | pages = 329–35 | date = January 2000 | pmid = 10645931 | doi = 10.1161/01.CIR.101.3.329 | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=AHA2017&gt;{{cite journal | vauthors = Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, Casey DE, Collins KJ, Dennison Himmelfarb C, DePalma SM, Gidding S, Jamerson KA, Jones DW, MacLaughlin EJ, Muntner P, Ovbiagele B, Smith SC, Spencer CC, Stafford RS, Taler SJ, Thomas RJ, Williams KA, Williamson JD, Wright JT | title = 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines | journal = Hypertension | volume = 71 | issue = 6 | pages = e13–e115 | date = June 2018 | pmid = 29133356 | doi = 10.1161/HYP.0000000000000065 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=Camp2015&gt;{{cite journal | vauthors = Campbell NR, Lackland DT, Lisheng L, Niebylski ML, Nilsson PM, Zhang XH | title = Using the Global Burden of Disease study to assist development of nation-specific fact sheets to promote prevention and control of hypertension and reduction in dietary salt: a resource from the World Hypertension League | journal = Journal of Clinical Hypertension | volume = 17 | issue = 3 | pages = 165–7 | date = March 2015 | pmid = 25644474 | doi = 10.1111/jch.12479 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=NIH2015Tx&gt;{{cite web|title=How Is High Blood Pressure Treated?|url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/hbp/treatment|website=National Heart, Lung, and Blood Institute|access-date=6 March 2016|date=September 10, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406073903/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/hbp/treatment|archive-date=6 April 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Medical condition classification and resources
|  DiseasesDB     = 6330
|  ICD10           = {{ICD10|I10}}, {{ICD10|I11}}, {{ICD10|I12}}, {{ICD10|I13}}, {{ICD10|I15}}
|  ICD9           = {{ICD9|401}}
|  OMIM           = 145500
|  MedlinePlus    = 000468
|  eMedicineSubj  = med
|  eMedicineTopic = 1106
|  eMedicine_mult = {{eMedicine2|ped|1097}} {{eMedicine2|emerg|267}}
|  MeshID         = D006973
}}
{{Commons category|Hypertension}} 
{{Wikivoyage|Traveling with high blood pressure|traveling with high blood pressure|information}}
* {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Cardiovascular_Disorders/Hypertension/}}

{{Vascular diseases}}
{{Portal bar|ජීව විද්‍යාව|වෛද්‍යවේදය}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:රුධිර පීඩනය]]

== සායනික වර්ගීකරණය සහ රුධිර පීඩන පාලනය ==
සායනික මාර්ගෝපදේශ අනුව වැඩිහිටියෙකුගේ සාමාන්‍ය රුධිර පීඩනය 120/80 mmHg ට වඩා අඩු මට්ටමක පැවතිය යුතු අතර, විවේකී අවස්ථා දෙකකදී හෝ වැඩි ගණනකදී රුධිර පීඩනය 140/90 mmHg හෝ ඊට වඩා වැඩි වීම අධි රුධිර පීඩනය (Hypertension) ලෙස නිර්ণය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=අධි රුධිර පීඩනය (High Blood Pressure / Hypertension): රෝග ලක්ෂණ, හේතු සහ පාලනය |url=https://nirogilanka.com/high-blood-pressure/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; දෛනික ලුණු (Sodium) භාවිතය අවම කිරීම, ශරීර බර පාලනය, නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම සහ වෛද්‍ය නිර්දේශිත රුධිර පීඩන ඖෂධ (ACE inhibitors, ARBs, Calcium channel blockers හෝ Diuretics) නොකඩවා ලබාගැනීම මගින් හෘදයාබාධ සහ ආඝාතය (Stroke) වැනි බරපතල සංකූලතා වළක්වා ගත හැක.</text>
      <sha1>nq4478d1mfj7guhvo4kzur3u9g7whgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>යෙලෝ ෆීවර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156356</id>
    <revision>
      <id>803781</id>
      <parentid>798243</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>කහ උණ (Yellow fever) අංකුර ලිපිය රෝග කාරකය, රෝග ලක්ෂණ, එන්නත්කරණය සහ නිවාරණය සහිතව පුළුල් කිරීම</comment>
      <origin>803781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6682" sha1="mas6walopu6ya8yyterkhg7a1gl61qh" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = කහ උණ (Yellow Fever)
| image           = Aedes aegypti feeding.jpg
| caption         = කහ උණ වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය කරන ''Aedes aegypti'' මදුරුවා
| field           = බෝවන රෝග වෛද්‍ය විද්‍යාව (Infectious Diseases)
| symptoms        = තද උණ, සීතල වෙව්ලීම, හිසරදය, කොන්දේ සහ පේශි වේදනාව, දරුණු අවස්ථාවලදී සෙංගමාලය (ඇස් සහ සම කහ වීම) සහ රුධිර වහනය
| onset           = මදුරු දෂ්ටනයෙන් දින 3–6කට පසු
| causes          = කහ උණ වෛරසය (Yellow fever virus - ''Flavivirus''), ''Aedes'' සහ ''Haemagogus'' මදුරුවන් මගින් බෝවේ
| prevention      = කහ උණ එන්නත (Yellow fever 17D vaccine) සහ මදුරු දෂ්ටනයෙන් ආරක්ෂා වීම
| treatment       = රෝග ලක්ෂණ සමනය කිරීමේ සහායක ප්‍රතිකාර (Supportive care)
}}
'''කහ උණ''' හෙවත් '''යෙලෝ ෆීවර්''' (ඉංග්‍රීසි: '''Yellow fever''') යනු ආසාදිත මදුරුවන් දෂ්ට කිරීම මගින් මිනිසාට සම්ප්‍රේෂණය වන ''Flavivirus'' කාණ්ඩයට අයත් RNA වෛරසයක් මගින් ඇතිකරන තීව්‍ර වෛරස් රක්තපාත උණ (Viral hemorrhagic fever) රෝගී තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;nirogi_yellowfever&quot;&gt;{{cite web |title=කහ උණ (Yellow Fever): රෝග ලක්ෂණ, කහ උණ එන්නත සහ වැළැක්වීමේ ක්‍රම |url=https://nirogilanka.com/yellow-fever/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; දරුණු ලෙස රෝගය වැළඳුණු ඇතැම් රෝගීන්ගේ අක්මාවට හානි සිදුවීම නිසා සම සහ ඇස් කහ පැහැ ගැන්වීම (සෙංගමාලය / Jaundice) සිදුවන බැවින් මෙම රෝගයට &quot;කහ උණ&quot; යන නම ලැබී ඇත.&lt;ref name=&quot;who_yf&quot;&gt;{{cite web |title=Yellow fever – Fact sheet |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/yellow-fever |website=World Health Organization (WHO) |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt;

== ව්‍යාප්තිය සහ සම්ප්‍රේෂණය ==
මෙම රෝගය ප්‍රධාන වශයෙන් අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ සහ දකුණු හා මධ්‍යම ඇමරිකාවේ නිවර්තන කලාපීය රටවල බහුලව වාර්තා වේ. ඩෙංගු රෝගය බෝ කරන '''''Aedes aegypti''''' මදුරු විශේෂය මෙන්ම වනාන්තර ආශ්‍රිත ''Haemagogus'' මදුරුවන් මගින්ද කහ උණ වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු ආසියාතික රටවල ''Aedes aegypti'' මදුරුවා බහුලව වෙසෙන බැවින්, අප්‍රිකානු හෝ දකුණු ඇමරිකානු රටවල සංචාරය කරන පුද්ගලයින් සඳහා ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය රෙගුලාසි යටතේ කහ උණ එන්නත් සහතිකය අනිවාර්ය කර ඇත.

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
මදුරුවා දෂ්ට කර දින 3 සිට 6 දක්වා බීජෞෂණ සමයකින් (Incubation period) පසු රෝග ලක්ෂණ ආරම්භ වේ:
* '''මූලික අවධිය (Acute Phase):''' ක්ෂණිකව හටගන්නා තද උණ, හිසරදය, කොන්දේ සහ මස්පිඬු වේදනාව, කෑම අරුචිය, ඔක්කාරය සහ වමනය. බොහෝ රෝගීන් දින 3–4කින් පසු සුවය ලබයි.
* '''විෂ සහිත අවධිය (Toxic Phase):''' රෝගීන්ගෙන් 15%කට පමණ උණ බැස ගොස් පැය 24ක් ඇතුළත වඩාත් දරුණු දෙවන අවධිය ආරම්භ වේ. මෙහිදී නැවත තද උණ හටගන්නා අතර අක්මාව සහ වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම, සෙංගමාලය (Jaundice), මුත්‍රා අඳුරු පැහැ වීම, උදර වේදනාව සහ මුඛයෙන්, නාසයෙන් හෝ ආමාශයෙන් රුධිර වහනය සිදුවිය හැක.

== රෝග නිවාරණය සහ කහ උණ එන්නත ==
කහ උණ සඳහා නිශ්චිත ප්‍රති-වෛරස ඖෂධයක් නොමැති අතර, රෝහල්ගත කර දියර ලබාදීම සහ අවයව ක්‍රියාකාරීත්වය පවත්වා ගැනීම (Supportive care) සිදු කෙරේ. උණ සඳහා Aspirin හෝ NSAID වේදනා නාශක ලබා නොදිය යුතුය.

'''කහ උණ එන්නත (Yellow Fever 17D Vaccine):''' රෝගය වළක්වා ගැනීම සඳහා ඉතා ආරක්ෂිත සහ 99%ක් සාර්ථක සජීවී-දුර්වල කළ (Live-attenuated) එන්නතක් පවතී. එක් එන්නත් මාත්‍රාවකින් ජීවිත කාලය පුරාම පවතින ප්‍රතිශක්තියක් ලැබෙන අතර, අවදානම් රටවලට ගමන් කිරීමට අවම වශයෙන් දින 10කට පෙර මෙම එන්නත ලබාගත යුතුය.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෝවන රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>mas6walopu6ya8yyterkhg7a1gl61qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඇටෝවෙස්ටාටන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156724</id>
    <revision>
      <id>803779</id>
      <parentid>674288</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>ඇටෝවෙස්ටාටින් (Atorvastatin) අංකුර ලිපිය ඖෂධවේදීය තොරතුරු, මාත්‍රාව සහ අතුරු ආබාධ සහිතව සම්පූර්ණ කිරීම</comment>
      <origin>803779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7023" sha1="dqbi3048f3lfskd9t6b970enb9fg0sn" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
| drug_name       = ඇටෝවෙස්ටාටින් (Atorvastatin)
| image           = Atorvastatin.svg
| caption         = ඇටෝවෙස්ටාටින් අණුක ව්‍යුහය
| tradename       = Lipitor, Atocor, ස්ටැටින් කාණ්ඩය
| pregnancy_category = X (ගර්භණී සහ මව්කිරි දෙන සමයේදී භාවිතා නොකළ යුතුය)
| routes_of_administration = මුඛ මාර්ගයෙන් (පෙති - 10mg, 20mg, 40mg, 80mg)
| metabolism      = අක්මාව මගින් (CYP3A4 එන්සයිමය)
| elimination_half-life = පැය 14 පමණ (ක්‍රියාකාරී පරිවෘත්තීය සංයෝග පැය 20–30 දක්වා ක්‍රියා කරයි)
}}
'''ඇටෝවෙස්ටාටින්''' (ඉංග්‍රීසි: '''Atorvastatin''') යනු රුධිරයේ අහිතකර කොලෙස්ටරෝල් (LDL Cholesterol) සහ ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ් (Triglycerides) මට්ටම අඩු කිරීම සඳහා මෙන්ම හෘදයාබාධ සහ ආඝාතය (Stroke) වළක්වා ගැනීම සඳහා ලොව පුරා බහුලවම භාවිතා කරන '''ස්ටැටින් (Statin)''' කාණ්ඩයේ ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;nirogi_atorvastatin&quot;&gt;{{cite web |title=Atorvastatin (ඇටෝවෙස්ටාටින්): කොලෙස්ටරෝල් පාලනය කරන ඖෂධයේ මාත්‍රාව, ප්‍රතිලාභ සහ අතුරු ආබාධ |url=https://nirogilanka.com/atorvastatin-tablets/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt;

== ක්‍රියාකාරී යාන්ත්‍රණය (Mechanism of Action) ==
අක්මාව තුළ කොලෙස්ටරෝල් නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියට අත්‍යවශ්‍ය වන '''HMG-CoA reductase''' නමැති එන්සයිමය තරඟකාරී ලෙස අවහිර කිරීම මගින් ඇටෝවෙස්ටාටින් ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;statpearls_atorva&quot;&gt;{{cite book |last1=McIver |first1=L. A. |last2=Siddique |first2=M. S. |title=Atorvastatin |publisher=StatPearls Publishing |year=2024 |pmid=28613530}}&lt;/ref&gt; එමගින් අක්මාව තුළ නිපදවන කොලෙස්ටරෝල් ප්‍රමාණය අඩුවන අතර, අක්මා සෛල මතුපිට ඇති LDL ප්‍රතිග්‍රාහක (LDL receptors) සංඛ්‍යාව වැඩි කර රුධිරයේ පවතින අහිතකර LDL කොලෙස්ටරෝල් අංශු රුධිර සංසරණයෙන් ඉවත් කිරීම වේගවත් කරයි.

== වෛද්‍ය භාවිතයන් (Clinical Indications) ==
# '''අධික කොලෙස්ටරෝල් පාලනය (Hypercholesterolemia &amp; Dyslipidemia):''' රුධිරයේ Total Cholesterol, LDL-C, Apolipoprotein B සහ Triglycerides අඩු කිරීම සහ හිතකර HDL කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම මඳ වශයෙන් ඉහළ නැංවීම.
# '''ප්‍රාථමික හෘද රෝග නිවාරණය (Primary Prevention):''' දියවැඩියාව, අධි රුධිර පීඩනය හෝ වෙනත් අවදානම් සාධක ඇති රෝගීන්ට පළමු වරට හෘදයාබාධයක් හෝ ආඝාතයක් ඇතිවීමේ අවදානම අවම කිරීම.
# '''ද්විතීයික හෘද රෝග නිවාරණය (Secondary Prevention):''' දැනටමත් හෘදයාබාධයක් (Myocardial infarction), ඇන්ජයිනා පපුවේ වේදනාව, හෘද ස්ටෙන්ට් (PCI) හෝ බයිපාස් සැත්කමක් (CABG) හෝ ආඝාතයක් ඇතිවූ රෝගීන්ගේ කිරීටක ධමනි බිත්තිවල ඇති මේද තැන්පතු (Atherosclerotic plaques) ස්ථාවර කර නැවත හෘදයාබාධ ඇතිවීම වැළැක්වීම.

== මාත්‍රාව සහ ලබාගන්නා ආකාරය ==
සාමාන්‍යයෙන් දිනකට වරක් 10 mg හෝ 20 mg මාත්‍රාවකින් ආරම්භ කරන අතර, හෘදයාබාධයකින් පසු හෝ ඉහළ අවදානම් සහිත රෝගීන් සඳහා දිනකට 40 mg හෝ 80 mg (High-intensity statin therapy) දක්වා වෛද්‍ය නිර්දේශ මත ලබාදේ. ඇටෝවෙස්ටාටින් ඖෂධයේ ක්‍රියාකාරී කාලය (Half-life) දිගු බැවින් දවසේ ඕනෑම වේලාවක (ආහාර සමඟ හෝ ආහාරයට පෙර/පසු) ගත හැකි නමුත්, දිනපතා එකම වේලාවක (බොහෝ විට රාත්‍රී නින්දට පෙර) ගැනීම නිර්දේශ කෙරේ.

== අතුරු ආබාධ සහ පූර්වෝපායන් ==
* '''සුලබ සුළු අතුරු ආබාධ:''' මස්පිඬු කැක්කුම (Myalgia), සන්ධි වේදනාව, ආහාර ජීර්ණ අපහසුතා හෝ හිසරදය.
* '''කලාතුරකින් ඇතිවිය හැකි තත්ත්ව:''' අක්මා එන්සයිම (ALT / AST) මඳ වශයෙන් ඉහළ යාම සහ ඉතාමත් කලාතුරකින් පේශි පටක බිඳවැටීම (Rhabdomyolysis).
* '''වැළකිය යුතු අවස්ථා:''' ගර්භණී මව්වරුන්, මව්කිරි දෙන මව්වරුන් සහ සක්‍රීය අක්මා රෝග පවතින රෝගීන් මෙම ඖෂධය භාවිතා නොකළ යුතුය. එමෙන්ම අධික ලෙස ග්‍රේප්ෆෘට් (Grapefruit) යුෂ පානය කිරීමෙන් CYP3A4 එන්සයිමය අවහිර වී රුධිරයේ ඖෂධ මට්ටම ඉහළ යා හැක.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:ඖෂධ]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>dqbi3048f3lfskd9t6b970enb9fg0sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kataragama temple</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172410</id>
    <redirect title="රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය" />
    <revision>
      <id>803798</id>
      <parentid>713315</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1966</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[රුහුණු කතරගම දේවාලය]] to [[රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]]</comment>
      <origin>803798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="8zhj4fee6xzv2d0yo7r768ui0svne5u" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]]</text>
      <sha1>8zhj4fee6xzv2d0yo7r768ui0svne5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රක්තහීනතාවය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194507</id>
    <revision>
      <id>803772</id>
      <parentid>802500</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>රෝග නිශ්චය සහ පෝෂණ ප්‍රතිකාර සහ වෛද්‍ය මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17817" sha1="1nj9394l7frnp8xfhtisido752dg4ih" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =රක්තහීනතාව
|synonym          =නීරක්තිය
|image            =Iron deficiency anemia blood film.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =[[යකඩ-ඌනතා නීරක්තිය]] සහිත පුද්ගලයකුගේ රුධිර අඳුනක්. මෙහි රුධිර සෛල කුඩා සහ ලා පැහැ වේ.
|pronounce        ={{IPAc-en|ə|ˈ|n|iː|m|i|ə}}
|specialty        =[[රක්තවේදය]]
|symptoms         =[[විඩාපත්භාවය]], දුර්වලභාවය, [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව]], [[Presyncope|ක්ලාන්ත ස්වභාවය]]&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|onset            =
|duration         =
|causes           =[[රුධිර හානිය|රුධිර වහනය]], රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය අඩුවීම, රතු රුධිර සෛල විනාශ වීම වැඩිවීම&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|risks            =
|diagnosis        =[[හිමොග්ලොබීන්|රුධිර හිමොග්ලොබීන් මැනීම]]&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =2.36 බිලියන / 33% (2015)&lt;ref name=GBD2015Pre/&gt;
|deaths           =
}}
'''රක්තහීනතාවය''' හෙවත් '''නීරක්තිය''' යනු [[ලේ|රුධිරයේ]] ඇති රතු රුධිර සෛල (RBC) හෝ [[හිමොග්ලොබින්]] ප්‍රමාණය අඩුවීම,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What Is Anemia? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=2016-01-31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160120200631/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia|archive-date=2016-01-20}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia |access-date=2026-05-23 |archive-date=2016-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160120200631/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Stedman's medical Dictionary|url=https://archive.org/details/stedmansmedicald00sted_3|url-access=registration|date=2006|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|location=Philadelphia|isbn=978-0-7817-3390-8|page=Anemia|edition=28th}}&lt;/ref&gt; හෝ රුධිරයට [[ඔක්සිජන්]] රැගෙන යාමේ හැකියාව අඩුවීමයි.&lt;ref name=&quot;Ber2007&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first=Bernadette F.|last=Rodak|title=Hematology : clinical principles and applications|date=2007|publisher=Saunders|location=Philadelphia|isbn=978-1-4160-3006-5|page=220|edition=3rd|url=https://books.google.com/books?id=6sfacydDNsUC&amp;pg=PA220|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425061405/https://books.google.com/books?id=6sfacydDNsUC&amp;pg=PA220|archive-date=2016-04-25}}&lt;/ref&gt; රක්තහීනතාවය සෙමින් ඇති වන විට, කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වීම හෝ වෙහෙස දැනීම, දුර්වලතාවය, [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව]] සහ ව්‍යායාම කිරීමේ දුර්වලභාවය වැනි අපැහැදිලි රෝග ලක්ෂණ තිබිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Kumar2020&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Murphy|first=Michael F.|last2=Pasi|first2=K. John|last3=Roy|first3=Noemi|editor-last=Feather|editor-first=Adam|editor-last2=Randall|editor-first2=David|editor-last3=Waterhouse|editor-first3=Mona|title=Kumar and Clark's Clinical Medicine|date=2020|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7870-5|page=327|edition=10th|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&amp;pg=PA327|language=en|chapter=16. Haematology|access-date=2024-01-29|archive-date=2024-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210015711/https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&amp;pg=PA327#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රක්තහීනතාවය ඉක්මණින් ඇති වූ විට, රෝග ලක්ෂණ අතර ව්‍යාකූලත්වය, සිහිය නැතිවීම, පිපාසය වැඩි වීම සහ ක්ලාන්ත ස්වභාවය ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; පුද්ගලයෙකු සැලකිය යුතු ලෙස සුදුමැලි වීමට නම් රක්තහීනතාවය සැලකිය යුතු මට්ටමක පැවතිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; මෙයට සාධක හේතුව අනුව අමතර රෝග ලක්ෂණ ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Janz TG, Johnson RL, Rubenstein SD|title=Anemia in the emergency department: evaluation and treatment|journal=Emergency Medicine Practice|volume=15|issue=11|pages=1–15; quiz 15–16|date=November 2013|pmid=24716235|url=http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018212916/http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|url-status=live|archive-date=2016-10-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018212916/http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|date=2016-10-18}}&lt;/ref&gt;

[[ලේ ගැලීම|රුධිරය අහිමි වීම]], රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය අඩුවීම සහ රතු රුධිර සෛල බිඳවැටීම වැඩි වීම නිසා රක්තහීනතාවය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රුධිරය අහිමි වීමට හේතු අතර තුවාල සහ ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; නිෂ්පාදනය අඩුවීමට හේතු අතර යකඩ ඌනතාවය, විටමින් B12 ඌනතාවය, [[තැලසීමියාව]] සහ ඇටමිදුළුවල පිළිකා තත්ත්ව ආදී තත්ත්ව ගණනාවක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; වැඩිවන බිඳවැටීමට හේතු අතර දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය, [[මැලේරියාව]] වැනි ආසාදන සහ ඇතැම් ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග වැනි ජානමය තත්වයන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය සහ එක් එක් සෛලයේ ඇති හිමොග්ලොබින් ප්‍රමාණය අනුවද රක්තහීනතාවය වර්ගීකරණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; සෛල කුඩා නම්, එය ක්ෂුද්‍ර සෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ; ඒවා විශාල නම්, එය මහාසෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ; ඒවා සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ නම්, එය සාමාන්‍යසෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; පිරිමින්ගේ රක්තහීනතාවය හඳුනා ගැනීම පදනම් වන්නේ හිමොග්ලොබින් 130 ත් 140 ග්රෑම්/ලීටර් අතර ප්‍රමාණයක් තිබීම මත ය.&amp;nbsp; (13 සිට 14 දක්වා g/dL); කාන්තාවන් තුළ එය 120 සිට 130 ග්රෑම්/ලීටර් වඩා අඩුය.&amp;nbsp; (12 සිට 13 දක්වා g/dL).&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Smith RE|title=The clinical and economic burden of anemia|journal=The American Journal of Managed Care|volume=16 Suppl Issues|pages=S59–66|date=March 2010|pmid=20297873}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු හේතුව තීරණය කිරීම සඳහා වැඩිදුර පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stat2019&quot;&gt;{{Cite journal|last=Rhodes|first=Carl E.|last2=Varacallo|first2=Matthew|title=Physiology, Oxygen Transport|date=2019-03-04|pmid=30855920|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|access-date=2019-05-04|journal=|archive-date=2021-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827215723/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210827215723/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|date=2021-08-27}}&lt;/ref&gt;

ගර්භනී කාන්තාවන් වැනි ඇතැම් පුද්ගල කණ්ඩායම්වල රක්තහීනතාව, වැළැක්වීම සඳහා යකඩ පෙති භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Bhutta ZA, Das JK, Rizvi A, Gaffey MF, Walker N, Horton S, Webb P, Lartey A, Black RE|title=Evidence-based interventions for improvement of maternal and child nutrition: what can be done and at what cost?|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_august-3-9-2013_382_9890/page/452|journal=Lancet|volume=382|issue=9890|pages=452–477|date=August 2013|pmid=23746776|doi=10.1016/S0140-6736(13)60996-4}}&lt;/ref&gt; නිශ්චිත හේතුව තීරණය නොකර ආහාර අතිරේකයක් ලෙස නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රුධිර පාරවිලයන භාවිතය සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ මත පදනම් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රෝග ලක්ෂණ නොමැති අයට, හිමොග්ලොබින් මට්ටම 60 සිට 80 ග්රෑම්/ලීටර් දක්වා අඩු නම් මිස ඒවා නිර්දේශ නොකරයි  (6 සිට 8 දක්වා g/dL).&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Amir2013&quot; /&gt; මෙම නිර්දේශ උග්‍ර රුධිර වහනයක් ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට ද අදාළ විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; දරුණු රක්තහීනතාවය ඇති අයට පමණක් රක්තාණුජනන-උත්තේජක ඖෂධ නිර්දේශ කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Amir2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Qaseem A, Humphrey LL, Fitterman N, Starkey M, Shekelle P|title=Treatment of anemia in patients with heart disease: a clinical practice guideline from the American College of Physicians|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_2013-12-03_159_11/page/n71|journal=Annals of Internal Medicine|volume=159|issue=11|pages=770–779|date=December 2013|pmid=24297193|doi=10.7326/0003-4819-159-11-201312030-00009|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

රක්තහීනතාවය යනු ගෝලීය ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකට පමණ බලපාන වඩාත් සුලභ රුධිර ආබාධයයි.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}&lt;/ref&gt; යකඩ ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාවය බිලියන 1 කට ආසන්න පිරිසකට බලපායි.&lt;ref name=&quot;LancetEpi2012&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vos T|display-authors=etal|title=Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|journal=Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2163–2196|date=December 2012|pmid=23245607|pmc=6350784|doi=10.1016/S0140-6736(12)61729-2|url=http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|access-date=2018-04-20|archive-date=2019-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|date=2019-01-12}}&lt;/ref&gt; 2013 දී, යකඩ ඌනතාවය හේතුවෙන් රක්තහීනතාවය හේතුවෙන් මරණ 183,000 ක් පමණ සිදුවිය (1990 දී මරණ 213,000 සිට අඩු විය).&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–171|date=January 2015|pmid=25530442|pmc=4340604|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; එය පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ,&lt;ref name=&quot;LancetEpi2012&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී සහ ළමුන් සහ වැඩිහිටියන් තුළ සුලබ ය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රක්තහීනතාවය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා වන වියදම් වැඩි කරන අතර වැඩ කිරීමේ හැකියාව අඩුවීම හරහා පුද්ගලයෙකුගේ ඵලදායිතාව අඩු කරයි.&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot; /&gt; මෙම නම [[Template:Lang-grc|සැකිල්ල:Lang-grc]] ''{{බස|grc-Latn|anaimia}}'' වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත. &quot;ලේ නොමැතිකම&quot; යන අර්ථය ඇති, ἀν- ''an-'', &quot;නොවන&quot; සහ αἷμα ''හයිමා'', &quot;ලේ&quot; යන අර්ථය ගෙන දෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=anaemia|url=http://dictionary.reference.com/browse/anaemia|website=Dictionary.com|access-date=7 July 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223241/http://dictionary.reference.com/browse/anaemia|archive-date=14 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://dictionary.reference.com/browse/anaemia |access-date=23 May 2026 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223241/http://dictionary.reference.com/browse/anaemia }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB     = 663
 | ICD11          = {{ICD11|Anaemias or other erythrocyte disorders|224336967}}
 | ICD10          = {{ICD10|D|50||d|50}}-{{ICD10|D|64||d|60}}
 | ICD9           = {{ICD9|280}}-{{ICD9|285}}
 | MedlinePlus    = 000560
 | eMedicineSubj  = med
 | eMedicineTopic = 132
 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|808}} {{eMedicine2|emerg|734}}
 | MeshID         = D000740
}}

{{Diseases of RBCs}}
{{Medicine}}
{{Authority control}}

[[Category:රක්තහීනතා]]
[[Category:රක්තව්‍යාධිවේදය]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]

== රෝග නිශ්චය සහ පෝෂණ ප්‍රතිකාර ==
රුධිරයේ හිමොග්ලොබින් (Hemoglobin - Hb) මට්ටම අඩුවීම නිසා පටකවලට ඔක්සිජන් සැපයීම අඩාල වීමෙන් අධික තෙහෙට්ටුව, සුදුමැලි බව, කරකැවිල්ල සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව ඇතිවේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=රක්තහීනතාවය හෙවත් ලේ හිඟකම (Anemia): රෝග ලක්ෂණ, FBC පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/anemia/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; Full Blood Count (FBC) සහ Serum Ferritin පරීක්ෂණ මගින් යකඩ ඌනතාවය (Iron Deficiency Anemia) හෝ විටමින් B12 / ෆෝලික් අම්ල ඌනතාවය හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර ලබාදෙනු ලැබේ.

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/anemia/ රක්තහීනතාවය හෙවත් ලේ හිඟකම (Anemia): රෝග ලක්ෂණ, FBC පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර — Nirogi Lanka]</text>
      <sha1>1nj9394l7frnp8xfhtisido752dg4ih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803792</id>
      <parentid>803772</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මූලාශ්‍ර තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම සහ අනුපිටපත් බාහිර සබැඳි ඉවත් කිරීම</comment>
      <origin>803792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17579" sha1="e5gob2t1tbfdvlic4j3nrj2y7lusimx" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =රක්තහීනතාව
|synonym          =නීරක්තිය
|image            =Iron deficiency anemia blood film.jpg
|image_size       =
|alt              =
|caption          =[[යකඩ-ඌනතා නීරක්තිය]] සහිත පුද්ගලයකුගේ රුධිර අඳුනක්. මෙහි රුධිර සෛල කුඩා සහ ලා පැහැ වේ.
|pronounce        ={{IPAc-en|ə|ˈ|n|iː|m|i|ə}}
|specialty        =[[රක්තවේදය]]
|symptoms         =[[විඩාපත්භාවය]], දුර්වලභාවය, [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව]], [[Presyncope|ක්ලාන්ත ස්වභාවය]]&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|onset            =
|duration         =
|causes           =[[රුධිර හානිය|රුධිර වහනය]], රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය අඩුවීම, රතු රුධිර සෛල විනාශ වීම වැඩිවීම&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|risks            =
|diagnosis        =[[හිමොග්ලොබීන්|රුධිර හිමොග්ලොබීන් මැනීම]]&lt;ref name=EBM2013 /&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =
|medication       =
|prognosis        =
|frequency        =2.36 බිලියන / 33% (2015)&lt;ref name=GBD2015Pre/&gt;
|deaths           =
}}
'''රක්තහීනතාවය''' හෙවත් '''නීරක්තිය''' යනු [[ලේ|රුධිරයේ]] ඇති රතු රුධිර සෛල (RBC) හෝ [[හිමොග්ලොබින්]] ප්‍රමාණය අඩුවීම,&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What Is Anemia? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia|website=www.nhlbi.nih.gov|access-date=2016-01-31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160120200631/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia|archive-date=2016-01-20}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia |access-date=2026-05-23 |archive-date=2016-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160120200631/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/anemia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=Stedman's medical Dictionary|url=https://archive.org/details/stedmansmedicald00sted_3|url-access=registration|date=2006|publisher=Lippincott Williams &amp; Wilkins|location=Philadelphia|isbn=978-0-7817-3390-8|page=Anemia|edition=28th}}&lt;/ref&gt; හෝ රුධිරයට [[ඔක්සිජන්]] රැගෙන යාමේ හැකියාව අඩුවීමයි.&lt;ref name=&quot;Ber2007&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|first=Bernadette F.|last=Rodak|title=Hematology : clinical principles and applications|date=2007|publisher=Saunders|location=Philadelphia|isbn=978-1-4160-3006-5|page=220|edition=3rd|url=https://books.google.com/books?id=6sfacydDNsUC&amp;pg=PA220|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425061405/https://books.google.com/books?id=6sfacydDNsUC&amp;pg=PA220|archive-date=2016-04-25}}&lt;/ref&gt; රක්තහීනතාවය සෙමින් ඇති වන විට, කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් නොපෙන්වීම හෝ වෙහෙස දැනීම, දුර්වලතාවය, [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව]] සහ ව්‍යායාම කිරීමේ දුර්වලභාවය වැනි අපැහැදිලි රෝග ලක්ෂණ තිබිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;Kumar2020&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|last=Murphy|first=Michael F.|last2=Pasi|first2=K. John|last3=Roy|first3=Noemi|editor-last=Feather|editor-first=Adam|editor-last2=Randall|editor-first2=David|editor-last3=Waterhouse|editor-first3=Mona|title=Kumar and Clark's Clinical Medicine|date=2020|publisher=Elsevier|isbn=978-0-7020-7870-5|page=327|edition=10th|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&amp;pg=PA327|language=en|chapter=16. Haematology|access-date=2024-01-29|archive-date=2024-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210015711/https://books.google.com/books?id=sl3sDwAAQBAJ&amp;pg=PA327#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රක්තහීනතාවය ඉක්මණින් ඇති වූ විට, රෝග ලක්ෂණ අතර ව්‍යාකූලත්වය, සිහිය නැතිවීම, පිපාසය වැඩි වීම සහ ක්ලාන්ත ස්වභාවය ඇතුළත් විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; පුද්ගලයෙකු සැලකිය යුතු ලෙස සුදුමැලි වීමට නම් රක්තහීනතාවය සැලකිය යුතු මට්ටමක පැවතිය යුතුය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; මෙයට සාධක හේතුව අනුව අමතර රෝග ලක්ෂණ ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Janz TG, Johnson RL, Rubenstein SD|title=Anemia in the emergency department: evaluation and treatment|journal=Emergency Medicine Practice|volume=15|issue=11|pages=1–15; quiz 15–16|date=November 2013|pmid=24716235|url=http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018212916/http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|url-status=live|archive-date=2016-10-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018212916/http://www.ebmedicine.net/topics.php?paction=showTopic&amp;topic_id=385|date=2016-10-18}}&lt;/ref&gt;

[[ලේ ගැලීම|රුධිරය අහිමි වීම]], රතු රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය අඩුවීම සහ රතු රුධිර සෛල බිඳවැටීම වැඩි වීම නිසා රක්තහීනතාවය ඇති විය හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රුධිරය අහිමි වීමට හේතු අතර තුවාල සහ ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; නිෂ්පාදනය අඩුවීමට හේතු අතර යකඩ ඌනතාවය, විටමින් B12 ඌනතාවය, [[තැලසීමියාව]] සහ ඇටමිදුළුවල පිළිකා තත්ත්ව ආදී තත්ත්ව ගණනාවක් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; වැඩිවන බිඳවැටීමට හේතු අතර දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය, [[මැලේරියාව]] වැනි ආසාදන සහ ඇතැම් ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග වැනි ජානමය තත්වයන් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය සහ එක් එක් සෛලයේ ඇති හිමොග්ලොබින් ප්‍රමාණය අනුවද රක්තහීනතාවය වර්ගීකරණය කළ හැක.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; සෛල කුඩා නම්, එය ක්ෂුද්‍ර සෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ; ඒවා විශාල නම්, එය මහාසෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ; ඒවා සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ නම්, එය සාමාන්‍යසෛලික රක්තහීනතාවය ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; පිරිමින්ගේ රක්තහීනතාවය හඳුනා ගැනීම පදනම් වන්නේ හිමොග්ලොබින් 130 ත් 140 ග්රෑම්/ලීටර් අතර ප්‍රමාණයක් තිබීම මත ය.&amp;nbsp; (13 සිට 14 දක්වා g/dL); කාන්තාවන් තුළ එය 120 සිට 130 ග්රෑම්/ලීටර් වඩා අඩුය.&amp;nbsp; (12 සිට 13 දක්වා g/dL).&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Smith RE|title=The clinical and economic burden of anemia|journal=The American Journal of Managed Care|volume=16 Suppl Issues|pages=S59–66|date=March 2010|pmid=20297873}}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු හේතුව තීරණය කිරීම සඳහා වැඩිදුර පරීක්ෂණ අවශ්‍ය වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stat2019&quot;&gt;{{Cite journal|last=Rhodes|first=Carl E.|last2=Varacallo|first2=Matthew|title=Physiology, Oxygen Transport|date=2019-03-04|pmid=30855920|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|access-date=2019-05-04|journal=|archive-date=2021-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827215723/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210827215723/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538336/|date=2021-08-27}}&lt;/ref&gt;

ගර්භනී කාන්තාවන් වැනි ඇතැම් පුද්ගල කණ්ඩායම්වල රක්තහීනතාව, වැළැක්වීම සඳහා යකඩ පෙති භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|vauthors=Bhutta ZA, Das JK, Rizvi A, Gaffey MF, Walker N, Horton S, Webb P, Lartey A, Black RE|title=Evidence-based interventions for improvement of maternal and child nutrition: what can be done and at what cost?|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_august-3-9-2013_382_9890/page/452|journal=Lancet|volume=382|issue=9890|pages=452–477|date=August 2013|pmid=23746776|doi=10.1016/S0140-6736(13)60996-4}}&lt;/ref&gt; නිශ්චිත හේතුව තීරණය නොකර ආහාර අතිරේකයක් ලෙස නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රුධිර පාරවිලයන භාවිතය සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ මත පදනම් වේ.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රෝග ලක්ෂණ නොමැති අයට, හිමොග්ලොබින් මට්ටම 60 සිට 80 ග්රෑම්/ලීටර් දක්වා අඩු නම් මිස ඒවා නිර්දේශ නොකරයි  (6 සිට 8 දක්වා g/dL).&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Amir2013&quot; /&gt; මෙම නිර්දේශ උග්‍ර රුධිර වහනයක් ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට ද අදාළ විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; දරුණු රක්තහීනතාවය ඇති අයට පමණක් රක්තාණුජනන-උත්තේජක ඖෂධ නිර්දේශ කෙරේ.&lt;ref name=&quot;Amir2013&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Qaseem A, Humphrey LL, Fitterman N, Starkey M, Shekelle P|title=Treatment of anemia in patients with heart disease: a clinical practice guideline from the American College of Physicians|url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_2013-12-03_159_11/page/n71|journal=Annals of Internal Medicine|volume=159|issue=11|pages=770–779|date=December 2013|pmid=24297193|doi=10.7326/0003-4819-159-11-201312030-00009|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

රක්තහීනතාවය යනු ගෝලීය ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකට පමණ බලපාන වඩාත් සුලභ රුධිර ආබාධයයි.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GBD2015Pre&quot;&gt;{{Cite journal|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6}}&lt;/ref&gt; යකඩ ඌනතාවය නිසා ඇතිවන රක්තහීනතාවය බිලියන 1 කට ආසන්න පිරිසකට බලපායි.&lt;ref name=&quot;LancetEpi2012&quot;&gt;{{Cite journal|vauthors=Vos T|display-authors=etal|title=Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|journal=Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2163–2196|date=December 2012|pmid=23245607|pmc=6350784|doi=10.1016/S0140-6736(12)61729-2|url=http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|access-date=2018-04-20|archive-date=2019-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112111243/http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010059240|date=2019-01-12}}&lt;/ref&gt; 2013 දී, යකඩ ඌනතාවය හේතුවෙන් රක්තහීනතාවය හේතුවෙන් මරණ 183,000 ක් පමණ සිදුවිය (1990 දී මරණ 213,000 සිට අඩු විය).&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–171|date=January 2015|pmid=25530442|pmc=4340604|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators}}&lt;/ref&gt; එය පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ,&lt;ref name=&quot;LancetEpi2012&quot; /&gt; ගර්භණී සමයේදී සහ ළමුන් සහ වැඩිහිටියන් තුළ සුලබ ය.&lt;ref name=&quot;EBM2013&quot; /&gt; රක්තහීනතාවය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා වන වියදම් වැඩි කරන අතර වැඩ කිරීමේ හැකියාව අඩුවීම හරහා පුද්ගලයෙකුගේ ඵලදායිතාව අඩු කරයි.&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot; /&gt; මෙම නම [[Template:Lang-grc|සැකිල්ල:Lang-grc]] ''{{බස|grc-Latn|anaimia}}'' වෙතින් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත. &quot;ලේ නොමැතිකම&quot; යන අර්ථය ඇති, ἀν- ''an-'', &quot;නොවන&quot; සහ αἷμα ''හයිමා'', &quot;ලේ&quot; යන අර්ථය ගෙන දෙයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=anaemia|url=http://dictionary.reference.com/browse/anaemia|website=Dictionary.com|access-date=7 July 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223241/http://dictionary.reference.com/browse/anaemia|archive-date=14 July 2014}} {{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://dictionary.reference.com/browse/anaemia |access-date=23 May 2026 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223241/http://dictionary.reference.com/browse/anaemia }}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
&lt;references /&gt;


{{Medical condition classification and resources
| DiseasesDB     = 663
 | ICD11          = {{ICD11|Anaemias or other erythrocyte disorders|224336967}}
 | ICD10          = {{ICD10|D|50||d|50}}-{{ICD10|D|64||d|60}}
 | ICD9           = {{ICD9|280}}-{{ICD9|285}}
 | MedlinePlus    = 000560
 | eMedicineSubj  = med
 | eMedicineTopic = 132
 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|808}} {{eMedicine2|emerg|734}}
 | MeshID         = D000740
}}

{{Diseases of RBCs}}
{{Medicine}}
{{Authority control}}

[[Category:රක්තහීනතා]]
[[Category:රක්තව්‍යාධිවේදය]]

[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]

== රෝග නිශ්චය සහ පෝෂණ ප්‍රතිකාර ==
රුධිරයේ හිමොග්ලොබින් (Hemoglobin - Hb) මට්ටම අඩුවීම නිසා පටකවලට ඔක්සිජන් සැපයීම අඩාල වීමෙන් අධික තෙහෙට්ටුව, සුදුමැලි බව, කරකැවිල්ල සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව ඇතිවේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=රක්තහීනතාවය හෙවත් ලේ හිඟකම (Anemia): රෝග ලක්ෂණ, FBC පරීක්ෂාව සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/anemia/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; Full Blood Count (FBC) සහ Serum Ferritin පරීක්ෂණ මගින් යකඩ ඌනතාවය (Iron Deficiency Anemia) හෝ විටමින් B12 / ෆෝලික් අම්ල ඌනතාවය හඳුනාගෙන නිසි ප්‍රතිකාර ලබාදෙනු ලැබේ.</text>
      <sha1>e5gob2t1tbfdvlic4j3nrj2y7lusimx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බ්ලාස් විල්ෆ්‍රේදෝ ඔමාර් හයිමේ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197942</id>
    <revision>
      <id>803747</id>
      <parentid>803712</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T19:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Page linked.</comment>
      <origin>803747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="p9rcoj88sseuhoa03yzd34pej3r28qf" xml:space="preserve">
[[File:Blas_Wilfredo_Omar_Jaime_en_Montevideo.jpg|thumb| බ්ලාස් හයිමේ 2019 දී [[මොන්ටෙවීඩියෝ|මොන්තෙවිදෙයෝහි]] දී]]
'''බ්ලාස් විල්ෆ්‍රේදෝ ඔමාර් හයිමේ''' ( {{Langx|mis|Agó Acoé Inó|label=[[Chaná language|Chaná]]}}, ‘හිමිකරුවකු නැති බල්ලා’; 1934 පෙබරවාරි 2 – 2026 සැප්තැම්බර් 17) ආර්ජන්ටිනාවේ කතා කැරුණු, [[චරූවාන් භාෂා පවුල|චරූවාන් භාෂා පවුලට]] අයත් [[චනා බස]] බිණූ අන්තිමයා විය. ‘තතෝ ඔයෙන්දේන්’ හෙවත් ‘පූර්වජ මතකයන්හි භාරකරු’ ලෙස හේ හැඳින්විණි.

බ්ලාස් තම කාන්තා මුතුමිත්තන් ගෙන් උගත් මෙ බස, භාෂා විද්‍යාඥ [[හෝසේ පේද්‍රෝ බියේගාස් බාරෝස්]] විසින් බ්ලාස් අතුරුදැක්මකට — සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට — ලක් කිරීමට පෙර, වඳ වී ගිය එකක් ලෙස සැලකිණි. දෙ දෙනා එක් වී එන්ත්‍රේ රීයෝස් පළාත් රජයේ නිල සන්නිවේදන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පළ කෙරුණු ‘''[[ලා ලෙන්ගුවා චනා: පත්‍රිමෝනියෝ කුල්තුරාල් දෙ එන්ත්‍රෙ රීයෝස්]]''’ — ‘''චනා බස: එන්ත්‍රේ රීයෝස්හි සංස්කෘතික උරුමය’'' — නම් පොත ලියූ හ. පළාතේ සංස්කෘතික උරුමයට සහය වනුව ‘ලන්තේක්’ (චනා බස) වෙත ගෞරවයක් වශයෙන් දෙපාර්තමේන්තුව පොත පළ කළේ ය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=La misión del último hablante chaná {{!}} Cómo se recuperó una lengua originaria de América gracias al encuentro entre un jubilado y un lingüista |url=https://www.pagina12.com.ar/64865-la-mision-del-ultimo-hablante-chana |access-date=2019-01-02 |website=PAGINA12.com.ar |language=es}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2012-11-18 |title=Un chaná que habla su idioma - 26.03.2005 - lanacion.com |url=http://www.lanacion.com.ar/689936-un-chana-que-habla-su-idioma |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118063515/http://www.lanacion.com.ar/689936-un-chana-que-habla-su-idioma |archive-date=2012-11-18 |access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2017-07-15 |title=El último chaná busca recuperar su historia |url=https://www.elpais.com.uy/informacion/el-ultimo-chana-busca-recuperar-su-historia |access-date=2024-01-15 |website=EL PAIS |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Da Rosa|first=Juan Justino|date=2013|title=Historiografía lingüística del Río de la Plata: las lenguas indígenas de la Banda Oriental|journal=Boletín de filología|language=es|volume=48|issue=2|pages=131–171|doi=10.4067/S0718-93032013000200007|issn=0718-9303|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Jaime |first=Blas W. Omar |url=https://etnolinguistica.wdfiles.com/local--files/biblio%3Ajaime-viegas-2013-lengua/Jaime%26ViegasBarros_2013_LaLenguaChana.pdf |title=La lengua chaná: patrimonio cultural de Entre Ríos |last2=Viegas Barros |first2=José Pedro |date=2013 |publisher=Ministerio de Cultura y Comunicación, Gobierno de Entre Ríos |isbn=978-950-686-039-4 |edition=1st |location=Entre Ríos, Paraná, ER, República Argentina}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=El diccionario de chaná ya es patrimonio de los entrerrianos |url=http://www.lavoz901.com.ar/despachos.asp?cod_des=194646 |website=Radio La Voz}}&lt;/ref&gt;

හයිමේ 2026 සැප්තැම්බර් 17 වන දා, අනූ දෙ හැවිරිදි වියේ දී [[එන්ත්‍රේ රීයෝස්|එන්ත්‍රේ රීයෝස්හි]] [[පරානා|පරානාහි]] සිය නිවෙසේ දී මළේ ය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Murió Blas Jaime, el último chaná parlante |url=https://www.unoentrerios.com.ar/la-provincia/murio-blas-jaime-el-ultimo-chana-parlante-n10281749.html |access-date=2026-10-15 |website=Uno Entre Rios}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.elonce.com/sociedad/murio-blas-jaime-el-ultimo-chana-parlante-la-historia-del-hombre-que-salvo-una-lengua-del-silencio.htm|title=Murió Blas Jaime, el último chaná parlante: la historia del hombre que salvó una lengua del silencio|date=17 September 2026|work=[[ELONCE]]}}&lt;/ref&gt;

==මුලාශ්‍ර==
{{reflist}}
[[ප්‍රවර්ගය:1934 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>p9rcoj88sseuhoa03yzd34pej3r28qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:මැලේ ජනතාව</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197944</id>
    <revision>
      <id>803732</id>
      <timestamp>2026-11-06T15:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>'  '''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන මැලේ සම්භවයක් සහිත ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකි. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයේ එක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>803732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12460" sha1="pczx54ehjx57d0i5v1q4ywzevkyiy18" xml:space="preserve">

'''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන මැලේ සම්භවයක් සහිත ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකි. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයේ එක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස සැලකේ. මෙම ප්‍රජාවේ ඓතිහාසික මූලයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය සහ මැලේ අර්ධද්වීපය දක්වා විහිදේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |year=2016 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ ලිඛිත ඉතිහාසය 17 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලන්දේසි පාලන සමය දක්වා දිව යයි. ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් දේශපාලන පිටුවහල් කළ පුද්ගලයන්, සිරකරුවන් සහ සේවකයන් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී. එමෙන්ම ලන්දේසි හමුදාවට සේවය කිරීම සඳහා විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොල්දාදුවන් ද මෙරටට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

මෙම පිරිස් සියල්ලම වර්තමාන මැලේසියාවෙන් පැමිණි අය නොවූ අතර, ජාවා, මදුරා, සුලවේසි සහ ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි විවිධ ජනවාර්ගික හා භාෂාමය පසුබිම් සහිත පිරිස් ද වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

1796 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් ලංකාවේ පාලනය අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව ද මැලේ සම්භවයක් සහිත සොල්දාදුවන් සහ වෙනත් පිරිස් මෙරටට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී මැලේ සොල්දාදුවන්ගේ බඳවා ගැනීම් සහ හමුදා සේවය වර්ධනය වූ අතර, පසුව ඔවුන් ලංකා රයිෆල් රෙජිමේන්තුව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== පවුල් සහ ජනාවාස ගොඩනැඟීම ==

ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි මැලේ සම්භවයක් සහිත පිරිස් අතර තනි පුද්ගලයන් පමණක් නොව පවුල් සහ ප්‍රභූ පවුල් කණ්ඩායම් ද වූහ. ඇතැම් පිටුවහල් කරන ලද ප්‍රභූවරුන් තම පවුල් සහ පිරිවර සමඟ මෙරටට පැමිණි අතර, හමුදා සාමාජිකයන්ගේ භාර්යාවන් සහ පවුල් ද විවිධ කාලවලදී ලංකාවට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී පවුල් සමඟ පැමිණීම විශේෂයෙන් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ansaldo |first=Umberto |title=Identity alignment in the multilingual space: The Malays of Sri Lanka |year=2007 |url=https://www.researchgate.net/publication/241884783_Identity_alignment_in_the_multilingual_space_The_Malays_of_Sri_Lanka}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ මෙම ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් බවට පත් වූ අතර, විවාහ සම්බන්ධතා, පවුල් සබඳතා සහ සමාජ සම්බන්ධතා ඔස්සේ නව පරම්පරා බිහි විය.

== ජනාවාස සහ ව්‍යාප්තිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති.

* කොළඹ, විශේෂයෙන් කොම්පඤ්ඤ වීදිය සහ අවට ප්‍රදේශ
* හම්බන්තොට
* කිරින්ද
* මහනුවර
* කටුගස්තොට සහ කටුකැලේ අවට ප්‍රදේශ
* කුරුණෑගල සහ වෙනත් උඩරට ප්‍රදේශ

කොළඹ සහ හම්බන්තොට ප්‍රදේශවල මැලේ ජනතාවගේ සැලකිය යුතු ජනාවාස පවතින බව භාෂා හා සමාජ පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online}}&lt;/ref&gt;

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ කිරින්ද, බොලන සහ බඩගිරිය ප්‍රදේශ ද මැලේ ජනතාවගේ ඓතිහාසික ජනාවාස ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

මහනුවර ප්‍රදේශයේ බෝගම්බර, කටුකැලේ සහ පේරාදෙණිය පාර අවට ද මැලේ පවුල් පදිංචි වී සිටි බව උඩරට මැලේ භාෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණයක සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |title=A Grammar of Upcountry Sri Lanka Malay |url=https://www.lotpublications.nl/Documents/226_fulltext.pdf |year=2012}}&lt;/ref&gt;

== ජනවාර්ගික අනන්‍යතාව සහ සම්මිශ්‍රණය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ප්‍රජාව විවිධ භාෂාමය, සංස්කෘතික සහ පවුල් පසුබිම් සහිත ජනතාවගෙන් සමන්විත වේ. ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් අතර ජාවා, සුලවේසි, මදුරා සහ වෙනත් ඉන්දුනීසියානු ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පිරිස් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් සහ වෙනත් ජන කණ්ඩායම් සමඟ විවාහ සම්බන්ධතා ඇති විය. එම සමාජ සම්බන්ධතා මැලේ ප්‍රජාවේ භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවයේ වෙනස්කම්වලට බලපෑවේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== භාෂාව ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව භාවිත කරන භාෂාව ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව ලෙස හැඳින්වේ. එය ඔස්ට්‍රොනීසියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. මෙම භාෂාවට සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවලින් ද බලපෑම් ලැබී ඇත.

කොළඹ, හම්බන්තොට, කිරින්ද සහ මහනුවර වැනි ප්‍රදේශවල මෙම භාෂාව භාවිතයේ ප්‍රමාණය වෙනස් වේ. ඇතැම් ප්‍රදේශවල නව පරම්පරාව අතර සිංහල භාෂාව භාවිතය වැඩි වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

== ආගම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගෙන් බහුතරයක් ඉස්ලාම් ආගම අදහති. ඔවුන්ගේ ආගමික හා සමාජ ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය සහ උරුමය ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාවට සුවිශේෂී භාෂාමය සහ සාහිත්‍යමය උරුමයක් පවතී. පැරණි මැලේ අත්පිටපත්, පවුල් ලේඛන සහ ආගමික හා සාහිත්‍යමය ලේඛන මෙම ප්‍රජාවේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් මූලාශ්‍ර වේ.

මෙම අත්පිටපත් අතර අරාබි අක්ෂර භාවිතයෙන් ලියන ලද මැලේ භාෂා ලේඛන ද පවතී. ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ සමාජ, සංස්කෘතික සහ බුද්ධිමය ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
* [[ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව]]
* [[ඉන්දුනීසියාව]]
* [[මැලේසියාව]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:මැලේ ජනතාව]]</text>
      <sha1>pczx54ehjx57d0i5v1q4ywzevkyiy18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව</title>
    <ns>14</ns>
    <id>197945</id>
    <revision>
      <id>803733</id>
      <timestamp>2026-11-06T15:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>''''ලංකාවේ මුස්ලිම් මුස්ලිම් ප්‍රජාවට, ඉස්ලාම් ධර්මය අදහන මැලේවරුන්ද අයත් වේ.'''  මැලේවරුන් පිළිබඳ විස්තර ඉහතින් දැක්වේ.  Wikitext  '''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ල...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>803733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12779" sha1="lve5gw0vynt40zooh3vs9y67xhctmcf" xml:space="preserve">'''ලංකාවේ මුස්ලිම් මුස්ලිම් ප්‍රජාවට, ඉස්ලාම් ධර්මය අදහන මැලේවරුන්ද අයත් වේ.'''

මැලේවරුන් පිළිබඳ විස්තර ඉහතින් දැක්වේ.

Wikitext

'''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන මැලේ සම්භවයක් සහිත ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකි. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයේ එක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස සැලකේ. මෙම ප්‍රජාවේ ඓතිහාසික මූලයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය සහ මැලේ අර්ධද්වීපය දක්වා විහිදේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |year=2016 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ ලිඛිත ඉතිහාසය 17 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලන්දේසි පාලන සමය දක්වා දිව යයි. ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් දේශපාලන පිටුවහල් කළ පුද්ගලයන්, සිරකරුවන් සහ සේවකයන් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී. එමෙන්ම ලන්දේසි හමුදාවට සේවය කිරීම සඳහා විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොල්දාදුවන් ද මෙරටට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

මෙම පිරිස් සියල්ලම වර්තමාන මැලේසියාවෙන් පැමිණි අය නොවූ අතර, ජාවා, මදුරා, සුලවේසි සහ ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි විවිධ ජනවාර්ගික හා භාෂාමය පසුබිම් සහිත පිරිස් ද වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

1796 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් ලංකාවේ පාලනය අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව ද මැලේ සම්භවයක් සහිත සොල්දාදුවන් සහ වෙනත් පිරිස් මෙරටට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී මැලේ සොල්දාදුවන්ගේ බඳවා ගැනීම් සහ හමුදා සේවය වර්ධනය වූ අතර, පසුව ඔවුන් ලංකා රයිෆල් රෙජිමේන්තුව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== පවුල් සහ ජනාවාස ගොඩනැඟීම ==

ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි මැලේ සම්භවයක් සහිත පිරිස් අතර තනි පුද්ගලයන් පමණක් නොව පවුල් සහ ප්‍රභූ පවුල් කණ්ඩායම් ද වූහ. ඇතැම් පිටුවහල් කරන ලද ප්‍රභූවරුන් තම පවුල් සහ පිරිවර සමඟ මෙරටට පැමිණි අතර, හමුදා සාමාජිකයන්ගේ භාර්යාවන් සහ පවුල් ද විවිධ කාලවලදී ලංකාවට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී පවුල් සමඟ පැමිණීම විශේෂයෙන් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ansaldo |first=Umberto |title=Identity alignment in the multilingual space: The Malays of Sri Lanka |year=2007 |url=https://www.researchgate.net/publication/241884783_Identity_alignment_in_the_multilingual_space_The_Malays_of_Sri_Lanka}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ මෙම ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් බවට පත් වූ අතර, විවාහ සම්බන්ධතා, පවුල් සබඳතා සහ සමාජ සම්බන්ධතා ඔස්සේ නව පරම්පරා බිහි විය.

== ජනාවාස සහ ව්‍යාප්තිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති.

* කොළඹ, විශේෂයෙන් කොම්පඤ්ඤ වීදිය සහ අවට ප්‍රදේශ
* හම්බන්තොට
* කිරින්ද
* මහනුවර
* කටුගස්තොට සහ කටුකැලේ අවට ප්‍රදේශ
* කුරුණෑගල සහ වෙනත් උඩරට ප්‍රදේශ

කොළඹ සහ හම්බන්තොට ප්‍රදේශවල මැලේ ජනතාවගේ සැලකිය යුතු ජනාවාස පවතින බව භාෂා හා සමාජ පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online}}&lt;/ref&gt;

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ කිරින්ද, බොලන සහ බඩගිරිය ප්‍රදේශ ද මැලේ ජනතාවගේ ඓතිහාසික ජනාවාස ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

මහනුවර ප්‍රදේශයේ බෝගම්බර, කටුකැලේ සහ පේරාදෙණිය පාර අවට ද මැලේ පවුල් පදිංචි වී සිටි බව උඩරට මැලේ භාෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණයක සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |title=A Grammar of Upcountry Sri Lanka Malay |url=https://www.lotpublications.nl/Documents/226_fulltext.pdf |year=2012}}&lt;/ref&gt;

== ජනවාර්ගික අනන්‍යතාව සහ සම්මිශ්‍රණය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ප්‍රජාව විවිධ භාෂාමය, සංස්කෘතික සහ පවුල් පසුබිම් සහිත ජනතාවගෙන් සමන්විත වේ. ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් අතර ජාවා, සුලවේසි, මදුරා සහ වෙනත් ඉන්දුනීසියානු ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පිරිස් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් සහ වෙනත් ජන කණ්ඩායම් සමඟ විවාහ සම්බන්ධතා ඇති විය. එම සමාජ සම්බන්ධතා මැලේ ප්‍රජාවේ භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවයේ වෙනස්කම්වලට බලපෑවේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== භාෂාව ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව භාවිත කරන භාෂාව ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව ලෙස හැඳින්වේ. එය ඔස්ට්‍රොනීසියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. මෙම භාෂාවට සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවලින් ද බලපෑම් ලැබී ඇත.

කොළඹ, හම්බන්තොට, කිරින්ද සහ මහනුවර වැනි ප්‍රදේශවල මෙම භාෂාව භාවිතයේ ප්‍රමාණය වෙනස් වේ. ඇතැම් ප්‍රදේශවල නව පරම්පරාව අතර සිංහල භාෂාව භාවිතය වැඩි වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

== ආගම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගෙන් බහුතරයක් ඉස්ලාම් ආගම අදහති. ඔවුන්ගේ ආගමික හා සමාජ ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය සහ උරුමය ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාවට සුවිශේෂී භාෂාමය සහ සාහිත්‍යමය උරුමයක් පවතී. පැරණි මැලේ අත්පිටපත්, පවුල් ලේඛන සහ ආගමික හා සාහිත්‍යමය ලේඛන මෙම ප්‍රජාවේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් මූලාශ්‍ර වේ.

මෙම අත්පිටපත් අතර අරාබි අක්ෂර භාවිතයෙන් ලියන ලද මැලේ භාෂා ලේඛන ද පවතී. ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ සමාජ, සංස්කෘතික සහ බුද්ධිමය ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
* [[ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව]]
* [[ඉන්දුනීසියාව]]
* [[මැලේසියාව]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:මැලේ ජනතාව]]</text>
      <sha1>lve5gw0vynt40zooh3vs9y67xhctmcf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803734</id>
      <parentid>803733</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T15:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12771" sha1="n0r5bvtifz3ul2rzu816sef5jnz40wh" xml:space="preserve">'''ලංකාවේ මුස්ලිම් මුස්ලිම් ප්‍රජාවට, ඉස්ලාම් ධර්මය අදහන මැලේවරුන්ද අයත් වේ.'''

මැලේවරුන් පිළිබඳ විස්තර ඉහතින් දැක්වේ.


'''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන මැලේ සම්භවයක් සහිත ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකි. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයේ එක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස සැලකේ. මෙම ප්‍රජාවේ ඓතිහාසික මූලයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය සහ මැලේ අර්ධද්වීපය දක්වා විහිදේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |year=2016 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ ලිඛිත ඉතිහාසය 17 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලන්දේසි පාලන සමය දක්වා දිව යයි. ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් දේශපාලන පිටුවහල් කළ පුද්ගලයන්, සිරකරුවන් සහ සේවකයන් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී. එමෙන්ම ලන්දේසි හමුදාවට සේවය කිරීම සඳහා විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොල්දාදුවන් ද මෙරටට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

මෙම පිරිස් සියල්ලම වර්තමාන මැලේසියාවෙන් පැමිණි අය නොවූ අතර, ජාවා, මදුරා, සුලවේසි සහ ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි විවිධ ජනවාර්ගික හා භාෂාමය පසුබිම් සහිත පිරිස් ද වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

1796 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් ලංකාවේ පාලනය අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව ද මැලේ සම්භවයක් සහිත සොල්දාදුවන් සහ වෙනත් පිරිස් මෙරටට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී මැලේ සොල්දාදුවන්ගේ බඳවා ගැනීම් සහ හමුදා සේවය වර්ධනය වූ අතර, පසුව ඔවුන් ලංකා රයිෆල් රෙජිමේන්තුව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== පවුල් සහ ජනාවාස ගොඩනැඟීම ==

ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි මැලේ සම්භවයක් සහිත පිරිස් අතර තනි පුද්ගලයන් පමණක් නොව පවුල් සහ ප්‍රභූ පවුල් කණ්ඩායම් ද වූහ. ඇතැම් පිටුවහල් කරන ලද ප්‍රභූවරුන් තම පවුල් සහ පිරිවර සමඟ මෙරටට පැමිණි අතර, හමුදා සාමාජිකයන්ගේ භාර්යාවන් සහ පවුල් ද විවිධ කාලවලදී ලංකාවට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී පවුල් සමඟ පැමිණීම විශේෂයෙන් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ansaldo |first=Umberto |title=Identity alignment in the multilingual space: The Malays of Sri Lanka |year=2007 |url=https://www.researchgate.net/publication/241884783_Identity_alignment_in_the_multilingual_space_The_Malays_of_Sri_Lanka}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ මෙම ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් බවට පත් වූ අතර, විවාහ සම්බන්ධතා, පවුල් සබඳතා සහ සමාජ සම්බන්ධතා ඔස්සේ නව පරම්පරා බිහි විය.

== ජනාවාස සහ ව්‍යාප්තිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති.

* කොළඹ, විශේෂයෙන් කොම්පඤ්ඤ වීදිය සහ අවට ප්‍රදේශ
* හම්බන්තොට
* කිරින්ද
* මහනුවර
* කටුගස්තොට සහ කටුකැලේ අවට ප්‍රදේශ
* කුරුණෑගල සහ වෙනත් උඩරට ප්‍රදේශ

කොළඹ සහ හම්බන්තොට ප්‍රදේශවල මැලේ ජනතාවගේ සැලකිය යුතු ජනාවාස පවතින බව භාෂා හා සමාජ පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online}}&lt;/ref&gt;

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ කිරින්ද, බොලන සහ බඩගිරිය ප්‍රදේශ ද මැලේ ජනතාවගේ ඓතිහාසික ජනාවාස ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

මහනුවර ප්‍රදේශයේ බෝගම්බර, කටුකැලේ සහ පේරාදෙණිය පාර අවට ද මැලේ පවුල් පදිංචි වී සිටි බව උඩරට මැලේ භාෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණයක සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |title=A Grammar of Upcountry Sri Lanka Malay |url=https://www.lotpublications.nl/Documents/226_fulltext.pdf |year=2012}}&lt;/ref&gt;

== ජනවාර්ගික අනන්‍යතාව සහ සම්මිශ්‍රණය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ප්‍රජාව විවිධ භාෂාමය, සංස්කෘතික සහ පවුල් පසුබිම් සහිත ජනතාවගෙන් සමන්විත වේ. ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් අතර ජාවා, සුලවේසි, මදුරා සහ වෙනත් ඉන්දුනීසියානු ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පිරිස් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් සහ වෙනත් ජන කණ්ඩායම් සමඟ විවාහ සම්බන්ධතා ඇති විය. එම සමාජ සම්බන්ධතා මැලේ ප්‍රජාවේ භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවයේ වෙනස්කම්වලට බලපෑවේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== භාෂාව ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව භාවිත කරන භාෂාව ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව ලෙස හැඳින්වේ. එය ඔස්ට්‍රොනීසියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. මෙම භාෂාවට සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවලින් ද බලපෑම් ලැබී ඇත.

කොළඹ, හම්බන්තොට, කිරින්ද සහ මහනුවර වැනි ප්‍රදේශවල මෙම භාෂාව භාවිතයේ ප්‍රමාණය වෙනස් වේ. ඇතැම් ප්‍රදේශවල නව පරම්පරාව අතර සිංහල භාෂාව භාවිතය වැඩි වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

== ආගම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගෙන් බහුතරයක් ඉස්ලාම් ආගම අදහති. ඔවුන්ගේ ආගමික හා සමාජ ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය සහ උරුමය ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාවට සුවිශේෂී භාෂාමය සහ සාහිත්‍යමය උරුමයක් පවතී. පැරණි මැලේ අත්පිටපත්, පවුල් ලේඛන සහ ආගමික හා සාහිත්‍යමය ලේඛන මෙම ප්‍රජාවේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් මූලාශ්‍ර වේ.

මෙම අත්පිටපත් අතර අරාබි අක්ෂර භාවිතයෙන් ලියන ලද මැලේ භාෂා ලේඛන ද පවතී. ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ සමාජ, සංස්කෘතික සහ බුද්ධිමය ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
* [[ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව]]
* [[ඉන්දුනීසියාව]]
* [[මැලේසියාව]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:මැලේ ජනතාව]]</text>
      <sha1>n0r5bvtifz3ul2rzu816sef5jnz40wh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803735</id>
      <parentid>803734</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T15:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12746" sha1="hpbfwgytjs2n6xgimi5xgjw9moltve8" xml:space="preserve">'''ලංකාවේ මුස්ලිම් ප්‍රජාවට, ඉස්ලාම් ධර්මය අදහන මැලේවරුන්ද අයත් වේ.'''

මැලේවරුන් පිළිබඳ විස්තර ඉහතින් දැක්වේ.


'''ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන මැලේ සම්භවයක් සහිත ජනවාර්ගික ප්‍රජාවකි. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයේ එක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස සැලකේ. මෙම ප්‍රජාවේ ඓතිහාසික මූලයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහය සහ මැලේ අර්ධද්වීපය දක්වා විහිදේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |year=2016 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ ලිඛිත ඉතිහාසය 17 වැනි සියවසේ මැද භාගයේ ලන්දේසි පාලන සමය දක්වා දිව යයි. ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දීය සමාගම විසින් ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් දේශපාලන පිටුවහල් කළ පුද්ගලයන්, සිරකරුවන් සහ සේවකයන් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී. එමෙන්ම ලන්දේසි හමුදාවට සේවය කිරීම සඳහා විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොල්දාදුවන් ද මෙරටට ගෙන එන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

මෙම පිරිස් සියල්ලම වර්තමාන මැලේසියාවෙන් පැමිණි අය නොවූ අතර, ජාවා, මදුරා, සුලවේසි සහ ඉන්දුනීසියානු දූපත් සමූහයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලින් පැමිණි විවිධ ජනවාර්ගික හා භාෂාමය පසුබිම් සහිත පිරිස් ද වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423 |doi=10.1080/13639811.2016.1219491}}&lt;/ref&gt;

1796 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් ලංකාවේ පාලනය අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව ද මැලේ සම්භවයක් සහිත සොල්දාදුවන් සහ වෙනත් පිරිස් මෙරටට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී මැලේ සොල්දාදුවන්ගේ බඳවා ගැනීම් සහ හමුදා සේවය වර්ධනය වූ අතර, පසුව ඔවුන් ලංකා රයිෆල් රෙජිමේන්තුව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== පවුල් සහ ජනාවාස ගොඩනැඟීම ==

ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි මැලේ සම්භවයක් සහිත පිරිස් අතර තනි පුද්ගලයන් පමණක් නොව පවුල් සහ ප්‍රභූ පවුල් කණ්ඩායම් ද වූහ. ඇතැම් පිටුවහල් කරන ලද ප්‍රභූවරුන් තම පවුල් සහ පිරිවර සමඟ මෙරටට පැමිණි අතර, හමුදා සාමාජිකයන්ගේ භාර්යාවන් සහ පවුල් ද විවිධ කාලවලදී ලංකාවට පැමිණියහ. බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී පවුල් සමඟ පැමිණීම විශේෂයෙන් දක්නට ලැබුණි.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ansaldo |first=Umberto |title=Identity alignment in the multilingual space: The Malays of Sri Lanka |year=2007 |url=https://www.researchgate.net/publication/241884783_Identity_alignment_in_the_multilingual_space_The_Malays_of_Sri_Lanka}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ මෙම ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථිර පදිංචිකරුවන් බවට පත් වූ අතර, විවාහ සම්බන්ධතා, පවුල් සබඳතා සහ සමාජ සම්බන්ධතා ඔස්සේ නව පරම්පරා බිහි විය.

== ජනාවාස සහ ව්‍යාප්තිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාව ප්‍රධාන වශයෙන් පහත සඳහන් ප්‍රදේශවල ජීවත් වෙති.

* කොළඹ, විශේෂයෙන් කොම්පඤ්ඤ වීදිය සහ අවට ප්‍රදේශ
* හම්බන්තොට
* කිරින්ද
* මහනුවර
* කටුගස්තොට සහ කටුකැලේ අවට ප්‍රදේශ
* කුරුණෑගල සහ වෙනත් උඩරට ප්‍රදේශ

කොළඹ සහ හම්බන්තොට ප්‍රදේශවල මැලේ ජනතාවගේ සැලකිය යුතු ජනාවාස පවතින බව භාෂා හා සමාජ පර්යේෂණවල සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=Atlas of Pidgin and Creole Language Structures Online}}&lt;/ref&gt;

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ කිරින්ද, බොලන සහ බඩගිරිය ප්‍රදේශ ද මැලේ ජනතාවගේ ඓතිහාසික ජනාවාස ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

මහනුවර ප්‍රදේශයේ බෝගම්බර, කටුකැලේ සහ පේරාදෙණිය පාර අවට ද මැලේ පවුල් පදිංචි වී සිටි බව උඩරට මැලේ භාෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණයක සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite book |title=A Grammar of Upcountry Sri Lanka Malay |url=https://www.lotpublications.nl/Documents/226_fulltext.pdf |year=2012}}&lt;/ref&gt;

== ජනවාර්ගික අනන්‍යතාව සහ සම්මිශ්‍රණය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ප්‍රජාව විවිධ භාෂාමය, සංස්කෘතික සහ පවුල් පසුබිම් සහිත ජනතාවගෙන් සමන්විත වේ. ඔවුන්ගේ මුතුන්මිත්තන් අතර ජාවා, සුලවේසි, මදුරා සහ වෙනත් ඉන්දුනීසියානු ප්‍රදේශවලින් පැමිණි පිරිස් සිටියහ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Ricci |first=Ronit |title=Jawa, Melayu, Malay or otherwise? The shifting nomenclature of the Sri Lankan Malays |journal=Indonesia and the Malay World |year=2016 |volume=44 |issue=130 |pages=409–423}}&lt;/ref&gt;

කාලයත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් මුස්ලිම් ප්‍රජාවන් සහ වෙනත් ජන කණ්ඩායම් සමඟ විවාහ සම්බන්ධතා ඇති විය. එම සමාජ සම්බන්ධතා මැලේ ප්‍රජාවේ භාෂාව, සංස්කෘතිය සහ ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවයේ වෙනස්කම්වලට බලපෑවේය.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== භාෂාව ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාව භාවිත කරන භාෂාව ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව ලෙස හැඳින්වේ. එය ඔස්ට්‍රොනීසියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි. මෙම භාෂාවට සිංහල සහ දෙමළ භාෂාවලින් ද බලපෑම් ලැබී ඇත.

කොළඹ, හම්බන්තොට, කිරින්ද සහ මහනුවර වැනි ප්‍රදේශවල මෙම භාෂාව භාවිතයේ ප්‍රමාණය වෙනස් වේ. ඇතැම් ප්‍රදේශවල නව පරම්පරාව අතර සිංහල භාෂාව භාවිතය වැඩි වී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lankan Malay |url=https://apics-online.info/surveys/66 |publisher=APiCS Online}}&lt;/ref&gt;

== ආගම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගෙන් බහුතරයක් ඉස්ලාම් ආගම අදහති. ඔවුන්ගේ ආගමික හා සමාජ ජීවිතය ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=McGilvray |first=Dennis B. |title=Arabs, Moors and Muslims: Sri Lankan Muslim ethnicity in regional perspective |journal=Contributions to Indian Sociology |year=1998 |volume=32 |issue=2 |doi=10.1177/006996679803200213}}&lt;/ref&gt;

== සංස්කෘතිය සහ උරුමය ==

ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ජනතාවට සුවිශේෂී භාෂාමය සහ සාහිත්‍යමය උරුමයක් පවතී. පැරණි මැලේ අත්පිටපත්, පවුල් ලේඛන සහ ආගමික හා සාහිත්‍යමය ලේඛන මෙම ප්‍රජාවේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා වැදගත් මූලාශ්‍ර වේ.

මෙම අත්පිටපත් අතර අරාබි අක්ෂර භාවිතයෙන් ලියන ලද මැලේ භාෂා ලේඛන ද පවතී. ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේ ජනතාවගේ සමාජ, සංස්කෘතික සහ බුද්ධිමය ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු සපයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Manuscripts of the Sri Lankan Malays |url=https://eap.bl.uk/project/EAP450 |publisher=Endangered Archives Programme, British Library}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
* [[ශ්‍රී ලංකා මැලේ භාෂාව]]
* [[ඉන්දුනීසියාව]]
* [[මැලේසියාව]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references /&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනතාව]]
[[ප්‍රවර්ගය:මැලේ ජනතාව]]</text>
      <sha1>hpbfwgytjs2n6xgimi5xgjw9moltve8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්රී ලංකාවේ කාන්තා අධ්යාපනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197946</id>
    <revision>
      <id>803736</id>
      <timestamp>2026-11-06T16:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අධ්‍යාපනය /*</comment>
      <origin>803736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2988" sha1="18rnzlzkw8dsf0zg1m4bhrq6dns939r" xml:space="preserve">

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අධ්‍යාපනය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තාවන් සහ ගැහැනු ළමයින් සඳහා අධ්‍යාපන අවස්ථා වර්ධනය වීම, අධ්‍යාපන ආයතනවලට ප්‍රවේශය, සාක්ෂරතාව, උසස් අධ්‍යාපනය සහ වෘත්තීය අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ ඉතිහාසය හා වර්තමාන තත්ත්වයයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අධ්‍යාපනය විවිධ ඓතිහාසික, සමාජීය, ආගමික සහ දේශපාලනික සාධක මත වර්ධනය වී ඇත. යටත්විජිත යුගයේ බාලිකා පාසල් ආරම්භය, මිෂනාරි අධ්‍යාපන ආයතනවල බලපෑම සහ 20 වන සියවසේ නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය මෙම වර්ධනයේ වැදගත් අවස්ථා වේ.

== ඉතිහාසය ==

=== බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමය ===

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ගැහැනු ළමයින් සඳහා විධිමත් පාසල් අධ්‍යාපනය ව්‍යාප්ත වීම ආරම්භ විය. විශේෂයෙන් මිෂනාරි සංවිධාන විසින් ආරම්භ කරන ලද බාලිකා පාසල් කාන්තා අධ්‍යාපනයේ වර්ධනයට දායක විය.&lt;ref&gt;පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ කාන්තා අධ්‍යාපනය පිළිබඳ පර්යේෂණය.&lt;/ref&gt;

=== නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය ===

1945 දී ක්‍රියාත්මක වූ නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම දරුවන්ට අධ්‍යාපන අවස්ථා පුළුල් කිරීමේ වැදගත් පියවරක් විය. එය ගැහැනු ළමයින්ගේ අධ්‍යාපන ප්‍රවේශයට ද බලපෑවේය.&lt;ref&gt;අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ පර්යේෂණ වාර්තාව, Centre for Education Development.&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
* [[නිදහස් අධ්‍යාපනය]]
* [[කාන්තා අයිතිවාසිකම්]]</text>
      <sha1>18rnzlzkw8dsf0zg1m4bhrq6dns939r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ව්‍යාපාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197947</id>
    <revision>
      <id>803743</id>
      <timestamp>2026-11-06T18:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ව්‍යාපාරය /*</comment>
      <origin>803743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8201" sha1="ew2mt73ga3kqt16gudp58ypsu6t3gn2" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ව්‍යාපාරය''' යනු මෙරට සියලුම දරුවන්ට නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ අයිතිය තහවුරු කිරීම සඳහා ක්‍රියාත්මක වූ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියකි. මෙම ව්‍යාපාරයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1940 දශකයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක විය. එය මෙරට අධ්‍යාපන ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;&gt;{{cite web |title=Education First |url=https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2024/09/Education_First_SL.pdf |publisher=ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය}}&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==

බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමයේ ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය තුළ සමාජ හා ආර්ථික පසුබිම අනුව විෂමතා පැවතුණි. ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා ප්‍රධාන වශයෙන් නාගරික සහ ආර්ථික වශයෙන් වරප්‍රසාද ලත් ජන කොටස් වෙත වැඩි වශයෙන් සීමා වී තිබූ අතර, ග්‍රාමීය ජනතාවට අධ්‍යාපන අවස්ථා සීමිත විය.&lt;ref name=&quot;NEC&quot;&gt;{{cite web |title=Towards a New Education Act |url=https://nec.gov.lk/wp-content/uploads/2017/12/Towards-a-New-Education-Act.pdf |publisher=ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව}}&lt;/ref&gt;

1931 දී රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව පිහිටුවීමෙන් පසු අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වැඩි අවධානයක් යොමු විය. ආචාර්ය සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා සහ අධ්‍යාපන විධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරමින් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ඉදිරියට ගෙන ගියේය.&lt;ref name=&quot;NIE&quot;&gt;{{cite web |title=A Review of Educational Reforms in the Post-Kannangara Era |url=https://nie.lk/pdffiles/art/Kannangara%20Lecturer%20-%202014-Eng%20Full.pdf |publisher=ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය}}&lt;/ref&gt;

1942 දී පත් කරන ලද විශේෂ අධ්‍යාපන කමිටුව මගින් මෙරට අධ්‍යාපන ක්‍රමය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර ප්‍රතිසංස්කරණ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කරන ලදී. එම නිර්දේශ අතර ළදරු පාසලේ සිට විශ්වවිද්‍යාලය දක්වා නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලබාදීම, ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සඳහා මව් භාෂාව භාවිත කිරීම සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාව ඉගැන්වීමේ අවස්ථා පුළුල් කිරීම ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;FT&quot;&gt;{{cite web |title=Fitting tribute to a leader with a vision |url=https://www.ft.lk/FT-Lite/Fitting-tribute-to-a-leader-with-a-vision/6-658992 |website=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ යෝජනා සහ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව තුළ සාකච්ඡා වූ අතර 1945 ඔක්තෝබර් 1 දින සිට නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref name=&quot;FT2&quot;&gt;{{cite web |title=Free education and parents’ aspirations |url=https://www.ft.lk/Columnists/free-education-and-parents-aspirations/4-103443 |website=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රධාන අරමුණු ==

* සියලුම දරුවන්ට නොමිලේ අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථාව සැලසීම.
* ආර්ථික හා සමාජ තත්ත්වය මත පදනම් වූ අධ්‍යාපන විෂමතා අවම කිරීම.
* ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල අධ්‍යාපන පහසුකම් පුළුල් කිරීම.
* සිංහල සහ දෙමළ ඇතුළු මව් භාෂාවලින් අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා වර්ධනය කිරීම.
* උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා සමාන ප්‍රවේශයක් ඇති කිරීම.
* ශිෂ්‍යත්ව සහ අනෙකුත් සුබසාධන පහසුකම් මගින් අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල දරුවන්ට සහාය වීම.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;/&gt;

== මධ්‍ය මහා විද්‍යාල පිහිටුවීම ==

නිදහස් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණවල තවත් වැදගත් අංගයක් වූයේ දිවයින පුරා මධ්‍ය මහා විද්‍යාල පිහිටුවීමයි. ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල දරුවන්ට ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා පුළුල් කිරීම මෙහි අරමුණ විය. ශිෂ්‍යත්ව ක්‍රමය සහ නේවාසික පහසුකම් ද මෙම අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණවලට සම්බන්ධ විය.&lt;ref name=&quot;NEC&quot;/&gt;

== සමාජීය බලපෑම ==

නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය මගින් සාමාන්‍ය පවුල්වල දරුවන්ට ද්විතීයික සහ විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය ලබාගැනීමේ අවස්ථා පුළුල් විය. එය සමාජ සංචලතාව, වෘත්තීය අවස්ථා සහ සාක්ෂරතාව වර්ධනයට දායක වූ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref name=&quot;MOE&quot;/&gt;

== ආශ්‍රිත පුද්ගලයන් ==

* [[සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර]]
* [[ඒ. රත්නායක]]

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
* [[නිදහස් අධ්‍යාපනය]]
* [[මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය]]

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ]]</text>
      <sha1>ew2mt73ga3kqt16gudp58ypsu6t3gn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි රෝහල් ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197948</id>
    <revision>
      <id>803745</id>
      <timestamp>2026-11-06T19:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/පුරාන රෝහල් ඉතිහාසය /*</comment>
      <origin>803745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7462" sha1="fi0howdbgzqxn7s914dli5hggv18fjs" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ රෝහල් ඉතිහාසය''' පුරාණ රාජධානි සමයේ සිට වර්තමානය දක්වා විකාශනය වූ සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියේ ඉතිහාසයයි. පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි, ශිලා ලේඛන සහ ඓතිහාසික වංශකථා අනුව පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා රෝහල්, වෙදහල් සහ වෙනත් සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථාන පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ. අනුරාධපුර සහ පොළොන්නරු රාජධානි සමයේ රෝහල් සංකීර්ණ පිළිබඳ සාක්ෂි හමුවී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Investigating the Archaeological Studies in Past Hospitals in Sri Lanka |url=https://ss.kln.ac.lk/depts/archaeology/images/SBAS_VOL_I.pdf |publisher=University of Kelaniya}}&lt;/ref&gt;

== පුරාණ රෝහල් ඉතිහාසය ==

මහාවංශය ඇතුළු ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල පුරාණ රජවරුන් විසින් රෝහල් සහ රෝගීන් සඳහා ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථාන ඉදිකරන ලද බව සඳහන් වේ. පණ්ඩුකාභය රජුගේ සමය පිළිබඳ වංශකථා සඳහන් කිරීම්වල රෝහල් සහ ප්‍රසූති නිවාස පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් වේ.

පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව මිහින්තලේ, අනුරාධපුරය, මැදිරිගිරිය සහ පොළොන්නරුව වැනි ප්‍රදේශවල පැරණි රෝහල් සංකීර්ණ හඳුනාගෙන තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hospitals in ancient Sri Lanka |url=https://www.worldgenweb.org/lkawgw/hospitals.html}}&lt;/ref&gt;

=== මිහින්තලේ රෝහල ===

මිහින්තලේ පිහිටි පැරණි රෝහල් සංකීර්ණය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ රෝහල් ඉතිහාසය පිළිබඳ වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයකි. එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 9 වන සියවසට අයත් බවට සැලකේ.

මෙම රෝහල් සංකීර්ණයේ රෝගීන් පරීක්ෂා කිරීමේ ස්ථාන, නේවාසික රෝගීන් සඳහා කාමර, ඖෂධීය ප්‍රතිකාර සඳහා පහසුකම් සහ ගල්වලින් නිර්මාණය කරන ලද ඖෂධීය ඔරුවක් හඳුනාගෙන ඇත. එම ඔරුව ඖෂධීය දියර භාවිතයෙන් සිදුකළ ප්‍රතිකාර සඳහා යොදාගත් බව සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Investigating the Archaeological Studies in Past Hospitals in Sri Lanka |url=https://ss.kln.ac.lk/depts/archaeology/images/SBAS_VOL_I.pdf}}&lt;/ref&gt;

=== පොළොන්නරුවේ ආලාහන පිරිවෙන් රෝහල ===

පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ (1153–1186) සමයට අයත් ආලාහන පිරිවෙන් සංකීර්ණයේ රෝහල පුරාණ ශ්‍රී ලාංකික වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණුව පෙන්වන වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයකි.

එම ස්ථානයෙන් ශල්‍යකර්ම සඳහා භාවිත කළ උපකරණ සහ ඖෂධීය ප්‍රතිකාර සඳහා භාවිත කළ ගල් ඔරුවක් හමුවී තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Polonnaruwa |url=https://ccf.gov.lk/heritage-sites/polonnaruwa/ |publisher=Central Cultural Fund}}&lt;/ref&gt;

=== අනෙකුත් පුරාණ රෝහල් ===

පුරාණ රෝහල් නටබුන් සහ ඒවා පිළිබඳ සාක්ෂි හමුවී ඇති ස්ථාන අතර අනුරාධපුරය, මැදිරිගිරිය, දිගාමඩුල්ල, දඹේගොඩ සහ ථූපාරාමය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ සඳහන් කළ හැකිය.

== බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ රෝහල් සේවය ==

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේදී බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය සහ රජයේ රෝහල් පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත විය.

1819 දී කොළඹ ඇඳන් 100කින් යුත් රෝහලක් පිහිටුවා තිබූ බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ වාර්තාවල සඳහන් වේ.

1864 දී කොළඹ ලෝන්ඩන් පෙදෙසේ මහ රෝහල විවෘත කරන ලදී. එය වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහලේ ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි.

1870 දී කොළඹ වෛද්‍ය විද්‍යාලය ආරම්භ වූ අතර 1878 දී මහ රෝහලේ හෙද පුහුණු පාසල ආරම්භ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Overview and History of NHSL |url=https://www.nhsl.health.gov.lk/web/index.php?Itemid=164&amp;id=39&amp;lang=en&amp;option=com_content&amp;view=article |publisher=National Hospital of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== වර්තමාන සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය ==

පුරාණ වෙදහල් සහ රෝහල්වල සිට බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ රෝහල් පද්ධතිය දක්වා වර්ධනය වූ ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය සේවය පසුව රජයේ රෝහල්, පළාත් රෝහල්, දිස්ත්‍රික් රෝහල්, මූලික රෝහල් සහ ප්‍රාදේශීය සෞඛ්‍ය ආයතන ඇතුළත් පුළුල් පද්ධතියක් බවට පත්විය.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය සේවය]]
* [[ආයුර්වේදය]]
* [[අනුරාධපුර රාජධානිය]]
* [[පොළොන්නරුව රාජධානිය]]
* [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහල]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍යය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය]]
[[ප්‍රවර්ගය:රෝහල්]]</text>
      <sha1>fi0howdbgzqxn7s914dli5hggv18fjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලා ලෙන්ගුවා චනා: පත්‍රිමෝනියෝ කුල්තුරාල් දෙ එන්ත්‍රෙ රීයෝස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197949</id>
    <revision>
      <id>803746</id>
      <timestamp>2026-11-06T19:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1373593196|La Lengua Chaná: Patrimonio Cultural de Entre Ríos]]&quot;</comment>
      <origin>803746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6172" sha1="etfpwbhuzkbzg7y7rmo5a7c3aexj45y" xml:space="preserve">
'''''ලා ලෙන්ගුවා චනා: පත්‍රිමෝනියෝ කුල්තුරාල් දෙ එන්ත්‍රෙ රීයෝස්''''' යනු [[බ්ලාස් විල්ෆ්‍රේදෝ ඔමාර් හයිමේ]] හා [[හෝසේ පේද්‍රෝ බියේගාස් බාරෝස්]] විසින් ලියැවී, 2013 දී  ආර්ජන්ටිනාවේ දී පළ කැරුණු පොතෙකි. [[චනා ජනයා]] ගේ හැදියාවත් බසත් පිළිබඳ ව නූතන යුගයේ කෙරුණු පළමු ක්‍රමානුකූල හැදෑරුම මෙය යි. ඊට එ බස පිළිබඳ ඓතිහාසික හා භාෂාමය දළ විශ්ලේෂණයක්, ද්විභාෂා ශබ්දකෝෂයක් හා චනා ජන කතා එකතුවක් ඇතුළත්.

== අන්තර්ගතය ==
ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදුණු පොතේ, භාෂා විද්‍යාඥ හෝසේ පේද්‍රෝ බියේගාස් බාරෝස් විසින් ලියැවුණු පළමු කොටස චනා ජනයා ගේ ඉතිහාසයත් ඔවුන් ගේ සංස්කෘතික ලක්ෂණත් ගැන කියමින් එ බස කතා කළ අවසන් පුද්ගලයා ගේ ප්‍රකාශයේ වලංගුභාවය විවිධ නිර්ණායක ඔස්සේ විශ්ලේෂණය කර චනා භාෂාවේ ශබ්ද විද්‍යාවත් ව්‍යාකරණත් පිළිබඳ විස්තර කරයි.  

ඉන් අනතුරු ව චනා-ස්පාඤ්ඤ ද්විභාෂා ශබ්දකෝෂයක් ඇතුළත් වන අතර, ඊළඟ පරිච්ඡේදයේ චනා සංස්කෘතියට අයත් පාඨ, ගී, යාච්ඤා සහ මිථ්‍යා කථා, ස්පාඤ්ඤ පරිවර්තනයක් සමඟින් ඉදිරිපත් කර ඇත. මේවා බ්ලාස් විල්ෆ්‍රේදෝ ඔමාර් හයිමේ විසින් ලියවුණේ යි. මෙම ශබ්දකෝෂයේ පද අර්ථ දැක්වීම් සහිත ඇතුළත් කිරීම් 850ක් පමණ අඩංගු වන අතර, විශේෂ වැදගත්කමක් ඇති ඇතැම් පද සඳහා එත්නොග්‍රැෆික් යොමු දැක්වීම් ද සපයා ඇත. තවද, මෙහි ස්පාඤ්ඤ-චනා ශබ්දකෝෂ කොටසක් ද ඇතුළත් වේ. පොත අවසන් වන්නේ බියේගාස් බාරෝස් විසින් සැපැයුණු ග්‍රන්ථ නාමාවලියකිනි.  

== ප්‍රකාශනය ==
එදිතොරියාල් දෙ එන්ත්‍රෙ රීයෝස් පළාත් ප්‍රකාශන සමාගම විසින් මුද්‍රණය කෙරුණු සංයුක්ත තැටියක් ඇතුළත් මේ පොත [[එන්ට්‍රි රයොස් පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|එන්ත්‍රෙ රීයෝස් පළාතේ]] සංස්කෘතික හා අධ්‍යාපනික ආයතනවලට ද පරිත්‍යාග කැරිණි. 

== ප්‍රසිද්ධ නිකුතුව ==
මේ පොත 2014 මාර්තු 26 වන දා නොගොයා නගරයේ දී එළිදැක්විණි. එය [[චනා ජනයා|චනාවන්]] ගෙන් පැවතෙන්නකු වන සම-කතුවර බ්ලාස් හයිමේ ගේ උපන් නගරය යි. නොගොයාහි සංස්කෘතික මන්දිරයේ පැවති උලෙළට එන්ත්‍රෙ රීයෝස්හි සංස්කෘතික හා සන්නිවේදන ඇමැති පේද්‍රෝ බායෙස් හා ප්‍රකාශන නිවෙසේ නියෝජිත හෝසේ මරීයා බ්ලාන්කෝ සහභාගී වූ හ.  

== සංස්කෘතික බලපෑම ==
2015 දෙසැම්බර් 27 වන දා, එන්ත්‍රෙ රීයෝස්හි වියාලේ නගරයේ දී බිතු සිතුවමක් විවෘත කෙරිණි. බර්බරා සියෙබෙන්ලිස්ත් හා නෙග්‍රෝ රොමේරෝ විසින් ඇඳුණු මීටර් 14ක පළලකිනුත් මීටර් 5ක උසකිනුත් යුත් වර්ග මීටර් 70ක පමණ වූ සිතුවමින් අදාළ පොතින් ආභාෂය ලැබූ චිත්‍ර නිරූපණය කෙරෙන අතර, එය එම කලාපයේ ස්වදේශික ජනතාවට සහ ඔවුන්ගේ මානව හිමිකම් හා සංස්කෘතියට එල්ල වූ ප්‍රහාරවලින් අනතුරුව ඔවුන් විඳි දුක් වේදනා සිහිගන්වන උපහාරයක් ද වේ. නිමැවුම නගර සභාවට අයත් නනත් කෙළි අඟුණේ — බහුකාර්ය ක්‍රීඩාංගණයේ — ඉදිරිපස පිහිටා ඇත. 

== මෙයද බලන්න ==

* ආර්ජන්ටිනාවේ ආදිවාසී ජනතාව
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)]]</text>
      <sha1>etfpwbhuzkbzg7y7rmo5a7c3aexj45y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික ආහාර සංස්කෘතිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197950</id>
    <revision>
      <id>803748</id>
      <timestamp>2026-11-06T19:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික ආහාර සංස්කෘතිය /*</comment>
      <origin>803748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9472" sha1="elqf9y9jp2j5pw6yi17qhfozwawiold" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික ආහාර සංස්කෘතිය''' යනු මෙරට ඉතිහාසය, භූගෝලීය පරිසරය, කෘෂිකර්මාන්තය, ජනවාර්ගික විවිධත්වය, ආගමික විශ්වාස සහ සමාජ සම්ප්‍රදායන් සමඟ බැඳී පවතින සංස්කෘතික උරුමයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සංස්කෘතියට සහල් හා ධාන්‍ය වර්ග, දේශීය එළවළු, පලා වර්ග, අල වර්ග, පලතුරු, පොල්, මත්ස්‍ය සහ මස් ආහාර මෙන්ම විවිධ රසකැවිලි ද ඇතුළත් වේ.

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සංස්කෘතිය මෙරට පැරණි කෘෂිකාර්මික ශිෂ්ටාචාරය සමඟ සමීප සම්බන්ධතාවක් පවත්වයි. විශේෂයෙන් වී වගාව, වාරිමාර්ග පද්ධති සහ ග්‍රාමීය ජන ජීවිතය මත පදනම් වූ ආහාර රටාවක් මෙරට වර්ධනය වී තිබේ. පුරාණ කාලයේ සිට සහල් ප්‍රධාන ආහාරයක් ලෙස භාවිත කර ඇති අතර කුරක්කන්, මුං ඇට, කව්පි සහ වෙනත් ධාන්‍ය වර්ග ද ආහාරයට ගෙන ඇත.

== ප්‍රධාන සාම්ප්‍රදායික ආහාර ==

=== සහල් හා ධාන්‍ය ආහාර ===

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආහාරය බත්ය. දේශීය සහල් වර්ග අතර සුවඳැල්, කළු හීනටි, සුදු හීනටි, මාවී, පච්චපෙරුමාල් සහ කුරුළු තුඩ වැනි වර්ග හඳුනාගත හැකිය. සහල්වලට අමතරව කුරක්කන්, මුං ඇට, කව්පි සහ වෙනත් ධාන්‍ය වර්ග භාවිතයෙන් විවිධ ආහාර සකස් කරනු ලැබේ.

සාම්ප්‍රදායික ධාන්‍ය ආහාර අතර කුරක්කන් රොටි, කුරක්කන් තලප, පිට්ටු, ඉඳිආප්ප, ආප්ප සහ කැඳ වර්ග ඇතුළත් වේ.

=== එළවළු සහ පලා වර්ග ===

ශ්‍රී ලංකාවේ සාම්ප්‍රදායික ආහාර රටාවේ කොස්, පොළොස්, දෙල්, මඤ්ඤොක්කා, බතල, කිරිඅල, ඉන්නල සහ විවිධ දේශීය එළවළු වර්ග වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කර ගනී.

ගොටුකොළ, මුකුණුවැන්න, කංකුං, තම්පලා සහ මුරුංගා කොළ වැනි පලා වර්ග මැල්ලුම්, සලාද සහ ව්‍යංජන ලෙස සකස් කරනු ලැබේ.

=== සාම්ප්‍රදායික රසකැවිලි ===

ශ්‍රී ලංකාවේ රසකැවිලි සංස්කෘතිය විශේෂයෙන් සිංහල හා දෙමළ අලුත් අවුරුදු උත්සවය සමඟ සම්බන්ධ වේ. කොණ්ඩ කැවුම්, මුං කැවුම්, අතිරස, ආස්මි, කොකිස්, අලුවා, කළු දොදොල්, හැලප සහ අග්ගලා එවැනි සාම්ප්‍රදායික රසකැවිලි වේ.

මෙම ආහාර සකස් කිරීමේදී සහල් පිටි, මුං ඇට පිටි, පොල්, කිතුල් පැණි සහ හකුරු වැනි අමුද්‍රව්‍ය භාවිත කරනු ලැබේ.

== ජනවාර්ගික ආහාර සංස්කෘතිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ බහුජාතික හා බහුසංස්කෘතික සමාජය තුළ විවිධ ජන කොටස්වලට ආවේණික ආහාර සම්ප්‍රදායන් පවතී.

=== සිංහල ආහාර සංස්කෘතිය ===

කිරිබත්, කැවුම්, කොකිස්, කොස් ව්‍යංජන, පොල් සම්බෝල, කැඳ සහ දේශීය සහල් ආහාර සිංහල ආහාර සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන අංග වේ.

=== දෙමළ ආහාර සංස්කෘතිය ===

පොංගල් බත්, තෝසේ, වඩේ, ඉඳිආප්ප, පිට්ටු සහ විවිධ කුළුබඩු සහිත ව්‍යංජන දෙමළ ආහාර සම්ප්‍රදායේ දැකිය හැකිය.

=== ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම් ආහාර සංස්කෘතිය ===

බුරියානි, වට්ටලප්පම්, සමෝසා, පිලාෆ් සහ විවිධ මස් ව්‍යංජන ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම් ආහාර සංස්කෘතියේ ජනප්‍රිය ආහාර වේ. රාමසාන් මාසයේ ඉෆ්තාර් ආහාර සම්ප්‍රදායට ද විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ.

=== ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ආහාර සංස්කෘතිය ===

ලම්ප්‍රයිස්, රෙන්ඩෑං, අච්චාරු සහ විවිධ කුළුබඩු මිශ්‍ර ආහාර ශ්‍රී ලාංකික මැලේ ප්‍රජාවේ ආහාර සංස්කෘතිය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

=== බර්ගර් ආහාර සංස්කෘතිය ===

ලම්ප්‍රයිස්, ලව් කේක් සහ විවිධ යුරෝපීය හා දේශීය ආහාර සම්මිශ්‍රණ ශ්‍රී ලංකාවේ බර්ගර් ප්‍රජාවේ ආහාර උරුමයට අයත් වේ.

== ආහාර කල් තබා ගැනීමේ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම ==

ශීතකරණ පහසුකම් නොතිබූ අතීතයේ ආහාර කල් තබා ගැනීම සඳහා විවිධ ක්‍රම භාවිත කර තිබේ. අව්වේ වියළීම, ලුණු දැමීම, දුම් ගැසීම, අච්චාරු දැමීම සහ ධාන්‍ය වියළා ගබඩා කිරීම ඒ අතර වේ.

කරවල, හාල්මැස්සන්, උම්බලකඩ සහ ජාඩි එවැනි ආහාර කල් තබා ගැනීමේ ක්‍රමවලට උදාහරණ වේ.

== ආහාර හා උත්සව සංස්කෘතිය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සංස්කෘතිය විවිධ ආගමික හා සංස්කෘතික උත්සව සමඟ සම්බන්ධ වී තිබේ.

* සිංහල හා දෙමළ අලුත් අවුරුද්දේ කිරිබත් සහ කැවිලි සකස් කිරීම.
* තෛපොංගල් උත්සවයේ පොංගල් බත් පිසීම.
* රාමසාන් සමයේ ඉෆ්තාර් ආහාර පිළියෙළ කිරීම.
* නත්තල් සමයේ කේක් සහ විශේෂ ආහාර සකස් කිරීම.
* වෙසක් සහ පොසොන් සමයේ දන්සල් පැවැත්වීම.

ආහාර බෙදා ගැනීම, අමුත්තන්ට සංග්‍රහ කිරීම සහ අසල්වැසියන් සමඟ ආහාර හුවමාරු කර ගැනීම ශ්‍රී ලාංකික සමාජයේ වැදගත් සම්ප්‍රදායන් වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතිය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර]]
* [[සිංහල හා දෙමළ අලුත් අවුරුද්ද]]
* [[ආයුර්වේදය]]

== මූලාශ්‍ර ==

{{ආශ්‍රිත ලිපි}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර සංස්කෘතිය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතිය]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ආහාර]]</text>
      <sha1>elqf9y9jp2j5pw6yi17qhfozwawiold</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ඖෂධීය ශාක</title>
    <ns>6</ns>
    <id>197951</id>
    <revision>
      <id>803749</id>
      <timestamp>2026-11-06T19:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ඖෂධීය ශාක /*</comment>
      <origin>803749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8741" sha1="pseji2l1kv05hdcaddoow93vgrq6l5h" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය ඖෂධීය ශාක''' යනු මෙරට ස්වාභාවික පරිසරයේ වර්ධනය වන සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවලදී ඖෂධීය අරමුණු සඳහා භාවිත කරනු ලබන ශාක සමූහයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය, ආයුර්වේදය සහ ජන වෛද්‍ය සම්ප්‍රදායන් තුළ ඖෂධීය ශාකවලට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි වේ.

මෙම ශාකවල කොළ, මුල්, පොතු, මල්, ගෙඩි, ඇට සහ ශාකවල වෙනත් කොටස් සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ සකස් කිරීම සඳහා භාවිත කරනු ලැබේ.

== ඉතිහාසය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය සම්ප්‍රදාය පුරාණ කාලයේ සිට පැවත එන්නකි. ආයුර්වේදය සහ සිංහල පාරම්පරික වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ දේශීය ශාක භාවිතයෙන් ඖෂධ සකස් කිරීමේ දැනුම පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවතී තිබේ.

පැරණි වෙද පරම්පරාවන් විසින් ශාක හඳුනාගැනීම, ඒවායේ කොටස් එකතු කිරීම, වියළීම, ඖෂධ සකස් කිරීම සහ ගබඩා කිරීම පිළිබඳ දැනුම පවත්වාගෙන ගොස් ඇත.

== ප්‍රධාන දේශීය ඖෂධීය ශාක ==

=== කොහොඹ ===

කොහොඹ (''Azadirachta indica'') ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන ඖෂධීය හා ප්‍රයෝජනවත් ශාකයකි. එහි කොළ, පොතු, ඇට සහ තෙල් සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල භාවිත කරනු ලැබේ.

=== නෙල්ලි ===

නෙල්ලි (''Phyllanthus emblica'') ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමයේ වැදගත් පලතුරු ශාකයකි. එහි ගෙඩි ආහාර සහ සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත කරයි.

=== ගොටුකොළ ===

ගොටුකොළ (''Centella asiatica'') ආහාරයක් මෙන්ම සාම්ප්‍රදායික ඖෂධීය ශාකයක් ලෙස ද භාවිත වේ. එහි කොළ මැල්ලුම්, කැඳ සහ වෙනත් ආහාර සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනී.

=== වෙනිවැල් ===

වෙනිවැල් (''Coscinium fenestratum'') ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙන වැදගත් ඖෂධීය වැලකි. එහි කඳ සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත කරයි.

=== ඉරමුසු ===

ඉරමුසු (''Hemidesmus indicus'') සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමයේ භාවිත වන ඖෂධීය ශාකයකි. එහි මුල් විවිධ ඖෂධීය පානයන් සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනී.

=== රණවරා ===

රණවරා (''Cassia auriculata'') ශ්‍රී ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන ඖෂධීය ශාකයකි. එහි මල් සහ කොළ සාම්ප්‍රදායික ඖෂධීය පානයන් සඳහා භාවිත කරයි.

=== කුඹුක් ===

කුඹුක් (''Terminalia arjuna'') විශාල ගසක් වන අතර එහි පොතු සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල භාවිත කරනු ලැබේ.

=== අරළු ===

අරළු (''Terminalia chebula'') ආයුර්වේදයේ භාවිත වන වැදගත් පලතුරු වර්ගයකි. අරළු, බුළු සහ නෙල්ලි යන පලතුරු තුන ත්‍රිපලා ඖෂධ සංයෝගයේ අඩංගු වේ.

=== බුළු ===

බුළු (''Terminalia bellirica'') ආයුර්වේද ඖෂධ නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිත වන පලතුරු ශාකයකි. එය ද ත්‍රිපලා සංයෝගයේ එක් අංගයකි.

=== අමුකහ ===

අමුකහ (''Curcuma longa'') ආහාර පිසීමේදී කුළුබඩුවක් ලෙසත් සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවලත් භාවිත වේ. එහි අලය ඖෂධීය හා ආහාරමය නිෂ්පාදන සඳහා යොදා ගනී.

=== ඉඟුරු ===

ඉඟුරු (''Zingiber officinale'') ආහාර පිසීමේදී සහ සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල භාවිත වන ශාකයකි. එහි රෛසෝමය ඖෂධීය පානයන් සහ ආහාර සකස් කිරීම සඳහා යොදා ගනී.

=== කරපිංචා ===

කරපිංචා (''Murraya koenigii'') ශ්‍රී ලාංකික ආහාර සංස්කෘතියේ වැදගත් ශාකයකි. එහි කොළ ආහාරවල රසය හා සුවඳ වැඩි කිරීම සඳහා භාවිත කරයි.

=== පාවට්ටා ===

පාවට්ටා (''Justicia adhatoda'') සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවල භාවිත වන ශාකයකි. එහි කොළ සහ අනෙකුත් කොටස් ඖෂධ සකස් කිරීම සඳහා භාවිත කර ඇත.

== ඖෂධීය ශාක භාවිත කරන ආකාර ==

සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය ක්‍රමවලදී ඖෂධීය ශාක විවිධ ආකාරයෙන් සකස් කරනු ලැබේ.

* ශාක කොටස් තම්බා සාදාගන්නා කෂාය.
* කොළ සහ මුල් යොදා සකස් කරන පේස්ට් සහ මැල්ලුම්.
* ශාක කොටස් වියළා සකස් කරන කුඩු.
* ශාකවලින් ලබාගන්නා තෙල්.
* ශාක සාර සහ වෙනත් ඖෂධීය සංයෝග.

== පාරිසරික හා සංරක්ෂණ වැදගත්කම ==

දේශීය ඖෂධීය ශාක ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වයේ වැදගත් අංගයකි. වනාන්තර විනාශය, අධික ලෙස ශාක එකතු කිරීම සහ ස්වාභාවික වාසස්ථාන අහිමි වීම ඇතැම් ඖෂධීය ශාකවල පැවැත්මට තර්ජනයක් වී තිබේ.

ඒවායේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම, වගා කිරීම, බීජ සංරක්ෂණය සහ සාම්ප්‍රදායික ශාක දැනුම ලේඛනගත කිරීම වැදගත් වේ.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==

* [[ආයුර්වේදය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය]]
* [[ඖෂධීය ශාක]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය]]
* [[ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර]]

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඖෂධීය ශාක]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රමය]]</text>
      <sha1>pseji2l1kv05hdcaddoow93vgrq6l5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලෙම්බොරෙක්සන්ට්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197952</id>
    <revision>
      <id>803751</id>
      <timestamp>2026-11-06T20:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1502955|Lemborexant]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>803751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5994" sha1="cragqefg7u44ran2v9f2adi123xcevk" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Verifiedfields   =
|Watchedfields    =
|verifiedrevid    =
|image            =Lemborexant Structure.svg
|width            =
|alt              =&lt;!--Names--&gt;
|tradename        =Dayvigo
|synonyms         =E-2006
|IUPAC name       =(1''R'',2''S'')-2-[(2,4-Dimethylpyrimidin-5-yl)oxymethyl]-2-(3-fluorophenyl)-''N''-(5-fluoropyridin-2-yl)cyclopropane-1-carboxamide

&lt;!--Clinical data--&gt;
|pregnancy AU     =B3
|pregnancy category=
|routes of administration=[[Oral administration|By mouth]]
|MedlinePlus      =
|Drugs.com        ={{Drugs.com|monograph|lemborexant}}

&lt;!-- Legal status --&gt;
|legal AU         =S4
|legal CA         =&lt;!-- OTC, Rx-only, Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --&gt;
|legal UK         =&lt;!-- GSL, P, POM, CD, CD Lic, CD POM, CD No Reg POM, CD (Benz) POM, CD (Anab) POM or CD Inv POM / Class A, B, C --&gt;
|legal US         =Schedule IV
|legal UN         =&lt;!-- N I, II, III, IV / P I, II, III, IV--&gt;
|legal status     =&lt;!--For countries not listed above--&gt;
|DailyMedID       =Lemborexant
|licence EU       =&lt;!-- EMA uses INN (or special INN EMA) --&gt;
|licence US       =&lt;!-- FDA may use generic or brand name (generic name preferred) --&gt;
|bioavailability  =
|protein bound    =94%&lt;ref name=PI2021 /&gt;
|metabolism       =[[Liver]] (major: [[CYP3A4]], minor: [[CYP3A5]])&lt;ref name=PI2021 /&gt;
|elimination half-life=17–19 hours&lt;ref name=PI2021 /&gt;
|excretion        =[[Feces]]: 57.4%&lt;ref name=PI2021 /&gt;&lt;br /&gt;[[Urine]]: 29.1%&lt;ref name=PI2021 /&gt;

&lt;!--Chemical data--&gt;
|C                =22
|H                =20
|F                =2
|N                =4
|O                =2
|smiles           =CC1=NC(=NC=C1OCC2(CC2C(=O)NC3=NC=C(C=C3)F)C4=CC(=CC=C4)F)C
|StdInChI         =1S/C22H20F2N4O2/c1-13-19(11-25-14(2)27-13)30-12-22(15-4-3-5-16(23)8-15)9-18(22)21(29)28-20-7-6-17(24)10-26-20/h3-8,10-11,18H,9,12H2,1-2H3,(H,26,28,29)/t18-,22+/m0/s1
|StdInChI comment =
|StdInChIKey      =MUGXRYIUWFITCP-PGRDOPGGSA-N
|drug name        =Lemborexant
}}
'''ඩේවිගෝ''' (Dayvigo) යන වෙළඳ නාමය යටතේ අලෙවි කරනු ලබන '''ලෙම්බොරෙක්සන්ට්''' (Lemborexant) යනු නින්ද නොයාමේ අපහසුතා සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිතා කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Dayvigo- lemborexant tablet, film coated|website=DailyMed|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7074cb65-77b3-45d2-8e8d-da8dc0f70bfd|access-date=17 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195843/https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7074cb65-77b3-45d2-8e8d-da8dc0f70bfd|url-status=live}}&lt;/ref&gt; නින්දට වැටීමේ අපහසුතා හෝ එක දිගට නිදා ගැනීමේ අපහසුතා යන දෙකටම මෙය භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; මෙය මුඛ මාර්ගයෙන් ගන්නා ඖෂධයකි.

මෙහි සුලබ අතුරු ආබාධයක් ලෙස නිදිමත ගතිය දැක්විය හැක.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; අනෙකුත් අතුරු ආබාධ ලෙස ශරීරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය දුර්වල වීම, නින්දේදී ශරීරය අප්‍රාණික වීම, [[නින්දෙන් ඇවිදීම]], ඖෂධ අනිසි භාවිතය, සහ [[සියදිවි නසාගැනීම]] වැනි දේ ඇතුළත් විය හැක.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lemborexant Monograph for Professionals|url=https://www.drugs.com/monograph/lemborexant.html|website=Drugs.com|access-date=21 November 2021|language=en|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924051858/https://www.drugs.com/monograph/lemborexant.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ගර්භනීභාවය|ගර්භණී සමයේදී]] මෙය භාවිතයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කර නොමැත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Lemborexant (Dayvigo) Use During Pregnancy|url=https://www.drugs.com/pregnancy/lemborexant.html|website=Drugs.com|access-date=21 November 2021|language=en|archive-date=27 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827004248/https://www.drugs.com/pregnancy/lemborexant.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; මෙය ඔරෙක්සින් ප්‍රතිග්‍රාහක (orexin receptor) අවහිර කරන ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt;

ලෙම්බොරෙක්සන්ට් ඖෂධය වෛද්‍ය භාවිතය සඳහා [[අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය|එක්සත් ජනපදයේ]] අනුමත කරනු ලැබුවේ 2019 වසරේදීය.&lt;ref name=&quot;PI2021&quot; /&gt; 2021 වසර වන විට එක්සත් ජනපදයේ මෙහි මාසික පිරිවැය ඇමරිකානු ඩොලර් 320ක් පමණ විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Dayvigo Prices, Coupons &amp; Patient Assistance Programs|url=https://www.drugs.com/price-guide/dayvigo|website=Drugs.com|access-date=21 November 2021|language=en|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705034142/https://www.drugs.com/price-guide/dayvigo|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ මෙය IV කාණ්ඩය යටතේ වර්ගීකරණය කරන ලද පාලිත ද්‍රව්‍යයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2021&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]</text>
      <sha1>cragqefg7u44ran2v9f2adi123xcevk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197953</id>
    <revision>
      <id>803752</id>
      <timestamp>2026-11-06T20:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>' = ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය =  ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය විසිවන සියවසේ මුල් භාගය දක්වා දිව යයි. කාන්තා අධ්‍යාපනය, ඡන්ද අයිතිය, සමාන වැ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>803752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8707" sha1="e9r3mvlv6yda56o0zq0hig1jp4ydsve" xml:space="preserve">
= ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය =

ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය විසිවන සියවසේ මුල් භාගය දක්වා දිව යයි. කාන්තා අධ්‍යාපනය, ඡන්ද අයිතිය, සමාන වැටුප්, රැකියා අවස්ථා, සමාජ සුබසාධනය සහ දේශපාලන නියෝජනය වැනි කරුණු මුල් කරගෙන විවිධ කාන්තා සංවිධාන බිහි විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quest for Agency: Reflections on Women's Quota in Local Governance |url=https://lst.lk/wp-content/uploads/2025/06/Quest-for-Agency-LST-Online-Book.pdf |publisher=Law &amp; Society Trust |year=2019}}&lt;/ref&gt;

== මුල් කාන්තා සංවිධාන ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් කාන්තා සංවිධාන අතර 1882 දී ආරම්භ වූ තරුණ කාන්තා ක්‍රිස්තියානි සංගමය (Young Women's Christian Association), 1927 කාන්තා ඡන්ද අයිතිය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය, 1936 සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කාන්තා සංගමය සහ 1941 ලංකා විශ්වවිද්‍යාල කාන්තා සම්මේලනය සඳහන් කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quest for Agency |url=https://lst.lk/wp-content/uploads/2025/06/Quest-for-Agency-LST-Online-Book.pdf |publisher=Law &amp; Society Trust |year=2019}}&lt;/ref&gt;

== ලංකා මහීලා සමිතිය ==

ලංකා මහීලා සමිතිය (Lanka Mahila Samiti) 1930 දී වෛද්‍ය මේරි ඉර්වින් රත්නම් (Dr. Mary Irwin Rutnam) සහ සිසි කුරේ (Cissy Cooray) ඇතුළු කාන්තාවන් පිරිසකගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ විය.

ග්‍රාමීය කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය, ආර්ථික තත්ත්වය, කුසලතා සංවර්ධනය සහ සමාජීය තත්ත්වය නඟා සිටුවීම එහි අරමුණු අතර විය. ග්‍රාමීය කාන්තාවන් වෙනුවෙන් කෘෂිකර්මාන්තය, ගෘහ කර්මාන්ත සහ සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපන වැඩසටහන් ද ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Mahila Samiti |url=https://www.globalinch.org/organisation/lanka-mahila-samiti/ |publisher=Global InCH |year=2017}}&lt;/ref&gt;

1947 ජූලි 2 දින අංක 45 දරන ආඥාපනත මගින් ලංකා මහීලා සමිතිය නීතිමය සංස්ථාවක් බවට පත් කරන ලදී. එහි අරමුණු අතර කාන්තා අධ්‍යාපනය, සමාජීය සහ ආර්ථික ප්‍රගතිය ද ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Mahila Samiti Ordinance |url=https://www.srilankalaw.lk/revised-statutes/volume-v/616-lanka-mahila-samiti-ordinance.html |publisher=Sri Lanka Law}}&lt;/ref&gt;

සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය ද 1941 දී මෙම සමිතියට සම්බන්ධ වූ අතර පසුව එහි භාණ්ඩාගාරික, උප සභාපති සහ සභාපති යන තනතුරු දැරුවාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1941 – Joined the Lanka Mahila Samithi |url=https://sirimavobandaranaike.net/en/test3/}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් කාන්තා පෙරමුණ ==

එක්සත් කාන්තා පෙරමුණ (Eksath Kantha Peramuna / United Women's Front) 1947 දී පිහිටුවන ලද වාමාංශික කාන්තා දේශපාලන සංවිධානයකි. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, බොල්ෂෙවික් ලෙනින්වාදී පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ කාන්තාවන් ඇතුළු පිරිසක් එහි පිහිටුවීමට එක් වූහ.

එහි ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරිනියන් අතර:

* දොරින් වික්‍රමසිංහ (Doreen Wickremasinghe)
* විවියන් ගුණවර්ධන (Vivienne Goonewardena)
* එඩිත් ලුඩොවික් (Edith Ludowyk)
* විමලා විජේවර්ධන (Vimala Wijewardene)
* පරමේශ්වරී කන්දයියා (Parameswari Kandiah)
* එම්. වී. පී. පීරිස්
* වයිකුන්තවාසම්
* ශිරාණි ජයවර්ධන
* ජීන් පින්ටෝ (Jeanne Pinto)
* ඉරංගනී මීදෙණිය
* කොරා ඒබ්‍රහම් (Cora Abraham)
* හෙලන් ගුණසේකර (Helen Gunasekara)

යන අය සඳහන් වේ.

මෙම සංවිධානය වැඩ කරන කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, සේවා කොන්දේසි, මාතෘ සහ ළදරු මරණ, මන්දපෝෂණය, නිවාස ගැටලු සහ රෝහල්වල කාන්තා වාට්ටුවල තත්ත්වය වැනි සමාජීය කරුණු සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී විය. එහි ප්‍රකාශන අතර ''කාන්තා හඬ'' (Kantha Handa) ද විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Women in Politics in Sri Lanka: The Left Movement |url=https://kathika.lk/2016/06/24/women-in-politics-in-sri-lanka-the-left-movement-pulsara-liyanage/ |publisher=Kathika |year=2016}}&lt;/ref&gt;

== ලංකා කාන්තා පෙරමුණ ==

ලංකා කාන්තා පෙරමුණ (Lanka Kantha Peramuna) ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් ක්‍රියා කළ බිම් මට්ටමේ කාන්තා සංවිධානයකි.

නීතිඥ මනෝරි මුත්තෙට්ටුවගම (Manouri Muttetuwegama) මහත්මිය මෙම සංවිධානයේ ලේකම්වරිය ලෙස වසර විස්සක් කටයුතු කළාය. ඇය මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිනියක, නීතිඥවරියක සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක ලෙස ද කටයුතු කළාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Demise of a human rights advocate |url=https://www.srilankachrd.org/dynamic.php?news=235 |publisher=Centre for Human Rights and Development |date=22 July 2021}}&lt;/ref&gt;

== නූතන කාන්තා ව්‍යාපාර ==

1970 දශකයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ජාත්‍යන්තර කාන්තා දශකය ආරම්භ වීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරවල නව අවධියක් බිහි විය. ස්ත්‍රීවාදය, පුරුෂාධිපත්‍යය, කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය, දේශපාලන නියෝජනය සහ කම්කරු අයිතිවාසිකම් වැනි කරුණු පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Women's Movement in Sri Lanka: An Interview with Kumari Jayawardena |url=https://btlbooks.com/chapters/feminists_underfire/xhtml/c15.html |author=Wenona Giles |year=2002}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

* Law &amp; Society Trust – Quest for Agency.
* Women's Education and Research Centre – Women's Movement in Sri Lanka: History, Trends &amp; Trajectories.
* Kumari Jayawardena සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාව – The Women's Movement in Sri Lanka.
* Sri Lanka Law – Lanka Mahila Samiti Ordinance.</text>
      <sha1>e9r3mvlv6yda56o0zq0hig1jp4ydsve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803753</id>
      <parentid>803752</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T20:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8894" sha1="66recht6vb8jiry3da2kqzdu31kk324" xml:space="preserve">
= ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය =

ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය විසිවන සියවසේ මුල් භාගය දක්වා දිව යයි. කාන්තා අධ්‍යාපනය, ඡන්ද අයිතිය, සමාන වැටුප්, රැකියා අවස්ථා, සමාජ සුබසාධනය සහ දේශපාලන නියෝජනය වැනි කරුණු මුල් කරගෙන විවිධ කාන්තා සංවිධාන බිහි විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quest for Agency: Reflections on Women's Quota in Local Governance |url=https://lst.lk/wp-content/uploads/2025/06/Quest-for-Agency-LST-Online-Book.pdf |publisher=Law &amp; Society Trust |year=2019}}&lt;/ref&gt;

== මුල් කාන්තා සංවිධාන ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් කාන්තා සංවිධාන අතර 1882 දී ආරම්භ වූ තරුණ කාන්තා ක්‍රිස්තියානි සංගමය (Young Women's Christian Association), 1927 කාන්තා ඡන්ද අයිතිය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය, 1936 සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කාන්තා සංගමය සහ 1941 ලංකා විශ්වවිද්‍යාල කාන්තා සම්මේලනය සඳහන් කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quest for Agency |url=https://lst.lk/wp-content/uploads/2025/06/Quest-for-Agency-LST-Online-Book.pdf |publisher=Law &amp; Society Trust |year=2019}}&lt;/ref&gt;

== ලංකා මහීලා සමිතිය ==

ලංකා මහීලා සමිතිය (Lanka Mahila Samiti) 1930 දී වෛද්‍ය මේරි ඉර්වින් රත්නම් (Dr. Mary Irwin Rutnam) සහ සිසි කුරේ (Cissy Cooray) ඇතුළු කාන්තාවන් පිරිසකගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ විය.

ග්‍රාමීය කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය, ආර්ථික තත්ත්වය, කුසලතා සංවර්ධනය සහ සමාජීය තත්ත්වය නඟා සිටුවීම එහි අරමුණු අතර විය. ග්‍රාමීය කාන්තාවන් වෙනුවෙන් කෘෂිකර්මාන්තය, ගෘහ කර්මාන්ත සහ සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපන වැඩසටහන් ද ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Mahila Samiti |url=https://www.globalinch.org/organisation/lanka-mahila-samiti/ |publisher=Global InCH |year=2017}}&lt;/ref&gt;

1947 ජූලි 2 දින අංක 45 දරන ආඥාපනත මගින් ලංකා මහීලා සමිතිය නීතිමය සංස්ථාවක් බවට පත් කරන ලදී. එහි අරමුණු අතර කාන්තා අධ්‍යාපනය, සමාජීය සහ ආර්ථික ප්‍රගතිය ද ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Mahila Samiti Ordinance |url=https://www.srilankalaw.lk/revised-statutes/volume-v/616-lanka-mahila-samiti-ordinance.html |publisher=Sri Lanka Law}}&lt;/ref&gt;

සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය ද 1941 දී මෙම සමිතියට සම්බන්ධ වූ අතර පසුව එහි භාණ්ඩාගාරික, උප සභාපති සහ සභාපති යන තනතුරු දැරුවාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1941 – Joined the Lanka Mahila Samithi |url=https://sirimavobandaranaike.net/en/test3/}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් කාන්තා පෙරමුණ ==

එක්සත් කාන්තා පෙරමුණ (Eksath Kantha Peramuna / United Women's Front) 1947 දී පිහිටුවන ලද වාමාංශික කාන්තා දේශපාලන සංවිධානයකි. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, බොල්ෂෙවික් ලෙනින්වාදී පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ කාන්තාවන් ඇතුළු පිරිසක් එහි පිහිටුවීමට එක් වූහ.

එහි ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරිනියන් අතර:

* දොරින් වික්‍රමසිංහ (Doreen Wickremasinghe)
* විවියන් ගුණවර්ධන (Vivienne Goonewardena)
* එඩිත් ලුඩොවික් (Edith Ludowyk)
* විමලා විජේවර්ධන (Vimala Wijewardene)
* පරමේශ්වරී කන්දයියා (Parameswari Kandiah)
* එම්. වී. පී. පීරිස්
* වයිකුන්තවාසම්
* ශිරාණි ජයවර්ධන
* ජීන් පින්ටෝ (Jeanne Pinto)
* ඉරංගනී මීදෙණිය
* කොරා ඒබ්‍රහම් (Cora Abraham)
* හෙලන් ගුණසේකර (Helen Gunasekara)

යන අය සඳහන් වේ.

මෙම සංවිධානය වැඩ කරන කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, සේවා කොන්දේසි, මාතෘ සහ ළදරු මරණ, මන්දපෝෂණය, නිවාස ගැටලු සහ රෝහල්වල කාන්තා වාට්ටුවල තත්ත්වය වැනි සමාජීය කරුණු සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී විය. එහි ප්‍රකාශන අතර ''කාන්තා හඬ'' (Kantha Handa) ද විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Women in Politics in Sri Lanka: The Left Movement |url=https://kathika.lk/2016/06/24/women-in-politics-in-sri-lanka-the-left-movement-pulsara-liyanage/ |publisher=Kathika |year=2016}}&lt;/ref&gt;

== ලංකා කාන්තා පෙරමුණ ==

ලංකා කාන්තා පෙරමුණ (Lanka Kantha Peramuna) ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් ක්‍රියා කළ බිම් මට්ටමේ කාන්තා සංවිධානයකි.එම සංවිධානයේ, සභාපති වශයෙන් නන්දා ද සිල්වා කටයුතු කල අතර , ලේකම් වශයෙන්  
 නීතිඥ මනෝරි මුත්තෙට්ටුවගම (Manouri Muttetuwegama) මහත්මිය මෙම සංවිධානයේ ලේකම්වරිය ලෙස වසර විස්සක් කටයුතු කළාය. ඇය මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිනියක, නීතිඥවරියක සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක ලෙස ද කටයුතු කළාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Demise of a human rights advocate |url=https://www.srilankachrd.org/dynamic.php?news=235 |publisher=Centre for Human Rights and Development |date=22 July 2021}}&lt;/ref&gt;

== නූතන කාන්තා ව්‍යාපාර ==

1970 දශකයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ජාත්‍යන්තර කාන්තා දශකය ආරම්භ වීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරවල නව අවධියක් බිහි විය. ස්ත්‍රීවාදය, පුරුෂාධිපත්‍යය, කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය, දේශපාලන නියෝජනය සහ කම්කරු අයිතිවාසිකම් වැනි කරුණු පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Women's Movement in Sri Lanka: An Interview with Kumari Jayawardena |url=https://btlbooks.com/chapters/feminists_underfire/xhtml/c15.html |author=Wenona Giles |year=2002}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

* Law &amp; Society Trust – Quest for Agency.
* Women's Education and Research Centre – Women's Movement in Sri Lanka: History, Trends &amp; Trajectories.
* Kumari Jayawardena සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාව – The Women's Movement in Sri Lanka.
* Sri Lanka Law – Lanka Mahila Samiti Ordinance.</text>
      <sha1>66recht6vb8jiry3da2kqzdu31kk324</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803755</id>
      <parentid>803753</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T20:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9600" sha1="dhme0885udp4dut6gk6xufnveml8qnb" xml:space="preserve">
= ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය =

ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසය විසිවන සියවසේ මුල් භාගය දක්වා දිව යයි. කාන්තා අධ්‍යාපනය, ඡන්ද අයිතිය, සමාන වැටුප්, රැකියා අවස්ථා, සමාජ සුබසාධනය සහ දේශපාලන නියෝජනය වැනි කරුණු මුල් කරගෙන විවිධ කාන්තා සංවිධාන බිහි විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quest for Agency: Reflections on Women's Quota in Local Governance |url=https://lst.lk/wp-content/uploads/2025/06/Quest-for-Agency-LST-Online-Book.pdf |publisher=Law &amp; Society Trust |year=2019}}&lt;/ref&gt;

== මුල් කාන්තා සංවිධාන ==

ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් කාන්තා සංවිධාන අතර 1882 දී ආරම්භ වූ තරුණ කාන්තා ක්‍රිස්තියානි සංගමය (Young Women's Christian Association), 1927 කාන්තා ඡන්ද අයිතිය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය, 1936 සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කාන්තා සංගමය සහ 1941 ලංකා විශ්වවිද්‍යාල කාන්තා සම්මේලනය සඳහන් කළ හැකිය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quest for Agency |url=https://lst.lk/wp-content/uploads/2025/06/Quest-for-Agency-LST-Online-Book.pdf |publisher=Law &amp; Society Trust |year=2019}}&lt;/ref&gt;

== ලංකා මහීලා සමිතිය ==

ලංකා මහීලා සමිතිය (Lanka Mahila Samiti) 1930 දී වෛද්‍ය මේරි ඉර්වින් රත්නම් (Dr. Mary Irwin Rutnam) සහ සිසි කුරේ (Cissy Cooray) ඇතුළු කාන්තාවන් පිරිසකගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ විය.

ග්‍රාමීය කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය, ආර්ථික තත්ත්වය, කුසලතා සංවර්ධනය සහ සමාජීය තත්ත්වය නඟා සිටුවීම එහි අරමුණු අතර විය. ග්‍රාමීය කාන්තාවන් වෙනුවෙන් කෘෂිකර්මාන්තය, ගෘහ කර්මාන්ත සහ සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපන වැඩසටහන් ද ක්‍රියාත්මක කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Mahila Samiti |url=https://www.globalinch.org/organisation/lanka-mahila-samiti/ |publisher=Global InCH |year=2017}}&lt;/ref&gt;

1947 ජූලි 2 දින අංක 45 දරන ආඥාපනත මගින් ලංකා මහීලා සමිතිය නීතිමය සංස්ථාවක් බවට පත් කරන ලදී. එහි අරමුණු අතර කාන්තා අධ්‍යාපනය, සමාජීය සහ ආර්ථික ප්‍රගතිය ද ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Mahila Samiti Ordinance |url=https://www.srilankalaw.lk/revised-statutes/volume-v/616-lanka-mahila-samiti-ordinance.html |publisher=Sri Lanka Law}}&lt;/ref&gt;

සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මහත්මිය ද 1941 දී මෙම සමිතියට සම්බන්ධ වූ අතර පසුව එහි භාණ්ඩාගාරික, උප සභාපති සහ සභාපති යන තනතුරු දැරුවාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=1941 – Joined the Lanka Mahila Samithi |url=https://sirimavobandaranaike.net/en/test3/}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් කාන්තා පෙරමුණ ==

එක්සත් කාන්තා පෙරමුණ (Eksath Kantha Peramuna / United Women's Front) 1947 දී පිහිටුවන ලද වාමාංශික කාන්තා දේශපාලන සංවිධානයකි. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, බොල්ෂෙවික් ලෙනින්වාදී පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ කාන්තාවන් ඇතුළු පිරිසක් එහි පිහිටුවීමට එක් වූහ.

එහි ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරිනියන් අතර:

* දොරින් වික්‍රමසිංහ (Doreen Wickremasinghe)
* විවියන් ගුණවර්ධන (Vivienne Goonewardena)
* එඩිත් ලුඩොවික් (Edith Ludowyk)
* විමලා විජේවර්ධන (Vimala Wijewardene)
* පරමේශ්වරී කන්දයියා (Parameswari Kandiah)
* එම්. වී. පී. පීරිස්
* වයිකුන්තවාසම්
* ශිරාණි ජයවර්ධන
* ජීන් පින්ටෝ (Jeanne Pinto)
* ඉරංගනී මීදෙණිය
* කොරා ඒබ්‍රහම් (Cora Abraham)
* හෙලන් ගුණසේකර (Helen Gunasekara)

යන අය සඳහන් වේ.

මෙම සංවිධානය වැඩ කරන කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, සේවා කොන්දේසි, මාතෘ සහ ළදරු මරණ, මන්දපෝෂණය, නිවාස ගැටලු සහ රෝහල්වල කාන්තා වාට්ටුවල තත්ත්වය වැනි සමාජීය කරුණු සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී විය. එහි ප්‍රකාශන අතර ''කාන්තා හඬ'' (Kantha Handa) ද විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Women in Politics in Sri Lanka: The Left Movement |url=https://kathika.lk/2016/06/24/women-in-politics-in-sri-lanka-the-left-movement-pulsara-liyanage/ |publisher=Kathika |year=2016}}&lt;/ref&gt;

== ලංකා කාන්තා පෙරමුණ ==

ලංකා කාන්තා පෙරමුණ (Lanka Kantha Peramuna) ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් ක්‍රියා කළ බිම් මට්ටමේ කාන්තා සංවිධානයකි.එම සංවිධානයේ, සභාපති වශයෙන් නන්දා ද සිල්වා කටයුතු කල අතර , ලේකම් වශයෙන්  
 නීතිඥ මනෝරි මුත්තෙට්ටුවගම (Manouri Muttetuwegama) මහත්මිය මෙම සංවිධානයේ ලේකම්වරිය ලෙස වසර විස්සක් කටයුතු කළාය. ඇය මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිනියක, නීතිඥවරියක සහ සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක ලෙස ද කටයුතු කළාය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Demise of a human rights advocate |url=https://www.srilankachrd.org/dynamic.php?news=235 |publisher=Centre for Human Rights and Development |date=22 July 2021}}&lt;/ref&gt;

== නූතන කාන්තා ව්‍යාපාර ==

1970 දශකයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ජාත්‍යන්තර කාන්තා දශකය ආරම්භ වීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යාපාරවල නව අවධියක් බිහි විය. ස්ත්‍රීවාදය, පුරුෂාධිපත්‍යය, කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය, දේශපාලන නියෝජනය සහ කම්කරු අයිතිවාසිකම් වැනි කරුණු පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Women's Movement in Sri Lanka: An Interview with Kumari Jayawardena |url=https://btlbooks.com/chapters/feminists_underfire/xhtml/c15.html |author=Wenona Giles |year=2002}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==

* Law &amp; Society Trust – Quest for Agency.
* Women's Education and Research Centre – Women's Movement in Sri Lanka: History, Trends &amp; Trajectories.
* Kumari Jayawardena සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාව – The Women's Movement in Sri Lanka.
* Sri Lanka Law – Lanka Mahila Samiti Ordinance.

තවත් වැදගත් මූලාශ්‍ර

මේවා ලිපිය තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට ප්‍රයෝජනවත්:

Women's Brigade of Suriyamal Fame – The Island⁠ – හෙඩි සහ මෝඩ් කියුනමන් ඇතුළු පැරණි වාමාංශික කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් පිළිබඳ තොරතුරු.
The anti-imperialist movement by women in Sri Lanka – The Morning⁠.
The Struggle for Equal Political Representation of Women in Sri Lanka – UNDP⁠.
Lanka Mahila Samiti, Mary Rutnam and girls’ education – Medical Humanities⁠.</text>
      <sha1>dhme0885udp4dut6gk6xufnveml8qnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පුඵ්ඵුසීය අධි රුධිර පීඩනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197954</id>
    <revision>
      <id>803754</id>
      <timestamp>2026-11-06T20:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1459179|Pulmonary hypertension]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>803754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11848" sha1="0h1wrcf8fzzqvkgsb8ka3f4bfyas8u1" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යමය තත්ත්වය (නව)
|name             =පුඵ්ඵුසීය අධි රුධිර පීඩනය
|synonym          =පුඵ්ඵුසීය ධමනි අධි රුධිර පීඩනය,&lt;ref name=NORD2015/&gt; අයර්සා සින්ඩ්‍රෝමය&lt;ref name=GHR2016/&gt;
|image            =Pulmonary Hypertension.png
|image size       =
|alt              =
|caption          =පුඵ්ඵුසීය ධමනි අධි රුධිර පීඩනය
|pronounce        =
|specialty        =[[පුඵ්ඵුසීය විද්‍යාව]], [[හෘද රෝග විද්‍යාව]]
|symptoms         =පපුවේ වේදනාව, තෙහෙට්ටුව&lt;ref name=&quot;web&quot;&gt;{{Cite web|title = What Are the Signs and Symptoms of Pulmonary Hypertension? – NHLBI, NIH|url = http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/signs|website = www.nhlbi.nih.gov|access-date = 2015-12-30|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160105180434/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/signs|archive-date = 2016-01-05}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160105180434/http://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/signs |date=2016-01-05 }}&lt;/ref&gt;
|onset            =වයස අවුරුදු 20 සිට 60 දක්වා&lt;ref name=NIH2011Risk/&gt;
|duration         =දීර්ඝ කාලීනව&lt;ref name=NORD2015/&gt;
|causes           =නොදනී&lt;ref name=NORD2015/&gt;
|risks            =පවුල් ඉතිහාසය, පුඵ්ඵුසීය එම්බොලිස්මය, [[HIV/AIDS]], [[දෑකැති සෛල රෝගය]], [[කොකේන්]] භාවිතය, [[නිදන්ගත බාධාකාරී පුඵ්ඵුසීය රෝගය|COPD]], [[නින්දේ හුස්ම හිරවීම]], ඉහළ උන්නතාංශයක ජීවත් වීම&lt;ref name=NIH2011Ca/&gt;&lt;ref name=NIH2011Ca/&gt;&lt;ref name=NIH2011Risk/&gt;
|diagnosis        =වෙනත් විභව හේතූන් බැහැර කිරීමෙන් පසුව&lt;ref name=NORD2015/&gt;
|differential     =
|prevention       =
|treatment        =[[ආධාරක සත්කාර]], ඖෂධ, [[පෙනහළු බද්ධ කිරීම]]&lt;ref name=NORD2015/&gt;&lt;ref name=NIH2011Tx/&gt;
|medication       =[[එපොප්‍රොස්ටෙනෝල්]], [[ට්‍රෙප්‍රොස්ටිනිල්]], [[ඉලොප්‍රොස්ට්]], [[බොසෙන්ටාන්]], [[ඇම්බ්‍රිසෙන්ටාන්]], [[මැසිටෙන්ටාන්]], [[සිල්ඩෙනෆිල්]]&lt;ref name=NORD2015/&gt;
|prognosis        =
|frequency        =වසරකට නව රෝගීන් 1,000ක් (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය)&lt;ref name=GHR2016/&gt;
|deaths           =
}}පුඵ්ඵුසීය අධි රුධිර පීඩනය (PH හෝ PHTN) යනු පෙනහළුවල ධමනි තුළ රුධිර පීඩනය ඉහළ යාමේ තත්ත්වයකි.&lt;ref name=&quot;NIH2011&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What Is Pulmonary Hypertension? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah|website=NHLBI|access-date=30 July 2017|language=en|date=2 August 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728042839/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah|archive-date=28 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728042839/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah|date=28 July 2017}}&lt;/ref&gt; රෝග ලක්ෂණ අතර [[හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව|හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව]], ක්ලාන්තය, තෙහෙට්ටුව, පපුවේ වේදනාව, කකුල් ඉදිමීම සහ වේගවත් හෘද ස්පන්දනය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GHR2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pulmonary arterial hypertension|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/pulmonary-arterial-hypertension|website=Genetics Home Reference|access-date=30 July 2017|language=en|date=January 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728014636/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/pulmonary-arterial-hypertension|archive-date=28 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728014636/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/pulmonary-arterial-hypertension|date=28 July 2017}}&lt;/ref&gt; මෙම තත්ත්වය නිසා ව්‍යායාම කිරීම අපහසු විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2011&quot; /&gt; රෝගය ආරම්භ වීම සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමානුකූලව සිදු වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2011Diag&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=How Is Pulmonary Hypertension Diagnosed? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/diagnosis|website=NHLBI|access-date=30 July 2017|language=en|date=2 August 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728042915/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/diagnosis|archive-date=28 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728042915/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/diagnosis|date=28 July 2017}}&lt;/ref&gt;

බොහෝ විට මෙයට හේතුව නිශ්චිතවම නොදනී.&lt;ref name=&quot;NORD2015&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Pulmonary Arterial Hypertension – NORD (National Organization for Rare Disorders)|url=https://rarediseases.org/rare-diseases/pulmonary-arterial-hypertension/|website=NORD|access-date=30 July 2017|date=2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829055906/https://rarediseases.org/rare-diseases/pulmonary-arterial-hypertension/|archive-date=29 August 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829055906/https://rarediseases.org/rare-diseases/pulmonary-arterial-hypertension/|date=29 August 2017}}&lt;/ref&gt; අවදානම් සාධක අතරට පවුලේ රෝග ඉතිහාසය, පෙරදී පෙනහළුවල ලේ කැටි ගැසීම්, [[HIV/AIDS]], දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය, කොකේන් භාවිතය, [[නිදන් ගත පෙනහළු අවහිරවීමේ රෝගය|නිදන්ගත පුඵ්ඵුසීය අවහිරතා රෝගය]], නින්දේදී [[හුස්ම හිරවීම]], අධික උස් ප්‍රදේශවල ජීවත් වීම සහ [[මයිට්‍රල් කපාටය|මයිට්‍රල් කපාට]]යේ ඇතිවන ගැටලු ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2011Ca&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=What Causes Pulmonary Hypertension? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/causes|website=NHLBI|access-date=30 July 2017|language=en|date=2 August 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731031438/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/causes|archive-date=31 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731031438/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/causes|date=31 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NIH2011Risk&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Who Is at Risk for Pulmonary Hypertension? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/atrisk|website=NHLBI|access-date=30 July 2017|language=en|date=2 August 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731041125/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/atrisk|archive-date=31 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731041125/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/atrisk|date=31 July 2017}}&lt;/ref&gt; මෙහි යටින් පවතින ක්‍රියාවලියට සාමාන්‍යයෙන් පෙනහළුවල [[ධමනි බිත්ති ඝන වීමේ රෝගය (හාට් ඇටෑක්)|ධමනි]]වල ඇතිවන ප්‍රදාහය ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2011Ca&quot; /&gt; රෝග විනිශ්චය කිරීමේදී, පළමුව අනෙකුත් විය හැකි හේතු බැහැර කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;NORD2015&quot; /&gt;

මෙය සම්පූර්ණයෙන් සුව කළ නොහැක.&lt;ref name=&quot;NIH2011&quot; /&gt; ප්‍රතිකාරය රෝගයේ වර්ගය මත රඳා පවතී.&lt;ref name=&quot;NIH2011Tx&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=How Is Pulmonary Hypertension Treated? – NHLBI, NIH|url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/treatment|website=NHLBI|access-date=30 July 2017|language=en|date=2 August 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728042926/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/treatment|archive-date=28 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728042926/https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pah/treatment|date=28 July 2017}}&lt;/ref&gt; ප්‍රතිකාර ක්‍රම රෝගයේ වර්ගය මත රඳා පවතී. ඔක්සිජන් ප්‍රතිකාර, ඩයියුරෙටික් (මුත්රාකාරක ඖෂධ) සහ ලේ කැටි ගැසීම වැළැක්වීමේ ඖෂධ වැනි උපකාරක ප්‍රතිකාර ගණනාවක් භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;NORD2015&quot; /&gt; මෙම රෝගී තත්ත්වය සඳහාම විශේෂිත වූ ඖෂධ අතරට එපොප්‍රොස්ටෙනෝල්, ට්‍රෙප්‍රොස්ටිනිල්, ඉලොප්‍රොස්ට්, බොසෙන්ටන්, ඇම්බ්‍රිසෙන්ටන්, මැසිටෙන්ටන් සහ සිල්ඩෙනාෆිල් ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;NORD2015&quot; /&gt; සමහර අවස්ථාවලදී පෙනහළු බද්ධ කිරීමද එක් විකල්පයක් විය හැක.&lt;ref name=&quot;NIH2011Tx&quot; /&gt;

මෙම රෝගය පැතිරීමේ නිශ්චිත වාර ගණන නොදන්නා නමුත්, ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි එක්සත් ජනපදයේ වසරකට නව රෝගීන් 1,000ක් පමණ වාර්තා වේ.&lt;ref name=&quot;NIH2011Risk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GHR2016&quot; /&gt; පුරුෂයන්ට වඩා කාන්තාවන් මෙම රෝගයට බහුලව ගොදුරු වේ.&lt;ref name=&quot;GHR2016&quot; /&gt; රෝගය සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භ වන්නේ වයස අවුරුදු 20ත් 60ත් අතර කාලයේදීය.&lt;ref name=&quot;NIH2011Risk&quot; /&gt; මෙම රෝගය පළමු වරට 1891 දී [[අර්නස්ට් වොන් රොම්බර්ග්]] විසින් හඳුනා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=von Romberg|first=Ernst|title=Über Sklerose der Lungenarterie|journal=Dtsch Arch Klin Med|language=German|year=1891–1892|volume=48|pages=197–206}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NORD2015&quot; /&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;
[[Category:රෝග]]</text>
      <sha1>0h1wrcf8fzzqvkgsb8ka3f4bfyas8u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197955</id>
    <revision>
      <id>803759</id>
      <timestamp>2026-11-07T04:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (Cerebrospinal fluid leak / CSF leak) පිළිබඳ නව වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ලිපිය එක් කිරීම</comment>
      <origin>803759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6026" sha1="47dcaduwb2prldsawgikpmjzthq96tt" xml:space="preserve">'''මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව''' (ඉංග්‍රීසි: '''Cerebrospinal fluid leak''' හෝ '''CSF leak''') යනු මොළය සහ සුෂුම්නාව ආවරණය කරමින් ආරක්ෂා කරන ඩියුරා පටලයේ (Dura mater) ඇතිවන ඉරීමක් හෝ සිදුරක් හේතුවෙන් මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලය (CSF) පිටතට කාන්දු වීමේ සායනික තත්ත්වයයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak / Cerebrospinal Fluid Leak): හේතු, රෝග ලක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මෙලෙස තරලය කාන්දු වීම නිසා හිස්කබල අභ්‍යන්තරයේ පවතින සාමාන්‍ය තරල පීඩනය පහත වැටෙන අතර (Intracranial hypotension), එය දැඩි හිසරදයකට සහ මෙනින්ජයිටිස් (Meningitis) වැනි ආසාදන අවදානමකට හේතු විය හැක.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මොළයේ තරල කාන්දුව (Cerebrospinal Fluid CSF Leak) පිළිබඳ සායනික විමසුම |url=https://nirogilanka.com/cerebrospinal-fluid-csf-leak/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt;

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
* '''ඉරියව් අනුව වෙනස් වන හිසරදය (Orthostatic / Positional Headache):''' සිටගන්නා විට හෝ හිඳගන්නා විට දැඩි ලෙස උත්සන්න වන අතර, ඇඳක හාන්සි වූ විට පැහැදිලිවම සමනය වන හිසරදය මෙහි ප්‍රධානතම ලක්ෂණයයි.
* '''නාසයෙන් හෝ කනෙන් පැහැදිලි දියරයක් ගැලීම (CSF Rhinorrhea / Otorrhea):''' විශේෂයෙන් හිස ඉදිරියට නැමීමේදී නාසයේ එක් පැත්තකින් වතුර මෙන් ඉතා පැහැදිලි දියරයක් කාන්දු වීම සහ උගුරට ලුණු හෝ ලෝහමය රසයක් දැනීම.
* බෙල්ලේ තද ගතිය, ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට අධික සංවේදීතාවය (Photophobia) සහ කන් අගුල් වැටුණු ස්වභාවය හෝ කනේ නාද වීම (Tinnitus).

== හේතු ==
# හිසට, මුහුණට හෝ කොඳු ඇට පෙළට සිදුවන අනතුරු (Head or Spinal Trauma).
# සයිනස්, නාසය, කන හෝ ස්නායු පද්ධතිය ආශ්‍රිත ශල්‍යකර්ම සහ කොඳු ඇට පෙළෙන් තරල ලබාගැනීමේ පරීක්ෂණ (Lumbar puncture / Epidural anesthesia).
# හඳුනාගත හැකි බාහිර හේතුවකින් තොරව ස්වයංසිද්ධව ඇතිවන තරල කාන්දුව (Spontaneous CSF leak).

== රෝග නිශ්චය සහ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ==
නාසයෙන් ගලන දියරයේ '''Beta-2 transferrin''' ප්‍රෝටීනය පවතීදැයි පරීක්ෂා කිරීම මගින් එය මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලය බව නිශ්චිතව තහවුරු කරගත හැක. කාන්දුව පවතින ස්ථානය හඳුනාගැනීම සඳහා High-Resolution CT (HRCT) සහ MRI Cisternography ස්කෑන් පරීක්ෂණ භාවිතා කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak / Cerebrospinal Fluid Leak): හේතු, රෝග ලක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt;

මූලික ප්‍රතිකාර ලෙස පූර්ණ ඇඳ විවේකය, ප්‍රමාණවත් දියර පානය සහ කැෆේන් ලබාදීම සිදුකරන අතර, කොඳු ඇට පෙළ ආශ්‍රිත කාන්දුවීම් සඳහා '''Epidural Blood Patch''' ප්‍රතිකාරයත්, හිස්කබල පාදමේ කාන්දුවීම් සඳහා නාසය හරහා සිදුකරන '''Endoscopic Endonasal Repair''' සැත්කමත් ඉතා සාර්ථකව සිදු කෙරේ.

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak) පිළිබඳ සම්පූර්ණ වෛද්‍ය මාර්ගෝපදේශය — Nirogi Lanka]
* [https://nirogilanka.com/cerebrospinal-fluid-csf-leak/ Cerebrospinal Fluid (CSF) Leak සායනික විස්තරය — Nirogi Lanka]

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්නායු රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>47dcaduwb2prldsawgikpmjzthq96tt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803775</id>
      <parentid>803759</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T04:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak) ලිපිය තොරතුරු කොටුව, ව්‍යාධිවේදය සහ සායනික වගුව සහිතව පුළුල් කිරීම (අනුපිටපත් සබැඳි ඉවත් කරන ලදී)</comment>
      <origin>803775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11427" sha1="pzdf9f2hftslv6f58rd2f4z5604a6o2" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (Cerebrospinal Fluid Leak)
| field           = ස්නායු වෛද්‍ය විද්‍යාව (Neurology), ස්නායු ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව (Neurosurgery), උගුර කන නාසය පිළිබඳ වෛද්‍ය විද්‍යාව (ENT)
| symptoms        = සිටගන්නා විට උත්සන්න වී හාන්සි වන විට සමනය වන හිසරදය (Orthostatic headache), නාසයෙන් හෝ කනෙන් පැහැදිලි දියරයක් ගැලීම, බෙල්ලේ තද ගතිය, කනේ නාද වීම
| complications   = බැක්ටීරියා මෙනින්ජයිටිස් (Meningitis), Subdural hematoma, හිස්කබල අභ්‍යන්තර අවපීඩනය
| causes          = හිසට හෝ කොඳු ඇට පෙළට සිදුවන අනතුරු, Lumbar puncture, සයිනස්/හිස්කබල සැත්කම්, ස්වයංසිද්ධ ඩියුරා පටල ඉරීම්
| diagnostic_method = Beta-2 transferrin පරීක්ෂාව, High-Resolution CT (HRCT), MRI Cisternography, CT Myelography
| treatment       = ඇඳ විවේකය, සජලනය, කැෆේන්, Epidural Blood Patch, Endoscopic Endonasal Repair සැත්කම
}}
'''මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරල කාන්දුව''' (ඉංග්‍රීසි: '''Cerebrospinal fluid leak''' හෝ '''CSF leak''') යනු මොළය සහ සුෂුම්නාව ආවරණය කරමින් ආරක්ෂා කරන බාහිරතම ශක්තිමත් පටලය වන ඩියුරා පටලයේ (Dura mater) ඇතිවන ඉරීමක් හෝ සිදුරක් හේතුවෙන් මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලය (CSF) පිටතට කාන්දු වීමේ සායනික තත්ත්වයයි.&lt;ref name=&quot;nirogi_csf&quot;&gt;{{cite web |title=මොළයේ සුෂුම්නා තරල කාන්දුව (CSF Leak / Cerebrospinal Fluid Leak): හේතු, රෝග ලක්ෂණ සහ ප්‍රතිකාර |url=https://nirogilanka.com/what-is-csf-leak/ |website=Nirogi Lanka |author=වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) |language=si |access-date=2026-11-07}}&lt;/ref&gt; මෙලෙස ආරක්ෂිත තරලය කාන්දු වීම නිසා හිස්කබල අභ්‍යන්තරයේ පවතින සාමාන්‍ය තරල පීඩනය සහ පරිමාව පහත වැටෙන අතර (Intracranial hypotension), සිටගන්නා විට මොළය පහළට ඇදීමකට ලක්වීමෙන් දැඩි හිසරදයක් හටගනී.&lt;ref name=&quot;schievink_nejm&quot;&gt;{{cite journal |last1=Schievink |first1=W. I. |title=Spontaneous spinal cerebrospinal fluid leaks and intracranial hypotension |journal=JAMA |volume=295 |issue=19 |pages=2286–2296 |year=2006 |pmid=16705110}}&lt;/ref&gt;

== ප්‍රධාන වර්ගීකරණය ==
කාන්දුව සිදුවන ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක ස්ථානය අනුව CSF Leak ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා දැක්වේ:
# '''හිස්කබල පාදම ආශ්‍රිත තරල කාන්දුව (Cranial CSF Leak):''' හිස්කබලේ පාදමේ (Anterior හෝ Lateral Skull Base) අස්ථි බිඳීමක් හෝ දුර්වලතාවයක් නිසා නාසයෙන් (CSF Rhinorrhea) හෝ කනෙන් (CSF Otorrhea) පැහැදිලි දියරයක් ලෙස පිටතට කාන්දු වේ. මෙහිදී බාහිර පරිසරයේ විෂබීජ මොළයේ පටල වෙත ගමන් කර බැක්ටීරියා මෙනින්ජයිටිස් (Bacterial meningitis) ඇතිවීමේ ඉහළ අවදානමක් පවතී.
# '''කොඳු ඇට පෙළ ආශ්‍රිත තරල කාන්දුව (Spinal CSF Leak):''' කොඳු ඇට පෙළ තුළ පවතින ඩියුරා පටලයෙන් තරලය කාන්දු වේ. මෙහිදී නාසයෙන් දියර ගැලීමක් සිදු නොවන අතර, ප්‍රධානතම ලක්ෂණය වන්නේ ඉරියව් අනුව වෙනස් වන දැඩි හිසරදයයි (Orthostatic headache).

== සායනික රෝග ලක්ෂණ ==
* '''ඉරියව් අනුව වෙනස් වන හිසරදය (Orthostatic / Positional Headache):''' රෝගියා ඇඳෙන් නැගිට සිටගන්නා විට හෝ හිඳගන්නා විට විනාඩි කිහිපයක් තුළ දැඩි ලෙස උත්සන්න වන අතර, සමතලාව හාන්සි වූ විට විනාඩි 15–30ක් තුළ පැහැදිලිවම සමනය වේ.
* '''නාසයෙන් ජලය වැනි පැහැදිලි දියරයක් ගැලීම (CSF Rhinorrhea):''' සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවකින් හෝ අසාත්මිකතාවයකින් වෙනස්ව, බොහෝ විට නාසයේ '''එක් පැත්තකින් පමණක්''' වතුර මෙන් ඉතා පැහැදිලි, ඇලෙන සුළු නොවන දියරයක් කාන්දු වේ. හිස ඉදිරියට නැමීමේදී හෝ තටමන විට මෙය වැඩි වේ (&quot;Reservoir sign&quot;).
* '''උගුරට ලුණු හෝ ලෝහමය රසයක් දැනීම:''' නාසය පිටුපසින් උගුරට තරලය ගලා යාම නිසා ලුණු රසයක් දැනේ.
* බෙල්ලේ තද ගතිය, ඔක්කාරය, වමනය, ආලෝකයට අධික සංවේදීතාවය (Photophobia), කන් අගුල් වැටුණු ස්වභාවය සහ කනේ නාද වීම (Tinnitus).

== හේතු සහ අවදානම් සාධක ==
* '''අනතුරු (Traumatic - 80% පමණ):''' රිය අනතුරු හෝ වැටීම් නිසා හිස්කබල පාදමට සහ මුහුණේ අස්ථිවලට සිදුවන බිඳීම්.
* '''වෛද්‍ය පරීක්ෂණ සහ සැත්කම් (Iatrogenic):''' කොඳු ඇට පෙළෙන් තරල ලබාගැනීමේ පරීක්ෂණය (Lumbar puncture), කොඳු ඇට පෙළට ලබාදෙන නිර්වින්දන එන්නත් (Spinal / Epidural anesthesia), නාසයේ සයිනස් සැත්කම් (FESS) හෝ මොළයේ සැත්කම්.
* '''ස්වයංසිද්ධ කාන්දුවීම් (Spontaneous CSF Leak):''' කොඳු ඇට පෙළේ කුඩා අස්ථි නෙරීම් (Osteophytes / Bone spurs), සම්බන්ධක පටක රෝග (උදා: Ehlers-Danlos syndrome, Marfan syndrome) හෝ හිස්කබල අභ්‍යන්තර පීඩනය වැඩිවීම (Idiopathic intracranial hypertension).

== රෝග නිශ්චය ==
# '''Beta-2 Transferrin සහ Beta-Trace Protein පරීක්ෂාව:''' නාසයෙන් හෝ කනෙන් ගලන දියර සාම්පලයක් පරීක්ෂා කිරීමේදී මස්තිෂ්ක සුෂුම්නා තරලයේ පමණක් අඩංගු වන ''Beta-2 transferrin'' ප්‍රෝටීනය හඳුනාගැනීම රෝගය තහවුරු කිරීමේ රන් ප්‍රමිතිය (Gold Standard) වේ.
# '''High-Resolution CT (HRCT) ස්කෑන්:''' හිස්කබල පාදමේ අස්ථිවල පවතින සියුම් සිදුරු හඳුනාගැනීමට භාවිතා කෙරේ.
# '''MRI Brain (Gadolinium සහිතව) සහ MR / CT Myelography:''' මොළයේ ආවරණ පටල ඝනවීම (Pachymeningeal enhancement), මොළය පහළට එල්ලා වැටීම (Brain sagging) සහ කොඳු ඇට පෙළේ තරල කාන්දුව පවතින නිශ්චිත ස්ථානය හඳුනාගැනීමට භාවිතා කෙරේ.

== වෛද්‍ය සහ ශල්‍ය ප්‍රතිකාර ==
* '''මූලික සמרකෂණ ප්‍රතිකාර (Conservative Management):''' අනතුරකින් හෝ Lumbar puncture පරීක්ෂණයකින් පසු ඇතිවන සුළු කාන්දුවීම් බොහොමයක් දින කිහිපයක පූර්ණ ඇඳ විවේකය, ප්‍රමාණවත් දියර පානය, කැෆේන් (Caffeine) ලබාදීම සහ මලබද්ධය හෝ කැස්ස මගින් ඇතිවන පීඩනය වළක්වා ගැනීමෙන් ස්වභාවිකව සුවපත් වේ.
* '''එපිඩියුරල් බ්ලඩ් පැච් ප්‍රතිකාරය (Epidural Blood Patch - EBP):''' කොඳු ඇට පෙළේ තරල කාන්දුවීම් සඳහා රෝගියාගේම ශිරාවකින් ලබාගත් රුධිර ස්වල්පයක් කාන්දුව පවතින එපිඩියුරල් අවකාශයට එන්නත් කරයි. එම රුධිරය කැටි ගැසීමෙන් ඩියුරා පටලයේ සිදුර ස්වභාවික පැලැස්තරයක් ලෙස වැසී යයි.
* '''එන්ඩොස්කොපි ශල්‍යකර්ම (Endoscopic Endonasal Repair):''' නාසයෙන් දිගටම තරලය කාන්දු වන (Cranial CSF rhinorrhea) අවස්ථාවලදී හිස්කබල විවෘත නොකර, නාසය හරහා එන්ඩොස්කොපි කැමරාවක් යවා ශරීරයේ පටක කොටසක් (Fascia/Mucosal flap) සහ ශල්‍ය මැලියම් (Fibrin glue) ආධාරයෙන් සිදුර සාර්ථකව වසා දමනු ලැබේ (සාර්ථකත්වය 90% ඉක්මවයි).

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:රෝග]]
[[ප්‍රවර්ගය:ස්නායු රෝග]]
[[Category:වෛද්‍යවේදය]]</text>
      <sha1>pzdf9f2hftslv6f58rd2f4z5604a6o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රුහුණු කතරගම දේවාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197956</id>
    <redirect title="රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය" />
    <revision>
      <id>803795</id>
      <timestamp>2026-11-07T04:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[රුහුණු කතරගම දේවාලය]] සිට [[රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>803795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="8zhj4fee6xzv2d0yo7r768ui0svne5u" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]]</text>
      <sha1>8zhj4fee6xzv2d0yo7r768ui0svne5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:රුහුණු කතරගම දේවාලය</title>
    <ns>1</ns>
    <id>197957</id>
    <redirect title="සාකච්ඡාව:රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය" />
    <revision>
      <id>803797</id>
      <timestamp>2026-11-07T04:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KSLwiki24</username>
        <id>70498</id>
      </contributor>
      <comment>KSLwiki24 විසින් [[සාකච්ඡාව:රුහුණු කතරගම දේවාලය]] සිට [[සාකච්ඡාව:රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>803797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="semwmvcykxnv2p7ax59iylb78f0l3se" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සාකච්ඡාව:රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය]]</text>
      <sha1>semwmvcykxnv2p7ax59iylb78f0l3se</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ආරම්භය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197958</id>
    <revision>
      <id>803799</id>
      <timestamp>2026-11-07T05:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ආරම්භය</comment>
      <origin>803799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="6ns2hhg6dh1dj6kfc341ni3mb11hbl5" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. රුසියානු විප්ලවය (1917), ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී අදහස් සහ යුරෝපයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන බලපෑම ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට දායක විය.
1920 දශකයේ කම්කරු සංවිධාන ශක්තිමත් වූ අතර, 1922 දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම මෙරට සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. 1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය ද සමාජ සේවය හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කිරීම තුළින් වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට දායක විය.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඉන් අනතුරුව 1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරය තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, නිදහස් අධ්‍යාපනය, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.</text>
      <sha1>6ns2hhg6dh1dj6kfc341ni3mb11hbl5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803800</id>
      <parentid>803799</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5942" sha1="dkvkim2msx2z0ql5h8sfw3lxkl09xvt" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.
== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.</text>
      <sha1>dkvkim2msx2z0ql5h8sfw3lxkl09xvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803801</id>
      <parentid>803800</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7784" sha1="b3ttungt6picfgma3k06fhj6t80qyl3" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

මූලාශ්‍රවල සෘජු සබැඳි

ලිපියේ කරුණ මූලාශ්‍රය

1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
වැදගත් විකිපීඩියා සටහනක්: ඉහත කෙටුම්පතේ ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුව සාමාන්‍ය මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුවක්. විකිපීඩියාවේ ලිපියට ඇතුළත් කරන විට එක් එක් ඡේදයේ අවසානයට &lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt; ආකාරයෙන් මූලාශ්‍ර යොදන්න ඕනෑ.
තවද, 1935 සමසමාජ පක්ෂය සහ 1943 කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිළිබඳ කරුණු දෙක වෙන වෙනම තබා ගැනීම වැදගත්.
අපි මේ ලිපිය තවදුරටත් පුළුල් කරද්දී කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන්ගේ ඉතිහාසයත්, වෘත්තීය සමිති ඉතිහාසයත් වෙනම මූලාශ්‍ර සහිත කොටස් ලෙස එකතු කරමු.</text>
      <sha1>b3ttungt6picfgma3k06fhj6t80qyl3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803802</id>
      <parentid>803801</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7105" sha1="kwtuvfx043m6wnb9pszk3bbn5b8oth0" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

මූලාශ්‍රවල සෘජු සබැඳි

ලිපියේ කරුණ මූලාශ්‍රය

1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
වැදගත් විකිපීඩියා සටහනක්: ඉහත කෙටුම්පතේ ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුව සාමාන්‍ය මූලාශ්‍ර ලැයිස්තුවක්. විකිපීඩියාවේ ලිපියට ඇතුළත් කරන විට එක් එක් ඡේදයේ අවසානයට &lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>kwtuvfx043m6wnb9pszk3bbn5b8oth0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803803</id>
      <parentid>803802</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6684" sha1="2aym6has9hr6e9995pbbhcfvrwan5qu" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

මූලාශ්‍රවල සෘජු සබැඳි

ලිපියේ කරුණ මූලාශ්‍රය

1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>2aym6has9hr6e9995pbbhcfvrwan5qu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803804</id>
      <parentid>803803</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11581" sha1="pt07i4hk3ry3i14tcuod8mfvrlz6apq" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

මූලාශ්‍රවල සෘජු සබැඳි

ලිපියේ කරුණ මූලාශ්‍රය

1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>pt07i4hk3ry3i14tcuod8mfvrlz6apq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803805</id>
      <parentid>803804</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12232" sha1="h902fm3aoyhhzvynoey75nq5irqb6fo" xml:space="preserve">
'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

මූලාශ්‍රවල සෘජු සබැඳි

ලිපියේ කරුණ මූලාශ්‍රය

1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>h902fm3aoyhhzvynoey75nq5irqb6fo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803806</id>
      <parentid>803805</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T05:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22602" sha1="exvc7a0zhq1gjc1ro40n5186jatnht0" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.

== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

මූලාශ්‍රවල සෘජු සබැඳි

ලිපියේ කරුණ මූලාශ්‍රය

1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>exvc7a0zhq1gjc1ro40n5186jatnht0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803807</id>
      <parentid>803806</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22715" sha1="so81jbyhmxn31dfa5ho4vnvykuxfmfn" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>so81jbyhmxn31dfa5ho4vnvykuxfmfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803808</id>
      <parentid>803807</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32419" sha1="swfde9o35hqi14q1nirrzrwv7ybfktc" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.

Wikitext

{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>swfde9o35hqi14q1nirrzrwv7ybfktc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803809</id>
      <parentid>803808</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම/*</comment>
      <origin>803809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38076" sha1="2yvur3yp6oxv2bpghv1ompiqee2qii3" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.

Wikitext

{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>2yvur3yp6oxv2bpghv1ompiqee2qii3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803810</id>
      <parentid>803809</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයක් චීන පිළ හෙවත් පීකිං පිළ බිහිවීම/*</comment>
      <origin>803810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45632" sha1="sk8219uifxx2ec5lmh32vwxikm1c9m7" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>sk8219uifxx2ec5lmh32vwxikm1c9m7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803811</id>
      <parentid>803810</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>*/ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය/*</comment>
      <origin>803811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48679" sha1="n9itdj15twesiobhlkxhy3juo72pqrq" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විකිපීඩියා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>n9itdj15twesiobhlkxhy3juo72pqrq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803812</id>
      <parentid>803811</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <comment>/* 'ජනතා විකිපීඩියා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම */</comment>
      <origin>803812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48648" sha1="rtw6n86ra3x2yp79vqln0b7jekxt3si" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>rtw6n86ra3x2yp79vqln0b7jekxt3si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803813</id>
      <parentid>803812</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50562" sha1="1fwzdudfuh395fu8blyiqzp2ocp1nda" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>1fwzdudfuh395fu8blyiqzp2ocp1nda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803814</id>
      <parentid>803813</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53793" sha1="8vose8b0ujmhx1x1gu66p3mdgyd101x" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>8vose8b0ujmhx1x1gu66p3mdgyd101x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803815</id>
      <parentid>803814</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T06:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58794" sha1="o4fy0lu4s1uhesicj65w4qerawemcd2" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>o4fy0lu4s1uhesicj65w4qerawemcd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803816</id>
      <parentid>803815</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T07:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65211" sha1="g2tnodzf01kf9urv8k2tl9agl7nvs0g" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමය දක්වා දිව යයි. යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු, වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වාමාංශික අදහස් වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක අතර විය.

1920 දශකයේදී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරය වර්ධනය විය. 1922දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම සහ 1923දී ඒ. ඊ. ගුණසිංහගේ නායකත්වයෙන් පැවැති මහා වැඩවර්ජනය එහි වැදගත් සිදුවීම් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලේඛනාගාරය, ''Labour Movement''.&lt;/ref&gt;

1930 දශකයේදී යුරෝපයේ සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී අදහස්, ඉන්දියානු නිදහස් අරගලය සහ දේශීය කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි බලපෑවේය. විදේශීය විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;Jayadeva Uyangoda, “The Lanka Sama Samaja Party”, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022.&lt;/ref&gt;

1935 දෙසැම්බර් 18 දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක වාමාංශික පක්ෂ දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, රොබට් ගුණවර්ධන සහ ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වූහ.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ මහත්මා ගාන්ධි සහ ජවහර්ලාල් නේරු වැනි නායකයන්ගේ නිදහස් අරගලය ද ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, ඉන්දියාවේ වාමාංශික හා විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ ද සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

1948 පෙබරවාරි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා, බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ ජාත්‍යන්තර නිදහස් ව්‍යාපාරවල බලපෑම් ඇතුළු සාධක රැසක් බලපෑවේය. ඩී. එස්. සේනානායක ප්‍රමුඛ අමාත්‍ය මණ්ඩලය නිදහස ලබාගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය සමඟ සාකච්ඡා මෙහෙයවීය. ඒ සමඟම වාමාංශික පක්ෂ ද යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ කම්කරු අරගලවල නිරත වූහ.&lt;ref&gt;Rajiva Wijesinha, “Independence and the Power of the Prime Minister”.&lt;/ref&gt;

== වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ නව පක්ෂ බිහිවීම ==

1930 දශකයේ ආරම්භ වූ වාමාංශික ව්‍යාපාරය පසුව විවිධ මතවාදී ප්‍රවණතා අනුව බෙදී ගියේය. ට්‍රොට්ස්කිවාදය සහ සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය අතර ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් හේතුවෙන් 1943දී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම සිදුවිය. පසුව කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ද සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ මතවාදී බෙදීමේ බලපෑමෙන් මොස්කව් සහ පීකිං පාර්ශ්ව බිහි විය.&lt;ref&gt;Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.&lt;/ref&gt;

පසුකාලීනව ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායම් සහ නව වාමාංශික සංවිධාන බිහිවීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය තවදුරටත් විවිධාංගීකරණය විය.
== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>g2tnodzf01kf9urv8k2tl9agl7nvs0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803817</id>
      <parentid>803816</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T07:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66783" sha1="867davnygx75d064h4olo3fgw3krsr6" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

මෙම වාමාංශික කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූයේ ආචාර්ය [[වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න]] ය. 1977 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ අර්බුදයත් සමඟ මෙම කණ්ඩායම වෙනම සංවිධානයක් ලෙස කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළේය.

මුල් අවධියේදී එය ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නව නායකත්වය (LSSP New Leadership) ලෙස හැඳින්විණි. 1979 සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 දින පැවති මධ්‍යම කාරක සභා සාකච්ඡාවකදී නව සමසමාජ පක්ෂය යන නම භාවිත කිරීමට බහුතර අනුමැතිය ලැබුණි. එම තීරණය සම්බන්ධයෙන් පක්ෂය තුළ නායකත්ව මතභේදයක් ද ඇති විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Interview with Siritunga Jayasuriya |url=https://www.socialistworld.net/2021/05/05/sri-lanka-interview-with-siritunga-jayasuriya-united-socialist-partys-veteran-trotskyist-leader/ |date=5 May 2021}}&lt;/ref&gt;

[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;


== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමය දක්වා දිව යයි. යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු, වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වාමාංශික අදහස් වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක අතර විය.

1920 දශකයේදී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරය වර්ධනය විය. 1922දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම සහ 1923දී ඒ. ඊ. ගුණසිංහගේ නායකත්වයෙන් පැවැති මහා වැඩවර්ජනය එහි වැදගත් සිදුවීම් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලේඛනාගාරය, ''Labour Movement''.&lt;/ref&gt;

1930 දශකයේදී යුරෝපයේ සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී අදහස්, ඉන්දියානු නිදහස් අරගලය සහ දේශීය කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි බලපෑවේය. විදේශීය විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;Jayadeva Uyangoda, “The Lanka Sama Samaja Party”, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022.&lt;/ref&gt;

1935 දෙසැම්බර් 18 දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක වාමාංශික පක්ෂ දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, රොබට් ගුණවර්ධන සහ ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වූහ.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ මහත්මා ගාන්ධි සහ ජවහර්ලාල් නේරු වැනි නායකයන්ගේ නිදහස් අරගලය ද ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, ඉන්දියාවේ වාමාංශික හා විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ ද සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

1948 පෙබරවාරි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා, බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ ජාත්‍යන්තර නිදහස් ව්‍යාපාරවල බලපෑම් ඇතුළු සාධක රැසක් බලපෑවේය. ඩී. එස්. සේනානායක ප්‍රමුඛ අමාත්‍ය මණ්ඩලය නිදහස ලබාගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය සමඟ සාකච්ඡා මෙහෙයවීය. ඒ සමඟම වාමාංශික පක්ෂ ද යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ කම්කරු අරගලවල නිරත වූහ.&lt;ref&gt;Rajiva Wijesinha, “Independence and the Power of the Prime Minister”.&lt;/ref&gt;

== වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ නව පක්ෂ බිහිවීම ==

1930 දශකයේ ආරම්භ වූ වාමාංශික ව්‍යාපාරය පසුව විවිධ මතවාදී ප්‍රවණතා අනුව බෙදී ගියේය. ට්‍රොට්ස්කිවාදය සහ සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය අතර ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් හේතුවෙන් 1943දී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම සිදුවිය. පසුව කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ද සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ මතවාදී බෙදීමේ බලපෑමෙන් මොස්කව් සහ පීකිං පාර්ශ්ව බිහි විය.&lt;ref&gt;Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.&lt;/ref&gt;


පසුකාලීනව ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායම් සහ නව වාමාංශික සංවිධාන බිහිවීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය තවදුරටත් විවිධාංගීකරණය විය.

වාමාංශික පක්ෂවල විවිධත්වය

 ශ්‍රී  ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය එකම පක්ෂයකට සීමා වුණේ නැහැ. කාලයත් සමඟ මතවාදී වෙනස්කම්, ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ පක්ෂ අභ්‍යන්තර මත ගැටුම්  නිසා නව පක්ෂ හා කණ්ඩායම් බිහිවුණා.

පක්ෂය හෝ ව්‍යාපාරය ආරම්භක කාලය / පසුබිම
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) 1935
ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPSL) 1943
බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය (BSP) 1940 දශකයේ වෙන්වූ කණ්ඩායමක්; පසුව LSSP සමඟ එක්වීම
විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (VLSSP) 1950
මහජන එක්සත් පෙරමුණ (MEP) 1959
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පීකිං පාර්ශ්වය 1960 දශකයේ මොස්කව්–පීකිං බෙදීමෙන් පසුව
නව සමසමාජ පක්ෂය (NSSP) 1970 දශකය
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) 1965දී ආරම්භ වූ ව්‍යාපාරය

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>867davnygx75d064h4olo3fgw3krsr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803818</id>
      <parentid>803817</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T07:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76557" sha1="lpv1u96umz6p6r562myhr1b2o895vc3" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

Writing
== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සංවිධානාත්මක වෙනසක් ලෙස නව සමසමාජ පක්ෂය (Nava Sama Samaja Party – NSSP) බිහිවීම සැලකිය හැකිය. එහි ආරම්භය ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ 1960 දශකයේ අගභාගයේ සහ 1970 දශකයේ මුල් භාගයේ ඇති වූ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද සමඟ සම්බන්ධ වේ.
=== වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවේ ආරම්භය (1970–1974) ===
1970දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය පිළිබඳ විවේචනාත්මක අදහස් දැරූ පිරිසක් පක්ෂය තුළ අභ්‍යන්තර වාම ප්‍රවණතාවක් ගොඩනැගූහ. මෙම ප්‍රවණතාවයේ ක්‍රියාකාරීන් අතර වාසුදේව නානායක්කාර, වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න සහ කුමාර් ඩේවිඩ් යන අය වැදගත් වූහ.
1970 දෙසැම්බර් 5 වැනිදා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ අක්බාර් ශාලාවේ පැවති සාකච්ඡාවකදී මෙම වාම ප්‍රවණතාව සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක වීම ආරම්භ කළ බව සඳහන් වේ. එහිදී මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සහ පක්ෂයේ පැරණි විප්ලවවාදී ප්‍රතිපත්ති නැවත ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කෙරිණි.
1972දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය සම්බන්ධ මතභේද තවදුරටත් උත්සන්න විය. පක්ෂයේ සම්මේලනයෙන් පසු රැඩිකල් වාම ප්‍රවණතාවට සම්බන්ධ පිරිස් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා ප්‍රමුඛව ක්‍රියාත්මක වූ වාම සමසමාජ කණ්ඩායමට පසුව වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු වෙනත් වාම ක්‍රියාකාරීහු ද එක් වූහ.
1974 පමණ වන විට මෙම කණ්ඩායම 'වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවය' ලෙස සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක විය. එම කණ්ඩායම විසින් 'වාම සමසමාජය' නමින් ප්‍රකාශනයක් ද පවත්වාගෙන යන ලදී.
=== සමසමාජ නව නායකත්වය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම (1977–1979) ===
1976දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බිඳවැටීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ පැරණි වාම ක්‍රියාකාරීන් සහ වෘත්තීය සමිති නායකයන් ඇතුළු පිරිස් මෙම නව වාම දේශපාලන ප්‍රවණතාව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.
1977දී වැල්ලවත්තේ සරස්වතී ශාලාවේ පැවති රැස්වීමකදී විවිධ වාම කණ්ඩායම් සහ වමේ ප්‍රවණතා එක්ව 'සමසමාජ නව නායකත්වය' ලෙස සංවිධානය විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරීන් මෙම සංවිධානය ගොඩනැගීමට දායක වූහ.
මෙම සංවිධානය 1979දී නව සමසමාජ පක්ෂය ලෙස නම් කරන ලදී. එහි පළමු සම්මේලනයේ ප්‍රධාන ලේකම්වරයා ලෙස වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා පත් විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ද පක්ෂයේ ආරම්භක දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් අතර ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් දැරීය.
නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන සංවිධානය, වෘත්තීය සමිති අයිතිවාසිකම්, සමාජවාදය සහ ජනතා අරගලය මගින් සමාජ හා දේශපාලන වෙනස්කම් ඇති කිරීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

=== නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ===  

1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එරෙහි විරෝධතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධ අරගල සහ 1980 මහා වැඩවර්ජනය ආශ්‍රිත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලදී නව සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීහු මැදිහත් වූහ.
1983 ජූලි මාසයේ ඇති වූ කළු ජූලි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාකාරකම්වලින් පසු ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, නව සමසමාජ පක්ෂය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. පසුව නව සමසමාජ පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සම්බන්ධයෙන් පනවා තිබූ තහනම ඉවත් කරන ලදී.
1980 දශකයේදී ජාතික ප්‍රශ්නය, දෙමළ ජනතාවගේ දේශපාලන අයිතිවාසිකම්, ජනවාර්ගික ගැටුම සහ ඉන්දීය සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම සම්බන්ධයෙන් ද පක්ෂය තුළ සහ පුළුල් වාම ව්‍යාපාරය තුළ විවිධ දේශපාලන මතභේද ඇති විය.

=== පක්ෂය තුළ බෙදීම් සහ නව දේශපාලන සංවිධාන බිහිවීම ===

නව සමසමාජ පක්ෂයේ ඉතිහාසය තුළ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද හේතුවෙන් විවිධ කණ්ඩායම් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. 1989දී සිරිතුංග ජයසූරිය මහතා ඇතුළු පිරිසක් පක්ෂයෙන් වෙන්වීම එවැනි වැදගත් සිදුවීමකි.
1994දී වාසුදේව නානායක්කාර මහතා, එඩ්වින් කොතලාවල සහ කේ.ඩබ්ලිව්. විලේගොඩ ඇතුළු පිරිසක් නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූහ. එමඟින් පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේ සිට ක්‍රියාකාරීව සිටි ප්‍රමුඛ දේශපාලන නායකයකු වූ වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ පැවති දේශපාලන සම්බන්ධතාව අවසන් විය.

=== වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ පසුකාලීන දේශපාලන ගමන්මඟ ===   

නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ පසු වාසුදේව නානායක්කාර මහතා නැවත ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ විය. 1994 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ඔහු පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ විය.
1999දී ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ මතභේද හේතුවෙන් ඔහු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වී වාමාංශික හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය (Left and Democratic Alliance) පිහිටුවීය. එම සංවිධානය පසුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාම පෙරමුණ (Democratic Left Front) ලෙස හැඳින්විණි.

මෙම පක්ෂය හරහා වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ වාම දේශපාලනය තුළ වෙනම දේශපාලන මැදිහත්වීමක් පවත්වාගෙන ගියේය. ඔහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස සහ අමාත්‍යවරයකු ලෙස ද පසුව කටයුතු කළේය
[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;  

 == දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
Rajan Philips, ''Kumar David at 80: Engineer, Scholar, Socialist'', The Island, 25 July 2021.
''වම කඩාගෙන හදපු වම!'', Maw Rata News, 3 January 2026.
UK Home Office, ''Country Assessment – Sri Lanka'', 1 April 2002.
Immigration and Refugee Board of c Nn   anada, ''Information on the Nava Sama Samaja Party'', 30 October 1996.mu


== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමය දක්වා දිව යයි. යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු, වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වාමාංශික අදහස් වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක අතර විය.

1920 දශකයේදී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරය වර්ධනය විය. 1922දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම සහ 1923දී ඒ. ඊ. ගුණසිංහගේ නායකත්වයෙන් පැවැති මහා වැඩවර්ජනය එහි වැදගත් සිදුවීම් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලේඛනාගාරය, ''Labour Movement''.&lt;/ref&gt;

1930 දශකයේදී යුරෝපයේ සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී අදහස්, ඉන්දියානු නිදහස් අරගලය සහ දේශීය කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි බලපෑවේය. විදේශීය විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;Jayadeva Uyangoda, “The Lanka Sama Samaja Party”, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022.&lt;/ref&gt;

1935 දෙසැම්බර් 18 දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක වාමාංශික පක්ෂ දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, රොබට් ගුණවර්ධන සහ ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වූහ.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ මහත්මා ගාන්ධි සහ ජවහර්ලාල් නේරු වැනි නායකයන්ගේ නිදහස් අරගලය ද ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, ඉන්දියාවේ වාමාංශික හා විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ ද සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

1948 පෙබරවාරි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා, බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ ජාත්‍යන්තර නිදහස් ව්‍යාපාරවල බලපෑම් ඇතුළු සාධක රැසක් බලපෑවේය. ඩී. එස්. සේනානායක ප්‍රමුඛ අමාත්‍ය මණ්ඩලය නිදහස ලබාගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය සමඟ සාකච්ඡා මෙහෙයවීය. ඒ සමඟම වාමාංශික පක්ෂ ද යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ කම්කරු අරගලවල නිරත වූහ.&lt;ref&gt;Rajiva Wijesinha, “Independence and the Power of the Prime Minister”.&lt;/ref&gt;

== වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ නව පක්ෂ බිහිවීම ==

1930 දශකයේ ආරම්භ වූ වාමාංශික ව්‍යාපාරය පසුව විවිධ මතවාදී ප්‍රවණතා අනුව බෙදී ගියේය. ට්‍රොට්ස්කිවාදය සහ සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය අතර ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් හේතුවෙන් 1943දී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම සිදුවිය. පසුව කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ද සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ මතවාදී බෙදීමේ බලපෑමෙන් මොස්කව් සහ පීකිං පාර්ශ්ව බිහි විය.&lt;ref&gt;Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.&lt;/ref&gt;


පසුකාලීනව ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායම් සහ නව වාමාංශික සංවිධාන බිහිවීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය තවදුරටත් විවිධාංගීකරණය විය.

වාමාංශික පක්ෂවල විවිධත්වය

 ශ්‍රී  ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය එකම පක්ෂයකට සීමා වුණේ නැහැ. කාලයත් සමඟ මතවාදී වෙනස්කම්, ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ පක්ෂ අභ්‍යන්තර මත ගැටුම්  නිසා නව පක්ෂ හා කණ්ඩායම් බිහිවුණා.

පක්ෂය හෝ ව්‍යාපාරය ආරම්භක කාලය / පසුබිම
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) 1935
ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPSL) 1943
බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය (BSP) 1940 දශකයේ වෙන්වූ කණ්ඩායමක්; පසුව LSSP සමඟ එක්වීම
විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (VLSSP) 1950
මහජන එක්සත් පෙරමුණ (MEP) 1959
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පීකිං පාර්ශ්වය 1960 දශකයේ මොස්කව්–පීකිං බෙදීමෙන් පසුව
නව සමසමාජ පක්ෂය (NSSP) 1970 දශකය
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) 1965දී ආරම්භ වූ ව්‍යාපාරය

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>lpv1u96umz6p6r562myhr1b2o895vc3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803819</id>
      <parentid>803818</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T07:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76556" sha1="7jionmea01yl2qgch902q6rgmx59wub" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සංවිධානාත්මක වෙනසක් ලෙස නව සමසමාජ පක්ෂය (Nava Sama Samaja Party – NSSP) බිහිවීම සැලකිය හැකිය. එහි ආරම්භය ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ 1960 දශකයේ අගභාගයේ සහ 1970 දශකයේ මුල් භාගයේ ඇති වූ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද සමඟ සම්බන්ධ වේ.
=== වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවේ ආරම්භය (1970–1974) ===
1970දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය පිළිබඳ විවේචනාත්මක අදහස් දැරූ පිරිසක් පක්ෂය තුළ අභ්‍යන්තර වාම ප්‍රවණතාවක් ගොඩනැගූහ. මෙම ප්‍රවණතාවයේ ක්‍රියාකාරීන් අතර වාසුදේව නානායක්කාර, වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න සහ කුමාර් ඩේවිඩ් යන අය වැදගත් වූහ.
1970 දෙසැම්බර් 5 වැනිදා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ අක්බාර් ශාලාවේ පැවති සාකච්ඡාවකදී මෙම වාම ප්‍රවණතාව සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක වීම ආරම්භ කළ බව සඳහන් වේ. එහිදී මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සහ පක්ෂයේ පැරණි විප්ලවවාදී ප්‍රතිපත්ති නැවත ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කෙරිණි.
1972දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය සම්බන්ධ මතභේද තවදුරටත් උත්සන්න විය. පක්ෂයේ සම්මේලනයෙන් පසු රැඩිකල් වාම ප්‍රවණතාවට සම්බන්ධ පිරිස් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා ප්‍රමුඛව ක්‍රියාත්මක වූ වාම සමසමාජ කණ්ඩායමට පසුව වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු වෙනත් වාම ක්‍රියාකාරීහු ද එක් වූහ.
1974 පමණ වන විට මෙම කණ්ඩායම 'වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවය' ලෙස සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක විය. එම කණ්ඩායම විසින් 'වාම සමසමාජය' නමින් ප්‍රකාශනයක් ද පවත්වාගෙන යන ලදී.  

=== සමසමාජ නව නායකත්වය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම (1977–1979) ===  

1976දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බිඳවැටීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ පැරණි වාම ක්‍රියාකාරීන් සහ වෘත්තීය සමිති නායකයන් ඇතුළු පිරිස් මෙම නව වාම දේශපාලන ප්‍රවණතාව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.
1977දී වැල්ලවත්තේ සරස්වතී ශාලාවේ පැවති රැස්වීමකදී විවිධ වාම කණ්ඩායම් සහ වමේ ප්‍රවණතා එක්ව 'සමසමාජ නව නායකත්වය' ලෙස සංවිධානය විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරීන් මෙම සංවිධානය ගොඩනැගීමට දායක වූහ.
මෙම සංවිධානය 1979දී නව සමසමාජ පක්ෂය ලෙස නම් කරන ලදී. එහි පළමු සම්මේලනයේ ප්‍රධාන ලේකම්වරයා ලෙස වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා පත් විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ද පක්ෂයේ ආරම්භක දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් අතර ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් දැරීය.
නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන සංවිධානය, වෘත්තීය සමිති අයිතිවාසිකම්, සමාජවාදය සහ ජනතා අරගලය මගින් සමාජ හා දේශපාලන වෙනස්කම් ඇති කිරීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

=== නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ===  

1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එරෙහි විරෝධතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධ අරගල සහ 1980 මහා වැඩවර්ජනය ආශ්‍රිත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලදී නව සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීහු මැදිහත් වූහ.
1983 ජූලි මාසයේ ඇති වූ කළු ජූලි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාකාරකම්වලින් පසු ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, නව සමසමාජ පක්ෂය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. පසුව නව සමසමාජ පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සම්බන්ධයෙන් පනවා තිබූ තහනම ඉවත් කරන ලදී.
1980 දශකයේදී ජාතික ප්‍රශ්නය, දෙමළ ජනතාවගේ දේශපාලන අයිතිවාසිකම්, ජනවාර්ගික ගැටුම සහ ඉන්දීය සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම සම්බන්ධයෙන් ද පක්ෂය තුළ සහ පුළුල් වාම ව්‍යාපාරය තුළ විවිධ දේශපාලන මතභේද ඇති විය.

=== පක්ෂය තුළ බෙදීම් සහ නව දේශපාලන සංවිධාන බිහිවීම ===

නව සමසමාජ පක්ෂයේ ඉතිහාසය තුළ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද හේතුවෙන් විවිධ කණ්ඩායම් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. 1989දී සිරිතුංග ජයසූරිය මහතා ඇතුළු පිරිසක් පක්ෂයෙන් වෙන්වීම එවැනි වැදගත් සිදුවීමකි.
1994දී වාසුදේව නානායක්කාර මහතා, එඩ්වින් කොතලාවල සහ කේ.ඩබ්ලිව්. විලේගොඩ ඇතුළු පිරිසක් නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූහ. එමඟින් පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේ සිට ක්‍රියාකාරීව සිටි ප්‍රමුඛ දේශපාලන නායකයකු වූ වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ පැවති දේශපාලන සම්බන්ධතාව අවසන් විය.

=== වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ පසුකාලීන දේශපාලන ගමන්මඟ ===   

නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ පසු වාසුදේව නානායක්කාර මහතා නැවත ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ විය. 1994 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ඔහු පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ විය.
1999දී ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ මතභේද හේතුවෙන් ඔහු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වී වාමාංශික හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය (Left and Democratic Alliance) පිහිටුවීය. එම සංවිධානය පසුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාම පෙරමුණ (Democratic Left Front) ලෙස හැඳින්විණි.

මෙම පක්ෂය හරහා වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ වාම දේශපාලනය තුළ වෙනම දේශපාලන මැදිහත්වීමක් පවත්වාගෙන ගියේය. ඔහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස සහ අමාත්‍යවරයකු ලෙස ද පසුව කටයුතු කළේය
[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;  

 == දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
Rajan Philips, ''Kumar David at 80: Engineer, Scholar, Socialist'', The Island, 25 July 2021.
''වම කඩාගෙන හදපු වම!'', Maw Rata News, 3 January 2026.
UK Home Office, ''Country Assessment – Sri Lanka'', 1 April 2002.
Immigration and Refugee Board of c Nn   anada, ''Information on the Nava Sama Samaja Party'', 30 October 1996.mu


== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමය දක්වා දිව යයි. යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු, වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වාමාංශික අදහස් වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක අතර විය.

1920 දශකයේදී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරය වර්ධනය විය. 1922දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම සහ 1923දී ඒ. ඊ. ගුණසිංහගේ නායකත්වයෙන් පැවැති මහා වැඩවර්ජනය එහි වැදගත් සිදුවීම් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලේඛනාගාරය, ''Labour Movement''.&lt;/ref&gt;

1930 දශකයේදී යුරෝපයේ සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී අදහස්, ඉන්දියානු නිදහස් අරගලය සහ දේශීය කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි බලපෑවේය. විදේශීය විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;Jayadeva Uyangoda, “The Lanka Sama Samaja Party”, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022.&lt;/ref&gt;

1935 දෙසැම්බර් 18 දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක වාමාංශික පක්ෂ දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, රොබට් ගුණවර්ධන සහ ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වූහ.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ මහත්මා ගාන්ධි සහ ජවහර්ලාල් නේරු වැනි නායකයන්ගේ නිදහස් අරගලය ද ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, ඉන්දියාවේ වාමාංශික හා විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ ද සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

1948 පෙබරවාරි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා, බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ ජාත්‍යන්තර නිදහස් ව්‍යාපාරවල බලපෑම් ඇතුළු සාධක රැසක් බලපෑවේය. ඩී. එස්. සේනානායක ප්‍රමුඛ අමාත්‍ය මණ්ඩලය නිදහස ලබාගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය සමඟ සාකච්ඡා මෙහෙයවීය. ඒ සමඟම වාමාංශික පක්ෂ ද යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ කම්කරු අරගලවල නිරත වූහ.&lt;ref&gt;Rajiva Wijesinha, “Independence and the Power of the Prime Minister”.&lt;/ref&gt;

== වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ නව පක්ෂ බිහිවීම ==

1930 දශකයේ ආරම්භ වූ වාමාංශික ව්‍යාපාරය පසුව විවිධ මතවාදී ප්‍රවණතා අනුව බෙදී ගියේය. ට්‍රොට්ස්කිවාදය සහ සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය අතර ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් හේතුවෙන් 1943දී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම සිදුවිය. පසුව කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ද සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ මතවාදී බෙදීමේ බලපෑමෙන් මොස්කව් සහ පීකිං පාර්ශ්ව බිහි විය.&lt;ref&gt;Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.&lt;/ref&gt;


පසුකාලීනව ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායම් සහ නව වාමාංශික සංවිධාන බිහිවීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය තවදුරටත් විවිධාංගීකරණය විය.

වාමාංශික පක්ෂවල විවිධත්වය

 ශ්‍රී  ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය එකම පක්ෂයකට සීමා වුණේ නැහැ. කාලයත් සමඟ මතවාදී වෙනස්කම්, ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ පක්ෂ අභ්‍යන්තර මත ගැටුම්  නිසා නව පක්ෂ හා කණ්ඩායම් බිහිවුණා.

පක්ෂය හෝ ව්‍යාපාරය ආරම්භක කාලය / පසුබිම
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) 1935
ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPSL) 1943
බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය (BSP) 1940 දශකයේ වෙන්වූ කණ්ඩායමක්; පසුව LSSP සමඟ එක්වීම
විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (VLSSP) 1950
මහජන එක්සත් පෙරමුණ (MEP) 1959
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පීකිං පාර්ශ්වය 1960 දශකයේ මොස්කව්–පීකිං බෙදීමෙන් පසුව
නව සමසමාජ පක්ෂය (NSSP) 1970 දශකය
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) 1965දී ආරම්භ වූ ව්‍යාපාරය

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7jionmea01yl2qgch902q6rgmx59wub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803823</id>
      <parentid>803819</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80126" sha1="icdvbkqw0sssea54xws3bhih9ewe111" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;   

 === මහජන එක්සත් පෙරමුණ ===

මහජන එක්සත් පෙරමුණ (Mahajana Eksath Peramuna – MEP) ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේශපාලන පක්ෂයකි. 1956 මහ මැතිවරණයේදී එස්. ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායකගේ නායකත්වයෙන් යුත් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, පිලිප් ගුණවර්ධනගේ විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ වෙනත් දේශපාලන කණ්ඩායම් එක්ව මහජන එක්සත් පෙරමුණ නමින් සන්ධානයක් පිහිටුවන ලදී. එම සන්ධානය 1956 මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කර රජයක් පිහිටුවීමට සමත් විය.

1959 දී පිලිප් ගුණවර්ධන සහ පී. එච්. විලියම් ද සිල්වා විසින් මහජන එක්සත් පෙරමුණ නමින් වෙනම දේශපාලන පක්ෂයක් පිහිටුවන ලදී. එම පක්ෂය 1956 දී භාවිත කළ සන්ධානයේ නම ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර වාමාංශික දේශපාලන මූලධර්ම මත පදනම් වූ පක්ෂයක් ලෙස වර්ධනය විය. 1960 මහ මැතිවරණයේදී එය ස්වාධීනව තරග කර පාර්ලිමේන්තු ආසන දහයක් දිනා ගත්තේය.

1972 දී පිලිප් ගුණවර්ධනගේ අභාවයෙන් පසු ඔහුගේ පුත් දිනේෂ් ගුණවර්ධන පක්ෂ නායකත්වයට පත්විය. පසුකාලීනව මහජන එක්සත් පෙරමුණ විවිධ දේශපාලන සන්ධාන සමඟ එක්ව කටයුතු කළේය.

මහජන එක්සත් පෙරමුණේ ඉතිහාසය වාමාංශික දේශපාලන මූලයන් සමඟ බැඳී පැවතියද, එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරිත්වය තුළ සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදී ලක්ෂණ ද පැවති බව දේශපාලන අධ්‍යයන මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ. එබැවින් පක්ෂයේ ආරම්භක වාමාංශික දේශපාලන පදනම සහ පසුකාලීන ජාතිකවාදී දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකම එහි ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේදී සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

&lt;ref&gt;Verité Research. (2017). ''Mapping Sri Lanka’s Political Parties: Actors and Evolutions''. Westminster Foundation for Democracy. [https://archive.veriteresearch.org/bitstream/handle/456/5225/201711PoliWef02MapSlPolPartiesPub.pdf]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Ross, Russell R. (ed.). (1990). ''Sri Lanka: A Country Study''. Federal Research Division, Library of Congress. [https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/sr/srilankacountrys00ross/srilankacountrys00ross.pdf]&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සංවිධානාත්මක වෙනසක් ලෙස නව සමසමාජ පක්ෂය (Nava Sama Samaja Party – NSSP) බිහිවීම සැලකිය හැකිය. එහි ආරම්භය ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ 1960 දශකයේ අගභාගයේ සහ 1970 දශකයේ මුල් භාගයේ ඇති වූ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද සමඟ සම්බන්ධ වේ.
=== වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවේ ආරම්භය (1970–1974) ===
1970දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය පිළිබඳ විවේචනාත්මක අදහස් දැරූ පිරිසක් පක්ෂය තුළ අභ්‍යන්තර වාම ප්‍රවණතාවක් ගොඩනැගූහ. මෙම ප්‍රවණතාවයේ ක්‍රියාකාරීන් අතර වාසුදේව නානායක්කාර, වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න සහ කුමාර් ඩේවිඩ් යන අය වැදගත් වූහ.
1970 දෙසැම්බර් 5 වැනිදා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ අක්බාර් ශාලාවේ පැවති සාකච්ඡාවකදී මෙම වාම ප්‍රවණතාව සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක වීම ආරම්භ කළ බව සඳහන් වේ. එහිදී මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සහ පක්ෂයේ පැරණි විප්ලවවාදී ප්‍රතිපත්ති නැවත ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කෙරිණි.
1972දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය සම්බන්ධ මතභේද තවදුරටත් උත්සන්න විය. පක්ෂයේ සම්මේලනයෙන් පසු රැඩිකල් වාම ප්‍රවණතාවට සම්බන්ධ පිරිස් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා ප්‍රමුඛව ක්‍රියාත්මක වූ වාම සමසමාජ කණ්ඩායමට පසුව වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු වෙනත් වාම ක්‍රියාකාරීහු ද එක් වූහ.
1974 පමණ වන විට මෙම කණ්ඩායම 'වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවය' ලෙස සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක විය. එම කණ්ඩායම විසින් 'වාම සමසමාජය' නමින් ප්‍රකාශනයක් ද පවත්වාගෙන යන ලදී.  

=== සමසමාජ නව නායකත්වය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම (1977–1979) ===  

1976දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බිඳවැටීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ පැරණි වාම ක්‍රියාකාරීන් සහ වෘත්තීය සමිති නායකයන් ඇතුළු පිරිස් මෙම නව වාම දේශපාලන ප්‍රවණතාව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.
1977දී වැල්ලවත්තේ සරස්වතී ශාලාවේ පැවති රැස්වීමකදී විවිධ වාම කණ්ඩායම් සහ වමේ ප්‍රවණතා එක්ව 'සමසමාජ නව නායකත්වය' ලෙස සංවිධානය විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරීන් මෙම සංවිධානය ගොඩනැගීමට දායක වූහ.
මෙම සංවිධානය 1979දී නව සමසමාජ පක්ෂය ලෙස නම් කරන ලදී. එහි පළමු සම්මේලනයේ ප්‍රධාන ලේකම්වරයා ලෙස වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා පත් විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ද පක්ෂයේ ආරම්භක දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් අතර ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් දැරීය.
නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන සංවිධානය, වෘත්තීය සමිති අයිතිවාසිකම්, සමාජවාදය සහ ජනතා අරගලය මගින් සමාජ හා දේශපාලන වෙනස්කම් ඇති කිරීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

=== නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ===  

1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එරෙහි විරෝධතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධ අරගල සහ 1980 මහා වැඩවර්ජනය ආශ්‍රිත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලදී නව සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීහු මැදිහත් වූහ.
1983 ජූලි මාසයේ ඇති වූ කළු ජූලි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාකාරකම්වලින් පසු ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, නව සමසමාජ පක්ෂය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. පසුව නව සමසමාජ පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සම්බන්ධයෙන් පනවා තිබූ තහනම ඉවත් කරන ලදී.
1980 දශකයේදී ජාතික ප්‍රශ්නය, දෙමළ ජනතාවගේ දේශපාලන අයිතිවාසිකම්, ජනවාර්ගික ගැටුම සහ ඉන්දීය සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම සම්බන්ධයෙන් ද පක්ෂය තුළ සහ පුළුල් වාම ව්‍යාපාරය තුළ විවිධ දේශපාලන මතභේද ඇති විය.

=== පක්ෂය තුළ බෙදීම් සහ නව දේශපාලන සංවිධාන බිහිවීම ===

නව සමසමාජ පක්ෂයේ ඉතිහාසය තුළ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද හේතුවෙන් විවිධ කණ්ඩායම් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. 1989දී සිරිතුංග ජයසූරිය මහතා ඇතුළු පිරිසක් පක්ෂයෙන් වෙන්වීම එවැනි වැදගත් සිදුවීමකි.
1994දී වාසුදේව නානායක්කාර මහතා, එඩ්වින් කොතලාවල සහ කේ.ඩබ්ලිව්. විලේගොඩ ඇතුළු පිරිසක් නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූහ. එමඟින් පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේ සිට ක්‍රියාකාරීව සිටි ප්‍රමුඛ දේශපාලන නායකයකු වූ වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ පැවති දේශපාලන සම්බන්ධතාව අවසන් විය.

=== වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ පසුකාලීන දේශපාලන ගමන්මඟ ===   

නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ පසු වාසුදේව නානායක්කාර මහතා නැවත ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ විය. 1994 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ඔහු පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ විය.
1999දී ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ මතභේද හේතුවෙන් ඔහු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වී වාමාංශික හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය (Left and Democratic Alliance) පිහිටුවීය. එම සංවිධානය පසුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාම පෙරමුණ (Democratic Left Front) ලෙස හැඳින්විණි.

මෙම පක්ෂය හරහා වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ වාම දේශපාලනය තුළ වෙනම දේශපාලන මැදිහත්වීමක් පවත්වාගෙන ගියේය. ඔහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස සහ අමාත්‍යවරයකු ලෙස ද පසුව කටයුතු කළේය
[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;  

 == දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
Rajan Philips, ''Kumar David at 80: Engineer, Scholar, Socialist'', The Island, 25 July 2021.
''වම කඩාගෙන හදපු වම!'', Maw Rata News, 3 January 2026.
UK Home Office, ''Country Assessment – Sri Lanka'', 1 April 2002.
Immigration and Refugee Board of c Nn   anada, ''Information on the Nava Sama Samaja Party'', 30 October 1996.mu


== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමය දක්වා දිව යයි. යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු, වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වාමාංශික අදහස් වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක අතර විය.

1920 දශකයේදී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරය වර්ධනය විය. 1922දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම සහ 1923දී ඒ. ඊ. ගුණසිංහගේ නායකත්වයෙන් පැවැති මහා වැඩවර්ජනය එහි වැදගත් සිදුවීම් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලේඛනාගාරය, ''Labour Movement''.&lt;/ref&gt;

1930 දශකයේදී යුරෝපයේ සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී අදහස්, ඉන්දියානු නිදහස් අරගලය සහ දේශීය කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි බලපෑවේය. විදේශීය විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;Jayadeva Uyangoda, “The Lanka Sama Samaja Party”, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022.&lt;/ref&gt;

1935 දෙසැම්බර් 18 දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක වාමාංශික පක්ෂ දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, රොබට් ගුණවර්ධන සහ ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වූහ.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ මහත්මා ගාන්ධි සහ ජවහර්ලාල් නේරු වැනි නායකයන්ගේ නිදහස් අරගලය ද ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, ඉන්දියාවේ වාමාංශික හා විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ ද සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

1948 පෙබරවාරි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා, බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ ජාත්‍යන්තර නිදහස් ව්‍යාපාරවල බලපෑම් ඇතුළු සාධක රැසක් බලපෑවේය. ඩී. එස්. සේනානායක ප්‍රමුඛ අමාත්‍ය මණ්ඩලය නිදහස ලබාගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය සමඟ සාකච්ඡා මෙහෙයවීය. ඒ සමඟම වාමාංශික පක්ෂ ද යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ කම්කරු අරගලවල නිරත වූහ.&lt;ref&gt;Rajiva Wijesinha, “Independence and the Power of the Prime Minister”.&lt;/ref&gt;

== වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ නව පක්ෂ බිහිවීම ==

1930 දශකයේ ආරම්භ වූ වාමාංශික ව්‍යාපාරය පසුව විවිධ මතවාදී ප්‍රවණතා අනුව බෙදී ගියේය. ට්‍රොට්ස්කිවාදය සහ සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය අතර ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් හේතුවෙන් 1943දී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම සිදුවිය. පසුව කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ද සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ මතවාදී බෙදීමේ බලපෑමෙන් මොස්කව් සහ පීකිං පාර්ශ්ව බිහි විය.&lt;ref&gt;Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.&lt;/ref&gt;


පසුකාලීනව ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායම් සහ නව වාමාංශික සංවිධාන බිහිවීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය තවදුරටත් විවිධාංගීකරණය විය.

වාමාංශික පක්ෂවල විවිධත්වය

 ශ්‍රී  ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය එකම පක්ෂයකට සීමා වුණේ නැහැ. කාලයත් සමඟ මතවාදී වෙනස්කම්, ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ පක්ෂ අභ්‍යන්තර මත ගැටුම්  නිසා නව පක්ෂ හා කණ්ඩායම් බිහිවුණා.

පක්ෂය හෝ ව්‍යාපාරය ආරම්භක කාලය / පසුබිම
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) 1935
ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPSL) 1943
බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය (BSP) 1940 දශකයේ වෙන්වූ කණ්ඩායමක්; පසුව LSSP සමඟ එක්වීම
විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (VLSSP) 1950
මහජන එක්සත් පෙරමුණ (MEP) 1959
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පීකිං පාර්ශ්වය 1960 දශකයේ මොස්කව්–පීකිං බෙදීමෙන් පසුව
නව සමසමාජ පක්ෂය (NSSP) 1970 දශකය
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) 1965දී ආරම්භ වූ ව්‍යාපාරය

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>icdvbkqw0sssea54xws3bhih9ewe111</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803824</id>
      <parentid>803823</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T09:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hajiani, Dr.Seyed Firdawoosbee Hanifdeen</username>
        <id>81768</id>
      </contributor>
      <origin>803824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81442" sha1="583kjtmr4uuqv1vt4m46r676oi7m41n" xml:space="preserve">'''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' 

යනු  '''ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ඉතිහාසය''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරු අයිතිවාසිකම්, සමාජ සාධාරණත්වය, සමාජවාදය, මාක්ස්වාදය, ජාතික නිදහස සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් ගොඩනැගුණු දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ඉතිහාසයයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ කම්කරු සංවිධාන, තරුණ ව්‍යාපාර සහ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහි ජාතික නිදහස් අරගල සමඟ සම්බන්ධ විය. ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී අදහස් මෙන්ම විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ ශ්‍රී ලාංකික තරුණයන්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් ද මෙම ව්‍යාපාරයේ වර්ධනයට බලපෑවේය.
1920 දශකයේදී මෙරට කම්කරු සංවිධාන වර්ධනය විය. 1922 සැප්තැම්බර් 10 වැනි දින වික්ටර් කොරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ලංකා කම්කරු සංගමය (Ceylon Labour Union) පිහිටුවීම සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. ඒ. ඊ. ගුණසිංහ මහතා එහි උප සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේය. 1923 දී පැවැති මහා වැඩවර්ජනය ද මෙරට කම්කරු අරගල ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය.
1933 දී ආරම්භ වූ සූරියමල් ව්‍යාපාරය (Suriya-Mal Movement) සමාජ සුබසාධන කටයුතු සමඟ අධිරාජ්‍ය විරෝධී අදහස් ප්‍රචාරය කළ ව්‍යාපාරයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ පොපිමල් ව්‍යාපාරයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සූරියමල් අලෙවි කිරීම සිදු කළ අතර, එම ව්‍යාපාරයට සම්බන්ධ තරුණ ක්‍රියාකාරීන් මැලේරියා වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් ජනතාවට ආධාර කිරීම ඇතුළු සමාජ සේවා කටයුතුවල ද නිරත වූහ.
1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (Lanka Sama Samaja Party) පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එය මෙරට පළමු දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය වූහ.
1943 දී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවීමත් සමඟ මෙරට වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත විය. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු පුරෝගාමීන් මෙම පක්ෂය ගොඩනැගීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ.
මෙම දේශපාලන ව්‍යාපාරවල ක්‍රියාකාරකම් තුළ කම්කරු අරගල, වෘත්තීය සමිති, ජාතික නිදහස, අධ්‍යාපන අයිතිවාසිකම්, සමාජ සුබසාධනය, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සමානාත්මතාව සම්බන්ධ විවිධ අරගල හා සාකච්ඡා ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සමාජ ඉතිහාසයට දායක වූ විවිධ දේශපාලන පක්ෂ, නායකයන්, බුද්ධිමතුන් සහ කාන්තා ක්‍රියාකාරිනියන් මෙම ඉතිහාසයට ඇතුළත් වේ.


== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ==

'''ලංකා සමසමාජ පක්ෂය''' (Lanka Sama Samaja Party – LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ලංකාවේදී පිහිටුවන ලදී. එය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සමාජවාදී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජයක් ගොඩනැගීමයි.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', Cambridge University Press, 2022, pp. 435–454. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]Lanka Sama Samaja Party, &quot;About LSSP&quot;. [https://lssplk.com/]

=== පක්ෂය පිහිටුවීමට පසුබිම ===
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීමට පෙර මෙරට තරුණ සංවිධාන සහ තරුණ ලීග හරහා යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් වර්ධනය වී තිබුණි. විදේශයන්හි අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් මාක්ස්වාදී සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස්වලින් බලපෑමට ලක්ව සිටියහ. මෙම පිරිස තරුණ ලීග ව්‍යාපාරය තුළ ක්‍රියාකාරී වූ අතර, බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ අවශ්‍යතාව මතු කළහ.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985: A Documented Analysis of the Movement'', Duke University Press, 1991, &quot;Ceylon/Sri Lanka: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party&quot;. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
1930 දශකයේදී සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ තරුණ ලීග ක්‍රියාකාරකම් තුළින් යටත්විජිත විරෝධී සහ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ අදහස් ව්‍යාප්ත විය. මෙම පසුබිම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමට දේශපාලන පදනමක් සැපයීය.Jayadeva Uyangoda, &quot;The Lanka Sama Samaja Party&quot;, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022. [https://doi.org/10.1017/9781108611107.022]

=== ආරම්භක නායකයෝ ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළ නායකයන් අතර ආචාර්ය එන්. එම්. පෙරේරා, ආචාර්ය කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, ලෙස්ලි ගුණවර්ධන සහ රොබට් ගුණවර්ධන යන අය සඳහන් වේ.
පක්ෂයේ ආරම්භක කණ්ඩායමට මෙම ප්‍රධාන නායකයන්ට අමතරව තවත් සාමාජිකයන් ද ඇතුළත් වූ බව ඉතිහාස අධ්‍යයනවල සඳහන් වේ. එබැවින් ඉහත නම් පක්ෂය පිහිටුවීමේදී ප්‍රමුඛව සඳහන් වන නායකයන් ලෙස හඳුන්වා දීම සුදුසුය.Robert J. Alexander, ''International Trotskyism 1929–1985'', 1991. [https://www.marxists.org/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm]
=== පක්ෂයේ මූලස්ථානය ===

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ නිල වෙබ් අඩවියේ සඳහන් ලිපිනය අනුව පක්ෂ මූලස්ථානය කොළඹ 02, යූනියන් පෙදෙසේ අංක 457 දරන ස්ථානයේ පිහිටා ඇත.

== ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ බලපෑම ==

[[ලංකා සමසමාජ පක්ෂය]] 1935 දෙසැම්බර් මාසයේදී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම පුළුල් පදනමක් සහිත සමාජවාදී හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන පක්ෂය ලෙස සැලකේ. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර [[එන්. එම්. පෙරේරා]], [[පිලිප් ගුණවර්ධන]], [[කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා]] සහ [[ලෙස්ලි ගුණවර්ධන]] ප්‍රමුඛ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-socialism/lanka-sama-samaja-party/F20AEBC5891EEA8FE1AA08E68A736544 |publisher=Cambridge University Press |author=Jayadeva Uyangoda |year=2022}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේදී සමාජවාදය, කම්කරු අයිතිවාසිකම්, යටත් විජිත විරෝධය සහ ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලබාගැනීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

1930 දශකයේ අගභාගයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමයේ ජෝසෆ් ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදය සහ ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ විප්ලවවාදී මතවාදය අතර මතභේද උග්‍ර විය. මෙම ජාත්‍යන්තර මතවාදී ගැටුම ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළද දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

== හතරවන ජාත්‍යන්තරය සහ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ==

[[හතරවන ජාත්‍යන්තරය]] 1938දී ලියොන් ට්‍රොට්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් පිහිටුවන ලද ජාත්‍යන්තර විප්ලවවාදී සමාජවාදී සංවිධානයකි. එය ස්ටාලින්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තුන්වන ජාත්‍යන්තරයට (කොමින්ටර්න්) විකල්පයක් ලෙස සංවිධානය විය.

ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී කණ්ඩායම හතරවන ජාත්‍යන්තරයේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වීය. එම මතවාදය අනුව කම්කරු පන්තිය සහ ගොවි ජනතාවගේ දේශපාලන සංවිධානය, අධිරාජ්‍යවාදයට එරෙහි අරගලය සහ සමාජවාදී විප්ලවය ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp0889 |publisher=Wiley-Blackwell |author=Charles Wesley Ervin |year=2009}}&lt;/ref&gt;

1940දී පක්ෂය තුළ පැවති ස්ටාලින්වාදී සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී මතවාදී ගැටුම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමයට සහ ස්ටාලින්ගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායමක් පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී. එම කණ්ඩායමට වෛද්‍ය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සාමාජිකයෝ අයත් වූහ.

ඉතිරි වූ ට්‍රොට්ස්කිවාදී නායකත්වය හතරවන ජාත්‍යන්තරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා තවදුරටත් වර්ධනය කළේය. 1942දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ඉන්දියාවේ බොල්ෂෙවික්-ලෙනින්වාදී පක්ෂය පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලියටද සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

== මතවාදී බෙදීමේ සාමාජිකයන්ට ඇති වූ බලපෑම ==

මෙම බෙදීම පක්ෂයේ දේශපාලන නායකත්වයට පමණක් සීමා නොවීය. පක්ෂ සාමාජිකයන් අතරද සෝවියට් සංගමයට පක්ෂපාතී ස්ටාලින්වාදී අදහස් සහ ට්‍රොට්ස්කිවාදී අදහස් අනුව දේශපාලන බෙදීම් ඇති විය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් සාමාජිකයන් ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ අතර තවත් පිරිසක් ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගියහ. මෙම බෙදීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ සංවිධානමය ව්‍යුහයට සහ ඉදිරි දේශපාලන ගමන්මඟට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Left-wing parties and political fragmentation |url=https://fileserver-az.core.ac.uk/download/8763957.pdf |author=S. V. D. Gamin Samaranayake |type=Doctoral thesis}}&lt;/ref&gt;

== ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් පසු එයින් ඉවත් වූ ස්ටාලින්වාදී හා සෝවියට් හිතවාදී කණ්ඩායම වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් ගොඩනැගීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය.

මෙම කණ්ඩායමේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකු වූයේ වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] ය. පසුව බ්‍රිතාන්‍යයේ අධ්‍යාපනය ලබා ආපසු පැමිණි [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික බුද්ධිමතුන් සහ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ව්‍යාපාරයට එක් වූහ.

1940දී පිහිටුවන ලද එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය මෙම දේශපාලන ප්‍රවණතාවයේ සංවිධානමය පූර්වගාමියා විය. 1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් පසුව ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) පිහිටුවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 years of struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

නව කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ශ්‍රී ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි. එම පක්ෂය සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ දේශපාලන සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන ගියේය.

== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ ඉතිහාසමය වැදගත්කම ==

ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බිහිවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ වර්ධනයට වැදගත් අවස්ථාවක් විය. මෙම පක්ෂ දෙකම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සාධාරණත්වය සහ යටත් විජිත පාලනයෙන් නිදහස ලබාගැනීම සඳහා දේශපාලන වශයෙන් ක්‍රියාකාරී විය.

කෙසේ වෙතත්, ඒවායේ දේශපාලන මතවාද, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා සහ විප්ලවීය උපායමාර්ග වෙනස් වූ බැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරය තුළ වෙන වෙනම දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකක් වර්ධනය විය.


{{Infobox political party
| name = ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය
| native_name = Communist Party of Ceylon
| country = ලංකාව
| foundation = 1943 ජූලි 3
| ideology = කොමියුනිස්ට්වාදය
| position = වාමාංශික
| founder = එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ
}}

'''ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Communist Party of Ceylon) යනු 1943 ජූලි 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය පැවති ලංකාවේ පිහිටුවන ලද දේශපාලන පක්ෂයකි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කොමියුනිස්ට් දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ආරම්භක සංවිධානයක් විය. පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ ප්‍රධාන නායකත්වය වෛද්‍ය [[එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ]] විසින් දරන ලද අතර [[පීටර් කෙනමන්]] ඇතුළු වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීහු ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලට සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ආරම්භක පසුබිම ==

ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක පසුබිම 1930 දශකයේ වාමාංශික හා අධිරාජ්‍ය විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් දක්වා විහිදේ. කොළඹ තරුණ සංගමය, ලංකා තරුණ සංගමය, සූරියමල් ව්‍යාපාරය සහ 1935දී පිහිටුවන ලද ලංකා සමසමාජ පක්ෂය එම දේශපාලන පසුබිම ගොඩනැගීමට දායක විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Party History |url=https://www.cpsl.lk/docs/history/CPSL_History.pdf |publisher=Communist Party of Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

1939දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් බෙදීමක් ඇති විය. පක්ෂයේ බහුතරය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය සමඟ ඉදිරියට ගිය අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ ඇතුළු සෝවියට් සංගමයට සහාය දැක්වූ කණ්ඩායම පක්ෂයෙන් ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Curious Case of Leon Trotsky's Heirs in Sri Lanka |url=https://www.labourhistory.org.au/hummer/vol-2-no-4/leon-trotskys/ |publisher=Australian Society for the Study of Labour History}}&lt;/ref&gt;

== එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1940දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ ඔවුන්ගේ දේශපාලන සහායකයන් විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය (United Socialist Party) පිහිටුවන ලදී. එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ එහි ප්‍රධාන නායකත්වය දැරූ අතර පීටර් කෙනමන් ද සංවිධානයේ ආරම්භක ක්‍රියාකාරීන් අතර විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=International Trotskyism: The Rise of the Lanka Sama Samaja Party |url=https://www.openstax.marxists.info/history/etol/writers/alex/works/in_trot/cey1_1.htm}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. එම කාලයේ එහි සාමාජිකයන්ට රහසිගතව දේශපාලන හා සංවිධාන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Anti-British Stance of Marxist Political Parties in Ceylon |url=https://ir.lib.pdn.ac.lk/server/api/core/bitstreams/43e48d69-8506-4cb6-8008-f92c21f53f96/content |publisher=University of Peradeniya}}&lt;/ref&gt;

== කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ==

1943 ජූලි 2 සහ 3 දින පැවති සමුළුවකින් අනතුරුව එක්සත් සමාජවාදී පක්ෂය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (Communist Party of Ceylon) බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ, පීටර් කෙනමන්, එම්. ජී. මෙන්ඩිස් සහ අනෙකුත් වාමාංශික ක්‍රියාකාරීහු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු වූයේ ලංකාවට පූර්ණ නිදහස ලබාගැනීම, කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ සමාජවාදී සමාජ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ==

කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භක අවධියේ සිටම කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධාන, නිදහස් අරගලය සහ සමාජ සුබසාධනය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය. නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ නිදහස් සෞඛ්‍ය සේවය වැනි සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අදහස් ද එහි දේශපාලන වැඩපිළිවෙළට සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

1945, 1946 සහ 1947 වසරවල පැවති කම්කරු අරගල සහ මහා වැඩවර්ජනවලදී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ද ක්‍රියාකාරීව සහභාගි විය. මෙම කම්කරු ව්‍යාපාරය හරහා පැය අටක වැඩ දිනය, නිවාඩු සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළු කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කෙරිණි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle |url=https://www.independent.lk/communist-party-of-sri-lanka-77-years-of-struggle/ |website=Ceylon Independent |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== පක්ෂයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම ==

1943දී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය. එය මෙරට කම්කරු ව්‍යාපාරය, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරකම් සහ සමාජවාදී දේශපාලන අදහස් වර්ධනය කිරීම සඳහා දායක වූ දේශපාලන සංවිධානයකි.

පසුව පක්ෂය සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් මතවාදී ගැටුමේ බලපෑමට ලක්ව 1964දී දෙපාර්ශ්වයකට බෙදී ගියේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Labour Movement |url=https://www.routledge.com/ |publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;   

 === මහජන එක්සත් පෙරමුණ ===

මහජන එක්සත් පෙරමුණ (Mahajana Eksath Peramuna – MEP) ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි දේශපාලන පක්ෂයකි. 1956 මහ මැතිවරණයේදී එස්. ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායකගේ නායකත්වයෙන් යුත් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, පිලිප් ගුණවර්ධනගේ විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සහ වෙනත් දේශපාලන කණ්ඩායම් එක්ව මහජන එක්සත් පෙරමුණ නමින් සන්ධානයක් පිහිටුවන ලදී. එම සන්ධානය 1956 මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කර රජයක් පිහිටුවීමට සමත් විය.

1959 දී පිලිප් ගුණවර්ධන සහ පී. එච්. විලියම් ද සිල්වා විසින් මහජන එක්සත් පෙරමුණ නමින් වෙනම දේශපාලන පක්ෂයක් පිහිටුවන ලදී. එම පක්ෂය 1956 දී භාවිත කළ සන්ධානයේ නම ඉදිරියට ගෙන ගිය අතර වාමාංශික දේශපාලන මූලධර්ම මත පදනම් වූ පක්ෂයක් ලෙස වර්ධනය විය. 1960 මහ මැතිවරණයේදී එය ස්වාධීනව තරග කර පාර්ලිමේන්තු ආසන දහයක් දිනා ගත්තේය.

1972 දී පිලිප් ගුණවර්ධනගේ අභාවයෙන් පසු ඔහුගේ පුත් දිනේෂ් ගුණවර්ධන පක්ෂ නායකත්වයට පත්විය. පසුකාලීනව මහජන එක්සත් පෙරමුණ විවිධ දේශපාලන සන්ධාන සමඟ එක්ව කටයුතු කළේය.

මහජන එක්සත් පෙරමුණේ ඉතිහාසය වාමාංශික දේශපාලන මූලයන් සමඟ බැඳී පැවතියද, එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරිත්වය තුළ සිංහල බෞද්ධ ජාතිකවාදී ලක්ෂණ ද පැවති බව දේශපාලන අධ්‍යයන මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ. එබැවින් පක්ෂයේ ආරම්භක වාමාංශික දේශපාලන පදනම සහ පසුකාලීන ජාතිකවාදී දේශපාලන ප්‍රවණතා දෙකම එහි ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමේදී සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

&lt;ref&gt;Verité Research. (2017). ''Mapping Sri Lanka’s Political Parties: Actors and Evolutions''. Westminster Foundation for Democracy. [https://archive.veriteresearch.org/bitstream/handle/456/5225/201711PoliWef02MapSlPolPartiesPub.pdf]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Ross, Russell R. (ed.). (1990). ''Sri Lanka: A Country Study''. Federal Research Division, Library of Congress. [https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/sr/srilankacountrys00ross/srilankacountrys00ross.pdf]&lt;/ref&gt;


== ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ==

'''ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල)''' (Ceylon Communist Party (Peking Wing)) යනු 1964දී ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ඇති වූ මතවාදී බෙදීමෙන් බිහි වූ මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී දේශපාලන සංවිධානයකි. එය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ මාඕ සේතුංගේ දේශපාලන මතවාදයට සහාය දැක්වූ අතර සෝවියට් සංගමයේ නිකිටා කෘෂෙව්ගේ නායකත්වය යටතේ පැවති දේශපාලන ප්‍රවණතාව විවේචනය කළේය.

=== පක්ෂය බිහිවීම ===

1960 දශකයේදී ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර මතවාදී ගැටුමක් ඇති විය. මෙම ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තුළද බෙදීමක් ඇති කළේය.

1964 ජනවාරි මාසයේදී නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් (N. Shanmugathasan) සහ ප්‍රේමලාල් කුමාරසිරිගේ නායකත්වයෙන් යුත් චීන හිතවාදී කණ්ඩායමක් වෙනම දේශපාලන සංවිධානයක් පිහිටුවීය. එය ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (පීකිං පිල) ලෙස හැඳින්විණි. අනෙක් පාර්ශ්වය එස්. ඒ. වික්‍රමසිංහ සහ පීටර් කෙනමන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෝවියට් හිතවාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Anti-Revisionism in Sri Lanka |url=https://www.marxists.org/history/erol/sri-lanka/index.htm}}&lt;/ref&gt;

=== නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන භූමිකාව ===

නාගලිංගම් ශන්මුගදාසන් ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් හා කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ප්‍රමුඛ නායකයෙකි. ඔහු ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වූ අතර පසුව චීන හිතවාදී කණ්ඩායමේ නායකත්වය දැරීය.

ඔහු ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය ඇතුළු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරී නායකයෙකු විය. 1947 මහා වැඩවර්ජනය සහ 1953 හර්තාලය ඇතුළු කම්කරු අරගලවලට ද ඔහු සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

ශන්මුගදාසන්ගේ දේශපාලන මතවාදය මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී සහ මාඕවාදී අදහස් මත පදනම් විය. ඔහු සෝවියට් කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කළ අතර චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ විප්ලවවාදී මතවාදයට සහාය දැක්වීය.

=== කම්කරු ව්‍යාපාරය සහ වෘත්තීය සමිති ===

පීකිං පිලට අනුබද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් කම්කරු ව්‍යාපාරය තුළ විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය. ලංකා වෙළෙඳ සේවක සංගමය සහ වතු කම්කරු වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය තුළ එම කණ්ඩායමට බලපෑමක් පැවතිණි.

පක්ෂය කම්කරු අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති සංවිධානය, ගොවි ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් සහ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් ===

පීකිං පිලට සම්බන්ධ වාමාංශික දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් උතුරු ශ්‍රී ලංකාවේ කුල පීඩනයට එරෙහි සමාජ ව්‍යාපාරවලට ද සහාය දැක්වූහ. විශේෂයෙන් යාපනයේ පීඩිත කුලවල ජනතාවගේ සමාජ අයිතිවාසිකම් සහ සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පැවති අරගලවලදී එම ව්‍යාපාරයේ කාර්යභාරය ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;

=== පසුකාලීන වර්ධනය ===

චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ මාඕ සේතුංගේ මරණයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ තවත් මතවාදී බෙදීම් ඇති විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පීකිං පිලද එම වෙනස්කම්වලට මුහුණ දුන්නේය.

පසුව එම දේශපාලන ප්‍රවණතාව මාක්ස්වාදී–ලෙනින්වාදී කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (මාඕවාදී) ලෙස හැඳින්වූ පසුකාලීන සංවිධාන සමඟ සම්බන්ධ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Memories of Pro-China communist leader 'Shan' |url=https://www.ft.lk/columns/Memories-of-Pro-China-communist-leader--Shan-/4-737106 |publisher=Daily FT}}&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ' ආරම්භය සහ දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි වීම ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ආරම්භය 1965 මැයි 14 දින අක්මීමන ප්‍රදේශයේ පැවැත්වූ සාකච්ඡාවක් දක්වා දිව යයි. රෝහණ විජේවීරගේ නායකත්වයෙන් පැවැති එම සාකච්ඡාවට හත්දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර, එය නව විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගීමේ ආරම්භක අවස්ථාවක් විය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1970 අගෝස්තු මාසයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ නමින් එම ව්‍යාපාරය ප්‍රසිද්ධ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ආරම්භ කළේය. එහෙත් 1971 අප්‍රේල් මාසයේදී එය රජයට එරෙහිව සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''A Brief History of the JVP''.&lt;/ref&gt;

1977 මහ මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අවස්ථාවේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබුණි. ඒ නිසා එහි අපේක්ෂකයන්ට ස්වාධීන අපේක්ෂකයන් ලෙස තරග කිරීමට සිදුවිය. 1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී ද එය ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය.&lt;ref&gt;ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ''History of the JVP (1965–1994)''.&lt;/ref&gt;

1982 ජනාධිපතිවරණයට මාසයකට පමණ පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා යටතේ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි විය. එම ජනාධිපතිවරණයට රෝහණ විජේවීර එම පක්ෂයේ අපේක්ෂකයා ලෙස ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව, ''Presidential Election 1982 – Results''.&lt;/ref&gt;


== 'ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ',මැතිවරණ දේශපාලනයට පිවිසීම ==

1971 කැරැල්ලෙන් පසුව ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සීමා වී තිබුණද, රෝහණ විජේවීර නිදහස් වීමෙන් පසුව එය නැවත විවෘත දේශපාලන ක්‍රියාවලියට පිවිසියේය. 1977 මහ මැතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් වූ අතර ඡන්ද 3,441ක් ලබා ගත්තේය.

1981 දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා මැතිවරණයේදී මැතිවරණ කොමසාරිස්වරයා විසින් පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කර නොතිබූ බැවින්, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ස්වාධීන කණ්ඩායම් ලෙස තරග කළේය. එම මැතිවරණයෙන් එහි අපේක්ෂකයන් 13 දෙනෙකු තේරී පත්වූ බව එම පක්ෂයේ ඉතිහාස වාර්තාව සඳහන් කරයි.

1982 ජනාධිපතිවරණයට පෙර ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ පිළිගත් දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ලියාපදිංචි කෙරිණි. එහි නායක රෝහණ විජේවීර ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වී ඡන්ද 273,428ක් ලබා ගනිමින් තෙවැනි ස්ථානයට පත්විය.


== 'ජනතා විමුක්ති   පෙරමුණ' තහනම, සන්නද්ධ කැරලි සහ දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යනුකූල දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස ද ක්‍රියා කළේය. 1971 කැරැල්ලෙන් පසුව එය තහනම් කර තිබූ අතර, 1977දී නැවත නීත්‍යනුකූල දේශපාලන ක්‍රියාවලියට එක්විය. 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද එය ඉදිරිපත් විය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1983 අගෝස්තු මාසයේදී රජය ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ තහනම් කළේය. ඉන්පසු එහි නායකත්වය භූගත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, 1987–1989 කාලයේදී රජයට එරෙහිව දෙවන සන්නද්ධ කැරැල්ලක් මෙහෙයවීය.&lt;ref&gt;''Sri Lanka: A Country Study'', Library of Congress.&lt;/ref&gt;

1987–1989 කැරැල්ල සමයේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් දේශපාලන විරුද්ධවාදීන්ට සහ එහි නියෝගවලට අවනත නොවූ සාමාන්‍ය ජනතාවට එරෙහිව ඝාතන, තර්ජන සහ වෙනත් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා සිදු කළ බව ඉතිහාස පර්යේෂණවල සඳහන් වේ. මෙම කාලයේ පුද්ගලයන් ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා කැරැල්ලේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ බව ද පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.&lt;ref&gt;Nirmal Ranjith Dewasiri, “Janatha Vimukthi Peramuna and Youth Militancy in Southern Sri Lanka”, Oxford Research Encyclopedia of Asian History, 2023.&lt;/ref&gt;

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් ලෙස දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය (DJV) ද ක්‍රියාත්මක වූ බව සමකාලීන වාර්තා සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, DJV සංවිධානයේ ස්වභාවය සහ JVP සමඟ එහි සම්බන්ධතාව පිළිබඳ JVP නායකත්වය සහ වෙනත් පර්යේෂකයන් අතර වෙනස් අදහස් පැවතිණි.&lt;ref&gt;Canada: Immigration and Refugee Board, “Information on the Deshapriya Janatha Viyaparaya (DJV)”, ECOI.&lt;/ref&gt;


== දේශපාලන ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂ සමඟ ගැටුම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ සන්නද්ධ අරගල මෙන්ම වෙනත් දේශපාලන සංවිධාන සමඟ ඇති වූ ගැටුම් ද වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.

1987–1989 කාලයේ දෙවැනි කැරලි සමයේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ විසින් ආණ්ඩුවට සහාය දැක්වූ දේශපාලනඥයන්, ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන්, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාකාරීන් සහ වෙනත් වාමාංශික පක්ෂවල සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගත් ඝාතන හා තර්ජන සිදු කරන ලදී. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය, ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ වූ ක්‍රියාකාරීන් ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ගොදුරු වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Report of the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g92/100/49/pdf/g9210049.pdf |publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම විසින් 1989–1990 කාලය පිළිබඳ සකස් කළ වාර්තාවක කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට සම්බන්ධ නීතිඥ ජේ. එම්. බී. බණ්ඩාර ඝාතනයට ලක්වීම සහ සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීන්ට එල්ල වූ තර්ජන පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Attacks on Justice: July 1989–June 1990 |url=https://www.icj.org/wp-content/uploads/1990/07/attacks-on-justice-july-1989-june-1990-publications-1990-eng.pdf |publisher=International Commission of Jurists}}&lt;/ref&gt;

== රාජ්‍ය මර්දනය සහ මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ==

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දෙවැනි කැරැල්ල මර්දනය කිරීමේදී ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ආරක්ෂක අංශ විසින් පුළුල් මර්දනකාරී ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කරන ලදී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, වධහිංසා පැමිණවීම්, අතුරුදන් කිරීම් සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියකින් තොරව සිදු කළ ඝාතන පිළිබඳව මානව හිමිකම් සංවිධාන වාර්තා කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Recurring Nightmare: State Responsibility for Disappearances and Abductions in Sri Lanka |url=https://www.hrw.org/report/2008/03/05/recurring-nightmare/state-responsibility-disappearances-and-abductions-sri-lanka |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

1987–1989 කාලයේදී ජවිපෙ සන්නද්ධ ක්‍රියාකාරකම් මෙන්ම ඒවාට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද මර්දනකාරී මෙහෙයුම් ද දහස් ගණනකගේ ජීවිත අහිමිවීමට සහ පුද්ගලයන් අතුරුදන්වීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sri Lanka: Enforced Disappearances and Accountability |url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa37/5497/2017/en/ |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt;

1989 නොවැම්බර් මාසයේදී රෝහණ විජේවීර අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනයට ලක්විය. ඔහු අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ඝාතනය කිරීම නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ මානව හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් බරපතළ ප්‍රශ්න මතු කළ සිදුවීමක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wijeweera, Rohana (1943–1989) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781405198073.wbierp1563 |publisher=International Encyclopedia of Revolution and Protest}}&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references/&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==

'''නව සමසමාජ පක්ෂය''' (ඉංග්‍රීසි: Nava Sama Samaja Party – NSSP) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන මතවාදය නියෝජනය කරන වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. එහි ආරම්භය 1970 දශකයේ ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ ඇති වූ දේශපාලන හා මතවාදී ගැටුම් සමඟ සම්බන්ධ වේ.

1964දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමඟ සභාග ආණ්ඩුවකට එක්වීමෙන් පසු පක්ෂය තුළ එම දේශපාලන තීරණයට විරුද්ධ වූ වාමාංශික කණ්ඩායමක් වර්ධනය විය. එය ''වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාව'' (Vama Samasamaja Tendency) ලෙස හැඳින්විණි. මෙම කණ්ඩායමට පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යයන්, ආචාර්යවරුන් සහ කම්කරු ව්‍යාපාරයේ ක්‍රියාකාරීන් සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;


== නව සමසමාජ පක්ෂය බිහිවීම ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන ව්‍යාපාරයේ වැදගත් සංවිධානාත්මක වෙනසක් ලෙස නව සමසමාජ පක්ෂය (Nava Sama Samaja Party – NSSP) බිහිවීම සැලකිය හැකිය. එහි ආරම්භය ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ 1960 දශකයේ අගභාගයේ සහ 1970 දශකයේ මුල් භාගයේ ඇති වූ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද සමඟ සම්බන්ධ වේ.
=== වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවේ ආරම්භය (1970–1974) ===
1970දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බලයට පත්වීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය පිළිබඳ විවේචනාත්මක අදහස් දැරූ පිරිසක් පක්ෂය තුළ අභ්‍යන්තර වාම ප්‍රවණතාවක් ගොඩනැගූහ. මෙම ප්‍රවණතාවයේ ක්‍රියාකාරීන් අතර වාසුදේව නානායක්කාර, වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න සහ කුමාර් ඩේවිඩ් යන අය වැදගත් වූහ.
1970 දෙසැම්බර් 5 වැනිදා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ අක්බාර් ශාලාවේ පැවති සාකච්ඡාවකදී මෙම වාම ප්‍රවණතාව සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක වීම ආරම්භ කළ බව සඳහන් වේ. එහිදී මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සහ පක්ෂයේ පැරණි විප්ලවවාදී ප්‍රතිපත්ති නැවත ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කෙරිණි.
1972දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය තුළ පැවති සභාග දේශපාලනය සම්බන්ධ මතභේද තවදුරටත් උත්සන්න විය. පක්ෂයේ සම්මේලනයෙන් පසු රැඩිකල් වාම ප්‍රවණතාවට සම්බන්ධ පිරිස් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා ප්‍රමුඛව ක්‍රියාත්මක වූ වාම සමසමාජ කණ්ඩායමට පසුව වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු වෙනත් වාම ක්‍රියාකාරීහු ද එක් වූහ.
1974 පමණ වන විට මෙම කණ්ඩායම 'වාම සමසමාජ ප්‍රවණතාවය' ලෙස සංවිධානාත්මකව ක්‍රියාත්මක විය. එම කණ්ඩායම විසින් 'වාම සමසමාජය' නමින් ප්‍රකාශනයක් ද පවත්වාගෙන යන ලදී.  

=== සමසමාජ නව නායකත්වය සහ නව සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම (1977–1979) ===  

1976දී සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව බිඳවැටීමෙන් පසු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයේ පැරණි වාම ක්‍රියාකාරීන් සහ වෘත්තීය සමිති නායකයන් ඇතුළු පිරිස් මෙම නව වාම දේශපාලන ප්‍රවණතාව සමඟ සම්බන්ධ වූහ.
1977දී වැල්ලවත්තේ සරස්වතී ශාලාවේ පැවති රැස්වීමකදී විවිධ වාම කණ්ඩායම් සහ වමේ ප්‍රවණතා එක්ව 'සමසමාජ නව නායකත්වය' ලෙස සංවිධානය විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ඇතුළු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ ප්‍රමුඛ ක්‍රියාකාරීන් මෙම සංවිධානය ගොඩනැගීමට දායක වූහ.
මෙම සංවිධානය 1979දී නව සමසමාජ පක්ෂය ලෙස නම් කරන ලදී. එහි පළමු සම්මේලනයේ ප්‍රධාන ලේකම්වරයා ලෙස වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා පත් විය. වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ද පක්ෂයේ ආරම්භක දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන් අතර ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් දැරීය.
නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූ අතර කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන සංවිධානය, වෘත්තීය සමිති අයිතිවාසිකම්, සමාජවාදය සහ ජනතා අරගලය මගින් සමාජ හා දේශපාලන වෙනස්කම් ඇති කිරීම එහි ප්‍රධාන දේශපාලන අරමුණු අතර විය.

=== නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් ===  

1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එරෙහි විරෝධතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධ අරගල සහ 1980 මහා වැඩවර්ජනය ආශ්‍රිත දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලදී නව සමසමාජ පක්ෂයේ ක්‍රියාකාරීහු මැදිහත් වූහ.
1983 ජූලි මාසයේ ඇති වූ කළු ජූලි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාකාරකම්වලින් පසු ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, නව සමසමාජ පක්ෂය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය තහනම් කරන ලදී. පසුව නව සමසමාජ පක්ෂය සහ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සම්බන්ධයෙන් පනවා තිබූ තහනම ඉවත් කරන ලදී.
1980 දශකයේදී ජාතික ප්‍රශ්නය, දෙමළ ජනතාවගේ දේශපාලන අයිතිවාසිකම්, ජනවාර්ගික ගැටුම සහ ඉන්දීය සාම සාධක හමුදාව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීම සම්බන්ධයෙන් ද පක්ෂය තුළ සහ පුළුල් වාම ව්‍යාපාරය තුළ විවිධ දේශපාලන මතභේද ඇති විය.

=== පක්ෂය තුළ බෙදීම් සහ නව දේශපාලන සංවිධාන බිහිවීම ===

නව සමසමාජ පක්ෂයේ ඉතිහාසය තුළ දේශපාලන හා ප්‍රතිපත්තිමය මතභේද හේතුවෙන් විවිධ කණ්ඩායම් පක්ෂයෙන් වෙන්වූහ. 1989දී සිරිතුංග ජයසූරිය මහතා ඇතුළු පිරිසක් පක්ෂයෙන් වෙන්වීම එවැනි වැදගත් සිදුවීමකි.
1994දී වාසුදේව නානායක්කාර මහතා, එඩ්වින් කොතලාවල සහ කේ.ඩබ්ලිව්. විලේගොඩ ඇතුළු පිරිසක් නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූහ. එමඟින් පක්ෂයේ ආරම්භක අවධියේ සිට ක්‍රියාකාරීව සිටි ප්‍රමුඛ දේශපාලන නායකයකු වූ වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ නව සමසමාජ පක්ෂය සමඟ පැවති දේශපාලන සම්බන්ධතාව අවසන් විය.

=== වාසුදේව නානායක්කාර මහතාගේ පසුකාලීන දේශපාලන ගමන්මඟ ===   

නව සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වූ පසු වාසුදේව නානායක්කාර මහතා නැවත ලංකා සමසමාජ පක්ෂය සමඟ සම්බන්ධ විය. 1994 මහ මැතිවරණයෙන් පසු ඔහු පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ විය.
1999දී ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ මතභේද හේතුවෙන් ඔහු ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වී වාමාංශික හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සන්ධානය (Left and Democratic Alliance) පිහිටුවීය. එම සංවිධානය පසුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වාම පෙරමුණ (Democratic Left Front) ලෙස හැඳින්විණි.

මෙම පක්ෂය හරහා වාසුදේව නානායක්කාර මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ වාම දේශපාලනය තුළ වෙනම දේශපාලන මැදිහත්වීමක් පවත්වාගෙන ගියේය. ඔහු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු ලෙස සහ අමාත්‍යවරයකු ලෙස ද පසුව කටයුතු කළේය
[[වාසුදේව නානායක්කාර]] ද ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් ඉවත් වී මෙම නව වාමාංශික දේශපාලන ප්‍රවණතාවට එක් වූ ප්‍රමුඛ දේශපාලනඥයෙකි. ඔහු පසුව නව සමසමාජ පක්ෂයේ දේශපාලන කටයුතුවල සහ මැතිවරණ ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Celebrating Diversity |url=https://www.cpahq.org/media/pztjcpsi/parlissuesrilankaprofileoptimized.pdf |publisher=Commonwealth Parliamentary Association}}&lt;/ref&gt;

පක්ෂයේ නායකත්වය සම්බන්ධයෙන් පසුව වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් වූ අතර සිරිතුංග ජයසූරිය ද එහි ආරම්භක සංවිධාන කටයුතුවලදී වැදගත් භූමිකාවක් ඉටු කළේය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=https://www.lankasocialist.net/about-us/}}&lt;/ref&gt;  

 == දේශපාලන මතවාදය සහ ක්‍රියාකාරකම් ==

නව සමසමාජ පක්ෂය ට්‍රොට්ස්කිවාදී සමාජවාදී මතවාදය මත පදනම් වූ දේශපාලන සංවිධානයකි. කම්කරු පන්තියේ අයිතිවාසිකම්, වෘත්තීය සමිති ව්‍යාපාරය, සමාජ සමානාත්මතාව සහ ජාතික ගැටලුවට දේශපාලන විසඳුම් ලබාදීම එහි දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වල ප්‍රධාන අංශ විය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A history of oppression: The Tamils of Sri Lanka |url=https://links.org.au/history-oppression-tamils-sri-lanka}}&lt;/ref&gt;

1983 ජූලි සිදුවීම්වලින් පසුව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් නව සමසමාජ පක්ෂය තහනම් කරන ලද අතර 1985දී එම තහනම ඉවත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information on the Nava Sama Samaja Party |url=https://www.ecoi.net/en/document/1343311.html |publisher=Canadian Immigration and Refugee Board}}&lt;/ref&gt;     


=== පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය ===

පෙරටුගාමී සමාජවාදී පක්ෂය (Frontline Socialist Party – FSP) ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. 2012 අප්‍රේල් 9 වැනිදා කොළඹ සුගතදාස ක්‍රීඩාංගණයේ පැවති සමුළුවකදී එය ආරම්භ කරන ලදී. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ අභ්‍යන්තර දේශපාලන මතභේද හේතුවෙන් එයින් වෙන්වූ කණ්ඩායමක් විසින් මෙම පක්ෂය පිහිටුවන ලදී. පක්ෂය ධනවාදයට එරෙහි පන්ති දේශපාලනය, සමාජවාදය සහ වාමාංශික ජනතා ව්‍යාපාර ශක්තිමත් කිරීම අවධාරණය කරයි.

&lt;ref&gt;Sri Lanka Brief, “Will launch of Frontline Socialist Party lead to revival of ‘Left’ in Sri Lanka?”, 15 April 2012.&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;Frontline Socialist Party, නිල වෙබ් අඩවිය, [https://frontlinesp.org/].&lt;/ref&gt;


== මූලාශ්‍ර ==
Rajan Philips, ''Kumar David at 80: Engineer, Scholar, Socialist'', The Island, 25 July 2021.
''වම කඩාගෙන හදපු වම!'', Maw Rata News, 3 January 2026.
UK Home Office, ''Country Assessment – Sri Lanka'', 1 April 2002.
Immigration and Refugee Board of c Nn   anada, ''Information on the Nava Sama Samaja Party'', 30 October 1996.mu


== ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය ==

ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනයේ ආරම්භය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලන සමය දක්වා දිව යයි. යටත්විජිත පාලනය යටතේ පැවති ආර්ථික හා සමාජ අසමානතා, කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ගැටලු, වතු කම්කරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ඉල්ලීම් වාමාංශික අදහස් වර්ධනය වීමට බලපෑ සාධක අතර විය.

1920 දශකයේදී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක කම්කරු ව්‍යාපාරය වර්ධනය විය. 1922දී ලංකා කම්කරු සංගමය පිහිටුවීම සහ 1923දී ඒ. ඊ. ගුණසිංහගේ නායකත්වයෙන් පැවැති මහා වැඩවර්ජනය එහි වැදගත් සිදුවීම් විය.&lt;ref&gt;ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලේඛනාගාරය, ''Labour Movement''.&lt;/ref&gt;

1930 දශකයේදී යුරෝපයේ සමාජවාදී හා මාක්ස්වාදී අදහස්, ඉන්දියානු නිදහස් අරගලය සහ දේශීය කම්කරු ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය ශ්‍රී ලංකාවේ තරුණ බුද්ධිමතුන් කෙරෙහි බලපෑවේය. විදේශීය විශ්වවිද්‍යාලවල අධ්‍යාපනය ලැබූ තරුණයන් පිරිසක් සමාජවාදී සහ මාක්ස්වාදී දේශපාලන අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වූහ.&lt;ref&gt;Jayadeva Uyangoda, “The Lanka Sama Samaja Party”, ''The Cambridge History of Socialism'', 2022.&lt;/ref&gt;

1935 දෙසැම්බර් 18 දින ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක වාමාංශික පක්ෂ දේශපාලනයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එහි ආරම්භක නායකයන් අතර එන්. එම්. පෙරේරා, කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා, පිලිප් ගුණවර්ධන, රොබට් ගුණවර්ධන සහ ලෙස්ලි ගුණවර්ධන වූහ.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

ඉන්දියාවේ මහත්මා ගාන්ධි සහ ජවහර්ලාල් නේරු වැනි නායකයන්ගේ නිදහස් අරගලය ද ලංකාවේ දේශපාලන ව්‍යාපාර කෙරෙහි බලපෑවේය. ලංකා සමසමාජ පක්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට එරෙහිව ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, ඉන්දියාවේ වාමාංශික හා විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්‍යාපාර සමඟ ද සම්බන්ධතා ගොඩනඟා ගත්තේය.&lt;ref&gt;Charles Wesley Ervin, “Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism”, 2009.&lt;/ref&gt;

1948 පෙබරවාරි 4 දින ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීම සඳහා ව්‍යවස්ථාමය සාකච්ඡා, බ්‍රිතාන්‍යයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ඇති වූ දේශපාලන වෙනස්කම් සහ ජාත්‍යන්තර නිදහස් ව්‍යාපාරවල බලපෑම් ඇතුළු සාධක රැසක් බලපෑවේය. ඩී. එස්. සේනානායක ප්‍රමුඛ අමාත්‍ය මණ්ඩලය නිදහස ලබාගැනීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය රජය සමඟ සාකච්ඡා මෙහෙයවීය. ඒ සමඟම වාමාංශික පක්ෂ ද යටත්විජිත විරෝධී දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම් සහ කම්කරු අරගලවල නිරත වූහ.&lt;ref&gt;Rajiva Wijesinha, “Independence and the Power of the Prime Minister”.&lt;/ref&gt;

== වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ නව පක්ෂ බිහිවීම ==

1930 දශකයේ ආරම්භ වූ වාමාංශික ව්‍යාපාරය පසුව විවිධ මතවාදී ප්‍රවණතා අනුව බෙදී ගියේය. ට්‍රොට්ස්කිවාදය සහ සෝවියට් කොමියුනිස්ට්වාදය අතර ඇති වූ මතවාදී ගැටුම් හේතුවෙන් 1943දී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවීම සිදුවිය. පසුව කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරය තුළ ද සෝවියට් සංගමය සහ චීනය අතර ඇති වූ මතවාදී බෙදීමේ බලපෑමෙන් මොස්කව් සහ පීකිං පාර්ශ්ව බිහි විය.&lt;ref&gt;Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.&lt;/ref&gt;


පසුකාලීනව ලංකා සමසමාජ පක්ෂයෙන් වෙන්වූ කණ්ඩායම් සහ නව වාමාංශික සංවිධාන බිහිවීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය තවදුරටත් විවිධාංගීකරණය විය.

වාමාංශික පක්ෂවල විවිධත්වය

 ශ්‍රී  ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය එකම පක්ෂයකට සීමා වුණේ නැහැ. කාලයත් සමඟ මතවාදී වෙනස්කම්, ජාත්‍යන්තර කොමියුනිස්ට් ව්‍යාපාරයේ බෙදීම් සහ පක්ෂ අභ්‍යන්තර මත ගැටුම්  නිසා නව පක්ෂ හා කණ්ඩායම් බිහිවුණා.

පක්ෂය හෝ ව්‍යාපාරය ආරම්භක කාලය / පසුබිම
ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) 1935
ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPSL) 1943
බොල්ෂෙවික් සමසමාජ පක්ෂය (BSP) 1940 දශකයේ වෙන්වූ කණ්ඩායමක්; පසුව LSSP සමඟ එක්වීම
විප්ලවකාරී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (VLSSP) 1950
මහජන එක්සත් පෙරමුණ (MEP) 1959
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ පීකිං පාර්ශ්වය 1960 දශකයේ මොස්කව්–පීකිං බෙදීමෙන් පසුව
නව සමසමාජ පක්ෂය (NSSP) 1970 දශකය
ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) 1965දී ආරම්භ වූ ව්‍යාපාරය

== මූලාශ්‍ර ==

&lt;references/&gt;

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලනය
සූරියමල් ව්‍යාපාරය
ට්‍රොට්ස්කිවාදය
හතරවන ජාත්‍යන්තරය

ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර
Jayadeva Uyangoda – The Lanka Sama Samaja Party, Cambridge University Press (2022)⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනය.
Lanka Sama Samaja Party – නිල වෙබ් අඩවිය⁠ — පිහිටුවූ දිනය, ප්‍රධාන ආරම්භක නායකයන් සහ මූලස්ථාන ලිපිනය.
Robert J. Alexander – The Rise of the Lanka Sama Samaja Party⁠ — පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්තර.


== ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර ==
Sri Lanka National Archives, ''Labour Movement''.
Sri Lanka National Archives, ''Suriya-Mal Movement''.
Jayadeva Uyangoda, ''The Lanka Sama Samaja Party'', The Cambridge History of Socialism, Cambridge University Press, 2022.
Communist Party of Sri Lanka, ''Party History''.
Charles Wesley Ervin, ''Lanka Sama Samaja Party (LSSP) and Sri Lankan Radicalism'', 2009.

Cambridge University Press – The Lanka Sama Samaja Party⁠.
Charles Wesley Ervin – LSSP and Sri Lankan Radicalism⁠.
S. V. D. Gamin Samaranayake – Doctoral thesis⁠.
Communist Party of Sri Lanka – 77 Years of Struggle⁠.
1922 කම්කරු සංගමය සහ 1923 වැඩවර්ජනය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1933 සූරියමල් ව්‍යාපාරය ජාතික ලේඛනාගාරය⁠
1935 සමසමාජ පක්ෂය Cambridge University Press⁠
කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ආරම්භක ඉතිහාසය නිල පක්ෂ ඉතිහාසය – PDF⁠
ලංකාවේ වාමාංශික ව්‍යාපාරයේ පර්යේෂණ ඉතිහාසය Wiley Academic Reference⁠
&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>583kjtmr4uuqv1vt4m46r676oi7m41n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලූලෙ ජනයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197959</id>
    <revision>
      <id>803821</id>
      <timestamp>2026-11-07T07:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1377960932|Lule people]]&quot;</comment>
      <origin>803821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10838" sha1="7d3bqk1qy6bibp9z9dulpeuoc6vkhfz" xml:space="preserve">'''ලූලෙ ජනයා''' නොහොත් '''ලූලෙස්''' යනු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේ]] ආදිවාසී ජනතාවකි. මුලින් ම ඔවුන් හමුවුණේ වත්මන් ආර්ජන්ටිනාවේ [[සල්තා පළාත|සල්තා පළාතේ]] දී මෙන් ම ඊට නුදුරු නූතන [[බොලිවියාව|බොලිවියාවෙත්]] [[පැරගුවේ|පැරගුවේහිත්]] ප්‍රදේශවල දී ය. පසු ව ඔවුහු වුයිචීන් විසින් සල්තා පළාතේ දකුණටත් [[සැන්ටියාගෝ ඩෙල් එස්ටෙරෝ පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ පළාතේ]] ඊසානටත් නැඟෙනහිරි [[තුකුමාන් පළාත|තුකුමාන් පළාතටත්]] අවතැන් කරනු ලැබූ හ. [[විලේලා භාෂාව|බිලේලා බසට]] දුරින් නෑ වන [[ලූලෙ භාෂාව|ලූලෙ බස]] ඒ හා එක්ව ලූ&lt;nowiki&gt;&lt;b&gt;ලෙ&lt;/b&gt;&lt;/nowiki&gt;-විලේලා භාෂා පවුල සාදයි. 2010 සංගණනයට අනුව, අද වන විට ආර්ජන්ටිනාවේ පුද්ගලයෝ 3,721ක් සිය ලූලෙ ජනවාර්ගික අනුබැඳිය (ethnic affiliation) පවසති. 

== ඉතිහාසය ==
එක ම කලාපයේ විසූ ලූලෙයෝ හා [[විලේලා|බිලේලාවෝ]] හා භාෂාමය වෙනස්කම් තිබියදීත්, බොහෝ සංස්කෘතික ලක්ෂණ බෙදාගතු. ඔවුන්ට{{පහදන්න|date=August 2017}}තොනොකොතේ හා [[Mataraes|මතරායෙස්]] සමඟ ද සබඳතා තිබිණි. ලූලෙ ජනයා එසිස්තිනේ, තොකිස්තිනේ, ඔරිස්තිනේ, අක්සොස්තිනේ, තම්බෝරිනේ, ගුවාසාස්තිනේ, කසුතිනේ, යන ජන පිරිස්වලින් සමන්විත විය.

සාමාන්‍යයෙන් [[දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නා|දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නන්]] වූ ලූලෙයෝ එ බැවින් සංචාරක ජීවන රටාවක් ගත කළෝ ය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුහු ආහාර සඳහා [[බඩ ඉරිඟු]], කැලබාසා, අර්තාපල්, ක්විනෝවා ඇතුළු විවිධ ශාක වර්ග වගා කළ හ. නූතන [[සැල්ටා, ආර්ජන්ටිනාව|සල්තා]] නගරයේ බටහිරි මායිම්වල උදාසීන? ජනගහනයක් පදිංචි වූ හ. මෙම ජනාවාස තුළ, ඔවුන් ගේ සංස්කෘතිය හා ජීවන රටාව කෙරෙහි පැහැදිලි අන්දියානු බලපෑමක් දැක්විය හැකිය. තවලම් සතුන් ලෙස යොදාගැනීමටත් ලොම් සහ මස් නිපැයුමටත් ලැමිනි පවුලේ සතුන් හීලෑ කිරීම මෙම අන්දියානු සංස්කෘතික බලපෑමට එක් ප්‍රධාන නිදසුනකි.

ඔවුන් ක්‍රිස්තියානි ආගමට හරවාගනුව, [[ජේසු නිකාය|ජෙසුයිට්වරු]] 1670 දී තුකුමාන් පළාතේ සන් ඉසිද්‍රෝ දෙ ලූලෙස් අසල මීසමක් ඇරඹූ හ. ජෙසුයිට්වරුන් පන්නාදැමුණු 1768 දක්වා මෙම මීසම ක්‍රියාකාරී ව පැවතියේ ය. මීසම පැවති කාලය තුළ, එය බොහෝ විට ප්‍රදේශයේ ලූලෙ හා දයිගුයිතා ආදිවාසී ජනගහනය ඉඩම් හිමි කතිපයාධිපත්‍යයේ, වතුකරයේ හා යටත් විජිත වැඩපොළවල සාමාජිකයින්ට වෙළෙඳාම් කර විකිණියේ ය.

1708 දී, තුකුමාන් ආණ්ඩුකාර [[Esteban de Urízar|එස්තෙවාන් දෙ උරීසාර්]], ලූලෙ ඇතුළු ග්‍රාන් චකෝහි ස්වදේශික ජනයාට එරෙහි ව දඬුවම් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළේ ය. එම ව්‍යාපාරයෙන් පසු, සල්තාහි ජෙසුයිට් නිකායිකයෝ වල්වුඒනා කොටුවට ඉක්බිතියෙන් ‘සන් හුවාන් බවුතීස්තා දෙ වල්වුඒනා’ නමින් මීසමක් ඇරඹූ හ. ප්‍රධාන වශයෙන් එසිස්තිනේ හා තොකිස්තිනේ පිරිස්වලින් ආ ලූලෙයන් 400කට මෙම මීසම නිවහන විය. 1715 අගෝස්තු 7 වන දා, අන්තෝනියෝ මච්චෝනි පියතුමා මීසම මිරාෆ්ලෝරෙස් කොටුවට ගෙන ගියේ සලාදෝ ගං ඉවුරේ සන් එස්තෙවාන් දෙ  මිරාෆ්ලෝරෙස් මීසම පිහිටුවමිනි. අවුරුදු දහතුනකට පසු, 1728 දී, ස්වදේශිකයෝ කැරැල්ලකින් මීසම වැනසූ හ; ලූලෙයෝ මීසම පියා දේශය පුරා විසිරී ගිය හ. 1752 දී, මීසම ප්‍රතිසංස්ථානය කරන ලද නමුත් සල්තා නගරයේ සිට ගිනිකොන දෙසින් {{Convert|170|km|miles}} දුරින් වෙනත් තැනකට ගෙන යන ලදී. &lt;ref name=&quot;Pueblos Originarios&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Reducciones Jesuitas y Franciscanas. Gran Chaco y regiones fronterizas. |url=http://pueblosoriginarios.com/sur/chaco/historia/reducciones.html |access-date=August 10, 2017 |publisher=Pueblos Originarios |language=Spanish}}&lt;/ref&gt; 1768 දී ජෙසුයිට් නිකායිකයින් පැන්නීමෙන් පසු, මීසම  ෆ්‍රැන්සිස්කන් පාලනයට පත් වූවත්, දහනව වන සියවස ඇරඹෙන විට එය ස්ථිරව ම අත්හැර දැමිණි. &lt;ref name=&quot;Ovni Salta&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Los jesuitas en Salta |url=http://www.ovnisalta.com.ar/jesuitas.htm |access-date=August 10, 2017 |publisher=OVNI Salta |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

== අද ==
ලූලෙයන් ගෙන් පැවතෙන්නෝ අර්ධ වශයෙන්, නමුත් අසම්පූර්ණ ව, ආර්ජන්ටිනාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් සුදු ජනගහනයටත් සංස්කෘතියටත් මිශ්‍ර වී සංස්කෘතිකරණය? වී සිටිති. පහත සඳහන් ජනාවාසවල, ලූලෙ ජනයාට අයත් යැ යි තමන් හඳුන්වාගන්නා පදිංචිකරුවෝ ගණනාවක් වෙති: &lt;ref name=&quot;CEPPAS&quot;&gt;[http://www.ceppas.org/gajat/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_view&amp;gid=11/ Comunidades Indígenas de Tucumán]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt;

* ලාස් කෝස්තාස්, සල්තා පළාත (පවුල් 250)
* එල් රෙතිරෝ, සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ පළාත
* El Nogalito, Lules දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 80)
* මලා මාලා, ලූල්ස් දෙපාර්තමේන්තුව, ටුකුමන් පළාත (පවුල් 25)
* El Siambón, Tafí Viejo දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 45)
* La Oyada, Tafí Viejo දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 15)

2004-2005 අනුපූරක? ස්වදේශික සමීක්ෂණය පළමු-පරපුරේ ලූලෙ මුලක් (සම්භවයක්) ඇති ආර්ජන්ටිනා ජාතිකයන් 854 දෙනකු හඳුනාගති. &lt;ref name=&quot;INAI&quot;&gt;[http://www.mapasderecursos.org.ar/archivos_biblioteca/1318188139_6.informacionestadistica.pdf Información Estadística]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt; 2010 ආර්ජන්ටිනා සංගණනය ලූලෙ ජනවාර්ගිකත්වයට අයත් පුද්ගලයන් 3,721 දෙනකු හඳුනාගති.  &lt;ref name=&quot;Census 2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=April 2015 |title=Pueblos Originarios: Región Noroeste Argentino |url=http://www.indec.gov.ar/ftp/cuadros/poblacion/pueblos_originarios_NOA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113144610/http://www.indec.gov.ar/ftp/cuadros/poblacion/pueblos_originarios_NOA.pdf |archive-date=November 13, 2015 |access-date=August 10, 2017 |publisher=Instituto Nacional de Estadística y Censos |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[ප්‍රවර්ගය:&quot;ආශ්‍රිත මිනිස් ජාතීන්&quot; සඳහා තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>7d3bqk1qy6bibp9z9dulpeuoc6vkhfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>803826</id>
      <parentid>803821</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T11:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WrdSrchSi</username>
        <id>55524</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added reflist</comment>
      <origin>803826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10914" sha1="c4d9l2d9qkd9doqny2hnv0iiwln1yqv" xml:space="preserve">'''ලූලෙ ජනයා''' නොහොත් '''ලූලෙස්''' යනු [[ආර්ජන්ටිනාව|ආර්ජන්ටිනාවේ]] ආදිවාසී ජනතාවකි. මුලින් ම ඔවුන් හමුවුණේ වත්මන් ආර්ජන්ටිනාවේ [[සල්තා පළාත|සල්තා පළාතේ]] දී මෙන් ම ඊට නුදුරු නූතන [[බොලිවියාව|බොලිවියාවට]] හා [[පැරගුවේ|පැරගුවේට]] අයත් ප්‍රදේශවල දී ය. පසු ව ඔවුහු වුයිචීන් විසින් සල්තා පළාතේ දකුණටත් [[සැන්ටියාගෝ ඩෙල් එස්ටෙරෝ පළාත, ආර්ජන්ටිනාව|සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ පළාතේ]] ඊසානටත් නැඟෙනහිරි [[තුකුමාන් පළාත|තුකුමාන් පළාතටත්]] අවතැන් කරනු ලැබූ හ. [[විලේලා භාෂාව|බිලේලා බසට]] දුරින් නෑ වන [[ලූලෙ භාෂාව|ලූලෙ බස]] ඒ හා එක්ව [[ලූලෙ-බිලේලා භාෂා පවුල|ලූලෙ-බිලේලා භාෂා පවුල]] සාදයි. 2010 සංගණනයට අනුව, අද වන විට ආර්ජන්ටිනාවේ පුද්ගලයෝ 3,721ක් තම ලූලෙ ජනවාර්ගික අනුබැඳිය (ethnic affiliation) පවසති. 

== ඉතිහාසය ==
එක ම කලාපයේ විසූ ලූලෙයෝ හා [[විලේලා|බිලේලාවෝ]] හා භාෂාමය වෙනස්කම් තිබියදීත්, බොහෝ සංස්කෘතික ලක්ෂණ බෙදාගතු. ඔවුන්ට{{පහදන්න|date=August 2017}} තොනොකොතේ හා [[Mataraes|මතරායෙස්]] සමඟ ද සබඳතා තිබිණි. ලූලෙ ජනයා එසිස්තිනේ, තොකිස්තිනේ, ඔරිස්තිනේ, අක්සොස්තිනේ, තම්බෝරිනේ, ගුවාසාස්තිනේ, කසුතිනේ, යන ජන පිරිස්වලින් සමන්විත විය.

සාමාන්‍යයෙන් [[දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නා|දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නන්]] වූ ලූලෙයෝ එ බැවින් සංචාරක ජීවන රටාවක් ගත කළෝ ය. කෙසේ වෙතත්, ඔවුහු ආහාර සඳහා [[බඩ ඉරිඟු]], කැලබාසා, අර්තාපල්, ක්විනෝවා ඇතුළු විවිධ ශාක වර්ග වගා කළ හ. නූතන [[සැල්ටා, ආර්ජන්ටිනාව|සල්තා]] නගරයේ බටහිරි මායිම්වල උදාසීන? ජනගහනයක් පදිංචි වූ හ. මෙම ජනාවාස තුළ, ඔවුන් ගේ සංස්කෘතිය හා ජීවන රටාව කෙරෙහි පැහැදිලි අන්දියානු බලපෑමක් පෙන්විය හැකිය. තවලම් සතුන් ලෙස යොදාගැනීමටත් ලොම් සහ මස් නිපැයුමටත් ලැමිනි පවුලේ සතුන් හීලෑ කිරීම මෙම අන්දියානු සංස්කෘතික බලපෑමට එක් ප්‍රධාන නිදසුනකි.

ක්‍රිස්තියානි ආගමට ඔවුන් හරවාගනුව, [[ජේසු නිකාය|ජෙසුයිට්වරු]] 1670 දී තුකුමාන් පළාතේ සන් ඉසිද්‍රෝ දෙ ලූලෙස් අසල මීසමක් ඇරඹූ හ. ජෙසුයිට්වරුන් පන්නාදැමුණු 1768 දක්වා මෙම මීසම ක්‍රියාකාරී ව පැවතියේ ය. මීසම පැවති කාලය තුළ, එය බොහෝ විට ප්‍රදේශයේ ලූලෙ හා දයිගුයිතා ආදිවාසී ජනගහනය ඉඩම් හිමි කතිපයාධිපත්‍යයේ, වතුකරයේ හා යටත් විජිත වැඩපොළවල සාමාජිකයින්ට වෙළෙඳාම් කර විකිණියේ ය.

1708 දී, තුකුමාන් ආණ්ඩුකාර [[Esteban de Urízar|එස්තෙවාන් දෙ උරීසාර්]], ලූලෙ ඇතුළු ග්‍රාන් චකෝහි ස්වදේශික ජනයාට එරෙහි ව දඬුවම් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළේ ය. එම ව්‍යාපාරයෙන් පසු, සල්තාහි ජෙසුයිට් නිකායිකයෝ වල්වුඒනා කොටුවට ඉක්බිති ව ‘සන් හුවාන් බවුතීස්තා දෙ වල්වුඒනා’ නමින් මීසමක් ඇරඹූ හ. ප්‍රධාන වශයෙන් එසිස්තිනේ හා තොකිස්තිනේ පිරිස්වලින් ආ ලූලෙයන් 400කට මෙම මීසම නිවහන විය. 1715 අගෝස්තු 7 වන දා, අන්තෝනියෝ මච්චෝනි පියතුමා සලාදෝ ගං ඉවුරේ ‘සන් එස්තෙවාන් දෙ මිරාෆ්ලෝරෙස්’ මීසම පිහිටුවමින් එය මිරාෆ්ලෝරෙස් කොටුවට ගෙනගියේ ය. අවුරුදු දහතුනකට පසු, 1728 දී, ස්වදේශිකයෝ කැරැල්ලකින් මීසම වැනසූ හ; ලූලෙයෝ මීසම පියා දේශය පුරා විසිරී ගිය හ. 1752 දී, මීසම ප්‍රතිසංස්ථානය කරන ලද නමුත් සල්තා නගරයේ සිට ගිනිකොන දෙසින් {{Convert|170|km|miles}} දුරින් වෙනත් තැනකට ගෙන යන ලදී. &lt;ref name=&quot;Pueblos Originarios&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Reducciones Jesuitas y Franciscanas. Gran Chaco y regiones fronterizas. |url=http://pueblosoriginarios.com/sur/chaco/historia/reducciones.html |access-date=August 10, 2017 |publisher=Pueblos Originarios |language=Spanish}}&lt;/ref&gt; 1768 දී ජෙසුයිට් නිකායිකයින් පැන්නීමෙන් පසු, මීසම ෆ්‍රැන්සිස්කන් පාලනයට පත් වුණත්, දහනව වන සියවස ඇරඹෙන විට එය ස්ථිරව ම අත්හැර දැමිණි. &lt;ref name=&quot;Ovni Salta&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Los jesuitas en Salta |url=http://www.ovnisalta.com.ar/jesuitas.htm |access-date=August 10, 2017 |publisher=OVNI Salta |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

== අද ==
ලූලෙයන් ගෙන් පැවතෙන්නෝ අර්ධ වශයෙන්, නමුත් අසම්පූර්ණ ව, ආර්ජන්ටිනාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් සුදු ජනගහනයටත් සංස්කෘතියටත් මිශ්‍ර වී සංස්කෘතිකරණය? වී සිටිති. පහත සඳහන් ජනාවාසවල, ලූලෙ ජනයාට අයත් යැ යි තමන් හඳුන්වාගන්නා පදිංචිකරුවෝ ගණනාවක් වෙති: &lt;ref name=&quot;CEPPAS&quot;&gt;[http://www.ceppas.org/gajat/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_view&amp;gid=11/ Comunidades Indígenas de Tucumán]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt;

* ලාස් කෝස්තාස්, සල්තා පළාත (පවුල් 250)
* එල් රෙතිරෝ, සන්තියාගෝ දෙල් එස්තෙරෝ පළාත
* El Nogalito, Lules දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 80)
* මලා මාලා, ලූල්ස් දෙපාර්තමේන්තුව, ටුකුමන් පළාත (පවුල් 25)
* El Siambón, Tafí Viejo දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 45)
* La Oyada, Tafí Viejo දෙපාර්තමේන්තුව, Tucumán පළාත (පවුල් 15)

2004-2005 අනුපූරක? ස්වදේශික සමීක්ෂණය පළමු-පරපුරේ ලූලෙ මුලක් (සම්භවයක්) ඇති ආර්ජන්ටිනා ජාතිකයන් 854 දෙනකු හඳුනාගති. &lt;ref name=&quot;INAI&quot;&gt;[http://www.mapasderecursos.org.ar/archivos_biblioteca/1318188139_6.informacionestadistica.pdf Información Estadística]{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2017}}&lt;/ref&gt; 2010 ආර්ජන්ටිනා සංගණනය ලූලෙ ජනවාර්ගිකත්වයට අයත් පුද්ගලයන් 3,721 දෙනකු හඳුනාගති.  &lt;ref name=&quot;Census 2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=April 2015 |title=Pueblos Originarios: Región Noroeste Argentino |url=http://www.indec.gov.ar/ftp/cuadros/poblacion/pueblos_originarios_NOA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113144610/http://www.indec.gov.ar/ftp/cuadros/poblacion/pueblos_originarios_NOA.pdf |archive-date=November 13, 2015 |access-date=August 10, 2017 |publisher=Instituto Nacional de Estadística y Censos |language=Spanish}}&lt;/ref&gt;

==මුලාශ්‍ර==
{{reflist}}
[[ප්‍රවර්ගය:CS1 ස්පාඤ්ඤ-භාෂා මූලාශ්‍ර (es)]]
[[ප්‍රවර්ගය:Articles using infobox ethnic group with image parameters]]
[[ප්‍රවර්ගය:&quot;ආශ්‍රිත මිනිස් ජාතීන්&quot; සඳහා තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description is different from Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>c4d9l2d9qkd9doqny2hnv0iiwln1yqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:DrPriyaMedLK</title>
    <ns>2</ns>
    <id>197960</id>
    <revision>
      <id>803822</id>
      <timestamp>2026-11-07T08:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPriyaMedLK</username>
        <id>82014</id>
      </contributor>
      <comment>වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි (Dr. Priya Sammani, MBBS) පරිශීලක පිටුව සහ ORCID/DOI මූලාශ්‍ර එක් කිරීම</comment>
      <origin>803822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4899" sha1="esp8n4uz9qhfa13550reyrohjeabkrw" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව වෛද්‍යවරයා
| name = වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි&lt;br/&gt;&lt;small&gt;Dr. Priya Sammani&lt;/small&gt;
| profession = වෛද්‍යවරිය (MBBS, PG Dip. in Family Medicine) සහ ප්‍රධාන වෛද්‍ය සංස්කාරක
| specialism = පවුල් වෛද්‍ය විද්‍යාව (Family Medicine), නිවාරණ සෞඛ්‍යය සහ මහජන සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය
| website = [https://nirogilanka.com nirogilanka.com]
}}

'''වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි''' (ඉංග්‍රීසි: '''Dr. Priya Sammani''', MBBS, PG Dip. in Family Medicine) යනු ශ්‍රී ලාංකික වෛද්‍යවරියක්, පවුල් වෛද්‍ය විද්‍යා පර්යේෂිකාවක් සහ '''[https://nirogilanka.com නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka)]''' ත්‍රිභාෂා (සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි) වෛද්‍ය හා සෞඛ්‍ය විශ්වකෝෂයේ නිර්මාතෘ හා ප්‍රධාන වෛද්‍ය සංස්කාරකවරියයි.

== වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය සහ සායනික දායකත්වය ==
වෛද්‍ය ප්‍රියා සම්මානි මහත්මිය MBBS වෛද්‍ය උපාධිය සහ පවුල් වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමාව (PG Dip. in Family Medicine) හදාරා ඇති අතර, ශ්‍රී ලාංකික ජනතාව අතර බෝ නොවන රෝග (දියවැඩියාව, අධිරුධිර පීඩනය, ස්ථුලතාවය, අක්මාවේ තෙල් තැන්පත් වීම) සහ නිවර්තන කලාපීය බෝවන රෝග (ඩෙංගු රෝගයේ අවදානම් අවධිය හඳුනා ගැනීම) පිළිබඳ සායනික දැනුම්වත් කිරීම් සිදු කරයි.

== විවෘත ප්‍රවේශ වෛද්‍ය ප්‍රකාශන සහ රෝහල් පෝස්ටර් (Open-Access DOIs) ==
ශ්‍රී ලංකාවේ බාහිර රෝගී අංශ (OPD), සායන සහ රෝහල් වාට්ටු සඳහා නිර්මාණය කරන ලද මීටර 1 (700mm × 1000mm) ප්‍රමාණයේ නිදහස් වෛද්‍ය පෝස්ටර් සහ සායනික මාර්ගෝපදේශ:
* '''Center for Open Science (OSF.io) Clinical Wall Posters Archive:''' [https://doi.org/10.17605/OSF.IO/WDH4C doi:10.17605/OSF.IO/WDH4C] ([https://osf.io/wdh4c/ OSF Project WDH4C])
* '''CERN Zenodo Hospital Wall Posters Repository:''' [https://doi.org/10.5281/zenodo.24030195 doi:10.5281/zenodo.24030195]
* '''South Asian vs. Global WHO BMI &amp; Waist Cutoffs Clinical Review:''' [https://doi.org/10.5281/zenodo.24028706 doi:10.5281/zenodo.24028706]
* '''Bilingual Sinhala–English Medical Terminology Glossary:''' [https://doi.org/10.5281/zenodo.24028708 doi:10.5281/zenodo.24028708]

== නිල වෛද්‍ය හා පර්යේෂණ යොමු (Official Profiles &amp; Identifiers) ==
* '''නිරෝගී ලංකා (Nirogi Lanka) ප්‍රධාන වෙබ් අඩවිය:''' [https://nirogilanka.com https://nirogilanka.com]
* '''වෛද්‍ය කර්තෘ පිටුව (Author Profile):''' [https://nirogilanka.com/author/dr-priya-sammani/ https://nirogilanka.com/author/dr-priya-sammani/]
* '''නොමිලේ රෝහල් පෝස්ටර් එකතුව (1-Meter Hospital Wall Posters):''' [https://nirogilanka.com/health-posters/ https://nirogilanka.com/health-posters/]
* '''දකුණු ආසියානු BMI සහ ඉණ වටප්‍රමාණ ගණකය:''' [https://nirogilanka.com/bmi-calculator/ https://nirogilanka.com/bmi-calculator/]
* '''ද්විභාෂා වෛද්‍ය පාරිභාෂික ශබ්දකෝෂය:''' [https://nirogilanka.com/medical-glossary/ https://nirogilanka.com/medical-glossary/]
* '''ORCID පර්යේෂක හැඳුනුම්පත:''' [https://orcid.org/0009-0009-5051-1275 0009-0009-5051-1275]
* '''Wikidata දත්ත අයිතමය:''' [https://www.wikidata.org/wiki/Q142072483 Q142072483]
* '''OSF.io පර්යේෂක පැතිකඩ:''' [https://osf.io/sf8qt/ https://osf.io/sf8qt/]
* '''Substack සායනික ප්‍රකාශනය:''' [https://nirogilanka.substack.com https://nirogilanka.substack.com]</text>
      <sha1>esp8n4uz9qhfa13550reyrohjeabkrw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>